Жекелеген түрлерi бойынша қылмыстық жазадан босатудың негiздерi мен тәртiбi

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

1.тарау. Қылмыстық жазадан босатудың түсiнiгi және оның қылмыстық жауаптылықтан босатумен арақатынасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5

2.тарау. Жекелеген түрлерi бойынша қылмыстық жазадан босатудың негiздерi мен тәртiбi
2.1. Жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын.шартты түрде босату ... ... ... ... ... ... .. 19
2.2. Жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыру ... .. 24
2.3. Жүктi әйелдердiң және жас балалары бар әйелдердiң жазаны өтеуiн кейiнге қалдыру ... ... ... ... ... ... 27
2.4. Ауруға шалдығуына байланысты жазадан босату ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 30
2.5. Төтенше мән.жайлардың салдарынан жазадан босату мен жазаны өтеуiн кейiнге қалдыру мәселелерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 34
2.6. Айыптау үкiмiнiң ескiру мерзiмi өтуiне байланысты жазаны өтеуден босату ... . 36
2.7. Рақымшылық немесе кешiрiм жасау актiсi негiзiнде қылмыстық жазадан босату ... 39

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45
Пайдаланылған нормативтiк құқықтық актiлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 47
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
        
        Мазмұны
Кiрiспе.....................................................................
.................................................. 2
1-тарау. Қылмыстық жазадан босатудың түсiнiгi және оның қылмыстық
жауаптылықтан босатумен
арақатынасы..............................................................
5
2-тарау. Жекелеген түрлерi ... ... ... ... негiздерi
мен тәртiбi
2.1. Жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату
.......................... ... ... ... бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыру
............................................................................
....................................................... 24
2.3. Жүктi әйелдердiң және жас ... бар ... ... ... ... ... ... байланысты жазадан
босату...................................... 30
2.5. Төтенше мән-жайлардың салдарынан жазадан босату мен ... ... ... ... Айыптау үкiмiнiң ескiру мерзiмi өтуiне байланысты жазаны өтеуден
босату
............................................................................
...................................................... 36
2.7. Рақымшылық немесе кешiрiм жасау актiсi негiзiнде қылмыстық жазадан
босату
............................................................................
.......................................... 39
Қорытынды
............................................................................
................................ 45
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... жаңа ... демократиялық әрi
құқықтық мемлекет ретiнде орнықтыру үшiн маңызды мiндеттерiнiң бiрi ретiнде
құқықтық тәртiптi ... мен ... ... ... ... ... қойған.
Құқықтық реформаның мемлекеттiк бағдарламасының ... ... онда ... құқықтары мен бостандықтарын қорғау – ол құқықтық
мемлекет құрудың ... ... ... ... ... және ... бiрi ретiнде адам құқықтары мен бостандықтарын қорғауды
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... жаңа ... ... олардың алуан түрлерi мен әдiстерiнiң қарқынды
дамуы кезеңiнде қылмыстылықпен күресудi қамтамасыз ... ... ... керек. Қазiргi нарықтық қоғамның ... ... ... ... заңдардың қабылдауына құқықтық ғылымдардың, ... ... ... ... әсерi өте зор.
Қылмыстылықпен күресуде қылмыстық жаза маңызды ... ... ... заң ... жазаны барлық жағдайларда да қолдануды көздемейдi,
мемлекеттің мәжбүрлеу ... ... жаза тек ... ... ... ... ету амал-жолдарының болмауының негiзiнде, сонымен қатар әлеуметтiк
әдiлеттiлiктi ... ... ... сотталған адамды және сотталған
адамның да, басқа адамдардың да жаңа ... ... ... ... ... ... ... бiр жолы ретiнде кейбiр
қылмыс жасаған адамдарға қатысты қылмыстық жазадан босату шараларын қолдану
танылады. Заң шығарушы ... ... ... ... ... ... ... түзелуiн қамтамасыз етедi, мәселен сотталғандар түзелу
арқылы жазадан босатылуы немесе өз жағдайларын ... үшiн ... ... қылмыстық заңның iзгiлiгiн ... ... ... ... ... көп ... ... қауiптi құқық
бұзушыларды түзеудiң бiрден-бiр құралы екендiгiн дәлелдейдi.
Қылмыстық жазадан босату тек ... ғана ... ... да ... ... зерттеу объектiлернiң бiрi болып табылады. Бұл
мәселеге осындай көп көңiлдiң ... бұл ... ... ... ... ... ... Мысалыға, Г.Б. Виттенберг, И.И. Крапец,
С.Н. Сабанин, С.И. Зельдов, Н.Д. ... Ю.М. ... А.С. ... ... И.М. ... И.И. ... және қазақстандық ғалымдар Е.
Қайыржанов, С.М. Рахметов, Д. ... және т.б. ... ... ... та ... ... ... қарамастан, қылмыстық жазадан
босатудың кейбiр мәселелерi толықтай ашылмаған және одан әрi зертеудi қажет
етедi. Қылмыстық жазадан босату ... ... ... ... пiкiр жоқ және оны ... босату институты мен
арақатынасын анықтағанда бiрқатар ... да ... ... ... ... талабына сай келмейдi және ескi заң
көзқарасымен жазылған. Көптеген зерттеулерде ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңға одан әрi зерттеудi
қажет етедi. Осы мәселелер менiң дипломдық жұмысымды осы ... ... әсер ... мақсаты: осы дипломдық жұмыстың мақсаты болып қылмыстық
заңнама мен оны тәжiрибеде ... ... ... ... ... ... теориялық мәселелерiн одан әрi зерттеу, сондай-
ақ осыған ... ... бiр ... ... оны заңнама мен
тәжiрибеде қолдануға байланысты ұсыныстар енгiзу басты мәселе ... ... жету үшiн алға ... ... қойылған:
• қылмыстық жазадан босату нормаларының ... әсер ... ... ... жазадан босатудың жекелеген негiздерi бойынша жазадан босату
заңдарын қолданудағы кемшiлiктерiне баға беру;
• жазадан ... ... ... ... ... осы нормаларды тәжiрибеде қолдануды зерттеп, онда орын алып ... жою ... ... ... жазу ... ... қылмыстық құқық
ғалымдарының еңбектерi, диссертациялық жұмыстар, ... ... мен ... ... ... ... қолданылды, сондай-ақ
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтiк ... және ... ... ... ... ... ... және одан
босатылғандардың есептерi пайдаланылды.
Жазадан босату нормаларының қылмыстық заңмен белгiленбегенiмен, ... ... ... ... ... кемшiлiктер мен
олқылықтар жиi орын алғанымен, ондай келеңсiздiктер де кездеседi. ... ... ... онша ... емес ... негiздерi бар iс-
әрекеттерiн жасаған адамдарға қылмыстық жаза қолданбай-ақ түзеу және ... ... ... ... ... қолданудың қылмыстылықтың
алдын алушылық пен адамды тәрбиелеуде маңызының ... ... Сол ... ... жаза мен жауаптылықтан босату кезінде
қылмыстық заңның ескертушілік міндетін жете ... ... ... ... ... қолдануда жiберiлетiн қателiктерден бұрын,
осы қылмыстық заңды қабылдаудағы заң ... ... тыс ... байланысты кемшiлiктердi де атап өтуiмiз керек. ... ... ... тек ... әйелдердiң жазасын өтеуiн кейiнге
қалдыруды көздейтiн норманың заңда белгiленуi асырауында жас балалары ... ... ер ... жазасын өтеуiн кейiнге қалдыру мүмкiндiгiн
көздейтiн ... ... ... ... ... жағдайын ескермеушiлiк
пен оларға қатысты әдiлетсiздiктің орын алғандығы туралы ... ... ... ... ... ... толмаған адамға қатысты ... бiр ...... ... бөлiгiн неғұрлым жеңiл ... ... мен ... ... босату мүмкiндiктерiн қолдануды
көздейтiн нормалардың орын алмауы, қылмыстық саясат кәмелетке ... ... ... ... тиiстiгiн белгiлеген ... ... ... тұжырымдамасының талабының орындалмауының
бiрден-бiр көрiнiсi ... ... Бұл ... ... ... заңмен
қарастырылған бiрiншi аталған мүмкiншiлiктің көзделуiне байланысты жаңа
заңда осы мәселеге қатысты шектеушiлiк орын алғандығын көруге ... ... заң ... назарынан тыс қалған мәселелермен
қатар, заң шығарушылық қызметiнде iс жүргiзу құжаттарына қатысты ... ... де орын ... ... мерзiмiнен бұрын-шартты
түрде босатудан, жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым ... жаза ... бас ... ... сот ... ... ... заңның өзiнде бұл
норманы қолдану – ... ... сот ... ... ... ... қарамастан кездеседi.
Қылмыстық заңда бұрын болмаған жаңа жазадан босату негiздерi мен соңғы
енгiзiлген өзгертулер мен толықтыруларға ... ... ... баға ... ... ... ... түсiнiгi және оның қылмыстық
жауаптылықтан босатумен арақатынасы
Тақырыпқа кiрiспес ... ... ... құқық жүйесiнiң даму
тарихына көз жүгiртсек.
Тәуке ханның ... ... ... ерекше орын алатын
мәселе – қазақ қоғамының құқықтық ... ... ... ... орнату үшiн тиiмдi халық мүддесiне сай келетiн заң жүйесi
болуы шарт.
Сол замандағы ... ... ... ...... ... ... тек қана сол заманның талаптарына сай келетiн құқықтық құжат емес. Оның
мәнi және ... ... ... ... халқының ерекшелiктерiне сай
қабылданған аса құнды құқықтық ескерткiшi болып келедi.
Бекiтiлген ереже бойынша «Жетi Жарғының» қылмыстық ... ... ... ... үшiн қылмыстық жазадан босатуды ... Атап ... ... өлтiрген ата-аналар қылмыстық жазадан
босатылады. Тек некеге тұрмаған әйел күйеусiз туған баласын ... ... өлiм ... кесiлген [1]. Екiншiден, әйелi еркегiнiң ... ... үшiн, егер әйел ... ... ... ... ... алса, өлтiруге
құқық бередi, ол үшiн күйеуi ешқандай жауапқа тартылмайды. үшiншiден,
күйеуiн ... ... ... ... жаза ... ол ... жеккөрiнiштi болып қарғысқа ұшырайды. Төртiншiден, әкесiнiң және
күйеуiнiң ұрлық iстегенiн бiлiп тұрып, оны хабарламағаны үшiн ... ... ... тартылмайды. Бұл норма жалпы ... ... ... да ... ... қажеттiгiн анық көрсетедi [2].
Тарихтан осылай бастау алған бұл норма әлi ... ... өз ... ... ... – соттың үкiмi бойынша сотталған ... ... ... ... ... босату. Босатудың мәнi қоғамға
аса қауiптi емес ... ... ... ... қылмыстық қудалауды үнемдеуге
негiз беретiн өзге де жағдайларға сәйкес қылмыс жасаған адамға әсер ... ... ... ... ... ... сотталған
адамныњ түзелуiн ынталандыру, тез арада оны қайта тәрбиелеу, ... ... ... қылмыстық құқықтың мақсаттарына қол жеткiзуге болатын
жолдарды қолдану табылады. Мұның барлығы қылмыстық ... ... ... ... ... қылмыс жасағаны үшiн кiнәлi адамға
соттың үкiмi шығарылғанға дейiн, яғни жазаның орындалуы ... ... ... ... адам ... бiр ... өтегеннен кейiн, егер сот
жазаның мақсаттары орындалды және ... ... үшiн ... ... қажет емес деп тапқан жағдайларда тағайындалады.
Қылмыстық құқықсаласындағы қылмыстық жазадан босату ... ... ... ... ... та, бұл ... жазадан босату институты толық ... ... ... ... кейiн не жазадан босату туралы ұсыныстан
кейiн орындалады. Жазадан босатудың ... ... ... ... денсаулығына қатысты немесе басқа мән-жайлардың болуымен ... ... ... үшiн ... ... ... ... еместiгi болып
табылады. Белгiлi бiр қылмыс үшiн көзделген жазадан гөрi неғұрлым жеңiл
жаза қолдану (ҚР ... ... ... және ... түрде соттау (ҚР
ҚК-тің 63-бабы) мiндеттi белгiлер ретiнде саналады, яғни ... ... ... ... осындай жаза тағайындау кезiнде ... ... бiр ... жазадан босату қылмыстық жауаптылықтан босатуды
еске түсiредi. Бiрақ жауаптылық ұғымы жаза ұғымынан неғұрлым кеңiрек.
Қылмыстық құқықтың қылмыстық ... ... ... ... адамгершiлiк бағытта жүзеге асырылуын қамтамасыз етедi, яғни
қылмыс ... ... ... ... және ... ... бiр жолы,
сондай-ақ репрессияның үнемделуi болып табылады. Мiне, осы ... ... ... ...... ... алудың бiрден-бiр құралы.
Ресей ғалымы В.В. Скибицкий «қылмыстық жаза мен қылмыстық жауаптылық
ұғымы бiр-бiрiне өте жақын түсiнiк дейдi». Алайда, бұл екi ұғым ... ... ... ... ... ... ... айырмашылық
бар [4].
Қылмыстық жазадан немесе қылмыстық жауаптылықтан босату институттары
– ол ... ... ... ... табуы және ол өзiнiң
қалыптасу тарихында ешқашан жазаны ... ... ... физикалық күш
көрсету немесе оның ... ... аяқ ... ... ... көздемеген, керiсiнше құқықбұзушыны түзеу және қайта
тәрбиелеу мақсатын көздеген.
Қазiргi қолданыстағы қылмыстық заңда ... ... ... «Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату» деген 5-бөлiмiнде
көрсетiлген, бұл ... ... ... ... мен ... ... ... тығыз байланысты екенiн көремiз. Алғашында
бұл екi түсiнiк туралы заң әдебиеттерiнде ... ... ... ... қате пiкiрлер қалыптасқан едi, бiрақ та сол ... ... ... ... ... бұл түсiнiктердiң ара-жiгi ажыратылып
көрсетiлген, оған дәлелдеме ретiнде сол кездегi ... ... ... отырып, оның екi бөлiмiнен тұратынын ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босату, ал екiншiсi қылмыстық жазадан
босату мәселелерiн қамтиды» [5].
Қылмыстық жазадан, сондай-ақ ... ... ... ... орын алуы оның ... ... және жауапкершiлiктi
дараландыру қағидаларымен тығыз байланыстылығымен түсiндiрiледi.
Қылмыстық жазадан босату институттарының ... ... ... бермес бұрын, оның даму тарихына көз жүгiртiп ... ... ... ... ... ... ... ажыратуды сол
кезден бастап қарастырайық.
Қылмыстық жауаптылықтан босату институты Ресей қылмыстық заңнамасында
жазадан босату институттарынан кейiн пайда болды. Ол ... рет 1958 ... және ... ... ... ... ... тапты [6].
Тарихта қылмыстық жазадан босату институты XVII ғасырдағы I ... ... ... ... және онда ... ... екi ... егер тұлға қоректiк-iшетiн немесе құнды емес заттарды ... және ... жас бала ... ... егер ер азамат өзiнiң кiнәлi әрекетiнiң нәтижесiнде некеден тыс туылған
баласының анасына үйленген жағдайда.
Ал 1845 ... ... және ... ... ... ережеде жазадан
босатудың 3 негiзi қарастырылған едi, ... ... қаза ... байланысты;
• жәбiрленушiмен татуласуына байланысты;
• жасалған қылмыстың ескiру мерзiмiнiң өтуiне ... ... ... ... ... шын ... тек жағдайды
жеңiлдететiн мән-жай ретiнде қарастырылады.
1864 жылы қабылданған бiтiмгершiлiк ... ... ... ... ... қылмыстық жазадан босатудың жаңа негiздемесi пайда
болды және ол тек кәмелетке ... ... ... ... 10 ... 14 ... арасындағы балалар қылмыстық жазадан босатылады және олар ата-
аналарының немесе қамқоршыларының ... ... ... ... ... одан әрi ... 1903 жылы
қабылданған ережеден көрiнiс тапты. Онда шын өкiну қылмыстық жазадан босату
негiзi ретiнде ... ... ... ... (17 ... ... және
жас балалар қылмыстық соттылықтан алынып ... ... ... ... ... жөнiндегi комиссияның
құзыретiне ... ... Осы ... ... жазадан босатудың
ерекше түрлерi пайда болды, мысалыға, пара алу iстерi ... ... ... iстерi және басқа да iстер бойынша.
1922 жылғы ... ... ... ... ... ... жаза қолданылмайтын ескiру мерзiмiнiң өтуi ... ... ал ... ... ... ... түрлерi көрiнiс
таппады. Бұрынғы қылмыстық заңда қарастырылған қашқындық, қару сақтау, пара
алу және өзге де ... ... шын ... ... қылмыстық жазадан
босату негiздерi бұл Кодексте көрiнiс таппады.
1958 ... Қаз КСР ... ... ... жазадан босатудың
төмендегi негiздерi көзделген:
• мерзiмiнен бұрын-шартты түрде жазадан ... және ... ... ... ... жаза ... ... сотталған адамды мiндеттi еңбекке тарта отырып, бас бостандығынан айыру
жерлерiнен шартты түрде босату:
... ... ... ... мерзiмiнен бұрын-шартты түрде
босату және жазаның өтелмеген бөлiгiн ... ... жаза ... ... ... ... ... немесе әскери мiндеттiлердiң
үкiмдерiн орындауды кейiнге қалдыру;
• үкiмнiң орындалуын кейiнге қалдыру;
• Рақымшылық немесе ... ... ... ... ... ... қазiргi қолданыстағы жаңа Қазақстан ... ... ... ... босатуды реттейтiн құқықтық нормалар жүйесiнде
бiрқатар өзгерiстер енгiзген, мәселен, Қаз КСР ... ... ... ... ... жасаған тұлға өзiнiң әдептi мiнез-құлқы мен
еңбекке әдiл және жауапкершiлiкпен ... ... ол ... ... ... сот ... ... қылмыстық жазадан босатылу мүмкiндiгiн
көздейтiн ... ҚР ... ... ... қатар, Қаз КСР ҚК-нiң 41-бабының 1-бөлiгiмен қарастырылған
үкiмдi орындауды кейiнге ... ... ҚР ... ... ... ... рет 3 ... дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға
сотталған тұлғаларға ғана қолданылған едi. Бұл ... жаңа ... ... ... ... онда ... түрде соттау институтының орын алуын
көрсетуге болады. Бұл ... ... ... ... қалдыру нормасымен
бәсекелес деп айтуға болады [7].
ҚР ҚК-де жазадан босатудың жаңа түрi – ... ... ... ... ... ... жазадан босатудың бұл түрi бұрын Қаз
КСР Еңбекпен түзеу кодексiнiң 107-бабымен, ҚIЖК-нiң нормаларымен, сондай-ақ
iшiнара ҚК-нiң ... ... едi және оса ... сәйкес кiнәлi
тұлға сот үкiмi шығарылғанға дейiн өз әрекетiне есеп беру мүмкiндiгiнен
айыратын жан ... ... ... ... ол ... жатпайды деп
танылған.
Жаңа қылмыстық заң жүктi әйелдердiң және жас балалары бар әйелдердiң
жазаны өтеуiн кейiнге ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық саясат бiрiншi кезекте ауыр емес
және бiрiнiшi рет орташа ауыр ... ... ... сол ... ... ... ... топтарына – жүктi және жалғызiлiктi
әйелдерге, асырауында кәмелетке толмаған балалары барларға қатысты iзгiлiк
бағытында даму ... ... ... ... жаңа ... жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты
түрде босату мен жазаның өтелмеген ... ... ... жаза ... ... ... кеңейтiлiп, кеңiнен ашылып көрсетiлген [8].
Қазiргi қолданыстағы қылмыстық заң қылмыстық жазадан босатумен ... ... ... ... ... ... институты
қылмыстық құқықта мемлекет кейбiр қылмыс жасаған тұлғаларға ... ... ... ... әлеуметтiк роль атқарады.
Қылмыстық жауаптылықтан босатудан жазадан ... ... – ол ... үкiмiн шығарғанда тек тұлғаны жазалаудан босатады (мұнда сот жаза
тағайындайды ма әлде жоқ па ... ... ... де қылмыстық
жауаптылыққа тарту жүзеге асырылды деп есептеледi.
Қылмыстық жазадан босату – бұл ... ... ... ... және ... ... өтеу кезiнде сотталушылардың
нақты кейбiр ... ... мен ... ... Қылмыстық жазадан
босатылған жағдайда қылмыстық құқықтық қатынастар тоқтатылады, бiрақ та
кәмелетке толмағандарды жазадан ... бұл ... тыс, яғни ҚР ... ... ... ... рет ... немесе орташа ауырлықтағы қылмыс
жасағаны үшiн сотталған ... ... ... егер оны ... кодекстің 82-бабында көзделген тәрбиелiк әсерi бар мәжбүрлеу
шараларын қолдану жолымен қол ... ... деп ... сот ... ... ... ... ескерту;
• ата-аналарының немесе олардың орнындағы адамдардың не ... ... ... ... беру;
• келтiрiлген зиянды қалпына келтiру мiндетiн жүктеу;
• бос уақытын ... және ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмағандарға арнаулы тәрбие немесе емдеу-тәрбиелеу мекемесiне
орналастыру.
Сот оны қылмыстық жауаптылықтан босатуы ... және ... ... көрсетiлген қылмыс жасағаннан кейiн оның өз ...... ... мен қоғамдық қауiптiлiгiн ұғыну не
оған ие болу мүмкiндiгiнен айыратын психикасының бұзылуы негiзiнде сот оны
жазадан ... ал ... өтеп ... ... сот жазасын өтеуден
босатады. Мұндай адамдарға сот ҚК-те көзделген медициналық ... ... ... ... және бұл ... ҚК-нiң 69 және 75-
баптарында көзделген ескiру мерзiмi өтпеген ... олар ... ... ... ... жазалану мүмкiндiгiн көздейтiн нормаларды
көрсетiп өтуiмiз қажет.
Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату институттары ҚК-тің ... ... бұл екi ... ... заңды салдары,
процессуалдық тәртiбi жақтарынан бөлек, бiрақ та өзара тығыз байланысты
институттар. ... ... ... ... ... ... жағынан
кеңiрек, қылмыстық жазадан босату ол қылмыстық жауаптылықтан босатумен
қамтылады, яғни қылмыстық ... ... ... ... орын
алады және керiсiнше қылмыстық жазадан босату ... ... ол тек ... ... жауаптылыққа тартылуды бiлдiредi.
Қылмыстық жауаптылық пен жаза арақатынасын ... ... ... ... ... екi ... бағытты айтуға болады.
Мысалы, И.М. Гальперин, қылмыстық жазадан босатуды қылмыстық жауаптылықтан
бостумен ... ... ... ... сонымен қатар қылмыстық
жауаптылықтан босатуды бiлдiредi деп айтады [9]. ... С.И. ... ... ... ... Оның ... нақты қылмыс жасағаны
үшiн кiнәлi адам үшiн қылмыстық-құқықтық қатынастың тоқтатылуы қылмыстық
жауаптылықтың да ... ... [10]. ... ... ... ... тек ... босату қылмыстық жауаптылықты
жүзеге асырудың бiр нысаны ғана. Ал басқа авторлар қарастырылып ... ... ... ... ... ... ... құқықтық
институттар болғанымен, бiрақ олар заңдық жағынан бiр ғана емес, ... ... ... және процесуалдық қолдану тәртiбi әртүрлi [11].
Бұл тұста қылмыстық жауаптылықтан ... мен ... ... ... ... тек ... емес, сонымен бiрге этикалық мәселе ... де ... ... ... ... ... ... қылмыстық
жауаптылықтың кеңейтiлген формуласына кiнәлiге сот арқылы тағайындалатын
жаза да бiр ... ... ... ... ... ... мен ... әдiстемелiк тұрғыдан дұрыс емес.
Алдында аталып өткендей, қылмыс жасағанына айыпты деп танылған адамға
соттың үкiмi бойынша жаза қолдану ... ... ... ... жүзеге асырудың негiзгi түрi болып табылады. Бiрақ өмiрде
мынадай да ... орын алуы ... не ... үкiмi ... сәтке
дейiн, яғни орындалуы басталғанша, не сотталған адамның жазаның бiр ... ... ... ... ... ... орындалғаны, сөйтiп
сотталушыны түзеу үшiн оған ... ... ... ... еместiгi
Айқын болады. Мұндай жағдайларда сотталған адам ол жөнiндегi айыптау үкiмi
шығарылғаннан кейiн не жазаны орындаудан мүлде босатылады, не ... ... ... одан әрi ... орындаудан босатылады.
Қылмыстық жауаптылықтан босату сияқты, жазадан босату да iзгiлiк пен
әдiлеттiлiк қағидаларын ... ... ... ... Ол да өз ... бiр ... құқықтық зардаптарды ерте жүредi. Қылмыстық
қудалаудан босату фактiсi қорғаушы қылмыстық-құқықтық ... ... ... факт ... табылады. Ендеше мұндай босату әлгiндей ... ... ... мен ... ... ... Тоқтатылған қылмыстық-құқықтық қатынастарды қайта жаңғырту
қылмыстық заңмен арнайы көзделген жағдайларда ғана мүмкiн болады ... ... ... бұрын-шартты түрде босату, ауруға шалдығуына
байланысты жазадан босату және ... ... және жас ... ... ... ... кейiнге қалдыру).
Қылмыстық жауаптылықтан босату - қылмыстық заңға және қылмыстық iс
жүргiзу заңына ... ... ... ... ... ... шараларды қолдануынан бас тарту. Жауаптылықтан босату институтында
сонымен қатар, әдiлеттiлiк, iзгiлiк, жауаптылық, азаматтардың заң ... ... ... ... ... ... асырылады. Кейбiр
жағдайларды кiнәлi адамды қылмыстық жауаптылыққа тарпай-ақ ... оған ... ... оны ... ... ... арқылы, сондай-ақ жазаны өтеуден
мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату, өтелмеген бөлiгiн жазаның неғұрлым
жеңiл жаза ... ... ... ... ... орындап, тиiстi
мақсатқа жетуге болады. Қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... ... ... аз, онша ауыр ... ... және адамға
қылмыстық жазаны қолданбай-ақ түзелуi мүмкiн ... ... ... ... ... құқық жауаптылықтан және жазадан
босату немесе жазаны жеңiлiрек ... ... ... орнықтырған.
Қылмыстық жауаптылықтан босату ... ... ... айырмашылығын қағидалық тұрғыдан қарастыруға болады:
• қылмыстық жауаптылықтан әдетте кiшiгiрiм немесе орташа ауырлықтағы қылмыс
жасаған адам босатылады, ал жазадан ... ауыр және аса ауыр ... ... да орын алуы мүмкiн;
• қылмыстық жауаптылықтан босатуды соттың айыптау үкiмi шығарылғанға ... ... ... ... да жүзеге асырса, ал жазадан ... үкiмi ... ... орындалады және жалпы ереже бойынша тек
сотпен жүзеге асырылады.
Жоғарыда аталған институттардың айырмашылығы тек құқықтық қана ... ... ... ... мәселе болып табылады, себебi бұл жерде
тұлғаны қылмыстық әрекет жасағандығына ... ... ... ... орын алып отыр [13].
Заңнамада қылмыстық жазадан босатумен қоса қылмыстық жазаны ... ... ... ... ... ... өтеуден босату немесе оны одан әрi
өтеуден босатудың ... ... ... ол тек сотталғанның
үкiмде белгiленген жазаның мазмұнын құрайтын ... ... ... ... ... ... ... басқа түрiмен
ауыстырмай,соттылығын сақтай отырып, толық немесе iшiнара ... ... ... ... ... қылмыстық құқықтық қатынас тоқтатылмайды,
сондықтан кiнәлi тұлғаны қылмыстық жауаптылыққа тарту ... ... ... ... ... ... босатудың анықтамасына
әсер еттi. Қазiргi уақытта қарастырылып ... ... ...... ... Алайда, қылмыстық құқық теориясында
қылмыстық жазадан босату түсiнiгi жөнiнде әлi ... ... ... ... С.И. Зельдов бұл институтты былай анықтайды: «Жазадан босату деп...
қылмыс жасағаны үшiн ... деп ... ... ... ... ... ... сонымен қатар мұндай адамды және
тағайындалған жазаны өтеу процесiн нақты ... ... ... ... ... ... ... белгiлi бiр айырулардан және ... ... ... ... ... ...... толық
босататын әдiл сот актiсi» [14]. Мұнда С.И. Зельдов жазадан босатуды дұрыс
анықтай келе аталған ... ... ... ... ... да ... Козаченко, қылмыстық жазадан босату қылмыстық жауаптылыққа
тартылған адамға жасалған қылмысы үшiн қылмыстық ... ... не ... ... ... заңға сәйкес негiзделген және сот актiсiнде
сипатталған бас тартуды айтады [15] Мұнда да И.Я. ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылыққа тартылған
адам емес, тек қылмыс жасағаны үшiн кiнәлi деп ... ... яғни ... байланысты сот үкiмi шыққан адам ғана босатылады. Жаза
тағайындауға дейiн әңгiме тек ... ... ... ... ... ... жөнiнде Ю.М. Ткачевский: «жазадан ... ... ... ... бұл кезде ол тек жазаны нақты өтеуден немесе оны толығымен
өтеуден ғана босатылады» деп негiздi ... [16]. ... ... мен С.Н. ... де өз ... дұрыс баяндайды.
Олардың тұжырымдауынша, «жазадан босатуда қылмыстық заңмен қарастырылған
негiздер бойынша қылмыс жасаған адамды сот:
а) тағайындалған ... ... ... үкiмiмен тағайындалған жазаны нақты өтеуден босатады;
б) iшiнара жазасын өтеген сотталған адамды жазаны одан әрi өтеуден
мерзiмiнен ... ... ... ... ... берген анықтамаларында назар
аударылатын жағдай, ол бiздiңше, бұл ... ... ... жазадан босатудың барлық түрлерiн қамтымайтындығында. ... ... ... ... ... ... бөлiгiн неғұрлым жеңiл
жаза түрiмен ауыстыруды да жатқызады. Құқықтың ... ... ... емес ... ... ... қылмыс үшiн бас бостандығынан ... өтеп ... ... сот оның ... өтеу ... ... ... жазаның өтелмей қалған бөлiгiн оның жеңiл түрiмен ауыстыра
алады. Бұл орайда адам ... ... ... ... ... не ... мүмкiн.
В.Ф. Карауловтың пiкiрi бойынша: «Жазадан босату деп кiнәлiнiң қылмыс
жасағандығы сотпен ... ... ... ... ... ... осы ... ұқсас негiздейтiн Т.Ф. Минязева былай
түйiндейдi: Қылмыстық жазадан ... деп ... заң ... ... ... жасағаны үшiн сот арқылы кiнәлi деп танылған адамды
қылмыстық жазадан ... ... ... ... немесе шартсыз босатуды
айтуға болады [19].
Сондықтан А.С. ... ... ... ... ... ... Оның пайымдауынша, «жазадан босату деп кiнәлi адамға
оған тағайындалған жазаның мазмұнын құрайтын қылмыстық ... ... ... қолданудан немесе одан әрi қолданудан мемлекеттің бас
тартуын түсiну қажет» [20]. Бұл ... ... ... ... ... арқылы жазадан босатудың Құқықтың 71-бабындағы түрiн де қамтып
тұр. Себебi, жазаны неғұрлым жеңiл түрiмен ауыстыру ... ... ... ... түрiндегi тағайындалған жазаның мазмұны өзгередi.
Жоғарыда баяндалған талдауларды ескере ... ... ... ... анықтама беруге болады: жазадан босату институты –
қылмыс ... үшiн сот ... ... деп ... адаға оны жаза
тағайындаудан, жазаны нақты өтеуден белгiлi бiр жағдайлар бар болған кезде
мемлекеттің бас ... ... және ... ... ... актiсiнде
көрiнiс тапқан қылмыстық-құқықтық нормалардың жиынтығы. Осы ... ... ... ... ... де ... ... Бiздiң
ойымызша, жазадан босатудың шартты түрлерi деп қылмыс жасағаны үшiн ... ... ... ... және ... ... ... қарастырылған
белгiлi бiр шарттар бойынша жазаны нақты өтеуден немесе одан әрi өтеуден
босатуды түсiну қажет.
Жазадан ... бұл ... ... ... нақты өтеудiң немесе
одан әрi өтеудiң материалдық негiзiн бiрiктiредi. Яғни, жазаны орындаудың
немесе одан әрi ... ... ... сай ... ... ... жазаның мақсаттары бұл сатыда ... ... ... ... белгiлi бiр тәрбиелiк, ескертушiлiк мәнi бар шарттар
жүктеледi. Бұл жалпы ... ... ... ... ... ... ... құқықтың нормаларында нақтыланады.
Жазадан босатудың әлеуметтiк мәнi бiрқатар жағдайлармен анықталады.
Мысалы, А.И. Рарог мұндай ... а) ... ... ... ә) қылмыс жасаған адамды түзеуге ынталандыру және оның тез ... ... ... әлеуметтiк тәртiп нормаларына бейiмделуiне
ықпал ету; б) ... ... қол ... ... ... ... бас тартуды жатқызады [21].
Қылмыстық жауаптылық пен жазаның шараларын белгiлеу ... ... ... ... ... ... табылады. Жаза жасалған әрекет
үшiн тағайындалады, сондықтан ең ... ... ... ... Бiрақ жаза қылмыс жасағаны үшiн кiнәлi адамның өткен iсiндегi
әрекетiн бағалауға негiзделе ... ... ... яғни жеке
криминологиялық болжау сипатын иемденедi. Сондықтан жазаны ... ... ... түзеу, оның жаңа қылмыс жасауын алдын алуға
ықпалы сөзсiз.
Қылмыстық жазадан босату ... ... ... ... ... ... ... нормаларынан тұратын институт. Ал ... ... ... ... ... ... ... та қылмыстық
құқықтық мәселелердi реттейтiн кейбiр ... ... осы ... ... ... негiзгi ортақ мақсатының болуымен
түсiндiрiледi. Жазадан босату институтын кең ... ... ... өтеуден босатуды реттейтiн нормаларды қамтиды және де параметрлерiне
байланысты қылмыстық ... ... ... ... ... ... институт ретiнде көрсетуге болады.
Айыптау үкiмiнiң ескiру мерзiмi өтуiне байланысты және рақымшылық
немесе кешiрiм жасау актiсi ... ... ... ... қалған
барлық жазадан және оны өтеуден босату тек соттың ғана ... ... та бұл ... де өлiм ... немесе өмiр бойы бас бостандығынан
айыруға сотталған адамға ... ... ... туралы мәселенi сот
шешедi.
Қылмыстық жазадан босатуды жiктеу мәселесiне байланысты ... ... ... ... мысалы, С.М. Рахметов ҚР ҚК-не жазадан
босатудың жаңа ... жаңа ... ... ... ... мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату (ҚК-нiң 70-бабы);
2. ауруға шалдығуына байланысты жазадан босату (ҚК-нiң 73-бабы);
3. төтенше мән-жайлардың салдарынан ... ... ... ... ... Рақымшылық немесе кешiрiм жасау актiсi негiзiнде жазадан босату (ҚК-нiң
76-бабы);
5. кәмелетке толмағандарды жазадан босату (ҚК-нiң 81-бабы);
6. кәмелетке толмағандарды ... ... ... түрде мерзiмiнен бұрын
босату (ҚК-нiң 84-бабы).
Ал Г.Ф. Поленов болса, жоғарыда аталғандарға қоса жазаның ... ... ... жаза түрiмен ауыстыру мен жүктi әйелдердiң және жас
балалары бар әйелдердiң ... ... ... ... да ... ... жоғарыда қарастырылған жазадан босатудың негiздерiн
олардың құқықтық табиғатына ... ... ... ... деңгейiне байланысты: мiндеттi, яғни соттың құзыретiнен ... оның ... ... ... ... ... ... (мысалы,
ескiру мерзiмiнiң өтуi, психикасының бұзылуы, Рақымшылық немесе кешiрiм
жасау актiсi негiзiнде) және факультативтi, яғни соттың қарауына ... ... ... ... ... ... түрлерi);
• қолданылу мерзiмiне байланысты: жазаны өтеу кезiнде (мерзiмiнен ... ... ... және ... кезiнде (төтенше мән-жайлардың
салдарынан жазадан босату) қолданылатын негiздер;
• жазадан босату мерзiмiнен ... ... ... ... ... ... ... ескiру мерзiмi) болуы мүмкiн [23].
Жоғарыда көрсетiлген негiздерден басқа жазадан ... ... ... жiктеуге болады деп ойлаймын, мәселен соттың мiндеттi
түрде жазадан босату (мысалы, ҚК-нiң 73-бабының 1-бөлiгiне сәйкес ... ... ... және оның ... ... табылатын
негiздерге жазадан босату (мысалы, ҚК-нiң 73-бабының ... ... ... ... ... өзге де ауыр науқастан зардап шегуiне
байланысты ... ... ... және сонымен қатар жазадан босату
қолданылатын субъектiлерге байланысты ... ... ... және
кәмелетке толмағандарға қолданылатын негiздер.
Жазадан босатудың заңдық мағынасын, оныњ түрлерiн ... ... ... ... V ... жазадан босатудың түрлерi көрсетiлген:
1. Жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты ... ... ... ... өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыру (71-бап);
3. Жүктi әйелдердiң және жас балалары бар әйелдердiң жазаны ... ... ... Ауруға шалдығуына байланысты жазадан босату (73-бап);
5. Айыптау үкiмiнiң ескiру мерзiмi өтуiне байланысты жазаны ... ... ... ... ... жазадан босату (76-бап);
7. Кешiрiм жасау актiсi негiзiнде жазадан босату (76-бап).
Заңдық табиғатына сәйкес шартты түрде соттауды (ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... босататын норма болғандықтан
жазадан босатудың бiр түрi ретiнде қарастыруға ... ... ... ... VI бөлiмiнде кәмелетке толмағандарды тәрбиелiк әсерi бар мәжбүрлеу
шараларын қолдана отырып, ... ... ... және ... ... ... шартты түрде мерзiмiнен бұрын босату (84-бап)
жөнiндегi нормалар да ... ... ... ... ... заң ... негiздер бойынша жiктеледi. Мысалы, Р.Ф. Сундуров жазадан ... ... мына екi ... ... ... а) ... ... саты мен сипатын; ә) босатылатын адамға белгiлi бiр ... Ол ... ... 1) ... ... шығару кезiнде жазадан
босату; 2) соттың тағайындаған жазасын өтеуден босату; 3) жазаны одан әрi
өтеуден босату; 4) ... ... ... ... және жазаны өтеу барысында
жазадан босату. Ал екiншi топқа шартты және шартсыз жазадан ... ... ... ... ... сатысын ескере отырып, С.И. Никулин жазадан
босатуды: а) ... ... жаза ... ... б) оны ... жазаны өтеуден босату; в) соталған адамды жазаның өтелмей
қалған бөлiгiн өтеуден ... ... ... деп үшке ... [24].
Жазадан босатуды түрлерге жiктеу сол бөлiнiп отырған түрдiң мазмұнын,
тағайындалу мақсатын және босатудың қылмыстық-құқықтық салдарын ... ... ... ... ... ғана жүзеге асырылып отырған жiктеудiң
теориялық және практикалық мағынасын анықтауға болады.
Тап ... ... ... ... уақытта сынақ жүйесi, ал
Ұлыбританияда ақшалай өкiлдiкпен қатар ... ... алып қою ... болды.
Франция мен Бельгияда жазаны орындауды жою арқылы кейiнге қалдыру
институты ... ... Әр ... аталуына қарамастан аталған қылмыстық
құқықтық шаралар жазаны шын мәнiнде өтеуден босату мүмкiн және сотталғанның
үстiнен ... ... ... ... бiрiктiредi. И.Я.
Фоиинцкий сондай-ақ австро-германдық әкiмшiлiк шартты кешiрiм беру жүйесiн
бөлiп атаған [25].
1869 жылы ... ... ... ... кәмелетке
толмаған қылмыскерлердi қадағалау кiретiн агент лауазымы бекiтiледi. ... ... ... ... ... ... асатын мiнез-құлық көрсететiн
жағдайда оларды еркiндiкке ... ... ... ... ие ... орай ... жiберу туралы үкiмдi орындайтын лауазымды тұлғалардың
институты пайда болды (Protion ofiser).
Бостон қаласының судьялары маңыздылығы онша емес ... ... ... ... ... ... ықпал жасауға тырысқан
азаматтардың берген ақшалай кепiлпұлына жиi босатып отырған. Мысалы, ... әр ... ... және ... ... ... 2000-ға
жуық рет болған.
Сөйтiп, АҚШ-тағы сынақ ... ... ... ... толықтырылған. Сынақ мерзiмiнiң ұзақтығы 2 айдан бiр ... ... ... Шупиловтың атап өтуiнше, Американдық заңнамада сынақ қадағалауы
институтының пайда болуына әсер еткен жағдай, ол «ағылшын ... ... ... ... ... қағидалары, сондай-ақ Құрама
Штаттарды сипаттаған саяси ... ... ... ... тағайындау
мен орындауды кейiнге қалдыруды мүмкiн жасады» [26].
Алайда, қарастырылып отырған институт ... ... ... үшiн жарты ғасырға жуық уақыт қажет болды (тиiстi заң 1925 жылы
қабылданды). Оны ғалымдар ... ... ... құрылымдар мен
қоғамдастық қабылдау үшiн осынша уақыт қажет болды.
Шартты ... ... ... ... тамыр жайған. Шын
мәнiнде олар орта ғасырда пайда болған. XIX ғасырда тек ... ... жылы ... ... онша емес ... ... ... тұлғаларды түрмеден босатуға құқық берiлдi. Сотталушылардан тиiстi
қолхат алынған. Сынақ ... ... жаңа ... ... ол жаңа жазалауға және ақшалай айыпқа тартылды.
1887 жылғы актiге сәйкес кiшiгiрiм қылмысты бiрiнiшi рет ... ең ... ... ... ... ... сот ... қою немесе
сенiм бiлдiрушi арқылы босатуға құққылы болды. Кiнәлi тұлға сотқа ... ... ... ... ... ... ... мерзiмi iшiнде заңға құлақ қоюға мiндеттi. Егер көрсетiлген шартты
бұзған жағдайда, оған жаза қолданып және ... ... ... жылы ... сынақ жүргiзу (Protion of offenders act)
туралы Акт қабылданды. Оған ... ... ... бақылауында
жүрген, шартты сотталғандардың мiнез-құлқына бақылау жүргiзу институты
енгiзiлдi. Екiншiден, аталған заңда осындай соттылықты қолдану ... ... Сот ... ... ... туралы мәселенi шешу барысында
қылмыстың ауырлығына ғана емес, ... ... жеке ... ... ... денсаулық жағдайы, ақыл-есi, өмiрлiк тәжiрибесi және басқа
да қасиеттерiн есепке алуы тиiс.
Көп мемлекеттi Европада бұл уақытта әдебиеттерде ... деп ... ... да ... ... Францияда, Бельгияда және
басқа да мемлекеттерде сот үкiм шығару және жаза ... ... ... түрде босатуға қаулы шығарды. Бұл жерде оғн тек жаңа
қылмыс жасамаудан басқа ... ... ... ... босатылатын адамға қандай да бiр ... ... ... ... ... ... ... және шартсыз деп бөлуге
болады. Шартты түрлерiне: шартты түрде соттау, ... ... ... ... босату, жүктi әйелдердiң және жас ... ... ... ... ... ... Жазадан босатудың қалған түрлерi
шартсыз және түпкiлiктi болып табылады.
Айқындылық деңгейiне ... ... ... мiндеттi және
факуьтативтi болып бөлiнедi. Бiрiншi тобы заңның ... ... ... ... тыс және оның ... ... ... жағдайларды қамтиды: а) ауруға ... ... ... ... актiсi негiзiнде; в) кешiрiм жасау актiсi негiзiнде; г)
ескiру мерзiмiнiң өтуi. Ал ... ... ... ... ... ... ... жазадан босатуды бiздiңше: жазаны өтеу
кезiнде (мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату) және жаза тағайындау кезiнде
(төтенше мән-жайлардың ... деп те ... ... ... қылмыстық заңына сәйкес қылмыстық жазадан ... ... ... ... ... ... ... бар екенiн мынадан көруге болады.
Қылмыстық жазадан босатудың түрлерi Ресей Федерациясы ... ... ... қарастырылған. Қылмыстық кодекстің 12-
тарауында былай көрсетiлген:
1. Жазаны өтеуден мерзiмiнен ... ... ... босату (РФ ҚК 79-бап);
2. Жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыру (РФ ҚК 80-
бап);
3. Ауруға шалдығуына байланысты ... ... (РФ ҚК ... ... әйелдердiң және жас балалары бар әйелдердiң жазаны өтеуiн ... (РФ ҚК ... ... ... ескiру мерзiмi өтуiне байланысты жазаны өтеуден босату
(РФ ҚК 83-бап);
Қылмыстық кодекстің 13-тарауында жазадан ... екi ... ... ... ... (РФ ҚК ... ... жасауға байланысты (РФ ҚК 85-бабы); [28]
Қылмыстық кодекстің 14-тарауында қарастырылған түрлерi:
1. Кәмелетке ... ... ... және тәрбиелiк әсерi ... ... ... (РФ ҚК ... ... ... ... түрде босату (РФ ҚК 92-бабы);
Қылмыстық жазадан босатудың түрлерi бiр топқа, ... ... ... ... ... шартты және шартсыз түрлерi жатқызылады [29].
С.И. Никуллин жазадан босатудың бұл түрлерiн үш топқа бөледi:
1. Кiнәлiнi тағайындалған жазадан босату;
2. Оны ... ... ... түрде босату;
3. Жазаның қалған бөлiгiн мерзiмiнен бұрын босату [30].
И.Я. Козаченко жазадан босатудың барлық түрлерiн үш ... ... ... ... және жалпы (жан-жақты) т.с.с. [31]
В.Д. Иванов және М.М. Смирнов бiздiң ... ... 12 және 13 ... ... түрлерiн жазадан босатудан
негiзсiз шектеп ... ... ... ... заңмен қарастырылған түрлерi заң әдебиеттерiнде
түрлi негiздерге санатталады. Есте сақтайтын бiр жайт ... ... ... ... және ... iс жүргiзу
заңнамаларындағы ... ... ... тәжiрибедегi мәнiн
жоғалтып алды [33].
2-тарау. Жекелеген түрлерi бойынша қылмыстық ... ... ... тәртiбi
2.1. Жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату
Жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату ... ... ... өтеу ... ... ... бiр түрi ... табылады.
Сот тағайындаған жаза қолданылған адамның түзелуiне, жоғарыда
айтылғандай, ол жаза толық ... ... де қол ... ... ... ... ... дәлелдесе, жазасын орындауды жалғастырудың
керегi жоқ. Осыған байланысты жазаны ... ... ... ... бiр ... өздерiнiң түзелгендiктерiн дәлелдеген сотталғандарды
көтермелеу шарасы болса, екiншi жағынан ... ... ... ... ... ұстауға ынталандырады.
Мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату қандай болмасын жаза өтеп жатқан
адам ... тек ... ... әскери қызмет бойынша ... ... ... ... әскери бөлiмде ұстау немесе бас бостандығынан
айыру түрiндегi жазаларды өтеп жатқан адамдарға ... ... ... ... өзге ... ... ... босату болмайды). Бұл жағдайда
адам қосымша жазадан толықтай немесе iшiнара босатылуы ғажап емес.
Мерзiмiнен бұрын-шартты түрде ... ... ... ... өзiнiң
түзелуi үшiн тағайындаған жазаны толықтай өтеуге мәжбүр еместiгiне ... ... ... табылады. Түзелудiң көрсеткiштерi, әрине, өтелiп жатқан
жазаның ерекшелiктерiне бағынышты болады. Бұл ... бас ... ... жазаны өтеп жатқандарға ... ... ... ... ... ... оң ... режимнiң барлық
талаптарын бұлжытпай орындау, түзеу мекемесiнiң ... ... ... деген адал көзқарасы жатқызылады. Әрине, сот сотталған
адамның түзелгендiгi жайлы шешiмдi тек оның ... ... ... ... ... ... ... кейiн ғана шығара алады. Осыған орай
мерзiмiнен бұрын босатудың шарты – айыпкердiң тағайындалған ... ... ... ... түрде өтеуi болып табылады. Қылмыстық заң бұл
бөлiктің көлемiн адам жасаған ... ... ... ... етiп
қояды.
Соттардың жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату туралы
заңнамаларды дәл әрi ... ... ... ... ... ... алу iстерiнде ерекше маңызды роль атқарады [35].
ҚР ҚIЖК-нiң 455-бабына сәйкес жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты
түрде босату мәселесiн жазаны ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етушi мамандандырылған мемлекеттiк органның, ал
тәртiптiк әскери бөлiмiнде командованиесiнiң ұсыныстары бойынша қаралады,
себебi сотталғанды жазадан босатуға негiз ... ... ... жазаны
атқарушы мекемеге мәлiм болуына байланысты.
Жазаны ... ... ... ... босатудың мәнiн
сотталған адамды үлгiлi ... және ... ... адал ... үкiм ... ... жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын босата
отырып, оған сынақ мерзiмi iшiнде жаңадан қылмыс жасамау ... қою, ... ... ... ... ... ... бұзушылыққа немесе оған
мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатуды қолдану кезiнде сот ... ... ... жалтаруға жол бермеудi мiндеттеу құрайды. Сот
адамды мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босата отырып, оған сынақ ... тиiс, ... ... өтелмеген бөлiгi, жазаның ... ... ... ... ... ... ... осыған орай
сот қаулының қорытынды бөлiмiнде мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатылатын
күнi нақты көрсетiлуi тиiс және өз ... заң ... ... ... ... ... ... институтын сотталғандарға қолданылуы
олар үшiн тез түзелуiне мүмкiндiк бола отырып, тиiмдi жолы болып ... сот ... ... ... ... ... түрде босату
кезiнде қосымша жазадан босату мәселесi қанағаттандырылмаған жағдайда, онда
осы ... ... ... ... ... бойынша сот қаулы шығарғаннан кейiн
алты ай мерзiм өткен соң ғана орын ... ... ... ... бұрын-
шартты түрде босату тек түзеу жұмыстары, әскери қызмет бойынша ... ... ... ... әскери бөлiмде ұстау, бас бостандығынан айыру
түрiндегi жазаларды өтеп жүрген адамдарға ғана қатысты қолданылады және ... ... өтеу жерi ... ... және оған теңестiрiлген
соттардың ... ... Сот ... ... ... шығарылып, ол ұсынысты
қарау нәтижесiнде келген негiзделген қорытындымен қамтылады.
ҚР ҚК-нiң 5-бабына сәйкес ... ... ... бұрын-шартты
түрде босату мүмкiндiктерiн қолдану немесе қолданбау мәселесi жаза өтелiп
жатқан кездегi заңмен ... ... ... ... ... енген заңдарға
сәйкес шешiледi.
Сот мерзiмiнен бұрын-шартты түрде жазадан босатуды ... және ... ... ... ... ... жазаның өтелмей қалған
бөлiгiнiң мерзiмi өтуi iшiнде белгiлi бiр ... ... ... Мысалы, мiнез-құлқын бақылауды жүзеге асырушы арнаулы мемлекеттiк
органға хабарламай, тұрғылықты ... ... ... ... ... белгiлi бiр ... ... ... ... соз ... немес ВИЧ/ЖҚТБ-дан емделу
курсынан өтудi, отбасына материалдық көмек ... ... ... және ... өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатуды ... ... екi ... және ... негiздердiң болуы тиiс.
Материалды негiз – мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатылушының сотпен
тағайындалған жазаны өтегенге ... ... ... дәлелдеу
қажеттiгiн бiлдiредi. Түзелгендiгi ең алдымен ... ... ... – ол ... құқықтық нормаларды жазаны өтеу
ережелерiн, жүктелген ... ... ... ... ... ... қолданылатын құрал-жабдықтар мен материалдарға ұқыпты
қарауы деп түсiнуге болады. Сот ... ... ... ... ... ... ... мерзiмiнен бұрын босату жөнiндегi ұсынысты
қарау кезеңiндегi емес, жазаны өтеу ... ... ... ... ... барлық тiркемелi қадағалаудың негiздерi бар болуының
негiзiнде қорытынды жасайды. Егер сот жазаны ... адам ... ... ... онда ол ... ... толық түрде өтеуiнiң қажетi
болмайды.
Заңмен талап етiлген ... ең ... ... (ҚР ҚК ... 3-
бөлiгi) жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатудың формальды
негiзi болып табылады, сондай-ақ заң мерзiмдердi жасалған қылмыстың ... және ... жеке ... ... ... мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату сотталған адамға ... ... ... ... үшiн ... жаза мерзiмiнiң кемiнде
үштен бiрiн, ауыр қылмыс үшiн ... ... ... ... аса ауыр қылмыс үшiн тағайындалған жаза мерзiмiнiң кемiнде екiден
үшiн, сондай-ақ жазадан ... ... ... ... адамға,
егер мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату 70-баптың 7-бөлiгiнде ... ... ... болса, тағайындалған жаза мерзiмiнiң кемiнде
төрттен үшiн нақты өтегеннен кейiн қолданылуы мүмкiн.
Бас ... ... ... ... өтеу ... алты ... ... керек, бiрақ та жазаның басқа түрлерiне қатысты бұл ... ... ... ... ... ... нақты өтеу мерзiмi алты айға
дейiн де қойылуы мүмкiн.
Егер адам жазасын бiреулерi кәмелетке ... ... ... ... ал қалғандары он сегiз жасқа толғаннан кейiн жасаған қылмыс үшiн
үкiмдердiң жиынтығы бойынша өтеп жүрген ... ... ... ... ... ... ... өтеу мерзiмiн жалпы ереже бойынша
ҚР ҚК 70-бабына сәйкес деп есептеймiз.
Сот тағайындаған өмiр бойы бас ... ... ... өтеп
жүрген адам, егер сот ол жазаны одан әрi өтеудi ... ... деп ... кемiнде жиырма бес жыл бас бостандығынан айыру жазасын iс жүзiнде
өтесе, мерзiмiнен ... ... ... мүмкiн.
Егер сотталғанның жазасы Раќымшылық немесе кешiрiм жасау негiзiнде
жеңiлдетiлген ... сот ... ... ... ... босатуды
қолдану кезiнде Рақымшылық немесе кешiрiм жасау ... ... ... жазаның өтелген бөлiгiн ескерiп есептеуi тиiс. Сондыөтан да
жазадан босатудың формальды және ... ... ... ... ... материалды негiз ең басты болып табылады.
ҚР ҚАК-нiң 169-бабы 9-бөлiгiне сәйкес сотталушы заңмен белiленген
жаза мерзiмiнiң бiр ... ... ... ... ... мекеменiң немесе
органның әкiмшiлiгi жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату не
одан бас тарту ... ... бiр ай ... қарауға және қаулы шығаруға
мiндеттi. ЌР Конституциясының ... ... өз ... ... сот арқылы қорғалуына құқығы бар деген норманы бекiте
отырып, жазаны өтеуден мерзiмiнен ... ... ... ... мәселенi
шешу кезiнде жазаның атқарылуы сот бақылауы ... ... ... етедi, яғни әкiмшiлiк бiр айдың iшiнде осы сұрақты шешпесе, онда
сотталған адам немесе оның қорғаушысы ҚР АIЖК-нiң 278-бабына ... ... жерi ... ... ... ... сондай-ақ тиiстi
мекеменiң ұсынысы бойынша қаралып, нәтижесiнде шығарылған сот қаулысына
ҚIЖК-нiң 403-бабына сәйкес жоғарыда ... ... ... ... ... мен наразылықтар осы Кодекстің 405-409 – баптарына ... ... ... ... ал ... ... енген сот қаулысы
түпкiлiктi және қадағалау тәртiбiмен қайта қаралуға ... өз ... ҚР ... ... ... ... ... мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату туралы ... керi ... және ... ... ... ... ... босатудан бас тартуға құқығы жоқ және бұл ереженiң ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Егер сот ұсынысты ... бас ... ... ... ... белгiленген мерзiмiнiң өтуiне байланысты жазаны
өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату туралы ұсынысты қайта ... ... ... бекiтiлген. Мәселен, ҚР ҚАК-нiң 169-бабының 11,12-
бөлiктерiне сәйкес сот ... ... ... ... бас тарту
туралы шешiм қабылдаған күннен бастап алты айдан ерте емес және мерзiмiнен
бұрын-шартты түрде ... бас ... ... түрiндегi жазаға
сотталғандар, егер олар заңда көзделген жағдайларда түзеу мекемелерiне
жiберiлген болса, мерзiмiнен бұрын-шартты ... ... ... одан бас
тарту туралы шешiм қабылдаған күннен бастап ерте дегенде бiр жыл өткен ... осы ... ... ... ... сот өмiр бойы ... ... сотталған адамды мерзiмiнен бұрын-шартты түрде
босатудан бас тартқан жағдайда сот бас тарту туралы ... ... ... кем ... үш жыл ... соң ... ... енгiзу орын алу
мүмкiншiлiктерi белгiленген.
Қылмыстық заң сотталғандардың жазаны ... ... ... ... ... ... отырып, сонымен қатар бұл норманы
қолдануға жол бергiзбейтiн негiздерiн де қарастырады, мәселен, өлiм жазасы
түрiндегi жаза ... ... ... ... бас ... ... ... және өмiр бойы бас бостандығынан айыру кезiндегi
жаңадан ауыр немесе аса ауыр ... ... ... ... ... ... қоғамға өте қауiптi болып табылады және олардың түзелуi
екiталай [36].
Жоғарыда қарастырылған жазаны өтеуден ... ... ... мәселелерiнен басқа қылмыстық заң егер бұл негiз бойынша ... ... ... ... ... сақтамай, бұзған
жағдайда мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатудың күшiн жоюды көздейтiн
нормаларды да ... Егер ... ... ... ... ... ... өтелмеген бөлiгi iшiнде өзiнiң әкiмшiлiк жазасы ... ... ... ... сот жүктеген мiндеттердi орындаудан әдейi
жалтарса, онда сот оның мiнез-құлқын бақылайтын тұрғылықты жерi ... ... ... ... ... бөлiмдер мен
мекемелердiң командованиесiнiң ұсынысы бойынша босатудың ... жою ... ... ... ... ... ... қаулы ете алады. Бұл норма
сот үшiн ... ... оның ... ... ... Қарастырылып отырған
босатудың күшiн жоюға негiз болып ... кез ... ... ... ҚР ... 22-тарауында көзделген құқықбұзушылықтар
ғана, мысалыға эротикалық мазмұндағы ... ... ұсақ ... атыс ... ату, пиротехникалық қондырғыларды жару және
т.б.
Сотпен жүктелген мiндеттердi орындаудан ... ... ... ... тиiстi органның ескертуiнен кейiн жалдаушылық
жылына 2 мәртеден артық орын алса, не болмаса 30 ... ... ... ... осы ... байланысты егер мерзiмiнен бұрын-шартты түрде
босатылған адам ... ... ... абайсызда қылмыс жасаған жағдайда,
оныњ күшiн жою немесе оны сақтау ... ... Бұл ... бойынша
босатудың күшi жойылғанда, сот жаңа қылмыс бойынша ҚК-тің 60-бабына сәйкес
үкiмдердiң жиынтығы бойынша жаза ... ал ... сот ... ... ... қабылдаған жағдайда бiрiншi қылмысы үшiн ... ... ... ... оған ... ... ... жаңа қылмысы
үшiн жаза тағайындалады. Ал егер бұл мерзiм iшiнде босатылған адам ... ... ҚР ... ... ... жаза ... ... негiздер бойынша босатудың күшi жойылған тұлғаға
қатысты егер ол тағайындалған жазаның төрттен үшiн нақты ... ... ... ... ... ... түрде босату мүмкiндiгi
туындайды. Бұл жерде жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатуды
қолданудың талабының ... ... ... ... және ... түзелуi орын алған жағдайларда
ғана жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты ... ... ... ... ... деп ... ... Жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыру
Қылмыстық ... бұл ... да ... ... ... ... түрде босату тәрiздi сотталған адамдардың ... ... ... ... ... ... өте зор, ... заң шығарушы мұндай
норманы белгiлей отырып, тағайындалған жаза өз мақсатына қол жеткiздi ... ... ... ... ... ... ... қатысты
адамгершiлiк қағидасын басшылыққа алады.
Енгiзiлген соңғы өзгертулер мен ... ... ... ... ... имандылық және сотталған адамдардың жағдайын
жеңiлдетуге бағытталғандығын көруге болады, ... бұл ... ... ... тек кiшiгiрiм немесе орташа ауырлықтағы ... ал ... оған қоса ... санаты үшiн де қолданылуы мүмкiн және
қылмыстардың санаты бойынша нақты ... тиiс ... және ... ... ... жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын-шартты түрде
босатылған және жазаның өтелмей қалған бөлiгi кезеңінде жаңа ... ... ... қолдану мүмкiндiгiн көздейтiн мерзiмдер туралы нормаларды
бекiткен, яғни ҚК-тің 71-бабының 2-бөлiгiне ... ... ... ... адам ауыр емес және ... ауыр ... жасағаны үшiн
тағайындалған жаза ... кем ... ... ... ауыр ... үшiн
немесе бас бостандығынан айыру түрiндегi жазаны өтеуден ... ... ... босатылған және жазаның өтелмей қалған бөлiгi ... ... ... адам жаза ... жартысын нақты өтегеннен кейiн жазаның
неғұрлым жеңiл түрiмен ауыстырылуы мүмкiн.
Жазаның ... ... ... ... жаза ... ауыстыру
мәселесi ҚК-тің «қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату» деген
институттарының ... ... ... да, ... iшiнде жазадан
босатумен бiрге, бiрақ та бiр түрi болып табылмайды. ... бұл ... ... оны ... ... көздемейдi, ол тек қана тағайындалған
жазаға қарағанда неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыруды көздемейдi, ... С.М. ... ... дей ... бұл ... ... қарастырған кезде,
өз пiкiрiне қайшы келетiн «қарастырылып отырған қылмыстық ... ... ... деген сөздердi жиi қолданған [38].
Жоғарыда қарастырылған мерзiмiнен бұрын-шартты ... ... ... мен ... ... ... ұқсас, тiптi бұл екеуiн қамтитын ҚР
Жоғарғы ... бiр ... ... бар, ... та сонымен қатар
мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатуға қарағанда, жазаның өтелмеген бөлiгiн
неғұрлым жеңiл жаза ... ... сот ... орташа ауыр немесе
ауыр қылмысы үшiн бас бостандығынан айыру жазасын өтеп ... ... ... ... яғни бұл ... тек жоғарыда аталаған санаттарға жататын
қылмыстар үшiн мұндай жеңiлдiк қолданылады, сонымен қатар мерзiмiнен бұрын-
шартты түрде ... ... ол тек бас ... ... ... ғана ... және жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл
жаза түрiмен ауыстыру туралы сот шешiм ... ... ... ... ... ... оны ... қарап, күшiн жою құқығының жоқтығы.
Жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза ... ... адам ... ... ... ... сәйкес ауыстырылған
жеңiл жазаны өтеуден мерзiмiнен-бұрын шартты түрде босатыла алады.
Бұл норманы сотталғандарға қолдану сот үшiн ... ... оның ... ... ... ҚР ... 455-бабына сәйкес бұл
норманы қолдану мәселесi жазаны атқарушы органның ұсынысы ... ... бұл ... ... ... бiр ай мерзiмде қаралуға жатады және
ол ... ... ... тиiс. ... ... ... бас тарту
туралы шешiмiне, сондай-ақ заңмен белгiленген осы ... ... ... адам ... оның ... ... прокурорға, сотқа ҚР АIЖК-нiң
278-бабына сәйкес ... ... ... ... ... мұндай заң бұзушылықтарға көз жұмбай, шара қолданулары тиiс.
Сот жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жұмсағырақ ... ... ... ... бас ... ... ұйғарым шығарылған күннен бастап
алты айдан ерте орын ... ... ... ... ҚР ... белгiленген,
сонымен қатар мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босатылғандар, бас ... жаза ... ... ... егер олар заңда көзделген
жағдайларда түзеу мекемелерiне жiберiлген болса, жазаның ... ... ... жаза ... ... бас ... ... сот шешiмi
шығарылған күннен бастап ерте ... бiр жыл ... соң ... ... ... бар, ҚР ... ... 13 желтоқсан 2001 жылғы №20
нормативтiк қаулысында осы норма өмiр бойы бас ... ... ... ... бас ... ... ... шығарылғаннан кейiн
кем дегенде 3 жыл өткен соң ғана қайта қаралуға жатады, ал бiрақ та ҚР ... бұл ... ... норма белгiленбеген, тек мерзiмiнен бұрын-шартты
түрде босатуды реттейтiн норма бар.
Сотқа ... ... ... ... ... жаза ... ауыстыру
мүмкiншiлiгiн қолдану туралы мәселенi қарау барысында ... ... ... ... және ... өтеу ... оның ... заңмен
белгiленген осы норманы қолдануды көздейтiн ... ... ... ... ... және мұндай мүмкiншiлiктi қолдану немесе
қолданбау мәселесi оны ... ... ... ... ... шешiледi. Жазаның
өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыруды қолдану мүмкiндiгi
мәселесiн қарай отырып, сот ... ... ... ... ... ... етуi тиiс, мұндай ереженiң орын алуы ... ... ... ... ... ... ... табылады
деуге болады.
Заң шығарушы жазаның өтелмеген бөлiгiн ... ... жаза ... ... сот осы ... 39-бабында аталған жаза түрлерiне
сәйкес, әрбiр жаза түрi үшiн көзделген шекте жазаның кез ... ... ... ... алу мүмкiндiгiн көздейтiн норманы бекiткен, яғни қамау,
бас бостандығын шектеу, қоғамдық жұмыстарға тарту, ал ... ... ... ... ... ... әскери қызмет бойынша шектеу,
сонымен қатар ... ... ... ... ... ... iшiнара
босатылуы мүмкiн.
Жазаның неғұрлым жеңiл түрiн өтеу ... үкiм ... ... ... ... ... ... сәйкес есептеледi.
Тағайындалған жаза неғұрлым жеңiл жазамен ауыстырылу қолданылған адам осы
жазаны өтеу барысында жаңа ... ... ... ... ҚР ... ... сәйкес үкiмдердiң жиынтығы бойынша жаза тағайындалады, оған тек
алдыңғы үкiм бойынша өтелмей қалған жазаны ғана ... ... ... ... өзiне қатысты қолданылған адам ҚР ... ... ... ... ... ... жаза тағайындалады, оған тек ... ... ... ... ... ғана ... ... қосады. Осыған сәйкес жеңiл
жазаны өтеу мерзiмiнен ... ... ... ... ... Ал егер ... ... осы мерзiм iшiнде жаңа қылмыс жасаса,
онда сот өтелмеген жеңiл жазаның бөлiгiне жасаған ... үшiн ... ... ... жаза ... ... ... жазадан босатудың құқықтық маңызын ... ... ... ... да ... ... ... сәйкес ол
жасалған қылмыстың құқықтық салдарына әсер етуден тұрады. Әйтсе де ... ... ... ... ... сынақ мерзiмiне жататынын есте
ұстауымыз керек. Бiрақ та осы уақыт ... ... ... деп ... ... ... ... жаза тағайындауда ескерiледi.
Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексiнiң ... ... егер ... адам ... белгiленген тәртiппен жазасын өтеуден
мерзiмiнен бұрын босатылса не жазаның өтелмеген бөлiгi ... ... ... онда ... жою мерзiмi жазаның нақты өтелген
мерзiмiн негiзге ала отырып, жаза түрлерiн (негiзгi және қосымша) ... ... ... ... ... Соттылық – кiнәлi ... ... үшiн ... да бiр жазаға сотталып, соған байланысты
белгiлi бiр құқықтық шектеуге душар болуы.
Соттылықтың алып ... оның бұл ... ... ... ... ... Қылмыстық кодекс соттылықты жою мерзiмдерi ... алып ... ... ... Егер ... адам ... кейiн өзiн мiнсiз ұстаса, сот оның өтiнiшi бойынша соттылықты жою
мерзiмi өткенге дейiн одан соттылықты алып ... ... ... ... ... және жас ... бар ... жазаны өтеуiн кейiнге
қалдыру
Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы қылмыстық
заңнамада заңмен ... ... ... ... ... ... мен ... бастылығы мен ажырамастығын тану негiзге
алынуымен қатар, қылмыстық саясат ... ... ауыр емес және ... ... ауыр ... ... адамдарға, сол секiлдi халықтың әлеуметтiк
тұрғыдан әлсiз топтарына – жүктi және жалғызiлiктi әйелдерге, ... ... ... барларға, егде жастағы адамдарға қатысты
iзгiлiк бағытында дамуы тиiстiлiгiн бекiткен.
Соған ... жаңа ... заң жас ... ... қорғау
мақсатында жаңа шараларды қолдану мүмкiндiктерiн шештi, яғни жеке адамға
қарсы ауыр және аса ауыр ... үшiн бес ... ... мерзiмге бас
бостандығынан айыруға сотталған әйелдердi ... ... ... және он төрт ... ... ... бар ... сот тиiсiнше бiр
жылға дейiнгi немесе бала он төрт жасқа толғанға дейiнгi мерзiмге жазасын
өтеуден босату мүмкiндіген ... ... ... ... норма
ананың өз баласына деген дұрыс әрi жағымды әсерiнiң болуы орын ... ... ... әйел ... түрде баладан бас тартпай баланы сәбилер
үйiне немесе жетiмдер үйiне тастап кетсе, қоғамға қарсы сипатта өмiр ... ... ... ... ... не ... ... туыстарына
немесе өзге адамдарға тастап кетсе не ... өтеу ... ... ... ... ... орган 2 рет жазбаша түрде ескерту
жасағаннан кейiн қоғамдық тәртiптi бұзса, онда сот осы ... ... ... өтеу ... ... ... ... жойып, сотталушы
әйелдi сот үкiмiне сәйкес тағайындалған жерге жазасын өтеуге жiбере алады.
Жүктi әйелдердiң ... ... ... ... ... ... ... болу уақытының маңызы елеулi деп есептелмейдi.
Белгiленген ... ... ... түрi ... ... жазаның
қайсысында болмасын тағайындала алады.
Ауыр немесе аса ауыр қылмысы үшiн 5 ... ... ... ... ... түрiндегi жаза қолданылатын қылмыстар үшiн жазаны өтеу
кейiнге ... Осы ... ... ҚР ... ... ... қылмыс жасағандығы қылмыстық жауаптылықты және жазаны
жеңiлдететiн мән-жайлардың бiрi ... ... ... ана мен ... ... және жүктiлiк жағдайында әйелдiң психикасы, оның ... ... ... Бала он төрт жасқа толғаннан кейiн
немесе ол шетiнеген жағдайда не жүктiлiгi ... ... онда ... ... ... ... оны ... өтеуден босатуы немесе
оны неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыруы немесе сотталған ... ... үшiн ... ... ... туралы тиiстi органның ұсынысы ... ... ... ... жазаны өтеудi кейiнге қалдыру мерзiмi өткеннен кейiн немесе
мән-жайлардың пайда ... ... ... жағдайларды ескере отырып,
сотталғанның жеке басын бақылауды жүзеге асыратын ... ... ... ... бiрiне келуi мүмкiн:
• Жазадан босату немесе оның орындалуынан босату;
• Жазаның өтелмеген ... ... ... жаза ... ауыстыру;
• Сотталған адамның өтелмей қалған бөлiгiн өтеу үшiн ... ... ... кейiнге қалдыру сотталған адамды жазаны өтеуден ... Егер ... әйел ... өтеуден босату кезеңiнде жаңа қылмыс
жасаса, сот оған ҚР ҚК-те ... ... ... норма бұрынғы
заңнамада реттелмеген едi және де жаңа кодексте енгiзiлген ... ... ... ... ... ... ... әлсiз топтарына –
жүктi ... жас ... бар ... ... адамгершiлiк
көзқарастың айқындығын көруге болады. Қарастырылып отырған ... ... ... ... ... сотқа осы жөнiнде ұсыныс немесе тиiстi
өтiнiшiн жолдайды. Осы ... ... ... жасаған әйелдiң
мiнездемесi, әйелдi және баланы қабылдауға, оларға тұрғын үй ... ... үшiн ... ... жасауға келiскен туысқандарының тұрғын ... ... ... ... ... туралы медициналық
қорытынды не баласының бар екендiгi туралы ... яғни туу ... ... ... жеке iсi қоса ... Сот осы ... қаулы шығарады және мұндай қаулы түзеу колониясының әкiмшiлiгi үшiн
әйел адамды босату негiзi болып табылады. Мұндай ... ... ... өзiнiң тұратын жерi бойынша қылмыстық атқару
инспекциясына барып ... ... ... үш күн ... ... туралы
қолхат алынады және өзiнiң тұратын жерiне өзi ... оған жету ... ... өтеледi.
Босатылған күнiнде сотталған әйелдiң тұратын жерi бойынша қылмыстық
атқару инспекциясына босатылған күнi көрсетiлiп, жазаның атқарылу мерзiмiн
кейiнге ... ... сот ... ... жiберiледi және ол өз
кезегiнде аудандық-қалалық iшкi iстер бөлiмiнiң құжаттарына ... ... ... ... жiберiледi және сотталғандар
есебi журналына тiркелiп, бақылау iсi толтырылады және оның бiр ... ҚС және ... ... Бұл ... ... сот ... орнына
сот қаулысы деп көрсетiлуi тиiс, себебi осы мәселе бойынша сот шешiмi қаулы
түрiнде шығарылады.
Қылмыстық атқару ... осы ... ... ... ... қалдырылған сотталған әйел тиiстi жерге келген соң үш ... оны ... ... ... орны бойынша түзеу колониясының жеке
iсiн сұрату мiндеттiлiгiн заңмен белгiлеу осы ... ... ... ... ... ... ... деген жалған негiзбен
заңмен белгiленген белгiлi бiр ... ... ... ... қарауға болады.
Сотталған әйелдiң инспекцияға келген күнi онымен жеке сөйлесiп, оған
жазаны өтеудi кейiнге қалдырудың ... оны ... ... ... және ол жөнiнде қолхат алынады. Осылардан кейiн
қылмыстық атқару инспекциясы бұдан әрi оның ... ... ... ҚР Iшкi iстер министирлiгiмен бекiтiлген 18 ақпан 1999 жылғы №89
ережесiне сәйкес инспекциясының сотталған ... ... ... олармен кездесiп тұрады, әр квартал сайын аудандық-қалалық iшкi
iстер бөлiмiндегi ... ... ... ... ... және ... өзге де ... жүргiзедi.
Заң шығарушы жүктi әйелдердiң және жас балалары бар әйелдердiң жазаны
өтеуiн кейiнге ... ... ... ... ... ... ... жазасын өтеуiн кейiнге қалдыру не баласы он төрт ... ... ... салдарын реттейтiн норманы да қарастырған.
Мәселен, сотталған әйел ... ... ... екi апта ... ... ... атқару инспекциясы белгiленген тәртiпте iздеу
жариялайды.
Сонымен ... егер ... ... ... жол ... өзiне жазаны
өтеудi кейiнге қалдыру қолданылған сотталған әйел өзi ... ... ... ... ... ... не тәртiптiк немесе қоғамдық
ықпал ету шаралары қолданылған болса, не егер баланы тәрбиелеуден немесе
оны ... ... ... қылмыстық атқару инспекциясы жазбаша ескертпе
жасайды. Ал егер де сотталған әйел баласынан бас ... не ... ... ... ... қылмыстық атқару инспекциясының екi мәрте
жасаған жазбаша ескертуiнен ... ... ... бұзуды жалғастырса,
онда инспекция сотқа оның тұрғылықты жерi бойынша жазаны өтеудi кейiнге
қалдырудың күшiн жою және ... сот ... ... жазаны
өтеуге жiберу туралы ұсыныс енгiзедi. Ұсынысқа жазаны ... ... ... сот ... ... қоса ... әйелдердiң және жас балалары бар әйелдердiң жазаны өтеуiн
кейiнге қалдыру ... ... ... асырауында жас балалары бар
жалғыз басты ер ... ... ... ... деп санауға
болады, себебi осындай ... ... ... норма қылмыстық
заңмен белгiленбеген. Сондықтан да, заң шығарушы асырауында жас ... ... ... ер ... ... ... ... заңмен
белгiлеу мәселесiн қарастырса, дұрыс болар ... ... ... байланысты жазадан босату
Ауруға шалдығуына байланысты жазадан босату ҚР ҚК ... ... ... ... ... Қылмыстық жазадан босатудың бiр негiзi ретiнде
ауруға шалдығуына байланысты жазадан босату мәселесi ҚР ... ... ... ... №7 ... қаулысында көрiнiс тапқан. Заң ауруға
шалдығуына ... ... ... үш түрiн қарастырады. Ол қылмыс
жасаған адамның ... да ... ... емес, тек белiгiлi бiр анықталған
ауруының түрлерi ... ... Атап ... ... бұзылуы
жазаны өтеуге кедергi келтiретiн ауыр түрдегi аурулар, әскери ... деп ... ... ... ... ... жасаудан кейiн
психиканың бұзылуы туралы сөз ... ... ... ... ... өмiр бойы сақталып қалу белгiлерiн қамтуы тиiс. Психикалық бұзылуы
кезiнде ауру ... ... ... ... ... сырқаты соттың айыптау үкiмi шыққанға дейiн немесе ... ... өтеу ... ... ... ... адамдарды жазадан
босатудың негiзi ретiнде психикалық ауруына ... ... ... ... атынан қолданылатын түзеу-тәрбиелеудi қабылдай алмауы ... мәнi ... ... ... да ... ... сот ... жазаның түрiне және өтелмеген бөлiгiнiң ... ... ... босатады. Осы жағдайларға сәйкес адам жазадан, ал жазасын
өтеп ... адам ... ... ... түрде босатылады. Аталып отырған
қылмыстық жазадан босату соттың құқығы емес, ... оның ... ... және сот осы ... қатысты талқылау жүргiзбейдi.
Сот ҚР ҚК-тің 88-бабы ... «б» ... ... ... ... байланысты жазасын өтеуден босатылған жағдайда,
сонымен қатар ҚК-тің 90-бабында көрсетiлген медициналық сипаттағы мәжбүрлеу
шараларының бiрiн ... ... ... ... мәжбүрлеп қадағалау және психиатрда емделу;
• Жалпы үлгiдегi психиатрлық ... ... ... ... ... психиатрлық стационарда мәжбүрлеп емдеу;
• Интенсивтi қадағаланатын мамандандырылған үлгiдегi ... ... ... ... ... ... сипаттағы мәжбүрлеу шаралары
тұлғаға оның психикасының бұзылуы бұл тұлғалардың өзге елеулi зиян ... не ... ... ... ... ... ... байланысты
жағдайларда ғана тағайындалады. Ақтау қалалық сотында 01. 07. 2004 ... мына ... осы ... ... бола ... ... ... 07. 01. 1968 жылы туылған, бұрын сотты болған,
нақтырақ айтсақ, 14.07. 1998 жылы ҚР ... ... ... ... ... ... ... әсер ететiн заттарды сату мақсатында көп
мөлшерде заңсыз иемденiп алу, тасымалдау немесе сақтау бойынша 2 жыл ... ... 13. 07. 1999 ... ҚР ... жасау туралы»
заңына сәйкес босатылған Қазыбаев Т.Т. 10. 04. 2004. күнi өз ... И.В. ... С. ... Р.З. Хамитовты шақырып есiрткi
заттарды тасымалдауға және дайындауға ... ... 15. 04. 2003 күнi ... ... ... Орталық базар маңайында iрi мөлшерде заңсыз есiрткi
заттарды пайдалану үстiнде ұсталған, сот ... ҚР ... ... және ... ... ... 4 жыл 3 үш айға ... ... ... ... ... сот ... 17. 05. 2004 ... №1092 актiсiне сәйкес Т.Т. Қазыбаев
нашақорлықпен ауыратыны дәлелденiп, ҚР ҚК-нiң 74-бабына ... ... ... ... ... ... ... [41].
Сот медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларының түрiн жазаны өтеу
барысында ауруға шалдығушының зиян ... ... ... және
емделудi қажет ететiн, психиканың бұзылуы деңгейi мен сипатын, ... ... ... отырып, дәрiгер-психиатрлардың қорытындысының
негiзiнде таңдайды.
ҚР ҚК-нiң 73-бабы 2-бөлiгiне ... ... ... ... ... өзге
де ауыр науқастан зардап шегушi адамды ... ... ... ... ... ... ... түрi Әдiлет министрлiгi және
Денсаулық сақтау министрлiгiмен бекiтiлген аурулар тiзiмiне кiретiн болса
қолданылады.
Сотталғанның ауыр ... ... және ... ... ... ... өтеудiң мүмкiн болмауы дәрiгерлiк комиссияның арнайы қорытындысымен
анықталады және ол қорытынды ... ... ... ... көрсететiн медициналық зерттеуден кейiн берiледi.
Жазаны өтеу мүмкiн еместiгi сотталғанның ... ... ... науқасының ауырлығымен сипатталуы тиiс. Науқастанған
әскери қызметшiлер әскери ... ... деп ... ... ... ... соттылығынан кейiн жазадан ... ... ... әскери бөлiмде ұстауда сотталған адамдардың жазасы неғұрлым жеңiл
жаза ... ... яғни бұл ... ... ... деп көрсетiлудiң
себебi, ол жазадан ... ... ... ... ... қызметшiлер сауыққан жағдайда ескiру мерзiмi өтпеген болса да, олар
жауаптылыққа тартылмайды және ... да ауыр ... ... ... адамды жазасын өтеуден босату
мiндеттi емес, ол соттың құқығы. Сот жазаны өтеуден босатуға немесе жазаның
өтелмеген ... ... ... жаза ... ... ... не одан ... құқылы. Мұндай ауыстыру жазаны өтеуге кедергi келтiрмейтiн ... ... жол ... (ҚР ... 39-бабында көрсетiлген жаза
түрлерiне сәйкес) және сот әскери қызметкердi жазаны одан әрi өтеуден ... ... емес деп ... Бұл ... ... ... ауырлығын,
өткерiлген жазаның мерзiмiн, сотталғанның ... ... оның ... ... оның ... ... және аурудың қаншалықты жазаны
одан әрi өтеуге ... ... ... ... ... ... ... шартты түрде соттауға немесе қысқартуға жол берiлмейдi.
ҚР ҚАК-тің 169-бабының 5,6-бөлiмдерiне сәйкес, яғни жүйке бұзылуы
салдарынан жазаны ... ... ... ... сотқа жазаны атқарушы
мекеменiң немесе органның бастығы енгiзедi. Ұсыныспен ... ... ... және ... жеке iсi жолданады, сонымен бiрге
ауыр сырқатқа байланысты жазаны өтеуден босату туралы ұсынысты сотқа жазаны
атқарушы мекеменiң ... ... ... ... ... бiрге сотқа
медициналық немесе ... ... ... мен ... ... өтеу ... мiнез-құлқын
сипаттайтын деректер, үкiм үзiндiсiнiң көшiрмесi, аурулар ... және өзге де ... ... тиiс. Сотқа жолданған сотталушының
жеке iс ... сот ... ... ... Егер сот ... ... қорытындысының негiздiлiгiне күмән келтiрсе, онда ол
қайта тиiстi сараптама тағайындауға ... ҚР ... ... ... ... ... орындаумен байланысты мәселелердi жазаны
орындайтын органның ... ... сот ... не кәмелетке толмаған
адамның түзелуiн қамтамасыз етушi мамандандырылған мемлекеттiк органның
ұсынуы бойынша сот ... Сот ... ... ... бойынша iс
қаралатын органдар мен ұйымдардың өкiлдерi ... ... ... ... ... ... бас ... түрiндегi жазаға сотталған адамдар 1,2-топтағы мүгедек деп ... ... ... ... ... ... ... босатуға
немесе неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыруға негiз болып табылады. Бұл
норманы ... ... ... ... ... өтеу ... соттың
соттылығына жатады. Егер науқастануына байланысты медициналық сипаттағы
мәжбүрлеу шараларын қолданып жазадан ... ... ... ... судья құрамында шешедi. Бұл мәселе ... сот ... ... ... және ол ... болуы тиiс. Қаулының көшiрмесi ... ... ... ... ... iске ... үшiн ... Сот
қаулысы жалпы ереже бойынша ... ... ... ... қатар мұндай қаулы заңды күшiне енген соң түпкiлiктi және ... ... ... ... ... босатылған адамдардың мiнез-
құлқын бақылауды ... ... ... ... ... және олар сауыққан
жағдайда жазаны өтеудi қалпына ... ... ... енгiзедi. Қалпына
келтiру сот қаулысымен рәсiмделедi.
Сауыққандық фактiсi ... ... ... мен ... ... ... ... қолданылған мерзiм жазаны өтеу
мерзiмiне бара-бар есептеледi.
Егер ауруға шалдығуына байланысты жазадан босатылған адам жаңа ... ... онда ... ... ... ... ... дәрiгерлiк куәландырудан өтуi тиiс. Егер ... ... ... жаңа ... ... онда ... жаңа ... қылмысы үшiн
туындап, жазаның өтелмеген бөлiгi жаңа жаза ... ... ... кейiн немесе жеңiл жазаны өтеу барысында жаңа қылмыс жасаса,
онда үкiмдердiң жиынтығы бойынша жаза тағайындалады.
Негiзгi ... өтеу ... ... ... ... ... қосымша жазаны өтеуiнiң мәселелерi заңмен реттелмеген. Айталық, ... ... тек ... ... байланысты негiзгi және қосымша
жазаны өтеуден босата алады, ал басқа ауыр аурулурмен науқастануы және ... ... ... ... ... нәтижесiнде әскери қызметке
жарамсыз деп ... сот ... ... жаза ... ... ... емес [42].
2.5. Төтенше мән-жайлардың салдарынан жазадан босату мен жазаны өтеудi
кейiнге қалдыру
ҚР ҚК-тің 74-бабын ... ... ... жазадан босату мен
жазаны өтеудi кейiнге қалдыру мүмкiндiгiн ... ... заң ... ... ... ... қағидасын жүзеге асырады.
Қылмыстық заң бұл норманы екi түрлi қылмыстық ... ... ... ... ... ... яғни ҚР ... 74-бабының 1-
бөлiгiне сәйкес кiшiгiрiм және ... ... ... үшiн ... егер ... өтеу өрт, ... апат немесе отбасының еңбекке
жарамды жалғыз мүшесiнiң ауыр науқастануы не болмаса қайтыс болуы және ... ... ... ... сотталған адам немесе оның отбасы үшiн
оның жазасын өтеуi аса ауыр зардапқа әкелiп соқтыруы ... ... онда ... ... ... ал ... жазаны өтеудi кейiнге қалдыру, яғни осы
баптың 2-бөлiгiне сәйкес ауыр немесе аса ауыр ... үшiн ... ... ... ... жазасын өтеуiн сот осы баптың
бiрiншi бөлiгiнде аталған негiздер ... ... үш айға ... ... қалдыра алу мүмкiндiгiн көздейтiн норма белгiленген.
Бұл жерде қарастырылып отырған төтенше мән-жайлар деп ... ... ... немесе мүлiктерiне қауiп төндiретiн
қоғамдық өмiрдiң немесе табиғи құбылыс, ал аса ауыр зардап ... ... ... суық уақытында отбасының тұрақсыз қалуын түсiнуiмiз керек,
мысалы, өрт, су тасқыны салдарынан [43].
Жазадан осы негiз ... ... ... ... ... кiнәлiнi
соттауда төтенше мән-жайлардың пайда болуы, яғни атап айтқанда өрт,
кездейсоқ апат, ... ... ... ... ... ауыр ... ... болуының орын алуы тиiс. Бұл аталған мән-жайлардың туындауы
осы негiз бойынша босату нормасын қолдануда шешушi роль атқармайды, ... ... ... адам ... және ... ауырлықтағы қылмысы үшiн
сотталуы, сондай-ақ сотталған адам немесе оның ... ... аса ... ... ... ... болуы жағдайында ғана қолданылады. Ал
төтенше мән-жайлардың салдарынан жазаны ... үш айға ... ... осы ... ... кеткен негiздер болған жағдайларда тек ауыр
және аса ауыр қылмысы үшiн бас ... ... ... ... ... Бұл ... бiз осы нормалардың бiреуiн ... ... ... роль ... көремiз.
Мұндай норманы қолдану сот үшiн мiндеттi болып табылмайды, ... ... сот өзi ... Заң ... осы ... бекіткенде оны
бас бостандығынан айыру жазасының мерзiмiне байланысты қолдану ... ... да бұл ... ... бес отыз ... ... өмiр
бойы бас бостандығынан айыру жазасына сотталғандарға да қатысты қолдануы
мүмкiн деген ... ... ... ... ... жазадан босату жазаның ... ... ... ... ... көрсетiлмеген, бiрақ та
тәжiрибеде көбiнесе бас бостандығынан айыру жазасына қатысты ... осы ... ... ... ... қалдыру бас бостандығынан айыру жазасы
тағайындалған адамдарға қатысты қолданылатындығы ... ... ... ... ... ... ... байланысты жазаны өтеуден
босату
Айыптау үкiмiнiң ескiру мерзiмiнiң өтуiне байланысты жазаны өтеуден
босату негiзi ... ... ... ... сот үшiн ... болып
табылады әрi оның еркiне байланысты емес және ... ... ... ... да ... ... ... мерзiмiнiң өтуiне байланысты
босатуды жазаны өтеуден босатудың мiндеттi және түпкiлiктi түрлерiне
жатқызуға болады.
ҚР ... ... ... босатудың бiр негiзi ретiнде ескiру
мерзiмiнiң өтуi қарастырылған. Мұндай норманың ... ... ... институтында да қарастырылып отырғандықтан, олардың бiр-бiрiмен
байланысты әрi ұқсас екендiгiн байқаймыз, ... та ... екi ... ... бұл ... ... ... бар екенiн көруге
болады.
Бұл негiз бойынша қылмыстық ... ... ... қылмыстық
жазадан босату соттың айыптау үкiмiнiң заңды күшiне ... ... ... ... ... ... қылмыс жасалған күннен бастап ... ... бiр ... өтуi ... үкiмiнiң ескiру мерзiмiнiң өтуiн жасалған қылмыстың ауырлық
дәрежесiне байланысты қылмыстық заң төрт түрiн қарастырады. ҚР ... ... ... ... үшiн сотталған адам, егер айыптау үкiмi заңды күшiне
енген күннен бастап есептегенде, мынадай мерзiмдерде орындалмаған жағдайда,
жазаны ... ... ... ... қылмысы үшiн сотталғанда – үш жыл;
• Орташа ауырлықтағы қылмысы үшiн сотталғанда – алты жыл;
• Ауыр қылмысы үшiн сотталғанда – он ... Аса ауыр ... үшiн ... – он бес ... ... ... ескiру мерзiмi деп айыптау үкiмi заңды
күшiне енген күннен бастап жоғарыда көрсетiлген ... ... ... ... ... ... ... 34-бөлiгiне сәйкес үкiм – ол айыпталушының
кiнәлiлiгi немесе ... және оған жаза ... ... ... ... ... ... сатыдағы соттың басты сот отырысында немесе
апелляциялық соттың талқылауында шығарылған сот шешiмi. Сот үкiмi қылмыстық
iс бойынша ...... ... ... ҚР ... және ... әрi ... маңызды актi.
Айыптау үкiмiнiң ескiру мерзiмi оның заңды күшiне енген ... ... яғни ҚР ... ... ... аудандық және оған
теңестiрiлген сот, облыстық және оған ... сот ... ... сот ... егер оған ... немесе наразылық келтiрмесе,
апелляциялық шағымдану немесе наразылық келтiру мерзiмдерi өткен соң заңды
күшiне енедi, ал ҚР ... Соты ... ... ... сот үкiмi ол
жарияланған соң заңды күшiне енедi. Бұл жерден азаматтардың сот ... ... ... ... көруге болады, себебi Жоғары Сот
қарауына ... ... ... ... адамның төменгi сот сатыларының
үкiмiмен сотталған адамдарға қарағанда ... ... ... құқықы шектелiп отыр.
Егер сотталған адам жазаны өтеуден жалтарған жағдайда, онда ... ... ... өтуi ... отырады, бұл жағдайда адам
ұсталған немесе айыбын ... ... ... ... ... есептеледi. Бұл
жерде қарастырылып отырған айыбын өзi мойындап келу деп, ... ... ... құқық қорғау органдарына өз еркiмен берiлуiн түсiнуiмiз тиiс
және де айыбын өзi мойындап келу ... ... ... ... ... ... ... бiрi ретiнде қарастырылған.
Сотталған адамның жазаны өтеуден жалтаруы кезiне ... ... ... ... тиiс. ... ... ҚР ... 257-бабының 1-бөлiгiмен бұзақылық
қылмысын жасағандығы үшiн екi жыл бас бостандығынан айыру түрiндегi ... ... ... үш ай ... ... ... адам сот ... күшiне енгеннен кейiн тағайындалған жазаны өтеуден жалтару мақсатында
басқа қалаға көшу арқылы құқық қорғау органдарынан тығылады, бiрақ та ... жыл ... ... ... Бұл ... адам ҚР ... ... негiз бойынша қылмыстық жазадан босатылмайды, себебi ол ... ... ... ескiру мерзiмi тоқтатыла тұрған және де оны ... ... ... ... не бары үш айы ғана ... яғни ... босатылуы үшiн оған әлi оның ұсталған күнiнен бастап бес жыл ... ... өтуi ... ... ... ... ... мұндай адамның жаңа қылмыс
жасамауы ол тұлғаның қылмыстық ... ... әрi ... ... оның өз ... ... көрсетедi және қылмыстық
жазаның қолданылуының ... алып ... ... ... ескiру мерзiмдерiнiң өтуiнiң жалпы түрi қарастырылған, яғни ... оның ... ... ... ... бес жыл өтсе және ... жаңа ... ... ... үзiлмеген болса, орындалмауы керек. Бұл
норма сотталған адам тағайындалған жазаны өтеуден ... ... ... адам ... ... айыптау үкiмiнiң ескiру мерзiмi өткенге
дейiн, яғни 3, 6, 10, 15 жыл жаңа ... ... ... онда ... ... үкiм бойынша ескiру мерзiмiнiң өтуi жаңадан қылмыс жасаған
күннен бастап қайта есептеледi. Егер ... ... ... ... жаңа
қылмыс жасалып, ондай мерзiм үзiлген жағдайда сот үкiмi ... ... ... ... өткен мерзiм жойылып, ескерiлмейдi және ескiру мерзiмi
қасақана жаңа ... ... ... ... ... ... ... мәселе бойынша екi жағдай туындайды. Оның бiрiншiсi,
сот ... ... ... бойынша кiнәлiге жаза тағайындағанда, бұрынғы
үкiмдi ескермеген жағдайда, әрбiр сот үкiмдерi бойынша ... ... ... ... қатарынан параллель өтедi. Ал екiншi жағдайда,
егер сот жазаны үкiмдердiң жиынтығы бойынша ... ... ... ... шығарылған сот үкiмi заңды күшiне енген күннен бастап екеуiне
ортақ айыптау үкiмiнiњ ескiру мерзiмiнiң өтуi ... ... ... сот үкiмi өзiнiң жекелiк маңыздылығын жоғалтады.
ҚР ҚК ерекше құқықтық мәртебеге ие өлiм жазасына ... өмiр бойы ... ... ... ... ... айыптау үкiмiнiң ескiру
мерзiмiн қолдануды көздейтiн ерекше тәртiбiн реттейтiн норманы ... ... ... өмiр бойы бас ... ... жазасына сотталған
адамға қатысты ескiру мерзiмiн қолдану мәселесiн тек сот ... ... орын алуы ол осы ... ... ... ... ... өтуi автоматты түрде қылмыстық жазадан босатуға әкелiп соқпайды,
ол тек осындай адамдарға ... сот үкiмi ... ... ... ... ... белгiленген мерзiм – он бес жыл өткеннен кейiн ескiру мерзiмiн
қолдану немесе қолданбау мәселесiн сот ... Егер сот ... ... ... ... деп ... онда өлiм ... өмiр бойы бас
бостандығынан айыру жазасы жиырма бес жыл мерзiмге бас ... ... ... заң ... ... ... мүмкiншiлiгiмен қатар, сонымен
қатар осы норманы қолдануға тыйым салатын жағдайды да қарастырған, мәселен
бейбiтшiлiк пен адамзат ... ... ... ... үшiн сотталған
адамдарға қатысты ескiру мерзiмi қолданылмайды. Мұндай қылмыстарға ҚР ҚК-
тің Ерекше бөлiмiнiң 4-тарауында қарастырылған қылмыстардың түрлерi ... атап ... ... ... ... ... жоспарлау,
әзiрлеу, тұтандыру немесе жүргiзу және т.б. Бұл жерде атап ... ... ... ... ... ... жазаларға қатысты қолдану туралы
қылмыстық заңда ешқандай ескертпе көрсетiлмеген, сондықтан да ... ол ... ... ... келуге болады.
2.7. Рақымшылық немесе кешiрiм жасау актiсi ... ... ... ... ... ... ... бұрын, олардың даму
тарихына көз жүгiртейiк. ... ... ... ... ... ... ... болғаннан бастап кешiрiм жасау құқығы (жазалау -
кешiру) ... ... ... ... ... ... ... басшысы белгiлi бiр тұлғаларға қатысты қылмыстық iзге
түсудi тоқтата тұру, жою, одан бас тарту туралы ... ... ... ... ... ... құқығы тек нақты тұлғаға ғана қатысты
емес, сонымен қатар адамдардың тобына қатысты да шығарыла ... ... ... ... бастады. Ал мемлекеттiк шара ... ... ... рет ежелгi Греция тарихында аталған. Афиндiк-құл
иеленушi демократиясы кезеңiнде ... бiр тобы ... ... ... заң қылмыстық жазадан босатудың мiндеттi ... ... ... ... ... ... негiзiнде қылмыстық жазадан босату
осы негiздер ... ... ... ... бiр бапқа бiрiктiрiп
қарастырған. Мұндай норманың орын алғанынан тағы да ... ... ...... ... босату және қылмыстық жазадан босатудың
бiр-бiрiмен тығыз байланысты әрi ұқсас институттар екенiн ... ... ... ... ... сот ... ... мен әдiлдiгiне нұқсан келтiрмейдi және оның күшiн жоймайды [46].
Рақымшылық немесе кешiрiм жасау актiлерi Қазақстан ... ... де ... ... ... ала отырып,
шығарылады. Мұндай негiздерде сотталған адамды тағайындалған жазасынан
босату және оны ... ... ... және ... ешбiр зиян
келтiрмейтiн жағдайда ғана қолданылады. Рақымшылық немесе кешiрiм ... ... ... жазадан босатылған немесе жазасы жеңiлдетiлген
не болмаса соттылығы алынып тасталған ... адам осы ... ... ... әрi ... тиiс. ... ... алдағы өзiнiң дұрыс мiнез-
құлқымен, заңдарды қатаң сақтау мiндетiмен адамгершiлiк пен ... ... заң ... ... ... ... сотталған адамды
қылмыстық жазадан босату не оларға тағайындалған ... ... ... ... ... ... ауыстыру не мұндай адамдар жазаның
қосымша түрiнен босату және ... ... ... одан әрi ... адамдардан соттылығын алып тастау мүмкiндiктерiн қарастырған.
Рақымшылық жасау актiлерi әдетте, елде болған елеулi ... ... ... ... ... шығарылады және ол заңды
тойтармай-ақ басталған ... ... ... ... ... ... көздейдi.
Конституцияға сәйкес Рақымшылық актiлерiн Қазақстан Республикасының
заң шығарушы органы – Парламент шығарады, сондықтан да ... ... ... деп ... ... актiсi негiзiнде қылмыс жасаған
адамға, оларға сенiм бiлдiре отырып, жеке ... ... ... ... ... кешiрiм жасау сияқты жазадан босатуды толық немесе iшiнара
сипаттта болуы мүмкiн. Жазадан толық босату тек негiзгi жазадан ... ... ... ... қатар қосымша жазадан да босатуды көздесе, ал
жазадан iшiнара босату ... ... ... ... жеңiл жаза
түрiмен ауыстырумен, мысалыға, өлiм жазасын өмiр бойы бас бостандығынан
айыру жазасына ... ... оған ... жаза ... ... ... ... қысқартылуы немесе ... ... ... ... жаза ... босатумен қатар қолданылады.
Рақымшылықтың кешiрiм жасаудан айырмашылығы – ол жеке ... ... ... ... бiр ... ... шығарылады және
ол әрқашанда жүйелi сипатқа ие: барлық ... ... ... ... тобын қамтиды. Бұл нысандар әр түрлi белгiлерi ... ... ... ... мен ... ... ... мен
субъектiсiнiң белгiлерiне және т.б. ... ... ... ... он ... байланысты Рақымшылық жасау
туралы заңға сәйкес онша ауыр емес және ... ... ... ... Кәмелетке толмағандар;
• Кәмелетке толмаған балалары немесе асырауында I, II топтағы ... бар ... ... ... әйелдер;
• Зейнет жасына жеткен әйелдер мен ер адамдар;
• 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектер және
оларға теңестiрiлгендер;
• I және II ... ... ... босатылады.
Ал Қазақстан Республикасының мемлекеттiк егемендiгi туралы Декларациясының
қабылдануының он жылдығына байланысты Рақымшылық жасау туралы заң ... ... ... ... бiрақ та мұндағы өзгешелiктi ... ... үшiн ... ... кәмелетке толамағандар мен
қатар қылмыс жасаған кезде кәмелетке толмағандар; 55 ... ... ... 60 ... ... ер ... деп нақты көрсетуден көруге болады.
Рақымшылық актiсi жоғарыда аталған қолданылуымен қатар, онда қандай
сотталған адамдар қандай ... үшiн ... ... да ... ... 1955 жылғы 17 қарашадағы Рақымшылық жөнiндегi КСРО
Жоғары Сот Президиумының жарлығына сәйкес қасақана кеңес азаматтарына ... үшiн ... ... ... ... ... ал қазiргi қолданыстағы және жоғары бiрiншi
қарастырылған Рақымшылық ... заңы ... ... яғни бұл ... Сот үкiмi ... ерекше қауiптi қылмыскерлер деп танылған, сондай-ақ
қауiптi не ерекше қауiптi деп ... ... ... ... өлiм ... ... ... тәртiбiмен бас бостандығынан ... ... ... дейiн Рақымшылық немесе кешiрiм жасалып, қайтадан қасақана қылмыс
жасаған;
• жазаны өтеудiң белгiленген тәртiбiн қысастықпен бұзушылар деп ... ... өтеу ... ... жаңа ... ... ауыр қылмыс және аса ауыр қылмыс жасағаны үшiн бұрын екi және одан да ... бар ... ... ... көзделген кейбiр қылмыстар түрлерi үшiн ... ... ... (50-бап); соғысты насихаттау (57-бап); әйелдi
зорлау (120-баптың екiншi, үшiншi және төртiншi бөлiктерi); ... ... ... ... жасау (104-баптың екiншi бөлiгi); адамды кепiлге
алу және кепiлдiкте ұстау (115-1-бап); адам ұрлау (116-бап); пара ... ... ... ... және ... ... ... кезде және ол бойынша қандай да бiр
болмасын жазаның түрiнен ... ... адам ... ... да босатылады. Қылмыстық iс жүргiзу заңы Рақымшылық актiсiнiң
шығарылуының нәтижесiнде қылмыстық iзге ... ... ... ...... болмайтын, ал қозғалған iс тоқтатылуға тиiс
жағдайлардың бiрi ретiнде қарастырылып ... Ал ...... ... ... қолдану мәселесi сотпен шешiледi және сот қылмыстық iс
жүргiзу кодексiнiң ... ... ... сот ... ондай жағдай
орын алғанда, iс қысқартылуы тиiс, ал үкiм ... ... орын ... онда сотталушыға осы үкiммен тағайындалған ... ... ... ... ... ... ... сот айыптау үкiмiн
жазаны тағайындап және одан босата отырып шығарады. Бұл ... ... ... ... Рақымшылық актiсi деп көрсеткен жөн, бұл заңды
қабылдауда жiберiлген қателiк болып табылады, себебi кешiрiм ... ... тек өлiм ... бас бостандығынан айыру жазасымен ауыстырылады
және Рақымшылық актiсiнiң негiзiнде ғана сотталған адамдар тобы iс ... ... ... ... ... күшi осы актi ... күннен бастап
күшiне енедi және де ... ... осы ... ... ... ... ... мәселен, жоғарыда аталып кеткен ... ... бұл ... ... ... ... «тиiстi органдар
осы заңның орындалуын ол қолданысқа енгiзiлген күннен бастап алты ай мерзiм
iшiнде қамтамасыз етсiн». Сонымен қатар, заңдарда бұл ... тыс ... ... ... ... ... туралы мәселе туындаған
жағдайларын да реттеп көрсеткен. Мұнда аталып отырған ... ... ол ... жасау актiлерiн орындау жүктелген ... ... иесi ... Ол ... ... тiкелей көрсетiледi. Мысалыға,
Республикамыздың жаңа Конституциясының бiр жылдығына байланысты шығарылған
Рақымшылық жасау туралы заңы оны ... ... ... ... Сотталып, бас бостандығынан айыру органдарында отырғандарға қатысты ... ... ... ... ... ... мен ... өздерiнiң iс жүргiзуiнде жатқан
адамдарға қатысты -–анықтау мен алдын ала тергеу органдарында;
• қылмыстары туралы iстерi мен материалдары соттардың iс жүргiзуiнде ... осы Заң ... ... ... ... ... қылмыстары туралы
iстерi қаралған, бiрақ үкiмдерi заңды күшiне енбеген адамдарға, негiзгi
жаза түрiнде айыппұл тағайындалған, осы Заң ... ... ... ... ... адамдарға және ҚР ҚК-тің 63-бабына ҚазКСР ҚК-тің 40-
бабына сәйкес шартты түрде сотталғандар мен үкiмдердiң орындалуы ҚР ... ... ... ҚК-тің 41-1-бабында көзделген тәртiппен кейiнге
қалдырылған адамдарға қатысты үкiм шығарған сотқа, ал ... ... ... ... ... және осы Заң ... ... енгенге дейiн
жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жазамен ауыстырылған адамдарға
қатысты – осылар жөнiнде ... ... ... бас ... ... сотталған, бiрақ оларға қатысты үкiмдер заңды
күшiне енген, бiрақ қамауға ... ... және ... ... бiр лауазымды иелену немесе белгiлi бiр қызметпен
айналысу құқығынан айыру түрiндегi ... өтеп ... ... ... ... iстер органдарына;
• тәртiптiк әскери бөлiмдерде ұстау сотталған әскери ... ... ... қызметшiлерге қатысты – тәртiптiк әскери бөлiмдер
командирлерiне жүктелген.
Жазаны өтеу уәкiлеттi органның лауазымды ... ... ... ... не соттың Рақымшылық жасау актiсiн қолдану туралы қаулысы
заңды ... ... ... ... ... Егер айыпталушы немесе
сотталушы, сотталған адам Рақымшылық ... ... ... онда ... созылмалы немесе жалғаспалы қылмыстар жасағандарға қатысты
қолдануда бiрнеше ерекшелiктер бар. Мәселен, ... ... ... ... актiсi қолданылады, егер үзiлмей жасалынған қылмыс
актi қабылданғанға дейiн аяқталған жағдайда, мысалы, ... ... ... актiсi шығарылғанға дейiн және кейiн де жасалып, аяқталса
қолданылады. Егер қылмыстың бiр ... ... ... жасалса, онда
ол қылмыс Рақымшылықтан ... ... деп ... да ... ... күшi ... есi ... емес күйде қоғамға қауiптi әрекет жасағандарға
қатысты Рақымшылықты қолдануға байланысты мәселелер көп ... ... есi ... ... актi ... және сот ... актiсiнiң
негiзiнде қылмыстық iстi қысқарту туралы ... ... ... ... ... сот ... жағдайда қолдана алмайды.
Рақымшылық актiсiн қылмыстар жиынтығы орын алған жағдайда ... ... ... онда егер ... ... ... қолданылу
аясына жатпаса, Рақымшылық жасалмайды.
Ал ендi кешiрiм жасау актiсi бойынша жазадан босатуға келетiн болса,
кешiрiм ол нақты белгiлi бiр ... ... ... актi. ... да бұл
норма осындай сипатқа ие болған едi, бiрақ та ... ... ... ... ... тыс адамдар тобына қатысты КСРО Орталық Атқару Комитетiнiң
1937 жылғы 14 маусымда қабылданған қаулысы бойынша 55 000 ... ... ... ... бiр ... ... айыптау үкiмi заңды күшiне енген жағдайда
кешiрiм жасау туралы ... ҚР ... ... тек ... ... ҚР Президентi шығарады, яғни Конституцияның 44-бабының 15-бөлiгiне ... ... ... ... ... жасауды жүзеге
асырады». Қылмыс жасағаны үшiн ... адам ... ... кезiнде жазаны
одан әрi өтеуден босатылуы мүмкiн не оған ... жаза ... ... ... жаза ... ... мүмкiн. Жазасын өтеген
адамнан кешiрiм жасау актiсiмен соттылығы алынып тасталуы кәдiк. Кешiрiм
жасау ... ... ... ... ... ... актiде көрсетiлген
шешiмдi орындауды жүктейтiн құжат болып ... ... ... ... өмiр сүруге құқығы бар. Ешкiмнiң
өз бетiнше адам өмiрiн қиюға қақысы жоқ. Өлiм жазасы ... ауыр ... үшiн ең ауыр жаза ... заңмен белгiленедi, ондай жазаға
кесiлген адамға кешiрiм жасау туралы арыздану құқығы берiледi. Осы норманың
негiзiнде жалпы ... беру ... ... ... өзге ... ... жүзеге асырылады. Кешiрiм жасау актiсi сотталған
адамның қылмысының мәнi мен ... ... ... ... және ... ... ... Мысалы, өлiм жазасы өмiр бойы бас
бостандығынан айырумен ауыстырылады.
Негiзiнен, ... ... ... ... ... заң мен ... заңдарымен қатар, ҚР Президентiнiң жарлықтары да
реттейдi, мәселен, ҚР Президентiмен ... ... ... тәртiбi
туралы ереженi бекiту жөнiндегi жарғы.
Кешiрiм жасау ... ... ... ... ... ... ... кеңесшi орган болып ... оның ... ... Президентi
бекiтедi. Кешiрiм жасау жөнiндегi материалдарды алдын ала осы ... ... ... кейiн мемлекет басшысы оны қолдану немесе одан
бас тарту ... ... ... ... ... ... өтiнiш сот үкiмi заңды күшiне ... ... Өлiм ... ... адамдар кешiрiм жасау туралы
өтiнiштерiн үкiм ... ... ... бiр ... ... бере ... ... өтiнiш беруден бас тартса немесе ешқандай әрекет жасалмаса, онда ол
жөнiнде тиiстi акт ... ... ... ... ... немесе оны
беруден бас тарту материалдарын қарау барысында өлiм ... ... ... ... тоқтатыла тұрады. Сот үкiмi ол заңды күшiне ... ... бiр жыл ... соң ... ... ... ... өлiм
жазасының орындалуына мораторий жарияланған, ... ... ... ... ... ... ... тұруда. Егер мораторий күшiн
жойған ... ... оның ... ... ... ол күшiн жойғаннан кейiн бiр жылдың iшiнде кешiрiм жасау туралы
өтiнiш жасауға құқылы. Мұндай жағдайда да үкiмнiң орындалуы өтiнiштi ... бас ... ... қарағаннан кейiн және бiр жыл өткеннен кейiн
орындалуға жатады.
Кешiрiм жасау туралы өтiнiш тексерiлуге жатады және ... ... ... одан бас ... ... ... қайта
өтiнiш беру құқықтарынан айырмайды, бiрақ та ол үшiн бiр жылдық мерзiмi
өтуi тиiс. Бұл ... ... ... ... ол өлiм ... қайта өтiнiш келтiру құқығы жүзеге асырылуы үшiн бiр ... өтуi оның бұл ... ... ма? Бұл ... заңда ешнәрсе
көрсетiлмеген, ол адам өмiрiн шешудегi заң ... ... ... ... ... одан бас ... туралы жарлықтар орындалуы үшiн
өлiм жазасына кесiлген сотталғандарға қатысты - ҚР Жоғары Соты мен ... ал бас ... ... және өзге де ... ... ...... ... ... органдарға
жiберiледi.
Егер жаңадан ашылған мән-жайларға байланысты немесе ... ... ... ... ... сот үкiм ... жойған немесе
өзгертiлген жағдайда, онда тиiстi соттар қабылданған шешiм ... оның ... ... яғни ... ... ... ... арқылы хабардар етуi тиiс.
Негiзiнен, азаматтарға кешiрiм жасау төмендегiдей түрлерде жүзеге
асырылады:
• өлiм жазасын өмiр бойы бас ... ... ... ... бес ... бостандығынан айыру жазасымен ауыстыру және ауыстырылған жаза ерекше
режимдегi түзеу колониясында өтелуге жатады;
• негiзгi, ... ... ... ... ... ... ... босату;
• жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыру.
Сонымен қатар, кешiрiм актiсiмен сотталған адамнан оның соттылығы
алынып тасталуы ... ... ... ... ... ... ... кезеңiнен
бастап оның бiр құрамдас бөлiгi ретiнде қарастырылып, ... ... ... ... бiр санаттағы қылмыс жасаған адамға тиiмдi бола
отырып, мемлекет атынан ... ... ... ... ... ҚР ... ... қылмыстық жазадан босату дегенiмiз соттың
үкiмi бойынша сотталған ... ... ... ... немесе iшiнара
босату. Босатудың мәнi қоғамға аса қауiптi емес ... ... ... ... қудалауды үнемдеуге негiз беретiн өзге де жағдайларға
сәйкес қылмыс жасаған адамға әсер етуден ... ... ... мемлекет қалыптастыруда адамгершiлiк,
iзгiлiк және имандылық қағидаларын да атқаратын рольi өте зор, ... ... ... ... бiр ... ... қылмыс жасаған кейбiр
адамдарды қылмыстық жазадан босату институтының да маңызы орасан.
Қылмыстық жазадан босату ... ... ... жауаптылықтан
босату институтымен бiрге бiр тарауда қарастырылғанымен, олар қылмыстық
құқықтың екi ... ... ... ... және ... ... анағұрлым кеңiрек.
Құқықтық мемлекет қалыптастырудағы ... ... ... ... жауап беретiн жаңа Қылмыстық заңның қабылдануын
айтуымызға болады. Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексi алдыңғы
заңдармен ... ... ... ... ... ... белгiлi бiр тұлғаларға қатысты қылмыстық жазадан ... ... ... ... ... ... ... жаңа
мүмкiндiктердi бекiткен, мәселен, жаңа заң бойынша жүктi әйелдердiң және
жас балалары бар ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жазадан босатуды көздейтiн ... ... ... ... ... ... заңда
белгiленуiнiң басты мақсаты – сотталған адамның түзелуiн ынталандыру, ... оны ... ... ... ... жаза ... ... мақсаттарына қол жеткiзуге болатын жолдарды пайдалану болып
табылады.
Жазадан босату нормаларының қылмыстық ... ... ... заңдарды тәжiрибеде соттармен қолдануда кемшiлiктер ... жиi орын ... ... ... де ... ... ... қоғамға онша қауiптi емес қылмыс негiздерi бар iс-
әрекеттерiн жасаған ... ... жаза ... ... және қайта
тәрбиелеуде қылмыстық жазадан босату нормаларын қолданудың ... ... пен ... ... ... мүмкiншiлiгiн жете
бағаламайды.
Осы нормаларды тәжiрибеде қолдануда жiберiлетiн қателiктерден бұрын,
осы қылмыстық заңды қабылдаудағы заң ... ... тыс ... байланысты кемшiлiктердi де атап ... ... ... ... ... тек жүктi әйелдердiң жазасын өтеуiн кейiнге
қалдыруды көздейтiн норманың ... ... ... жас балалары бар
жалғыз басты ер азаматтардың жазасын өтеуiн кейiнге қалдыру ... ... ... ... ... олардың жағдайын ескермеушiлiк
пен оларға қатысты әдiлетсiздiктің орын алғандығы ... ... ... қатар, қылмыстық заңда кәмелетке толмаған адамға қатысты жазадан
босатудың бiр негiзi – ... ... ... ... ... ... ... мен қосымша жазалардан босату мүмкiндiктерiн қолдануды
көздейтiн нормалардың орын алмауы, қылмыстық саясат кәмелетке ... ... ... ... тиiстiгiн белгiлеген Қазақстан
Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасының талабының орындалмауының
бiрден-бiр көрiнiсi ... ... Бұл ... ... ... ... бiрiншi аталған мүмкiншiлiктің көзделуiне байланысты жаңа
заңда осы мәселеге қатысты шектеушiлiк орын алғандығын көруге болады.
Адамгершiлiк, iзгiлiк ... ... жаңа ... заң ... ... егде ... ... қатысты басшылыққа алынғандығы
жөнiнде мәселе ... ... ... ... адамдарды жазадан
босатылуын көздейтiн нормалардың заңмен бекiтiлмегендiгiн көруге болады.
Жоғарыда аталған заң шығарушының назарынан тыс қалған ... заң ... ...... ... қатысты кейбiр
терминолгиялық қателiктер де орын алған, мәселен мерзiмiнен бұрын-шартты
түрде босатудан, жазаның ... ... ... жеңiл жаза түрiмен
ауыстырудан бас тарту туралы сот ұйғарымы деген қателiк ... ... ... ... – қолданбауға байланысты сот шешiмi қаулы түрiнде
шығарылады дегенге ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30 тамыз 1995 жыл
2. Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексi. 6 шiлде 1997 жыл
3. ... ... ...... ... 13 желтоқсан 1997
жыл
4. Қазақстан Республикасы қылмыстық-атқару кодексi. 13 желтоқсан 1997 жыл
5. Қазақ КСР ... ... ... ... азаматтық iс жүргiзу кодексi.
7. Қазақстан Республикасы әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексi.
8. ... ... ... ... тұжырымдамасы Қазақстан
Республикасы Президентiнiң 2002 жылғы 20 қыркүйектегi №949 ... Жаза ... ... ... дұрыс қолдануы туралы Қазақстан
Республикасы Жоғары Сот ... 30 ... 1999 ... №1 ... Сот ... ... Қазақстан Республикасы Жоғары Сотының Пленарлық
отырысының 15 тамыз 2002 жылғы №19 ... ... ... ... мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату және жазаның
өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл ... ... ... Қазақстан
Республикасы Жоғары Сотының 13 желтоқсан 2001 жылғы №20 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Жоғары Сотының 11 сәуiр 2002 ... №7 ... ... ... ... ... ... және Денесаулық сақтау
Министрлiгi бекiткен 2001 жылғы 11 желтоқсан №152-01 бұйрығы.
14. Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату ... сот ... сот Қаз КСР ... Соты ... 2 ... 1987 ... №8 қаулысы.
15. Қазақстан Республикасы тәуелсiздiгiнiң он ... ... ... ... 19 ақпан 2002 жылғы Қазақстан Республикасының
заңы.
16. ... ... ... егемендiгi туралы декларацияның
қабылдануының он жылдығына ... ... ... ... ... 2000 ... ... Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясының бiр жылдығына байланысты
Рақымшылық ... ... 15 ... 1996 ... №27-1 ... ... Қазақстан Республикасы Президентiмен азаматтарға кешiрiм жасау тәртiбi
туралы ... ... ... ... Республикасы Презтдентiнiң 7
мамыр 1996 жылғы №2975 Жарғысы.
19. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... туралы Қазақстан Республикасы Презтдентiнiң
13 қыркүйек 1996 жылғы №3108 Жарғысы.
20. Түзеу жұмыстары, белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... құқықынан айыру жазаларын атқару, сондай-ақ шартты
түрде сотталғандардың, жүктi ... және жас ... бар ... ... кейiнге қалдыруға сотталғандардың мiнез-құлқын бақылауды
жүзеге асыру ... ... 18 ... 1999 ... №89 ҚР IIМ ... ... ... Левшин А. Описание киргиз-казачьих или киргиз-каисацких орд и ... 1996. ... ... Өзбекұлы Көшпелi қазақ өркениетiндегi құқық- Право ... ... ... ... ... Бұғыбай Дина Бұғыбайқызы. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлiм, ... ... ... М.А. ... ... ... наказания и их применение к
несовершеннолетним. Казань, 1988
5. С.И. ... ... от ... и от его ... М: Юр. ... ... Г.Ф. ... Уголовное право Республики Казахстан. Учебное пособие.
Алматы, 1999 г.
7. Уголовное право Казахстана (Общая ... ... для ... Под ред.
д.ю.н. проф. И.И. Рогова и к.ю.н., доц. С.М. Рахметова – ... ... 1998 ... Е. ... Уголовное право Республики Казахстан (Общая часть). ... ... И.М. ... ... социальные функции, пркатика применеения. М.,
1983 г.
10. С.И. ... ... от ... и от его ... М., 1982. С.
8-9.
11. Карпушин М.Н., ... В.И. ... ... и ... М., 1974 ... ... С.Г. Теоретические проблемы освобождения от ... ... ... ... М., ... Н.И. Ветров Уголовное право. Общая и особенная ... ... ... ... мир, 1999 ... ... С.И. Көрсетiлген жұмыс. 14 б.
15. Уголовное право. Общая часть/ Под ред. И.Я. ... З.А. ... 1998. С. ... ... Ю.М. ... от ... наказания. М., 1970. С. 3-4.
17. Мельниченко А.Б., ... С.Н. ... ... ... ... Ростов-
на-Дону, 2002. С. 260.
18. Уголовное право Российской Федераций. Общая ... ... ... ... М., 2001. 418-бет
19. Игнатов А.Н., Красиков Ю.А. Курс ... ... В двух ... Т. ... ... М., 2001. 476-бет
20. Уголовное право Российской Федерации. В двух ... Т.1. ... ... ... ред. Л.В. ... М., 2002. С ... Российское уголовное право. Общая часть / Под ред. А.И. Рарога. М.,
2003. С. ... Г.Ф. ... ... ... Республики Казахстан.Учебное пособие.
Алматы, 1999
23. Н.Н. Смирнов Уголовное право. Общая и особенная части: Учебник – ... ... ... С.И. ... ... и его ... для ... внутренных
дел в борьбе с преступностью. М., 1985. С. 37.
25. И.Я. Финицкий. Курс уголовного судопроизводства. В ... ... ... Т. 2. ... ... В.П. ... ... за осужденными в ... ... М., 1971 ... А.В. Наумов Қылмыстық құқық. Жалпы ... ... ... Астана,
«Фолиант»
28. Курс уголовного права . Общая часть Т. 2. /Под ред. Н.Ф. ... ... М., 2002 ... ... ... ... Под ред Л.Л. ... 484,485-беттер
30. Никулин С.И. Деятельное раскаяние и его значение для органов внутренных
дел в борьбе с преступностью. М., 1985. С. ... ... ... ... Курс ... Т.2. ... 318-319 ... Иванов В.Д. Көрсетiлген жұмыс 270-бет, ... М.М. ... ... ... 2003 ... ... С.И. Көрсетiлген жұмыс. 14 б.
34. Уголовное право России . Часть общая /Под ред. Л.Л. ... М., ... ... Д.Б. ... ... ... ... мен негіздері. Заң
газетi 2003/12, 52-67 беттер
36. Д.П. Водняков, Л.В. Кузнецова Условно-досрочное ... ... и ... ... ... ... более мягким. - М., 1981.
37. И.Л. Морагулова ... и ... в ... законодательстве.
М., ЗАО Бизнес-школа, 1998 г.
38. Ткачевский Ю.М. Освобождение от отбывания наказания. М., 1970. С. 3-4.
39. Уголовное ... ... ... Под ... ред. В.С. ... ... СИб: ... 2003, 221-бет
40. Н.Д. Дурманов «Освобождение от наказания по советскому праву». М.,
Госюриздат, 1957 ... ... ... ... ... С.Н. ... А.Я. ... «Понятия и виды освобождения от ... или ... ... 1987 ... Г.Ф. Поленов Уголовное право РК. Учебное пособие. Алматы, 1999, С. ... А.Н. ... ... ... ... ... Алматы, 1999, 249-бет.
45. И.Л. Морагулова Амнистия и помилование в ... ... ЗАО ... 1998 ... Н.Д. ... ... от наказания по советскому праву». М.,
Госюриздат, 1957 г.
47. Н.Д. Дурманов ... от ... по ... ... ... 1957 ... Н.О. ... Қылмыстық жаза тағайындау (теория және практика
мәселелерi), Астана, 2002

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәмелетке толмағандарды жазалаудың ерекшеліктері53 бет
Қылмыс және жауапкершілік5 бет
Қылмыстық жауапкершіліктен босату77 бет
Қылмыстық жауаптылық24 бет
Қылмыстық жауаптылықтан босату22 бет
Қылмыстық жауаптылықтан босату негіздері және олардың түрлері48 бет
Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату27 бет
Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату туралы32 бет
Қылмыстық заң5 бет
Magic planet қонақ үйіндегі тіркеу тәртібі жане қонақтарды орналастыру22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь