БТА АҚ қаржылық қызметін талдау

КІРІСПЕ

ІТАРАУ. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДА БАНКТІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.1 Банктің қалыптасуы мен даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Банктің құрылуы және ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.3 Банктің атқаратын қызметі және оның реттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

ІІ ТАРАУ. «БТА» АҚ ҚАРЖЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... .32
2.1 «БТА» АҚ қызметін ұйымдастыру және басқару құрылымы ... ... ... ... ... .32
2.2 «БТА» АҚ қызметінің қорытынды нәтижесін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ..50
2.3 «БТА» АҚ қызметінің табыстылығы мен тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... 63

ІІІ ТАРАУ. ҚР БАНК ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ..76
3.1 ҚР коммерциялық банктердің қызметінің ұйымдастырылуын жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..76
3.2 Коммерциялық банктердің көрсететін қызмет түрлерін дамыту ... ... ... ...83

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
ІТАРАУ. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДА БАНКТІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ.............................................7
1.1 Банктің қалыптасуы мен даму тарихы............................................................7
1.2 Банктің құрылуы және ұйымдастырылуы....................................................17
1.3 Банктің атқаратын қызметі және оның реттелуі..........................................24
ІІ ... ... АҚ ... ... ... ... АҚ қызметін ұйымдастыру және басқару құрылымы.....................32
2.2 «БТА» АҚ қызметінің қорытынды нәтижесін ... ... АҚ ... ... мен ... бағалау....................63
ІІІ ТАРАУ. ҚР БАНК ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ..................76
3.1 ҚР коммерциялық ... ... ... ... ... ... банктердің көрсететін қызмет түрлерін дамыту...............83
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Елімізде ... ... ... ... банктік істі дамытудың жаңа кезеңін ашты. Ерекше актуальділікке біздің елде банктердің және басқа да несиелік институттардың даму ... ... мен оны іс ... ... асыру ие. Қойылған міндетті шешу Қазақстандық және де шетелдік банктердің ... ... ... ... қолдану және тәжірибедегі жұмыс әдістері мен рационалды, прогрессивті ... ... ... ғана ... ... ... өту жағдайында біздің елде банктердің және басқа да несиелік институттардың даму болашағына байланысты мәселелер мен оны іс жүзінде жүзеге ... ... ... ... ... ... корпоративтік басқару, тәуекелді басқару және капиталды арттыруға жалпы банктің тұрақтылығын қамтамасыз етуге байланысты проблемалардың болуымен сипатталады.
Капиталдар нарығының дамуы ... ... мен ... өзара байланысты процесін жетілдіру аса маңызды. Жинақтау өзімен бірге табыс пен ... ... ... ... ... бұл ... алу мақсатындағы қаражаттар салымы.
Қазақстанның алдағы комерциялық банктерін өздерінің табыстылық ... ... үшін ... мен бәсекелестік қабілеттілігін жоғарылату өз клиеттері үшін ... мен ... кең ... орындауға талпынды. Сонымен бірге банктік қызметінің дамуы клиенттер үшін де, ... өзі үшін де аз ... ... ... ... клиенттерге қажетті қызметтерге икемді бағаларды қолдануды білдірді. Кең клиентуралы ... ... ... икемді жүйесі ішкі жинақтарды жинауға ықпал етеді.
Банктік қызметтер нарығындағы бәсекелестік банктік қызмет көрсетудің сандық және сапалық сипаттамасына әсер етеді. ... ... ... ... ... ... депозиттерге қаражаттарды тартумен, ссудаларды ұсынумен, тұрғындарға есеп айырысу кассалық қызметтерді көрсетуді жүзеге асырумен бірге біздің елде ... ... ... ... ... ... тапсырма бойынша маркетингтік зерттеулер, валюталық операциялар, қор операциялары, чектік операциялары, карточкалар ашу, ссудаларды ұсыну, ... ... ... ... ... да ... соның ішінде трастық, ақпараттық анықтамалық кеңес беру, қор ... да ... ... ... ... ... ... арттырудың мәні аз шығындарды максималды әсерге, яғни банктік қызмет көрсетуде клиенттердің қажеттілігін толық қанағаттандыруға, жеке тұлғаларға банктік қызмет көрсету сапасын ... ... ... ... ... ... құнының төмендеуіне әсер етуден тұрады.
Бүгінгі күні Қазақстанның жетекші банктері ел ... ... ... байланысты, алдағы уақытта да несиелерге сұраныстың өсетіндігін ескере отырып, халықаралық қаржы нарықтарынан қарыз тарту саясатын жалғастыруда. Осы мақсатқа ... ... ... ... ... шығу ... онымен стратегиялық серіктестікке түсуі қажет.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің «Қазақстан–2030» атты халыққа жолдауында үшінші ұзақ мерзімді басымдық ... ... ... ... ... дамыған нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсуді көрсетеді. Бұл ... ... ... үшін ... ... ... түсіре отырып, стра-тегиялық күштің ілгерелуіне бағыт көрсетіледі. Бұл орайда, таяудағы жылдарда біз назарымызды экономиканың нақты секторына, оны ... ... және ... қатаң шектеулер жағдайындағы өсу мен күшті әлеуметтік саясатқа аударамыз деп көрсетілген.
Қазақстанның алдыңғы қатарлы коммерциялық банктері өзінің табыс базасын ... ... және ... ... ... үшін өзінің клиенттеріне кең ауқымды операциялар мен ... ... ... ... Бұл ... есте ... жағдай, банк қызметінің дамуы клиенттер және банктің өзі үшін минималды шығындармен банк қызметтерін көрсетуді, клиенттерге қажетті қызметтерге қолайлы ... ... ... ... ... ... технологиялар заманында өз шаруашылығын жалғастыру үшін, қызмет ауқымын кеңейтіп, жоғары пайдаға қол жеткізу үшін ... ... ... жаңа ... шығаруға, жаңа қызметтерді ұсынуға ұмтылуда. Осыған орай банктер де жаңа қызметтерді енгізуге және бұрынғы қызметтерді ... ... ... ... ... ... ... карточкалар, банкаралық электрондық есеп-айырысулар, әлемдік Интернет байланыс жүйесіндегі қаржы нарығының құрылуы жатады.
Біздің еліміздегі қазіргі банктік институттар аталған жаңа ... ... ... ... ... бойынша маркетингтік зерттеуді, валюталық операцияларды, басқа да қызметтерді, соның ішінде, трасталық, ақпараттық-анықтамалық консультациялық, қор және т.б. ... ... ... ... ... ... жандандырудың мәні мынада: шығынды азайта отырып, барынша жоғары нәтижеге қол жеткізуге, банктік қызмет көрсетуінде клиенттер ... ... ... жеке ... банктік қызмет көрсету сапасын жақсартуға, банктік ... ... ... және ... өзіндік құнын төмендетуге жағдай жасау.
Жоғарыда аталған көптеген мәселелердің шешу жолдарын табу үшін оған терең үңіліп, барлық тақырыпшаларға жеке – жеке ... ... ... ... ... ... қажет. Банктік қызметтердің дамуы мен перспективалары – ... ... ... ... түрде аз зерттелген мәселе болса да, банк саласында қызмет атқарып жүрген көптеген экономистердің көкейінде жүрген ... ... ... ... ... барысында банк әр түрлі аудиториялар типтерімен байланысқа түседі: бәсекелестермен, клиенттермен, мемлекетпен және т.б. ... банк ... ... ... өзара әрекет етеді.
Бірақ та бұл банктің банктік қызметтер нарығында қызмет атқара отырып, көздеген жалғыз мақсаты емес. Бұдан басқа, банктер ... ... ... мен табыстылығының қолайлы үйлесімділігін, банк атын құру мен қолдауын және т.б. қамтамасыз етуге ұмтылады. Өз ... ... ... ... тек осы ... келетін клиенттердің санына әсер етеді.
Банктің клиенттерімен қарым-қатынасы банк өнімдерін сатып алу-сату процесінде пайда болды. Оларға мыналар жатады: несие беру, депозиттік ... ашу, ... ... шығару, сатып алу және сату бойынша операциялар, валюталық қатынастар, ... ... ... ... ... ... бағалы металдарды сақтау және т.б. болып табылады.
Бүгінгі таңда нарықтық қатынастардың дамуына орай аса көңіл бөлетін мәселелердің қатарына ... ... ... ... ... ... ... Ал банктік қызмет аясының жоғарғы деңгейде дамып, халықаралық деңгейге сәйкес болуы осы саланы реттеуге арналған заңдардың тиімді түрде жүзеге асуымен ... ... ... ... ... ... банктердің қызметі конституциямен және Ұлттық банк туралы заңмен және өзге де актілерімен, Қазақстан ... ... ... және ... қызметтер туралы» заң күші бар Жарлығымен, «валюталық реттеу туралы» заңмен, Қазақстан республикасы жасасқан халықаралық шарттармен (келісімдермен), өз құзыретіне жатқызылған мәселелер ... ... ... заң ... мен Президенттің Жарлықтары негізінде және оларды орындау үшін шығарылатын Ұлттық банктің нормативтік актілерімен реттеледі. ... ...... ... АҚ ... ... ... қызмет көрсету түрлері мен операциялары және өнімдері
Диплом жұмыстың басты мақсаты – нарық жағдайына сай банктердің қызмет ету ... ... және ... тұрғыдан зерттей отырып, банктердің қызметінің экономикалық негіздерін талдау арқылы жетілдіру жолдарын ұсыну болып табылады.
Қойылған мақсатқа жетуде мынадай ... шешу ... ... ... атқаратын қызметін анықтау және оны реттейтін нормативтік құқықтық құжаттарды қарастыру;
- банктердің жіктелемін беру;
- банктің құрылуы және ұйымдастырылуын ... ... ... ... ... ашу және ... ... қарастыру;
- Екінші деңгейдегі банктердің қызметіне талдау жасау;
- Банктік қадағалау қызметін жетілдіру жолдарын қарастыру.
Тақырыпты зерттеудің негізгі мақсаттары болып мыналар ... банк ... ... ... ... ... тәуекелді төмендету; банктің қоғамдық және іскерлік беделін нығайту; банктік депозитінің барлық түрлеріне бос ақша қаражаттарын тарту; банк табысын ... ... ... ... ақша ... ... ету бойынша жұмыс жүргізу.
Диплом жұмысының әдістемелік және теориялық негізі. Коммерциялық ... ... ... ... ... ... және ... ғалымдардың еңбектерінен алынған материалдар қолданылады.
Дипломдың жұмыстың құрылымы ... үш ... ... мен ... ... ... ... қызмет-нарық қажеттілігін маркетингтік зерттеу негізінде құрылған кәсіби интеллектуалдық өнім оның негізгі мақсаты-пайда алу. Банктік қызметтер-қызметті көрсетуде ... жеке ... ... ... ... ... келесі қасиеттерден тұрады: қызмет сапасының тұрақтылығының кепілдемесінің және ... ... ... ... ... жоғары тәуекелді сферасы деп саналады. Банкттік қызметтердің тәуекелді екендігін ... және аса бір ... ... ... ... ... көлемде қалыптасқан олардың патенттік қорғалмағандығы жатады.
Жаңа банктік қызметтерді көрсету ең ... ... ... ететін шешім болып табылады. Әсіресе тәуекелді болып қызмет көрсетуге бейімделген индустрияға қызмет көрсету саналады, себебі бұл ... ... ... қызметтер өнеркәсіптердің басқа өндірістік салаларына қарағанда тез ұдайы өндіріледі. Банктік істегі сәттілік және сәтсіздік жеке ... ... ... тыс ... ... анықталады. Оларға банктік қызметті реттеу, экономикалық жағдайлар, пайыздық ставкадағы ауытқулар.
Кез келген елдің банктік қызметтер механизмі мен ... ... ... ету ерекшеліктері мен мәселелері өндіргіш күштердің даму деңгейі банктік ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Оларға, әсіресе, бәсекелестік күрес, пайда алу мақсатында ақша қаражаттарын тарту және орналастыру, банк ... ... ... ... ... ең алдымен орталық банктердің ақша-несие саясаты жатады. Интеграциялық процесстердің даму және әлемдік шаруашылыққа ... ... ... шегі ... осы ... банктік жүйесі ссудалардың капитал және банктерден қызметтердің халықаралық нарығында болып жатқан процестермен өзара байланысты және соған тәуелді болады.
І ... ... ... ... ... ... НЕГІЗІ
1.1 Банктің қалыптасуы мен даму тарихы
Бірқатар ғалымдардың пікіріне қарағанда алғашқы банктер капитализм дамуының мануфактуралық сатысында дүгиеге келіп, кредиттік қатынастардың кең ... ... орай ... ХІV-ХV ғасырларда пайда болған.
Өзге ғалымдар болса банктер әлдеқайда ертеде, феодализм тұсында төлем делдалдары ... ... деп ...
«Банк» сөзі «стол» дегенді білдіретін итальянша «banco» деген сөзден шыққан. Банк-столдар тауар саудасы қызу жүретін, ... ... ... ... ... ... ... кейбір жеке тұлғалар басып шығаратын алуан түрлі монеталар арқылы жүргізілген. Бұл ... ... ... ... ... ... тегін біліп, түсінетін, оларды бағалап, кеңес бере алатын мамандар ... ... Осы ... ... өз ... апарып отыратын. Италия Х ғасырдан бастап әлемдік сауда орталығына айналды, оған түрлі елдердің тауарлары мен ақшасы ағылып жататын. Бұл ... ... ... ... ... қатысушыларына айналды. Делдал-айырбасшы-банкирлер өздерінің айрықша банк-столдарымен танымал болып, көне Грекияда (транзиттер деп аталатын, «трапеза» - стол ... ... ... Вавилонда және басқа елдерде кең тарап үлгерді.
Түрлі монеталарды бір-бірімен кедергісіз ... үшін ... қоры ... тиіс. Сөйтіп, бұл айырбас-столдар бағасы әр қилы монеталар айырбасталатын айырбас үйлеріне айналды.
Алайда банктердің табиғатын валюталарды айырбастау ... ... ... ... пайда болу себебін жаңылыс түсіндіруге әкелуі мүмкін.
Онда ақша әлемдік ақша ... ... ғана банк ... ... ... ұғым ... Ақша ішкі ... ғана айналымда болған неғұрлым ерте кезеңдерде банктің өмірге келуіне күмән білдіреді. Ғалымдардаң пікірінше, б.з.д. VІ ғасырдың өзінде ежелгі ... ... ... және олар ... ... ақы ... ... валюталық және кредиттік операциялар Грекияда б.з.д. ІV ғасырда жүзеге асырылған.
Тарихшылардың пікірінше бұл операцияларды жекелеген тұлғалар, сондай-ақ шіркеу ... ... ... ... ... тарапынан зор сенімге ие болғандықтан храмдар ақша мен құндылықтарды сақтау үшін ... орын ... ... ... ақша ...... алу және есептесуді ұдайы жүргізетін, бұл операциялар салмақ ... ... ... ... ... сақталушылық сияқты қасиеттер талап етілетін. Мұндай сипаттарға металдар, әсіресе алтын мен ... ие ... ... ... ақша операцияларымен қатар қарыз ақша берумен де айналысып, олар үшін ... ... ... ... ... нормаларды айрықша сақтай отырып рәсімдейтін.
Сол кезеңде адамдар қозғалыссыз жататын қомақты ақшалай байлықты үстемелей беру пайда әкелмей, ... зиян ... ... ... ... да оларды уақытша пайдалануға беріп, үстінен пайыз алу ... ... және ... ... ашу ... ... табыс пен кіріс әкелетін.
Храмдар, өсімқорлар, сауда үйлері мен сауда агенттері ... осы ақша ... ... банктердің пайда болуының негізін қалады. Банк ірі кредиттік кәсіпорын болып саналады, сондықтан жоғарыда аталған кредиторлар әлі де ... ... ... Банк ... ... даму ... және ... келгенде кредитор өз клиенттеріне қызмет көрсету жөнінде орындайтын операциялар жиынтығына тәуелді болады. Өсімқор өз ... ... ... ... жүйеге алғанда, яғни кредиторлар бәсеке пайда болғанда өсімқор болудан қалады, мұнда өсімқор өз ссудалары үшін ... ... ... ... онда ... ... одан бас тартады. Кредит мәмілелерін жасаумен қатар кредитор өз клиенттерінің бұйрығымен есеп айырысу және басқа операцияларды орындай бастайды. ... ... ақша ... дамуының кредит, ақша және есеп айырысу операциялары біріге келіп, бір ... ... ... ... ... Мұндай мекемелер Италияның солтүстік қалаларында ХVІІ ғасырда пайда ... 1619 жылы ... ... ... ... деп ... (лат. Gэro-айналым). Металл монеталармен және оларды алмастырған серіктестікқағаздарымен төлем жасау олардың басты операциялары болды. Еуропа банктердің ... ... ... ақша ... құрылып жатқан мемлекеттердің экономикалық қызметіне тұрақты түрде енген орталыққа айналды. Банк ісінің нағыз мәні мемлекеттер арасындағы сауда ... даму ... ... ... Банк ісін ... итальяндық тәжірибесі жеке банктерді құрудың ынталандырушы факторы ғана болып қалды. Амстердамда айырбас банк құрылып, ол ... және ... ... ... ... банкіне айналды. Германияда итальян сауда үйлерінің негізінде неміс сауда үйлері пайда болып, олардан алғашқы неміс ... ... ... ... да солай болды, сөйтіп, ХVІІ ғасырда Еуропаның барлық елдерінде дерлік банктер пайда болды.
Ежелгі банктердің кредит операцияларымен бірге трансферт, яғни ақша ... бір ... ... өзгеге ауыстыру арқылы есеп айырысу ісі дамыды. Банктер біртіндеп өздері мен клиенттер, клиенттердің өз араларында келісімшарттарға отыра бастады, ... ... ... ... Есеп айырысуды қамтамасыз ету үшін ежелгі банктер банк билеттерін (hudu-«гуду») шығарды, олар ... ... ... ... Сөйтіп кредит, ақша және есеп айырысу операциялары бір орталықта ... ... ... Ақша ... ... осы ... банк сияқты кредит мекемесі пайда бола бастады.
ХVІІ ғасырдың 40 жылдарынан бастап Англияда банктер эмиссия операцияларын орындауға кіріседі және ХІХ ... ... оған ... ... ... банкі мәртебесі беріледі. Оның банкноттары заңды түрдегі бірегей төлем құралына айналды.
Германияда 1846 жылы жерлердің 33 ... ... ... ... банк ретінде Прусс банкі құрылды.
Ресейде банк ісі мемлекеттік тұрғыда дамыды, жеке эмиссиялық банктер болған жоқ. ХІХ ... ... ғана (1894 ... ... банк ретінде Госбанк (Мемлекеттік банк) пайда болды.
Қазақстанның ХХ ғасырдың 90 ... ... ... өз банктері болмады.
Қазақстанда ақшалай шщаруашылықтың, несиенің және банк ісінің пайда болуы, олардың қалыптасуы – ... ... ... ... ... процестерімен және үрдістерімен тығыз байланысты.
Кесте 1- VII-ХХ ғасырдың басына дейінгі банктердің атауы
Ғасырлар Ақшаның атауы Шығарылған орны Экономикалық ... мен ... ... ақшалары Отырар Оның алғышқысы бет жағына түріктердің садақ және шрашы түріндегі дулық таңбасы салынған мыс теңгелер
VII ғасырдың аяғы мен VIIІ ғасыодың бас ... ЧаЧ (Шаш) ... ... деген жазуы бар, Ферғананың түрік билеушілері шығарған деп есептелетін, таңба тәрізді белгі соғылған және ... ... бар ... ... Тан ... теңгелері
VIIІ ғасырдан ХІІ ғасырға дейін Бұхаралық теңгелер Орта Азия жерінде «Гитрифи» типіндегі, Бұл теңгелердің 1-типі 704 жылдан 766 жылға дейін үстемдік құрған ... ... ... ... ... деп есептеледі.
.
ХІІ-ХІІІ ғасырларда
дирхемдер Орта Азия дирхемдер мыстан жасалып, бетіне күміс жалатылған дирхемдер деп аталды. ... ... ... ... Орта Азия ... қорының азайғандығы себепші болды.
ХІV ғ. бірінші жартысындағы мыс және күміс теңгелердің Орта Азия Колекцияда Тармашырын (1326-1334), Женкші (1334-1338), Есентемір ... және ... ... хандар тұсында соғылған саптыаяқтар бар.
ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ... ... ... ... – бос ... ... және ... тұрғындарға тиесілі жерлерді Ресейдің еуропалық бөліктерінен келген шаруа-қоныс аударушыларының басып алулары; өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... арналған ауыл шаруашылық өнімдері мен ішкі заттарын өндірудің кеңейту; пайдалы қазба орындарын пайдалану; банк ... ... ... ... асырылды.
Қазақстан территориясында VІ-VІІІ ғасасырларда болған ақша айналымын жан-жақты сипаттайтын материал тапшы. VІ-VІІІ ғасырлардағы теңгелерді билік жүргізуші рулардың ... ... олар бұл ... ... ...... ... таңбаларын қойған. Бұл таңбаларға қарап билеушінің руын, сондай-ақ қай ... ... ру ... ... ... еді.
VІ-VІІ ғасырлардағы Оңтүстік Қазақстанның ең ірі саяси-экономикалық аудандарының бірі – Отырар болды. Бұл қаланың және оның ... ... ... шет ... тұрмысына елеулі ықпалын тигізіп отырды. Отырар қолөнершілерінің ... ... ... ... мен ... ... орта ... мен Арыс аңғарының көптеген қалаларының базарларында сатылды. Отырар ойпатында ақшалы сауданың болғандығын Отырар төбенің өзінен және оның ... ... ескі ... (Мардан-Күйік, Құйрық-тепе)табылған заттармен дәлелденеді. Жиналған теңгелерді екі типке бөлуге болады.
Оның алғашқысы бет жағына түріктердің садақ және шаршы түріндегі дулық ... ... мыс ... Бұл ... сыртқы бетіне жүріп келе жатқан арыстанның суреті бейнеленген.
Екінші типке бет жағына басқа бір таңба салынған ... ... Бұл ... ... ... ... ақшасындағы таңбаға және соғдылық жазу үлгісінің ізіне ұқсайды. Сыртқы бетіне ... ... тек ... ... қолмен салынған. Бірінші типтегі ақша сияқты, бұл теңгелерді де, тегінде Отырар ойпатындағы билік ... ... ... бір ... ... ... керек.
Жоғарыда баяндалғандардан басқа Отырартөбенің орнынан мынадай теңгелер табылды: VІІ ғасырдағы Соғды ихшидтерінің ақшалары: VІІ ғасырдың аяғы мен VІІІ ғасырдың бас ... Чач (Шаш) ... ... ... ... ... бар); Ферғананың түрік билеушілері шығарған деп есептелетін, таңба тәрізді белгі соғылған және соғдылық жазуы бар ақшашлар; қытайдың Тан әулетінің (618-907) ... VІІІ ... ХІІ ... дейін Орта Азия жерінде тараған «гитрифи» типіндегі бұхаралық теңгелер.
VІІІ ғасырдың басынан Түркеш қағандарының ақша эмиссиясы ... ...
748 жылы Суяб ... соң, Жетісудің батыс бөлігі Таразға тәуелді болды. Демек, Таразда Түркеш билеушілердің ақшасы ... ... де ... ... ... олардың бет жағында садақ тәрізді сол баяғы таңба, ал сырт жағында Соғды жазумен: «түркеш-қаған-теңге» деп ... ... ... ... деп ... VІІІ-ІХ ғасырдағы Қарлұқ дәуірінде Қазақстан жерінде Х ғасырдың аяғына дейін сақталған түркеш ақшасы айналымда болды. ... ... ... ... ... бетіне күміс жалатылған дирхемдер деп аталды. «Күміс дағдарысының» пайда ... Орта Азия ... ... ... ... болды.
Шағатай ұрпақтары империясының ақша шаруашылығы үш кезеңге бөлінеді. Бірінші кезең – Орта Азияны моңғолдардың жаулап алуынан ... ... ХІІІ ... ... ... ... ... Бұл кезеңде теңгелерді азды-көпті тұрақты шығарудың екі қала – Самарқанд пен Бұхара жүзеге асырды. Бұл теңгелердің қолданылу аясы тар ... ... да олар ақша ... ... жәрдемдеспеді.
Екінші кезең шығарылған жеріне қарамастан, Шағатай ұрпақтарының барлық мемлекеттерінде ... ... ... ... ... 60%) анонимдік баламасы алтын теңгелерді сол кездегі нақты сауданың деңгейі мен көлеміне жақындату үшін әдейі төмен тағайындалды. Ұсақ-түйек ... ... ... ... қабылданатын алтын теңгелердің фрагменттерін пайдалануға болатын еді. Бұхараның, Самарқандтың, Ходжмент пен Отырардың теңге сарайлары жұмыс істеді. Отырарда хижраның 649 ... (1251-52 ... 662 ж. (1264-65 ... ... ... ... ... деген жазуы бар, теңгенің хан теңгесі екенін көрсететін бір үлгідегі ... ... мыс ... жыл ... ... шығарылып тұрды.
Жақында теңгелердің «йарлы хандар» деген жазуы бар тағы бір түрі табылды. Бұл ... ... мен оның ... ғана ... сонымен қатар Оңтүстік Қазақстан, Ташкент пен Ферғана аудандарында да саудаға жүрген. ... ... ... мыстан соғылған дирхемдердің көмбелері Орта Азияның аумағынан да едәуір жиі кездеседі.
1972 жылы Отырардан ХІІІ ғасырдың 50-60 жылдарында күміс жалатылып ... мыс ... (190 ... көмбесі табылды. Онда нақ сол кезеңде Отырарда соғылған (19 дана), күміс ... ... ... олардың көлемі бойынша ғана ерекшеленетін мыс фельстер де бар болып шықты. ... ақша ... олар ... ұсақ теңгелер міндетін атқарған, мұның ХІІ ғасырдың екінші жартысында саауда-ақша қатынастарының кеңеюіне байланысты екені ... ... ... ақша ... ... Оған хижраның 670 жылында (1271-1272 ж.) декрет шығарылған еді, бірақ оны толық жүзеге асыру үшін ХІІІ ғасырдың тағы да ... жылы ... ...
Реформа Орта Азияның, Қазақстан оңтүстігінің және Жетісудың көптеген қалалары мен облыстарында бағалы ... ... ... ... тұратын етті. Кез келген жеке адам теңге ... ... бір ақы ... теңге құйдыру үшін күміс әкеле алатын еді. Қазір ХІІІ ғасырдың соңғы ширегінде ... ... ... ... теңге сарайлары мәлім болып отыр. Олардың ішінде Отырардың, Тараздың, Кенженін (Кенджде), Женттің теңге сарайлары бар.
Алмалықтан кейін ... ... ... ... ... (хижраның 670 жылынан 1271/72 жылдан бастап), содан соң ... бен тағы да ... қала ... ... ... 677 ... (1278/79) Кенжеде де теңге шығарыла бастады.
Реформадан кейін күміс теңгелер соғу Орта Азияның түрлі облыстары мен ... ... ... салыстыра отырып сипаттау үшін аса маңызды деректеме болып табылады. Нумизматикалық деректер, ақшалы сауда тұрғысынан ... ... ... мен оңтүстік-батысы, Жетісу – мейлінше қолайлы жағдайда болған деп қорытуға мүмкіндік береді.
Масудбектің реформасы мемлекетті күміс ... ... ... ... ... ... қарамастан, даналап айналысқа түсуіне (салмағы, сынамасы) кепілдік берді. ... ... ... қалаларда мыс фельстері тұрақты соғу жолға қойылды, күміс жалатылған мыс ... ... ... олар айналыстан алынып тасталды.
Барлық облыстарда қала өмірінің едәуір өрлеуін 1271 жылғы ақша ... нақ ... ... ... ... Бұл ... ... ханның жаңа ақша реформасы (1321 ж.) нығайта түсті, ол жаңа күміс теңгелер-«кебектерді» айналымға енгізілді.
Отырардан ХІV ғ. бірінші ... мыс және ... ... ... ... теңге сарайының жұмыс істегенін дәлелдейді. Темірдің және Темір ұрпақтарының ... ХІV ... ... ширегінен ХV ғасырдың орта шеніне дейін Отырарда теңгелер шығару бұрынғысынша жалғастырыла берді. Табылған олжаларға қарғанда, ХІV ... ... ... – ХVғасырдың бірінші жартысында Самарқандта, Шахрухияда, Бұхарада, Әндіжанда шығарылған мыс теңгелер де ақша айналысында болған. Бұл ... ... және ... ... ... ... жылдардан кейін Отырарға Ираннан немесе Хоросаннан әкелінген «танга-и шахрухи» күміс теңгелер (1219 дана) көмбесі Отырардың кең ... ... ... ... ... бола алады. Ол Астрабад, Герат, Йезд, Қашан, Кум, Сабзевар, Шираз теңгелерінен тұратын. Ескендір Қара Қойынлының эмиссияларына жатады.
Отырар жазирасының ... мен ... ХV ... ... – ХVІ ... ... ... бұрынғысынан да зор гүлдену кезеңіне жетті. Бұл кезде Орта ... ... ... ... табылуы дәлелдеп отырғандай, Отырарда, Түркістанда және Қазақстанның оңтүстігіндегі басқа қалаларда да тауар-ақша қаьынастарының барынша дамығаны байқалады [39, 220-223].
Қазақ ... ... ... ... ғғ. теңгелердің сапасыздығы, оларда ақпараттың аз сақталуы себепті әзірше мейлінше нашар ... ХVІІ ... ... ... ... үшін ... Қазақстанның қалалар рыногында Алексей Михайлович патшаның есімі бар, 1655-1663 жылдары соғылған мыс ... ену ... ден ... [39, 60]. ... ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басындағы Ресейдің колониалдық саясаты шығысқа, оның ішінде Қазақстанға да бағытталды. Бұл аймақтар – аграрлық-шикізаттық орта ... ... Бұл ... ... – бос ... ... және ... тұрғындарға тиесілі жерлерді Ресейдің еуропалық бөліктерінен келген шаруа-қоныс аударушыларының басып алулары; өндірістік және ... ... ... Ресейдің орталық аудандарына жіберуге арналған ауыл шаруашылық өнімдері мен ішкі ... ... ... ... қазба орындарын пайдалану; банк капиталының кіруі арқылы жүзеге асырылды.
ХІХ ғасырдың ортасынан бастап тауарлы-ақшалық қарым-қатынас далалық ауылдарға да кіре ... ... ... ... ... ... ала ... ақшалы сауда басты орынды иеленуге айналды.
Өсіп келе жатқан сауда ақшалай есеп ... ... ... етті, бұлар – қазақ ауылының шаруашылығының дамуын, оның ... ... ... ... басында Қазақстан өндірісінде жұмыс жасау үшін құрылған акционерлік қоғамдардың капиталының номиналы сомасы 110 млн рубль ... ... ... төрттен бірі ресей капиталы, қалғаны басқа шетелдіктердің үлесіне келді.
Сонымен Ресейлік және ... да ... ... ... ... кіруі, «бос» жерлерді игеру, өтім нарығын кеңейту, ... мен ... ... ... қоймаларын игеру – осылардың барлығы көп салалы кредит жүйесінің пайда болып, қалыптасып, сол арқылы Қазақстанға банк ... тез ... кіре ... ... ... ... жылдың 25 қазанында Қазақ ССР-ы өзінің тәуелсіздігін жариялағаннан ... ... ... ... ... сәйкес келетін, өзінің банк жүйесін құруға кірісті. ... ... ... ... банк жүйесі қазіргі заман талаптарына сай келетін жүйе болып қалыптаса бастады. Банк жүйесін ... ... ... ... базасын жасау процесі басталды.
1993 жылдың 15 қарашасында Республика өзінің ұлттық ...... ... Өзіміздің ақша бірлігін енгізу Қазақстан үкіметі өз алдына ақша кредит саясатын жүргізуге мүмкіндік берді. ... жылы ... банк ... реформалау программасы жүзеге асырылды: директивалық кредиттерді беру тоқтатылды,орталықтандырылған негіздерден берілетін кредиттердің көлемі мен мерзімі азайтылды, ... ... ... ... ... ... ... көшті. ҰБ негізінен Орталық банкілерге тән қызметтерді: ақша несие саясатын жүргізуге валюталық реттеуге бет бұрды.
1996 жылы ... – ТМД ... ... алғашқылардың бірі болып, банк активтерін жіктеуде, менеджмент сапасында, бухгалтерлік есептің шот ... мен жаңа ... ... банк ... ... стандарттарына көшудің программасын қабылдады. Қазақстанның фондалық биржасында ... ... ... басталды. 1997 жылы РЕПО операциялары жандана түсті, биржада СВОП операциялары тәжірибеге ене бастады. ... 2 - ... ... ... ... ... болуы және дамуы туралы
Банктердің атауы Орналасқан орны Құрылған жылы Сипаты және атқаратын қызметі
Мемлекеттік банк Рессей 1860 жылдың 31 маусымында Әзірге қолдағы бар деректерге сүйенсек, Қазақстанда ... ... ... осы ... басталды деп есептеледе.
Бірінші қалалық қоғамдық банк
Орынбор
1864 жылдың қарашасында
Бұл банк Ресейдің ең үлкен ... ... ... ... 50 жылдық мерейтойлық күніне (11 қараша 1914 жыл) оның негіз капиталы 500 мың рубльге ... ... ... ... ... Қызылжар (Петропавл) қаласы
1871 жылдың 18 наурызында
Оның негізгі капиталы алғашқы ашылған сәтте 40 мың рубль болса, 1 қаңтар 1895 жылы 94 672 ... ... ... ... аймағындағы бірінші кеңсесі Торғай, Орынбор, Орал губернияларында 1866 жылдың 24 қазан 2-дәрежелі оренбург бөлімшесі
Коммерциялық банктер қазақстанда 1922-1925 жылдары Сауда-Өндірістік банк, Ауылшаруашылық банкі, Орталық ... және тағы ... ... ... ... ... кассалары қызмет көрсетті.
ССРО Мемлекеттік және Құрылыс банкілері негізінде Өндірістік банкі (Промстройбанк), ... ... ... ... және ... әлеуметтік банкілер (Жилсоцбанк)Жинақ банкі, Сыртқы сауда банкі (Внешторгбанк) негізінде – Сыртқы экономикалық банкі (Внешэкономбанк) ашылды. ССРО Мемлекеттік банкі – ... ... ... ... ... мамандандыру идеясы банк жүйесі жұмысын шатыстырды, оны монополизациядан арылта алмады, кредит механизміне түпкілікті ... ... ... қайта керісінше – бұрынғыдан да үлкейіп, көп буынды ... ... ... ие ... ... ... 7 желтоқсанында Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ҚР-ның Орталық банкі болып саналып елдің банк ... ең ... ... көрсететіні туралы атап көрсетілді. Қалған банкілердің бәрі екінші деңгейдегі банкілер.
.
Банк ... ... ... ... есепті жүргізудің халықаралық стандарттарына көшудің орта мерзімдік программасы қабылданып, қазіргі таңда олар негізінен ... ... ... 2008 ... басында 35 банкінің бәрі де бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беруді халықаралық стандарттарға сай жасайды.
Қорыта ... ... ... ... өте ... ... және ... 2010 жылға дейін талдау жасағанда, коммерциялық банктің саны ... ... ... және ... қызметі – нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі.
Банктердің және ... ... ... тарихи тұрғыдан қатарлас жүрді және де олар бір-бірімен өзара тығыз байланысты. Банктер халық шаруашылығы қызметінің барлық деңгейіндегі ... ... ... ... Олар ... ... ... үрдісіне қатысушыларының экономикалық мүдделерін қанағаттандыру жүзеге асырылады. Осы кезде банктер қаржылық делдал ретінде ... ... ... ... ... және шаруашылық кызметтің үрдісінде босаған басқа да бос ақша қаражаттарын тарта отырып, қарыз алушылардың уақытша пайдалануына береді, ақшалай есеп айырысу ... және ... үшін ... да ... қызмет көрсетеді, соның арқасында өндірістің тиімділігі мен қоғамдық өнімнің айналасына тікелей ықпал етеді.
Банктердiң бәрiне өзiнiң атауында кез келген ... ... және ... ... "мемлекеттiк" деген сөздi қолдануға тыйым салынады. Бұрын құрылған банкiлердiң, еншiлес банктердi қоспағанда соның ... ... ... ... емес ... ... бiрдей немесе орнын ауыстырған дәрежеде ұқсас таңбаларды атау ретiнде қолдануға жол берiлмейдi. Еншiлес банктер өзiнiң атауына негiзгi банктердiң атауын ... ... ... ... ... ... Банк өз жарғысында жазылған атауды өзiнiң атауы ретiнде пайдаланады.
Банктiң атауында "банк" деген сөз немесе одан ... сөз ... тиiс. ... ... ... ... ... өзiнiң атауында кез келген тiлде толық және қысқарған түрiнде "ұлттық", "орталық" деген сөздердi қолдануға ... ... ... бәрiне өзiнiң атауында кез келген тiлде толық және қысқарған түрiнде "мемлекеттiк" деген сөздi қолдануға тыйым салынады.
Бұрын ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының резиденттерi емес банкiлердiң атауымен бiрдей немесе орнын ауыстырған дәрежеде ұқсас таңбаларды атау ретiнде қолдануға жол ... ... ... өзiнiң атауына негiзгi банктердiң атауын пайдалануға мiндеттi.
Банктің мәнін ашуға екі жақты тұрғыдан келуге болады: заңи және ... ... ... ең ... “банктік операциялар” ұғымының маңызы артады. Олардың қатарына банк қызметі туралы заңда көрсетілген операциялар тізімі жатады.
Қай жағынан алсақ та ... ... заң ... ... ... ... табылады. Банктің мәнін айқындау оның қызметінің заңмен қатынасын білумен ғана шектелмейді. Банктің ... оған ... ... ... ... заң ... оны істің экономикалық жағы және банктің жаратылысы ... ... ... ... ... ... үлестерінің не акцияларының жиынтық құны:
қаржы ұйымдары болып табылмайтын заңды тұлғалар үшін - банктің меншікті капиталының алпыс процентінен;
сақтандыру ... үшін - ... ... ... ... процентінен аспауға тиіс.
Банктер он бес, отыз немесе қырық процент деңгейінен ұлғаю немесе кему фактісін анықтаған күннен бастап он күн ... ... банк ... ... заңды тұлғаның орналастырылған акцияларының (артықшылықты және қоғам сатып ... ... ... ... ... санына акциялар санының проценттік қатынасын;
банкке тиесілі заңды тұлғаның жарғылық капиталына ... ... ... ... ... ... баптың 2-тармағында белгіленген шектеулер банктің еншілес ұйымдарының және банк пен оның еншілес ұйымдары ... ... ... ... қызметіне қолданылады.
Осы баптың 1-тармағында белгіленген тыйым салу:
тізбесін уәкілетті орган белгілейтін халықаралық қаржы ұйымдарының облигацияларымен;
уәкілетті орган ... ... ... ... ең ... ... ... рейтингі бар облигацияларымен;
Қазақстан Республикасының секьюритилендіру туралы заңнамасына сәйкес құрылған арнайы қаржы компаниясының банк пен ... ... ... ... ... мәмілесін жүзеге асыру аясында шығарған облигацияларымен;
банктің өз облигацияларымен және осы банктің еншілес ұйымдары шығарған, міндеттемелеріне банк кепілдік берген ... ... ... ... ... ... облигациялармен мәміле жасау тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.
Банктiк, сондай-ақ осы Заңға ... ... өзге де ... ... арналған лицензияларды осы Заңның талаптарына сәйкес уәкiлеттi ... ... Банк ... ... және өздерiнiң құзыретi шегiнде уәкiлеттi орган немесе Ұлттық Банк бередi. Ұлттық Банк ... ... ... лицензия берген кезде Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес банктердің жүзеге асыруына рұқсат ... ... ... ... құқылы. Лицензия берiлгенi үшiн алым алынады, оның мөлшерi мен төлеу тәртiбi Қазақстан Республикасының заңдарымен белгiленедi.
Банк операцияларын жүргiзуге ... алу үшiн ... ... ... ... күннен бастап бiр жыл iшiнде:
а) барлық ұйымдық-техникалық ... ... оның ... ... ... ... Ұлттық Банктiң нормативтiк құқықтық актiлерiнiң талаптарына сәйкес келетiн үй-жай мен жабдықтар әзiрлеуге, осы ... ... ... банктің басшы қызметкерлерін тағайындауды (сайлауды) уәкілетті органмен келісуге, сондай-ақ тиiстi бiлiктiлiгi бар қызметкерлер жалдауға;
б) уәкілетті органның ... ... ... ... ... ... банк қызметі туралы заңнамасында көзделген жағдайларда, Ұлттық Банктің нормативтік ... ... ... ең ... ... кем емес ... ... капиталы болуға;
в) лицензиялық алым төлеуге тиіс.
Жұмыс істеп тұрған банк қосымша банк операцияларын жүргізуге ... алу ... ... банк ... ... лицензия алу үшін өтініш берген айдың алдындағы қатарынан үш ай ішінде пруденциялық нормативтердің орындалуын қамтамасыз етуге;
2) тәуекелдерді басқару және ішкі ... ... ... ... ... орган белгілеген талаптардың орындалуын қамтамасыз етуге;
3) банк операцияларының қосымша түрлерін жүргізудің жалпы шарттары туралы ... ... ... ... операциясын жүргiзуге лицензия беру туралы өтiнiшпен бiр мезгiлде лицензиат осы баптың 2-тармағындағы талаптардың орындалуын растайтын құжаттарды ... ... ... Ұлттық Банктің нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен табыс етуге мiндеттi.
Банк операцияларын жүргiзуге лицензия беру жөнiндегi өтiнiштi уәкiлеттi орган ... ... Банк ... ... заңнамасының талаптарына сәйкес келетін құжаттар табыс етілген күннен бастап отыз жұмыс күні iшiнде қарауға тиiс. ... және ... ... ... банк ... ... ... шектеусiз мерзiмге берiледi. Банк операцияларын жүргiзуге берiлген лицензия үшiншi ... ... тиiс. Банк ... ... түрлерi оны жүргiзу құқығы лицензияда тiкелей көрсетiлген жағдайда ғана ... ... ... Банк операцияларын жүргiзуге лицензия беру жөнiндегi шешiмдi уәкiлеттi ... ... ... ... ресми басылымдарында жариялайды. Банк операцияларын жүргiзуге берiлген лицензияның тиiстi дәрежеде куәландырылған көшiрмесi банк клиенттерi көруiне оңтайлы жерге орналастырылуы тиiс.
Банк ... ... беру ... мен оған ... ... бас ... негiздерi банк заңдарында белгiленедi. Банк ашуға берiлген рұқсаттың банк операцияларын жүргiзуге банкке лицензия беру ... ... ... ... ... ... ... күшi болады. Банк ашуға берiлген рұқсатты уәкiлеттi орган керi қайтарып ала алады.
Банк операцияларын жүргiзуге ... ... ... немесе банктiң қызметiн тоқтату туралы сот шешiм қабылдаған жағдайда, сондай-ақ осы Заңның 49-бабының 2-тармағында көзделген ... ... ... керi ... алынған жағдайда банк ашуға берiлген рұқсатты банк уәкiлеттi органға қайтаруға тиiс. ... ... банк ... ... ... ерiктi түрде қайтаруға және заңда белгiленген тәртiппен қайта тiркелуге құқылы. Банк Қазақстан Республикасының азаматтық заңдарында заңды тұлғалар үшiн белгiленген тәртiппен, банк ... ... ... ... отырып құрылады. Банк құру жөнiндегi құрылтай шартында, қолданылып жүрген заңдарда көзделген мәлiметтерден басқа, мiндеттi ... ... ... мен ... ... ... ... қоса құрылтайшылар туралы мәлiметтер, сондай-ақ олардың мемлекеттiк тiркеуден өткендiгi жөнiндегi деректер (заңды тұлғалар үшiн), аты-жөнi, азаматтығы, ... жерi мен жеке өзiн ... ... үшiн) ... құжат деректерi;
акциялардың саны, санаттары мен орналастыру бағалары туралы мәлiметтер көрсетiлуге тиiс.
Банк жарғысында, қолданылып жүрген заңдарда ... ... ... ... ... ... толық және қысқартылған атауы;
- банк қорларын (резервтік капиталын) құру түрлерi мен тәртiбi туралы мәлiметтер;
- банк органдарының шешiм қабылдау ... ... ... ... сату ... ... ... ұлттық валютасымен қалыптастырылады. Банк акциялары орналастырылған кезде тек қана ақшамен төленуге тиiс. Жаңадан ... ... ... ... оның акционерлерi Әдiлет министрлiгi банкiнi тiркейтiн кезге қарай елу процент мөлшерiнде және тiркеген ... ... бiр ... жыл ... ... ... жасауға тиiс. Банктің меншікті капиталын және инвестициясын есептеу әдістемесін уәкілетті орган айқындайды. Егер банк ... ... оның ... ... артық болған жағдайда, банктің меншікті капиталы теріс капитал болады.
Банктің меншікті капиталының терiс мөлшерi анықталған ... ... ... ... ... Үкiметiмен келiсiм бойынша оның акционерлерiнiң акцияларын мәжбүрлеп сатып алу ... ... ... және ... банк капиталының ұлғаюына, инвестор алған мiндеттемелердi ескере отырып оның ... ... ... ... ... ... жаңа инвесторға сатып алынған баға бойынша дереу ... ... ... ... уәкілетті органның мәжбүрлеп сатып алуы банк акцияларын (акционерлердiң үлесiн) кейiннен жаңа ... сату ... ... ... алу ... ол ... ... күнгi оның міндеттемелерінің сомасы шегеріле отырып банк активтерінің құнын негiзге ала отырып белгiленетiн баға бойынша жүзеге асырылады. ... ... ... акцияларын уәкілетті орган олар сатып алынған баға бойынша дереу сатады. Банктiң мәжбүрлеп сатып алынған барлық ... ... ... мен ... жаңа ... көшедi.
Банкке талаптар қойылуы мүмкiн мiндеттемелердi орындау мерзiмi басталған жағдайда, бiрақ ол талаптар банктiң ... ... ... алу туралы шешiм қабылдағанға дейiн қойылмаса, жеке және заңды ... ... ... ... қоспағанда, мұндай талаптар өтелген болып есептеледi. Банк акцияларын мәжбүрлеп ... ... және ... кейiннен инвесторларға мiндеттi түрде сатудың тәртiбiн уәкілетті орган белгiлейдi.
Банкiлер мiндеттi түрде сақтау үшiн уәкiлеттi орган белгiлейтiн пруденциалдық ... ...
- ... ... ... ең төменгi мөлшерi;
өз капиталы жеткiлiктiлiгiнің коэффицентi;
бiр қарыз алушыға жасалатын тәуекелдiң ең көп ... ... ... ... ... ... лимиттерi енедi.
Банк конгломераттары міндетті түрде сақтау үшін уәкiлеттi орган белгілейтін пруденциалдық нормативтердің құрамына:
- жарғылық капиталдың ең аз мөлшері;
- өз ... ... ...
- бір ... ... ... тәуекелдің ең көп мөлшері енеді.
Уәкiлеттi орган халықаралық банк тәжiрибесiнде ... ... ... ... және өзге де ... ... ... мен лимиттер белгiлеуге құқылы. Уәкiлеттi орган банк заңдарына сәйкес банктерді және (немесе) банк ... не ... ... ... және (немесе) банк акцияларының жиырма бес процентінен астамын иеленетін банктің ірі қатысушылары - жеке ... ... ... және (немесе) сақталуға міндетті өзге де нормалар мен лимиттерді банктің бұзғаны үшін жауапқа ... ... ... қолданады. Уәкілетті орган банк холдингі жоқ банктерге және банк ... ... ... ... мен ... ... және банк конгломератына тән тәуекел факторларының ықтимал ең жоғары өзгерістері кезінде ... ... ... шығындардың орнын толтыру үшін жеткілікті деңгейдегі олардың нормативтік мәнін белгілеуге құқылы.
Орталық банктің ең төменгі немесе міндетті ... ... ... бос ресурстарының көлеміне әсер ету жолымен макроэкономикалық пропорцияларды реттеудің маңызды құралы. ... ... ... ... (төмендету) КБ-дің несиелік потенциалын қысқартады (кеңейтеді). КБ тұрғысынан ... ... ... ... ... мен ... ... инвестицияларды құюға бағытталған шараларды пайдалануды үйлестіреді.
Селективті әдістер ... ... ... ... ... тыс ... ал жалпы әдістер жанама экономикалық әдіске жатады.
Орталық банктердің есептік ставка деңгейін реттеуі несиенің көлденеңінен (банк заемщик) және ... ... банк ... ... қозғалыстарының белігілі бір бағытын білдіреді. Ресми есептік ставка нарықтық пайыздық ставка үшін ... ... ... ... ... ... ... шараларды ақша массасы мен экономикаға әсер етуінің маңызы құралы болып табылатын орталықтандырылған несиеменбайланысты. ... ... ... ... ... ... несиесі бойынша есептік ставкалар мөлшері жүйелі түрде өзгереді.
Несиелерді қымбаттату шекетен тыс товар запастарын жинауда сауда делдалдары мен өндірушілердің мүмкіндіктерін ... және сол ... ... ... ... ... ... өнімдерінің өзіндік құнын азайту есебінен өзінің қаржы мәселелерін шешуді туындатады.
Банктік тәжірибеде белсенді қолданылатын ақша-несиелік реттеудің жалпы әдісіне орталық ... ашық ... ... ... әсер ету орталық банкпен құн қағаздарды КБ-терден сатып алу және сату бағасын өзгерту арқылы ... ... ... нарықтан несиелік ресурстардың кетуіне бағытталған қатаң рестрикциондық саясатта Орталық банк сату бағасын азайтады немесе сатып алу бағасын жоғарлатады және сол ... ... ... оның ... ... ... азайтады.
Орталық банктің ең төменгі немесе міндетті резервтік талаптары банктың бос ресурстарының көлеміне әсер ету ... ... ... ... ... ... Міндетті резервтер нормативтарын жоғарлату (төмендету) КБ-дің несиелік ... ... ... КБ ... ... ... резервтік талаптарын орындау жоғары инфляция жағдайында оның қызметіне теріс әсер ететін қаражаттардың мұздатылуын білдіреді.
Қазіргі ... ... ... ... жүйесі жетілдіріліп жатыр, несиелік аукциондар нысанында орталықтандырылған ресурстарды бөлудің нарықтық әдістері кеңінен қолданылады. Банктік жүйені басқарудағы қатаң әкімшіліктік, ... ... ... экономикасындағы инвестициялық климатты жақсартуға және инфляциялық табыс алу ықтималдығын төмендетуге ... ... ... ... банкті реттеудің негізгі бағыттарының бірі болып экономикалық нормативтерді белгілеу мен оның ... ... ... ... ... басқа дамыған шетелдік тәжірибелер сияқты жарияланған жарғылық капиталдың төленген жарғылық капиталдан айырмашылығы болады. ... ... ... сәйкес банкті тіркеуге алу үшін жарияланған жарғылық қордың 50 0/0 - дан астам бөлігі акция, облигация, ақшалай қаражат, ... ... ... ... да ... құндылықтармен (ғимарат, техникалар, автокөлік) төленуге тиіс. Ал ... ... яғни 50 0/0-ға ... жыл бойы ... ... ... қордың 50 0/0-ның ақшалай түрдегі сомасы сол банктің корреспонденттік шотына түсіріліп, ал материалдық құндылықтары ... ... ... ... банкті құрушы акционерлердің жалпы жиналысында акті бойынша қабылданады.
Банк холдингтері, сондай-ақ банктің дауыс беретін және ... ... ... ... және банк ... ... ... қоспағанда) жиырма бес процентінен астамын тікелей және жанама иеленетін банктің ірі ... - жеке ... ... ... нормативтік құқықтық актілерінде көзделген банктің және банк конгломератының меншікті капиталы ... ... ... ... ... қабылдауға міндетті.
Банктiң жұмыс тәртiбi, оған уақытша әкiмшiлiктiң (уақытша әкiмнiң) тағайындалуы, сондай-ақ уақытша әкiмшiлiктiң (уақытша ... ... ... ... ... ... актiлерiмен белгiленедi.
Банктiң уақытша әкiмшiлiгi (уақытша әкiмi) уәкiлеттi орган банктiң тарату комиссиясын тағайындағанға дейiнгi ... өз ... ... ... ... тарату комиссиясы тағайындалғанға дейiн банктiң уақытша әкiмшiлiгiнiң (уақытша әкiмiнiң) қызметiн бақылауды уәкiлеттi орган жүзеге асырады. ... ... ... ... әкiмiнiң) есебi уәкiлеттi органға және банктi тарату туралы шешiм ... ... ... ... ... ... (уақытша әкiмi) өз өкiлеттiгiн доғарады және банктiң құжаттары мен ... ... ... ... ... 10 күн ... кешiктiрмей өткiзiп бередi. Банктiң құжаттары мен мүлкiн уақытша әкiмшiлiктен тарату комиссиясының төрағасына қабылдау-өткiзу төрт дана етiп ... ... ... және оны уәкiлеттi орган бекiтедi. Бекiтiлген актiнiң бiр данасы iс материалдарына тiгу үшiн сотқа жiберiледi.Банктiң уақытша әкiмшiлiгi ... ... өз ... ... ... осы ... ... көзделген жағдайларды қоспағанда, шығыс операцияларын жүзеге асыруға және бұрын банк жасасқан келiсiм шарттарды өзгертуге құқығы жоқ.
Банктің уақытша әкімдігінің ... ... және ... комиссиясының құрамына қосылған уәкілетті орган қызметкерлеріне еңбекақы төлеуге байланысты шығыстарды, ... ... ... ... ... туралы шешімі жөніндегі ақпаратты мемлекеттік және орыс тілдерінде Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ресми баспасөз басылымдарында жариялау жөніндегі шығыстарды және әділет ... ... ... және ... ... болмаған не оның құны осы шығыстарды жабуға жеткіліксіз болған жағдайларда банкті тарату аяқталғаннан ... ... ... ... ... банк ... тоқтатылғанын мемлекеттік тіркеуге байланысты шығыстарды қоспағанда, банктерді мәжбүрлеп ... ... және ... ... ... бойынша банктердің қызметін тоқтатуға байланысты шығыстарды уәкілетті органның қаржыландыруына тыйым салынады.
Банктің құрылуын және ұйымдастырылуын, қаржы тұрақтылығын қамтамасыз ету, олардың ... ... ... ... ... ... ақша-несие жүйесiнiң тұрақтылығын ұстап тұру мақсатында уәкiлеттi орган банкiлердiң қызметiн реттеудi, соның iшiнде:
күдiктi және сенiмсiз активтерге ... ... ... ... ... және банкiлер сақтауға мiндеттi басқа да нормалар мен лимиттердi белгiлеу; банкiлер орындауға мiндеттi нормативтiк құқықтық құжаттарды басып ... ... ... тексеру;
ертерек ден қою шараларын қолдану; банкiлерге немесе олардың ... ... ... ... ... ... ...
банкiлерге санкциялар салу арқылы реттеудi жүзеге асырады. Банктердің қызметін реттеу жекелеген банктерге қатысты да, шоғырландырылған ... де, яғни банк ... ... да ... ... Банктің атқаратын қызметі, классификациясы
Банктер және банктік қызметтер туралы заң мен ... банк ... ... ... ... ... банктік мекемелердің оптимальды қызмет етуін қамтамасыз ету үшін белгілі бір шекте КБ өзін-өзі ... ... ... сәйкес, банктер мен несиелік мекемелер банктік операцияларды жүргізумен ... ... ... ... органдарына тәуелсіз. Билік өкілеттілігі бар мемлекеттік органдардың ешқайсысы банктердің оперативті ... ... ... ... ... коммерциялық банктер өз қызметінде 1995 жылы 30 наурызда қабылданған «ҚР Ұлттың банкі» және 1995 ... 31 ... ... ... ... және ... ... туралы» ҚР заңдарын басшылыққа алады.
Коммерциялық банктер банктік жүйенің екінші деңгейін білдіреді. Олар банктік ... ... ... ... және жеке ... кең көлемде банктік операциялар мен қаржылық қызметтерді ... ... ... деңгейдегі банктері ҚР Ұлттық банктің берген лицензиясы негізінде қызмет етеді.
ҚР-дағы банк қызметінде мемлекеттік органдар банктердің мамандануын белгілемейді, мысалға, инвестициялық-ипотекалық қызметтерді ... ... және т.б. ... ... ... ... ... да тікелей қатысуға толық құқылы.
Банктік операцияларды жүзеге асыруға алатын лицензиядан басқа ҚР Ұлттық банктен валюталық ... ... ... бас ... ... Бас валюталық лицензия оларға қылмысты жүзеге асыруы үшін қажетті саналатын банктер қатарымен корреспонденттік қатынастар орнатуға, сондай-ақ дамыған шет елдерде өз ... мен ... ... ... ... ... Қазақстандық коммерциялық банктерге бағалы металдармен операцияларды жүзеге асыру үшін ҚР Ұлттық банкі лицензия береді.
ҚР-да ... ... ... ... функциясын мамандандырылған орган ұлттық банк орындайды, оның негізгі міндеттері болып ... ... ... ... және қадағалау болып табылады. Заң бойынша Ұлшттық банк мемлекеттік биліктің басқарушы және атқарушы органдарынан тәуелсіз және өз қызметін ҚР заңдарының және өз ... ... ... ол өз ... ... ... есебінен жүзеге асыратын заңды тұлға болып табылады және үкімет міндеттемелері бойынша жауап ... ... ... прогрессивті ережелері несиелік мекемелері үшін теңестірілген заңдылық базаны құрмайды.
Нарықтық экономиканы ... ... ... ... ... ... сферасында, шаруашылық қызмет сферасында, экономиканы ұйымдастыру және басқару ... ... ... олар ... ақша несие жүйесінің құрылымына және қызмет етуінің жаңа ... ... ... банк ... ... ... Ұлттық банкке толық монополия құқығы берілген. Ұлттық ... ... ... ... ... сәйкес банк жүйесінің жоғары деңгейінің жалғыз субъектісі бола отырып, ол осы жүйе ... ... ... ... міндеттер мен функцияларды орындаумен байланысты. Оған банктік линцезиялау, бақылау, реттеу және ... есеп ... ... ... ... ... функциялар да кіреді.
Банктің заңды тұлғалардың акцияларын немесе ... ... ... үлестерін сатып алудан басқа, банктер мынадай қызмет түрлерiмен айналысуға құқылы:
1) ... мен банк ... ... ... жүзеге асыратын ұйымдардың қызметiн автоматтандыру үшiн пайдаланылатын мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етудi іске асыру;
2) банк қызметiнiң мәселелерi ... кез ... ... жеткізуші түрлеріндегі арнаулы әдебиеттердi сату;
3)өз мүлкiн сату; төлем карточкалары мен чек ... ... сату және ... банкаралық клирингті (төлемдерді жинауды, салыстырып тексеруді, сұрыптауды және растауды, сондай-ақ олардың өзара есепке жатқызуын жүргізуді және ... ... - ... және банк ... ... ... ... асыратын ұйымдардың таза позицияларын айқындауды) жүзеге асыру;
4) заем алушылардың кепiлге қойған мүлкiн осы Заңда және ... ... өзге де ... белгiленген тәртiппен сату;
5) қаржылық қызметке байланысты мәселелер бойынша ... ... ... басқа тұлғалардың банк қызметiне байланысты мәселелер бойынша мүдделерiн, Қазақстан Республикасының секьюритилендіру туралы заңнамасынасәйкес құрылған арнайы қаржы компаниясының облигацияларын ұстаушылардың, инфрақұрылымдық ... ... ... және өзге де ... ... ... ұстаушылардың мүдделерiн бiлдiру;
7) банк-қаржы қызметi саласындағы мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру жөнiндегi ... ... ... ... - ... ... резиденттерi атынан сақтандыру шарттарын жасасу, сондай-ақ жинақтаушы зейнетақы қорлары атынан зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарттар жасасу. ... ... ... ... ... мен ... белгіленбеген. Бұл жағдайдың принциптік сипаты банктік қызметтің шешуші мәсеселесі бойынша шешімдер қабылдауда байқалады: банктердің жарғылық капиталының минималды көлемі ... ... ... міндетті резервтік және сақтандыру қорларын қалыптастыру және жұмсау нормативтері туралы, орталықтандырылған ресурстарды пайдалану механизмі туралы, ұлттық ... ... ... ... ... ашық нарықта ресурстарды ұсыну рәсімі туралы және т.б.
ҚР ... ... ... 2-ші ... ... операцияларды жүргізу мүмкіндігін береді және клиенттерге қаржы қызметтерінің кең көлемін береді. Осы ... ... ... ... және ... ... айналды. Қазіргі әмбебап құрылымда заңдар операциялардың жеке түрі мен ... ... ... ... шектеулерден тұрмайды. Барлық несиелік қаржы институттары мәміленің кез-келген түрін жүргізе алады және клиенттерге ... ... ... ... ... ... ... мұндай типі Германия, Франция, Щвейцария, Ұлыбритания елдерінде қалыптасқан. Бұл елдерде банктік сектордың ... ... ... ... ... ... өзін-өзі бақылауының жоғары деңгейі, олармен заңдылықты қатаң сақтай алады.
“ҚР-ғы банктер және банктік қызмет туралы” заңның 1-бабына сәйкес, ... ... ... сай ... қызметті жүзеге асыруға құқылы коммерциялық ұйым болып табылатын заңды ... ... - бұл ... операцияларды жүзеге асырумен байланысты қызметті білдіреді.
Аталған заңның 30-бабына сәкес банктік операцияларға ... ... ... депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және жүргізу;
- жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және жүргізу;
- банктердің және ... ... ... ... жүзеге асыратын ұйымдардың крреспондентік шоттарын ашу және жүргізу;
- заңды және жеке тұлғалардың металдық шоттарын ашу және жүргізу;
- кассалық операциялар: банкнота мен ... ... ... ... ... ... ұсату, сорттау, қаптау және сақтау;
- аударым операциялары: заңды және жеке ... ... ... ... ... ... алу ... заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін және өзге борыштық ... ... алу ... ... ақы төлеу, мерзімін белгілеу және қайтару шартымен ... ... ... ... және жеке тұлғалардың, оның ішінде корреспондент-банктердің тапсырмаларына байланысты, олардың банктік ... ... есеп ... ... жүргізу;
- сенім (траст) операциялары: сенім білдірушінің тапсырмасы бойынша және оның мүддесіне сай, ақшасын, құйма бағалы ... және ... ... ... ... төлемдерді жинау, тексеру және растау, сондай-ақ олар бойынша өзара есепке алу ... ... және ... ... таза ... анықтау;
- сейфтік операциялар: клиенттердің құжатты формада шығарылған бағалы қағаздарын, құжаттарын және бағалы заттарын сақтау қызметін көрсету, сондай-ақ жәшіктерді, шкафтарды және ... ... ... операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен жылжитын ... ... ... ... мерзімді несиелер беру;
- төлем карточкаларын шығару;
- банкнота мен монеталарды және бағалы заттары инкассациялау және жөнелту;
- шетел валютасымен айырбас операцияларын ұйымдасытыру;
- төлем құжаттарын инкассоға ... ... ... кітапшаларын шығару;
- бағалы қағаздар нарығындағы клирингтік қызмет;
- аккредитивті ашу, растау және ол бойынша міндеттемені орындау;
- ақшалай формада ... ... ... ... ... ... тұлғаның атынан ақшалай формада орындалуды көздейтін банктік кепілдеме беру.[1;140б.]
Несиелік мекемелердің функцияларының өзара ұштастығы және әмбебап банктердің әйгілілігі банк және ... ... ... ... ... әкеледі. Банктік қызметтердің басты белгісі болып кәсіби қызмет ретінде депозиттерді қабылдау және несиелерді беру саналады.
Несиелік ұйым бұл заңмен ... ... ... арнайы рұқсат (лицензия) негізінде өзінің қызметтерінің негізгі мақсаты ретінде пайда алу үшін банктік операцияларды ... ... бар ... ... ... ұйым ... ... формасы негізінде шаруашылық қоғам ретінде құрылады.
Несиелік ұйымдардың банктік операциялар түсінігіне жатады:
- Жеке және заңды тұлғалардың ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... және ... бір уақытқа) ;
- Тартылған қаражаттарды өз атынан және өз есебінен орналастыру;
- Жеке және заңды тұлғаларға ... ашу және ... және ... ... ... бойынша есеп айырысуды жүргізу;
- Салымшылар үшін асыо тастарды тарту және орналастыру;
- Банктік кепілдік беру.
Несиелік ұйымдар осы ... ... ... ... ... ... ... асыруға құқылы:
- Ақшалай нысанда міндеттемелерді орындауды қарастыратын 3-ші тұлға үшін кепілдіктер беру;
- Ақшалай нысанда міндеттемелерді ... 3-ші ... ... ету ... ... және ... ... келісілген шарт бойынша ақша қаражаттары мен басқа да мүмкіндіктерді сенімді басқару;
- ҚР- заңдарына ... асыл ... ... ... операциялар жүргізу;
- жеке және заңды тұлғаларға арнайы орындар мен құжаттар және құндылықтарды ... үшін ... ... ... операциялар;
- кеңестік және ақпараттық қызметтер көрсету.
Несиелік ұйымдар ҚР заңдылығына сәйкес басқа да мәмілелер жүргізуге ... ... ... күрделі нарықтық процесстер кейбір элементтерді әмбебебап және ... ... ... ... ... Бұл қаржы мекемелерінің жеке түрлерінің функциясы мен операциялық ... ... ... ... ... ... Мұндай құрылымдар АҚШ пен Жапонияда қалыптасқан, онда депозиттерді қабылдау және қысқа мерзімді несиелерді беру ... ... ... ... компаниялардың құнды қағаздарын шығару мен орналастыру бойынша операциялар мен басқа да қызмет түрлерінен ерекшеленеді, оған: сақтандыру, жылжымайтын мүлік пен ... ... ... банктерге операциялардың кең спектрін жүргізу мүмкіндігін береді, бірақ банктік қызметтер нарығы әлі ... Бұл ... ... 2 ... ... 1 ... ... субъектілері арасындағы экономикалық қатынастардың әлсіз дамуы КБ-дің технологиялық жаңалықтарына деген мүддені туындатпайды және оларда қажеттіліктерді қалыптастырмайды. 2-жағынан себеп болып ... ... ... ... табылады, оның салдарына нақтыклиентке, клиенттер тобына қаржы шаруашылық мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... және лицензиялау мәселелері өзара тығыз байланысты, бірақтан банкті лицензиялау бастапқы мәнге ие болады. Бұл бақылаушы органдарының тұрғысынан банктік ... ... ... лицензияны беруге болатын банк қана тіркеле алатынын білдіреді. 2-ші жағынан, лицензияны алу ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесінің басқару органдарымен банктерді тіркеу ұсынылады.
Банктік операцияларды лицензиялау мен ... ... ... тәртібі банктер мен банктік қызметтер туралы заңында жазылған оған сәйкес банктік операцияларды жүзеге асыру ұлттық банк беретін лицензия негізінде ... ... ... ... ... лицензияларда банктік операциялар көрсетіледі, оларды жүзеге асыруға несиелік ұйымдардың құқығы бар, сонымен қатар онда осы банктік операцияларды ... ... ... ұйымдарды мемлекетттік тіркеу және банктік операцияларды жүзеге асыруға лицензияны беру туралы шешімді қабылдау ... ... ... ... ... ... ... күннен бастап 6 айдан аспайтын мерзімде жүргізіледі.
Несиелік ұйымдарды тіркеу және банктік операцияларды лицензиялау тәртібі қадағалау құрылымына ... ... ... ... ... ... ... негізделген шешімдерді қабылдауға мүмкіндік береді.
Ұлттық банктердің негізгі міндетіне ... ... ... ... ақша массасын реттеу көлемі мен құрылымын реттеу.
КБ-дің депозиттік ссудалық операциялары ақша массасы мен инфляцияның өсуін туындататын мультипликациялық әсері бар. Осы ... мен ақша ... ... ... ... байланыс бар. КБ-тердің қызметтерінің мультипликациялық әсері Орталық банкпен эмиссиялық процесті толық орталықтандыруды мүмкін емес ... ... банк ... ... ... және банк ... 2-ші деңгейлі субъектілерінің тәртібін жөндейді және тікелей нұсқаулар жолымен де дәстүрлі банктік қызметті активизациялау арқылы да ... ... ... ... ... ... реттеудің жанама және тікелей әдістерінен басқа орталық банктің ақша-несие саясатын жүргізудің жалпы және селективті әдістері бар. ... ... ... несие түрін реттейді. Олардың мақсаты жеке міндеттерді шешумен байланысты.
Селективті әдістерді пайдалана отырып, ... банк ... ... ... ... бөлу функциясын сақтап қалады. Орталық банктердің КБ-тердің қызметіне әсер етуінің селективті әдістерін қолдану ... ... ... күрт ... жағдайында, циклдық құлдырау кезеңінде экономикалық саясат үшін тән. Бұл жағдайда экономикалық саясат ақша-несиелік қатынастарын реттеудің жалпы макроэкономикалық ... мен ... ... инвестицияларды құюға бағытталған шараларды пайдалануды үйлестіреді.
Селективті әдістер КБ-тердің қызметін реттеудің тікелей, экономикадан тыс әдісіне, ал жалпы ... ... ... әдіске жатады.
Орталық банктердің есептік ставка деңгейін реттеуі несиенің көлденеңінен (банк заемщик) және тігінен (орталық банк ... ... ... ... бір ... білдіреді. Ресми есептік ставка нарықтық пайыздық ставка үшін бағыттаушы болып табылады.
ҚР ... ... ... ... ... ақша массасы мен экономикаға әсер етуінің маңызы құралы болып табылатын ... ... ... ... саясатына сәйкес КБ-дің орталықтандырылған несиесі бойынша есептік ставкалар мөлшері жүйелі түрде өзгереді.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... мен инвестициялауда мүмкіндіктерін шектейді және банк пайдасының төмендеуіне ... ... ... ... үшін ... ... бойынша пайыздық ставкаларды жоғарлатуы керек, бірақ олар заемщиктердің мүдделеріне қарама-қарсы келеді.
Банктік тәжірибеде белсенді ... ... ... ... ... ... ... ашық нарықтарындағы операциялары жатады.
ҚР ұлттық банкі КБ-тер үшін белгілейтін нормативтердің басты мақсаты КБ тәуелсіздігіне жол ... және сол ... оның ... ... ... ... ... КБ-тердің клиенттерін нормативтерді белгілеу және олардың орындалуын қадағалау анықталып реттеу ссудаларын қайтымсыздығы мен банк шығындарын боддырмауға ... ... ... ... ... банкпен белігленген көрсеткіштерін талдау өнеркәсібі дамыған елдерде КБ-терге негізгі талап сәйкестігін көрсетеді. Шетелдік және ... ... ... ... қызметін реттеуде үлкен көңіл банк пен операциялар тәуедлігі мен өтімділігіне бөлінеді. ... ... ... ... ... ең ... ... құру ҚР ҰБ -ның қолданылатын ең күрделі құралының бірі. Бұл бір жағынан ... ... ... ... ... ... ... резервтердің барлық сомасы банк қызметін тоқтатқанда ғана қолданылады. Онда Орталық банк КБ-ке резервтік ... ... ... банк ... ... есеп ... үшін корреспонденттік шоттарға аударады. Басқа жағдайларда резерв қаражаттарын қолдану шектеулі және КБ-ге ортақ банк пен жасалатын келісім шартта белгіленеді. Онда ... ... ... ... ... КБ пен ... қаражаттарын пайдалану жағдайныың жиілігі мен сипаты резервтік ... ... ... мерзімділік, кепілдігі мен санкциялары анықталады.
Терең және ұзақ экономикалық дағдарыс жағдайында КБ-тердің қызметін мемлекеттік реттеудің мәселелері аса ... ... ... қымбаттату шектен тыс товар запастарын жинауда сауда делдалдары мен өндірушілердің мүмкіндіктерін шектейді және сол ... ... ... ... ... өндірушілерді өнімдерінің өзіндік құнын азайту есебінен өзінің қаржы мәселелерін шешуді туындатады.
ІІ ТАРАУ. «БТА» АҚ ҚАРЖЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
2.1 «БТА» АҚ қызметін ... және ... ... Әлем” Банкі Қазақстан Республика Ұлттық банкі мен Қазақстан Республика Үкіметінің шешіміне сәйкес Тұран банкі ... ... мен ... Әлем ... акционерлік қоғам осы 2 мемлекеттік банктің бірігуі және қайта құрылуы нәтижесінде 1997 жылдың 15 қаңтарынан жабық типті акционерлік қоғам ретінде ... Банк ... ... ... 1998 жылы ... ... ... жекешеліндірілді.
Әлем банк ССР-ң сыртқы экономикалық банкінің Қазақстандық филиалы ретінде 90 жылы негізгі қалған және Республикалық тәуелсіздігін алғаннан кейін Банк ... ... ... тарту саласында Қазақстан Республикасы Үкіметінің агенті ретінде қызмет ... Өзін ... ... Әлем банк Қазақстанның алғы қаржы институты ретінде ... және 1994 ... ... ... ... ... жүргізілетін жылғыз банк болды. Әлем банк SWІFT және REVTERS ... ... ... де ... бірінші банк болды.
Тұран банктің тарихы 1925 жылы болады, онда банк ССР-ң индустриалды банктің ... ... ... ... ... банк еліміздің негізінен индустриаландыру секторын қаржыландыруды және банктік қызмет көрсетті. Оның клиентінің тізіміне Қазақстандық индустриалды ... ... саны ... ... ... ... ... жобалар негізгі жобалар мен кәсіпорындарға Түркісиб, Балқаш мыс қорыту комбинаты, Шымкент мырыш зауыты, ... ... ... зауыты және Қапшағай электр станциясы жатады.
Кеңестер одағының құлауынан кейінгі болған экономикалық ... ... ... ірі ... ... ... ... болмауы Әлем банк пен Тұран банкте кері әсер етті, нәтижесінде 1996 ж соңына таза өзіндік капитал бойынша банктердің теріс ... ... ... ... ... 2 ... ... пакетінің 100% санын алып, біріктіру жолымен банктерді ... ... ... ... ... ... Әлем ... 1997 ж 15 қаңтарда құрылды “Тұран әлем” Банкі Ашық акционерлік қоғам бірлескенен кейін екі банктің де заңды ... ... ... ... ... мен ... ... технологиялық инфрақұрылымын, банктік қатынасын өзіне алды.
Банкті құрғаннан кейін Өкімет 152 млн. АҚШ $ ... ... ... ... ... ... банк капиталын толтыруға және белгілі бір жұмыс істемейтін несиелерді сатып ... 90 млн. АҚШ $ ... ... банк ... тез ... және 1998 ... 31 желтоқсанда банктік аудиттелген қаржылық есеп беруді таза ... ... ... 3,67 ... тг. және ... ... 1,526 млн. тг позициясын көрсетті.
Банктің басқарма дегеніміз – бұл банктің ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... Басқарма төрағадан, оның орынбасарларынан, сондай-ақ банктің басқарушы ... ... ... ... мен ... ... ... мен банктің директорлар кеңесі шешімдерінің орындалуын қамтамасыз ету;
• Банктің қаржылық-экономикалық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз ету;
• Бизнес-стратегияларды іске ... ... ... пен банк филиалдарының өкілдерін тағайындау;
• Акционерлердің жалпы жиналысы мен банктің директорлары кеңесінің құзыретіне кірмейтін басқа да ... ... ... басқармасы - Солодченко Роман Владимирович.
"ТұранӘлем Банкі" АҚ басқармасының мүшелері – Қазақстанда ғана ... ... ... де жұмыс тәжірибесін жинақтаған танымал кәсіпқой мамандар. Басшылықтың жоғары деңгейлі кәсіби шеберлігі арқасында банк алдыңғы қатарлардан табылып, жоғары ... ие ... жүр. ... ... әр ... аса ірі ... және шетелдік қаржы құрылымдарында, сондай-ақ мемлекеттік органдарда басқарушылық қызметтерін атқарып келген.
Қазақстан республика министірлер кабинетінің қаулысына сәйкес 1998 жылдың ... ... ... ... ... ... 100% сату ... жабық аукцион жүргізді, нәтижесінде оны жеке қазақстандық компаниялар консорциумы сатып алды.
ТӘБ – бұл әмбебап, ... ... ... оның ... ... ... ТӘБ ... қызметтерін ТМД, Шығыс Еуропа және Азия елдеріндегі дамушы нарықтарда белсенді түрде ұсынып келеді. Қаржы және ... беру ... ... сапасы мен тиімділігін арттыру мақсатында ТӘБ жекелеген өнімдерге маманданған еншілес құрылымдар құруда. Банктің негізгі бәсекелік ... бірі – ... жаңа ... қатысуын дамыту, өз өнімдерінің қатарын ұдайы кеңейту немесе бейімдеу, нарық қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып, жоғары технологиялық ... ... ... ... ... ... ТӘБ-тің қарқынды дамуының негізгі көзі – өткендері ұқсас және ... ... ... ... болған бұрынғы кеңес елдерінің (ТМД) едәуір нарықтық әлеуетін жүзеге асыру. Банк мыналарға сүйене отырып, ТМД нарығында ... ... ... ... ... нарықты және клиенттердің қажеттіліктерін тереңірек білу, бұл нарықтағы шетелдік қаржылық институттармен тиімді бәсекелесуге ... ... ... алдыңғы қатардағы нарығында бизнесті жүргізудің едәуір жинақталған тәжірибесі және халықаралық тәжірибені тарту, бұл ... ... ... ... бәсекелесуге мүмкіндік береді;
- Стратегиялық серіктестердің, соның ішінде арнаулы халықаралық компанияларды өздерінің еншілес ұйымдарына тарту арқылы олардың кең желісін құру. ... ... ... ... АҚ Кіші және орта бизнесті несиелеу бойынша бағдарламасымен таныстым. ... және орта ... ... ... Банктің келесі бөлімшелері қатысады:
- Банктің Кеңес Директорлары;
- Банк Басқармасы;
- Бас Банктің ... ... ... Кіші ... және орта ... ... ... комитеті;
- Аймақтық Дирекция;
- Филиалдың Несие комитеті;
- Тәуекелдерді басқару Департаменті;
- Кіші және орта бизнес Департаменті;
- Заң ... ... ... ... Басқарма;
- Филиалдың ШОБ несиелеу бөлімі;
- Филиалдың несие бойынша маманы;
- Филиалдың Юрисконсуьты;
- Банктің Қауіпсіздік қызметі;
- Филиалдың несие администраторы.
- Кепілзаттарды бағалау Басқармасы.
ТӘБ ТМД-дағы ірі жеке ... банк ... ... Сондай-ақ Банк ТМД-ның ірі сауда серіктестері саналатын елдерде, атап айтқанда Түркия, Қытай және басқа елдерде өзінің қатысуын кеңейту ... ... және ... ... ... ... дамып келе жатқан сыртқы сауда ағымдарын ұтымды пайдалануды көздеп отыр. 2015 жылға ... даму ... ... ... Әлем ... келесі мақсаттарға қол жеткізуді жоспарлайды.
Банктің атқарымдық бөлімшелерін фронт- офиске және бэк- офиске бөлу тұжырымдамасы. Бухгалтерлік есеп жүйесі дегеніміз, ... ... ... ... және жоспарлау үшін басшыларға қажетті қаржылық және экономикалық ақпараттарды дайындау мақсатында ... ... мен ... ... ... басшыларға арналған ақпараттық жүйені білдіреді.
Бухгалтерлік есеп жүйесінің негізгі сапалық сипаттарына келесілер жатады:
-тиімді ... ... ... алынған есептік құжаттамалар;
-дәлдіктің жоғары деңгейлі болуы;
-алаяқтық мүмкіндіктерін барынша азайту.
Бұл сипаттарға ие болу үшін, олар тәуелсіз болу керек, яғни жекелеген ... ... ... түрінде құрылған бухгалтерлік есеп қызметін ұйымдастырудыталап етеді.
Бухгалтерлік есеп бөлімшелерінің мінсіз құрылымы жоқ, дегенмен де оның барлық банктерге тән ... ... ... ... ... ... ... ережелерді жасау және қабылдау;
- тиісті рәсімдердің көмегімен есеп мәліметтерін құрастырушы барлық бөлімшелерге ... ... есеп ... мен рәсімдерінің сақталуына бақылау жасауға механизмдерді іске қосу және олардың орындалуын қамтамасыз ету.
Осындай және басқа ... ... ... ... банктің ішкі құрылымы шартты түрде екі негізгі бөлімдерге жіктелген:
1. Фронт- офис – оның қызметіне клиенттермен және банк серіктестіктерімен келісімдерді, ... ... ... ... офис – оның қызметі жүзеге асырылған операцияларды тіркеуден тұрады
Фронт- офистің қызметіне кіретіндер:
- банктің клиенттерімен, серіктестіктерімен, жабдықтаушыларымен мәміле жасау;
- жасалған мәміле мәліметтерін ... және ... ... ... ... ... ... қызмет үшін қөаржыларды қамтамасыз ету;
- қаржыларды нарықта орналастыру;
- қаржыларды тарту мен орналастыру арасындағы арбитраж ... ... және тағы ... ... ... ... ... мәліметтерін тексеру және толықтыру;
- мәмілелердің расталуына бақылау жасау;
- төлемдерді дайындау және нұсқауға сәйкес жүргізу;
- бухгалтерлік жазбаларды ... ... ... ... жасау;
- есептеме және ұсталымдар;
- шетел валютасын қайта бағалау;
- есептен шығару және тағы ... ... ... ... операциялар бөлімінде мен клиенттердің қолма- қол ақшаларын банктің кассасына қабылдауымен таныстым. Клиенттердің қолма- қол ақшаларын банк кассасына қабылдау және әрі ... ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырылады:
1) салымға қолма- қол ақшалардың түсуін хабарлау;
2) кіріс кассалық ордерімен;
Басқа да құндылықтарды кассаға қабылдау баланстан тыс ... ... ... қол ... кассаға тапсыру үшін клиент кіріс кассалық құжатты ... және оны ... ... ... ол өз кезегінде кассалық құжаттарға қол қоюға уәкілетті болуы тиіс. ... ... ... ... ... дұрыс толтырылғынын тексереді, оны рәсімдейді және сомманы кассалық журналға енгізу үшін ... ... ... ... ... кіріс кассалық ордерді клиент арқылы жіберуге тиым салынады.
Бақылаушы- бухгалтер кіріс кассалық ... ... соң ... ... қолын қол қою үлгісі бар құжат бойынша ... ... ... ... ... жазылған соммамен сәйкестендіреді, барлығы дұрыс болғаннан сон қолын қояды және кіріс кассалық құжатты кассирге береді. Кассир кіріс ... ... ... сон ... ... одан банкноттарды қабылдайды. Кассирдің үстелінде тек клиенттің ақшалары ғана болуы қажет. ... ... ... ақшалар тек жәшік столдарда, сейфтерде, металдан жасалған шкафтарда сақталуы қажет.
Қолма- қол ... ... және ... ... беру ... ... асырылады:
1) ақшалай чектермен;
2) шығыс кассалық ордермен
Басқа құндылықтарды беру баланстан тыс ордермен рәсімделеді.
Шығыс операцияларын жүргізу үшін касса меңгерушісі кассирлерге есеп ... яғни қол хат ... ... қол ... береді.
Қолма- қол ақшаларды алу үшін клиент кассалық құжатты банктің операциондық қызметкеріне береді. Ол өз ... ... ... ... ... ... бухгалтерге береді. Ағымдағы күн ішінде клиент қолма- қол ақшаны алуға құқылы. ... ... ... ... депозиттердің түрлерімен таныстым. Рәсімдеу процесімен таныстым.
Бұл салымдардың барлығы салымдарды кепілдендіру Қазақстандық қорының қорғауында тұр.
Бұндай салымдарға, жеке ... ... ... шоттарындағы ақшалар жатады:
- Мерзімді, шартты, талап етілгенге дейінгі салымдар;
- Ағымдық шоттардағы ... ... ... ... (төлем карточкалары бойынша ақшалар)
Қор келесі салымдарға жауап бермейді:
- ликвидацияланатын банктің бірінші жетекшілерінің, олардың ... ... ... банктік шоттарындағы ақшаларына;
- берілген банктің 5 және одан да асатын пайыз акцияларына ие акционерлердің қаражаттарына.
Сондай- ақ аударым операцияларымен ... ... жүзі ... ақша ... ... WESTERN ... UNION ақша аударымы жүйесі – дүние жүзі бойынша ақша аударымының ең тез және сенімді тәсілі. Оған ... күні ... 150-ге жуық елі ... Бұл жүйе ... ақша ... ... шот ... және нақты ақша түрінде жүзеге асырылады. Аударым жіберілгеннен кейін 15 минуттан соң дайын болады. Ол ... ... ... әріптерімен толтырылады. Яғни жөнелтушінің және алушының аты жөні латын әріптерімен жазылады. Қате кетпеуі тиіс. Ақша ... ... ... ... ... бақылау паролін білдіретін бақылау нөмірін хабарласа жеткілікті.
Кесте 3-Банктің алатын ... ТМД ... ... ... ... ... ... немесе одан да аз 6,00
100,01 – 300,00 9
300,01- 400,00 14
400,01- 500,00 19
500,01 – ...... ... ... ... ... ... тек Қазақстан территориясында ғана жүзеге асырылады. Жіберілген сәттен сон 1 ... ... ... ... ... 0,5 ... 1%. 0,5% бұл егер ... банкте өз шоты болса жіберілген сомманың 0,5% ғана ұсталынады. Ал егер болмаса онда сомманың 1% ұсталынады.
Бағалы қағаздар операциялары ... ... Банк ... және ... ... ... құқылы. Бағалы қағаздар портфелін басқару кезінде негізгі міндет, инвестиция портфелінің жоғары ... және ... ... құру ... табылады.
Несиелендіру бөлімінде мен кәсіпорындарды және жеке салалары бойынша (өндіріс, сауда, транспорт, және т.б) ... ... ... ... тәртібі туралы түсінік алдым. Несие көлемін анықтау тәртібін және заңды жеке тұлғалармен несиелік келісімшартқа отыру мен ... ... ... мен ... шарт ... ... шараларды білдім. Бұл бөлімде өткенде келесідей түсініктермен таныстым: Тұтынушылық қарыз – Клиенттерге ... ... алу, ... ... ... алу ... берілетін қарыз. Яғни бұл жеке тұлғаның кәсіпкерлік ... ... ... ... ... 70 000 ... аз ... тиіс.
Автокөлікті алу мақсатында алынатын қарыз – жеңіл автокөлікті өзіндік қолдану мақсатында жеке тұлғаға берілетін несие. ... ... ... ... ... – жеке ... берілетін, яғни қарызды жабудың қайнар көздерін куәландыратын құжаттарды ұсына отырып.
Тұтынушылық несие (табысты талдамай берілетін несие) – жеке тұлғаға берілетін, яғни ... ... ... талданбайды.
Тұтынушылық несиелердің мынадай түрлерімен таныстым:
1. Бұрын қолданыста болған жеңіл көліктерді несиелеу.
Банктің ... ... ... ... ... 3 тен 108 айға ... ... 130 000 тенге/1000 АҚШ доллары;
- толық мерзімінен бұрын жабу және ... ... ... ... ... салымы 20%-дан:
- көлік құралын міндетті сақтандыру;
- несиені әр сайын аннуитеттік төлемдермен жабу.
2. Жаңа көліктерді несиеге алу.
Банктің шарттары:
Несие теңгеде,АҚШ долларында ... ... 3-тен 120 айға ... соммасы: 130 000 тенге/1000 АҚШ доллары;
- мерзімінен бұрын ешқандай айыппұлдарсыз және пенияларсыз толығымен жабу;
- төлеу ... ... ... ... салымы 20%-дан:
- көлік құралын міндетті сақтандыру;
- несиені әр сайын ... ... ... ... ... ... несиелер (табысын талдаусыз):
Банктің шарттары:
Несие теңгеде,АҚШ долларында рәсімделеді:
- несиелеу мерзімі 3- тен 84 айға ... ... ... ... 130 000 ... / 1000 АҚШ ... ... ешқандай айыппұлдарсыз және пенияларсыз толығымен жабу;
- төлеу графигін қарастырып бөлшектеп жабу.
Қамтамасыз ету заты: жылжымайтын мүлік, автокөлік қызмет ету мерзімі 15 жылдан ... ... ... ... әр ... ... ... жабу.
- Қамтамасыз ету затын сақтандыру;
- Банктің комиссиясы.
4. Кейінге қалдырылмайтын қажеттіліктерге берілетін несиелер (табысын талдаумен):
Банктің шарттары:
Несие теңгеде,АҚШ ... ... ... 3- тен 120 айға ... ... 130 000 тенге / 1000 АҚШ доллары
- толық мерзімінен бұрын жабу және төлеу ... ... ... ... ... ... несиелендіру бағдарламасымен және ҚИК ипотекалық бағдарламасымен таныстым.
Табысты талдау арқылы берілетін ипотека:
Банктің шарттары:
Несие ... ... ... ... ... 3- тен 180 айға дейін;
- Несие соммасы: 130 000 тенге / 1000 АҚШ доллары
- толық мерзімінен бұрын жабу және төлеу ... ... ... жабу
Алғашқы салымы: 15 %- дан
Қамтамасыз ету заты: алынатын жылжымайтын мүлік
Ерекше шарттары:
- несиені әр сайын аннуитеттік төлемдермен жабу.
- Қамтамасыз ету затын сақтандыру;
- Банктің ... ... ... ... ... ... болмай- ақ жеке тұлғалар және заңды тұлғалар болып табылады. Орташа жылдықпен алғанда қарамағында 50 ... ... етуі ... ... ... ... тұлға болмай- ақ жеке тұлғалар және заңды тұлғалар болып табылады. Орташа жылдықпен алғанда қарамағында 250 ... ... ... ...
Валюталық операциялар бөлімінде банктің айырбастау пунктінің жұмыс істеу тәртібімен таныстым.
Қазақстан Республикасында қолма- қол шетел валютасымен айырбастау ... ... ... ... Республикасының «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы», «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы», «Қазақстан Республикасының банктері және банк ... ... », ... ... ... сәйкес шығарылды және ұйымның тәртібін анықтайды және айырбастау пункттері арқылы Қазақстан Республикасында шетел валютасымен айырбастау операцияларды жүргізу тәртібін ... ... ... ... Республикасының территориясында уәкілетті ұйымдардың құрылу, лицензиялану және қызметін тоқтату тәртібін бекітеді.
Тәуекел- менеджмент ... ... ... таныстым:
Стратегиялық тәуекел – пайдасының жартысын және капиталын белгілі бір шешімдерді қабылдау кезінде пайда болатын тәуекел. Ол экономикалық талдау жолымен, Банкті ... ... және ... ... ... ... ... бақылау және стартегиялық тәуекелді басқарумен басқарылады.
Несиелік тәуекел - қарыз алушының банктен алған несиесі бойынша қарызын ... оған ... ... ... өз ... ... алмауына байланысты банктің зиян шегуін айтамыз.
Несиелерді қамтамасыз ету құнына, барлық ... ... ... ... ... ... ... кластарына жіктейді:
1.ең төменгі тәуекелі бар несиелер;
2.ең жоғарғы тәуекелі бар несиелер;
3.шектеулі тәуекелі бар ... шығу ... ... ... ... ... өтелмеген тәуекелдер үшін, өтелмеген несиелердің өзіндік үлесі белгіленеді.
Несиелік тәуекелді төмендетудің ең ... ...... ... алушыларды тандау жатады. Қарыз алушының қаржылық жағдайын талдауда және оның алған қарызды банкке уақытылы қайтаруына ... ... ... ... ... ... тәуекел - пайыздық ставкалардың жағымсыз өзгеруінің Банктің қаржылық жағдайына потенциалды зиян тигізу тәуекелі. Пайыздық тәуекел Банктің табысына, активтердің ... ... ... және ... тыс ... әсер ... Пайыздық тәуекелдердің негізгі формалары келесілер:
- орналастырылған активтердің және тартылған міндеттемелердің қайтару және жабу ... ... ... ... зияндар тәуекел;
- Банктің Банк активтері бойынша ставкалардың әр түрлерін қолдану барысында ... ... ... ...... Пайыздық тәуекелдерді өлшеу әдісі, активтер мен міндеттемелер арасында үзілісті анықтаудан тұрады.
Өтімділік тәуекелі - банктің өз ... өз ... ... ... ... ... Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің пруденциалдық нормативтерін ... ... ... Идентификация жолымен басқарылады; тәуекелді өлшеу және бағалау; бекітілген көрсеткіштер және шектеулерді қадағалауды бақылау жолымен басқарылады.
Операциондық тәуекел – ... ішкі ... ... талаптарының бұзылуы барысында пайда болатын тәуекел. Ішкі бақылауды ұйымдастыру ... ... Банк ... ... және функцияларды дұрыс ұстанбау болып табылады.
Валюталық тәуекел – Банк өз қызметін жүзеге асыру кезінде шетел валюталарының бағамдарының өзгеруімен ... ... ... ... Идентификация жолымен басқарылады – банк жұмыс істейтін шетел валютасы бойынша ашық ... ... ... ... ... Банк ... және ... сәйкестендіру жолы негізінде тәуекелді бағалау; Банктің бөлімшелерінің мониторингі және бақылау.
Елдік тәуекел – бұл егер шетелдік контрагент елінде пайда ... ... ... ... белгілі бір себептердің пайда болуынан өзінің міндеттемелерін орындаудан бас тартқанда пайда болатын тәуекел. Банктермен, компаниялармен және ... ... ... ... жүргізу кезінде пайда болар зияндардың көлемін идентификациялау жолымен басқарылады.;
Баға тәуекелі;
Құқық тәуекелі;
Абырой тәуекелі;
Қазақстан Республикасының 2004 жылы 1 наурызда Қаржы ... және ... ... ... және бақылау бойынша Агенттігі берген №245 лицензия негізінде, Банкке келесідей операцияларды жүргізуге құқық берілді:
Теңгеде және шетелдік ... ... ... ашу, жеке және ... ... ... шоттарын ашу және жүргізу;
- банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын банктердің және ұйымдардың корреспонденттік шоттарын ашу және ... ... ... қабылдау, қайта санау, айырбастау, ұсату,сорттау, буу және банкноттар мен монеталарды сақтау;
- аударма операциялар;
- Сенім операциялары;
- Клирингтік операциялар;
- сейфтік және ломбардтық ... ... ... ... және ... ... өз ... мыналардың негізінде жүзеге асырады:
- Қазақстан Республикасының 2004 жылы 1 наурызда Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын ... және ... ... Агенттігі берген №245 лицензия негізінде;
- 2003 жылы 2 қыркүйекте берілген №0401100615 бағалы қағаздар нарығында брокерлік және диллерлік қызметті жүзеге ... ... ... Мемлекеттік лицензиясы негізінде;
- 2003 жылы 16 қазанда берілген №000648 ... ... ... асыруға: өздерінің қызметкерлерінің өмірін және денсаулықтарын және ... ... ... ... Банк ... ... әр түрлі салаларындағы кәсіпорындарға қызмет көрсетеді: құрылыс, көлік, ... және ... ... ... және ... өнеркәсіп, қызмет көрсету сферасы, консалтинг және т.б.
Мұнда негізгі бағыттар қысқа мерзімді ... ... ... және ... ... ... ... аккредетивтерді шығару, шоттарды ашу және жүргізу және кеңес беру қызметтері болып табылады. 01.01.2005 ... ... ... ... 177 344 ... шот, ал 01.03.2005 жылы – 195 681 шот ашылған.
Кесте 4- Несие портфелінің ... (мың ... ... ... ... жылға Ауытқуы (+;-)
Қарыз қалдығы Үлес салмағы, % Қарыз қалдығы Үлес салмағы, % абсолютті Құрылымдық пунктегі өзгеріс
Стандартты 396 960 610 59,83 531 485 118 46,01 134 524 508
-13,82
Күмәнді:
1-санатты
208 364 271
31,4
482 876 ... 512 ... 834 ... 301 ... 467 201 3,44
3-санатты 21 766 975 3,28 57 300 758 4,96 35 533 783 1,68
4-санатты 11 246 279 1,69 14 139 442 1,22 2 893 163 -0,47
5-санатты 8 155 ... 851 ... 304 ... 13 206 ... 144 ... 937 ... 663 534 693 100 1 155 098 819 100 491 564 ... жылы ... ... ... ... шығындардың орнын толтыру үшін провизия толық көлемде құрылды.
2009 жылдың 1-қаңтарына несие портфелінің классификациясына сәйкес қажет болған провизия көлемі 64 838 762 мың ... ... Осы ... ... ... атап ... ... несиелер бойынша – 45 694 681 мың теңге, ал үмітсіз несиелер бойынша 19 144 081 мың ... ... 5 - ... ... ... ... провизиялар (мың теңге)
Классификацияға сәйкес ... ... ... ... қалдығы Үлес салмағы, % Қарыз қалдығы Үлес салмағы, % абсолютті Құрылымдық пунктегі өзгеріс
Стандартты 0 0 0 0 0
0
Күмәнді:
1-санатты
10 418 216
29,55
24 143 ... 725 ... ... 630 ... 246 ... 353 ... 460 151 17,67 7 106 757 5,32
4-санатты 2 811 570 7,98 3 534 861 5,45 723 291 -2,53
5-санатты 4 077 853 11,57 1 925 702 2,97 -2 152 151 -8,6
Үмітсіз 13 206 675 37,46 19 144 ... 937 ... 35 251 ... 838 ... 587 ... жылға құрылған провизиялардың есебінен банк балансынан жалпы сомасы 10 124 101 мың теңге болатын несиелер алынып ... 2008 жылы ... ... негізгі қарыз 2 55527 983 мың теңге сомасында өтелді.
Шартты ... ... ... ... жылға шартты міндеттемелер көлемі 866 750 071 мың теңгені құрды. Өткен жылмен салыстырғанда шартты міндеттемелердің қарыздыр қалдығы 357 234 490 мың ... ... ... артты.
2006 жылы жеке тұлғаларды несиелендіру көлемі 88 842 362 мың ... 206 458 509 мың ... ... ... ... ... 2,3 есе өсті.
Жеке тұлғаларды тұтыну несиесімен қамтамасыз ету көлемі 63 724 588 мың ... 168 470 875 мың ... ... ... несиелер көлемі 2,64 есеге артты.
Кесте 6- Шартты міндеттемелер классификациясы (мың ... ... ... ... ... ... ... қалдығы Үлес салмағы, % Қарыз қалдығы Үлес салмағы, % абсолютті Құрылымдық пунктегі өзгеріс
Стандартты 439 349 695 86,23 767 109 876 88,5 327 760 181
2,27
Күмәнді:
1-санатты
65 702 370
12,9
94 091 903
10,86
28 389 ... 413 ... 023 ... ... ... 665 ... 365 ... 279 591 0,25 701 630 0,08 -577 961 -0,17
5-санатты 1 444 059 0,28 1 155 991 0,13 -288 068 -0,15
Үмітсіз 26 420 0,01 2 134 0,01 -24 286 0
Барлығы 509 515 ... 750 ... 234 ... міндеттемелер бойынша провизия көлемі 2009 жылы толық құрылды. Шартты міндеттемелер классификациясына сәйкес құрылатын провизия көлемі 5 995 505 мың ... ... ... ... сол ... ... құрылды.
Портфельдің өсуі негізінен тұтыну несиесі бойынша ипотекалық несие есебінен 69 854 925 мың теңгеге және кейінге ... ... ... ... ... 51 913 172 мың ... өсті.
Клиенттердің мерзімді және мерзімі өткен қарыздары бойынша шот саны 1,5 есе, яғни 74 ... 116 521 ... ... ... және 2007 ... ... Әлем ... АҚ-ның тұтыну несиелері бойынша ссудалық портфелінің құрылымы ... ... ... 7- ... ... құрылымы
Несиелендіру көлемі, теңгелей Ауытқуы (+;-) Несиелендіру көлемі, АҚШ долларымен Ауытқуы (+;-)
2008 жылға, мың теңге 2009 жылға, мың теңге 2008 жылға, доллар 2009 жылға, доллар
63 724 588 168 470 875 104 746 287 475 627 619 1 322 169 792 846 542 ... ... ... жағдай бойынша стандартты несиелер көлемі 154 886 243 мың теңге, яғни ... ... ... 91,11 %-ын ... Ондағы 1 және 2-санатты несиелердің үлесі 6,52%. Жалпы несие портфелі көлемінен проблемалы несиелер үлесі 1,65% және ... ... ... ... ... несиесінің активті дәрежесіне жету үшін “Тұран Әлем” банкімен аймақтарда бірқатар шаралар жүргізілді, оның ішінде:
1.Өнім сызығы кеңейтілді
- автонесиелендіру бойынша;
- ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... ... ... ... ендірілді
4.Жылжымайтын мүлікті кепілге қою арқылы экспресс несиелендіру бағдарламасы және ... ... ... ... бағдарламасы модернизацияланды.
2009 жылдың 1-қаңтарына ипотекалық несие көлемі 569 304 мың АҚШ долларын құрды, шот саны 16 965. 2006 ... ... ... ... 3,1 есе ... Жалпы тұтыну несиесіндегі ипотеканың үлесі 42,4% болды. 2008 жылы “БТА Ипотека” АҚ-да несиепортфелінің өсуі айтарлыөтай ... ... үй алу үшін ұзақ ... ... ... 2007 жылдың 1-қаңтарына Компанияның ссудалық портфелі 77 469 070 мың ... ... оның ... 272 331 мың ...... балансына;
- 8 196 739 мың теңге – Қазақстан ипотекалық компаниясының сенімді басқаруына.
Бәсекелестік ... ... тұру үшін ... әрдайым тұтыну несиесі нарығы мониторингі жүргізіліп отырады, несиелендіру Бағдарламасы шарттарына қатысты өзгертулер енгізіледі, жаңа ... ... ... ... ... банкаралық қарыздар бойынша провизия 2 027 707 мың теңгеге құрылды, оның ішінде басқа банктерге ұсынылған ... ... 3 727 мың ... ... ... ... түрлерін ғана жүргізетін ұйымдарға ұсынылған несие 2 018 980 мың ... ... ... басқа банктерге орналастырылған депозиттер бойынша қарыз қалдығы 78 169 680 мың теңге болды. ... ... ... деп ... және олар ... ... құрылған жоқ.
Өтеуге дейін ұсталынатын санатындағы алынған құнды қағаздар халықаралық ұйымдардың жоғары өтімді құнды қағаздары болып табылады. Бір жыл ... олар ... деп ... және олар ... ... ... жоқ.
“Саудаға арналған” және “сату үшін қолда бар” санатындағы алынған құнды қағаздар ай сайын қайта бағаланып отырады және олар классификацияланбайды.
2009 жылдың ... ... ... Банктің дебиторлық қарыздары 18 617 131 мың теңге болды және олар ҚРҰБ Басқармасының ... ... №465 ... шартты міндеттемелерді және олар бойынша күмәнді және үмітсіз санатқа жатқызу үшін ... ... құру ... ... ... Қаулысына сәйкес классификацияланады.
Кесте 8- Дебиторлық ... ... (мың ... ... санаттар 2008 жылға 2009 жылға Ауытқуы (+;-)
Қарыз қалдығы Үлес салмағы, % Қарыз қалдығы Үлес салмағы, % абсолютті Құрылымдық пунктегі өзгеріс
Стандартты 4 056 450 75,41 17 078 862 91,74 13 022 412 ... 297 ... 226 ... ... ... ... 740 0,31 3 927 0,02 -12 813 -0,29
Үмітсіз 8 158 0,15 265 823 1,43 257 665 1,28
Барлығы 5 378 933 100 18 617 131 100 13 238 198 -
Кестедегі мәліметтер бойынша дебиторлық қарыздар ... 2008 ... ... 13 238 198 мың ... артты.
2009 жылдың 1-қаңтарына дебиторлық қарыздар бойынша қажетті провизия көлемі 337 576 мың теңге болып, осы сома ... ... ... ... ... есеп ... мен ... бойынша 225 150 мың теңге, ал басқа да дебитоарлық борыштар бойынша ққұрылған провизия көлемі 112 426 мың ... ... ... да ... ... ... құрылған провизия бөлінбеген таза пайда есебінен 19.07.07 жылға №693 ҚРҰБ-нің 29.04.07 жылғы № 02-03-41/1455 хаты ... ... ... ... қарызын өтеу есебінен барлығы Банк балансына 300 977 мың теңге түсті, оның ішінде кепілдіктер мен ... ... 212 100 мың ... ал ... да ... борыш бойынша 88 877 мың теңге.
Корреспонденттік шот бойынша 2008 ... ... ... жоқ. Сыйақының орташа мөлшерлемесі бойынша, сондай-ақ пайыздық активтер мен міндеттемелердің орташа мәндері бойынша түсіндірме.
Клиенттерге ұсынылған орташа жылдық несие портфелі есеп беру жылы 500 521 912 мың ... 829 050 681 мың ... ... 65,6 %-ға ... Клиенттерге несиелер бойынша сыйақының орташа мөлшерлемесі 2007 жылы 13,2%-дан 2008 жылы 12,6%-ға ... ... ... ... ... ... өзгеруінің жалпы тенденциясы бойынша төмендеді. Ең жоғары ставка кіші және орта ... ... – 2008 жылы ... ... ... 14,9% жылдық болды. Жеке тұлғаларды несиелендіру ставкасы 14,6% және корпоративті бизнеске 11,8% жылдық болды. 2008 ... ... ... ... ... ссудалық портфельдің 74%-ы корпоративті бизнес үлесіне, кіші және орта бизнеске 13,2%, ал жеке тұлғалардың үлесіне 12,8%-ы тиді. Несие портфелінің өсу ... 2008 жылы 523 546 708 мың ... ... ... 1 - ... ... жылдық портфель (мың тг)
Құнды қағаздар орташа жылдық портфелі 2007 жылмен салыстырғанда 17%-ға, яғни 162 117 658 мың ... 189 962 414 мың ... ... ... Өсу ... 92 444 152 мың ... болды. Құнды қағаздар бойынша орташа сыйақы мөлшері 4%-дан 4,8%-ға дейін өсті.
Cурет 2 - ... ... ... ... ... (мың ... РЕПО” операциясы бойынша орташа жылдық қалдық есеп беру жылы өткен жылмен ... 2 641 480 мың ... 19 904 541 мың ... ... ... ... ставка мөлшері 3,7%-дан 7%-ға дейін өсті.
Банктің меншікті капиталы жыл басынан 75 570 341 мың теңгеге өсті. Меншікті капиталдың өсуі банкке ... ... ... ... 1,6 есе, яғни 674 385 005 мың ... 1 109 232 679 мың ... ... көбейтуіне мүмкіндік берді.
Банктік займдардың орташа жылдық портфелі мен басқа банктердің депозиттері 53%-ға, яғни 142 579 230 мың ... 2008 жылы 217 805 887 мың ... ... ... ... ... ... мөлшері 5,3%-дан 6,7%-ға өсті. Банкаралық нарықтағы Банктің белсенді қызмет етуі 2008 жылы банктік қарыздар мен ... 226 037 752 мың ... ... ... ... ... алдындағы міндеттемелердің орташа жылдық көлемі өсті және 2007 жылға қарағанда 769 923 189 мың ... ... яғни өсу ... 421 157 748 мың ... ... ... ... шоттарының көлемінің өсуі Банктің депозиттік саясатының оң нәтижесінің арқасында, яғни тиімді ... ... мен ... деген сенімнің өсуінен болып отыр. Клиенттерге депозиттік шоттар бойынша ... ... ... ... 2008 жылы ... құрды.
“РЕПО” операциясы бойынша орташа жылдық қалдық өткен жылға қарағанда 25 714 778 мың теңгеге ... 2008 жылы 36 227 025 мың ... ... ... ... ... ... орташа жылдық сыйақы мөлшерлемесі 2,3%-дан 4,3%-ға дейін ... ... ... жылдық қалдығы 174%-ға, яғни 29 466 744 мың теңгеден 80 827 343 мың теңгеге дейін артты, қаражаттар тартудың есептік жылдық ... ... 9,65% ... Абсолютті өсу қарқыны 2009 жылдың 1-қаңтарына 83 588 846 мың теңге болды.
Дамуының жоспарланған стратегиясы, қызметінің әмбебаптары, қызметкерлерінің кәсібилігі, басқарудағы ... және ... ... ... Банкке өткен жылғы өсу қарқынын сақтап қалуға ... ... ... ... банк өз қызметінде ресурстық базаны кеңейтуге және нығайтуға көп көңіл бөлді. Бұл меншікті капиталдық өсуінен, жаңа ... ... ішкі және ... ... ... ресурстар көлемінің өсуінен тұрады графикте көрсетілгендей операциялар көлемінің жоспарлы ұлғаюы активтердің жалпы сомасын ... ... ... ... ... банк ... сәтті дамуы үшін экономиканың несиеге деген қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік беретін параметрге қол жеткізу үшін Қазақстанның ... ... мен ... капитал көлемін ұлғайтады.
Екінші деңгейдегі банктер табыстарының жалпы сомасы 2008 ... 1 ... ... ... тура сол кезеңімен салыстырғанда 25,8%-ке ұлғайып, 60,9 ... ... ... ... сомасы өткен жылдағы тура сол кезеңімен салыстырғанда 31,7%-ке өсіп, 55,2 млрд. теңгені ... ... ... таза ... 5,7 млрд. теңгені құрады. Бұл көрсеткіш өткен жылдағы тура сол кезеңіндегі көрсеткіштен 12,3%-ке төмен болып тұр.
Есеп беру кезеңінде 14 банк ... ... ... орын алып отыр.
Халықаралық қаржы институттарымен ынтымақтастықтың шеңберінде банктердің және қаржы мекемелерінің алдындағы міндеттемелерінің құрамында – 92,0 млн. АҚШ доллар ... 2 ... займ (2009 ... маусымында және қазан айында 1 жыл мерзімге тиімді жағдайларда алынған).
2007 ... ... банк 2009 ... өтеу ... ... ... 2008 ... желтоқсанында 5 жыл айналым мерзімімен ішкі теңгелік облигацияларды шығарған болатын. Бұл ... ... ... ... ... ... көзі болып табылатын ұзақ мерзімді қаражаттардың үлесін ұлғайтуға мүмкіндік берді.
Cурет 3- Жылдар бойынша активтер өсімінің динамикасы (мың. ... ... ... ... ... 2008 ... банк табыстарының негізгі бабы болып табылады. Есеп беру жылында банктің осы қызметінен түскен табыстардың сомасы 2007 жылмен салыстырғанда 49,4 %-ке ... ... ... байланысты емес табыстар банктің бүкіл табыстарының 14%-н құрады. 2008 жылы банк ... ... ... 18%-ті ... ... ... ... 37,9%-ке өсті және де бұл клиенттік базаның өсу ... ... ... 4 - ... ... ... бөлшекті қызметтері. Қазақстанның банктік секторының жағдайын обьективті бағалай отырып, және оның дамуын болжай отырып, Банк жетекшісі жұмыстың бөлшекті бағытын жетістіктің бірі деп ... ... ... ... жұмыс істеді. Бұл Банкке салымшылардың санын көбейтуге көмегін тигізді. 2004 жылдың аяғында жеке тұлғалардан тартылған депозиттер 6,5 ... ал 2005 ... ... бұл ... 86%-ға ... 5,6 тенгеге өсті. 2005 жылдың 2 ай ішінде өсім 6%-ды немесе 0,7 млрд.тенгені құрады.
2004 жылдың ... ... ... ... жеке ... ... неселер» жаңа жобасы жүзеге асты. Қазіргі кезде банк халықты ... ... ... ... ... табылады. Қазіргі кезде жедел- несиелеу бөлімдері Қазақстанның барлық орталық облыстарында бар. Жоба Республиканың халқы арасында үлкен ... ие. ... АҚ ... ... нәтижесін талдау
Өзіндік және тартылған құралдар банктік құралдардың ресерстарына жатады. Жарғылық капитал - банк ... ... ... ... ... ... құрылтайшылардың жаңа салымдары, ол жаңа құрылтайшыларды алғанда және ... ... ... ... «БТА ... АҚ-ның жарғылық капиталы 1.01.2008 ж-117,498,432 мың теңгеге тең. Резервтік қор шығыстарды, шығындарды, күтілмеген төлемдерді және ... ... жабу үшін ... «БТА ... ... резервтік қордың мөлшері 1.07.2008ж. 2,634,384 мың теңге. Арнайы қор - тозу түрінде банк ... ... ... ... ... ... және құндылығы аз және тез тозатын құралдарға ... ... ... ... Банк ... қаржылық нәтижелері пайда мен шығындардың құрамын бақылауға мүмкіндік береді және де пайдаға немесе ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндік береді.
Банктің экономикалық қызметі өте кең, сондықтан ... ... ... ... біз ... мен пасситерді басқару стратегиясы ретінде қарастырамыз. Активтерді басқару - ... ... ... ... және ... яғни ... ... ссудаларға және басқа активтерге реттеу. Құралдарды тарату кезінде банк алдында өтімділік және ... ... дау - ... шешу ... ... Бұл ... шешу үшін активтерді басқарудың 3 әдісі бар:
- Құралдардың жалпы қордың әдісі
- Активтерді тарату және ... ... ... ... кең ... ... және басқа несие алушылардың құралдарын пайдаланумен байланысты және банк үшін құралдардың қайнар көздердің сәйкес қиыстыруын ... ... ... ... ... ал тар мағынада – баланстың өтімділігін ұстауына, нарықта несиелік ... ... ... ... ... ... ... кезінде банктер тартылған құралдардың шығыстарын азайтатын қайнар ... ... ... ... ... бұл ... ... және капиталды өсіру үшін көп жаңа құралдарды ... ... ... ... ... ... ... табысты активтерді ұстау үшін құралдардың қалаулы тұрақтылық деңгейін қамтамасыз ете алатын ... ... ... және ... ... ... банк оңтайлы қатынасты таңдау қажет.
Несиелік ресурстар нарығында ... Банк ... және ... деңгейлі банктермен берілетін несиелерге ... ... бұл ... ... ... ... қалыптасуына ықпал етеді.
Макроэкономикалық деңгейде қазір бар ... ... ... ... ... кедергі жасап отыр. Бірақ біздің банктердің көптеген ... тек қана ... ... қиын болу ... ... олардың пайда болуының негізгі себебі – банктік ... және ... ... ... байланысты басқаруда маңызды қате есептеу.
Сонымен, нарықтық жағдайда банкті тиімді ... үшін әр ... ... ... ... маңызды көлемін жасау қажет.
Талдау қадамдардың ең маңыздысы ... ... ... табылады. Баланстың өтімділігін талдаудың тәжірибелік мақсаты – бұл ақша-қаражаттарға сұранысты қанағаттандыру үшін қажет өтімділік құралдарға қажеттіліктерді алдын ала ... «БТА ... ... ... ... көшейік. Басқа банктерде сияқты, баланстың өтімділігін талдау коэфиценттер әдісімен ... ... ... негізгі ақпарат көзі «БТА» АҚ 2006-2007 балансы ... ... ... ... ... ... 0,9 ... жылға
1663574000
1.07.2007 жылға
Кө=___320047000______= 0,32
166357400
«БТА банк» АҚ-да ағымды өтімділікте ... ... және ... өсуі ықпал етті. Негізгі кезеңмен салыстырғанда өтімділі активтер 2,6 –ға ... ал ...... ... ... ... өтімділік 1,68 –ге өсті. Өтімділік деңгейіне кассада ақша құралдардың тез өсуі ықпал ... «БТА ... ... ... ... 4 % ақша құралдар болып табылады, ал басқа активтер және бағалы қағаздар, 96% банкке ... ... ... ... құралымды оңтайлы деп айтуға болмайды.
Банктік жағдайды толық бағалау үшін лезде ... ... ... __Аө_
Об. М
Каө =__224981+258448+497005____=____980434_____=0,5 ... ... ... 0,84 ... ... мағына мынандай болып отыр: бұндай міндеттемелер бір кезде пайда болса, онда банк клиенттермен ... ала ма. «БТА ... ... ... 0,5 ... ... яғни егер ... бір күнде өзінің барлық құралдарын тартып алатын болса, онда банк өзінің клиенттіердің 50%-мен есептесе алмайды, ал ... ... 0,84-84% - мен ... ... алмайды. Бірақ тәжірибеде ондай бола алмайды, егер банк толығымен банкрот болса ғана. ... ... ... ... еместігін көрсетеді, яғни банк займшыларға ұзақмерзімді несиелерді аз береді.
Бұл ... ... ... ... шартталған; мемлекетте әлі тұрақты қаржылық жағдайы бар сенімді займшылар жоқ.
Осы берілгендерге сүйене отырып, ... ... ... болады: банк қарыз алудың сыртқы қайнар көздерді пайдаланбайды. Оның ұлттық банк алдында ... ... ... ... ... өзінің ресурстары көп, көп артық активтер бар. Сонымен қатар оның өзінің активті операцияларды, әсіресе жоғары табысты, кеңейту үшін көп ... бар. Ол ... одан да көп ... және ... ... әкелетін клиенттерге белсенді қызмет көрсетулерді кеңейту қажет.
Осыны қорытындылай келсек коммерциялық банктердің өтімділіктің талдаудың ... ... ... ... ... АҚ Ұлттық Банкке өзінің қызметі туралы анықталған түрде кварталдық және жылдық есеп беруге ... ... ... ... ... ... «БТА ... резервтік қор – 6999.
- тәуекелді имитирлеу, бір займшыға тәуекелдің максималды өлшемі, ол несие ... банк ... ... банк ... ... Оның ... ... 0,5-тен 1-ге дейін.
К=___2453193____=0,38
79422596
1. Жеке баланстық есеплердің құрамын анықтау:
- Кварталдық баланс
Валюталық операциялар бойынша есеп Бұнын бәрі «БТА банк» ... ... ... ... ... ... банк» АҚ-ның қаржылық сипатының анализі үшін келесі коэффициенттерді есептеу керек: жедел өтімділік коэффициенті (К1) ... ... ... ... ... бірінші талап ету бойынша қапталықты төлеу қабілетіне ие болатынын көрсетеді.
К1 = ақша ... ... ... шоттар
клиенттер қаражаттары және салымдары
К1(2007) =
К1 (2008) = ... = ... банк ... ... қабілетін сақтай отырып өз міндеттемелерін толық орындайды.
Толық өтімділік коэффициенті (К2) оптималды өтімділікке жету үшін банк саясатының ... және ... ... ... ... активтер банк міндеттемелерін мөлшерінен асып тұруы қажет. Бұл жағдай банк таратылған кезде ... ... өз ... ... ... ... ... анықтайды. Сондай-ақ, банктің клиенттерден тартылған қаражаттарын өз мұқтаждығына жұмсайтының аңғарады
К2 = ... ... ... банк ... ... ... ... ақша қаражаттары, Ұлттық банктегі шоттар несиелік кәсіпорындардағы бағалы қағаздарға ... пай және ... ... мен ... берілетін несиелер жатады. Банк міндеттемелері – бұл Ұлттық ... ... ... ... ... қаражаттары салымдарды қоса және несиелік мекемелердің қарыздық міндеттемелері.
Толық коэффициентін есептейтін өтімділік
К2 (2007) = ... = ... = ... Банк таратылған жағдайда клиенттер алдындағы міндеттемелер толығымен өтімді активтермен ... ... ... (К3) ... ... активтердегі үлесін көрсетеді. Табысты активтердің үлесі 65-75% болуы қажет немесе одан ... ... ... ... ... асып ... керек
К3 = табысты активтер
Барлық активтер ... ... – бұл ... ... ... ... қағаздар, акцияларға салымдар, мекемелер, кәсіпорындар, халыққа берілетін несиелер.
Табысты активтердің днңгейін есептейік:
К3(2007) = = ... = ... = ... ... активтер үлесі қажетті деңгейде және шығымсыз жұмыс үшін жеткілікті.
Үйлестірген ақылы қаражат коэффициенті (К4) табысты операцияларға төлемдік ақылы ... ... ... ... ... көрсетеді. Егер коэффициент 1-1,2 көп болса, онда ақылы ресурстардың бөлігі өз мақсаты бойынша жұмсалмайды. Бұл коэффициент қаражаттарға ... ... ... ол ... ... және есепті шоттарында орналасады
К4 = ақылы тартылған қаражат
Табысты активтер ... ... = ... =
К4(2009) =
Тұжырым: қорытынды нормативтерге сай, ресурстар мақсаты бойынша жұмсалады.
Жалпы ... (К5) банк ... ... ... үшін ... ... мен ... бойынша шығындар түсетін табыс жабылуы тиіс, ал егер бұл ... ... онда банк ... тап болады
К(5) = пайыздық шығындар
Банк табыстары ... ... ... = ... ... =
Тұжырым: Банк табыстары шығындардан көбірек, яғни оның ... үшін ... ... ... ... төлемдік қабілеті артуда, егер банкке саудалар қайтарылмаса.
Несиелік опреациялар бойынша коэффициенті (К5.1) банктің несиелік нарықтағы тұрақтылығына баға береді.
К5.1 = пайыздық шығындар
Пайыздық ... ... ... бойынша коэффициенті (К5.2) банктің қор нарығындағы тұрақтылығына баға ... = ... ... ... ... ... ... операциялар бойынша табыстар
Валюталық операциялар бойынша ... (К5.3) ... ... ... тұрақтылығына баға береді.
К5.3 = валюталық операциялар бойынша шығындар
Валюталық операциялар бойынша табыстар ... ... ... ... ... көп үлесін несиелік операциялар алады. Несиелік операциялар көбірек түсім түсіреді.Сондай-ақ тұрақтылы түсім әкелетін валюталық операциялар және құнды қағаздармен операциялар.
Активтердің ... ... (К6) ... ... ... деңгейін көрсетеді. Түсімдердің аз мөлшері операциялық шығындардың шектеп тыс болуынан мүмкін. ... ... ... ... банк қызметінің тиімді жүргізуінен және активтердің жоғары табыстарынан
К6 = түсім
Барлық активтер ... ... ... ... = ... =
К6(2009) =
Активтердің рентабельділігі қалыпты деңгейде, бұл банктің тұрақты екендігінің дәлелі.
Капиталдық жеткіліктілік коэффициенті (К7) меншікті капитал пассивтер ... ... ... алып ... көрсетеді. Оның үлесі қаншалықты жоғары болған сайын банк соншалықты сенімді және тұрақты ... ... ... ... 80-90% банк ... ... онда ... деңгейі жеткілікті болып саналады
К7 = капитал
Барлық пассивтер ... ... = ... = ... = ... Коэффициент қалыпты, бұл банктің сенімді және тұрақты екендігінің дәлелі.
Банк капиталындағы жарғылық қордың үлесі (К8). Бұл коэффициент банк ... ... ... ... қаражаттарынан тұратындығын көрсетеді және банк жұмысының тиімділігін ... Банк ... ... ... сомасы құрылтайшылар жарияларына тең болуы тиіс
жарғылық қор
К8 = -------------------
Капитал
Жарғылық қордың үлесін есептейік:
К8(2007) =
К8(2008) = ... = ... ... ... ... яғни салысшылардың қаражаттарын қорғау үшін қордың 45%-ы жетіп жатыр
«БТА» АҚ ... ж.ж ... ... ... өтімділігін анықтау үшін жүргізілген талдаудың қорытындысы келесі кесте ұсынылған.
Кесте 9 - ... ... ... БТА ... ... ... қызметінің көрсеткіштері
Есептеу коэффициенттері 2007 2008 2009 Нормативті белгілері
Жедел өтімділік коэффициенті (К1) 0,06 0,12 0,27 К1 < ... ... ... ... > ... активтер деңгейі (К3) 0,74 0,85 0,81 0,85> К3>0,81
Ақылы қаражаттарды үйлестіру коэффициенті (К4) 0,83 0,78 0,58 К4 < ... ... ... < ... ... ... (К6) 0,05 0,06 0,06 К6 > 0,005
Капиталдық жеткіліктілік коэффициенті (К7) 0,10 0,12 0,15 К7 > 0,1
Банк капиталдағы жарғылық коэффициенті (К8) 0,61 0,64 0,70 К8 < 0,5
Шығарылған есептеулер ... «БТА ... АҚ ... ... ... тұр, яғни ... ... банктің тартылған құралдар клиенттер алдында ұзақ мерзімді міндеттерді орындай алады. ... ... ... ... ... ... банк ... сипатталады, бұл экономикасының нақты секторында несиелендіру бойынша банкті активизациялау мүмкіндігі туралы ... ... ... ... оған халыққа қымет көрсетулерді және операциялардың түрлерін кеңейтуге ... ... өте ... ... ... ... ... Банктегі депозиттер, бағалы қағаздар жатқызылды. Себебі банктің бағалы қағаздар портфелінің құрылымы туралы мәлімет жоқ, ... ... ... Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің бағалы қағаздар портфелінің көп ... ... ... ... алып ... активтерге басқа банктердегі депозиттер, несиелер жатқызылды. Несиелік портфельдің құрылымын қарастырмай ... ... ... ... ... ... дұрыс емес.
Оның құрылымы туралы мәлімет жоқ болғандықтан және ... ... ... ... ... портфелінің көп бөлігін стандартты несиелер толығымен несиелік активке жатқызылады.
Бұл берілген түсініктелерден кейін жоғарыдағы кестеге қарап мынадай қорытынды жасауға болады. Банкте ... ... ... төмен активтердің, үлесі төмендеген. Ал өтімділігі өте жоғары активтердің үлесінің өсу банктің бағалы қағаздар портфелінде мемлекеттік ... ... ... ... ... отыр оның ... біз жоғарыда тоқталған болатынбыз.
Жалпы банк активтерінің құрылымы өтімділік тұрғысынан алғанда едәуір жақсарған. Бұл жағдай "БТА" АҚ активтерінің сапасының жақсарғанын ... ... ... ... ... бағасы соңғы 6 айға орта айлық жалақы туралы жұмыс орнынан алынған және анықтамада көрсетілген мәліметтердің борышқордың табысын растайтын басқа да ... және ... ... анкетасы негізінде есептеледі. Борышқордың төлемқабілеттілігін есептеу кезінде оның табысынан анықтамада және анкетада көрсетілген барлық міндетті төлемдер алынады (табыс салығы, жарналар, ... ... ... ... ... қарызға алынған тауарлар құнын өтеуге төлемдер, әрекет ететін несиелер ... ... ... ... және т.б.).
Жоғарыдағы жағдай жиынтық табысты есептеу кезінде отбасы мүшелерінің табыстарына да қатысты. Таза табыс табыс салығын, міндетті зейнетақы ... ... ... зиян ... алып ... ... 6 айға орта айлық жалақы туралы жұмыс орнынан алынған анықтамада ... ... ... ... ... Отбасыны асырауға кететін шығындар Тапсырыс берушінің анкетасында клиенттің көрсеткен мәліметтерден анықталады (коммуналдық қызметтер, тамақ, емдеу, көлік шығындары, несиелер бойынша жарналар, ... және т.б. ... Егер орта ... ... туралы анықтамада көрсетілген жалақы борышқордың анкетасында көрсетілген нақты табыстан төмен болса, онда Несиелік қызметкер борышқордың алатын нақты ... ... ... үшін борышқордың жұмыс орнына барады. Борышқордың жұмыс орнында Несиелік қызметкер кәсіпорынның басшыларымен (директор, бас бухгалтер) кездесіп, ауызша растама алу керек, бас ... ... ... ... төлемі бойынша ведомостьпен салыстырып, жобаны қаржыландыру туралы Ұсынысты көрсету керек.
Клиенттің төлемқабілеттілігі былай анықталады:
Төлемқабілеттілік = (Таза табыс – ... ... ... (ай). ... ... ... ... төлемқабілеттілік мөлшері, несие бойынша сыйақы мөлшерлемесі және несиені ... ... ... ... ... ... = ---------------------------------
1+ сыйақы мөлшері * несиені ... ... ... ... 1 тамызындағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруға рұқсат беретін уәкілетті органның арнайы лицензиясы 20 ... ... ... берілген болса, олардың ішінен 18 банк нақтылы түрде төлем карточкаларын шығаруды жүзеге ... «БТА » АҚ ... жүйе ... - VISA International, Europay International шығаруда.
“БТА” АҚ 2008 жылы активті дамуын ... және ... ... ... корпоративті және бөлшек нарығында өз позициян нығайтуын жалғастырды. Банк тұрақтылығын 1 жылда қалыптаспайды және ол өз ... ... ... ... Банк үшін бұл, ең ... банкті дамытудың жоспарланған стратегиясы, қызметі универсалдау, оның қызметкерлерінің мамандануы, тұрақты клиентура.
Кесте 10 - 2007-2009 ж.ж ... ... АҚ ... ... ... мен шығындарының динамикасы
Көрсеткіштер 2007ж. 2008ж. 2009ж. өзгеріс
2007-2008 2008-2009 2007-2009
Пайыздық табыс, мың теңге 1427580 1557220 1730522 9,1 11,1 21,2
Бағалы қағаздармен операциялардан табыс, мың теңге 514052 650752 720631 26,5 10,7 40,1
Валюталық нарықтағы операциялардан табыс мың ... ... мың ... мың ... ... ... депозиттерді қоса 552320 770685 832530 39,5 8 50,7
Бағалы қағаздар мен опреациялар бойынша шығындар 202479 289504 305108 42,9 5,3 50,6
Валюталық нарықтағы операциялар бойынша шығындар 133627 208705 231622 56,1 10,9 73,3
Басқалар 11579 13257 5415 14,4 -144,8 -113,8
Барлық шығындар 900005 1282201 1374675 42,4 7,2 52,7
Түсім 1245382 1553699 1766260 24,7 13,6 41,8
10 кестенің ... ... ... ... ... табыс сомасының артуын байқадық. Өсім 46%-ды құрады. 2007-2008 жылдары табыстың жалпы сомасы 11,2%-ға артты, 2008-2009 жылдары – 10,7%.
Табыстың жалпы ... ... ... ... операциялардан түсетін табыстың жалпы сомасының көбеюіне байланысты.
Мұнда 2007 жылмен 2009 жыл ... ... ... ... 2007 жыл мен 2009 жыл кезеңінде соманың артуы 26,5%, 2008-2009 жылдары – 10,7%. Сондай-ақ валюталық ... ... ... табыс артты. 2007 жылдан 2009 жылдары өсім 171,4% құрады. 2007 жылмен 2009 жыл арасында табыс сомасы валюталық ... ... 77,3% -ға ... ... ... - ... бойынша түскен табыс сол сияқты артуда. 2007 жылдан бастап 2009 жыл кезеңінде ол 21,2%-да құрады. 2007-2008 жылдары – 9,1%, ... ...... АҚ ... ...... ... табыс. 2009 жылы пайыздардан түскен табыс жалпы табыстар санының 55 %-ын ... ... ... қатар жалпы шығын сомасының көбеюі де аңғарылады. 2007 жыл мен 2009 жыл кезеңінде өсім 52,7 % ... ... – 42,4%, ... ...... жыл мен 2009 жыл ... ... және депозиттер бойынша төлемдердің шығыны артты. 2007 жылдар мен 2009 жыл кезеңінде шығынның бұл түрі бойынша өсім 39,5% құрады. ... ... - 8 %. ... ... ... ... бойынша шығындар өскен. 2007 жыл мен 2009 жылдар арасында өсім 50,6%, ... ... – 42,9%, ... ...... нарықтағы операциялар бойынша шығындар 2007 жылдар мен 2009 жыл кезеңінде 73,3% өсті, 2007 пен 2008 жылы ... 2008 пен 2009 ... ... ... бойынша пайыздарды төлеу және депозиттер шығындар көп үлесін алып жатыр. 2009 жылы бұл ... ... ... ... ... ... төлемінің 65,5%-ын қамтиді.
2009 жылы түсім 1766260 мың теңге болды, бұл 2007 жылмен салыстырғанда 520878 мың теңге ... ... және 2008 ... ... 212561 мың теңге немесе 13,6%-ға көбірек. Табыстардың шығындардан көп болуына байланысты банкке түсім ... Бұл ... ... ... ол жылдан жылға көбеюде.
Тәуекелділік активтердің сапасының критерий ретінде олардың ақшалай формаға айналған кезде зиян шегу ... ... ... ... ... түрлерінің өзгешелігіне қарай көптеген факторларға байланысты.
Мысалы, қарыздың тәуекелі қарыз алушының қаржылық жағдайына, несиелеу объектісінің мазмұнына, қарыз көлеміне берілу және өтелу ... және тағы ... ... ... қағаздарға жұмсалымдардың тәуекелі эмитенттің қаржылық тұрақтылығына бағалы қағазды шығару және сату ... ... ... ... және тағы басқаларға байланысты.
Кесте 11 - 2009 жылдың бірінші тоқсанындағы пайдасы мен залалы туралы жиынтық есеп ... ... ...
1 2 ... ... 26 040 130 26 559 335 ... шығын (19 527 898) (15 788 622)
Пайыздық активтердің құнсыздануына резерв құрғанға дейінгі таза 6 512 232 10 770 713 ... ... ... ... құру (19 077 960) (5 165 329)
Таза пайыздық табыс (12 565 728) 5 605 384 ... ... ... ... ... әділ құны ... бағаланатын қаржылық активтермен жасалған операциялар бойынша таза пайда/(залал) (16 533 959) (61 930) ... ... ... бар инвестициялар бойынша таза іске асырылған (залал)/пайда 8 314 954 (72 477) ... ... ... ... бойынша алынған таза пайда 5 233 679 364 032 ... ... ... ... және ... ... 2 597 407 2 481 241 ... көрсетуге кеткен шығын және төленген комиссия (277 499) (186 787)
Міндеттемелерді өтеуден түскен табыс 20 206 638 - ... ... 395 895 772 141 ... ... бойынша құнсыздануға резерв құру (698 491) (693 764) ... ... емес ... 19 238 624 2 602 456 ... ... 6 672 896 8 207 840 ... шығыс (4 674 289) (5 006 291)
Пайдаға салық салынғанға дейінгі пайда 1 998 607 3 201 549 ... ... ... шығыны (202 469) (800 000)
Таза пайда 1 796 138 2 401 549 ... ... ... қатысты 1 796 138 2 401 549
Қорыта келсек 11 - ... таза ... ... ... ... бұл ... қаншаға артқанын немесе кемігенін көреміз. 2008 жылы І тоқсаны бойынша таза табыс 2 401 349 мың. ... ... ал 2009 ... І ... ... 1 796 138 мың. теңгені құрады, 2008 ... ... 2009 жылы ... таза ... 605 411 мың. ... кемігендігін көре аламыз. Бұндай көресткіштің себебі, дағдарыс жағдайымен түсіндіруге болады және қазіргі ... банк ... ... шарттарды қолдана арқылы белгілі бір жетістіктерге, яғни ... ... ... қол ... алады.
2.3 «БТА» АҚ қызметінің табыстылығы мен тиімділігін бағалау
Әр КБ кезең соңында №2-форма “Банк шығысы мен кірісі (табысы) туралы” есеп ... Онда ... ... ... ... ... мен ... көрсетіледі.
КБ-ң табысының көздері болып бизнесінің әр түрі табылады: құнды дикоттық: күзетті; ... ... ... ... ... мен бизнес; салымшылар тапсырмасы бойынша операциаларды жүзеге асыруға және салымдарды қабылдауға негізделген бизнес; басқа банктермен корреспонтенттік қатынастар; дәстүрлі емес банк ... ... ... ... ... ... ... түрде бөлуге болады: операциялық шығыстар; шаруашылық қызметін қамтамасыз ету бойынша ... ... ... ... резерфтер мен привозиялар; салықтық төлемдер.
Енді кесте түрінде 2008-2009 ... ... ... мен ... ... 12 - 2008-2009 ж.ж “БТА” АҚ қызметінің қорытындысы бойынша кірістер мен шығыстарын талдау
Көрсеткіштер 2008 ж 2009 ж Ауытқуы (+,-) Өсу қарқыны, %
Сомасы, мың ... ... ... ... ... байланысты шығыстар 43918468 75337507 31419039 71,5
Құн төмендеулер бойынша резервке аударымға дейінгі пайыздық таза табыс 30895508 46303995 15408487 49,8
Құн төмендеу мүмкіндігі бойынша резервке аударымдар 15150659 39149477 23998818 158,4
Пайыздық таза табыс 15744849
7154518
-8590331
-54,5
Сыйақы алумен ... емес таза ... ... ... ... ... ... және азшылықтар үлесі 15881797 24442207 8560410 53,9
Табыс салығын төлеу бойынша шығыстар 1299589 3800000 2500411 192,4
Таза пайданың барлығы 14582208 20642207 6059999 41,5
Жоғарыдағы кестеде көрсетілгендей 2009 жылы “БТА” АҚ табысының шығыстарға қатынасы өскен. ... ... ... ... ... ... ... қызметті инвестициялық - несиелік қызмет сферасында ұлғайтумен және жаңа банктік ... ... ... ... байланысты табыстар 2009 жылы 46827526 мың тенгеге өсті (62,6%) 121641502 мың тенгені құрады.
Егер ... ... ... шығындарға келетін болсақ, онда да ұлғаю байқалады және ең көп өсуді басқа да шығындар 2008 жылы 43918468 мың ... және 2009 жылы 75337507 мың ... ... және өсу қарқыны 71,5%.
Сыйақыларды алумен байланысты емес табыс та 2009 жыл ... 44749821 мың ... (289,1%) өсті және 60229297 мың ... ... ... жылдың аяғында салықтарды төлегенге дейінгі табыстардың 8560410 мың теңгеге көбеюі жүрді және жалпы таза ... 6059999 мың ... ... ... де және 20642207 мың ... ... АҚ ұсынылатын өнімінің сапасы мен республикадағы банктік секторға деген тұрғындардың өсіп жатқан сенімімен үйлесімді ... ... ... жалпы тұрғындардың депозиттерінің көп өсуіне әкелді. Қазіргі таңда тұрғындар арасында ең кең етек ... ... ... күз”, “Солнышко” және т.б. сияқты барлығына танымал депозиттер мен қатар, жеке тұлғаларды несиелендірудің арнайы бағдарламасы, әсіресе бизнес ... ... алу, ... ... алу үшін несиелер бағдарламасы да дамып келеді.
Депозиттік базаның өсуі ... үшін ... және ... және ... ... ... кеңейтуге мүмкіндік береді.
Есеп беру жылы банктің кірісі 203 421 642 мың теңге болды. ... ... ... ... ... ... ... кірістердің үлесі 59,8% немесе 121 641 502 мың теңгені құрды.
Кесте 13 - 2008-2009 ж.ж сыйақы алумен байланысты кірістердің ... ... ж 2009 ... ... ... тг Үлесі,% Мың тг %
Корр.шот және орналастырылған салымдар 1 470 578 1,97 4 606 264 3,79 3 135 686 213
Банкаралық ... ... ... ... ... операциялар 66421 288 88,78 105 953 331 87,1 39 532 043 60
Құнды қағаздар 6 517 061 8,71 9 177 005 7,54 2 359 944 41
Басқа да кірістер 96 655 0,13 1 383 944 1,14 1 287 289 1332
Сыйақы ... ... ... ... 813 ... 641 ... 827 ... кірістер құрылымындағы ең көп үлес салмақты клиенттерге несиелер бойынша алынған кірістер құрайдығ яғни 87% немесе 105 953 331 мың ... ал ... ... ... операциядан түскен кіріс көлемі 9 177 005 мың теңге немесе 7,54%. Банкаралық несие бойынша кіріс үлесі 0,43% немесе 520 958 мың ... ... шот пен ... ... ... ... 4 606 264 мың ... немесе 3,79% үлеске ие., басқа кірістер бойынша 1,14% немесе 1 383 944 мың теңге.
Сурет 5 - ... ... ... ... ... ... кірістер
1.Құнды қағаздар
2.Басқа да кірістер
3.Корр.шот пен салымдар
4.Банкаралық несие
5.Клиенттерге ... ... ... ... – клиенттерге несиелер. Клиенттерге берілген несиелер бойынша алынған кіріс көлемі 2009 жылы 60%-ға, яғни 66 421 288 мың теңгеден 105 953 331 мың ... ... ... ... өсуі ... ... ... жылдық 65,6%-ға өсуімен негізделеді.
Сурет 6 - Негізгі операциялар бойынша сыйақы алумен ... ... ... да ... пен салымдар
4.Банкаралық несие
5.Клиенттерге несиелер
Сыйақы алумен байланысты кіріс – клиенттерге несиелер. Банктің құнды ... ... ... ... 41%-ға артып 2009 жылы 9 177 005 мың теңгені құрды.
7-сурет - Пайыздық кіріс, ... ... (мың ... ... ... ... – банкаралық несиелер.
Банкаралық несие бойынша пайыздық кіріс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 69%-на немесе 212 564 мың ... (520 958 – 308 394) ... - ... ... ... ... ... (мың тг)
Сыйақы алумен байланысты емес кірістер
Банктің кірістер жиынындағы сыйақы алумен байланысты емес кірістердің үлесі 25% ... 50 418 779 мың ... ... үлкен үлес салмақты мына кірістер (шығындар) алады:
- комиссиондық және алымдық кірістерден – 20 147 835 мың теңге (39,96%);
- құнды қағаздарды сату-сатып алу ... – 9 009 721 мың ... ... валютасы мен бағалы металдардан – 12 082 744 мың теңге (23,96%).
Кесте 14 - 2008-2009ж.ж сыйақы алумен байланысты емес ... ... ... ... ж 2009 ... ... тг Үлесі,% Мың тг Үлесі,% Мың тг %
Комиссиондық алымдар түріндегі кірістер (шығын) 10 292 234 64,5 20 147 ... 855 ... ... ... ... ... ... (шығын) 4 014 579 25,2 9 009 721 17,87 4 995 142 124
Құнды қағаздарды қайта бағалаудан ... ... ... 888 445 -5,6 3 799 452 7,54 4 687 897 -528
Шетел валютасы мен аффинирленген бағалы металдарды қайта бағалаудан ... ... ... 298 4,3 12 082 744 23,96 11 391 446 1648
Басқа да кірістер 1 841 453 11,5 5 379 027 10,67 3 537 ... ... ... емес ... барлығы 15 951 119 100 50 418 779 100 34 467 660 216
Комиссиондық кірістер құрылымындағы құжаттық есеп айырысулар бойынша кірістер көлемі – 4 143 763 мың ... ... ... ... – 3 622 102 мың ... аударым операциялары бойынша – 3 188 599 мың теңге, кепілдемелер беру бойынша – 5 785 894 мың ... ... ... алу ... таза ... 4 995 142 мың ... (9 009 721- 4 014 579) артты.
Құнды қағаздарды қайта бағалаудан түскен кіріс ... 2008 жылы ... ... 888 445 мың ... бола ... оған қарсы 4 687 897 мың теңгеге ұлғайып, 2009 жылы 3 799 452 мың ... ... ... ... қаржылық активтерді қайта бағалаудан түскен кіріс 2009 жылы 12 082 744 мың ... ... жылы банк ... 182 779 435 мың ... ... оның ... ... мен басқа да операциялар бойынша мүмкін жоғалтуларға резервтер сомасы 40 655 073 мың теңге және корпоративті табыс салығы 3 800 000 мың ... ... ... шығыстар жиынындағы сыйақы төлеумен байланысты шығыстар үлесі 41,22% немесе 75 337 507 мың теңге болып отыр.
Кесте 15 - ... ... ... ... шығыстардың құрлымын талдау
Шығыстар баптарының атаулары 2008 ж 2009 ж Ауытқуы, (+;-)
Мың тг Үлесі,% Мың тг Үлесі,% Мың тг %
Клиенттерден тартылған салымдар мен ағымдағы шоттар бойынша 13 778 ... 177 ... 398 ... ... салымдар мен корреспонденттік шоттар бойынша 250 595 0,57 515 962 0,68 265 367 105,9
Банктерден алынған қарыздар бойынша 7 117 119 16,21 12 504 329 16,6 5 387 ... ... ... 22 529 ... 592 082 53,88 18 062 106 80,2
Сыйақы төлеумен байланысты басқа да шығыстар 242 157 0,55 1 547 827 2,05 1 305 670 539,2
Сыйақы төлеумен байланысты шығыстардың барлығы 43 918 ... 337 ... 007 ... төлеумен байланысты шығыстардың ішіндегі алдағы орынды құнды қағаздар бойынша шығыстар алады, яғни оның ... 53,88%, бұл ... ... сомасынан. Клиенттердің салымдары бойынша шығыстар үлесі 26,78% немесе 20 177 307 мың ... ... шот пен ... ... ... ... ... 0,68%-ды, ал банкаралық несиелер бойынша 16,6%-ды құрды.
Корреспонденттік шоттар, банктік ... мен ... ... депозиттері бойынша сыйақы төлеумен байланысты шығыстар 77%-ға немесе 2008 жылға 7 367 714 мың теңгеден 13 020 291 мың ... ... ... ... ... мен ... тартылған салымдар бойынша сыйақы төлеумен байланысты шығыстар көлемі ... яғни ... ... 13 778 621 мың ... ... есеп беру жылы 20 177 307 мың ... ... дейін ұлғайды. Шығыстардың өсуі 2009 жылы депозиттік базаның 62%-ға ... ... ... ... ... ... жоғалтуларға резервтерді есепке алмағандағы сыйақы алумен байланысты таға кіріс көлемі есеп беру жылы 50%-ға несиелік портфельдің орташа жылдық мөлшері ... ... ... ... қарыздар бойынша мүмкін жоғалтуларына резервтерше ассигнация 15 228 311 мың теңгеден 37 189 045 мың теңгеге ... 44%-ға ... да ... бойынша мүмкін жоғалтуларға резервтерге ассигнация 1 377 821 мың теңгеден 3 466 028 мың теңгеге немесе 52%-ға негізінен банктік ... ... ... ... ... клиенттерге ұсынылған қаржы лизингі мен қарыздар бойынша ассигнация және шартты міндеттемелер бойынша резервтерге ассигнация есебінен артты.
Кесте 16 - ... ... ... ... емес ... құрылымын талау
мың тг
№ Баланс баптары атаулары 2008 ж 2009 ж өсу қарқыны
+;- %
1 Жанама шығыстар 13 270 430 22 560 481 9 290 ... ... ... ... ... 211 8 531 049 8 084 ... да шығыстар 642 054 533 959 -108 095 -17
Кестеден көріп отырғанымыздай, банктің жанама шығыстары 2009 жылы ... ... ... 9 290 056 мың ... ... 70%-ға ... 22 560 486 мың теңгені құрды.
Жанама шығыстардың құрылымындағы өзгерістерді келесі кестеден көруге болады.
Кесте 17 - 2008-2009ж.ж жанама ... ... ... ... ж 2009 ж Ауытқуы
Мың тг Үлесі, % Мың тг Үлесі, % Мың тг %
Еңбекақы мен соған байланысты төлемдер 5 739 166 43,3 9 452 460 42 3 713 ... және ... ... 490 2,3 233 547 80
әкімшілік және операциондық шығыстар 6 420 009 48,4 11 128 912 49,3 4 708 903 73
Пайдаға салынатын салықтан басқа ... ... 452 ... 312 78
Жанама шығыстардың барлығы 13 270 430 100 22 560 486 100 9 290 056 70,0
Еңбекақы ... 65%-ға өсуі ... ... 38%-ға, жаңа бөлімшелердің құрылуы мен әлеуметтік төлемдердің өсу ... ... және ... ... өсу қарқыны келесі баптардың өсуі себебінен болды:
- негізгі құралдарды жөндеу мен қызмет көрсетудің 916 367 мың теңгеге немесе 69%-ға ... оған әсер ... ... ... ... жаңғыртуға кеткен шығындар, ағымдағы жөндеу мен ғимаратты ұстап тұруға кеткен шығындардың өсуі;
- жарнамаға шығыстар көлемі 370 837 мың теңгеге ... 40%-ға ... оған ... ... ... ... шығыстардың ұлғаюы;
- банк штатынынң кеңеюіне байланысты негізгі құралдарды жалға алу 733 837 мың ... ... 53%-ға ... ... ... да жанама шығыстарға шығындар көлемі 840 772 мың теңгеге немесе 7 есеге өсуі.
Кесте 18 - 2008-2009ж.ж әкімшілік және операциондық ... ... ... ... ж 2009 ... ... тг Үлесі, % Мың тг Үлесі, % Мың тг %
НҚ жөндеу 1 336 848 21 2 253 215 20 916 367 69
жарнама 920 758 14 1 291 595 12 370 837 40
Аудит, заңгерлік, анықтама-кеңес беру ... ... 165 4 47 ... 387 560 22 2 121 397 19 733 837 53
Байланыстық қызмет көрсету 276 919 4 377 692 3 100733 36
күзет 426 607 7 554 606 5 127 999 30
Іс-сапар шығындары 442 293 7 463 278 7 320 985 73
Көлік шығындары 248 666 4 371 ... ... ... 533 4 121 421 33
Кеңселік қажеттіліктер 104 249 2 145 243 1 40 985 39
НҚ орналастырудан келгшен зиян 5 918 0 2 074 0 -3 ... ... ... ... ... 573 0 999 099 9 986 526 7846
Басқалары 122 225 2 962 997 9 840 772 689
барлығы 6 420 009 100 11 128 912 100 4 708 903 73
Банктік ... ... ... ... 2009 жылы 8 531 049 мың теңге болды, олар ... ... ... ... ... олар банктің провизия көлемін төмендетуге мүмкіндік берді. ... есеп беру жылы ... да ... ... 533 959 мың ... болды, оның ішінде заңды және жеке тұлғаларға салынған ... ... ... 194 211 мың ... ... ... басқа да шығындар 155 271 мың теңге ... ... ... ... 147 000 мың ... ... емес операциядан шығыс 184 477 мың теңге (оның ішінде 99 000 мың теңгесі құжаттар мен мемлекеттік алымдарды рәсімдеуге ... ... ... ... ... ... бойынша қарыздарды баланстан алп тастау және олардың ... ... ... ... ж. ... №19 ... Әлем ... АҚ-ның Директорлар Кеңесімен бекітілген) баланстан үмітсіз қарыздарды шығару тәртібінде келесілер қабылданған:
1.Негізгі қарыз.
1) Құрылған провизия есебінен мемориалды ... ... ... қарыздарды есептен шығару келесі екі фактор арқылы жүргізіледі:
- егер несие бойынша негізгі қарыз ... ... 180 ... асып кетсе;
- егер берілген несие “үмітсіз” деп классификацияланып, оған қарсы ... ... ... 100% ... Қарыз алушыға бірнеше несие “үмітсіз” деп танылса, онда кредит бойынша ғана негізгі қарыз баланстан алынып тасталынады.
3) кейбір жағдайда ғана , ... ... ... негізгі қарызды есептен шығару келесі жағдайда жүргізіледі:
“БТА” АҚ Директорлар Кеңесінің шешімімен;
- Бас офистің несие комитетінің шешімімен;
- Бас офистің ... ... ... ... шешімімен.
4) Баланстан алынып тасталынған несиелердің есебі 7130 “зиян деп есептен шығарылған қарыздар” мемориалды шотында жүргізіледі.
2. ... ... ... ... ... ... ... шығару жүргізіледі:
- мерзімі өткен сыйақының есебі бойынша шотқа сыйақыны есептен шығару ... ... ... ... ... олар ... ... мерзімі өткен өтпегенінен қарамастан.
3.Баланстан алынып тасталынған ссудалық қарыздарды ... ... ... қарыз есебі кредит бойынша, ал ол бойынша сыйақы баланстан тыс жүргізілетін, ... ... ... ... ... ... тыс ... кредит бойынша түсетін ақша қаражаттары өтеуге келесі кезекпен бағытталады:
- негізгі қарыз сомасы 7130 “Зиян деп есептен ... ... ... мерзімі өткен қарыздар сомасы 7130 “Зиян деп ... ... ... мен пеня ... - 7339 “әртүрлі құндылықтар мен құжаттар” шотында.
Проблемалы ... ... ... ... ... ... қарыздарды қайтару боынша жұмыс кезінде келесі бағыттар қолданылады:
- қарыздың қайта құрылымын жасау;
- кепілдік мүлікті сот арқылы алу;
- қарызды аудару;
- қарызгердің құрылтайшысын Банктің сенімді ... ... ... ... ... ... бойынша жұмыс;
- қылмыстық іс қозғау бойынша құқық қорғау органдарымен жұмыс.
Есеп беру жылы барлығы баланстан 1241 несие жалпы сомасы 10 124 101 мың ... және ... мен ... ... ... қарыздар 26 258 мың теңгеге, оның ішінде заңды тұлғаларға берілген 83 несие (жалпы санының 7 пайызы) 8 349 599 мың ... жеке ... ... ... 1158 (93 ... 1800 760 мың ... ... шығарылды.
Несие және кепілдіктер мен аккредитивтер бойынша қарыздардың барлық қарыздардан ... ... ... 2007 жылдың 1-қаңтарына 4 204 429 мың теңге сомасында , оның ішінде ... ... ... 2 740 083 мың ... ... ... несие бойынша 2 527 983 мың теңге, дебиторлық ... 212 100 мың ... ... өтеу ... ... 2008 жылы ... ... қарыздарды өтеу жалпы сомасы 2 094 475 мың теңгеге 250 несие ... 1 244 297 ... , ... ... тұлғаларға 33 несие 981 910 мың теңгеге, жеке тұлғалар бойынша 217 ... 262 387 мың ... ... ... ... ... ... есептен шығарылған несиелер есеп беру жылы 2 109 954 мың теңгеге өтелді.
Есеп беру жылы ... ... ... сату ... ... тыс ... өтеуге 759 009 мың теңге бағытталды, ол қарызды өшіру ... 18 ... ... оның ... Бас банк ... 577 912 ... ал ... бойынша 181 097 мың теңге.
2008 жылы сыйақы бойынша кірістер 121 641 505 мың ... ... ... үлес салмақтар былай бөлінді:
- қарыздар бойынша 87% және 105 953 331 мың теңге;
- құнды ... ... 8%, ... 9 177 005 мың ... да ... ... 6 511 166 мың ... немесе үлес салмағы 5%.
2008 жылы сыйақы бойынша кірістер бойынша жоспардың 21 347 893 мың теңгеге орындалмауы ... ... ... ... 12 096 093 мың теңгеге және құнды қағаздар бойынша жоспардың 5 044 461 мың ... ... ... ... ... сыйақы бойынша кірістердің толық алынбауы несие портфелінің орташа ... ... 90 %-ға ... ... және ... ... пайыз ставкасының 12,6%-ға дейін төмендеуінен болды.
Құнды қағаздар бойынша жоспардың орындалмауы құнды қағаздар портфелінің 34%-ға ... және ... ... ... ... дейін төмендеуі әсерінен болды.
Сыйақы бойынша шығыстар 20068 жылы 75 337 508мың ... ... ... ... құнды қағаздар бойынша 40 592 082 мың теңге немесе 54% сыйақы бойынша шығындардың жалпы ... ... 20 177 307 мың ... үлес ... 27%;
- қарыздық қаражаттар бойынша 14 568 118 мың теңге немесе 19%.
Сыйақы бойынша шығындар бойынша 2008 жылға жоспардың 12 788 389 мың ... ... ... ... ... ... ... тартымдардың орташа жылдық көлемінің 35%-ға кемуінен және депозиттер бойынша орташа жылдық көлемнің 49 704 604 мың ... ... қалу ... ... жылы ... және алым ... таза кіріс 20 147 835 мың теңгені құрды, яғни жоспар 4 485 835 мың теңгеге ... 29%-ға ... ... ... әсер еткен аккредитив және кепілдер орташа қалдығы бойынша жоспардың 293%-ға немесе 372 276 мың теңгеге ... және ... ... ставка 1,8%-ға төмендеуі.
ІІІ ТАРАУ. ҚР БАНК ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 ҚР ... ... ... ұйымдастырылуын жетілдіру жолдары
Экономикаға мемлекеттің араласу көлемінің қысқаруы және қаржылай ырықтандырылудың орын алуы, еліміздегі банк жүйесінің тұрақтылығы мен өміршеңділігіне ... ... ... ... бұл жерде банк мекемелерінің қаржы делдалдары ретінде халықтың уақытша бос ақша қаражаттарын тартып, оларды ... ... ... ... банктердің тұрақтылығы туралы мәселені мемлекеттің назарынан тыс қалдыру дұрыс емес. Сондықтан дамыған елдер тәжірибесінде кеңінен ... ... банк ... ... ... тарапынан қадағалау және реттеу қажеттігі туындайды.
2009 жылғы ақпанда тұтастай алғанда елдің халықаралық резервтері (ағымдағы бағамен), Ұлттық қордың шетел валютасындағы активтерін ... ... ала ... ... 22,3 млрд АҚШ доллары) айдың басынан бастап 9,2%-ға 42,0 млрд АҚШ долларына дейін (жыл басынан бері - ... 10,2%) ... деп ... агенттік тілшісі Ұлттық банктің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Бұл ретте Ұлттық қордың ұлттық валютадағы активтері ... ҰӘҚ және ... ҰХ ... ... ... облигацияларды сатып алуы есебінен 621,6 млрд. теңгені құрады.
2009 жылғы ақпанда Ұлттық банктің таза халықаралық резервтерінің өсуі ақша ... ... 2 252,1 ... теңгеге дейін кеңеюіне себепші болды (жыл басынан бері кеңеюі 53,1%). Ақша базасының құрылымында "Самұрық-Қазына" ... ... ... ... Ұлттық банктегі коммерциялық банктердің коршоттарындағы қалдықтар ұлғайды. ... ... ... ... ... банктегі ағымдағы шоттарындағы қалдықтар ұлғайды.
2009 жылғы ақпанда тар ақша базасының кеңеюі (11,1%-ға 2 227,7 млрд. ... ... іс ... ақша ... өзгеруіне сәйкес келеді, себебі екінші деңгейдегі банктердің Ұлттық ... ... ... ... ... (3,0 млрд. теңгеге азаю). Жыл басынан бері тар ақша базасы 54,9%-ға кеңейді. ... ... ... үшін ақша ... банк ... таза ... сол ... ішкі активтердің төмендеуі есебінен 4,7%-ға 5 970,4 млрд. теңгеге дейін қысқарды. 2009 жылғы қаңтарда 2008 ... ... ... банк ... таза ... ... құрылымында Ұлттық банктің таза халықаралық резервтері ұлғайды, ал банктердің таза сыртқы активтері төмендеді. Банк ... ішкі ... ... ... сол ... экономиканың басқа да секторларына талаптар қысқарды.
2009 жылғы қаңтар үшін айналыстағы қолма-қол ақша 16,8%-ға (143,7 ... ... 714,1 ... ... ... ... Бұл ... абсолюттік, сол сияқты салыстырмалы түрде тарихи тұрғыдан алғанда ең жоғары айлық төмендеу ... ... ... ... ... экономиканың ЖІӨ-ге қатынасы ретінде, қаржылық делдалдықтың деңгейінің ... ... 2007 ... ... 57,8% , 2008 ... 38,8% ... ... түйінді Ұлттық банк «Қаржылық тұрақтылық жөніндегі есебінде» жариялады.
Соңғы уақытта, арзан шетел қаражаты арқасында тез дамып келе ... ... ... секторы, 2007 жылдың соңынан 2008 жылдың соңына дейін, басқа қаржылық институттармен салыстырғанда (9%), активтердің өсу деңгейінің ең төмен ... ... ол өз ... банк ... ... секторында үлесін 82,0-ден 74,2% -ға дейін төмендетті. Бірақ, қарастырылып жатқан ... ... ең ... ... ... банк ... ... қызмет түрлерін атқаратын ұйымдар көрсетті, бұдан қаржылық ... ... ... ... ... 12,1% -ға ... көтерді.
2007 жылғы банк секторының анализі бойынша, банк секторы мен зейнетақы секторының үлесі төмендеді, ал ... емес ... ... және құнды қағаздар нарығының кәсіби мүшелерінің үлесі керісінше артты. Сонымен ... ... ... шоғырлануының жоғары деңгейі зейнетақы секторында және сақтандыру секторындағы жағдайымен салыстырғанда.банктік секторында. Банк ... ... ... ... ... ... ... оның қаржылық секторын үшін маңызы өте жоғары болып келеді.
Әлемдік нарықтағы жағдайға байланысты, Қазақстан банктік секторының ... ... ... келе ... банк ... жоғары шоғырлану деңгейі ұзақ жылдар бойы тұрақты болып келеді. Қазақстан банк жүйесінің активтерінің жиынтығы 2008 жыл ... 5 ірі ... 75,9% ... ... ірі ... ... жүйедегі шоғырланған жері несиелік портфель болып табылады, ол былтырғы жылдан аса қатты ... 79,3% ... ... ... ... Қазақстандық екінші деңгейлі банктердің ацияларының құнына әсерін ... ... олар ... ... ... болды.
Қазақстаннның банктік нарығына жаңа акционерлер шықты, Ресей, Италия, Оңтүстік Корея, Туркия, Бірлескен Араб Эмираттары (Ресей Федерацясының ... ... ... ... банк ... ... Bank Hapoalim ... тобына кіретін Bankpozitif Kredi ve Kalkinma Bankasi түрік банкі, Оңтүстік ... Kookmin Bank, Alnair Capital ... ... ... бір ... бұл ... банктік жүйесіне жоғары қызығушылық бар екенін білдіреді, ал екінші жағынан шетел банктерінің дағдарысқа қатысты тұрақтылықпен байланысты тәуекелдіктер бар. ... ... ... ... ірі ... ... бұл өз кезегінде инвесторлардың ұзақ мерзімді жоспарлар бар екенін көрсетеді.
2008 жылдың басына қарай, банктердің актив үлесінде шетел қатысуы бар ... ... ... актитері 15,8 -ден 14,8%-ға дейін төмендеді, бұл Орта және Шығыс Азия елдерімен салыстырғанда төменірек ... ... ... ... ... қатысуы бар банктердің үлесі банк жүйесінің жарғылық капиталында тура сондай уақыт ... 15,4 ... 17,6%- ға ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктердің әлсіз жақтарын көрсетті, әсіресе алдында ... ... ... ... ... ... жағдай. Несиелік портфельдің нашарлануы, ликвидтіліктің төменденуі, банктік сектордың тұрақты қызмет атқаруына және келешектегі дамуына әсерін тигізетін негізгі ... ... ... ... ... банктік сектордың негізгі көрсеткіштерінің төменденуіне алып келді, әсіресе алдыңғы жылдары өсімін көрсеткен несиелік портфель (2005 жылы - 68,9%, 2006 ... 95,7%, 2007 жылы - 48,0%). ... 2007 ... 1 ... 2008 ... 1 ... дейін 2007 жылдың көрсеткішінің деңгейінде қалды, тек 4,5% - ға ғана артты.
Жылжымалы мүлік ... және ... ... ... ... ... несиелендіру төмендеді, ал шағын бизнес үшін бұл өте қиын жағдай ... ... олар ... ... банк ... ... ... отырған, ал соңғы жылдары бұл экономикалық өсудің негізгі факторы болатын. Сондықтан, ... ... ... ... активтілігінде және екінші деңгейлі банктердің алдында өзінің бар міндеттемелерін өтеу үшін ... ... ... ... жоқ. ... мінезіне әсер еткен факторлардың бірі, инфляция бұл жылы күрт артқандықтан тұрғындардың ... ... ... ... ... ... байланысты жағдай және банк арқылы берілетін несие шарттары өзгерді. Несиелеудің ... өсу ... ... жоғалады, себебі төлеушілердің қайта қаржыландыру мүмкіндігінен.
Алайда ағымдағы ... ... және ... несиелендірудің төменденуі екінші деңгейлі банктердің несиелік портфелінің шын мәніндегі жағдайын ... ... ... ... ... ... ... аспайды, бірақ динамикада ол тұрақты дамып келеді, ... ... ... ... ... ... шығындардың жабылу деңгейі, несиелік портфельдің сапасының деңгейі төмендеген сайын жоғарылайды, бірақ оның ... ... ... ... өсу ... ... ... факторы болып табылатынына байланысты қауіптер, экономиканың өсу деңгейінің сапасына әсер тигізеді. Қазақстан банктерінің несиелік ... ... ... ... ... ... қоса ... несиелік портфелінің құрылымында стандартты несиелердің сақталуы және өсуі кезінде де (44,0%), проблемдық несиелердің үлесі анализденеген уақыт ... 2,7 ... ... 2007 ... 1 қазанында 1,2% -ден 3,3% -ға дейін өсті, бұл көрсеткіш соңғы 4 жылдың аралығында ең жоғары көрсеткіш болды, жиынтығында 300,1 ... ... ... портфельдің сапасының төменденуінің тағы бір негізгі белгісі, қарыздардың мерзімнен өтудің деңгейінің 3 есеге өсуі, 2007 ... 1 ... ... ... 1,0% -дан 2,9% -ға ... артты. Сонымен қатар, ең төменгі сапа ретінде жеке тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... 2007 жылдың 1 қазанына 3,5 есеге артты, ал жалпы мерзімнен өткен қарыздардың деңгейі сол уақыт аралығында 3 ... ... ... ... ... ... ... методологиясына сәйкес, былтырғы жылдың қазанымен салыстырғанда 3 есеге өсті және абсолютті көрінісі 570,0 млрд. теңгені құрады. ... ... ... ... ... ... ... дейін артты. Ал 90 күн мерзімнен асқан өтелмеген несиелер 2008 жылдың 1 қазанына қарағанда несиелік портфельдің қатынасына 4,3%-ды ... ... ... үш ай ішінде 38% -ға ұлғайды.
Жыл басынан келе жатқан тенденциясы сақаталып келсе, қаржылық қадағалаудің агентігінің методологиясы және несиелік портфель ... 2008 ... ... ... ... ... қарағанда жұмыс істемейтін заемдар 7,5-8% құрады.
Инвесторлардың қаржылық тұрақтылық кезіндегі үрейдікке қарамастан, банк жүйесінің депозиттік базасы ... ... және ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің фонды ретінде депозиттік база өте әлсіз ... ... ... ... ... қатынастар арқылы фондтық мүмкіндік те әлсіз болып ... Банк ... ... ... ... ... сыртқы міндеттемелердің азяюына қарамастан, сыртқы қорландыру екінші деңгейлі бантердің негізгі қаржыландыру көзі болып табылады. Клиенттердің салымдары (еншілес кәсіпорындарының ... ... ... ... жылдың басына қарағанда 27% өсті, абсоютті көріністе 4 962, 4 млрд. теңгені құрады. Сонымен ... ... ... өсуіне үлкен үлесті заңды тұлғалар құрайды, ағымдағы ... 40% ... ал жеке ... ... сол ... ... 6,8% ... Заңды тұлағалардың депозиттерінің өсуі клиенттердің жалпы салымдарының өсіміне кішкене болса да өсуіне ... ... ... ... ... банк ... жалпы міндеттемесінде салыстырмалы салмағынның өсуіне мүмікндік берді. Бірақ шетел валютада салымдарының ... ... ... ... ... депозиттік базасының басым бөлігі ұлттық валютада.
Жеке тұлғалардың ... да ... ... ... ... бөлігі жедел және шартты салымадардан құралады. Алайда, депозиттік базаның жалпы валюттік құрылымында сияқты, жеке ... ... ... ... ... ... ... базаның құрылымындағы және динамикадағы тұрақтылыққа қарамастан, оларды қаржыландырудың қайнар көзі ретінде ... ... ... келеді, бұған себеп несиелердің екінші деңгейлі банктердің ликвидтілігін анықтау үшін қолданылатын депозиттерге деген қатынасының тым жоғары көрсеткіші және несиелік ... ... ... ... өсімі болып келеді. Болжам бойынша, жеке тұлағалардың депозиттері бойынша Қазақстанның тұрақтандыру шаралары шегінде, кепілдендірілген орынын ... ... 5 млн. ... ... өсуі ... ... ... қаржыландырудың көзі ретінде тұрақтандыруға мүмкіндік береді.
«Казкоммерцбанк» және «Халық банк» банктерінің 25% акцияларын ... ... ... ... ... ал ... және «БТА» банктерінің жолы болмай қалды, бірақ олардың клиенттеріне керісінше, бұл жағдай жақсара түсті. Енді олар ... ... ... ... ... ... ұшырады, ликвидтілік мәселесімен қиын жағдай туды, олардың төлем қабілеттілігі төмендегенде, салымшылар мен несие берушілердің қаржылық қиындықтарымен ... ... ... ... тап ... еді. Бұл ... ... үшін ақталған болады. Әлемдік дағдарыс кезінде, мемлекетке ірі ұлттық коммерциялық банктерді қолдаудан басқа амал жоқ, себебі ол ... ... бір ... ... ... Бірақ сонымен қатар, мемлекет және банк акционерлері тікелей субсидия ... ... ... ... алу, ... бар акцияларды сатып алу арқылы қаржыланудыру, капиталда миноритарлы үлесін сатып алу арқылы сияқты басқа ... ... еске ала ... осы ... бізде де жүзеге асыруға мүмкін болар еді. 2 ақпанда Үкіметтің «Альянс Банк» және ... ... ... ... ... бойынша, мемлекет пен банк акционерлері дағадарыстан шығудың жолының концепциясын таба алмай, бұл банктердің маркетингіне «сенімсіздік вотумын» ... ... ... де ... екі ірі ... ... ... сапасыз болса, оның қалған банктері жайында сөз жоқ. Менің ... БТА ... ... бір ... өте қиын жағдайға ұшырады себебі, 2008 жылдың 9 ай жиынтық есебі бойынша, капиталға қарағанда, несиелік ұйымдардың алдындағы және ... ... ... қағаздардың деңгейі 4,2 болды және 2007 жылдың қыркүйек айының сонымен салыстарғанда ол шамалы ғана өзгерген, ал оның ... бұл ... ... ... ... ... 3,0 –ден 2,7 – ге дейін, Казкоммерцбанкінде 5,3 – тен 3,0 – ге ... ... ... 4,7- ден 2,9- ға ... өзгерді. Сонымен қатар, БТА банк ғана осы кезде банк алдындағы өзінің ... ... ... $1 ... – ға ... ... ... барды. Бірақ БТА банк Ресей активтеріне инвестицияларды салу тәуекелін толық көлемде есептеген жоқ. Сонымен қатар, 2007 ... ... ... және 2008 ... ... БТА банк «Темірбанкті» сатып алу мүмкіндігін таба алмағандығы да ... ... ... ... ... ... оның ... болған жылдың есебі бойынша, бұл банктің менджементі банкті дағдарыстан шығару үшін бар ... ... көре ... оған бір ... ... ... еді. Гайнуллиннің айтуы бойынша, «Бұл екі банк бойынша қабылданған шешімдер мүлдем түбегейлі банктің акционерлерімен бір шешімге келу керек еді. Банк ... ... ... өте ... ... ... ... жағдайдың себебінен, акция нарығының түсуіне әсерін тигізгені, бұл жағдайға ... ... ... ... ... бойынша 2008 жылғы қорытынды бойынша бірінші төрттік банк жүйесінің активтерінің жиынтығының 70%- дан 66%- ға дейін түсуін байқауға болады. ... ... және ... ... ... ... Екінші эшелон банктерінің 1 млрд. АҚШ долларынан астам активтерімен нарықтағы ... 1-1,5%- ға ... ... ... Нұрбанк, Цеснабанк, Евразийский банк) артқан және бизнестің ... ... ... арқасында, алдыңғы қатарлы шетел банктерінің еншілес топтарында да артты. Егер де деппозиттік базаға көшсек, онда алға ұмтылысты БанкЦентрКредит жасады: оның жеке ... ... ... 2008 жыл ... 9 - дан 13 %- ға ... ... Активте шетел банктерінің үлесінің жиынтығы 1-2% дейін өсті және қазір ол 15% ... ... ... ... ... ... ауысуының себебіне байланысты, «Альянс» және «БТА» банктері кімнің иелігенде болатыны да ... ... ... ... Егер де олар ... ... ... басқа да шетел банкіне сатылса, онда банк секторында шетел капиталының үлесі 15-16% -дан 41% -ға ... ... ал егер Kookmin Bank ... ... банкінің капиталында өзінің үлесін арттырса, онда бұл көрсеткіш 49% ға дейін ұлғаяды. ... БТА ... ... сату ... ... ... жағынан, себебі бұл мемлекеттің ірі банкінің бірі және стратегиялық активі болып табылады. Оны Қазақстандық жекеменшікке сату мүмкіндігі жоғарырақ, мысалы, ... ... ... ... ... «Сбербанкіне» сату мүмкіндігі логикаға сыйымды жағдай болып келеді,себебі Қазақстан Республикасының банкі жеке тұлғаларды несиелеу нарығында жұмыс істегендіктен. ... 2010 ... ... ... ірі ... ... ... мүмкін: Евразийский банкі, Казкоммерцбанкіі, Халық банкі, Сбербанкі, АТФ немесе ЦентрКредит. Бірақ көшбасшылар ауысқанымен, ... ... банк ... құрылымы өзгермейді. Банк индустриясы - өте инертті зат, онадағы күрт ... ... бір ... ... ... ... M&A келісімдерін жасағаннан кейін. Сонымен қатар, Қазақстанның банк жүйесінде доминант, Сбербанк сияқты басым жақ жоқ, яғни ... ... ... бір банк саланың проблемасынан жеңе алмайды. Болашақта, мемлекет қатысуының ұлғаюы монополизациялауға айналуы мүмкін, бұндай жағдайда белгілі бір ... ғана ... ... ... ... ... ... бір банктің дамуы, екінші банктің залалына әсерін тигізетініне алып келуі мүмкін. Қазақстанның екі ірі банктері «Халық банкі» және ... ... ... ... ... 25% -ын ... ... беріп, ал мемлекеттен экономика жобаларын қаржыландыру үшін 2 млрд. доллар көлемінде депозит аштырды, (әрқайсысына $1 млрд.-тан). 2009 ... 2 ... ... ... ... 78,14% ... сатып алды, сонымен ол БТА банкінің негізгі ... ... ие ... ... ... ... 29 млн. 915 мың. 425 жай ... эмиссиялау арқылы жүргізіледі, ол өз кезегінде «Самрұқ-Қазына» мемлекеттік қорының ... ... ... алып ... сонымен банк 251,3 млрд. теңге көлемінде қосымша ... ... ... ... ... ... ... бар акционерлердің құқықтарына ешбір қысымдық жасамады, себебі мемлекет біреудің үлесін емес, қосымша эмиссияны сатып алып жатыр. Акционерлердің барлығы ... ... ... сатылып алынуы қарастырылмайды. Бірақ мемлекет кіргеннен кейін, олардың үлесі жиынтығында 21,86%-ға төмендеді. Бұл шара банкке тәуекелділікті есептей отырып, ... мен банк ... үшін ... қауіпсіздігі үшін және банк пен банк жүйесінің тұрақты деңгейін ұстап тұратын кепілдігі үшін, провизия деңгейін ... ... ... ... ... ... провизияның қосымша деңгейі жасалады және ол коммерциялық банктердің арасында ең үлкені болады. Қазіргі ... ... ... орташа деңгейі 11,5% құрайды. Мемлекеттің ірі банктерінің бірі, Казкоммерцбанкте - 19% құрайды. БТА банкінде ұзақ ... ... ... ... ... ... қатар, 400 млрд. теңге көлемінде қосымша ақша қаражатын қосу ... онда ... ... ... ... ... 24,5% ... «Альянс Банк» АҚ –ның басты акционері «Сеймар Альянс» мемлекетке 76% акциясын 100 теңгеге сатты. Дағдарыс биыл бітпейтіндіктен, SAFC қаржылық ... ... ... ... боыйнша, олар банкті мемлекетке сатты, олар акцияларды қайта сатып алуды да көздемейді, керісінше, «Альянс Полис» және ... ... ... коллекторлы агенттіктерін және бизнестің басқа да бағыттарын ... деп ... ... кабинеті, Ұлттық банк, Қаржыны қадағалау агенттігі, «Самрұқ-Қазына» мемлекеттік қоры «Альянс Банкіне» 24 млрд. теңге көлемінде депозитті салу және болашақта ... ... ... ... ... ... жасалды. Бұл келісімнің мерзімі 6 ай. Болат Жәмішовтің айтуы бойынша, соңғы кезде банк алдында жаңа міндеттемелер пайда болды және оның ... өте қиын ... ... Сондықтан, акционерлер мемлекетке банкті бақылауға алу жөнінде мәміле жасады. Қазақстан Республикасының премьер-министрі Кәрім Масимовтың түсіндіруі бойынша, бұл ... ... ... ... ... ... ... жөнінде негізгі акционерлер хабар етеді және қажетті келісім жасалады. Кәрім Масимовтың айтуы бойынша, «Альянс Банк» үшін ... ... ... және ауылшаруашылығын несиелендіру, ал Банк Туран Әлем үшін Алматы және Астана қаласы бойынша ... ... ... тиміді бағыты болады. Туран Әлем Банкінің еншілесі, осы шаралардан кейін ... ... ... «БТА ... АҚ (Қазақстан), «БТА Банк» ООО (РФ) –ның мүшесі болғандықтан, олардың айтуы бойынша, Қазақстан Республикасының үкіметмен жасалып жатқан ... ... ... ... ретінде қабылданды және Қазақстан банкінің қосымша капитализациясы Ресей банкінің қаржылық тұақтылығын арттырады. Standard & Poor's халықаралық деңгейлік агенттігі алдында ... ... ... БТА Банк және оның екі еншілес кәсіпорындарына Темiрбанк пен БТА Ипотекаға, сонымен қатар Альянс банкіне CreditWatch ... ... ... ... ... ... бойынша, мемлекет, банктердің жетісті түрде жұмыс істеуі үшін, өзінің барлық ... ... және ... банк қайтадан жеке болуы үшін қолынан келгенін барлығын жасайды.
Экономикалық механизмнің дамуы нарыққа өту жағдайында, ақшалай айналым ... ... ... ... есеп ... ... ұйымдастыруда өте жоғары талаптарды көрсетеді. Төлемдік айналымның өсуі немесе айналым шығынның ... ... ... тез өсетін қажеттілікті қанағаттандыратын және айналым шығындарын бір уақытта төмендетуде ақша ... ... ... және ... ... қысқаруын қамтамасыз ететін ақшалай айналымның жаңа механизмін құрудың қажет екендігін білдіреді. Осыған байланысты банктік қызмет нарығында жаңа банктік ... және ... ... ... ... ... ... бұрын ұмытылып кеткен ескі аккредитив, банктік кепілдемелер және инкассо ... ... ... ... да ... болады. Мынандай жаңа банктік қызметтерді атап өтуге болады: төлемдік карточкалар, форфейтинг, банк-клиент жүйесі, резервтік аккредитивтер, факторинг, траст операциялары, банк-клиент, НОМЕ-Банкинг және ... ... ... ... өздерінің қолдауларын тапты және ҚР-да соңғы төрт жылда кең тарады. Жаңа банктік өнімдерді жеке-жеке ... ... ... артықшылықтары, кемшіліктері).
3.2 Коммерциялық банктердің көрсететін қызмет түрлерін дамыту
Қаржы секторы дегенде, әрине көпшілікті екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... рыногына шетелдік қаржы институттары қатыса ма, жоқ па, теңгенің долларға шаққандағы бағамы алдағы жылы қалай болар екен, ... ... ... ... ... ... бұндай сұрақтарға да ішінара жауап табылған сыңайлы.
Шығыс Еуропа және Балтық жағалауы елдеріне қарағанда, Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... да ... секторына шетелдіктердің қатысуын заңмен шектеуге жүгінудің әзірге қажеті шамалы. Ал егер қажет болған жағдайда, еліміздегі қаржы секторына жиынтық капиталдың 50 ... ... ... ... ... әрбір сегментіне шетелдік банктердің қатысуын заңмен шектеуді қайта ... ... ... ... Отырыстан кейін журналистерге берген сұхбатында Ұлттық банктің басшысы ... ... саны 50 ... асқан кезде айтарлықтай тәуекелдер туындайтынын, ал ол келесі дағдарыс кезінде банктердің еліміздегі нақты секторды ... ... ... алып ... ... айта келе: «Қазір біздің елімізде шетелдік банктердің үлес ... әлі де ... ... және ... осы шектеулерге барудың ешбір қажеті жоқ. Бірақ шетелдік банктердің үлесі келешекте өсетін болса, қандайбір сәтте бұл мәселені көтеру ... ... ... бәрі ... ... ... қабылдау арқылы жүзеге асырылады», - деді. Атап өтерлігі, ... ... ... ... ... істеп жатқан 37 банктің 16-сы шетелдік екен. ... ... ... ... ... 40 ... ... Сондықтан Үкімет әзірге қаржылық сектордың әрбір сегментіне шетелдік банктердің ... ... ... ... деп тапай отыр.
Банк – бүгінгі өркениетті дүниежүзілік экономикалық даму жүйесіндегі болашағы күмән келтірмейтін ... бірі ... ... ... экономикасының тұрақтылығы көбінесе банк қызметінің тұрақтылығына байланысты. Республиканың банк жүйесі өзінің қарқынды дамуын әлі де жалғастыруда, өйткені банк қызметтері нарығының ... ... ... ... ... ... жаңа ... қызметтер мен технологиялар енгізілуде. Сондықтан банк жүйесінің алдында жаңа міндеттер мен басқа да мақсаттар тұр. ... ... және ... ... мен қаржылық компаниялары Қазақстан экономикасының дамуына, өсуіне, ұлттық табыс, жалпы ішкі өнім, ... ... ... ... ... ... және тағы да басқа көрсеткіштердің артуына тікелей әсер етеді. Кейінгі жылдары елімізде банк ... ... ... ... ... бастады. Банк секторының дамуының бірден бір көзі банктік несие болып табылады. Экономиканың ... ... және де ... ... ... ... ... – ұлттық экономиканың өсуіне олардың қосқан үлесі, басқа жағынан қарағанда банктердің атқаратын өзінің қызметтері қаржылық сектордың, яғни экономиканың ... ... ... дамуы мемлекеттің, экономика агенттерінің шаруашылық өмірі үшін пайдалы, әрі тиімді. Бүгінгі таңда капиталды жұмсау бәсекесінің артуы ... ... ... банктер қарыз алушылар үшін несиелерді алуды жеңілдете бастады, несие беру процесі ықшамдалып, пайыздық ставкалардың төмендеу ... ... ... ... коммерциялық банктер ұзақ мерзімді несиелер бөліп отыр. Өйткені әдеттегі қысқа мерзімді, айналым капиталының толықтыру мақсатына бөлінген несиелер несиелік ... ... ... ... тигізеді. Банктер өздерінің ішкі несиелік саясаттарына сай несиелік талдаудың әдістемесін жасап, оны ... ... ... ... салалардағы кәсіпорындардың несиелік қабілеттіліктерін анықтауда қолдануы қажет. Нақты жоба бойынша банктердің шағын бизнесті несиелеуге дайындығы, ... ... ... проблемаларына әлемдік тәжірибеде кеңінен қолданылатын әдістемелік нұсқауларын құрастырды. Банктердің шағын бизнеске несие ұсынуының тиімділігін арттыру, ынталылығын көтермелеу, Қазақстан ... ... ... ... жетілдіру бүгінгі күннің талабы. Банк саласы Қазақстан Республикасы экономикасының дамушы саласының бiрi болып табылады. Бүгiнгi күнi банк секторын ... үшiн ... ... ... жаңа қадамдар жасалынуда. Банк секторын жоғары деңгейде қызмет етуiн ұйымдастыру үшiн конструктивтiк бизнес-идея, ... ... ... және ... жеткiлiктi болуы шартты жағдай. Осыған байланысты кейбiр банктерде өз ... ... ... ... ... мәселесi туындап отыр. Әлемдiк тәжiрибеде мұндай мәселелер әр түрлi жолдармен шешiледi. Сондықтан, ақшалай қаражаттарға иелiк ететiн инвестициялық қорлар, мемлекет ... бел ... ... iс ұйымдастырушы банктермен бiрiге отырып, олардың тауарларды өндiру мен ... ... ... ... Бұл ... жеке ... үшiн ... табыс алу мүмкiндiгi тұрса, ал мемлекет үшiн жұмыссыздық мәселесі шешіледі немесе ... ... ... ... мүмкіндігі туындайды. Сондықтан, халық шаруашылығы саласындағы банк жүйесiнiң ... ... ... ... етудегі алатын орны ерекше.
Бүгін мемлекеттің үлесі бар үш қазақстандық банк - "БТА Банкі" АҚ, "Альянс Банкі" АҚ, ... АҚ және "БТА ... ... ... АҚ - ... ... нарығында жұмыс жүргізудің бірыңғай стандарттарын қабылдауға келіскені туралы хабарлады. Осы стандарттарды жасау қажеттілігі Қазақстанның ипотекалық несиелеу нарығындағы ... ... ... ... Олардың бастылары - несие алушылардың төлеу қабілеттілігінің төмендігі және қазақстандық банктердің несиелік ... ... ары ... ... ... тенденцияларды жеңу мақсатында және қазіргі проблемаларды шешу үшін бірыңғай кешенді тәсілді қолдану қажеттігін түсіне отырып, ... ... бар ... ... ... ... кең тобына арналған жүйелі шешімдердің үш пакетін жасап шығарды.
Бірінші пакет әлеуметтік жағынан қорғалмаған, ипотекаға сатып алған ... ... үйі бар ... ... ... ... алушылардың бұл тобына ипотекалық заемды қайта құрылымдау механизмі ұсынылатын болады. Бұған ағымдағы ай сайынғы төлемнің 10%-ға ... ... және екі ... ... ... ... ... ипотекаға сатып алынған тұрғын үйді жалға беру механизмі енгізілген. Бұл пакет, объективті себептермен, ағымдағы ай сайынғы төлемдердің 50 ... ... ... төлей алмайтын несие алушылар тобына ұсынылады. Осы механизмді іске ... ... ... ... үйді ағымдағы нарық бағасымен сатып алып, ары қарай 2 жыл бойы жалға беруді көздейді. Осылай несие алушылардың бұл тобы ... ... өз ... ары ... тұра беру мүмкіндігін алады, ал ай сайынғы жалдау төлемі қазіргі несие өтемдерінің 50%-нан аспайды. Екі жыл ... ... ... алушы үйді қайта сатып алу құқығына ие болады. Ал тұрғын үй бағасы ... банк ... ... берешегіне теңеледі.
Үшінші пакет үстемақы мөлшерлемесін азайту мүмкіндігі мен несиелеу мерзімі 3 ... ... ... ... ... бойынша шешім жеке қабылданады.
Мемлекеттік үлесі бар қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... кешенді тәсілді пайдалану тиімді және лайықты болатынына кәміл сенеді.
Бұл шаралар ипотекалық несиелер бойынша бар берешекті шығынға жазуды ... бұл ... ... ... ... және ... несие алушыларының қарыз ауыртпалығын жеңілдетуге бағытталады.
Қазақстандық ипотекалық несиелеу нарығындағы проблемалар әлемдік қаржы дағдарысының ... ... ... ретінде 2007 жылдың күзінде басталды. Ипотекалық несиелеу көлемінің, бір жағынан, өтімділік дефицитімен, ал екіншіден ... ... ... ... ... сондай-ақ халықтың кіріс деңгейінің төмендеу себептерінен қысқарды. Салдарында Қазақстанның жылжымайтын мүлік нарығында ... ... ... дағдарыс белгілеріне нақты қарсылық ретінде ипотекалық заемдарды қайта қаржыландырудың мемлекеттік бағдарламасы болды. Ол 2009 жылы Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... АҚ және бірқатар қазақстандық банктер арқылы жүзеге асырылды. Бұл мақсаттарға мемлекет 120 млрд. теңге ... ... ... 8 ... банкі арасында бөлінді.
Осы бағдарлама аясында 15,3 мыңға жуық несие қайта қаржыланып, олардың үстемақы мөлшерлемелері 4,5 пайызға ... ... ... ... тобы үшін 12%-ға дейін, және халықтың әлеуметтік жағынан ... үшін ... ... Бұл ... ... ... ... несие алушылардың қарыздық жүктемесі, орташа есеппен, 17 пайызға жеңілдеді. Сонымен бірге, бағдарламаға қатысқан банктер қайтарылатын қаражат есебінен 15 жыл ішінде жаңа ... беру ... ... ... 2009 ... ... бойынша Альянс Банкі, БТА Банкі, БТА Ипотека және ... 13 ... жуық ... ... ... ... ал кешірілген өсімпұл сомасы 32,5 млрд. теңге құрады.
Екінші деңгейдегі банктердің экономика саласына кредиттік ... 2009 ... ... ... 7822,4 ... ... құрап, өткен жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 5,8 пайызға ... Ұзақ ... ... ... ... 84,6%, ... валютадағы кредиттер 49,9 пайызды құрады. Банк жүйесіндегі ... ... 6257,9 ... ... құрады, бұл өткен жылғы тиісті айға қарағанда 20,1 пайызға артық. Жеке тұлғалардың депозиттері тиісінше 25,2 пайызға артып, 1806,9 ... ... ... кездегі әлемде болып жатқан дағдарысқа байланысты, әрбір мемлекет өзінің шығу ... ... ... шешуде. Осындай шешімдер негізінде біздің елімізде де, банк секторына дамыған Ислам банкің ... банк ... ... ... ... ... былтырдан бері біздің қаржыгерлерімізді де мықтап ойланта бастаған болуы керек. ... ... ... мен ... ... ... және қадағалау агенттігі Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ислам банктерін ұйымдастыру мен олардың қызметі, исламдық қаржыландыруды ұйымдастыру мәселелері бойынша ... мен ... ... көздейтін заң жобасын әзірлеп, оны Мәжілістің Қаржы және бюджет жөніндегі комитетінің кеңейтілген отырысында ... ... ... ... ... ... ... ислам қаржы жүйесі ең жылдам өсуші сегмент болып табылады. Жылына 15 пайызға өсетін ... ... ... ... 800 миллиард АҚШ долларын құрайды. Екіншіден, дәл осы исламдық қаржы жүйесін ұстанатын ... ... ... Таяу ... ... ... аса жоғары деңгейде шоғырланған. Үшіншіден, еліміздің қаржы жүйесінде исламдық банктің ... ... өз ... қаржы нарығына жаңа ойыншылар мен мүлде жаңа банктік өнімдерді ... ... ... Төртіншіден, исламдық жүйе банк саласында тұрақтандырушы ықпалға ие ... ... ... салымшылар салымның қайтпай қалу тәуекелін бөліседі.
Сонымен, аталған заң жобасы бірінші кезекте Азаматтық кодекске, Салық кодексіне (биыл қабылданғалы жатқан жаңа ... ... ... ... ... мен банк ... туралы», «Бағалы қағаздар рыногы туралы» заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздеп отыр. Заң жобасы Мәжіліске жаңа келіп түскенін ескерсек, оның ... әлі ... қызу ... ... ... ... ... жүйесінің пайдасына тағы бір ақпарат – сарапшылар АҚШ-тың федералдық резерв жүйесі күні кеше арнайы жұмыс ... Сауд ... мен ... ... қаржы жүйесін зерделеуге жіберуге шешім қабылдағаны туралы хабарды да алға тартып отыр. Ендеше, бүкіл әлем Құран ... ... ... ... ... ... депутаттар секілді «біздің менталитетімізге қалай болады екен» деп күдіктенетіндей ештеңе жоқ секілді.
Менің ойымша, дүние жүзін толғандырып отырған қаржы дағдарысы осы ... ... ... ... біте ... ... ... азаматтарымыз байбалам салмай, байыппен, ақылмен жұмыс істей беруі қажет. Президент берген ... ... ... ... ... және ... жүйесін тұрақтандыру жөніндегі іс-қимыл жоспарын бекітті. Бұл қолдауға тұрарлық әрі уақытында қабылданған шара. Парламент керек заңдарды қабылдап жатыр. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... банк ... мемлекет экономикасы үшін өте маңызды болғандықтан, бұл секторға ерекше көңіл бөлу қажет. Сондықтан маңызды бір шара ... банк ... ... ... ... деп ... ... нарығы жетілмеген бәсеке нарығы болып табылады. Бұнда тауардың дифференциациясы маңызды орын алады, яғни сапаны жақсарту, атақты ұлғайту ... ... ... ... ... жағдайларда банктер жарнаманың әр түрлі әдістері арқылы өзінің атағын күшейтуге және қоғаммен ... ... ... да бір ... ... ... ... жақсартуға ұмтылады.
Олар біздің республикамызға өтіп жатқан әр түрлі маңызды шараларға демеуші ретінде қатысады, акционерлер жиналысын жүргізеді, жылдық есеп беруді ... ... ... мен ... ... теле және ... жарнамаға айтарлықтай сомада шығын жұмсайды. Бірақ менің ойымша, клиенттерді ұлғайту үшін уақыт қажет, өйткені экономикалық және саяси жағдайдың тұрақсыздығынан, ... ... ... кішігірім аралығынан, шетел валютамен салыстырғанда ұлттық валютаның құбылуынан және басқа да ... ... өз ... ... тапсыру ықтималдығы төмен болады. Бұдан басқа заңнамалық база, көбінесе, өткізу нарығын шектейді.
Бізде бірінші ретті және ... ... ... қағаздар нарығы өте әлсіз дамыған. Бұл ірі кәсіпорындардың қолында ... ... даму ... төмендігімен сипатталады.
Белгілі бір кәсіпорында жұмыс істейтін қызметкер сол кәсіпорынның барлық акцияларының азғантай үлесін ғана ... және оны ... ... жақ. ... ... ... маңызды элементтерінің бірі – кең ауқымды компьютерлік жүйе Интернет болып табылатын телекоммуникация ... ... ... ... әлемдік желілердің барлық құндылығын бағалай бастады.
Пластикалық карточкалар, «Банк-клиент» жүйесі сияқты банктік өнімдер басқа да автоматтандырылған қызметтерге қазіргі кезде сұраныс күннен ... ... ... және жалпыға бірдей ғаламдастыру қажетті ақпаратты табу және өңдеу әдістерінің қысқаруына әкеледі.
Халықтың әр түрлі топтары ... ... ... беру ... ... кез келген банктің атағының деңгейін білуге ... ... ... ... бар. ... ... жарнамалар тұтынушылардың кең аудиториясынан өте тиімді құралдардың бірі болып табылады.
Біздің WWW серверімен клиентке ұсынатын ... ... ... ... шот, ... мен және басқа қызметтер мен өзара байланыс туралы ақпараттарды алудың мүмкіндіктерін атап ... жөн. ... ... ... ... айтар болсақ, біздің елде бұл міндеттерді іске асыру үшін уақыт керек. Бірақ бұл жерде қауіпсіздік мәселесіне ерекше назар аударып ... ... ... банк желілердің даму қарқыны шапшаң өсіп отыр. ... ... ... ... жатқан желілік технологияларды банктер өз қолына алуда. Бірақ ... ... жаңа ... ... ... классикалық операциялар нарық қажеттеріне сәйкес өзгерістерге ұшырап отырса да, өз негізінде қалады. Соңғы жылдарда еліміздің ... ... ... даму ... ... ... қызметтерін реттейтін заңнамамыздың кейбір кемшіліктеріне қарамастан, жағдайдың жақсы жаққа қарай ауысып отырғаны көрінеді.
Қазіргі уақытта банктердің көбісі өздерінің қызметкерлерінің кәсібилігіне және жаңа ... ... ... ... ... ... өз ... кәсібилігін тұрақты жетілдірудің және біліктілігін жоғарлатудың саясатын жүргізіп ... ... ... ... болады.
Жоғарыда аталған технологияларға қатысты бұл банк пластикалық карточкалармен төлеу жүйесін, «Банк-Клиент» жүйесін ендірген болатын, автоматтандырылған құрал-жабдықтарды соңғы модельдерге ауыстыруды тұрақты іске ... ... ... ұлттық және әлемдік банктер бірлестіктерінің шеңберінде банктердің құтылмас интеграциялау процесі орын алып отыр. Бұл ақыр аяғында банкке де және оның ... де ... ... ... қызметтер сапасының тұрақты өсімін қамтамасыз етеді.
Нарықтық экономикасы дамыған елдердің КБ-терінің көпшілігі қазіргі ... ... ... ... ... ... ал қызметтерді ұсынуды-осы товарды сату ретінде қарастырады. Товар ретінде қызметтерді сату ... ... ... ... ... ... Бұл идея ... қызметерлерді оқытудың қазіргі курстарында шешуші болып табылады, олардың міндеті тек банктік істі үйрену ғана емес, сонымен бірге банк қызметкерлері мен ... ... әрі ... ... ... ... ... белгілі бір атмосфера құру өнерін де үйрену табылады.
Қазіргі батыс банктермен ұсынылатын қызметтердің көлеміне қарамастан, көптеген банктер оны ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруға қабілетті мекеме деп санамай, өмірді сақтандыру бойынша, ипотекалық несие бойынша, іскерлік кеңес алу бойынша ... алу ... ... ... ... ... түсіндіреді.
Банктер және банктік қызметтер туралы заң мен Ұлттық банк туралы заңдар нарықтық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін белгілі бір шекте КБ-терге өзін-өзі ... ... ... ... банктер мен несиелік мекемелер банктік операцияларды жүргізумен ... ... ... ... ... тәуелсіз. Билік өкілеттілігі бар мемлекеттік органдардың ешқайсысы банктердің оперативті қызметіне араласуға құқығы ... ... ... жүйені басқару функциясын мамандандырылған орган ұлттық банк орындайды, оның негізгі міндеттері болып несиелік мекемелердің қызметін реттеу және қадағалау болып ... Заң ... ... банк ... биліктің басқарушы және атқарушы органдарынан тәуелсіз және өз қызметін ҚР заңдарының және өз жарғысының негізінде жүргізеді, ол өз ... ... ... ... ... ... заңды тұлға болып табылады және үкімет міндеттемелері бойынша жауап бермейді. Аталған заңдардың прогрессивті ережелері несиелік мекемелері үшін ... ... ... ... және тауарлы-ақшалай қарым-қатынастардың дамуы негізгі тұрғыдан қатарлас жүреді, және олар ... ... ... ... ... ... ... қызметінің барлық деңгейіндегі басқарумен тікелей байланысты болады, себебі тек қана банк ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі қызметтерін пайдаланады. Мысалы, несие алады, валюталармен операциялар жүргізеді. Бұның барлығы банктің активті ... ... ... Олар ... ұдайы өндіріс үрдісіне қатысушылардың экономикалық мүдделерін қанағаттандыру жүзеге асырылады. Осы кезде банктер қаржылық делдал ретінде шаруашылық органдардың ... ... ... және ... ... босаған басқа да бос ақша қаражаттарын тарта отырып, қарыз алушылардың уақытша пайдалануына береді, ақшалай есеп айырылысу ... және ... үшін ... да ... ... ... ... арқасында өндірістің тиімділігі мен қоғамдық өнімнің айналысына тікелей ықпал етеді. ... ... ... ... асыратын барлық активтік операцияларының клиенттер үшін, олардың қызметтері үшін ... орны ... ... ... ... делдалдар болып табылады. Өз қызметінің үрдісінде, олар ақша нарығында ... ... жаңа ... мен міндеттемелерді жасайды. Клиенттердің салымдарын қабылдау арқылы банк депозит деген жаңа ... ... ал ... беру ... ... ... жаңа талап қояды. Осы жаңа міндеттемелер талаптарды жасау үрдісі қаржылық делдалдықтың негізін құрайды. Несие беруші қарыз ... және ... ... ... ... ... ... орын ауыстыруы қаржылық ресурстардың құйылуы активтік операциялардың ең бір басты бөлігі болып табылады.
Банктік жүйенің мақсаты мен ... ... ... ... ... ... және міндеттерімен бірдей, әйтпесе де банктер басқарудың кішігірім жүйелері ретінде экономиканы басқарудың жалпы мақсатына жетуді қамтамасыз ететін, өзіне тән жеке ... ... ... ... ... банктер негізінен басқарудың экономикалық қатынастарын көрсетеді, ал әр қоғамның экономикалық қатынастары ең алдымен мүдде ретінде көрініс алады, ал экономикалық мүдде ... ... ... уақытта коммерциялық банктердің активтерінің құрылымы өзінің диверсификациялануының жеткіліксіздігімен ерекшеленеді. Банктердің активтерінің құрылымында өтімді активтер және ... ... ... ... ... ... несиелердің үлесінің көп болуы банктің өтімділік деңгейіне басым әсер етеді.
Несиелік жұмсалымдар өз уақытында өтелмеуімен және берілген қарыздардың ұзартылуымен ... Ал бұл ... ... ... ... ... ... Мұның барлығы банктердің өтімділіктеріне және төлем қабілеттіктеріне ... әсер ... ... қазіргі уақытта активтерді ұтымды орналастырудың негізгі мәселесі қарыздың қайтарылуын және ... ... ... ... ... ... ... бойынша мүмкін зияндардың орнын толтыру үшін резерв құрауға үлкен ... бөлу ... Бұл ... ... ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Қазақстандық тәжірибеде банктер активтерінің сапасын бағалау үшін жоғарыда айтылып өткен бағыттардың барлығын пайдаланады. Атап ... ... ... ... ... ... тәуекелділігі және тағы басқалары. Бұлардың барлығы заңмен белгіленген және сақтауға ... ... ... ... оларды дербес анықтайды. Ал, заңмен белгіленген көрсеткіштерге өтімді активтердің ... ... ... депозиттерге қатынасы, бір қарыз алушыға келетін тәуекелдің ең жоғарғы мөлшері және негізгі құралдарға және қаржылық емес активтерге банктің инвестицияларының ең ... ... ... жатады.
Банк өз қызметінде үнеміпайда алып отыруға тиісті. Ал, пайданың көлеміне банк активтерінің құрылымы және сапасы әсер етеді. Сондықтан ... ... ... ... ... отыруы қажет активтердің құрамында сапалы активтердің үлесін ұлғайтып отыруға ... Бұл үшін банк ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен және бағалы металдармен операцияларды ұлғайту;
- банктің несиелік портфелінде күдікті және проблемалы қарыздардың үлесін ... ... ... ... операциялар арқылы табыс әкелетін активтерге ауыстыру;
- банк активтерінің диверсификациялануын ұлғайту;
- клиенттерге трасталық операцияларды көрсетуді ұлғайту және тағы басқалары.
Банктің активтері бойынша мүмкіндік ... ... жабу үшін ... ... де ... активтерінің сапасын жақсартуға әсер етеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1 Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы” Заң 31-тамыз; 1995 ... ... ... ... банктерінің активтерін және шартты міндеттемелерін жіктеу және олар ... ... ... ... ... 23-мамыр; 1997 жыл № 219
3 «Пруденциялық нормативтер туралы» Ереже ... 1997 ... А.И ... ... коммерческих банков – Москва Консалтбанки - 2000 г.
5 Архипова А.А. , Сенчогова К. Финансы, денежное обращение и кредит: Учебник.- Москва ... 2000 ... Ю.А. ... дело ... - Москва. Экономика 2000г.
7 Батракова Л.Т. Экономический анализ деятельности коммерческого ... ... - ... ... Г.Н ... ... и ... Учебник, Москва: Финансы и статистика; 2000г.
9 Бухвальд Б. Техника банковского дела Учебник ... ... Э., Рид Э., ... Р., Коммерческие банки, Учебник –Москва,-2001г.
11 Делан Э. Дж; Кэмпбелл К.Д; Кэмпбелл Р. Дж. ... ... дело и ... ... ... ... - Москва – 2000г.
12 Дрободиной Л.А Финансы. Денежное ... ... ... - . ... ... 2002 ... А. И. ... и ликвидность банка: Учебник – Алматы. 2000 г.
14 Жукова Е.Ф Банки и банковские операций. Учебник - . ... ... Н.В ... анализ риска, потери ликвидности в коммерческом банке; Учебник, - Москва 2000г.
16 Ильясов С. М ... ... и ... ... ... - Москва: Деньги и кредит- 2003г.
17 Колесников В.И. Банковское дело: Учебник – Москва: Финансы и ... - ... ... ... О.И.: ... - ... Финансы и статистика; 2000г.
19 Ларионова И.В. Анализ деятельности кредитной организаций на основе финансовой отчетности, ... и ... ...... ... О.М; ... Л.С; Сидоров В. П Коммерческие банки и их ... ... - ... - ... С.Б. ... банктер операциялары. Оқу құралы. 2-ші басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – Алматы: Издат Маркет, 2004. – 272 бет.
22 Мақыш С.Б. Ақша ... және ... Оқу ... /Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА-ның академигі Сейітқасымов Ғ.С., 2-ші басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – Алматы: Издат Маркет, 2004.- 248 ... дело ... Г.С.: ... - ... ... 2000 жыл
24 Усоскин В.М. Современный коммерческий банк: Учебник – Москва “Антидор” 2001 ... Г. ... ... ... коммерческого банка: Учебник – Москва, Финансовый бизнес 2002 жыл;
26 Ширинская Е. Б. ... ... ... ... - Москва; 2002ж
27 «Капитал» газеті, «Рейтииги сказали свое» атты мақаласы, 23.10.2008 ж.
28 «Капитал» газеті, «Риски банкосвкого сектора» атты ... ... ж. ... газеті, «Определение, новая моель развития банков» атты мақаласы, .13.11.2008 ж
30 «Деловая Неделя» «Рост откладывается?» атты мақаласы, 08.09.2009 ж.
31 Рейтинги коммерческих банков // ...... Н.Н. ... ... в ... Учебное пособие, Экономика, 2001 г.
33 www.bta.kz - «БТА банктің 2008-2009 ... есеп ... - ҚРҰБ ... ... ... Банковский сектор за 2009год.
36 www.afn.kz Коммерциялық банк ағымдағы жағдайы
А қосымшасы
Несиелердің жіктелуі және ... ... құру мың ... ... ... тобы Жалпы негізгі қарыз сомасы соның ішінде, несие бойынша негізгі қарыз Ережеге ... ... ... сомасы-нан прови
зия мөлшері, () Барлық нақты прови-зия сомасы соның ішінде
2 гарафа дағы ... ... ... ... ету ... Стандарты 0
2. Күмәнді:
1) 1-санатты күмәнді - төлемді уақытылы және толық төлеген жағдайда 5
2) 2-санатты күмәнді – төлемді кешіктіргенде ... ... ... ... ... ... - төлемді уақытылы және толық төлеген жағдайда 20
4) 4-санатты күмәнді – төлемді ... ... ... ... ... ... ... Үмітсіз 100
Барлығы (123)
Ескерту – Коммерциялық банктердің операциялары Мақыш С.Б.
Б қосымшасы
ҚР екінші деңгейдегі банктердің депозиттерінің жіктелуі және ... ... құру (мың ... ... депозиттер тобы Негізгі қарыз соның ішінде, салық салына
тын негізгі қарыз сомасы Ережеге сәйкес негізгі қарыз сомасынан провизия мөлшері, () Нақты құрылған провизия соның ... ... дағы ... ... ... ... Күмәнді:
1) 1-санатты күмәнді - төлемді уақытылы және толық төлеген жағдайда 5
2) 2-санатты күмәнді – төлемді кешіктіргенде немесе ... ... ... ... күмәнді - төлемді уақытылы және толық төлеген ... ... ...... ... ... толық төлемеген жағдайда 25
5) 5-санатты күмәнді 50
3. Үмітсіз 100
Барлығы (123)
Ескерту – Коммерциялық банктердің операциялары Мақыш С.Б.
В ... ... ... банктердің бағалы қағаздарының
жіктелуі және оларға провизия құру (мың теңге)
Жіктелуге тиісті бағалы қағздар тобы Номиналдық құны Ережеге сәйкес номиналдық құнынан ... ... ... () Нақты құрылыған провизиялар
1 2 3
1. стандарты 0
2. Күмәнді:
1) 1-санатты күмәнді - ... ... және ... ... ... ... ... күмәнді – төлемді кешіктіргенде немесе толық төлемеген жағдайда 10
3) 3-санатты күмәнді - ... ... және ... ... ... 4-санатты күмәнді – төлемді кешіктіргенде немесе толық төлемеген жағдайда 25
5) ... ... ... ...... ... ... Мақыш С.Б.
Г қосымшасы
ҚР екінші деңгейдегі банктердің дебиторлық қарыздарының жіктелуі және ... ... құру (мың ... ... ... ... салу мақсатындаға құжатты есеп айрысулар мен кепіл-хаттар бойынша дебиторлық қарыз сомасы Ережеге сәйкес негізгі қарыз сомасынан провизия мөлшері, ... ... ... ... ... ... дағы дебиторлық қарыз бойынша прови-зия сомасы Қамтамасыз ету құны
1 2 3 4 5 6
1. стандарты 0
2. Күмәнді:
1) 1-санатты ... - ... ... және ... төлеген жағдайда 5
2) 2-санатты күмәнді – төлемді кешіктіргенде немесе толық төлемеген жағдайда 10
3) 3-санатты күмәнді - төлемді уақытылы және ... ... ... 4-санатты күмәнді – төлемді кешіктіргенде немесе толық төлемеген жағдайда 25
5) 5-санатты күмәнді 50
3. Үмітсіз 100
Барлығы ...... ... ... Мақыш С.Б.
Д қосымшасы
ҚР екінші деңгейдегі банктердің шартты міндеттемелерінің жіктелуі және оларға провизиялар құру (мың теңге)
Шартты міндеттеме Сома соның ішінде, ... ... ... ... ... ... кепіл-хаттар бойынша шартты міндеттеме
лер сомасы Ережеге сәйкес негізгі қарыз сомасы-нан провизия мөлшері, () Барлық нақты ... ... ... гарафа дағы шартты міндеттемелер бойынша прови-зия сомасы Қамтамасыз ету құны
1 2 3 4 5 6
1. Стандарты 0
2. Күмәнді:
1) 1-санатты күмәнді - ... ... және ... ... ... ... 2-санатты күмәнді – төлемді кешіктіргенде немесе толық төлемеген жағдайда 10
3) 3-санатты күмәнді - төлемді ... және ... ... жағдайда 20
4) 4-санатты күмәнді – төлемді кешіктіргенде немесе толық төлемеген жағдайда 25
5) 5-санатты күмәнді 50
3. Үмітсіз 100
Барлығы (123)
Ескерту – Коммерциялық банктердің ... ... ... ... мен шартты міндеттемелердің жіктелуі
Критерилер Баллдар
1. Қаржылық жағдайы
1) Тұрақты 0
2) Қанағаттанарлық 1
3) Тұрақсыз 2
4) Қауіпті 4
2. Жіктелетін активтер бойынша кез келген төлемдерді кешіктіру
1) Несие бойынша Депозиттер, бағалы қағздар бойынша Дебиторлық қарыз бойынша
Жіктелген ... ... ... ... мерзімінің кешіктіріліуінің болмауы 0
2) 1-30 күнге 7 күнге дейін 14 күнге ... ... ... 15 ... ... 30 күнге 2,5
4) 61-90 күнге 15 күннен 30 күнге 30 күннен 60 күнге дейін 3,5
5) 90 күннен жоғары 30 күннен жоғары 60 күннен жоғары 4,5
3. Қамтамасыз ету сапасы
1) Сенімді -3
2) Жақсы -2
3) Қанағаттанарлық 0
4) Қанағаттанарлықсыз 1
5) ... ... ... ... ... болмауы 0
2) Мерзімін ұзартудың болуы мерзімін ұзарту саны 1
5. Мерзімі өткен өзге міндеттемелердің болуы (мерзімі өткен өзге міндеттемелердің болмауы – 0 балл) 1
6. Активтің ... ... ... үлесі,  (25-ға дейін – 0 балл)
1) 25  жоғары 1
2) 50  жоғары 2
3) 75  ... ... ... ... алдында шегерілген қарыздарының болуы (шегерілген қарыздың болмауы – 0 балл) 2
8. Қарыз алушыда рейтингтердің болуы:
1) “А” және жоғары -3
2) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... -2
3) Қазақстан Республикасы рейтингі деңгейінде -1
4) Қазақстан Республикасы рейтингі деңгейінен төмен және рейтингсіз болуы 0
Барлығы
Ескерту – Коммерциялық банктердің операциялары Мақыш ... ... ... жоспарлық көрсеткіштері және негізгі баптар бойынша орындалуы мың тг
№ Баланс баптарының аталулары 2009 жылы ... ... жылы ... ... ... бойынша кірістер 142 989 398 121 641 505 -21 347 893 85
2 Сыйақы бойынша шығыстар 88 125 897 75 337 508 -12 788 389 85
3 Сыйақы бойынша таза ... 863 501 46 303 997 -8 559 ... ... ... құнсызданулар 27 340 441 40 655 074 13 314 633 149
5 Мүмкін ... ... алып ... пайыздар бойынша таза кіріс 27 523 060 5 648 923 -21 874 137 21
6 Комиссия және алым ... таза ... 662 000 20 147 835 4 485 ... ... және алым ... ... 788 000 22 003 352 4 215 352 124
6.2. - комиссия және алым түріндегі шығыстар 2 126 000 1 855 517 -270 ... ... ... ... шығыстарды алып тастағандағы кірістер 4 072 111 12 809 173 8 737 062 315
8 Шетел валютасымен операция бойынша шығындарды алып тастағандағы кірістер 2 557 252 12 082 744 9 525 ... 581 000 711 718 -1 869 ... ... 748 11 371 026 11 394 774 - ... да операциондық кіріс 2 803 918 5 379 026 2 575 108 192
10 Есептен шығарылған ... ... ... ... 709 900 0 - 0
Сыйақымен байланысты емес кірістер (6+7+8+9) 36 805 180 50 418 778 13 613 598 137
Кірістердің барлығы 179 794 578 172 060 283 -7 734 ... ... 737 912 22 560 486 -7 177 ... 207 942 9 452 460 -4 755 ... мен ... 458 526 490 -203 ... және ... шығыстар 13 720 838 11 128 912 -2 591 926 81
11.4 Пайдаға салықтан басқа салықтар 1 078 675 1 452 624 373 ... ... ... ... ... 126 8 531 049 7 743 923 1084
13 Басқа да шығыстар 956 327 533 959 -422 368 56
14 Сыйақымен байланысты емес шығыстар (11+12+13) 31 481 365 31 625 494 144 ... ... 947 703 147 618 076 670 ... ... ... шығындарды есепке алғанға дейінгі таза кіріс 32 846 875 24 442 207 -8 404 ... ... ... ... 143 000 3 800 000 -1 343 ... ... 703 875 20 642 207 -7 061 668 75

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 88 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
БТА банк АҚ мен оның кредит жүйесіндегі ролі24 бет
«БТА Банкі» АҚ-ғы ұйымды басқарудың әдістері мен тәсілдері17 бет
АҚ «БТА» банктердің қаржылық нәтижесін талдау85 бет
БТА Банк» акционерлік қоғамының персонал басқару жүйесін талдау57 бет
Коммерциялық банктің инвестициялық талдауы (БТА тәжірибесі)27 бет
Коммерциялық банктердегі несие саясатына талдау жүргізу (АҚ «БТА» банк тәжірибесінде)65 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Ақша қаражаттар есебі жайлы65 бет
Банктік несиенің қайтарымдылығын камтамасыз ету жолдарын жетілдіру62 бет
Банктін қаржылық-шаруашылық қызметінің тиімділігін талдау70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь