Қазіргі таңдағы қысқы мерзімді несиелендірудің Қазақстандағы рөлі және оны жетілдіру

КІРІСПЕ

1 НЕСИЕНІҢ ТҮСІНІГІ
1.1 Несиенің мәні, қызметі, түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Қысқа мерзімді несиелендіру жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

2 ТҰТЫНУ НЕСИЕСІ
2.1 Қысқа мерзімді несиелендірудің Қазақстандағы даму жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ..11
2.2 Қысқа мерзімді несиелендіру жүйесін Центр Кредит банкінде қолдану ... ... ... ... ... ... ... .18

3 ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ҚЫСҚЫ МЕРЗІМДІ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ РӨЛІ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Тұтыну несиесінің даму перспективалары мен проблемалары ... ... ... ... ... ... ... .21
3.2 Тұтыну несиесінің Қазақстан мен Ресейде қолданылуы ... ... ... ... ... 22

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
        
        ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ
1 НЕСИЕНІҢ ТҮСІНІГІ
1.1 Несиенің ... ... ... мерзімді ... ... ... ... ... ... ... даму
жағдайын
талдау........................................................
...............11
2.2 Қысқа мерзімді несиелендіру жүйесін Центр
Кредит ... ... ... ҚЫСҚЫ МЕРЗІМДІ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ РӨЛІ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Тұтыну несиесінің даму перспективалары
мен
проблемалары..........................................................
.........21
3.2 Тұтыну несиесінің Қазақстан мен ... ... ... қол ... экономикамыздың гүлденуіне байланысты
көптеген жетістіктерге, өзгерістерге қол жеткізді. Банктер өз ... ... ... ... мен ... ... түрлері арасындағы
қолайлы арақатынасты табуға тырысады. Банктің несиелік ... оны ... ... ... ... критерии болып табылады. Әлемдік
тәжірибеде банк пайдасының айтарлықтай бөлігі, дәл осы ... Н.Ә. ... ... ... ... ... әрі
қарай дамуын қолдады, жоғары оқу орындарындағы студенттерге несие арқылы
окуға төлеу мүмкіндігін ұсынды.
Қазіргі ... ... ... мерзімді мінездемеге ие, ол ... ... ... тұрақсыздық әсерінен қысқа мерзімде
пайда табу, қаражаттарды тартумен түсіндіріледі. Банкаралық бәсекелестіктің
өсуі жағдайында халықты ... ... ... ... имиджін,
тартымдылығын және кіріс негізін күшейтетін фактор болып табылады. Соған
байланысты елімізде қысқа мерзімді несиелендіру жүйесі қолданылуда.
Қазіргі ... ... ... нарықтық қатынастарды қалыптастыру мен
дамытуға, өндірістің ... ... ... экономикасын
нығайтуға, айналыстағы негізсіз ақша массасының өсуін шектеуге, инфляциялық
процестердің алдын ... және ... ... нығайтуға бағытталған.
Менің осы тақырыпты таңдауымдағы мақсатым, Қазақстан Республикасында,
қазіргі ... өте кең ... ие ... ... ... ... ... мәселесін, оның ішінде қысқа мерзімді несиелендіру жүйесін
түбегейлі зерттеу және осы ... өз ... ... ... ... мазмұны үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде, несие
жүйесіне түсінік, қысқа ... ... ... ... мен
қызметтері қарастырылған. Ал, екінші бөлімде қысқа мерзімді ... даму ... және ... ... ... ... осы
тәуекелділікті төмендетудегі өзге елдердің ... ... ... ... үшінші бөлімінде, қазіргі таңдағы қысқа
мерзімді ... ... ... оның Қазақстан тұрғындарының
әлеуметтік жағдайына тигізер әсері және жетілдірілуі анық ... ... осы ... ... мен ... ... ... нақты
деректермен толықтырылған.
1. НЕСИЕНІҢ ТҮСІНІГІ
1.1 Несиенің мәні, қызметі, түрлері
Нарықтық экономикада несие жүйесі маңызды роль атқарады. Ол ... ... және ... ақшалай есеп айырысулар мен
төлемдері жүргізіледі, ол уақытша бос ... ... ... мен ... жұмылдырады және белсенді түрде және жасайтын
капиталға ... ... ... түрлі несиелік, сақтандыру,
делдалдық, инвестициялық, сенім, кеңес беру және ... да ... ісі - ... ... негізінде несиелік операцияларды
орындауға бағытталған ... - ... ... бір ... ... ... әр ... несиелік ннституттар жүзеге асырады, Шаруашылық
айналымға қызмет көрсетудегі операциялар ауқымы мен мәні ... ... ... ... ... түрлерін, оның ... ... ... ... ... «банк» және «банктік қызмет» ұғымын білу қажет.
Әлемдік тәжірибеде банктік қызмет деп банктің басты ... ... ... және қарыз беруді түсінеді.
Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан Республикасындагы
банктер және банктік қызмет туралы» заң күші бар ... ... ... ... ... банктің оны ашуға берген рұқсатымен, Әділет
министрлігінің банк ретінде заңды тұлғаны мемлекеттің тіркеуден өткізуімен
және банктік ... ... ... берілген КР Ұлттық банкі
лицензиясының ... ... кең ... тарауда. Олар халықтың ұсақ жинақтарын тарту,
капиталды инвестициялау ... ... ... және т.б. ... – бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша ... ... ... ... ... заты сияқты несие құрылымы
бір- бірімен өзара байланысты элементтерден тұрады. Мұндай ... ... ... қатынастар субъектілері жатады. Несиелік мәміле бойынша
несиелік қатынастар субъектісіне қарыз беруші және ... ... ... ... ... ... ... қатынастың бір жағы. Қарыз беруші-
бұл уақытша пайдалануға қарыз беруші субъектілер болып ... ... ... банктік емес мекемелер, мемлекет, шаруашылық
субъектілері және ... ... ... ... бұл ... алушы және оны
қайтаруға міндетті, несиелік қатынастың екінші жағы. Борышқор және ... ... ... ... ... де, ... түсініктері әртүрлі.
Мысалға, кәсіпорын ... жеке ... ... ... және т.б. ... ... ... мүмкін, бірақ бұл жерде
ешқандай да несиелік қатынас туындамайды. Борыш бұл тек қана ... ... ... адамзаттық қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш
– бұл өте ... ... Ал ... ... – бұл ... ... деген
сұранысы бар тұлға. Несиенің экономикадағы орны мен рөлі, оның атқаратын
қызметтерімен сипатталады. ... ... ... ... ретінде
мынадай қызметтерді атқарады:
- қайта бөлу;
- айналыс шығындарын үнемдеу;
- айналыстағы ... ... ... ... ... ... шоғырлануын жеделдету;
- ғылыми- техникалық прогрессті жеделдету.
Несиенің қайта бөлу қызметі кез ... ... ... толық қанды жұмыс жасауына өз үлесін қосады. Несиенің бұл
қызметінің ... ... ... бір ... ... бір
саласына капитал ағымы болады. Несиенің бұл қызметінің қаржының қайта
бөлу қызметінен ... ... ... ... ... ал салалар мен аймақтар арасындағы капитал ағымы несие арқылы,
яғни ол нарықтық механизм негізінде ... ... ... ... үнемдеу қызметінің іс жүзінде асуы несиенің
экономикалық мәнінен туындайды. ... ... ... ... мен жұмсалуы арасындағы уақытша болатын ... ... ... ресурстарға деген қажеттілікті туындатады.Міне,
сондықтан да мұндай жағдайларда ... ... ... категориялары
өздерінің меншікті қаражатқа деген жетіспеушіліктің орнын толтыру ... ... Бұл ... ... ... ... етіп ... айналыс шығындарын үнемдеуге де мүмкіндік жасайды. Ал ... яғни ... ... ... ... орнын уақытша
алмастыруы. Қазіргі несиелік шаруашылықта мұндай орнын ... ... бар. Бұл ... іске асу процесінде тек қана тауар ... ... ... ақ нақты ақшалардың уақытша орнын ауыстыра отырып, ақша
айналысын да жылдамдатады. Несиенің бұл ... ... ... ... ... ... көмегімен жүзеге асырылады. Несиенің бұл
қызметі ... ақша ... ... ... ... ... және ... айналымына да ықпал етеді.
Капиталдың шоғырлану процесі қызметі ... ... ... ... үшін ... ... ... Мұндай міндеттерді шешуде несиенің бұл
қызметі өндірістің ауқымын ұлғайта отырып, пайда ... ... ... ... ... ... жеделдету қызметі ғылыми- техникалық
ұйымдардың қызметін қаржыландырумен ... ... да, ... ... ғылыми- зерттеу орталықтарының ... ... ... ... ... өндіріске ғылыми технологияларды жаңалық ретінде
енгізу үшін де аса қажет болып табылады. Себебі, ондай шығындар ... ... оның ... орта және ұзақ ... ... есебінен қаржыландырылады. Несиенің формасы – бұл несиелік
қатынастар құрылымының, ... ... ... яғни әр ... және ішкі өзгерістер барысында толық сақталатын көрінісін білдіреді.
Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы ... ... де, ... ... сол ... сақталады. Несиенің екі
формасы бар: тауарлы және ақшалай. Мұндағы тауар түрінде ... ... ... ал ақша ... несиені банктік деп атайды. Қалған
несиенің түрлері осы екі форманың тәжірибеде қолдануынан туады.
Коммерциялық несие- бұл ... ... ... алушыға қарызға берген
тауарын білдіреді. Коммерциялық несиенің басты мақсаты, тауарлардың ... ... ... одан ... ... ... қарыз алушы да және
оны ... ... ... мен ... ... бола ... несие көбіне тауарды сатып алушыда нақты ... ... ... ... Мұндай жағдайда айналыс құралы ретінде қарыз алушының
көрсетілген соманы уақытында ... ... ... ... ... қолданылады. Коммерциялық несиенің банктік несиеден
айырмашылығы мынадай:
- ... ... ... ... мекемелер емес, яғни тауар немесе қызметті
сатумен айналысатын кез ... ... ... бола ... ... несие тек қана тауар формасында беріледі;
- қарыз капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты;
- коммерциялық ... ... құны сол ... ... пайыз
мөлшерімен салыстырғанда төмен болады.;
- Қарыз беруші мен қарыз алушы арасындағы несиелік мәміленің ... ... ... бұл несие үшін ... ақы ... ... қосылады.
Банктік несие – бұл банктік мекемелерден қарыз алушыларға ақшалай түрде
берілетін несиені білдіреді. Банктік несие негізінен экономикадағы кеңінен
тараған ... ... ... ... ... Банктік несие
бойынша несиелік қатынастың ... ... шарт ... ... ... ... несиеде несие беруші: банк және арнайы қаржы мекемелері
болса, ал ... ... ... ... бизнеспен
щұғылданатын қаржы ресурстарына деген сұранысы бар кез келген ... ... ... ... ... ... басты мақсаты- бұл пайыз түріндегі
табыс алу. ... ... ... ... әр түрлі несиелер
береді. Соның ішінде қазіргі нарықтық экономика ... көп ... ... ... ... ... ... Бұл несиелердің көптеген
түрлері бар. ... біз ... ... ... арқау болып отырған қысқа
мерзімді несиелендіру жүйесіне ғана тоқталамыз.
Несиені экономикалық категория ретінде ... ... ... және дамитын өндірістік катынас аркылы ... ... ... ... ... ... ... ез бетінше сипаттамайды;
оны осы мәміле негізінде пайда болатын өндірістік байланыстар немесе жүзеге
асу формасы - ... ... ... ... ... ... Қарыз мәмілесі тауар шаруашылығының әр түрлі сатыларына тән.
Экономиканың тарихи дамуымен бұл ... ... ... ... ... мәңге ие болады.
Әр түрлі шаруашылық жүйелерінде кездесетін мәміле типтерінің формалды
ұқсастығы олардаң бір атауымен - «несие» - ... ... әр ... несиелік қатынастары бір атауды сақтай отырып әр түрлі мәнге,
мазмұнға, ... ... ... ... ... ... ... отырып өзі де ауысып
отырады, өз мазмұнын өзгертеді. Кез ... ... ... ... жүйені жеңетіні және жоққа шығаратыны сияқты несие де ... жүйе ... ... жүйесіндеғі несиені жеңуші және
жоққа ... ... ... Несие мәміле типі ретінде тауар натуралды
шаруашылықтан тауар шаруашылығына өткен ... бері ... ... ... ... ... ... типі, тауарлы өндірістің
экономикалық категориясы ... ғана ... ... шаруашылығы шеңберінде
диалектикалық дамушы құбылыс ретінде де ... ... ... ... осы ... ... ... шығарылуы уақыт
бойьшша олардың бағасының өткізілуінен ... ... Бұл ... мынаған
байланысты: «тауарлардың бір типі өз өндірісіне көп ... ал ... ... аз ... ... ... Әр түрлі тауарлардың өндірісі жылдың әр
түрлі мерзімімен байланысты. Бір тауар өз нарығында пайда болса, ... ... ... шегуі қажет. Сондықтан, әлде бір тауар иеленуші келесі
бір сатып алушыдан бұрын сатушы ретінде көрінуі ... ... ... ... ... жиі қайталануы кезінде тауарларды сату шарттары
олардың ... ... ... Екінші жағынан, тауарлардың белгілі
бір түрін пайдалану, мысалы үйді, белгілі бір уақыт аралышна сатады. ... ... ... тек ... ... ... ғана шын мәнінде тауардың
тұтыну құнын алады. Сондықтанда ол тауарды төлемі төленгеннен бұрын алады.
Несиенің' ... ... ... ... әсер етуі өнім ... ... ... субъектілерінің игілігіне түскен кезде, ал айырбас фазасында
субъектілердің біреуінде қозғалысы тоқтаған уакытша босаған кұн мен ... оны ... ... қажеттілігі арасында қарама-қайшылық
пайда болған кезде мүмкін болады. Несие өндіріс факторы бола ... ... ... шыға ... ... бөлу категориясы ретінде өзінің
дербестігін жоғалтпайды, шынында тауарлар айырбасынын ... ... ... сатысында пайда бола отырып, қарыз мәмілесінің формасы
ретінде құн ... ... ... ... ... Құн ... ... ядросы болып табылады. Айырбас процесінде мәміленің екі
түрі ажыратылады: қарыз мәмілесі және ... ... ... ... ... ... тауарлар айналысы процесіне себепші болады. Қарыз мәмілесі
тауар ... ... ... және сатып алу-сату мәмілесіне қарсы қойып
салыстыру арқылы сипатталуы мүмкін. Олардың арасындағы негізгі айырмашылық
мынада: сатып алу-сату кезінде тауарларды ... ... бір ... ... мәмілесі кезінде эквиваленттің қайтарылуы ... ... ... құны ретіндегі тауарды шеттете отырып, оның өзіндік ... және ... ... ... ... асырады. Бұған керісінше, сатып
алушы айырбас қүны ретінде ақшаны иелігінен ... ... ... ... және ... бағасын өткізеді. Осыған сәйкес тауар мен ақша
орындарының ауысуы ... екі ... ... қарама-қайшылықтың жанды ... ... өз ... тағы да екіге жарылады. ... ... ... ... ... ... оның бағасын бастапқыда тек идеалды
түрде ғана белгілейді. Ол тауарды өз бағасы бойынша сатты. Алайда ол ... ... ... ... өткізіледі. Несие ақшаның төлем
кұралы ... ... ... ... ... ... ... кейінге қалдырылуы құн козғалысының
сатып ... ... ... ... ... ... жасайды.
Сондықтан қарыз мәмілесін сатып алу-сату мәмілесінің бір түрі деп
ойлауға болмайды.
Айырбастьң екі ... ... ... ... ... алу-сату мәмілесі олардың арасында кездейсоқ, өткінші байланысты
жүзеге асырады. "А" тауарды "В"-ға береді және одан ақша ... ... ... байланыс тек тауарлар мен ақшалар ... ғана ... ... ... сатып алу-сату мәмілесі
барлық қоғамда барлық тауар ... ... ... ... ... бұл ... ... жекелеген көріністерінде
кездейсоқ, өткінші ... ... ... ... мәмілесі, тіпті жеке
алынғаны да, басқа осындай мәмілелермен немесе экономикалық ... ... ... тыс ... ... ұзаққа созылған қатынасқа көшеді. Өзара ынтымақ, мақсаттың бірлігі
пайда болады.
Сатып алу-сату мәмілесі кезінде тұтыну құнының қозғалысы жүреді, ... ... ... қолында қалады. Қарыз ... ... ... ғана ... ... қоймайды. "Біз жай тауар туралы, тап
осындай тауар туралы, айтқанда сатып алушы ... ... ... ... әр ... ... сауда мәмілесіне дейін де және одан кейін
де олардын қолында иеліктерінен шығарған құн болады, бірақ ... ... ... ... ... ... ... Қарыз кезінде
"ақшалай капиталист бұл мәміледе құнды беретін жалғыз тұлға ... ... ол оны ... оның қайтып ... ғана ... ... ... тек бір ... қана ... ... оны бір тарап қана береді".
1.2 Қысқа мерзімді несиелендіру жүйесі.
Банк аралық ... өсуі ... ... ... банктің қоғамдық имиджін, тартымдылығын және ... ... ... ... табылады. Соған байланысты елімізде қазіргі таңда
қысқа мерзімді ... ... ... Ол ... ... ... тұрақсыздық әсерінен ... ... ... несиелік ресурстарды қолданғаны үшін аз шамалы пайыз
мөлшерін ... ... ... уақытша толтыруға мүмкіндік
береді. Одан басқа, пайыз мөлшері ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушы жалпы несиеге кететін шығын
бюджетін алдымен ала есептей алады. Қарыз алушылар үшін ... ... ... төмендету болып ... ... ... өзге несиелерге қарағанда қысқа мерзімді несиелендірудің
салыстырмалы мөлшері елу пайызды құрайды.[13.32]
Қысқа мерзімді несиелендіру жүйесінің ... ... ... ... ... ... қатар азаматтардың тұтыну мақсаттары болып
табылады. Айналым және негізгі қаражаттарды толықтыру несиелері, ... ... ... ... ... емес заңды тұлғаларға
арналады. Оның басым бөлігін бұрын сауда- делдалдық ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады да, оны жеке кәсіпкерлер құрайды. Бірақ, қысқа
мерзімді ... ... ... қатар, эканомикалық тұрақсыздық
жағдайында, өнеркәсіп құлдырауы жағдайында тәуекелді ... ... ... ... ... ... ... несиелік
салымдардың үштен бір бөлігін құрайды. Осы ... ... ... ... операцияларының айналымдылығы, пайдалылығы өте ... ... ... қысқа мерзімді несиелендіру жүйесі:
- ұзақ мерзімді қолданылатын тұтыну тауарларын ... ... ... автомашина сатып алу;
- мерекелерді тойлау;
- үйде бөлшек жұмыстарын жүргізу;
- жеке білім алу мен емделу ... шоп- ... ... ... ... тұтынушылық мақсаттарын
қанағаттандыру үшін қолданылады.
Тұтыну несиесі- бұл тұрғындарға тұтыну тауарларын ... алу ... ... ... үшін ... және ... ... несие. Тұтыну несиесінің негізгі ... ... ... ... ... Бұл ... бөлшек саудамен тығыз
байланысты: бір жағынан- тауар ... ... ... ... де
өседі, өйткені тауарларға болған сұраныс ... де ... ... жағынан – тұрғындарды несиелендірудің өсуі төлем ... ... Бұл ... ... ... ... нарықтың
тауарлармен толығу жағдайында көрінеді. Тұтыну несиесі көптеген елдердің
экономикасында үлкен рөл атқарады, ... ол ... ... ... ... ұшырайды. Бұл реттеуді екі түрге бөлуге болады:
беру ... және ... ... бойынша. Беру сатысында мемлекет
тұтынушыларды несиелеуде кейде қолдап, кей кезде ... ... ... ... бұл түріне несиелік шектеу әрекеті
таралады.
2. ТҰТЫНУ ... ... ... ... ... ... жағдайын талдау
Банктің несиелік қызметі оны ... емес ... ... ... болып табылады. Әлемдік тәжірибеде банк
пайдасының айтарлықтай бөлігі, дәл осы ... ... ... ... ... ... мінездемеге ие, ол коммерциялық банктердің
республикадағы ... ... ... ... ... пайда табу,
қаражаттарды тартумен түсіндіріледі. Қарыз алушыларға қысқа мерзімді
несиелендіру жүйесі ... ... ... үщін аз ... ... төлеумен қаражат жетіспеушілігін уақытша толтыруға мүмкіндік
береді. Одан ... ... ... қысқа мерзімді несиелендіру жүйесін
қолдану кезеңінде тұрақты болып, қарыз алушы жалпы несиеге ... ... ... есептей алады. Қарыз алушылар үшін маңызды аргумент,
салық ... ... ... ... бойынша Республикамызда басқа несиелерге қарағанда
қысқа мерзімді несиелендірудің салыстырмалы ... 50% ... ... ... ... ... бағытталған несиелер басқа несиелік
салымдардың үштен бір бөлігін құрайды.[14.48] Осы жағдай өнеркәсіптік
салаға ... ... ... айналымдылығы әлдеқайда жоғары
екендігін көрсетеді. Одан басқа несиені ... үшін ... ... ... ... үшін ... келмейтін жүк болып табылады. ... ... ... ... ... ... не ... құнына қосуға,
не пайда табуға мүмкіндік бермейді.Сондықтан мұндайнесие пайызын негізінен
тек ... ... ... ... ғана төлей алады. Әрине, ... ... ... ... және ... ... ... саласына несиелік қаражаттарды салу тиімдірек ... ... ... несиелендіруді несие объектілері бойынша
қарастырсақ, келесідей шешімге ... ... ... ... несиелердің
басты мақсаты болып, айналым қаражаттарының, негізгі қаражаттардың толығуы,
сонымен қатар азаматтардың тұтыну мақсаттары болып ... ... ... ... ... несиелері, сауда операцияларын жүргізу,
енгізу,негізінен банктік еме заңды тұлғаларға арналады. Оның ... ... ... делдалдық операциялармен айналысқан, қазір өндіріс және ... ... ... иеленушілері болып табылады да, оны
жеке кәсіпкерлер құрайды. Бірақ қысқа ... ... ... ... ... ... жағдайында тәуекелді келісім
болып табылады. Қазіргі заман шарттарында банк ... ... ... не ... ... ... үйреншікті
құбылысқа айналуда. Осындай жағдайлардың туындауынан құтылу үшін ең бірінші
несие қаражаттарын алу өтінішін қарастырудағы банктің аналитикалық ... ... ... ... ... ... ... маңызды.
Өтініштерді терең зерттеу, тәуекелділіктің алдын- алуға ... ... ... ... ... ... ... мәнге ие,
өйткені клиенттің банкроттығы нәтижесінде несиенің қайтарылмаушылығы ... ... ... салдары болып табылады. Американдық
кәсіпорындардың қаржылық жағдайы туралы сан ... ... бар ... энд ... ... кәсіпорындардың жыл сайынғы
сәтсіздікке ұшырауы белгілі: біліктіліктің жетіспеушілігі, басқарушылық
тәжірибенің жоқтығы, ... ... ... ... тәжірибенің жетіспеушілігі, салақтық деген сияқты ... ... ... жиі ... ... себебі, өспелі
басқару шарттарын орындай ... ... ... бар ... ... ... да, ал жүз ... бар кәсіпорынды басқару мүлде басқа нәрсе.Егер бізде клиенттің
несиеге қабілеттілігі ... ... ... ... ... қатар олардың
алған және өтелген несиелері ... ... ... ... онда ... ... несиеге қабілеттілігін талдау әлдеқайда оңай болушы еді.
Мысалы, Францияда аталған қызметпен айналысушы, ... ... ... Қарыз алушы туралы ақпарат жинағысы келген кез ... осы ... ... ... ... Несие жүйесінің жетілдірілуі
үшін осы жүйені елімізде енгізу пайдалы ... еді. Бұл ... ... мағлұматтар алғысы келетін коммерциялық банктер арнайы
телекоммуникациялық желі арқылы ... ... ... ... ... ... қандай екедігін біле алады. Жалпы қарыз алушылар туралы
ақпарат жинау ... ... ... ... “ Дан энд
Брэдстрит” компаниясы Қазақстандық нарыққа шығып, ... ... ... ... яғни жеке компанияның қаржылық жағдайын бағалау,
есепшот төлеу тәжірибесі, бизнестің басқа да этикалық нормаларын ... ... ... сот ... аймақтық және салалық маркетингтік
зерттеулер, толық шолумен елдердің экономикалық жағдайы, ... ... ... ... сот және төлем шоттарының анықтамасы, салалық,
аймақтық және ... ... ... ... болатын. Бірақ
кәсіпорындармен ұйымдар- коммерциялық банктердің клиенттері ... ... ... ... ... мағлұматтарды жинастыру қиынға
түседі.[9.257] Батыста осы тәрізді ақпараттарды бермеу, компанияны жағымсыз
жағынан сипаттаудағы маңызды көрсеткіш болып ... ... ... ... ақпарат жүйесін беруге қорыққандықтан, Қазақстанда барлық
кәсіпорындарға, қарыз алушыларға ортақ ақпарат жүйесі жоқ, ... ... ... ... Бұл ... ... өркениетті нарық
қалыптастыру мақсатымен заң органдарының тартылуы арқылы кешенді ыңғай
қажет. Отандық банк ... ... ... ... сияқты жетіспеушілікке көңіл аудармау мүмкін емес. Осылайда,
несиелік шарттар негізгі қарызбен, несиелік пайыз төлемдерінің ... ... ... ... ... ал ... ... несиенің қайтарылуын қамтамасыз етпейді. Тіпті сотқа
жүгінген күйде де ... ... ... ... өйткені келісім- шарт
жасасқан қарыз алушыны ... ... емес ... ... ... ... ... төлейтін нақты қаражат көзінің жоқтығы болып ... ... ... шарттар заңды дұрыс құрастырылмаған, кей кезде
оған уәкілетті емес ... қол ... ... ... ... ... міндеттемелерін белгілейтін, ең маңызды құжат болып табылады. Осыған
орай несиелік келісім – шартта сауатты көрсету, терең зерттеу қажет. ... ол ... ... ... ... мысалы, жерге жеке меншік туралы ... ... ... кепілдік ретінде қолдану тежелуде. Кепілдік келісім-
шарты бойынша несие ... ... ... ... ... ... Егер кепілдікті жүзеге асырғанна түскен сомма банк
алдындағы негізгі қарызбен қоса, ... ... ... ... төлету
шығындарын жаппаса, онда банк жетіспейтін сомманы қарыз алушының басқа ... ... ... ... азаматтық – процессуалды заңнамасында
келесідей төлемдер кезектілігі қарстырылады. Ең бірінші кезекте банкроттық
мүлкіне ... сот ... ... ол ... ... ... ... жабады., екінші кезекте, “социалды сала”: алименттер
төленеді, кемтарлық жәрдемақысы, жұмысшылардың жалақысының ... ... ... құқығын бюджет иеленіп, республикалық және жергілікті салық
төлемдерінің қарыздары өтеліп, тек ... ... ғана ... ең алдымен
ссуданы кепілдікке берген, содан соң басқа несие берушілерге келеді. Көбіне
осы уақытқа дейін банкрот болған адамның еш ... ... да, банк құр ... ... ... бәрі ... заңының негізгі
принциптерінің бірі- ... ... ... ... ... талаптарының артықшылықтарының ... ... ... ... ... үшін ең алдымен кепілдік ... ... ... ... өсуі ... халықты
несиелендіруді жетілдіру банктің қоғамдық имиджін, тартымдылығын және кіріс
негізін күшейтетін фактор болып табылады. Осы ... ... ... оған ... ... ... ... етеді. Банктің осындай бөлшек
қызмет көрсету ... ... ... ... ескере
отырып тиімді мерзімде бағаланатын үлкен көлемдегі несие беру өтініштерімен
байланысты.
Несиелік операциялардың ... ... ... ... жақсартумен тығыз байланысты. Банк клиенттің қай
тәуекелділік классификациясына жататындығына байланысты, ... ... ма, әлде жоқ па, ... ... ... және пайыз белгілеу
екендігін шешеді.
Скоринг, ... жеке ... ... ... ... қолданылады. Батыс банктерінің тәжірибесінде жеке ... ... ... ... ... екі әдіс ... әдіс (логикалық) болжамдалған эксперттік бағалауға және әлеуетті
қарыз алушының жеке ... ... ... ... ... ... негізінде банк маманы несие ... ... ... ... ... ... ... несиелік тәуекелділік тудырған
қарыз алушылардың “стандартты образымен” салыстырады. Төлем қабілеттілігін
бағалаудың логиакалық әдісі, әдетте әлеуетті клиенттердің ... ... ... ... дамуымен нығаяды. Осы мақсатпен көптеген
экономикасы дамыған ... ... ... ... ... жағдайы туралы ақпараттарды әрқашан топтастырып, ... ... бюро ... ... Осылайша АҚШ-тың 2000-нан астам
жеке ұйымдары, жеке тұлғалардың бұрын несие алғандығы, осы ... ... және ... ... несиелік рейтингі туралы ақпаратты иелене
алады.
Несиелік бюроларда ... ... ... ... сипаттамалар;
- сот шешімдері (егер несие қайтарылмай
сотқа жүгінген жағдайда);
- ... ... ... ... ... ... ... алушылар
туралы дерек;
“Сен- маған, мен-саған” принципімен, яғни банк басқа банктердің
клиенттері туралы ақпаратты ала- ... егер өзі сол ... ... жеткізсе. Клиент өзінің қаржылық жағдайы туралы несиелік
бюродағы ақпаратты ... ... егер қате ... ... ... дұрыстауға өтініш жаза алады. Бюрода сақталушы ақпараттың көлемі
мен сипаты, әр елдерде ... ... ... отырады.
Екінші көп тараған, жеке қарызалушылардың несиеге қабілеттілігін
анықтайтын, ... ... ... ... ... ... ... Дэвид Дюронмен ұсынылған осындай жүйе ... ... ... ...... және “ ... несие
топтарына бөліп қарастырды. Бұл ... ... ... ... ... , ... ... салмағын анықтау мен
бағалауға мүмкіндік береді. Әрбір көрсеткіш ... ... ... ... сандық шаманы шешеді. Осылайша таблица факторлары бойынша
топтастырылған баллдық ... ... Оның ... ... жолымен, несиеге өтінушінің несиеге қабілеттілігін ... ... ... ие болған үміткерге, егер оны қаралайтын
ақпарат болмаған жағдайда несие беріледі. Егер балл ... ... ... өтініші қабылданбайды.[16.75]
Скорингтік әдістің тағы бір ерекшелігі, ол белгілі бір ... ... ... әр ... ... ... әртүрлігіне байланысты, елдердің дәстүрлерінің сақталынуы,
адамдардың тәртібіне әсер ... ... ... өзгеруі
арқылы жүргізіліп отырады. Скорингті кеңінен енгізбес бұрын әрбір банк ... ... ... оны ... ... етіп ... алады.
Клиент рейтингі үшін баллдарды санау 12 көрсеткіштер бойынша
жүргізілетін неміс банкінің үлгісі негізінде скоринг ... ... ... ... несиеге қабілеттілігін анықтау принциптері:
1. Ақпарат. Клиент несиелік-ақпараттық бюродағы жағымсыз тақпараттарды
иеленбегені үшін-10 балл.
2. Қарыз өтеу ... 0 ... ... 81-100%
-20 балл;
3. Қамтамасыз ете алуы: 0-25 %- 1 балл; 25-50%- 4 балл; 51-75%- 7 ... 12 ... ... 20 ... Жеке мүлкі: Жеке мүлкі үшін, жылжымайтынмүлкі үшін, жылжымайтын мүлік,
бағалы қағаздар, ... ... ... ... ... Банктен ертеректе алынған несиелер: Егер клиент берілген ... ... онда балл ... Егер ... ... несиені
қолданбаса, онда оған 5 балл, егер ертеректе ... ... ... уақытында өтесе-15 балл иеленеді. Кей кездерде “ нашар” тәуекелге,
несиені өте ерте ... ... ... ... банк ... табыс табуға үлгере алмайды.
6. Біліктілік. Біліктілігі жоқ-0 балл; көмекші персонал-2 балл; қызметкер-
9 балл; зейнеткер-13 балл; басқарушы жұмысшы -13 балл;
7. Соңғы ... ... ... 1 ... ... ... 2 ... дейін-
3 балл; 3 жылға дейін-5 балл; 5 жылға дейін- 8 балл; 5 жылдан жоғары-
12 балл; зейнеткер-0 балл;
8. Өтініш берушінің ... 20 ... ... 25 ... ... 30 ... ... 35 дейін -8 балл; 50 дейін-9 балл; 60дейін- 11 ... ... ... ... ... ... қызмет-10 балл; басқа сала-6 балл;
зейнеткер-0 балл;
10. Жан-ұя ... ... ... ... ... үйленген, бірақ бөлек
тұрады-6 балл; ажырасқан-8 балл; тұл ер-8 ... Үй ... ... үйі жоқ-0 балл; үй жалдаушы- 5 балл; жеке ... ... ... ... ... нөл-10 балл; біреу-7 балл; екі-5 балл; үш-2 балл; үштен
көп-0 балл;
Егер үміткер 81 балл ... онда ... оң ... ... ал егер 61 ден 80 ... ... болса, онда жоғары да тұрған
менеджердің келісімін қажет етеді. 60 баллдан төмен ... онда ... ... ... ... түрін француздық банк “Credit Agricole”
қолдануда:
1. Несие мақсаты (0 ... ... ... ... ... ... автомобиль сатып алатын болса)
2. Клиенттің келісімді қаржыландыруға қатысуы (10%-төмен ... ... ... ... ... 45-50% -50балл)
3. Жан-ұя жағдайы ... ... ... егер ... ... ... Жасы ( 25жас тұлғалар-0 балл, 65жоғары-100 балл )
5. Мамандығы ... ... ... қызметкер-100 балл )
6. Жұмысбастылық (1 жылдан төмен -0 ... 4 ... ... )
7. Таза ... ... ( 9мың ... дейін-0 балл, 25мың евро-
100 балл )
8. Жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... үй-80 балл )
9. ... ... ( 1 ... төмен- 140 балл, екі жылдан жоғары-
0 балл )
10. Банктік шоттағы соммасы ( 800 евро-0 балл, 7,5мың евро-150
балл ... ... ... ... 510 ... жоғары алса, онда банк несие
алу өтінішін қанағаттандырады, 380-509 балл алса, несие беруге ... ... ал егер 380 ... ... ... онда ... ... банктерінің тәжірибесі бойынша тұтынушы несиесіне ... ... ... ... ... ... ... өтеу арқылы,
кіріс тұрақтылығы бір жерде ұзақ ... ... ... ... жайда тұруы және
жеке меншік үйінің болуы арқылы алады. Жұмыс бастылық саласын бағалауда
мемлекеттік қызметке көп ... ... ... ... жайт, клиенттің
жасы үлкейген сайын және ол зейнеткер болса, балл саны өсуде. Мысал ретінде
алынған елдерде 60-65 жастан жоғары ... және ... үшін ... Бұл ... ... ... және ... табыс көзі
бар, Ал Қазақстанда керісінше.
Пластикалық несиелендірудің дамуы скорингтік несиелендіру жүйесінде
үлкен рөлді иеленеді. Осылайша ... ірі ... ... ... ... ... төлем қабілеттілігін
бағалау үшін скорингтік әдісті қолданады. Несиеге қабілеттілікті скорингтік
бағалаудың ... ... ... дәлелді шешім қабылдауды
қамтамасыз ету, несие қайтарылмаушылығы дәрежесін төмендету, ... ... ... тез өңдеу және осының негізінде операциялық шығындарды
қысқарту. Экспресс талдау жүргізу шартымен скорингтік әдіс, банкке жолыққан
және ... ... ... ... ... ... көзінше несиелік
бюродан алынған ақпарат арқылы бірнеше минуттар ішінде несие ... ... ... ... ... күмәнсыз мойындай
отырып, шетелдік банктер, оның дамуына ... ... ... ... ... өтініштерді талдаудағы баллдық жүйе статистикалық мұқият
тексеруді және жоғары мамандықты, әрдайым ақпараттармен әдістерді ... ... ұсақ ... өздерінің скорингтік үлгілерінен, шығын
әсерінен бас тартуда.
Жеке тұлғалардың несиеге қабілеттілігін бағалаудағы скорингтік ... ... де ... ... ... 5 ... ... ұсынуда. Скоринг негізінен несиелік және сауда ұйымдарының
серіктестік байланыстарын ... үшін ... яғни банк ... ... болып, тауарды несиеге алуға ... ... ... ... ... сауалнамаларды тарата алады.
(Дербес деректер, жеке құжатын куәландыратын деректер, тұрғылықты
жері ... ... ... ... әлеуметтік статус; жанұялық жағдайы;
балалары мен асыраушылар саны және жылжымайтын ... ... жеке ... кіріс мөлшері; білімі және жұмыс орны ... ... ... ... ... ... несие беруге шешім қабылдайтын ... ... ... ... жеткізіледі. Бұл рәсім бір сағаттай уақыт
алады. Жағымды шешім қабылданған жағдайда несие параметрлері ( % ... ... мен ... ... ... ... ) ... алушының сенімділігі
мен алынатын тауардың әлеуметтік маңыздылығын балл бойынша бағалай отырып
қойылады.Несиеге қабілеттіліктегі скорингтік ... ... ... ... ... ... бюролардың құрылуын
тездетуге, ... ... ... тәжірибе алмасуды тездетуге
мүмкіндік туғызар еді. Скорингпен байланысты экономикалық жұмыс орталығы
баллдық ... ... ... ... алып, кейбір бағалау
шкалаларына түзетулер енгізіп отыруы тиіс. Банк шкала ... ... ... ... ... Керісінше, екйбір бағалау
көрсеткіштері төмен баллды немесе мүлде үлгіден ... ... екі ... ... ... ... ... классификациясы
тек несие берілген клиенттер арасында жүргізіледі.Біз несие берілмеген
үміткерлердің өздерін ... ... ... ... ... ... тиімді қарызалушылар болуы әбден мүмкін.Бірақ несиені ... ... ... негізінде жүргізіледі . Банктер осы бас тартуларды
тіркеп, бас тартылған қарыз алушылар ... ... ... Ол осы
клиенттердің, қайта несие алуға өтініш білдірген ... ... ... ... ... уақыт ағымымен өзгереді, сонымен қатар адамдардың
мінез-құлқына әсер етуші әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... ... жаңа клиенттер негізінде
жетілдіріп, жүйе сапасын ... егер ... ... ... жаңа
үлгілерді жетілдіріп отыру керек. Батыста жаңа үлгі бір ... ... ... ... осы уақытта экономикалық қандай тұрақтылықта болғанына
байланысты түрленеді. Қазақстан үшін максималды период ... жыл ... ол ... егер осы ... ... және қаржы саласында
ешқандай түбегейлі өзгерістер болмаса.
Қазақстанда скоринг жүйесін қолдану несиелендірудің төлем
көлеміне ... ... ... ... өсу ... ... ... бюролардың жоқтығы, ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы өте жоғары, олар
несиелік ұйымдарға, бұрын банктің қызметіне сүйенбеген ... ... ... ... ... Скорингті енгізудің тежелуі, банктік
менеджерлердің математиаклық және статистикалық ... ... ... ... ... үшін - ... ... несиелік тарихы
және статистикалық пакет қажет. Батыс банкирлері скорингтік жүйенің
артықшылығы ... ең ... ... ... ... ... Одан кейін жылдамдық , персоналдарды ұзақ уақыт
үйрету қажеттілігінің жоқтығы. Қазақстанда ... ... ... ... Ең ... ... ... алдын ала алып тастап, несие
комитетіне тек “жақсы” несиелерді жіберу ... ... ... ... АҚШ пен Батыс ... ... ... ... жедел бағалау. Скоринг негізінде клиенттің өткені туралы
әртүрлі ақпараттар ... ... және ... емес
әдістердің көмегімен болашақ қарыз алушылардың ... ... ... ... банк ... ... беру туралы тез шешім
қабылдауға, нарық жағдайына байланысты несие көлемін ... және ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Скорингтік жүйені дамыту мен жетілдіру қарыз
алушыларды іріктеумен банктердің тұрғындарға қызмет ... ... ... ... ... ... және ... тұтынушылық несиені өсіруге өз ықпалын тигізеді.
2.2 Қысқа мерзімді несиелендірі ... ... ... ... ... ... “Центр Кредит” банкінде де, жеке
тұлғалардың тұтыну қажеттілігін қанағаттандыру үшін ... ... ... қолданылады. Ондағы несиелендіру объектілері болып:
- ұзақ мерзімді қолданылатын тұтыну
тауарларын иемдену ( ... ... ... ... алу;
- мерекелерді тойлау;
- үйде бөлшек жұмыстарды жүргізу;
- жеке ... алу ... ... шоп- ... ... ... беру мен өтеу, екі жақтың міндеттерімен экономикалық
жауапкершілігін анықтайтын несиелік келісім- ... ... ... ... ... ... ... несиелендіру коммерциялық
негізде, жеделдік, қайтарымдылық, төлемділік, қамтамасыз етушілікпен жүзеге
асырылады. Несиелендірудің ең ұзақ ... – 1 ... ... Банк ... анықтағаннан кейін, қарыз алушылардан ... ... ... ... ... бас ... несиелік комитетімен қойылады.
Несие жалақы түріндегі, үнемі кіріс көзі бар, ... ... ... ... ... ... Банкке несие алу үшін: несиенің мақсатты
бағыты, соммасы, қолдану мерзімі, нақты ... ... ... ету ... ... ... жазуы тиіс.( №2 қосымша). Егер өтініш банктің
несиелік саясатына ... ... онда ... алушы келесі құжаттарды
әкелуге тиісті:
- қарыз алушының жеке куәлігі
- №3 ... ... ... орнынынан, соңғы 6 ай ішіндегі
орташа айлық ... ... ... мүшелерінің табысы туралы
анықтама
- өз уақытында несиені ... ету ... ... ... құжаттармен
қамтамасыз етілу [3.45]
Несиелік келісім шартқа отырмас бұрын, қарыз алушыдан ... ала ... оның ... ... талдап, несие
қайтарылмаушылығына әкелетін факторларды меңгеруі тиіс. Талдау нәтижесінде
Банк қарыз ... ... беру ... ... Банк несиені қарыз
алушыға кепілзат орнына бере алады, ерекше жағдайларда ғана, бас банктің
рұқсатымен ... ... ... ... ... ... пәтер, үй,
ақшалай және депозиттік қаражат ұлттық ... ... бола ... а, б ... ... кепілзаттық құқығы, мүліктік кепілзат
келісімшарты формасында ... ... ... Жеке ... ... ... салу келісімі, жанұяның кәмелетке толған мүшесімен
рұқсат етілген, траспорттық қаражаттар, бағалы ... ҚР ... және ҚР ... ... ... ... заңы банкке, қажет жағдайда ... ... ... ... ... ... алуға болмайды:
- тауарлы- материалды құндылықтар
- бағалы қағаздар
- ... ... ... ... ... міндетімен қамтамасыз етілген қарыз алушы өз ... онда банк ... ... заттың құнынан, сот қатысуынсыз,
несиені жаба алды. Егер ол сомма жетпесе, “кепілдік туралы ” заң ... ... да ... қол ... ... құқылы. Банк
кепілдікке берілген затты қорғауға міндетті Азаматтық Кодекспен реттелген.
Жауапкершілік ... ... ... ... өз ... ... ... Жауапкершілік жазба түрде жазылып, нотариуспен
бекітіледі. Несие беру, баланстық шотта 716 ашылған, жеке ... ... ... ... ... ... ... алушының тілегі бойынша бір
мезгілде немемс біртіндеп ... Жеке ... ... ... клиенттік базаның кеңейтілумен байланысты банктердің сауда
органдарымен қызмет ете отырып, қарыз алушыға ұзақ ... ... ... ... ... ... ... өтеу тәртібі, мерзімдері және әдістері,
пайыз қоса несие келісімінде көрсетіледі. Несиені және пайызды өтеу, аудару
және ... ақша ... ... ... Егер ... алушының күтпеген
қаржылық жағдайы болып қалып, несиені төлей алмай ... онда банк ... ... жоғары пайыз төлеуіне рұқсат береді. ... ... ... ... ... ... ... шарт арқылы жүзеге
асырылады. Төлем көлемі бас банкпен белгіленеді. Сонымен қатар банк ... ... ... үнемі қадағалап отырады, яғни олар әрқашан
қарыз алушымен байланыста болады. ... ... банк ... ... ... ... қолдану
- қамтамасыз етілгендігіқарыз алушыға
қызмет көрсеткен менеджерлер несені
рәсімдеу және бақылау кезіндегі барлық
ақпаратты, ... ... ... ... ... ... әсіресе, басқа экономикалық салаларға
қарағанда, банктік операциялар саласы жекелеген ... ... ... және ... сала ... ... ... мәселелердің шешімі тек заңнамалармен нормативтік- құқықтық
базаларға емес, сонымен қатар банктік жұмысшылардың ... ... ... ... ... жай, ... ... қысқа мерзімді
несиелендіру, несиелендіру принциптерін қатаң қадағалай отырылып жүзеге
асырлуы ... ... ... несие қайтарылмаушылығы тәуекелділігін
төмендету ... ... ... ... ... ... ... құру және даму банкі өзбағдарламасын “Қатты, бірақ адал!”
деген ұранмен жүргізуде. Біздің экономикалық жағдайымызда банктік ... ... ... оған ... ... ... сенімді болуы
тиіс екендігін ұйымдастыру керек. Екінші жағынан сенімсіз клиенттер банк
тарапынан ... еш ... ... ... ... ... барлығы, біздің банктік тәжірибеде өркениетті нарықтық қатынастарды
қалыптастыруға, қаржы-несиелік тұтқа ... ... ... ... өз септігін тигізеді.
3. ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ҚЫСҚЫ МЕРЗІМДІ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ РӨЛІ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ
1. ... ... даму ... мен ... ... ... ... сатып алу және пәтерге
жөндеу жұмыстарын жүргізу, жанұя бюджетіне ауыртпалық түсіреті біржолғы
шығындар. Ол ... шешу үшін ... ... қолдануға болады.
Бұл несие түрі экономиканың жандануына, халықтың сатып алушылық
сұранысының өсуіне ... ... ... бола ... Тұтыну
несиесі қызметінің соммасы өте үлкен. Жылжымайтын мүліктің мерзімін ұзарту
арқылы алу, ... ... ... көмегімен тауар сатып алу, оқу
несиесі, тұтыну несиесінің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ерекшеленбейді, оның еш
қиыншылығы жоқ. Осы несие түрінің кең ... ... ... ... ... ... заңнамасын сақтай отырып, саяси ... ... ... ету ... ... ... ... алушы арасында сенімділік
тудыру үшін маңызды. Банк, ... ... ... ... бере ... қолданған кезеңде қарыз алушының кірісі төмендемейтініне сенімді
болуы тиіс. Сол сияқты тұтынушы–банктің ұзақ ... ... ... ... ... ... тұрғын-үй алғанда. Егер екі жақтың бірі
келісімді бұзса, онда ... ... ... ... ... қаржылық
жағдайын минималды шығын арқылы шешуі тиіс. Осындай себептер ... ... ... елімізде тәуелсіздік алғаннан кейін бірден
енгізілмегені түсінікті болды.
Бірақ, қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... жасалуда. Осы несие
түрінің әлемде үздіксіз дамуда екендігін дәлелдейтін келесі деректер бар:
тек 70 ... ... ... ... ... үш ... қалдығы қалып,
90- жылдардың басында ол 600 млрд. доллардан асты. Германияда, мысалы ... осы ... ... бес есеге өсті, 90 жылдары 190 ... ... ... - ... категориясы болып
табылмайды, ол несиені ерекше түрдегі ... ... ... ... ... ... болады.
Осыған байланысты несие түрлері төмендегідей ... ... ... а) қысқа мерзімді (1 жылға дейін);
ә) орта мерзімді (1 жылдан 3-5 ... ... ұзақ ... (3-5 ... ... несиелеу объектілері бойынша: а) ... ... ... ә) айналым қорларына берілетін несие;
3) несиелеу әдістері бойынша: а) ... ... ... ә) ... несиелеу. Айналым бойынша сауда және ... ... ал ... ... ... да, қалдық бойынша да
несиелеудің элементтері бар.
Мысалы, тұтыну несиенің түрлері ... және ... ... ... ... ... төмендегідей жіктеуге болады:
1) несиелеу объектісі бойынша: тауарлы және қаржылық несиелер;
2} экономикалық мазмұны бойынша: сыртқы сауда ... ... және ... - кез ... ... үшін пайдаланылады
(қарызды өтеуге, бағалы қағаздарға инвестициялау);
3) несие ... ... ... үкіметтік және халықаралық
қаржылық ұйымдар беретін;
4) мерзімдері бойынша: кысқа ... орта ... ұзақ ... ... ... ... ... отырып,
компанияларға тауар қорының жылдам айналуына , ... ... ... көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Коммерциялық банктер де ... ... ... ... бере ... ... ... компанияларынан
тауар сатып алған тұтынушылар міндеттерін иемдене алады. ... ... деп ... ал клиенттердің мінндеттері дилерлік келісім-
шарттар болып табылады.
3.2 Тұтыну несиесінің ... мен ... ... ... ... тез танымал болуымен, ондағы әр банк
осы сала жүйесінде қызмет көрсетеді. Ресейде ... ... ...... стандарт” банкі 2000 жылдың мамырында ... ... аяқ ... ... ... ... 40 ... доллар шамасында 100
мың несие берді. Бұл жоба тек тек тұтынушыларды ғана емес, ... ... ... 800-ін ... ... болды.[17.10]
Азаматтардың алған несие көлемдері 1жыл ішінде 400 миллиард ... ... ... ... ... ... үшін 6000 ... несиелік
қаржаттардан келеді, яғни, әр ресейлік ... ... кір ... ... ала ... ... ... тұрғындарының үштен бір бөлігі несиеге
жүгінген. Тағы осынша ресейліктер несие алуды ... Дәл осы ... ... ... ... дами ... Ресейліктер банктерден, тек
қарыз алып қана қоймай, сонымен қатар оны өз ... ... ... бойынша несие қайтарылмаушылығы, қазргі тңда 3-6 ... ... бұл ... ... елдерімен салылтырғында едәуір төмен. Осының барлығы
шетелдік ірі операциялардың ... ... ... ... ... нарығына әсерін тигізді. Ең алдымен еуропалық жүргізуші топ
“PNP Paribas” өзінің “Getelem”компаниясы ... ... ... ... ... Бұл ... ешкімді таңдандырған жоқ, өйткені банк
бас кезінен тұтыну ... ... ... ... көзі түскен екінші банк болып, Дельта Банк ... ... ... Finance компаниясы жұмыс атқарды. ... ... бар ... ... ... ... ... мамандандырылатын
“Русфинанс” компаниясын ашты. Дәл осы үш жаңа ойыншылар, өздерінің тұтыну
несиесі көлемін ұлғайтып, Ресей нарығында лидер ... ... ... ... наықта шетелдіктердің үстемдік етуі арқылы іске
асырыла бастады. Ресейлік банктер, несие нарығына ... ... ... ... әбден мүмкін екендігін, өйткені тұрғындарды несиелендіруде
шетелдіктердің тәжірибесі ... көп ... ... Жеке ... ... ... Финанста” – 100 % несие портфелін, Дельта Банкте -90
% құрайды. Сонымен қатар шетелдіктердің ... ... ... ... ... және төмен кірісті адамдарға ... ... тек бір ... ... ... қызмет ете ... ... Ал ... ... ... ... істегенді жөн
көреді. Сонымен қатар шетелдік банктер мүлде басқа саясатқа ... ... ... тыс ... Мысалы, GECF, Дельта Банкті
қарамағына алмай жатып, оған 50миллион доллар несие берді. Ресейлік ... ... ... тікелей тәуелді, өйткені олардың ақшасы
Ресейде өте қымбат ... ... ... ... несиесі нарығында үстемдік
етуіне көмек береді деген ойлар бар. Бірақ олай ... ... ақша ... ... ... ... 2008 ... қарай тұтыну несиесі
нарығының көлемі 40-50 ... ... ... ... несиесі нарығы да дамып келеді. ҚР қаржы нарығы
мен қаржы ұйымдарын бақылау мен ... ... ... ... 3 ... ... тұтыну мақсатына берілген ... 10 ... ... ... ... ... ... – Алматы
қаласы болып табылады.
Қазақстанда алғаш тұтыну ... ... бола ... ... ... кірісі бар адамдарға ғана ... ... ... ... ... Нарық дамуы үшін, тек элиталық клиенттерге ғана емес, сонымен
қатар халыққа да қызмет көрсете білуі ... ... ... тұтыну несиесі
процесіне ірі қала тұрғындары араласқан. Соңғы жылдары несие нарығы, қаржы
нарығының ең дамушы сегменті ... ... ... ... ... ... ... тұрғындарды несиелендіуі болып табылады. Негізінен
банк секторын ... ... ... ... енді ... клиенттік базасын кеңейту үшін бөлшек бизнеске ауыса бастады. Бұл
қаржы секторының тұрақтылығы, ... өсу, ... ... ... ... ... ҚР ... Банкінің ақпараты
бойынша 2009 жылдың бірінші жарты жылдығындағы тұтыну мақсатына берілген
несиелер ... ... ... ... ... АҚ “Қазақстан Халық Банкі”-
23% ,АҚ “Казкоммерцбанк”-22% , АҚ “Тұран Әлем Банкі” -10 %,АҚ “Альянс Банк”-
22 % ... 2004 ... 2009 ... ... ... банктердің
физикалық тұлғаларға берген несиелерінің орташа сыйақы мөлшері ... -21,2% ... ал ... ваютасына 19,5 %-15,3% дейін түскен. Тұтыну
несиесімен байланысты ... ... ... ... ... ... көлеміне кепілдеем
мүліктің бағасының сай келмеуімен, несие тарихының жоқтығынан, ... ... ... ... несиелер арқылы қойылады.
Мөлшерлеменің төмендеуіне бірінші несиелік бюроның құрылуы және ... ... ... ... ... ... туралы сенімді
мәліметтердің ... ... ... ... заманғы
техниакалар мен процедураларды қолдану, ... ... ... күшейту, әмбебап есептік- кассалық бөлімшелерді ашу, жаңа
қаржылық институттарды дамыту, тұрғындардың төлем ... ... ... ҚР қаржылық ұйымдар және қаржылық нарықты ... ... ... ... ... тұтыну жүйесіне облыстық қалалармен
ауылдардың төмен қатысуының негізгі ... ... ... даму ... тұрғындардың тұрақсыз және аз
шамадағы ... осы ... ... ... ... дайын және қабілетті
ұйымдардың жоқтығы табылады.
Облыстық қалалардың біртіндеп экономикалық дамуы, тұрғындардың әл-
ауқатының жоғарылауы, банктік қызмет ... ... ... кең спектрлі өнімдер және икемді несие ... ... ... ... банктік емес ұйымдардың дамуы,
несиелендіру тек ірі қалаларда ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... туғызады.
Шетелдіктердің қатысуымен болған банкте, ел ішіне енгізу ... ... ... ... емес ... назарын аударып, басқа
да екінші деңгейлі ... ... ... ... бағдарламаларын
ұсына отырып, тұтыну мақсаттарына қарыз береді. Осыған қарамастан несиенің
маңызды бөлігі, әлі де ... ... ... ... валютасында
берілген несие көлемі ағымдағы жылдың 1 жартысында ... ... ... ... соған қарамастан ұлттық валютамен берілетін несие ... ... ол ... АҚШ ... қатынасына тұрақтылығынан көрінеді.
Өзіміз көргендей, Ресейлік несие бизнесі, Қазақстандық банктерді
басып ... ... ... ... ... ... ... де, даму динамикасының көрсетуі бойынша, оның өсуі ... ... ... әртүрлі деңгейіне бағдарлануы және
тағы басқа аспектілермен тығыз байланысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қысқа ... ... ... ... ... өз әсерін
тигізуші элемент болып ... Оның ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несие беруі, республикадағы
экономикалық тұрақсыздық әсерінен ... ... ... ... байланысты.
Сонымен қатар, бұл несиелендіру жүйесі тұтынушылар үшін де ... ... ... ... ... ... алушы жалпы несеиеге кететін
шығын бюджетін алдымен- ала ... ... Дей ... та, қысқа мерзімді
несиелендіру жүйесі өзінің кірістілігімен қатар, тәуекелді келісім ... ... да бaнк ... ... ... ... ... жетуі тиіс.Бірақ бұл жағдай елімізде толығымен атқарылмай жатыр. Ал
көптеген дамыған елдерде ... ... ... ... ... несие қайтарылмаушылығынан сақтап қалуда. Сонымен қатар
арнайы заңдар да дұрыс құрастырылмай, ... ... ... өз ... ... ... несиеге қабілеттілігін анықтау кезінде скорингтік
әдістерді қолдану қысқа мерзімді несиелендіру жүйесі елімізде кең етек ... ... ... ... 5 ... ... неиелендіруді
ұсынуда. Әсіресе, басқа экономикалық салаларға ... ... ... ... талап етіп , анағұрлым сезімтал және динамикалы
сала болып табылады. Көптеген ... ... ... ... ... сонымен қатар банктік жұмысшылардың білімі, тәжірибесі
және ... ... ... ... несиелендіру жүйесі эліміздің экономикасын
дамытудағы ... ... ... даму үстінде. Сонымен қатар алдағы
уақытта оның дами беретіндігініне еш күмәніміз ... ... ... ҚР Банк және банктік қызмет туралы заңы.
2. ҚР жылжымайтын мүлік туралы заңы
3. Положение о краткосрочном кредитовании физических лиц ... ... ОАО Банк ... ... Лаврушин О.И Деньги,Кредит,Банки М;1999г
5. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие А; 2004ж
6. Мақыш С.Б. Коммерциялық ... ... А; ... ... С. ... ... менеджмент М; 1995г
8. Сейткасымов Г.С Деньги, Кредит, Банки А;1999г
9. Усоскин Современный ... банк М; ... ... А.Г ... услуги коммерческих банков РК 08.00.10
Автореферат, Караганда 2002г
11. Кушербаев Б.П. ... және ... ... ... ... Автореферат, Қаарғанды 2002ж
12. //Деловая неделя 12 ноябрь, 2004
13. Банки Каз. №5,2002
14. БК №26 2002
15. БК №8, ... БК №4, ... ... и ... Каз правда 14 апрель, 2001

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Ипотекалық несиелендірудің нарықта алатын орны, халықты тұрғын үймен қаматамасыз етудегі негізгі құралы ретінде қолданылуы және қазіргі таңдағы еліміздегі ипотекалық несиелендірудің жүзеге асу тәртібі, басты мәселелері мен оларды шешу жолдары61 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендіру жүйесі73 бет
VІІ қысқы Азия ойындары5 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Алматы қаласында қысқы олимпияда өткізу мүмкіндігі41 бет
Алғашқы мерзімді баспасөз тіліндегі кірме сөздер26 бет
Ағымдағы және ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебі14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь