Шәкәрім Құдайбердиев (1858 – 1931)

Шәкәрім Құдайбердиев


(1858 . 1931)
Әділеттілікті, еңбекті, ізгі қасиеттерді ту еткен совет заманының өркені өсу кезінде, қоғам жақсаруы, қайта құру, өткенді марксистік.лениндік методология тұрғысынан объектнвті ғылыми, терең зерттеуге мүмкіндік ашылған жағдайда ақын Шәкәрім Құдайбердиев мұрасы халық қазынасына айналып отыр. Қазақстан Коммунисттік партнясы Орталық Комитетінін Бюросында «Ақын Шәкәрімнің творчестволык мұрасы жөнінде» мәселе қаралып, құптау хабар жариялануын қалың жұртшылық аса ризашылықпен қарсы алды. Мән . маңызы ерекше осы документте былай делінген: «Шәкәрімнің әдеби творчествисы идеялық . тақырыптық мазмұнының ауқымдылығымен, әсерлі де коркемдік қуатының молдығымен ерекше . ерекшеленеді. Жалпы алғанда, оның творчестволық мұрасы мол да, мағыналы және ол ХІХ және XX ғасырдың басындағы казақ әдебиетінен ерекше орын алады. Бұл мұра ұзақ жылдарғы «үнсіздік» пен нақақ жаладан кейін халыққа оралуға тиіс». Казақстан Компартиясы Орталық Комитстінің Бюросы ұлы Абайдың талантты щәкірті және оның реалистік дәстүрін жалғастырушы Шәкәрімнің шығармаларын сыншылдық тұрғыдан қарай отырып игеру, сөйтіп оларды халыққа жеткізу жөнінде, оның «Түрік, қыргыз, казак һәм ханлар шежіресі» және «Мұсылмандық шарты» аталатыл кітапшаларынан басқа барлық шығармалары еңбекшілер тәрбиесіне зардап тигізерлік зиянды идеялардан мүлдем ада екені өз алдына, олардың қоғамымызды рухани байыту ісіне, оның гуманистік және адамгершілік мүраттарын бекітуге қызмет ететіндігі туралы комиссия ұсынған тұжырымдар мен ұсыныстарға келісті. Ақынның уақытша жаңылысуы мен қателесуіне келсек, бұл оның дүние танымындағы белгілі бір шектеуліліктің көрінісі ретінде бағалануы керек». Өткенде қиын жағдайларда өмір сүріп, халыққа аянбай еңбек еткен бірсыпыра асыл
        
        Шәкәрім Құдайбердиев
(1858 – 1931)
Әділеттілікті, еңбекті, ізгі қасиеттерді ту еткен совет заманының
өркені өсу ... ... ... ... ... ... марксистік-лениндік
методология тұрғысынан объектнвті ғылыми, терең зерттеуге мүмкіндік ... ақын ... ... ... ... ... ... отыр.
Қазақстан Коммунисттік партнясы Орталық Комитетінін Бюросында «Ақын
Шәкәрімнің творчестволык ... ... ... ... ... ... қалың жұртшылық аса ризашылықпен қарсы ... Мән – ... осы ... ... ... ... ... творчествисы
идеялық – тақырыптық мазмұнының ауқымдылығымен, әсерлі де ... ... ...... ... ... ... мұрасы мол да, мағыналы және ол ХІХ және XX ... ... ... ... орын алады. Бұл мұра ұзақ жылдарғы
«үнсіздік» пен нақақ жаладан ... ... ... ... ... ... Комитстінің Бюросы ұлы Абайдың талантты ... ... ... ... ... ... ... сыншылдық
тұрғыдан қарай отырып игеру, сөйтіп оларды халыққа жеткізу жөнінде, ... ... ... һәм ... ... және «Мұсылмандық шарты»
аталатыл ... ... ... ... еңбекшілер тәрбиесіне
зардап тигізерлік зиянды идеялардан мүлдем ада ... өз ... ... рухани байыту ісіне, оның гуманистік және ... ... ... ететіндігі туралы комиссия ұсынған ... ... ... ... ... ... мен ... келсек,
бұл оның дүние танымындағы ... бір ... ... ... ... ... қиын жағдайларда өмір сүріп, халыққа аянбай еңбек
еткен ... асыл ... ... енді Шәкәрім
Кұдайбердиевтің бейнесі биіктей бермек. XIX ғасырдың екінші жартысы мен ... бас ... өмір ... ... ... ... рухаии,
мәдени, әдеби өміріне кейде айтарлықтай белсене араласып, гуманистік,
адамгершілік, демократтык, ағартушылық ... ... мол ... ... ... ... еді. Ол — әрі ... әрі прозалық, әрі
аудармашы, философ, тарихшы, біршама журиалистикаға да араласты. ... ... ... өзі өмір ... дәуірдің қоғамдық көріністері, ақыл –
ой іздсністері, толғамды тұжырымдары із ... Оның 78 жас ... ... 60 жылы ... ... ... ал 13 жылы ... дәуірінде өтті.
Шәкәрім өмірінің алғашқы он бес – жиырма жылы ... ... ... ... есептелсе, оның қоғамдық өмірге араласуы рухани шындалып, әдебиетке ден
қоюы ... ... ... ... еді. XX ... алғашқы
кезеңінде қазақ қоғам дамуының ішкі заңдылықтарына қарап әлеуметтік, таптық
қайшылық, қақтығыстар, ...... ... бұрын қалыптасқан
коғамдық ой – сапа тынымыз ізденісте болып, көркем сөз салмағы мол ... ... ... щақта Шәкәрім әдеби өмірге қулшына араласып, ұлт ... ... ... ... ... үш алып орнықтырған арна -
дәстүрлерді ... ... бола ... ... ... дені
Октябрь революциясына дейін жазылып. біразы баспада жарияланып, көпшілік
назарына ... ... ... ... ... дейін оның
бірнеше кітаптары жарық көрді: «Түрік. қырғыз, қазақ һам ... ... ... ... ... 1911 жылы ... «Қазақ айнасы»
өлсңдер жинағы, «Қалқаман — Мамыр», «Еңлік — ... ... ... ... ... Осы ... Шәкәрім «Айқап» журналы мен «Қазақ» газстінде
көтерілген мәселелерге ... ... ... ... ... Оның
«Білімділерден бес түрлі сөздің шешуін сұраймын», «Біздің мұқтаждарымыз»
мақалалары «Айқап» журналының 1912 жылғы 3—4 ... ... ... «Барша кырғыз білімділеріне ащық хат» блұар 1913, 1914, 1915
жылдары ... ... ... еді. Бұл туындыларды зиялы қауым
қалай Кабылдайды, Шәкәрімге ... үміт ... ... да ... Октябрь революциясы әкелген жаңа дәуірдің жаңалықтары, ... ... бірі ... бірі ... ... ... ... алсында
Шәкәрім әлдебір себептермен ауытқулар ықпалында бола ... да ... ... гуманистік, демократтық, ағартушылық ... ... ... ету ... ... ... ... Слвет
дәуірінде Шәкәрімнің бірсыпыра шығармалары жарық көрді. «Абай» ... ... 3—4 ... екі ... ... ... ... «Ләйлі –
Мәжнүн» поэмасынан аударған нұсқасы алғашқыда «Шолпан» журналының 1922 ... ... 2–8 ... ... жеке ... ... С.Сейфулиннің алғы
сөзімен Алматыда 1935 жылы ... ... ... ... бір топ ... жылы ... әдебиеті» газетінде және Леиинградта шығатын «Ақын
кітапханасы сериясының «Қазақстан ақындары» жинағында 1978 жылы ... ... ... ... ... бұрын жарық көрген шығармаларының Казақ ССР
Ғылым академиясының ғылыми кітапхана қорында сақтаулы қолжазбалары мен ... Ахат ... ... ... М.О.Әуезов атындағы әдебиет
және өнер ннститутының әдебиет тарихы бөлімі ақынның таңдамалы шығармалар
жинағын ... ... ... ... зерттегенде бұл қазынаға марксизм –
леннинизім ілімі турғысынан қарау ... ... ... ... ... ... ... салынбай, ақын мұрасына
объективті, ғылыми талдау жүргізіліп, әдебиет тарихынан өзіне лайықты ... шын баға ... ... ... зерттеуге ақынның ... ... ... және кейін, басылған шығармалары мен Қазяқ
ССР Ғылым акадсмиясы Орталык ғылыми кітапханасыиың қорында сақтаулы бірен –
саран ... ... ... ... ... ... ... ақын ретінде
қалыптасты, ой - өрісі, идеялық мақсат – ... ... ... ...... ... ... соңына дейін
ұстанды. Шәкәрім творчестволық қызметтің ... ... ... ... ... трактат жазуда, журналистикада үлкен ... ... бай ... тарихи мұрасы марксизтік– ленниндік
методологиялық тұрғыда жан – жақты ... ... ... ... ... cияқты Құдайберді туралы да деректер табылып калуы мүмкін.
М.О.Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясында ... мен Абай ... ... – қатынас суреттелген. Онда Құдайбердің ауырып, төсек тартып жатқан
кезі, оның көңілін ... Абай ... ...... ... – күй
көріністері, қадірлес қимас ағасының ... ... Абай ... ... М.О.Әуезов: «Карашоқыдағы қыстауға келген соң, Абай
ең әуелі әкесіне бармай, Күнкенің ... ... ... ... ең ... туысқаны Құдайберді көптен бері наус болатын. Алдымен ... ... ... - деп жазды. О.М.Әуезов суреттеуіне қарағанда,
Құдайберді сабырлы, ұстамды, ойлы, әкесі Құнанбайдың ел ... ... ... ... жас ... — Абай тартыс – жала, сұмдықтарға ілігіп кетпесе
екен деген қамқор ... ... ... адам ... М.О.Әуезов:
«Құдайберді өлерде Абай оған: «Балаларыңды әке ... бағу ... ... «жетімдік көрсетпепсін» деп ант еткендей болатыл. Айтқанындай, Абай
содан бері Құдайберді балаларын ... ... ... да, өз ... ... ... — деп жазды. Шәкәрімнің анасы Дәметкен туралы мәлімет
аз. М.О.Әуезовтің «Абай жолы» ромаиындағы ... ... ... ... Дәметкеннің басқа да ұлдаріл болған.
Құдайберді 1866 жылы, 37 жасында дүниеден өткен. Құианбай үлкен ұлы
Құдайбердінің аты ... деп оның ... ... ... ретінде
жаздыруы мүмкін. Немесе, Шәкәрім жеті жасында ... ... ... ... ... ... әкесінің атын фамилия етіп алды ма,
әлде Абай кеңес берді ме ол арасы беимәлім. Озі тірі ... ... мен ... ... «Құдайбердіұлы Шәкәрім» ... деп қол ... ... ... ... ... ... да белгісіз. Бұл, әрине, кішігірім ғана мәселе ... ... ... ... ... ... мен қызметіне катысы бар ... ... ... ... қажет ететіні ескерілуі шарт.
Шәкәрім өмірінің бірлаз жайы өз шығармаларында, әсіресе, «Мұтылғанның
өмірі» деген помасында жазылған.
«Бесімде оқу ... ... – анам ... сабаққа.
Жеті жаста жетім боп
Түскендей болдым абаққа.
Ардақта кенже жетім деп
Әлпештейді мені көп,
Надандыққа болды ... ... ... -
Деп бастайды ақын осы өлеңін. Шәкәрім «Түрік, қырғыз, қазіақ,
һәм ханлар шежіресінде» былай деп жазды: «Мен ... өз әкем ... ... ... хажы марқұминың тәрбиесінде қалсам да, бурынлаи ауылымыз,
қыстауымыз бөлек болғанда хажы марқұм мені ... деп аяп, ... ... ... ... ... ... не кслсе, соны істеп ғылымсыз
өстім».
Пайдаланған әдебиеттер:
«Шәкәрім шығармалары» Алматы «Жазушы» ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шәкәрім Құдайбердіұлы ( 1858 – 1931 )10 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлы (1858-1931)7 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірбаяны13 бет
Шәкәрім Құдайбердиев аудармаларының ерекшелігі32 бет
1931-1933жж. ашаршылық8 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
А.С.Пушкиннің шығармаларын аударудағы Шәкәрім Құдайбердіұлының шеберлігі80 бет
Абай және Шәкәрім – сазгерлік өнер мәселесі61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь