Бирманың XVI-XIX ғғ әлеуметтік-экономикалық дамуы

I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

II. Бирма мемлекетінің қысқаша тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5
2.1. Табиғаты,Халқы,Орналасқан жері ... ... ... ... ... ... ... ... 5
2.2. Қысқаша тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

III. Бирманың XVI.XIX ғғ. әлеуметтік.экономикалық дамуы ... ... ... .9
3.1. Бирма халқының отаршылдыққа қарсы күресі ... ... ... ... ... ..9
3.2. Экономикалық дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

IV. ХХ ғ. 40.70 Бирма халқының әлеуметтік экономикалық дамуы.17
4.1. Экономикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
4.2. Мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

V. Қорытынды бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
VI. Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
        
        Жоспар
I. Кіріспе
............................................................................
..........................3
II. Бирма мемлекетінің қысқаша ... ... ... жері…………………………..5
2.2. Қысқаша
тарихы......................................................................
7
III. ... XVI-XIX ғғ. ... ... ... ... ... қарсы
күресі......................9
3.2. Экономикалық
дамуы.............................................................14
IV. ХХ ғ. 40-70 ... ... ... ... ... Қорытынды
бөлімі......................................................................
...29
VI. ... ... ... ... және Білім Министрлігі
Курстық жұмыс
Бирманың(Мьянма)
XVI-XIX ғғ.әлеуметтік-экономикалық дамуы.
Алматы 2006
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі.
Оүңтүстік Шығыс Азиядағы орналасқан ... ... ... ... ... орын алады.Себебі бұл ... ... ... ... ... кезде мұнда көрші алып Қытай мемлекетімен
талай жылдар бойы ... үшін ... ... XVI ... ... ғаламдықтар келк бастады.Португалдық Бриту XVII
ғасырдың басында Сирианда мемлекет құрды. XVII ... I ... ... ... ... Бирманы қайта біріктірді де, Аваны астана жасады.
XVII ғасырдың 40 жылдары ... ... ... ... ... ... ... Пегу мемлекетін қалпына келтіріп, 1752 жылы
Аваны жаулап алды да, Таунгу ... ... Мон ... ... ... жаулап алуды көздеген ағылшындар
мен Француздардың Ост – Үнді ... қол ... XVIII ... бастап Бирмалықтар елді түгел біріктіріп, феодализмді дамыту
жолына түсті. 1752 жылы конбаундар ... ... ... ұсақ ... ... қарсы Жоғарғы Бирмада көтеріліс жасады.
Мінекей, Бирманың кішкене болсын тарихын келтіре тұра мен ... ... туу ... ... ... ... Бирма халқының
тәуелсіздік үшін жүргізген ұлт азаттық күресі арқылы ... ... ... ... ... ... болды.Сондай-ақ қазіргі
Бирманың халықаралық қатынастарда алатын орны мен ... ... ... зерттелу деңгейі.
Курстық жұмысты жазу барысында көптеген жалпы ... ... ... ... ғалымы В.В Василевтің «Очерк истории Бирмы» атты
еңбегі үлкен көмек ... ... ... ... ... ... ... жасаған. Сонымен қатар А.С. Кауфманның»Рабочий класс и националность
Бирмы»атты еңбегі үлкен көмек берді. ... орай ... ... әдебиеттерді таба алмадым, сондықтан еңбегім көбінесе ... ... ... ... ... курстық жұьысымдағы мәселені
көрсетуге тырыстым. Сондай – ақ осы курстық жұмыс ... ... ... ... ... әдістемелік нұсқау ретінде маған үлкен
көмек ... ... бұл ... ... ... бар. ... тарихи әдісі, хронологиялық әдісі, болжау әдісі және тағы ... ... ... ... ... өзектілігінен шығады. Яғни XVI – ... ... ... ...... дамуын көрсете тұра
халқының отаршылдарға қарсы ұлт – азаттық қозғалысын көрсету.
Курстық жұмыстың міндеттері.
1. Бирма мемлекетінің тарихын қысқаша шолу.
2. ... ... XVI – XIX ... ...... ... халқының XVI –XIX ғасырдағы отаршылдарға қарсы ұлт – азаттық
қозғалысын ... ... ... ... ... бөлімнен,
қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
II. Бирма мемлекетінің қысқаша тарихы.
2.1.Табиғаты, халқы, орналасқан ... ... ... ... ... Пьидаунзу мьянмайнган) - Оңтүстік-
Шығыс Азиядағы мемлекет. Бирма федеративтік республика. 1962 ... ... ... ... 1947 ... ... ... тұратын
және жоғары заң шығару органы қызметін атқаратын Рев. ... ... ... - ... ... ... ол әрі ... Председателі, қорғаныс министрі және Қарулы Күштер Бас штабының
бастығы. ... ... ... құрамында Министрлік Советінің
Председателімен министрлері бар Министрлік Советі жүзеге асырады. ... ... ... ... мемлекеттік жоғарғы советтер
құрылған. Жергілікті жерлердегі басқару органдары - ... ... ... Сот ... Бас сот ... ... жері негізінен таулы. Батысындағы Ракхайн ... ... м) ... ... жоталары (биікт. 5881 м-те дейін) елдің
солтүстігін, Шан және Тенассерим (Танинтайи) таулы қыраттары шығысын ... ... ... белесті Иравади жазығы бар. Климаты субэкваторлық,
ыстық, ылғалды1. Ең ыстық кез - ... ... орта ... 30-32° С,
ал январьда 15-25° С. ... ... жақ ... ... жауын-шашын
мөлшері 6000-6500 мм, жазық бөлігінде 500
_________________________________
1Л.И.Луракова.,Бирма.Природные райоры и ландшафты, М., 1967;
5
мм. Ірі өзені Иравадидің (1440 км ... кеме ... ... ... ... ... ... өңірі орманды, құнарсыз сары, құба, кейде
қызыл топырақты, ал жазық жерлері сортаңды қызғылт және ... ... ... 60 % -і ... ... қарағайлы, қылқан жапырақты орман
(таулы бөлігі мен теңіз жағалауында). Орманында сусар, виверра, ... ... ... ... ... піл ... Құстар, бауырымен
жорғалаушылар, қос мекенділер өтө көп.
Халқы. Бирмада 70-ке тарта ... мен ... ... Олар ... тибет -Бирма (Бирмалықтар, карендер, кая, нага т. б.), тай (шандар ... тіл ... ... ... ... ва) тіл ... жатады.
Халқының көбі Бирмалықтар (20 млн-ға жуық, Бирма халқының 73 %-і), ... ... және ... ... ... ... тілі - ... Дінге сенушілердің көбі буддистер мен ... ... ... 1 ... 41 адамнан, бірақ барлық жерде біркелкі орналаспаған.
Иравади өзенінің бойында 1 км2 ... 500 ... ... ... ... мен Шан ... қыратында 4-10 адамнан аспайды. Халқьның 20%-і қалада
түрады. Үлкен қалалары: Рангун, Мандалай, ... Жыл ... б.з. ... басталады.
6
2.2. Қысқаша тарихы.
Тарихы. Неолит дәуірінде Бирманы осы күнгі мондардың арғы тегі монкхмер
тайпалары мекендеген. Сірә, б.з. ... 2-мың ... ... солтүстіктен
осы күнгі аракандықтар мен чиндердің арғы аталары – тибет-бирма тайпалары,
сонан соң ... ... ... керек; Б.з. Бирма 2 және 1-мың жылдықта
тай халықтарының топтары келе бастаған, ал ... ... ... т.б. ... болған. (Біздің заманымыздың басында рулық құрылыс
ыдырап, Бирмада алгашқы мемлекеттер ... ... ... ... ... оңтүстік жағалауында мондардың өз алдына мемлекеті
болған құл иеленуші қалалары ... ... ... ... 4 ғасырдағы алғашқы деректерге қарағанда, пьюдің Шрик-шетр
мемлекеті өмір сүрді, ... ... (7 ғ.) ол ... және Орт. ... ... негізінен егіншілікті кәсіп етті. Алғашқы мемлекеттердің
діні буддизм мен брахманизм болды. 832 ж. ... ... ... Шрикшетрді талқандады. 10-11 ғасырда Бирмадағы мон қалаларының
бірлестігі - Раманадеса құрылды. 7-9 ... ... ... ... - ... мен ... ... Батыс және Оңт.Бат. Қытайдан
ауып келіп қоныстанды. 9 ... олар ... ... ... ... ... да, мондарды ығыстырып, пьюлерді ... ... ... Юго – ... ... М.,1968
3И.Ф.Васильев.,Очерки истории Бирмы 1885 – 1947, М.,1962
7
Бирма көсемдері арасындағы бақастық күресте Анораттар (Анарудтар) жеңіске
жетіп (1044), Паган мемлекетін ... ... ... ... ... (1057), Солт. Араканмен қоса бүкіл
Бирманы жаулап алды да, 11-12 ... ... ... іргелі елге
айналды. Осы тұста Бирмада буддизм біржолата орнықты. Паган ... ... ... үлгісін қалдырды. Елде пал, мон, ... ... ... жазбалар тарады: әдебиет, сурет, мүсін өнері
дүниеге келді. 13 ... ... ... ... ... ақыры 1283 ж.
монғолдардың соққысынан біржолата күйреді. Бирмада феодалдық ... ... ... ... ... ... және ... Бирманы шандар
басып алды. 14 ғасырдың басында олар ... ... ... ... құрды (Ппнья, Ава, Сагайн т. Бирма) 1287 ж. ... - Пегу ... ... 14-15 ғасырда Ава мен Пегу Бирмадағы
үстемдікке таласты. 16 ғасырда Таунгу ... ... ... ... ... Пегу қаласын (1539) жаулап алып, Төменгі
Бирмаға тугелдей үстемдік жүргізді. Оның мирасқоры ... ... ... ... ... өзіне бағындырды, шан князьдыктарына бақылау орнатты,
16 ғасырдың аяғында бұл ... ... ... XVI – XIX ғ.ғ. ... – экономикалық дамуы.
3.1. Бирма халқының отаршылдыққа қарсы күресі.
16 ғасырда португалдықтар, ... ... мен ... ... ... дя ... 17 ... басында Сириамда (Төменгі Бирма)
мемлекет құрды. 17 ... ... ... әкімі Анаупхелун бүкіл
Бирманы қайта ... де, ... (1635) ... жасады. 18 ғасырдың 40
жылдарында Таунгу мемлекеті ыдырап, бірнеше феодалдық иеліктерге бөлінді.
Мондар Пегу ... ... ... 1752 ж. Аваны жаулап алды ... ... ... ... - мон ... ... жағалауын жаулап алуды
көздеген ағылшындар мен француздардың Ост-Үнді компаниялары қол сұқты. 18
ғасырдың ортасынан бастап Бирмалықтар елді ... ... ... ... ... 1752 ж. ... ... құрушы Бирмалық ұсақ феодал
Алаунпая монғолдарға қарсы Жоғарғы Бирмада көтеріліс ... 1755 ж. ... ... ... ... ... соққы берді, 1757 ж.Пегуді
басып алды; Бирмада үстемдік жасау жолындағы Бирмалықтар мен ... ... ... мондардың жеңілуімен тынды, Алаунпая ... ... ... ... ... ... жарты
аралығындағы ең күшті мемлекетке айналды. 18 ғасырдың 00 жылдарының
аяғында ... ... ... беріп, 1770 ж. бітім шартын жасасты4.
1784 ж. Аракан, 19 ғасырдың 1-ширегінде ... ... ... и нац.- ... в Бирме,М.,1961;
9
Ассам ба 19 ғасырда Бирманы ағылшын отаршылдары басып ала ... 1- ... және 2- (1852) ... соғыстарының салдарынан Бирма Британ
Үндісінің шекарасындағы жаулап алған жерлерінен, Араканнан, Тенассеримнен,
Пегуден айрытылды. Бұл ... 1862 ж. ... ... деп ... ... құрылды.
Миндон билік жүргізген (1853-78) тұста Бирма реформа жолына түсті,
біртұтас ақша салығы ... ... ... ... басталды.Бір
жағынан феодалдық мемлекет нығайып, екінші жағынан товарлы-ақша қатынасы
дамыды. Реформа дәуірі ... ... ... ... ... ж. негізі қаланған жаңа ... . ... ... ... ... пен ... орталығына айналды.
1885 ж. 14 ноябрьде Ұлыбритания Бирмаға қарсы 3-отарлық соғыс ашты, 28
ноябрьде Мандалайды жаулап алды, бұрын Тибо баскарған Бирма жері 1886 ж. ... ... қол ... ... Ұлыбританияның Бирманы түгел билеп-
төстеуі елде партизан соғыстарын туғызды, бұларды отаршылдар бірнеше ... ... ғана әрең ... ... ... Бирманың әлеуметтік-
экономик. дамуында капит. қатынастар ... ... ... ... ... үнді, қытай) ; шешуші роль атқарды; ... ... ... ... ... ... ұсақ товарлы
уклад басым болды; ұлттық шет аймақтарда феодалдық және патриархалдық уклад
сақталды. 19 және 20 ... ... ... ... қарсы күресті күшейте
түсті. Алғашқыда ол отаршылдық үстемдік кезінде құлдырап кеткен ... ... ... ... Ұлттық қозғалысқа 1914-18 жылғы 1-дүн.
жүз. соғыс, Россиядағы Ұлы Окт. соц. революциясы ... әсер ... ... ... асыру жолындағы тұңғыш қозғалысқа ... ... ... ұйым - ... ... Бас советі (1920 ж. құрылып,
1930 жылға дейін жұмыс істеді) басшылык, өтті. 1918 ... ... ... ... ... ... (1923 және 1926), 1930-32 ... шаруалардың отаршылдыққа қарсы ірі көтерілісі болды. 30 жылдардың 2-
жартысында ұлт-азаттық қозғалысы өрістей түсті. Оны ... ... ... және рев. ... ұйым ... 1939 ж. ... Коммунистік
партиясы құрылды. Халық бұқарасының қысымымен 1935 ж. ... ... ие ... ... қабылдады, отарлық парламент құрылды,
премьер-министр сайланды, алайда губернатордың ... ... ... ... 1937 ж. ... ... ... жеке отар болды.
2-дүн. жүз. соғыс кезінде (1939-45) Бирма ағылшын отары ... ... ... ... ... ... кейін Бирмадағы
ұлттықалапатриоттық және рев. ... ... ... ... қарсы күреске пайдалану идеясы кең тарады. Бұл оларды жапоп
соғыс құмарларышен уақытша ынтымақ ... ... ... ... ... құрылды. 1941 ж. декабрьде жапон әскерлері Бирмаға
басып кіріп, 1942 ... ... ... оның ... аудандарын алды. Бирма
әскери-отарлық фашистік тәртіптің құрсауында қалды. Бұл ... ... рев. ... бәрі, оның ішінде коммунистер Халық
бостандығының ... ... ... ... 1944 ж. ... ... ... Бирманың ұлттық батыры Аун Сан ... Не Вин ... ... 1945 ж. 27 ... ... ... көтерілістің негізгі күші
болып, жапон басқыншыларың ... ... роль ... ... жапон
басқыншыларынан босатылғаннан кейін, ХБФҢЛ бастаған азаттық күресі елге
қайта оралған ағылшын империалистеріне ... ... 1945-47 ж. ... ... ... тобы ... 1946 ж. сентябрьде жалпы халықтық
саяси ереуіл ... ... ... ... ... көзі ... ... 1947 ж. январьда Лондондағы келіс сөзде Бирмаға тәуелсіздік
беруге, ... ... ... ... өткізуге келісті. Сайлауда ХБФҢЛ
депутаттары жеңіп шықты. Панлонда болған конференцияда (12 ... ... құру ... ... ... 1947 ж. 24 сентябрьде Құрылтай
жиналысы Бирма Одағының конституциясын қабылдады. 1947 ж. 15 ... ... ... ... ... деп таныған ағылшын-Бирма шартына
қол қойылды. Бирма ... ... ... Бирма Одағының мемл.
тәуелсіздігі 1948 ж. 4 январада ресми түрде жарияланды.
Бирма тәуелсіздік алар ... ... ... ... ... ... ... 1946 жылдың басында-ақ Бирма Коммунистік
партиясы жікке бөлініп, оның мүшелерінің бір ... ... ... ... ... ұйым ... 1946 жылдың аяғында ХБФҚЛ мен Компартпия
жікке бөлініп кетті. Аун Санды ... (19 ... 1947) ... топ ... ... ... соққы берді. Елде ұлттық буржуазия
басшылыңқа ие болды. Үкімет басына У Ну ... ... ... ... ... мен Соц. ... үкіметі еді 1939 ж. құрылып, 1945 жылға дейін
Халық рев. партиясы деп аталын келген).
Ұлт-азаттық күштерінің өз ... 1946 ... ала ... жікке бөліну 1948 жылғы өзара қарулы қақтығысқа әкеліп соқты. Компартия
астыртын жұмысқа көшіп, ұлттық ... ... ... ... ... ... армиясы мен 1946 ж. Аун Сан ... ... ... (ХЕҰ) кейбір бөлім-шелері қосылды. 1950 ... ... ... ... ... ... тастады.
3.2. Бирма мемлмкетінің экономикалық дамуы.
Бирма БҰ-на (19 апр, 1948) ңабылданды, өзге елдермен (Совет Одағымен 18
февр., 1948) дипломатиялық ... ... ... ... ... ... Бирма үкіметі капит. елдермен, 1950 ... ... соц. ... ... ... 1955 ж. ... құрылыс
орындарыя салу жөнінде совет - Бирма келісіміне қол ... ... ... (1955) ... әрі оған
белсене қатысушылардың бірі болды.
1950 жылдардың басынан 1958 жылға дейін экономикасы да, саяси бапты да ... ... ... бул ... ... ... программасының» (ел
экономикасын қалпына келтіріп, дамытудың 8 жылдық программасы) ... ... ... ... ... іші-нара жүзеге
асырылды, ел ішінде қарулы қақтығыстар болып шатты. Мұның бәрі ... ... ... әкеліп соқтырды. 1962 ж. 2 мартта Бирмада ... ... ... ... Не Вин ... ... және рев.
бағыттағы армия офицерлерінен құрылған Рев. ... ... 1962 ж. ... Рев. совет «Бирманың социализмге барар жолы» атты саяси декларация
жариялап, ... ... ... бас ... ... ... антифеодалдық және антикапиталистік сипат алған елеулі
өзгерістердің жаңа кезеңі басталды. 1962 жылдың өзінде Рев. ... ... ... ... ... ... жөнінде тиісті
шаралар қолданды5. 1963-66 ж. мұнай өнеркәсібі, ... ... ... байланыс түгелімен, өңдеу және кен өнеркәсібінің, құрылыс пен
ішкі сауданың негізгі бөлігі мемлекет ... ... 60 ... 2-
жартысында мемлекеттік сектордың жалпы өнімдегі үлес салмағы 50%-тен асты,
ал өңдеу өнеркәсібінде 60%-ке жуық, ... 70-80% ... 1962-65 ... мен ... ... ... ... заңдар қабылданды,
жоғары оқу орындарында (1964 жылдан) реформа жүргізіліп жатыр, тегін мед.
қызмет көрсету ... ... 1964 ж. 28 ... Рев. ... ... қорғау туралы» заң қабылдады. Осыған сәйкес Бирма соц. программасы
партиясынан (1962 ж. құрылған) басқа барлың саяси ... мен ... ... ... 1966-67 ж. ... жұмысшы советтері мен
халықтық шаруалар советтері құрыла бастады.
Сыртқы саясатта Рев. совет үкіметі бұрынғысынша бейбіт және ... ... ... Соц. және ... елдермен тең праволы қарым-
қатынасты нығайта түсті. 1960 жылдардың 2-жартысында бұрын ... ... келе ... ... ... ... кетті Ұлттық топтасуды
көздеген Рев. советі 1968 жылдыц ... ... ... ішкі ... ... кеңесші орган құрды, оған әр түрлі бағыттағы ... (У Ну да бар) ... ... ... ... 2. ... өнімін жинау.
3. Енекемен тик ағашын тасу.
15
Алайда оның ... ... ... ... бұл ... бір ... келе ... Бирмадан қашып кеткен (Тайландқа) ойшыл
оппозицияның қайраткерлері (У Ну т. б.) Парламенттік демократия ... ... ... ... ... Рев. ... ... іріткі салу үшін
әрекет жасай бастады.
1969 ж. ноябрьде өткен 4 партиялык сөминарда өзге мәселелөрмен қатар ... жаңа ... ... және елде ... ... ... қойылды. 1970 ж. 28 ... Рев. ... ... қоғамдар
(барлығы 24 мыңнан астам, ол 10 млн-нан артық адамды қамтиды). Құру ... ... ... мен қоғамдык ұйымдары. Бирма социалистік ... ... 1962 ж. ... ... Уставқа сәй-кес ол еңбекшілер
партиясы болып табылады, әрі революцияның нағыз көсемі болуға ... ... ... ... 1125 мүше-сі, 300 ыың кандпдаты, 730 мыңнан
астам тілеулестері (1970) бар. Астыр-тын партиялар мен ... ... ... ... ... (БҰДМ) 1959 ж. құрылған. Ол Бирма
Коммунистік ... (1939 ж. ... 1948 ... ... жұмысқа
көшкен) мен шағын ұлттардың кейбір ұйымдарын біріктірді. 60 жылдардын;
аяғында БҰДМ жікке бөлініп кетті. ... ... ... 1969 ж.
құрылған оңшыл оппозицияның эмиграциядағы басшысы - У Ну.
16
IV. XX ғасырдың 40 – 70 жж ... ... ... ... ... ... экономикасы
Қоғамдық ұйымдар. Халықтық жұмысшы советтері, Халықтық шаруа советтері,
Буддистік ... ... ... ... ... ... ассоциациясы, СССР-мен достық және мәдени байланыстық. Бирма
ассоциациясы 1952 ж. ... ... - ... ел. Экономикасынын негізі - аң
шаруашылығы. Аң шаруашылығы - ... ... 1/4 ... күн ... ... ... ... басты орын алады. Өнөркәсіп жабдықтары
негізінен шеттен әкелінеді.
Тәуелсіздік алғарнан бері (1948) Бирма ... ... жою ... капиталына кіріптарлықтан құтылу жолында бірнеше әлеуметтік-экономик.
жаңаруды бастан кешірді. ... ... ... финанс -кредит
жүйесінде, байланыста мемл. сектор басым, ал жөке меншік пен ұсақ ... а. ш-на ... етек ... ... ... өнімнің жалпы
құнының (1967/68 ж. 16,1
млрд. джа) 20%-і а. ш-ның (балық аулауды қосқанда), 40% -і ... ... ... ... ... тиеді6.
Ауыл шаруашылығы. 1968/69 ж. 8,7 млн. га жер жыртылды,
_____________________________
6И.П.Азовский.,Государственный сектор в экономике Бирмы, М., ... ... ... жер - 0,8 млн. га. ... ... күріш, 15%-іне
майлы (арахис, күнжіт) дақылдар, 8%-іне бұршақ, 5%-іне ... ... ... ... ... ... манго, ананас), шай, қант құрағы, темекі, 2%-
іне мақта егіледі. Кейбір даңылдардан жылына 2-3 рет өнім ... 1969 ... ... өнім ... (мың т): ... 7896, ... 25,4, жүгері 60,8,
арахис (аршылмаған) 392; күнжіт 82, ... 32, қант ... 1287, ... ... 35,7, джут 21. ... ... күріш егісінің 80%-ке жуығы Төм.
Бирмада, әсіресе, ... ... ... ... жүгері, мақта -
Орталық жазық бөлігінде, бидай, цитрус жемістері мен шай елдің ... ... ... ... ... мал басы ... ірі қара 7,2, енеке 1,5, шошқа 1,7; ... ... құс ... ... 300-400 мың т-ға жуық ... ауланды.
Өнеркәсібі. Ағаш дайындау және оны өңдеу - Бирма енеркәсібінің басты
саласының бірі. Ағаштың қатты түрлерін, ... тик ... сату ... - ... ... ... экспортерлердің бірі. Иравади өзенінің бас
жағынан, ... ... мен Пегу ... Шан қыратының бат. және ... ... 1,4 млн. м3 ағаш ... 0,3 млн. м2 тик) ... ... ... ... Ситуэ порттары мен ағаш ағызатын Иравади,
Ситаун өзендерінің бойындағы қалаларда шоғырланған. ... ... ... ... фабрикасы Сва қаласында. Бирмада 1968/69 ж. 724 мың т мұнай, 290 ... ... ... 108 т ... 9 ыың т ... ... ... Иравади өзенінің төменгі (Мьянаун, Пьи, ... жәнө ... (Чау, ... ... т. б.) ... кендері ашылған. Мұнай
айыратын кәсіпорындар Танхльин, Чау қалаларында. Елдің шығысындағы Бодуин
руднигінде ... ... ... ... ... ... Намту
қаласында балқытылады. Оңтүстіктегі Малакка түбегінеп өндірілгөн қалайы мен
вольфрам Тавой қаласында қорытылады. Күріш тазалайтын, өсімдік майын, ... шай ... ... өңдейтін, мата тоқитын кәсіпорындар бар. Болат-
прокат заводы, автомобиль және трактор құрастыратын заводтар, кеме ... ... т. б. ... ... Темір жолының ұз. 4070 км (1969), су жолы 8 мың ... ... ... 25,6 мың км. ... 52,6 мыңға жуық автомоб.
бар. Басты порттары: Рангун (елдің сыртқы сауда айналымының 85%-тен астамы
өтеді), Бассейн, ... ... ... астаналық аэропорты -
халықтар. әуе ... ең ... ... ... ... Тәуелсіздік алған жылдар ішінде
сыртқы сауда түгелдей мемлекет қарауына ... ... және ... да ... ... қарым-қатынас жасауы (Бирманың 1954 жылғы ... ... ... 1967/68 ж. ... ... ... ... саудасының
ұлғаюына жағдай жасады, оның капит. елдердін, ... ... ... ... ... ... экспортының аграрлы шикізат құрылымына
біраз өзгерістер енді. Мыс, дәстүрлі экспорты күріштің ара салмағы 1937- 41
ж. 46,2% болса, 1967-68 ... ал тик ... ... ... күн жара
0,7%-тен 4,8%-ке, ал мұнай мен мұнай өнімдері 20,8%-тен 0,1%-ке (елде ... ... ... ... ... ... ... станок, транспорт құрал-
жабдықтарын) әкелу өсті де, азық-түлік ... ... ... ... Жапония, Ұлыбриганиямен сауда
жасайды. Ақша өлшемі - джа. СССР ... ... ... 100 джа ... ... ... апр.).
Денсаулық сақтау ісі. 1968 ж. Бирманың әрбір 1000 адамына ... тууы ... ... ... ... тірі туған әрбір 1000 баланың
66,5-і өлді. Халқының орташа ғұмыры 44 жас. Ең ... - ... ... ... ... ... ... бар, таулы өңірдің ... жиі ... ... қызметі үлкен сауықтыру шараларын жүргізеді. Алапеске
қарсы күрес күшті, шешек түбірімен дерлік жойылған. Бирмада ауруханалар ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. 1956
жылдағы мемл. әлеуметтік қамсыздандыру ісі жүзеге ... 1969 ж. ... ... 346 ... (1000 адамға 0,7 төсек) ... СССР ... ... поликлиникасы бар госпиталь (200 орындық) салынды. 1969
ж. 2,2 мың ... ... ... үш мед. ... жылына 140 дәрігер
дайындайды.
Оқу-ағарту ісі. Ағылшын отаршылары ... ... ... ... ... ел ... Ол кезде 14 жасқа толған бала міндетті түрде ... ... ... оқыды. Отаршылық кезінде 3 түрлі мектеп ... ... оқ тек ... ... ... ... тек ... жүргізілді. Орта дәрежелі оқу орындарында пәндер негізінен ... ... ... ... ... ... тек бастауыш
білім алып, онан әрі оқи алмады. Өкімет басына Рев. советтің келуіне ... ... ... ... ... ... ... ашылды8.
Халық ағарту ісін басқару орталықтандырылды, жекеше ... Орта ... ... және а. ш-на ... ... 1968/69 ж. ... ... 3 млн., орта мектептерде
107 мыңнан ... ... ... 537 мың ... ... колледжінде
3,6 мың оқушы оқыды. Рангунда университет, 2 мед. институт және ... (1961 ж. СССР ... ... ... бар. 1968/69 ж. ... оқу ... 33 мың студент
оқыды.
Ең ірі кітапханасы Рангун мен Мандалайда, Рангунда музей мен ... ... және ... мекемелері. Ағылшындар жаулап алғанға дейін Бирманың
ғылымы мен білім беру ісі будда ... ... ... Олар Үндістан
мен Қытайдан алмасқан ғылым, білімдерін таратты. Бізге ... ... ... ... ... ... 1502 ж. ... Одан
кейінгі «Маха язавинджи» («Үлкен хроника») 1733 ж. шыңты. 19 ғасырдың ... әкім ... ... ... бар ... мен ... ... хроникалар құрастыратын комиссия құрылды.
Қазіргі бирма тарих ғылымы 20 ғасырдьң басында ... 1910 ... ... ... құрылды. Бұл қоғамның төңірегіне топтанған Бирманың
зерттеуші ағылшын ғалымдары - Дж. С. Ферниволл мен X. Льюстің ... ... мен ... ... залал келтірген отаршылдық тәртіпке қарсы
шықты. 1920 ж. тұңғыш ун-т (Рангунда) ашылды. 1946 ж. ... ... ... ... ... кейін (1948) ұлттың бирма ... ... ... Бирма тарихыныц комиссиясы құрылды (1949). Бирмада ... ... ... зерттейтін Халықар. институт бар және халықар
проблемалар жөнінде ... ... ... ... 50 ... ... тарихы
жөнінде көптеген оқулықтар шықты.
Ұлттық экономиканы қайта ... ... ... ... кең
көлемде жүргізуді талап етті. 1964 ж. экономика институты ашылды. Өкімет
басына Рев. советтің ... ... ... ... экономикасы
кеңінен оңытылып бирма экономикасын капит. емес жолмен ... ... ... ... ... және ... ... саласында 1955 ж. құрылған
көптеген бөлімі бар қолданыстағы зерттеулер институты үлкен роль ... ж. А. ш. ... ... 1963 ж. Мед. ғыл.-зерт. институты
құрылды. Ғыл.-зерт. жұмыстары ... оқу ... да ... ... Бирмада 1971 ж. бирма және ... ... ... ... Мемл. ең ірі газеттері: Революциялық советтің органы - бирма
тіліндегі «Людупиду нейзин» (1962 жылдан) мен ... ... ... ... ... ... Daily», 1963 ... «Гардиан»
(«Guardian», ағылшын тілінде); «Ботатаун» - «Вангард» («Vanduarg», бирма
тілінде); «Чемоуп» - ... ... ... ... ... алин» -
«Нью лайт оф Бёрма» («New Light of Burma», ... ... жеке ... «Янгоун нейзин» - «Рангун дейли» («Rangoon Daily», бирма тілінде).
Информациялық департамент журналдары: «Шеду» ... ... ... ... тілінде): Бирма соц. программасы пар-тиясының
журналдары (бирма тілінде); ... ея», ... ея», ... Ай ... ... ... ... ағыл-шын тілінде) журналы
халың арасына кең тарайды. Раднохабар тарату ісін Рангундағы ... ... ... ... ... жүргізеді.
23
4.2. Бирма мемлекетінің мәдениеті.
Әдебиеті. Бирма әдебиетінің тууы мен ңалыптасуы - 9-13 ғасырдағы Паган
дәуірі. Бирма ... ... - ... ... жазулар 5-7 ғ.
пью тілінде оңт. инд. кадамба ... ... ... Мазмұны -
буддалық ережелерден үзінділер. Бирма тіліндегі ... ... ... ... ... тас ... паган жазуы (1112).
Алғашқы кітап кептірілген пальма жапырақтарынан жасалып, үшкір болат бізбен
жазылған. 11 ғасырда Бирма әдебиеті лали ... ... ... ... ... (11-13 ғ.) ... монахтары палидің классикалық әдеби
тілінде көптеген филол., діни-филос. шығармалар жазды. Сол тұста көптеген
буддалық ... ... ... ... ... ... (1298-1364)
әдебисын жанры «Тика» пайда болады. Ал Ава ... (14- 16 ғ.) ... ... ... Өлең палп ... ғана емес, бирма тілінде де
жазылады. Поэтикалық жаңа түрлер туады. 18 г. ... ... тілі ... ... 2-жартысы мен 19 ғасырдың басында ... ... ... ... мен ... ... дамиды, халық бұқарасының, қарапайым
адамның өмірін суреттеу күшейеді. ... ... ... тәуелсіздігінен
айрылған соң, әдебиетте эпигондың етек алады. 20 ғасырда көркем ... ... ... ... ... ... (1947). Ұлттық
роман туады (Вун Схайячжи У Чи, Маун Ба Тин, У Ла т. б.). ... жүз. ... ... ... ... Б. ә. ... пен ... үшін күрес жолына түседі.Бирма тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін
(1948) Б. ә-нің ... ... Кодо ... Ма Ма Ле, Аун ... б.) ... және жаңа ... түрлерді ұлттың дәстүрге ... ... ... басты тақырыбы - патриотизм, прогресс, бейбітшілік
үшін күрес.
Архитектурасы мен бейнелеу өнері. Б. з. б. 2 ғ. мен б. з. 8 ... ... ... ... ... ... Татон мен Пьи.
Өзге монастырьлар мен ғибадатханалар біздің ... ... ... мен ... - 11-13 ... ерте ... мемл. пайда бола
бастаған кезде ерекше өркендеді. Ерте ... ... ... ... ... ... ... (Шуәзигоун) салынып,
олардың қабырғалары ... ... ... жануарлардың
бейнесімен безендірілді. Паганның мүсін өнері мен ... ... ... ... тастан, бал-шықтая, ағаштан жасалған мүсіндер
будда дінінің ықпалында болды. 18- 19 ғасырда ... ағаш ... ... ... ... ... құрылыс материалы негізінен
ағаш болса, ағылшындардың келуімен ... тас ... ... Ол Бирмаға
эклектикалық үнді-ағылшын архитектурасының үлгісін әкелді. Тас үйлер салуда
тәжірибесі аз ... ... ... ... кеңінен пайдаланды.
Совет Одағы технологиялық институтын, «Инья» ... ... ... тегін салып берді. Шетел шеберлерінің тәжірибесін У
Тин т. б. сәулетшілер ұлттың ... ... ... ... ... ... суретшілер - У Ба Ньян, У Ба Зо. Б. ... ж. ... ... ... соң ... өркендеді. 1952 ж. Ұлттық
мәдени орталық ашылды. Суретшілер (Маун Нан Вей, Маун Тин Эй, Сая ... ... Кий т. б.) мен ... (У Хан Тин т. б.) және мүсіншілер (У. Луин
т. б.) реализм ... ... ... ... ... ... ... музыкасы театр және би өнерімен тығыз байланысты. Оның
түп негізі би мен музыка ... ... ерте ... діни салт-
жораларға саяды. Бирмада буддизмнен бұрын натқа (рухқа) табынған мәжусилік
діни салт-жоралар кең ... Бұл діни ... ... ... ... ... ... Бирма музыкасы Паган мемлекетінің тұсында (11-13
ғ.) аса ... ... ... Бұл ... муз. өнердің дербес саласы
ретінде өріс алды. 1538 ж. Б. ... кең ... түрі - сайн ... ... ... ... ... (гонг), хне (бамбук гобой),
линквин және ... ... және кіші ... ... сылдырмаңтар,
қоңыраулар т. б. халық аспаптары ... 1837 ж. бұл ... ... Ширатқан жібек жіптен 13, 14 немесө 16 ішек ... ... ... - ең көне муз. ... ... 19 ғасырда бұл аспаптың
шебер орындаушысы У Маун Джи мен оның шәкірті У Маун Лат ... ... ... ... кең орын ... 18 ... сиам мәдениетінің
әсерімен Бирма музыкасында жаца мектеп туды. 18-19 ... ... ... ... ... ... Кхаун Тин, Ма Ма Ле сияқты аңын, композиторлар
Бирма муз. мәдениетіне үлес қосты.
Осы ... ... ... ... - ... түрмыс-салт әндері,
ойын-той, шаруа әндері. Қазіргі Бирмада ... муз. ... ... ... ... ... сондай-ақ европ. музыканың түрлерін
зерттейтін мемл. мектептер ашылды. Бирма мемл. ... ... ... 1956 ж. ... ... болды10.
Театры. Театр сауықтары ерте заманның өзінде-ақ діни және халық
сауықтары 11 ғасырдан бастап белгілі болды. 15 ғасырда мистериялың ... діни ... ... ... ... ... 18 ғасырдың аяғында
сарай театры ашылып, мұнда ойын-сауықтар тек ақсүйектерге ғана ... ... ... ... ... ... театры өз ойындарын
сахналық жасау-жиһазсыз ашық алаңдарда өткізіп отырған. 19 ғасырдың ... ... ... ... үйі ... ... Аунгбала, Сейн Кадон, У
По Сейн секілді биші – ... ... 20 ... 20 ... ... У. ... Ж. Б. ... А. П. Чеховтың пьесалары қойылады. Б. театры
- өзінің сюжеті мен түрі жағынан әр ... ... ... ... сияқты түрлі
жанрлар бір ойын ішінде өзара тоғысады. ... ... ... ... оркестр сүйемделдеп отырады. Бирма театрында ерекше
орын алатын жанр – би сауықтары мен биге құрылған ... ... ... тұраңты театр труппалары, қыстақтарда әуесқой халык,
театрлары істейді. Ұлттық актерлер кадрын ... ... және ... ... ... ... ... У Он Маун 1914 ж. Бирмадағы
тұңғыш «Борма филм компани» (Рангун) кино фирмасын құрды. 1920 ж. ... және ... ... ... ... 30 ... ... алуға болмайды», «Ассамнан шыңқан принц» сияқты ... ... 50 ... де-йін дыбыссыз фильмдер басым болды. Жапон
оккупациясы кезінде көптеген киностудия ... ... ... ... тек 1946 ж. ... келтірілді. Бирма тәуелсіздік алғаннан кейінгі
фильмдер халықтың отаршылдыққа қарсы ... ... ... ... ... шақырады. 1955 ж. Кино ... ... ... ... көркемдік жағын көтеру мақсатымен 1952 ж. академиялық
сыйлық белгіленді, ол жыл сайын беріліп тұрды. 400-ден аса ... ... ... 60-қа жуық көркемсуретті фильм шығады.
Көрнекті кино қайраткерлерінің ішінде У Тин Маун, У ... У Чхи ... Хла Мьо, Мьяи Лей, Ва Вин ... Джи Джи Тхей, Ньюн Вин, Вин У т. Б. бар.
28
Қорытынды.
Белгілі материалдарға сүйенсек, Бирма ... ... (мон және ... ... өз тілі мен ... үш ... астам уақыт бойында орнатып, шекаралық елдермен қарым «қатынаста
өмір сүріп жатыр.
Бирма екі және бір мың жылдықта тай ... ... келе ... ... ... Бирмада шандар т.б. ... ... ... ... ... ... ыдырап, Бирмада алғашқы мемлекеттер
құрылды.Біздің ... ... ... ... ... мондардың өз алдына мемлекет болған құл иеленуші қалалары
дүниеге келді. Араканда ... ... 4 ... ... ... , пьюдің Шрик - шетр мемлекеті өмір сүрді ,гүлдену дәуірінде ... ол ... және Орт. ... ... ... негізінен егіншілікті кәсіп
етті.
Бирманың тілі - Үндіқытай, қытай топқа жататын ... ... ... ... ... пайда болған көне тілі.
832 жылы Наньчжао (Қытайдағы ... ... ... ...... ... мон ... бірлестігі – Раманадеса құрылды.
VII – IX ... ... ... арғы ...... ... Солт – ... және Оңт.Батыс Қытайдан ауып келіп қоныстанды.
Мұндай жаппай қоныс аударулары ... ... даму және ... ... ... өмір – ... ... өзгеріп, енді Бирма жаңа даму
кезеңіне түсті.Бірақ әр ... ... жағы да ... ... ... қырқы соғыстар басталып, Бирма көсемдері арасындағы
бақастық күресте Анораттар ... ... ... (1044), Паган
мемлекетін құрды.Бұл Татон қалалар бірлестігін ... (1057), ... қоса ... ... жаулап алды да, XI – XII ғасырда
29
Оңтүстік – Шығыс Азиядағы ... елге ... Осы ... ... буддизм
біржолата орнықты.
Паган кейінгі ұрпағына архитектураның өшпес үлгісін қалдырды.Елде пал,
мон, пью, ... ... ... ... ... ... сурет, мүсін
өнері дүниеге келді. XIII ғасырда ... ... ... ... ақыры
1283 жылы монғолдардың соққысынан біржолата күйреді. Бирмада феодалдық
бытыранқылық басталды. ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан шабуылдар мен ... ... ... ... ... ... ... құрылыс пішінін
жоғалтты. Елде құлиеленушілік пайда болды.
Ал, XVI ғасыр Бирма жерлерінде басқа, түрлі мәдениет түрлі ... ... ... ... ... голландықтар мен ағылшын
конкистадорлары мен доминаторлары бирма жерінде өз ... ... ... ...... жерін иеленіп, шіркеу монарх ... ... ... ... ... ... шіркеу бастамасымен
бүкіл Бирма территориясынан 3 миллионға жуық құл Оңтүстік Америкаға және
Батыс Еуропа ... ... дя ... XVII ... ... Сириамда (төменгі Бирма)
мемлекет құрды. XVII I ширегінде Таунгу ... ... ... ... ... де, ... астана жасады. XVIII ғасырдың 40
жылдарында Таунгу мемлекеті ыдырап, бірнеше феодалдық ... ... Пегу ... ... ... 1752 жылы Аваны жаулап алды да,
Таунгу ... ... – мон ... ... ... ... ... көздеген ағылшындар
мен француздардың Ост – Үнді компаниялары қол сұқты. XVIII ... ... ... елді түгел біріктіріп, феодализмді ... ... ... жылы Конбаундар әулетін құрушы Бирмалық ұсақ феодал ... ... ... ... ... ... 1755 жылы ол ... біріктіріп, монғолдарға күйрете соққы берді, 1757 жылы ... ... ... ... ... жолындағы Бирмалықтар мен монғолдардың
ғасырлар ... ... ... ... ... ... ... бақылау орнатты.
Конбаундар мемлекеті Үндіқытай жарты аралығындағы ең күшті ... XVIII ... ... Қытай шабуылына тойтарыс беріп, 1770 жылы
бітім шартын жасасты. 1784 жылы Аракан, XIX I ширегінде Манипур мен ... XIX ... ... ... ... басып ала бастады. I. (1824 – 26)
және II (1852) ағылшын – Бирма соғыстарының ... ... ... ... ... алған жерлерінен, Араканнан, Тенассеримнен,
Пегуден айрытылды. Бұл аймаұтарда 1862 жылы Британ Бирмасы деп ... ... ... ... ... (1853 – 78) тұста Бирма ... ... ақша ... ... мемлекеттік мануфактура құрылысы басталды.
Бір жағынан феодалдық ... ... ... ... ... – ақша
қатынасы дамыды. Реформа дәуірі Бирма мәдениетінің гүлденген кезеңі болды.
1857 жылы ... ... жаңа ... ... қаласы Бирмада
буддизмнің, әдебиет пен өнердің ... ... жылы 14 ... ... ... қарсы III отарлық соғыс ашты,
28 ноябрде ... ... ... ... Тибо басқарған Бирма жері 1886
жылы 1 январьда Британия қол ... ... ... ... түгел
билеп төстеуі елде партизан соғыстарын туғызды, бұларды отаршылдар бірнеше
жыл өткеннен кейін ғана әрең басты.
31
Қолданылған әдебиеттер
1. ... ... ... Н.Ә.Назарбаев., «Тарих толқынында»,
3. Н.Ә.Назарбаев., «Сындарлы он жыл»,
4. Куракова Л. И., ... ... ... и ... М., ... ... И. В., 5000 храмов на берегу Иравади, М., 1967;
6. Можейко И. В., ... в ... ... в кн.: Из ... ... ... М.ғ 1968, с. 181-207;
7. Козлова М. Г., Бирма накануне английского завоевания, М., 1962;
8. Васильев В. Ф., Очерки истории Бирмы 1885-1947, М., ... ... В. Ф., ... на ... ... М., ... ... А.С, Рабочий класс и национально-освободительное движение в
Бирме, М., 1961;
11. Гаврилов Ю.Н., Борьба за независимость и ... ... ... М., ... Аун Сан, ... ... ... пер. с бирм. и англ., М., 1965;
13. Не Вин, Бирма на новом ... М., ... ... И. П., Государственный сектор в экономике Бирмы ... ... ... С. М., Бирма. Развитие капитализма в промышленности, М., 1968;
16. Василье в И. В., ... М. П., ... ... и ... ... 1964;
17. Климко Г.Н., Аграрные проблемы независимой Бирмы, М., 1964;
18. Шнайдер С. С, ... ... ... М., 1951;
19. Бирманский Союз. Сб. ст., М., 1958;
20. Планы-программы экономического развития стран Азии, М., 1966;
21. Попов Г. П., Бирманская литература, М., ... ... ... ... Бирмы. Сб., М., 1956.
32
18

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет
XIX ғ. ІІ-жартысындағы Қазақстан7 бет
XIX ғ. Қазақстан17 бет
XIX ғасыр поэзиясындағы өнер, білім, ғылым тақырыбы38 бет
XIX ғасыр тіл біліміндегі лингвистикалық мектептер мен бағыттар4 бет
XIX ғасыр қазақ ағартушыларының дүниеге көзқарасы15 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің көрінісі38 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі нәзиралық шығармалар38 бет
XIX ғасыр әдебиеті4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь