«Қызыл қырғын» құрбандары

Жоспары:

1. Кіріспе

2. Негізгі бөлім
а) «Қызыл қырғын» құрбандары
ә) НКВД балалары
б) Алты Алаштың арыстары

3. Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
1988 жылдың күзінде «Казахстанская правда» газетіне «Қоғамтанушылар нені тани алмаған?» деген ғылыми мақала дайындалды. Ондағы мақсат ұлттық республиканың шыққан тегіне балта шапқан Қазақстандағы қаралы кезеңнің қасіретін орыс тілді оқырмандарға жеткізу еді. Бірақ мұнын орнына 1989 жылдың 14-17 қаңтары аралығында екі республикалық газеттің бетінде ресми түрде сірескен тақырып партия тарихшыларының үлкен мақалалары жарияланды. Онда Голощекиннің қасақана ұйымдастырған ашаршылығы кезінде құрбан болғандардың санын әдейі екі еседей азайтып көрсетті. Былайша айтқанда, бұл орталық партократия зұлымының қазақ халқының алдындағы кешірілмес күнәсін баяғы зымияндық әдетіне салып, екі еседен артық жеңілдетті деген сөз.
Мұндай үлкен ғылыми оғаштықты КОКП тарихшыларының демографиялық зерттеу әдісін білмегендігінен ғана болды деу шындыққа жанаспайды.
Кейінгі кезде ізденімпаз жас зерттеушілеріміздің (Ә. Ғалиев, Т. Омарбеков, М. Қойгелдиев, Қ. Атабаев) арқасында көптеген архив деректері табылды. Сөйтіп, біздің бұрынғы таза ғылыми демографиялық талдауларымыз расқа шықты. Мысалы, 1927 жылғы республикалық ЦУНХУ-дің болжамы бойынша 1932 жылы Қазақстандағы ауыл халқының саны ғана 4.2 млн адам болуға тиіс еді.
Ал 1933 жылдың ортасында жүргізген ресми санаққа қанша адам қосып жазуға тырысып бақса да, өлгендердің санын көзбояушы шенеуніктер қанша азайтқысы келмегенмен, ауылдық жерде тірі қалған адамдардың санын 1.5 млн-нан асыра алмады.
Жоғарыда жасалған қылмыстың кесірінен есепші-зерттеушісымақтарымыз құрбан болғандардың саны 1.1-1.2 млн адам деп анықтаманы төмендетіп берді. Өкінішке орай, олар осы деректердің өзін бастапқыда жасырып келді де, кейіннен «темір сандыққа» салып тастады. Қазақстанда ашаршылықтан 2.5 млн адам өлді деген дерек шындыққа
Пайдаланған әдебиеттер:

1. Қызыл қырғын. 37-де опат болғандар
2. Абақты
3. «Егемен Қазақстан» газеті (1993 жыл 14 тамыздағы шығарылымы)
        
        Жоспары:
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
а) «Қызыл қырғын» құрбандары
ә) НКВД балалары
б) Алты ... ... ... әдебиеттер
Кіріспе
1988 жылдың күзінде «Казахстанская правда» газетіне «Қоғамтанушылар
нені тани алмаған?» деген ... ... ... ... ... ... ... тегіне балта шапқан Қазақстандағы ... ... орыс ... оқырмандарға жеткізу еді. Бірақ мұнын ... ... 14-17 ... ... екі ... газеттің бетінде ресми
түрде сірескен тақырып партия тарихшыларының үлкен мақалалары жарияланды.
Онда Голощекиннің ... ... ... ... құрбан
болғандардың санын әдейі екі еседей азайтып көрсетті. Былайша айтқанда, бұл
орталық партократия зұлымының қазақ халқының ... ... ... ... әдетіне салып, екі еседен артық жеңілдетті деген сөз.
Мұндай үлкен ғылыми оғаштықты КОКП тарихшыларының демографиялық зерттеу
әдісін білмегендігінен ғана ... деу ... ... ... ... жас ... (Ә. Ғалиев,
Т. Омарбеков, М. Қойгелдиев, Қ. Атабаев) арқасында көптеген
архив деректері ... ... ... ... таза ғылыми демографиялық
талдауларымыз расқа ... ... 1927 ... ... ... бойынша 1932 жылы Қазақстандағы ауыл халқының саны ғана 4.2 млн
адам болуға тиіс ... 1933 ... ... ... ... ... қанша адам қосып
жазуға тырысып бақса да, ... ... ... ... ... ... ... жерде тірі қалған адамдардың санын 1.5 млн-
нан асыра алмады.
Жоғарыда жасалған қылмыстың кесірінен ... ... саны 1.1-1.2 млн адам деп ... ... ... ... олар осы ... өзін бастапқыда жасырып келді де,
кейіннен «темір сандыққа» салып тастады. Қазақстанда ашаршылықтан 2.5 ... өлді ... ... ... жанаспайды. Өйткені, бұл деректер зұлматтың
беті ашылып, ... ... тез ... ... ... ... ақ ниет
жеңген кезде жиналды.
1926 жылғы халық санағынан кейін құрбан болған адамдарының санын 1937
жылға дейін ... ... ... ... төрт ұлт ... ... деректер келтіруге болады. Мысалы, 1926-1937 жылдар аралығында
қазақтар – 3,627,6 ... 2,181,5 ... ... ... – 860,2 ... ... ... ұйғырлар – 63,4 мыңнан 33,4 мыңға дейін, өзбектер –
129,4 мыңнан 110,0 ... ... ... ... Олар осы он жыл ... 1,816,2 мың ... жоғалтқан екен.
Голощекиннің құрығынан құрбан болған жазықсыз жандардың ... есте тұту ... енді ғана ... ... ... ... ... Қарқаралы оязы, Әлтеке-Сырым болысы,
Желтау баурайындағы Мырзатай қыстауында дүниеге келген. ... ... ... ... бұл ... ... облысы Ақтоғай ауданы ,
«Қаратал» совхозына қарайды. Оның ... ... жылы ... да жазба
деректерде түрліше пайымдалып жүр. Кеңес үкіметі ... ... ... ... ... ... ... тұтқындап, ату жазасына
кесілген үкімнің ... ... іс ... ... жеке ... ол 1866 жылы ... облысының Қарқаралы оязындағы
жетінші ауылында жарық дүниеге келгендігі баяндалған.
Қазақ халқының ... ой ... биік ... ... ... ... ... ортасы жайында да өкініштісі, әзірге ауыз
тұмытарлық, ... ... ... ... ... жылы Ақпан революциясы жеңіске жетіп, патша өкіметі ... ... ... ... Әлихан Бөкейханұлы, Ахмет Байтұрсынұлы,
Міржақып Дулатов, Мұстафа ... ... Ж. ... Х. ... 1917 жылы ... ... съездерін ұйымдастырып, өткізеді. Облыстық және ... ... ... ... ... ... өткізілсін деген қаулы
қабылданады.
Бірінші жалпы қазақ съезі Орынбор қаласында 1917 жылы 21-26 ... ... ... 14 ... бірі – ... ... партиясын
құру еді. Партияның аты – ... ... деп ... ... жасау, қазақ автономиясын құру мәселесіне даярлық жоспары
белгіленеді.
Осы съезде Әлихан ... ... ... ... болып сайланады. Бұл 6 миллион алаштың Әлиханды өзінің саяси ... ... ... ... ... ...... бірақ кісі қызығарлық тағдыр. Ғұмыры ащы арманға
толы, алайда адамға өнеге боларлық ... ... ... ... ... ... ... те, өте терең.
Біз онымен енді ғана таныса бастадық. Әлі танып болғанымыз жоқ Аса ірі
халық қайраткері, ... ... ... көрнекті ақын, жалынды
публицист, қазақ тілі білімі мен әдебиеттану ғылымының негізін ... ... ... ғажайып сыншы, композитор-музыкант және ... ауыз ... ме ... ... ... ... ... біліп отырған жерлесіміздің күреске толы өмірі мен мұрасына ... ... оның ... ... ... ... биіктеп бара жатыр.
Жас қазақ үкіметінің мүшесі болған мемлекеттік қайраткер басына 1929
жылы-ақ бұлт ... Бұл ... ... ... ... ... ... кезі еді.
1929 ж. қамауға алынған қазақ зиялыларының ішінде «рухани көсем» А.
Байтұрсынов та бар. 1937 ж. 9 ... ... ... ... ... РЫСҚҰЛОВ
Адам ретінде де, қоғам және саяси қайраткер ретінде де ерте ... ... ... ... ... жұрт ... ілініп, халыққа танымал
болды.
1984 ж. 26 желтоқсанда Жетісу облысы Верный ... ... ... ... ... келген Тұрар шешеден де, әкеден де ерте ... ... ... ж. бастап жиырма жастан жаңа асқан ... ... ... ... ... ол 1916 ж. ұлт-азаттық көтерілістің Әулиеата-Мерке
ошағына идеялық тұрғыдан басшылық жасады.
Тұрар ... ... ... ... мемлекеттік және партиялық
саясаттағы ұлы ... ... ... ... ... ... жергілікті ұлтшылдық көп жағдайда ұлы ... ... ... бой ... дәлелдеумен болды.Ол өзінің осы мәселелер
төңірегіндегі ойларын РКП(б) – ның XII ... ... ... 1923 ж. ... ... РКП(б) Орталық Комитетінде өткен ұлт республикалары жауапты
қызметкерлерінің IV мәжілісінде ешбір бүкпесіз ... ... Бұл ... мен ... ... сол кезде өз қолына шоғырландыра ... ... ... келе ... Екеуінің арасындағы алғашқы ашық қақтығыс
жоғарыда ... ұлт ... ... IV ... ... Осы ... Сталин Тұрарды «татар ұлтшылы» Сұлтанғалиевпен
пікірлессің, өзің де Сұлтанғалиев сияқты ... ... ... ... ... ол ... үзілді-кесілді бас тартып, «... Сталин жолдастың
мәлімдемесі дұрыс емес. Сталин қателесіп ... – деп ... ... ... ... «Кіші Қазан» бағытын жүзеге асыру нәтижесінде
жаппай ашаршылыққа ұшыраған өз халқына ара түсіп шырылдады. Сталинге хаттар
жазды. «Ұлы көсеммен» сөзге ... ... ... оның ... ел билеу
тәртібіне қарсы шықты. Нәтижесінде 1937-1938 ... ... ел ... алған үлкен террордың құрбаны болып кете барды.
МАҒЖАН ЖҰМАБАЕВ
М. Жұмабаев 1893 жылы 25 ... ... ... ... ... ... дүниеге келді.
Ақынның адам ретінде, азамат ретінде қалыптасуына ардагер Міржақып
Дулатов ықпал ... Ол ... әлем ... озық ... ... ... ... есігін ашты.
1913 жылы ақын Омбы қаласына келіп, оқытушылар семинариясына түседі.
Мағжан – табиғат ... ... ... Оның бұл ... де ... тақырыбы тәуелсіздік.
Ел тәуелсіздігінің жыршысы Мағжан ... өзі де 1937 жылы ... өз ... ... ... қырғынның құрбандығына
айналды.
Ел болып алыптарымызды жаңа ... ... ... ... ... десе ішкен асын жерге қоятын көнекөз қариялардың бары ... ... ... ... ... ашпай кетті-ау» деген ... ... ... ... ... ... 1960 жылы ақталса да, шығармалары халыққа жете
қоймаған тұста сол кезде ... ... ... хатшысы болған,
көрнекті мәдениет қайраткері Ілияс Омаров: «Мағжан – ... ... ... Күн нұр ... ... ... жұлдызы боламыз» деп
жүргендер сөніп қалады. Осы бір ... ... ... ... ... ... шаша ... келеді», – депті. Жалпы Мағжантану ісі енді-
енді ... ... ... ... ... рет ... ... Компартиясы
Орталық комитетінің қаулысы шыққаннан кейін біршама дүние жарық көрді. Ақын
шығармалары ... ... ... «Ана тілі» баспалардан оқушыға
тартты.
ЖҮСІПБЕК АЙМАУЫТОВ
Жүсіпбек Аймауытов қазақ әдебиетіндегі аса ірі тұлғалардың бірі. Ол ... ... ... сыншы, публицист, аудармашы. Әдебиеттің әр ... ... ... ете ... ол ... ... туған жаңа
советтік әдебиеттің негізін салушылардың алғы легінде болды. Көптеген ірі
шығармаларымен жаңа жанрдағы ... ... ... 1889 жылы ... ... ... уезіндегі
Қызылтау болысының бірінші ауылында туған. Арғы аталары ... ... ... өз ... ... да шағын шаруалы адамдар болған. 15 жасқа
дейін өмірі өз ... ... Ол ауыл ... оқып ... ... ... ... бала молда өзі екенін ... ... жылы ... ... ... барып орыс мектебіне түседі.
Бірақ ауыл шаруашылық мектебінде ұзақ оқи ... ... ... біраз
уақытын ол ауылда бала оқытумен, Баянауылдағы мектептің үшінші класында
оқуын жалғастырумен өткізеді. Содан ... 1911 жылы ... ... екі
класта орыс-қазақ мектебіне орналасады. Кейін интернатта білім алып, 1914
жылы Семейдегі мұғалімдер ... ... оны 1919 жылы ... ... ... араласатыны да осы кез. ... ... ... ... 1919 жылы ... бөлініп, Совет өкіметі
жағына шығады. Коммунистік партияның қатарына ... ... ... ... ... ... 1920 жылы Қазақстан советтерінің
құрылтай съезіне ... ... ... ... ... АССР ... ағарту
комиссариатында басшылық қызметте болды. 1921 жылы Семей губерниялық оқу
бөлімінің ... ... ... ... ... ... ... редакторы
болып істейді. 1922-1924 жылы Қарқаралыда мектеп мұғалімі болып, 1924-1926
жылы Ташкентте шығатын «Ақ жол» ... ... ... ... жылы Шымкент педагогикалық техникумының директоры болады. Ара-
тұра сол кездегі саяси науқандарға ... ... ... ... жәрдем ұйымдастырып, жиналған малды «өзі пайдаланып кетті» деген
жаламен жауапқа тартылып, артынан ақталады. Содан 1929 жылы ... ... ... бар ... ... ... тұтқынға алынады.
ОГПУ органдары істі тергеп-тексеруге ... ... іс ... ... қабылдамастан-ақ бірден айыптау мақсатына кіріскен. Әлгі аталған ... ... де ... үшін ... негіз боларлық айыптары жоқ
болса да, прокурордың санкциясынсыз-ақ қамауға алынған. Тергеу бір жылдан
астам ... ... және ... ... ... ... ұзақ мерзім
ішінде сол 14 айыпталушының ... ... ... ... ... Контрреволюциялық ұйымның программасы, уставы әлдебір алға
қойған практикалық мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... ... ешқандай нақты дерек жинай алмаған. Соған
қарамастан, айыптау қорытындысы жасалған да, ... ... ... органның қарауына берілген. Айыпталушылар іс ... ... да ... ... үшін ... ... қолдан ұйымдастырылған жасанды іс бойынша жаңа 14 адамға түгелдей
сырттай үкім шығарылған» – дейді Аймауытовтың ісін қайта ... ... ССР ... ... ... Т. Қ. Аймұхаметов.
Міне солардың қатарында ... ... ... 1931 жыл ... ... ... ... кезінде қыршынынан қиылды.
СӘКЕН СЕЙФУЛЛИН
Отыз жетінші жылдың қанды қырғынына ұшыраған есіл ердің бірі – ... ... ... ... Сейфуллин.
Сәкеннің (шын есімі Сәдуақас) дүниеге келген жері ... ... ... ... болысындағы Нілді мыс қорыту заводына таяу ... ... ... бұл жер ... Жаңаарқа ауданына қарайды.
1914 жылы қазанда «Өткен күндер» атты ... ... ... ... ... ... ... жаңа дәуірі 1917 жылдан
басталады. Патша өкіметін құлатқан ақпан революциясынан ... ... ... ... жұмыстарға белсене араласады. Сол жылдың
көктемінде құрылған Қазақ комитетінің председателі ... ... ... ... ... ... тобы «Жас ... атты ұйым құрып,
«Тіршілік» атты газет шығарады.
1922 жылы «Асау тұлпар» өлеңдер жинағы, «Бақыт ... ... ... ... ... ... ... «Тар жол, тайғақ кешу» (1927) атты мемуарлық романын,
«Айша» (1922), «Жер ... (1928), ... (1935) ... ... ... ... ғұмырын Совет өкіметі мен коммунистік партияға арнаған
қазақ даласының «қызыл сұңқары» да «қызыл қырғынның» құрбандығына ... бір ... ... ... ... ... СӘДУАҚАСОВ
Алты алаштың ардақты азаматы Смағұл Сәдуақасов 1900 жылы ... Омбы уезі ... ... ... ... Полтавка
поселкесіндегі екі жылдық бастауыш мектепте оқып, орысша сауат ашқан. ... ... ауыл ... ... ... 1920 жылы ... ... одағында қызмет атқарып, бұратана халықтар арасында үгіт-насихат
жұмыстарын ... ... ... ... ... ... болып сайланады. «Жастарға жаңа жол» атты кітабын жазады. «Еңбекші
қазақ» ... ... ... ... ағарту комиссары қызметтерін
атқарады. Ол – Қазақстандағы ... оқу ... ... ... ... ... ректорларының бірі. Смағұл Сәдуақасов – әдебиеттанушы,
қазақтың ... ... ... ... ... мемлекеттік ірі істерге белсене араласқан өжет, тура
сөйлейтін, ойы терең, сөзі ... ... ... ... басшылығының тізгінін ұстаған Голощекин ұнатпаған. С. Сәдуақасов
Сталиннің Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... әкелген Голощекинді сынап, пікірлерінің, іс-әрекеттерінің
терістігін көзіне, көпшілік алдында айтқан.
Оның шовинистік астамшылығына тежеу салуға тырысқан. Қазақтың ... ... ... ... қорғап, соған қамқорлық жасағаны да
әумесер басшының қанын қайнатқан. ... үшін ... ... қудалау
көрген, Мәскеуге кеткен. 1928 жылы транспорт инженерлерін ... ... оны ... соң С. ... темір жолында бас инженер қызметін ... ... ... ... 1933 жылы желтоқсанда Кремль ауруханасында дүние салды.
Оны «халық жауы» атанудан ажал ... ... да, ... қара ... жетпістен асқан әкесі Сәдуақас ақсақалға таңылды. Ол кісі ... ... ал ... ... қуғын-сүргінді көп көреді.
ҒАБДҰЛХӘКІМ БӨКЕЙХАНОВ
Ғабдол Бөкейханов 1896 жылы 15 ... сол ... ... ... Бөкей Ордасында дүниеге келіпті. Әкесі малшы болған
екен. Баласын оқытуға дәулеті жетерлік болса керек. Сауатын үйде ... Одан ... бір ... ... мектебіне беріпті. Алайда
әкесі ерте дүние салады. 12 жасар бала Хан Ордасындағы интернатта ... ... ... ... ... Оны 1912 жылы бітіреді де, өз бетінше
дайындалып, 1914 жылы Оралдағы ... ... ... 1917 ... ауыл ... ... ... Мұнда ол бір-ақ жыл
оқиды...
1928 жылы қаңтардан Қарақалпақ Автономиялық ... ... және ... ... ... ... ... Ғ. Нұрмұхамедұлы 1932 жылы ... ... бір ... ... ... ... төрағасы болды, 1933 жылы
Шымкентке мақта-трактор орталығын басқаруға жіберіледі.
1937 жылы 30 шілдеде Оңтүстік Қазақстан облыстық ішкі ... ... ... ... ... ... өтініш түседі: «Мен, Бөкейханов
Ғ. Н. Бүгінгі күннен бастап контрреволюциялық зиянкес ... ... ... Мен, ... өзім құрамында болған осы ... ... ... жиренемін. Ұйым туралы қосымша
көрсетулерді егжей-тегжейлі жазып беремін. ... ... ... ... ойын жинақтауға мүмкіндік беру жолы Алматыда ойластырылып
қойылған: «... ... мен ... ... кету ... тыйым салу
шарасы ретінде Оңтүстік Қазақстан ішкі істер басқармасының ішкі ... ... ... ... деп ... ... капитан Брайловский
дейтін НКВД-нің екі бірдей бөлім бастықтары қаулы шығарып ... онда мұны кіші ... ... 31 шілдеде өз қаулысын шығару
арқылы жүзеге асырады. Алдында, 29 ... ... ... жүргізіпті. Тұтқынға
да сол күні алса керек... Ертеңіне «мойындау», жеке өтініш білдіру.
Бөкейханов қылмыстарын мойындайды. Ісі 1934 жылы 1 ... ... КСРО ... Соты ... ... ... ... Липень мен
Гитлин 1937 жылы 28 желтоқсанда ... ... қол ... ... Соты ... ... ... диввоенюрист Горячев, мүшелері –
бригадвоенюристтер Г.А. Алексеев, А.Н. Микляев, хатшысы – 3 ... ... 1938 жылы 24 ... ... ... өткізіп,
Бөкейхановты көшпелі сессияның ... ... ... мен
қорғаушыларды қатыстырмай, куәлерді шақырмай соттау жайында хаттама
жасайды. Ертеңіне ... 17-де осы ... ... ... сөзін тыңдайды,
кеңесуге кетеді, қайтып келеді. Сөйтіп, сағат 17-ден 20 ... ... ату ... ... ... ... ... Үкім табан астында
орындалады.
ИМАМ ӘЛІМБЕКОВ
«Алаш» партиясының көрнекті қайраткерлері болмаса, басқа мүшелерінің
көбінің аты-жөні, ... ... ғой. ... тарихтан аты өшіп, ... бара ... алаш ... бірі Имам ... Ол ... ... ... оқытатын мектепті аяқтағаннан кейін
Семейдегі мұғалімдер даярлайтын ... ... ... ... ... ... соның ішінде Қаныштың ағасы Әбікей Сәтбаевпен
бірге оқыған. Семинарияны бітірген соң Семейде қалып, гимназияларда ... ... ... басын құраған «Алаш» партиясын ұйымдастырушылар,
халқымыздың біртуар ұлдары Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, Ә. ... ... ... қамы үшін бірге күрес жүргізген азамат....
И. Әлімбеков 1937 жылы 17 ... ... ... ... ... ... 1937 жылы 17 қырқүйектегі қаулысымен «контрреволюциялық
ұйымға қатысқаны» үшін ең ... жаза ... ... ... ... ССР Жоғарғы Сотының қылмысты істер жөніндегі коллегиясы 1988 жылы
4 қараша күнгі мәжілісінде 1930 жылы сәуірде сталиндік репрессия ... 14 ... ... ... ... бірі – Ғазымбек
Бірімжанов.
Осы кісі кім еді?
Москвадағы Бутырка ... ... М. ... 1929 жылы 3 ... ... ... ... «Бірімжанов туралы не айтасыз?» деп ... ол: ... ... реальді училищені бітірген. Бізбен бірге
Алаш Ордада істеген, Ташкенттегі университеттің дәрігерлік факультетінде
оқыған. Кейін «Ақ жол» ... ... ... ... ... «Шеген» деген үлкен атасының атымен жазып тұрды. Онан ... ... ... Бұл 1922 жылдың күзінде болатын», – деп ... ... 6 ... оқып, агроном мамандығын алып қайтқан.
«Енді еліме еңбек етем» деп келгенде, 1928 ... ... ... ... деп ... ... алынған, 1930 жылы атуға бұйырылып, артынан ол
үкім бұзылған. Он жыл айдауға жіберіліп, сол кеткеннен оралмаған.
Бұл ... ... ... ... қаламгер, дәрігер,
агроном, ағартушы адам болғаны аңғарылады. Ол негізінен осы ғасыр басындағы
қазақ ... күн ... ... ... ... қоғамдық-
әлеуметтік мәселелерді жалғастыра жырлаушы журналист, елді ... ... азат ету ... А. ... М. ... ... ... солармен үндес, пікірлес болған өрелі өрен.
«НКВД» ... ... ... ... ... Рысқұловтың жасы 16-дан жаңа асқан жалғыз ұлы ... ... ... ... ... қатпаған жігіттің сол жерде опат
болуы, екі қызы ... мен ... ... ... ... ... өткізген
жанкешті қиын өмірінен біз не білеміз?
Сәкен Сейфуллиннің жалғыз ұлы Аян ... ... ... ... ... жол ... үзіліп кетті.
«Алжир» тұтқыны Мәриям Есенгельдинаның екі жастағы жалғыз ұлын НКВД
қызметкерлері қолынан ... ... ... ... ... жіберіп,
нәресте сонда шетінепті... . Қатыгездіктің нағыз шығанға шығуы осы болса
керек.
Ілияс Жансүгіровтың ұлы ... ... ... кісі таңданарлық.
Қолынан тірідей алатын болған соң ... апай НКВД ... ... өз ... өз ... ... деп ... алып, сес көрсеткен!
Анасының нағыз ерлігінің арқасында Болат ... НКВД ... ... ... ... ... ... «халық жауының баласы»
болып келді... .
Зобалаңға ұшырағандардың әйелдері «халық жауының әйелдері» ... ... ... ... лагеріне («АЛЖИР») ұзақ мерзімге
айдалғанда, балаларының көрген құқайы да жетерлік екен. «Сталиндік тәрбие
беретін ... ... ... ... тауқыметін аяусыз тартты.
Сүлеймен Есқараевтың балалары да, қуғын-сүргінне көз аша алмаған қызы
Әлия қазіргі Қызылорда қаласында тұрған. Ал ұлы ... ... ... ... ... ... қызметкер болған.
Тағдыры ерекше тәлкекке түскендердің үлкен бір тобы – балалар, «НКВД
балалары». Сталиндік қанқұйлы заманның ... ... ... ... болады. Олар өте көп. Оларға ортақ бір ... бар. Ол – ... ... сәби ... мейірімге шөлдеп өскендіктен болар?!
АЛТЫ АЛАШТЫҢ АРЫСТАРЫ
Атылған жер ... ... ... іргесінде
Сталиндік сыңаржақ саясаттың қанды шеңгеліне ілініп, 37-нің зұлматты
жылдары құрбан болған қазақтың маңдай алды ... ... ... жер ... күні ... ... жатыр. Ол – Талғар ауданына ... елді ... ... ... Осы ... 2,5 мың озбыр саясат
құрбандары мәңгілік дамыл тапқан. Қай ... ... ... ... ах ... аңсаумен жүрген асыл жарларың, ұл-қыздарың, арысым деп
ардақ тұтқан халқың көк ... ... ... ... етіп ... тұр ... Бұған да тәуба! Топырақты туған жер төсінен бұйыртқанын тәуба!
Қазақтың арыстары жерленген жерді ... ... ... ... ... ... да, ... жерге бет алғанда, осы ... ... жаны ... ... ... ... ... қоғамының 1989 жылы сәуірінен бері жұмыс жасап келе
жатқандығы белгілі. Содан бергі тынымсыз ... ... ғой бұл. ... ... жерлері жайлы болғыр С. Сейфуллин, І. Жансүгіров, Бейімбет
Майлин, Ахмет Байтұрсынов ... ... ... ... 2,5 мың ... жерін анықтап отырмыз. Жерледі деген жай сөз ғой, атылғаннан
кейін бәрін «қара құзғынға» тиеп, ... ... ... ... шала-шарпы жаба салған. Амандық болса, оларды арулап ... ... ... ... жерлейміз. Сол жерден табылған төрт адамның мәйітін
бүгінгі күнді ... ... да ... ... ... ... бұл ... жеттік!
Диханбай қыстауында жатқан 2,5 мың арыстарымыздың кімдер ... ... ... ... «Әділет» қоғамының төрағасы,
академик Манаш Қозыбаевтың сөзінен білдік. Ол кісінің айтуынша, бұл ... 2,5 мың ... ... ... ... Ол ... ... комитетінің қызметкерлері табыс етіпті. Жоғарыда біз сөз еткен
қазақтың маңдай алды азаматтарының есімдері де сол ... ... ... ... ... бойынша 499 боздақ, не бары 14 күнде атылып,
осы ... ... ... ... ... болсақ, біздің қоғамтанушылар тікелей голощекиндік геноцид
салдарынан, тағы басқа өміршіл зұламаттың зардабынан күні бүгінге ... ... ... ... ... детерменизм, яғни амалсыз санға
тәуелділік жағдайында қойғанын әлі біле алмай келе ... ... ... ... жеңіп, сол дертті бір жола жазбайынша қазақты ... ... ... ... ... Қызыл қырғын. 37-де опат болғандар
2. Абақты
3. «Егемен Қазақстан» газеті (1993 жыл 14 тамыздағы шығарылымы)

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Майлин Бейімбет (Бимағамбет)9 бет
Саяси қуғын-сүргін құрбандары болған қазақ зиялыларының педагогикалық көзқарастары167 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)33 бет
Асханалық қызылша14 бет
Жануарларды қорғаудағы «Қызыл кітаптың» маңызы13 бет
Көрнекті қаламгер Шерхан Мұртазаның Қызыл жебе романы6 бет
ОҚО шаруа қожалықтарында қант қызылшасын егіп өсіруді механикаландыру және технологиялық картасын жасау53 бет
Полигибридті қант қызылшасының өнімділік көрсеткішінің тұқым қуалауы8 бет
Шерхан Мұртазаның «Қызыл жебе» (екі кітап), «Жұлдыз көпір», «Қыл көпір», «Тамұқ» атты бес кітаптан тұратын хамса-романын әдеби талдау11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь