Кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін жетілдіру жолдары

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ

1 КӘСІПОРЫННЫҢ БӘСЕКЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Нарық жағдайындағы кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігінің мәні мен маңызы
1.2 Кәсіпорынның және өнімнің бәсеке қабілеттілігін бағалаудағы әдістемелік негіздері

2 «СМАК» ЖШС.НІҢ БӘСЕКЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІН ТАЛДАУ
2.1 Кәсіпорынның технико.экономикалық сипаттамасы
2.2 Кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігіне талдау

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ БӘСЕКЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ ҰЙЫМДАСТЫРУШЫЛЫҚ.ЭКОНОМИКАЛЫҚ МЕХАНИЗМІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасындағы тамақ өнеркәсібінің кластер ретіндегі даму бағыттары
3.2 Маркетинг . кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін көтеру жүйесі ретінде

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
        
        Т. РЫСҚҰЛОВ атындағы ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ  УНИВЕРСИТЕТІ
«ЭКОНОМИКА» факультеті
«Экономика» кафедрасы
Д и п л о м ж ұ м ы с ... ... ... ... жетілдіру жолдары»
520830 “Экономика” мамандығының
күндізгі оқу бөлімінің
4 курс студенті
Байкошева Меруерт Алтаевна
Ғылыми жетекшісі:
Аға ... ... ... ... доцент
Тұмбай Ж.О.
Жұмыс қорғауға жіберіледі:
«Экономика» кафедрасының меңгерушісі
э.ғ.к., профессор Сейдахметов А.С.
АЛМАТЫ, 2007 ж.
| ... |бет |
| ... |3 |
|1 | ... ... ... ... НЕГІЗДЕРІ|6 |
| ... ... ... ... ... |6 |
| ... мен маңызы | |
| ... және ... ... ... |22 |
| ... әдістемелік негіздері | |
|2 ... ... ... ... ... |30 ... ... ... ... |30 |
|2.2 | ... ... ... талдау |41 |
|3 | ... ... ... ... |50 |
| ... ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ | |
| ... ... ... | |
| ... | ... |Қазақстан Республикасындағы тамақ өнеркәсібінің кластер |50 |
| ... даму ... | ... | ...... ... қабілеттілігін көтеру |58 |
| |жүйесі ... | |
| ... |65 |
| ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ |69 |
| ... |72 ... ... ... ... соңғы он алты жылдықта әлемде
жаңа экономикалық бейнелі тәуелсіз ... ... ... ... экономикалық тұрақтылық, азаматтық және ұлтаралық келісім қалыптасты,
ел ... ... ... үшін ... ... алды.
«Қазақстан – 2030» Стратегиясында дамудың ұзақ ... ... ... ... аумақтық тұтастығын толық сақтай отырып,
Қазақстанның тәуелсіз егемен мемлекет ретінде дамуын қамтамасыз ету, ... мен ішкі ... ... ... ашық ... ... экономикалық өсу жатады. Стратегия ... бірі ... ... ... ... ... ... прогресстің қазіргі кездегі жетістіктері
есебімен, көп салалық, бәсеке қабілетті өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... көп қырлы әр түрлі: өндірістік,
коммерциялық, қаржылық және ақпараттық өзара байланысты ... ... ... болып табылады. Нарықты қатынастардың ... ... ... бірі – ... қабілеттілік. Қазақстан
Республикасы ашық нарықты экономикаға өту жағдайында ішкі, сондай-ақ сыртқы
нарықтарда тұтынушы үшін ... шын ... ... ... өнім ... мен
жасауды талап етеді. Сол себептен де тауарлардың ... ... ... ... ... арасындағы рационалды экономикалық деңгейді іздеу
мәселесі туып отыр. Кез-келген ... ... ... және әлеуметтік өміріндегі хал-жағдайы осы ... ... ... ... Сол себептен де ... ... ... ... бірі ... ... тауардың бәсеке қабілеттілік құрамдас бөліктерінің ішінде баға
басты фактор болып табылмайды. Алдыңғы орындарға қазір тауардың тұтынушылық
қасиеттері (функционалдығы, дизайн) және ... ... бұл ... тек ... ... емес, сондай-ақ оның планетаның кез-келген нүктесінде
жасалу мүмкіндігі де есептеледі. ... ... ... ... өнімнің басқа фирмаларының сәйкес өнімімен салыстыру негізінде
жүргізіледі. Өнімнің бәсеке қабілеттік көрсеткіші пайдалы эффекттің ... ... ... ал ... ... ... тауар
сипаттамасының интегральдық көрсеткіштері – оның сапасы алынады.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... бойынша теориялық білімді бекіту, ұлғайту, оны қамтамасыз ету
әдістемесін меңгеру, тауардың (сүт өнімдерінің) ... ... ... және маркетингтік зерттеулер жүргізу табылады. Сондай-ақ тауарлардың
және қызметтердің бәсеке қабілеттілігін арттыруда бірнеше ұсыныстар жасауға
талпындық.
Осыған ... ... ... ... ... ... бәсеке қабілеттілік мәселелерінің мәнін және ... ... ... анықтау;
- нарықтағы өндіруші ... ... ... бірі ... ... ... ... сапасын жақсарту мәселесін талдау;
- «Смак» ЖШС-нің өндірістік-қаржылық қызметіне талдау ... және ... ... ... ... ... ... қарастыру;
- өнімнің бәсеке қабілеттілігін арттыру жолдарын ұсыну.
Зерттеу объектісі болып сүт ... ... ... ... ... ... және әдістемелік негізіне отандық және шетелдік
ғалым-экономистердің экономикалық бәсеке қабілеттілікті қамтамасыз ету
аясындағы ... ... мен ... ... ... ... отандық экономиканы реттеуге, импортты алмастыруға, отандық
тауар өндірушілерді қолдауға арналған зандары, заңдылықтары, нормативті-
құқықтық құжаттары зерттелді және ... ... ... базасы
ретінде Қазақстан Республикасының статистикалық Агенттігінің, кәсіпорынның
есептік мәліметтері, тұтынушылардан ... ... ... ... ... ... жұмыста мәліметерді өңдеу барысында
салыстырмалық талдау, ... ... ... ... ... ... зерттеу, экстрополяция, бюджеттеу сынды экономикалық
зерттеу әдістері пайдаланылды.
1 КӘСІПОРЫННЫҢ БӘСЕКЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... бәсеке қабілеттілігінің мәні мен маңызы
Біздің республикамыз да ... ... ... 50 ... ... ... мақсат етіп қойды. Осыған байланысты шаруашылық
субъектілерінің нарықта тиімді ... ... ... ... ... түсуге дайын болуы аса өзекті мәселе. Ауыл шаруашылық
кешеніндегі осы ... ... да мал ... өнімдерінің
бәсекеге қабілеттілігі мәселесін ... күш ... ... ... ... ...... деген қағидамен жұмыс істейді, сондықтан
тұтынушының талаптарын орындап, қажеттіліктерін ... ... ... жетуге болады.
Экономикалық энциклопедияда бәсеке, бәсекеге қабілеттілік терминдеріне
мынадай анықтама беріледі:
1) Тауарлар мен қызметтерді ... ... ... үшін ... Нарықта көптеген өндірушілер мен сатып алушылардың ... ... ... ... ... одан еркін шығу
мүмкіндігі.
Соңғы уақыттардағы ... ... ... ... ... ... М. Портердің еңбектерінде зерттелген:
«Бәсекелестік стратегия саланың құрылымы мен оның өзгеру үрдісін ... ... ... ... ... оның ішкі ... нарықтарда әрекет етуіне байланыссыз бәсекенің мәні бес күш ... ... келу ... ... ... пайда болу қаупі;
жабдықтаушылардың саудаласу қабілеті;
сатып алушылардың саудаласу қабілеті;
бар бәсекелестердің өзара ... бес ... ... мәні ... салаға қарай өзгеріп, ақыр аяғы
салалардың пайдалылығын анықтайды» [4].
Макконел К., Брю С. ... ... ... ... ... ... ... сатушылары және сатып алушылары көп болуы керек»
және «сатушылар мен ... ... үшін қай ... болсын жұмыс істеу
немесе нарықтан кету еркіндігі болуы керек» ... ... ... ... ... – нарықта әрекет
етуші кәсіпорындардың арасындағы сатып алушылардың әр түрлі қажеттіліктерін
қанағаттандыра отырып өз ... ... ... ... қамтамасыз ету
мақсатындағы бақталастық, күрес. Әлемдік нарықта тауар өндірушілердің ... орын ... ... ... ... жету үшін ... тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін жоғарлату талап етіледі. ... ... ... ... ... ... алудың тиімді
шарттарына қол жеткізуге мүмкіндік береді» [6 ].
«Өнімнің бәсекеге қабілеттілігі дегеніміз оны ... ... ... уақыт
мерзімінде сәтті сату мүмкіндігі деп анықталады. Ал кәсіпорынның немесе
фирманың бәсекеге қабілеттілігі – бәсекеге ... өнім ... ... ... ... ... ... (өткізу аймағында), нақты уақыт
аралығында сәтті әрекет ету қабілеті» [7].
«Тауардың бәсекеге қабілеттілігі – ... ... ... яғни оның
сапалық, техникалық, эстетикалық сипаттамаларының және коммерциялық өткізу
жағдайының тұтынушылар ... сай ... ... ... ... ... алып ... та олар бір-біріне қарама-қайшы келмейді,
керісінше бірін –бірі толықтырады. Бірақ оның әр қайсысын толық деп ... ... ... ... ... ... ... белгілерін
атап көрсетуге болады.
1) бәсеке – шаруашылық ... ... ... ... ... қабілеттілігінің құрылуының
негізіне нарық субъектілерінің арасындағы ... ... ... мен ... ықпал етеді;
2) бәсеке – өнімнің техникалық, экономикалық, маркетингтік
көрсеткіштеріне оны жобалаудан бастап ... ... ... ... ... ... ... бәсеке – даму мен өсудің қозғаушы күші, мақсат таңдаудың,
сол мақсатқа жету ... ... ... ... ... ... – өнімнің қарастырылып отырған кезеңдегі
нарық ... ... болу ... Бәсекеге қабілеттілік өнімнің
белгілі уақыт сәтінде салыстырмалы бағамен нақты нарықта өтуі үшін ... ... ... ... жиынтығы арқылы анықталады.
Тұтынымдық қасиеттер – тауардың ... ... ... сипаттамалары. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін ... ... оны ... ... ... ... жоғары деңгейде пайда алу
болып табылады.
Қандай да бір ... ... ... ... үшін ... оған әсер ... ... зерттеу керек. Бәсекеге
қабілеттілік факторларын зерттеп, олардың сәтті әрекет ету ... соң ... ... ... даму ... ... ... Күш-
жігерін неғұрлым бәсекелік артықшылықтарды дамытуға, қайтарымы мол бағытқа
жұмылдырады.
Өнімнің нарықтағы бәсекеге қабілеттілігіне ықпал ететін ... ... ... үшін ... ... ... пайдалылығы –
оның тұтынымдық құны немесе тұтынушының талаптарын қанағаттандыру
қабілеті;
– Тауардың ... ... ... екі ... одан да көп ... ... алушының бағасы арзан тауарға ықылас білдіретіні анық.
Бұл жерде сатып ... ... ... ... үшін ... ... ... есепке алынбайды, өйткені ... ... ... ... алушы үшін баға шешуші роль атқармайды;
– Өнімнің жаңашылдығы. Бұл өнімге тұтынушы үшін маңызды, нарықтағы
басқа ... ... ... ... ... сүт ... жаңа ... енгізу, өнімнің орама
дизайнын өзгерту.
Нарықтағы кез-келген тауар онда қоғамдық ... ... ... тексеруден өтеді: әр ... ... ... жеке
қажеттіліктерін неғұрлым толық қанағаттандыратын тауарды сатып алады, ал
сатып алушылардың ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін тауарды сатып алады.
Сондықтан өнімнің ... ... ... ... ... отырып ғана анықтауға болады.
Бәсеке бәсекелік артықшылықтармен тығыз байланысты. Ол бәсеке туындап
дамыған ... ... ... ... ... ... кең сипат алған ... ... ... ... ... аса ... күші
болып табылады. Олардың ерекшеліктері мен құрылу механизмдері бәсекеге
қабілеттілікті ... ... ... ... ... Бәсекелік
артықшылықтар кәсіпорын қызметінің бәсекелестерден экономикалық,
техникалық, ... ... ... асып ... ... ... пайда, рентабелділіктің жоғары деңгейі, нарық ... сату ... ... ... өлшеуге болады. Яғни бәсекелік
артықшылықтар – ... ... ... ... болуының, тауарлар
дифференциациясының жоғары болуының, нарықты ұтымды ... ... ... ... ... жауап қайтарудың нәтижесі.
Сонымен қатар экономикалық өсуді көрсететін еңбек өнімділігінің жоғары
болуы, персоналдың ... ... ... ... жоғары сапасы,
басқару шеберлігі, басқарудың әр ... ... ... ... бәсекелік артықшылықтар береді. Бәсекелік артықшылықтар абсолютті емес,
қатысты сипатқа ие, ... оны ... ... ... ... салыстыра отырып ғана анықтауға болады. ... ... ... ... ... оның ... жағдайлар мен
себептерге тәуелділігінен де көрінеді. Мысалы, бағасы бойынша артықшылыққа
ие ... бір ... ... ... ... болғанымен келесі
аймақта керісінше болуы мүмкін, немесе нарықта сәтсіздікке ұшыраған тауар
белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... сәтті маркетингтік шараларды жүзеге асыру әсерінен қайтадан
сұранысқа ие ... ... ... ... ... ... әмбебап сипатта болмайтынын көреміз. Сондықтан оны талдауда
нақты нарықтық жағдайлар ... ... ... ... ... бір ... олардың әркелкі факторлардың ықпалында болуында.
Бәсекелік ... қол ... үшін ... ... керек. Бір
факторлар бәсекелік артықшылықтарды арттыру мен қатар ... де ... жаңа ... ... ... ... сапасы, дизайны тұрғысынан
артықшылықтарға жеткенмен өнімнің өзіндік құны жоғарылап соның салдарынан
сұраныс төмендеуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... есепке алатын жүйелі жол қажет. ... әр ... ... ... жіктеуге болады [9 ]
Жіктеудің аса маңызды критерийі бәсекелік артықшылықтың қайнар көзін
анықтайтын жағдай, оған байланысты ... ... он түрі ... ... ... ... ... келесілермен анықталады:
– компания әрекет ететін нарықтардың жалпы ... ... ... ... отырған тауар сферасындағы инвестициялық, ... және ... ... ... мемлекеттің
ынталандыру саясатының болуы;
... ... ... факторлардың болуы: нарық
сиымдылығының ... ... баға ... ... ... ... болмауы, сұраныстың мерзімділігінің төмен болуы, ауыстырушы-
тауарлардың болмауы және т.б.;
– өзіндік ... ... ... кәсіпорынның тәжірибелілігі;
– кәсіпорынының экономикалық әлуеті;
– қаржыландыру көздерін табу және оны тиімді қолдану.
2. ... ... ... бәсекелік
артықшылықтарға үкімет тарапынан болатын әр ... ... ... ... ... ... ... және өткізу үрдістерінің жоғары ... ... Бұл ... ... ... немесе көлденең түрлері қолданылуы мүмкін. Сонымен
қатар құрылымдық сипаттағы артықшылықтарға ... ... ... ... мүмкіндіктері де жатады.
4. Әкімшілік шаралардан туындаған бәсекелік артықшылықтар
өндірушілер қызметіне шек қойылуына ... ... ... және ... ... патенттер мен лицензиялар беру, кәсіпорынды
тіркеу тәртібінің күрделілігі және тағы басқалар жатады.
5. Нарық ... даму ... ... артықшылықтар:
– қажетті коммуникация құралдарының дамуы;
– Қазақстан аймақтарындағы еңбек, капитал, технология нарықтарының
ұйымшылдығы мен ашықтығы;
– дистрибуторлық тораптың, ... ... ... және ... ... ... ақпараттық, лизингтік және басқа да қызмет түрлерін
көрсетудің дамуы;
– фирмааралық кооперацияның дамуы;
6. Техникалық (технологиялық) бәсекелік ... ... ... мен ... ... ... болуымен,
құрал-жабдықтар мен машиналардың ... ... ... пен ... ... өнімнің техникалық параметрлерімен
анықталады.
7. Жақсы ақпараттандырылу арқылы анықталатын ... ... ... ... ... қызметі, нарық
инфрақұрылымы туралы ақпарат базасының кең ... ... ... ... ... ... ... ақпарат үлкен кедергі болып табылады.
8. Географиялық факторларға ... ... ... ... ... тиімді
орналасуы мен нарықтың географиялық шекараларынан үнемді
түрде өтуіне байланысты анықталады.
9. Демографиялық ... ... ... ... ... сегментіндегі демографиялық
өзгерістер және оның сұраныс құрылымы мен көлеміне жағымды
ықпал етуі, тұрғындардың мақсатты тобының санының ... ... ... және ... мен ... өзгерістер нәтижесінде құрылады.
10. Құқықтық емес сипаттағы ... ... ... ... ... іс-әрекеттерден болады.
Кәсіпорынның бәсеке параметрлеріне байланысты тауарлардың барлық
өмірлік циклын шешуші төрт кезеңге бөлуге ... ... ... ... арту ... жетілу кезеңі;
4. тоқырау кезеңі.
Кесте 1 - Кәсіпорынның тауардың өмірлік циклының кезеңдері бойынша бәсекеге
қабілеттілігі
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... |Тез |Баяу ... ... | | | | ... |Жоқ ... |Азаяды ... ... ... |Жоқ |Жаксы ... ... ... ... ... |Артады ... ... ... ... ... ... |Төмен |
Кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігі – бұл көп ... ... ... бар өнім ... үшін - ... ... ... және тұтынушыларға өнімді сатып ... ... ... өзі ... ... болу ... ... кейін бұйымның
бәсеке қабілеттілігі, өндірістің бәсеке қабілеттілігі, ғылыми-техникалық
бәсеке қабілеттілік, қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілік сияқты
негізгі түсініктерді сызып қойған дұрыс. Осы ... емес ... ... шек ... табылатын өнімнің бәсеке қабілеттілігің пирамидасының
негізін құрайды.
Бәсеке қабілеттілік ... ... таяу шет ... қатар біздің республика ғалымдарының да жұмыстары арналған.
Сонымен қатар, тамақ өнеркәсібінің бәсеке ... ... аз ... ... ... ... өнім ... сыртқы (экзогенді) және ішкі (эндогенді) факторларын
әшкерелейді. ... ... 2 - ... ... негізгі факторлары
|Бәсеке қабіліттіліктің факторлары |Кәсіпорын |Негізгі бәсекелестіктер |
| | |А |Б ... | | | |. |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... | | | | ... | | | | ... көрсеткіштер | | | | ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... шарттары | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... мен ... | | | | ... қамту деңгейі | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... | | | | ... үшін | | | | ... ... үшін | | | | ... сату | | | | ... ... | | | | ... ... демократия | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... сату | | | | ... ... ... | | | | ... ... маркетингі | | | | ... ... ... ... ету үшін ... ресурстар пайдаланылады:
1. Капитал ресурсы;
2. Персонал ресурсы;
3. Ақпараттар және технологиялар ресурстары;
4. Техника және ... ... ... ресурстары: патенттер, лицензиялар, экспорттық квоталар және т.б.
Экономикалық субъектілердің ... ... ... ... қызығушылықтардан тұрады. Меншік
иелерінің және жалдамалы персоналдың экономикалық мүдделерінің бар ... ... жөн. ... ... ... кәсіпорынның бар мүддесі таза
табыс алумен байланысты болғандықтан, оны алуға ... ... бәрі ... ... қатер болып табылады. Осылайша
біз экономикалық ... деп, таза ... ... ... немесе
жойылуына әкелетін мүмкін жағдайды айтамыз. Өнеркәсіптік кәсіпорындар үшін
бәсеке қабілеттілікті бағалау өте ... ... ... ... ... ... дамуды анықтайтын, экономикалық өсудің кепілі және
елдің экономикалық тәуелсіздігін, кауіпсіздігін сақтайтын ... ... ... Оның ... ... мемлекеттің болжауға мүмкін
болмайтын зардаптарға ұшырауына әкелуі мүмкін.
Кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігі функционалдық ... ... ... ... ... және кадрлық;
– Қаржылық;
– Саяси-құқықтық;
– Ақпараттық;
– Экологиялық.
Осы элементтерге толығырақ тоқталып кетейік.
Технико-технологиялық элемент. Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз
етуде ... ... ... ... ... сай ... ... өнімдерді шығаратын кәсіпорындарда
қандай технология пайдалантынын, ... ... ... ... ... мүмкіндігін талдау және жаңа ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық қауіпсіздік деңгейі көп жағдайда ... ... ... ... ... ... және ... жүйесі ұйымдастырылған деңгейде болуы керек. ... ... ... ... ... қауіпсіздік жағдайын
үнемі талдап отыруы, дағдарыс жағдайында сасып қалмайтындай ... ... ... Бұл ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы
меншікті қаржы ресурстарымен ... ... ... ... маңызды болып саналады. Шаруашылық субъектісінің ... ... ... ... көлемінің төмендеуімен, өнімнің
өзіндік құнының жоғары болуымен, активтерді ... ... ... байланысты болады. Қаржылық тұрақтылықты ... ... ... қызметінде нақты тапсырмаларды жоспарлау
және өткізу жолдарын қарастырған жөн. ... ... ... ... өнімді жетілдіру, өзіндік құнды төмендету, аз шығындармен
өндіріс тиімділігіне қол ... ... ... ... ... элементті қорғаудың үрдісін келесі түрде жүргізуге
болады:
– кері әсерлерді анықтау;
– қорғаудың ... ... ... осы ... ... ... шараларды жоспарлау.
Ақпараттық элемент. Кез-келген ұйым немесе кәсіпорынның құрамында
ақпараттарды жинап, сақтап, өңдейтін белгілі бір ... ... ... ... мақсаты болып, кәсіпорынға келетін барлық ақпараттарды талдап,
ары қарай дамуы үшін қолдана білу табылады. Кәсіпкерлік ... ... осы ... ... ... ... ... Кәсіпорын экологиялық мөлшерлерді бұзудан
болатын айып пұлдары сияқты шығындарды төлегісі ... ... ... ... мөлшерлерді сақтауы керек.
Қазақстан Республикасында бәсеке қабілеттілікті қолдау және ... ... және ... ... ... ... ішінде,
«Бәсеке туралы», «Теріс пиғылды бәсеке туралы», «Монополиялық қызметті
шектеу туралы» ... ... ... әр ... ... болып, әр түрлі әдістермен жүзеге асады.
Бәсеке үлгілерінің ішінде бірінші кезекте сала ішілік және сала ... ... Cала ... ...... ... бағасы, сапасы немесе ассортименті бойынша ерекшеленетін
бірдей тауарлар арасындағы бәсеке. Сала аралық ... – әр ... ... ... төлем қабілетті сұраныс үшін болатын бәсеке.
Функционалдық бәсеке – ... ... ... бір-
біріне қатысты бәсекелестік жағдайы. Тауар ... ... ... ... қажеттілікті қанағаттандыратын, бірақ бір-бірінен маңызды
сипаттамалары арқылы ... ... ... ... Заттық
бәсеке – барлық жағынан бірдей тауарлар арасында болатын бәсеке. [2]
Сонымен қатар бәсекелік артықшылықтар әр түрлі саты ... ... ... салаға, бүтіндей экономикаға қатысты болуы, бағалық
және бағалық емес факторларға негізделуі, ұзақ, орта және ... ... ... және тұрақты емес, ерекше және қайталанатын болуы мүмкін.
Бәсекелік артықшылықтарға нарыққа ену ... ... ... ... ... ... бәсеке күресін ушықтырып, қорғануға мәжбүр
етеді. Қорғаныс шараларының бірі салаға кіру ... қою. ... ... ... ... ... бәсекелік артықшылықтар саланың
бәсекеге ... ... ... қоғамдық-экономикалық
жағдайлардағы артықшылықтар ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін
анықтайды. 2-суретте бәсекеге қабілеттіліктің сатылық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігінің қалыптасуына тікелей әсер ететін
болғандықтан, мұқият зерттеуді талап етеді.
Сурет 2 – Бәсекеге қабілеттіліктің сатылық ... ... ... ... ...... өнім өндіріп өткізу. Кең көлемде алғанда компанияның бәсекеге
қабілеттілігіне қол ... үшін ... ... ... ... қаржы, ҒЗЖТКЖ (ғылыми зерттеу және ... ... ... артықшылықтарға жету керек.
Саланың бәсекеге қабілеттілігі ондағы жекелеген компаниялардың бәсекеге
қабілеттілігімен қатар, олардың өзара ... ... ... ... ... ұйымдық жағдайлары тұтынушылар тобының
қажеттілігін жоғары деңгейде қанағаттандыратын өнім ... ... ... ... ... көп аспектілі, күрделі
түсінік. ... ішкі және ... ... ... ... ... мен
қызметтерге қарсы тұратын тауарлар мен қызметтер өндіріп ... ... ... ... ... ... қызметтердің шоғырланған көрінісі.
Кәсіпорын немесе фирманың бәсекеге қабілеттілігі – бәсекеге қабілетті
өнім өндіріп, өткізу арқылы нақты нарықта ... ... ... алу ... ... Гарвардтық бизнес мектебінің профессоры М. Портер
компанияның нарықтағы жағдайы мен тиімді әрекет етуіне бес түрлі факторлар
тобы ... көп әсер ... ... ... Осы ... өзара
әрекеті кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін жоғарлату үрдісін құрайды:
– бар бәсекелестермен күрес;
– жаңа бәсекелестер ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың таңдау жасау мүмкіндігі;
– баламалы өнімдер жағынан қауіп.
М.Портердің зерттеуінде ... ... ... ... ... үш бизнес стратегиясы анықталған:
Ескертпе – Әдебиет көзіндегі мәлімет негізінде жасалған.
Сурет 3 – М. Портердің бәсекеге қабілеттілікке әсер етуші факторлар
моделі.
1. Сала ... ... ... құны ең ... ... ... ... шығындарын төмендету).
2. Тұтынушылар сұранысы мен қажеттілігін бәсекелестерге
қарағанда жақсы қанағаттандыру үшін өнім ... ... ... сегменттеріне көңіл аудару.
Бүгінгі таңда аз дегенде үш міндетті шешу арқылы ғана бәсекелестікті
арттыруға жетуге болады:
– өнімнің ... мен ... ... ... ... төмендету және сәйкес баға деңгейін сақтау;
– өнім өндірісін маркетинг қағидасына негіздеу.
1.2 Кәсіпорынның және өнімнің бәсеке қабілеттілігін бағалаудағы әдістемелік
негіздері
Өнімнің ... ... ... ету оның ... ... ... Әрбір танданылатын тауар бойынша бәсеке ... өз ... бар. Ол ... ... нарығы мен ғылыми-техникалық
прогрестің негізгі тенденцияларының қалыптасу ерекшеліктерін есепке алады.
Фирманың экономикалық стратегиясы көптеген ... ... ең ... ... ... және ... дамуының
стратегиялық бағдарламасының барлық бөлімдерін қамтитын фирманың ... ... ету ... ... ... ... ... қамтамасыз ету төмендегі белгілермен сипатталады:
бәсеке ... ... ... ... ... кез-келген
экономикалық, саяси және әлеуметтік құбылуларда нарықта тұрақты бекіну және
компанияның тұрақты қаржыларын қамтамасыз ету. ... ол әрі ... ... міндеттерді шеше алуы керек; оның шеңберінде кәсіпорынның
(тек уақытша қаржы қиындықтарын ғана ... ... ... ... жағдайларға сай келетін басқару ... ... ... ... ... мәні – ... ... әр түрлі іс-
әрекеттерді ескеретін, сыртқы ... ... ... ... жедел
немесе пәрменді әсер етуі үшін, алдын-ала дайындалған басқару шешімдерінің
балама ... ... ... ... етудің негізінде –
кәсіпорынның іс-әрекетінің барлық салалары мен ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілкті қамтамасыз ету,
кәсіпорын қандай қиын шаруашылық ... тап ... бұл ... ең аз ... ... ... ... және басқару
механизмдерін іске ... ... Осы ... ... ... ... басқарудың және бәсеке қабілеттілкті
қамтамасыз етудің салыстырмалы сипаттамасын көрсеттік.
3-кесте - Дәстүрлік ... және ... ... ... ... ... ... |Салыстыру көрсеткіштері |Дәстүрлік басқару ... |
| | | ... |
| | | ... ету |
|1. ... ... ... ... ... жоғары |
| |шарттары ... ... ... ... |
| | ... ... жаңа, |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... табу |Қауіп-қатер |
| ... | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... | | ... ... |
|3. |Ұйымдастырушылық құрылым|Қатаң құрылым ... ... ... ... ... |Реттелген ақпараттық |Болып жатқан |
| ... ... дәл, мол ... |
| | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... емес |
| | | ... ... ... ... ... және |Бастама үшін мадақтау |
| | ... үшін ... ... ... ... шешу ... ... |Мүмкін болатын |
| | ... ... ... көру білу |
| | ... негіз-делген|және алдын-алу, |
| | ... ... ... ... ... ақы ... |Тұрықты нысанда |Нәтижеге байланысты |
| | | ... ақы ... ... ... белгілері кәсіпорынның бәсеке
қабілеттілігін қауіпсіздігін ... ету бір ... ... ... сай ... көзқарасымыз бойынша, осы белгілер тұрақты сипат алуы ... ... ... ... қамтамасыз етумен айналысатын немесе
сол қызметті өзінің негізгі қызметіне қоса ... ... ... ... ... экономикалық қатерді бағдарлау және бақылау жүйесі бәсеке
қабілеттілікті қамтамасыз ету үрдісінің өзіндік ... ... ... бәсеке қабілеттілікті басқару механизмі келесі негізгі
элементтерден тұруы мүмкін:
1. қаржы жағдайының диагностикасы;
2. кәсіпорынның ... ... ... ... ... персоналды басқару;
6. қаржылық менеджмент;
7. инвестициялық саясат;
8. дағдарысқа қарсы бизнес-жоспарлау;
9. бизнес-реинжиниринг ... ... ... ... ... пікірлерді және өз көзқарастарымызды қорытындылай
келе, кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз ету ... ... ... екі ... ... ... оның ішінде, сүт өнімдерін шығаратын кәсіпорындарының
бәсеке қабілеттілігін ... ету ... бір қыры ... макро деңгейде көрінсе, екінші қыры кәсіпорын шеңберінде, микро
деңгейде бекітілуі тиіс.
Еліміздегі ... ... ... мемлекет тарапынан реттеліп
отыратын нарықтық ... ... ... ... ... ету жүйесіндегі мемлекеттік бағыттарды жоққа
шығаруға ... ... ... ... жүйенің бағыттары болып, біздің
ойымызша, монополияға қарсы және баға саясаты, салықтық реттеу, өнім және
қызмет ... ... ... ... алмастырудың және отандық
кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік саясаты, мемлекеттік инвестициялық
саясат, кәсіпорындарды оңалту және ... болу ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге зор үлес қосады деп пайымдай отырып, кәсіпорын тұрғысындағы бағыттар
маңызын жоққа шығаруға болмайды.
Әр ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету жүйесінің келесідей бағыттырын ұстануы керек: шығындарды басқару, өнім
сапасын және ... ... ... өндірістік әлуетін
оңтайландыру, ... ... ... ... ... ... маркетинг және логистика, инвестицияларды және
инновацияларды басқару, бизнес реинжиниринг.
Кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз ету механизмінің макро
және ... ... ... ... жоққа шығармай, кәсіпорында тең
жүргізілсе, біздің ойымызша, кез-келген ... ... ... ... өз бизнесіне тұрақты ... ... ... ... ... қабілеттілікті қамтамасыз ету дәстүрлі басқарудан
біршама ерекшеленеді, ол кәсіпорын қызметіндегі ... ... ... жаңа ... мәселелерімен байланысты болады.
Фирмаға кейбір факторлар кенеттен әсер еткенде, ... ... ... ... арасында олардың әсері жасырын ... ... егер ... ... ... ... ... нәтижесінде
анықталмаса, өткен мерзімде фирманың экономикалық көрсеткіштерінің мерзімді
құлдырауын сәйкестендіру үшін пайдаланылған шаралар ... ... ... арттыру, өндірісті дамыту, өткізуді белсенді ұйымдастыру)
өзгерістерге жасалатын алғашқы жауап болып қарастырылады.
Бәсеке қабілеттілікті қамтамасыз ету стандартты емес және ... ... ... етеді. Бұл төтенше шараларды 2 категорияға
бөлуге болады:
1. Бірінші категорияны құрушы шаралар, фирманың ... ... ... ... ішкі ... ... және құндылық
жүйесінде болған дискретті өзгерістерге сәйкестендіру үшін ... ... ... ... және ... “жаңа өмір салтын” енгізуге
әкелетін, шаралар болып: фирманың жаңа бизнес сфераларына енуі, фирманың
ағымдық заттық-өндірістік ... бас ... онық ... ... және
стратегиялық жоспарлау жүйесін енгізуі сияқты шаралар ... ... ... ... ... ... ... әкелмейді. Сонда да олар біршама түбегейлі: өткізуді ... өте кең ... ... әлсіреген сұранысты жоғарылату үшін
бағаны жедел төмендету, ... ... ірі ... есептен шығару,
ескірген тауарлардың көп запасын жою, ... ... ... күшін жалдауды шектеу, басшы кадрлардың біліктілігін ... ... ... ... және ... ... азайту.
Кез келген тауардың бәсеке қабілеттілігін бағалаудың бастапқы кезеңі-
зерттеу мақсатын анықтау болып табылады. Егер зерттеу ... ... сол ... ... ... ... анықтау болатын болса, онда
тек негізі параметрлер бойынша тікелей салыстыруды жүргізу ... ... ... ... ... ... бағытталған зерттеуде, нарық
конъюктурасының өзгеруі туралы, нарыққа шығатын тауарлар туралы, ... ... ... заңдарда өткізілетін өзгертулер және т.б. туралы
мәліметті қамтитын, ақпараттық талдау жүргізіледі.
Әрбір ... ... ... ... оның ... ... кешенді қасиеттерді қамтиды. Тауардың бәсеке қабілеттілігін
объективті бағалау үшін өндіруші ... ... ... ... қолдану керек. Тек сонда ғана продуцент-кәсіпорынның өз
тауарына берген бағалауы ... ... ... ... Сондықтан, ең
алдында тұтынушының көзқарасы бойынша ... ... ... ... ... ... бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... және т.б.); экономикалық (тұтыну бағасын қалыптастыратын) ... ... ... ... және ... ... жеткізудің
кешендігі, кепілдік мерзімі мен шарты және т.б.).
Бұндай параметрлердің ... кез ... сала ... ... ... ... ... Бәсеке қабілеттілігінің
параметрлер саны техникалық және ... ... ... мен ... ... қатар талап етілген бағаның нақтылығы, зерттеу
мақсаты және т.б. факторларға байланысты.
Мысалы, өнеркәсіптік өнімнің ... ... ... ... Ол тұтынушының сатып алу (тауар бағасы) шығындары
мен тұтынумен ... ... ... ... тұтыну бағасы сату
бағасынан әлдеқайда жоғары. Сондықтан да нарықта минималды бағаны сұрайтын
тауарлар ... ... ... ал ... ... ... ... минималды тұтыну бағасы болатын тауарлар бәсеке қабілетті.
Біздің ойымызша, тауар ... ... ... ... ... ... көбірек көңіл бөлмейді, ал кәсіпорының
немесе оның ... ... ... ... яғни өткізілуші
өнімнің нақты түрі бойынша, қызығушылығы туады.
Нарықтағы бәсеке қабілеттілікті бір ... ... ... ... ... бәсеке артықшылығын шығару ... да ... Ол үшін ... ... ... ... керек, яғни, кәсіпорынға байланысты жетекші кәсіпорынды таңдау және
олардың екеуі де сатып алушылардың бірдей қажеттіліктерін ... ... ... сегменттеріне жатқызылуы шарт, басқа сөзбен айтсақ,
бір-біріне сай ... ... ... ... ... ... бұл факторлар бәсеке қабілеттілікке жоғары деңгейде әсер
етеді. ... ... ... ... ... мен сату ... ... нарықта алатын үлесін, сапа, баға және пайдалылық көрсеткіштерін
білу маңызды.
Жоғарыда келтірілгенді ... ... ... ... ... ету үшін ... бар және ... өндіріс үшін
алынатын барлық ресурстарды толық және үнемді пайдалануға тырысуымыз керек
деп ойлаймыз.
Қорытындылай келе, жоғарыда негізделген ... ... жәй ... ... ... ... бұл ... әдістемелік
құндылығын төмендетпейді.
Бәсеке қабілеттілігінің иерархиялық баспалдағының сатылары бойынша
жеке ... жеке ... ... ... ... ... көрсеткіш жоқ. Тек бір мемлекеттің көрсеткіштер жүйесін басқа
бәсекелестік мемлекеттердің көрсеткіштерімен салыстыру мүмкін.
Бұл амалдардың артықшылығы олардың әмбебаптылығы болып ... ... ... олар тек өнім мен ... өндірушілердің бәсеке
қабілеттілігін бағалау ғана емес басқа жағдайларда қолданылады.
Өнімнің талап етілген деңгейде ... ... ... ету үшін,
оны сандық балалаудың керектігін қажет ... ... ... ... ... даярлау үрдісінде (сапа ілмегің кезеңінде) жүйелі және
үздіксіз жүргізілуі керек және де ... ... ... ... ... ... керек. (нарыққа енгізу, сату көлемінің өсуі, жетілуі, ... ... ... үрдісінде бәсеке қабілеттілігін бағалау ИСО сапа
жүйелерінің ... ... ... ... ... ... керек:
- жобалау, өнімге деген талаптарды құрастыру;
- ... ... ... және ... ... шегінде бәсеке қабілеттілігін бағалау кезінде екі
вариант қарастырылады (1-ші ... ... ... ... өнімнің бәсеке қабілеттілігін
жоғарылату, өнімнің сату бағасының төмендеуі салдарынан өнімінің ... ... ... ... ... ... ... ал пайда
жіберілетін минималды деңгейден төмен болмайды;
- ... ... ... жоғары техникалық деңгейде жоғарылату
өнімнің сату бағасының жоғарылауы негізінде (өткізу көлемі сол қалпында)
немесе сату бағасының сол қалыпта ... ... ... ... ... жоғарылауына мүмкіндік береді.
Белгілі тұтынушы топтарын сұрау кезінде, сүт өнімдері ... ... ... ... ... көрсеткіштер
(сыртқы түрі, дәмі, иісі, түсі, формасы); сату ... ... ... ... ... ... мүмкін. Нарық экономикасына
өту, өнімнің бәсеке қабілеттілігін құрудың объективті қажеттілігі ... оны ... ... ... ... талап етеді. Бұл
механизм нарық қатынастарының барлық ... ... ... ... ... мемлекетке-әлемдік нарықта экономиканың
бәсекелестігіне жеткізу; кәсіпорындарға-қолайлы бағалар бойынша алынатын
сапалы ... ... ... ... ... ... ҚАБІЛЕТТІЛІГІН ТАЛДАУ
2.1 Кәсіпорынның технико-экономикалық сипаттамасы
«Смак» ЖШС-гі сүт өнімдерін шығаратын кәсіпорын болып ... ... ... ... ... бірнеше шаруа ... ... ... ... нарығында сұранысқа ие тамақ өнімдерін шығарады.
Нарыққа шағын ғана зауыттың ену ... осы ... ... ... ... болады. 1998-2001 жылдар
аралығында ... ... ... ... ... ... ... шаруа қожалықтарынан құрылған болғандықтан; негізінен олар сүтті
сүт өңдеу зауыттарына өткізумен айналысты. 1999 жылы осы ... ... ... өнім ... ... себебі сүт түріндегі шикізат ең
төменгі бағамен өкізілетін еді. Сүт ... ... үшін ... жылы ... ... ... ЖШС-гіне кейбір құрал-жабдықтарды шикізаттың
жетіспеуінен зауытқа қайтаруға тура келді. Осы ... ... ... ... ... сүт өнімдерін шығара алмады. Бірақ
кәсіпорын бірден өз ... ... ... ... Ал 2000 жылы өнімді
сату көлемі нарыққа арзан тауарларды ... ... ... «Смак» ЖШС-
гінде басқару батыс еуропалық мемлекеттер тәжірибесі ... ... ... ... шет елдікке көп ұқсас болғандықтан
Ұлыбритания компанияларынан бірлесіп қызмет істеу ... ... ... ... ... ... үшін ... табу,
жиналыста белгіленген жалпы тапсырмаларды, жарѓыдан шыққан функцияларды
орындау үшін және ... ... ... ... және заң шығарушылардың қызметіне қайшы келмейтін қызметтерді
жүзеге асыру. Ұйым ... ... ... табылады.
Өзінің жарғылық мақсаттарын жүзеге асыру үшін, ұйым келесідей
қызметтерді орындайды:
- сүт және сүт ... құю мен ... ... және отандық алкогольді өнімдер мен сусындарды құю;
- ... мен ауыл ... ... ... және ... өңдеулерді, өндірісті, жанама шаруашылықты дамыту мен ұйымдастыру;
- заңды және жеке ... ... ... және т.б. қызмет
түрлерін көрсету;
- Өндірістік тауарларды өткізу үшін ... ... ... мен ... таңбаларды ашу;
- жарнамалық және ақпараттық қызметті ұйымдастыру;
- Үзіндік ... ... ... ... ... ... алу мен ... операцияларын
жүргізу;
- Қазақстан Республикасының заң шығарушы органдарымен рұқсат
етілген және басқа да қызмет түрлері.
Ұйымның жарғылық капиталы 167670,1 мың тг мөлшеріндегі қызметін ... үшін ... Ұйым ... ... жабу үшін резервтік капитал
құруы тиіс, ал оның ... ... ... ... ... ... 15 пайызына тең болуы тиіс. Резервтік капитал ұйымның әр жыл сайын
таза табыстан аударылғаны ... ... ... ... ... 25150,5 мың тг құрайды, ал егер алда- жалда белгілі бір ... онда ... ... ... 15 пайызға кемиді. Жарғылық
капиталды толтырып, белгіленген мөлшерге жету үшін, ұйым ... ... ... ... ... ... мүше – Серіктестіктің Жалпы Жиналысы;
- Басқару мүшесі – Директорлар ... ... ...... ... ... – Ревизиялық комиссия;
- Басқарма көмекшісі – ... ... ... арқылы Президент
сайланады.
«Смак» ЖШС сүт, қаймақ, сүзбе, айран, ряженка, иогурт, балмұздақ,
құймақ және сүт өнімдерін ... ... ... ... мен ... ... нарық экономикасының бірте-бірте
дамуына алып ... жеке ... ... азық өнімдерінің өндірістік
даму мүмкіншілігі анықталды. Жас ... ...... ... ... бастады.
Алғашқы болып тізімге майонез бен сүзбеден жасалған ақ ірімшіктер енген
болатын. Бүгінгі күн ... сүт өнім ең ірі ... ... ... нарық үлесінің 23 % құрайды.
«Смак» ЖШС-нің қызметі сұт өнімдерін өндіру және сату болып ... баға мен ... де, әсем ... бар, сапалы өнім шығаруға
негізделіп, ... ... ... кәсіпорынға маркетинг
қызметі енгізілген.
Кез-келген жүйе сияқты маркетингте өзінің бағыттары, әдістері және
өткізу ... бар. ... ... ... ... табысты
ұйымдастыруға, бағаны қалыптастыруға, өнім ассортименті мен сапа ... ... ... ... ... сапа ... мен ... бір- бірімен тығыз байланысты. Өндіріс үрдісінің әр операциясында
қолданылып, бұйымның пішінін тексеру үшін осы ... 10 ... ... ... ... агенттері келесідей қызметтерді атқарады: жаңа
тұтынушыларды тартады және іздейді, тауар бағасы мен ерекше ... ... ... сусындарды көрсетеді (сыра,алкогольсыз сусындар),
сатып алушылар мен өзінің қызмет ... ... ... ... ... ету. ... агенттерін таңдап болғаннан кейін оларды
оқыту керек. “Смак” ЖШС-нің үміткерлерін ... ... ... ... ... бастапкы таныстыру;
- сауда техникасына үйрету, яғни алдын-ала дайындау, ... ... ... ... ... ... жеке сатуды енгізіп, ол туралы қорытынды жасағанда,
ынталандыру жүйесінде коммуникация жолы ең ... ... ... ... ... асыру үшін күрделі еңбек дайындығы және белгілі бір қаржылық
шығын керек.
Кәсіпорында өнімді ... ... бар оның ең ... бөлігі болып
дайын өнімді Алматы қаласындағы нарықтарға және ... ... ... ... ... ... бар, ол ... өнімді тек Алматы
қаласында ғана емес сонымен қатар оның ... де ... ... ... ... ... оның ... құнына, биржа
нарығында қалыптасқан бағаға және бөлшек саудаға байланысты қойылады. баға
орнатудың ең негізгі қағидасы ол – ... өнім ... ... ... ЖШС ... ... әр түрлі жақтар бойынша өткізіледі олар:
1. еркін сауда нарығында және Алматы қаласындағы;
2. облыстардағы ... ... ... ... ... олар жалақы есебінде және бартер түрінде беріледі.
«Смак» ЖШС ... ... ... ... 2 ... ұсыныс қабылдайтын 2 диспетчер;
• 5 машина жүргізуші – экспедитор;
• өткізу бөлімінде сонымен қатар келесілер жұмыс істейді:
• потенциальды клиенттерге ... ... 7 ... жүргізушілер;
• қор меңгерушісі.
Өнім өтіміділігіне байланысты ұйымында әртүрлі қызметтер жүзеге
асырылып жатыр. Алматы ... ірі ... ... ... ... ... ... нарыққа шығарады. Мысалы: «Рамстор», «Сити
орталық», ... ... және ... ұсақ ... ... ... ... қажеттіліктерін толығымен қанағаттандыруыға байланысты
үлкен және сәтті бағдарламаларды ойластырып, жүзеге асырылып жатыр. Айқын
дәрежелерге жету үшін компания әлеуметтік ... шеше ... ... ... компанияның азық-түлік қатары тұрақты өсуде және өнімдердің
келесі топтары бүгін ... ... сүт, сүт, ... ... ... ... ұзақ сақталатын сүт, кілегейлер, майонез, балмұздақ,
қаймақтан жасалған май, қоюландырылған сүт ... ... ... ... дара ... келу болып келеді,
қажеттіліктерін қанағаттандыру оны еске асыру, ... ... ... ... ... ... талаптарын түсінуіне және келешекте барынша
олардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға ұмтылады .
Сауда ... ... өнім ... дәрежесін қамтамасыз етуге
ұмтылады, өңдеулер, ... және ... ... ... ... және тиісті өндіріс ортанын қамсыздандырады .
«Смак» ЖШС қорлардың үйлесімді шығындауына ұмтылады және өнім өзндік
құны ... ... ... және ... ... ... ... мақсаты бәсекеде ең үлкен артықшылықтарға ие болу ... ... ... деп ... ... ... қол жетерлік және
жоғары сапа. Ассортименттің кеңділігі, ұсыныс жасай алады және жоғары
сапа, ... ... . ... ... ... орны ... ... мономарки стратегиясы (барлық сүт өнімдерге ... ... ... ... табысқа жетуіне алып келеді .
Компанияға сондай-ақ жаңа ... және өз ... ... бар ... ... ... өндіретін өнімнің ассортиментінің маңызды анықтау
:
– компания перспективалы мұқтаждықтары;
– мақсаттық базар , қайсы хабардар болу бәріне өнім түрлеріне;
– маңызды позицияның қайсысы ... ... әсер ... ... ... ... ... өнім сапа мен орамасы тұтынушылардың қызықтырады;
– дәм сапаның өнім - ... ... ... бөлуі;
– тұрақты жарнамалық жұмыстар өнімнің өтімділігін арттырады ;
– тұтыну деңгейі өндірістің көлемін арттырады;
– компанияның қаражат жайының ... ... ... ... асып ... оның ... көрсеткіштері арқылы көруге болады, ол 4 - кестеде берілген.
4-кестедегі «Смак» ЖШС-нің берілген кестедегі қызметін талдасақ, ол ... ... ... ... өткізу ол кәсіпорынның шығарылған өнімінің ең
соңғы кезеңі деп айтсақ болады және ол кәсіпорын үшін өте ... ... ... ... эффектісі оның цехтерінен, түскен табыстарының
талдауында және тағы басқа қаржы ... ... яғни ... ... ... 2005 жылға қарағанда, 2006 жылы 45 548 598 ... 6 657 120 – ... ... ... 177,1 ... кәсіпорын жұмысшының қалай жүріп жатқанын сипаттайтын көрсеткіш,
яғни ... ... ... жұмысы, өндіріс жұмысының кеңдігі,
шаруашылық субъектілерінің қаржылық денгейін көруге болады. Жалпы алғанда
өнімнің ... құны ... 2006 ... ... ... ... ... 119,9 % деп айтсақ болады.
Кесте 4 - 2005-2006ж.ж «Смак» ЖШС-нің ... ... ... ... ... |өлш. ... ж |2006 ж |Ауытқу %|
|1. ... ... |тг |38 891 478 |45 548 598 |177,1 |
| ... ... | | | | ... |Өткізілген өнімнің |тг |26 645 541 |31 969 463 |119,9 |
| ... құны | | | | ... ... ... ) |тг |12 245 937 |13 579 135 |110,8 |
| ... | | | | ... |Кезең шығындары |тг |9 472 366 |10 989 501 |116,0 ... ... ... |тг |2 773 571 ... |99,3 |
| ... ... | | | | ... ... емес |тг |1 459 801 |1 336 354 |91,5 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... дейінгі |тг |4 233 372 |3 925 988 |92,7 |
| ... | | | | |
|8 ... ... |тг |2 963 360 ... |92,7 |
|9 |Негізгі капиталдың |тг ... ... |97,0 |
| ... ... құны | | | | ... ... ... ... |67 |84 |125,3 |
| ... саны | | | | ... ... ақы қоры |мың тг |37418,2 |52962,2 |141,5 ... |1 ... ... |тенге |46540,1 |51320,0 |110,2 |
| ... ... | | | | ... |Өткізілген өнімнің 1 |тенге |0,92 |0,94 |102,2 |
| |тг ... ... | | | | ... |1 ... ... | тг |580 470 ... |93,4 |
| ... | | | | ... ... соммасы 2005 жылы 2006 жылмен ... ... ... яғни 110,8 ... ... ... шығындар, өнімді өткізуге кеткен шығындар, пайыз
шығындары, курстық ... ... ... ... ... береді және мұны 2005 жылмен салыстырғанда 2006 жылы 157 135
теңгеге өсті немесе 116,0 ... ... ... - таза ... Бұл ... ... ... таза табыс
соммасына, жиынтық табыс, салық, табыс салығы кіреді. Осы 2006 жылы ... ... ... ... ... - ... қызметінің нәтижелігін көрсететін маңызды
көрсеткіш. Бұл көрсеткіш бір адамның ... ... ... ... Ол 2006 жылы -38 225 тенгеге кеміген.
Өндірістегі негізгі құралдардың орташа жылдық құны - бұл ... ... ... мекемесін тасымалдайтын транспортты,
машаналары жатады және ... ... ... ... құралдардың
орташа жылдық құнын табу үшін, осы көрсеткіштің бәрін ... әр ... ... жеке (2) ... Бұл ... 2006 жылы ... тенгені құрады.
Негізгі капиталды қолдану деңгейі біріншіден, кәсіпорындағы ... мен, ... ... ... байланысты, ал
екіншіден- өнімді шығаруды ұйымдастырумен ... ... ... ... ... 10,2 %-ға өсіп, 2006 жылы 51320,0 тенгені құрады,
сонымен қатар жұмысшылардың саны 2006 ... 2005 ... ... ... ... ... экономикалық көрсеткіштің жақсаруы тек 2006
жылы кәсіпорындағы өндірілген өнім көлемінің ұлғайуына және өнімді ... ... кері ... байланысты болды.
Басқарудың осындай жағдайында негізгі құралды осы және басқа уақытта
қалай қолдану керектігін білу керек. Осы мақсат үшін ... ... ... ... ... көрсеткіштердің толық жүйесі бар.
Соның ішіндегі ең тиімділері, ол қор сыйымдылығы мен қор ... ... ... ... негізгі құралдардың орта жылдық
құнының қатынасына тең. Қордағы негізгі капиталды қолдану ... ... ... ... ... ... ... өнімнің қор қайтарымдылығы 2005 жылы ... ал 2006 ... 90,6 ... құрады. Қор қайтарымдылығының көрсеткіші,
басқарушыларға белгіленген қордан алынатын табыстың көлемін ... ... ... ... ... қор сыйымдылығын, яғни өнімнің 1
данасына неше негізгі қор кететінін білу керек.
Қор сыйымдылығы - ол экономикалық капитал ... оны ... ... өте ... көрсеткіш. Талданылып ... қор ... 2006 жылы 2005 ... ... ... Кәсіпорындағы 1 жұмысшыға келетін еңбекпен қарулану қоры 2006 жылы
– 5841,3 ... ... 1887,9 ... төмендеді.
Кесте 5- «Смак» ЖШС-нің негізгі капиталды қолданудың жылжу көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |2005ж |2006ж ... |% |
| | ... | | |(+,-) | |
|1 ... ... | тг ... ... |6657120 |177,1 |
| ... табыс | | | | | |
|2 ... ... |67 |84 |17 |125,3 |
| ... саны | | | | | |
|3 ... ... |мың тг ... ... ... |97,0 |
| ... жылдық құны | | | | | |
|4 ... ... |16,6 |15,9 |-0,7 |95,8 |
|5 ... ... |85856,2 |94759,4 |8903,2 |100,3 |
| ... ... | | | | |
| ... құны | | | | | |
|6 |Қор ... |тг |75,0 |90,6 |15,6 |120,8 |
|7 |Қор ... |тг |0,01 |0,01 |0 |0 |
|8 ... қарулануы |мың тг |7729,2 |5841,3 |-1887,9 |75,5 |
|9 ... ... тг |85965,1 |79875,2 |-6089,9 |92,9 ... ... ... бағалау үшін, жалпылама, жеке және
қосымша көрсеткіштер жүйесін қолдану керек. ... ... ... ... ... ... ... пен орташа сағаттық өнім өндірісі
жатады, ... ... ... 1 ... ... жылдық өнім
өндіруі жеке көрсеткіштер – белгілі бір өнім бірлігін ... үшін ... ... ... еңбек сыйымдылығы) немесе 1 адам-сағат немесе ... үшін ... ... ... бір өнім ... ... бір ... уақыт ішінде белгілі бір орындалған жұмыс түріне
немесе орындалған жұмыс көлеміне кеткен уақыт шығынын ... ... ... ... көрсеткіш , ол 1 жұмысшының орташа жылдық
өнім өндірісі. Оның көлемі, жұмысшылар ... ... ... және ... жылдық еңбек өнімділігіне байланысты. Еңбек
өнімділігінің есептеулері келесі 6- кестеде берілген.
Кесте 6 - ... ... ... ... өнімділігінің көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |2005ж |2006ж ... |
| | ... | | |% |
|1 ... ... |мың тг ... ... |177,1 |
| ... ... | | | | |
|2 ... ... ... |67 |84 |125,3 |
| ... ... саны | | | | |
|3 |Бір ... орташа|мың тг |580469,8 |542245,2 |93,4 |
| ... ... | | | | |
|4 |1 ... ... | күн |205 |234 |114,1 |
| ... күн саны | | | | |
|5 |1 ... ... ... |1640 |1872 |114,1 |
| ... ... саны | | | | |
|6 ... ... |сағат |8 |8 |100 |
| ... | | | | |
|7 |1 ... ... |2831,6 |2317,3 |81,8 |
| ... | | | | |
|8 |1 ... ... |354 |290 |81,9 |
| ... | | | | ... ... ... жылдық еңбек өнімділігі мен оның сыбағалы
салмағы көп болған сайын, ... оның ... ... ... ... ... көп ... 6- кестеде көрсеткендей 1 ... ... ... ... 2006 жылы 2005 ... ... 38224,4 ... 6,6 % кеміді. Жұмысшылардың орташа ... саны 2006 жылы ... 25,3 % ... Бір ... үшін ... ... өнімділік 2006 жылы
542245,2 тг, 6,6 % азайды, ал жұмысшылардың орташа тізімдік саны 67-ден ... ... өсті және 17 ... 1 жұмысшының күндізгі өнімділігі ... 2005 ... ... 514,3 тг ... 1 ... ... 64 тг, 18,1 % ... бәсеке қабілеттілігін біз келесі бөлімде талдаймыз.
2.2 Кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін талдау
Өндірістік қысқа мерзімдік ... алып ... ... ... ... ол ... ... етеді. Өндірісті
басқару- бұл келесі күнге қарағанда бүгінгіні жақсы ... ал ... ... ... жақсырақ жасауға мүмкіндік беретін үзіліссіз жүретін
үрдіс. Тек бәсекелестік қана, осы үрдістің двигателі ... ... ... ... ... “кіру”деген түсінігі, тек
еңбек шығыны емес , сондай-ақ сапа мен ресурстардың барлығы.
Нарық жағдайындағы ... ... ... ... өсуі мен
дамуы оның бағыттайтын стратегиясының дұрыс таңдалуына байланысты, бұл ... адам ... мен ... да ... ... ... мүмкіндік
береді. Өндірістің тиімділігі бұл кәсіпорынның тұрақты экономикалық өсімін,
өндірген өнімнің бәсеке қабілеттілігін жоғарлатуға мүмкіндік береді.
Анкеталау әдісінің нәтижесінен 24% ... өнім ... ... ... ... ... сүйене отырып шешім
қабылдайды. Респонденттердің 20% таңдауына басты маңызды ... ... және 20%-на өнім ... әсер ... ... ... біршама маңызды орама безендірілуі және 8%-на өлшеп орау көлемі әсер
етеді екен.
Кесте 7 - ... ... ... көрсеткіштерін қанағаттану /
маңыздылық шкаласы бойынша бағалаған респонденттердің саны
|№ |Респонденттердің ... ... ... ... |жауаптар саны | | |
| | |1 |2 |3 ... ... |90 |85 |85 |85 ... 1л (мяг) |85 |80 |80 |80 ... 500г |75 |75 |70 |75 ... 200г |65 |60 |60 |62 ... ақ ірімшік |35 |33 |30 |30 ... 250г |120 |110 |110 |110 ... 250г |55 |50 |55 |50 ... сүт |65 |65 |60 |65 ... 1кг |220 |- |- |- ... ... ... ... ... ... ... маңызды))-ге тең. Тауарлардың тұтынушылар ... ... ... ... ... ... / маңыздылық
қатынасын(Қ/М) пайдаланылады. Тұтынушылардың айранды орап өлшеу ... ... ... ... ең ... және қиын болжауданатын
элементтерінің бірі –баға саясаты. Көпшілік ... ... ... ... ... өнімге баға эзгеріп отырады.
8-ші кестеден «Смак» компаниясы ең ... ал ... ... ... ... қызмет көрсететіні көрініп тұр. Ең ... ... ... және «Адал» болып табылады.
Бәсекелестердің тауарлық саясатын оқып үйрену ... мен ... ... ... қаласының нарығында
көрсетілген сүт өңдейтін ... ... ... ... ... сүт ... ... айран, сүт,
қайырлған сүт, ряженка, қаймақ, ванильмен және кішміш қосылған сүзбелік
ірімшік, сүзбе, сары ... ... ... саясатының ерекшелігі тек аталған
өнімдерді өндірісі болып табылады, оның ... сүт пен ... 2,5% және ... ал ... ... бұл ... ... майлылығы 2,5%
ғана, ал «Фуд мастер» зауыты қант диабеті ауруына шалдыққан адамдар ... ... ... ... асырады. Компания 0,9 литр және 0,450
литр көлемді полиэтиленді орама қолданалады. ... сүт ... ... лидер болып «Фуд Мастер» компаниясы болып табылады. ... «Фуд ... ... үшін ... ... сүт ... және өндіріске енгізілген.
Бірінші уақытта кәсіпорын бүгінгі өндірісінің 3% ... ... ... өмір сүру ... компания жыл сайын сүт өнімдерін
өндіруді ұлғайтты-1999ж 80%-ті құрады, ... «Фуд ... ... ... кәсіпорындар Шымкент, Қордай, Астана қалаларында бар және
ашылуға ұсынылған сүт ... ... ... мен ... бар. ... ... зауыттар әлемге әйгілі “Тетро-Лаваль”, ... ... ... ... жаңартылған. “Фуд Мастер-
Асептик” зауытында компания табиғи сусын мен йогурт-микс ... ... іске ... ... ... ... ... мен бірнеше
түрлерін шығару жоспарлануда. Бүгінгі күнге “Фуд ... ... 35-50 ... сүт ... ... Мастер” шикізат өңдеудің бар
болғаны ... ... 4 ... ... ... ... ... жеке сектордың 70-тен аса сүт қабыдау орталықтары ... ... ... сүт жеке ... ... Банк 7 млн
көлемінде несие беруді көздеп отыр, ол ... ... ... ең ... ... ... ... сатып алуға жұмсалады.
Осылайша, өз кәсіпорынының шикізатын қамтуды ... үшін ... ... ... ... үшін ... базаны қамтамасыз етіп,
ауыл тұрғындарын жұмыс орындарымен қамтуды жүзеге асырады. “Фуд ... ... ... ... ... отырып компания өзінің ең
құнды капитал салымдары деп ... беру және ... ... ... ... ... көбі шет елдерде Еуропа мен АҚШ-да сынақ
ісінен өткен. Әр қызметкер тұлға ретінде ... оның ... ... еңбек қызметін, маманды өсу және мансаптың ашылуына
жағдай жасалынады. Енді бір компанияның принципті ... ... ... өнім ... ... ... сондықтан өнімді дайындау мен өндіруді”
барлық кезеңдері мұқият тексеріліп, дүкендер сөресінде ... ... ... республикадағы ИСО- 9000 басқару сапасы жүйесін өзіне
ендірушілердің бірі болып табылады. Сатылатын тауарлардың “Food ... ... ... ... эксперттер алтын алқамен ... ... мен ... “Пепи” йогурт ... ... ... ... және “БИО-С” (ацидофильді простоквашасы)
өнімдері марапатталды. 19 кестеде “Фуд ... ... әр ... сүт ... ... ... келтірілген. “Фуд Мастер”
компаниясының ақшалық түрдегі шығару көлемі ассортименттің ... ... өсуі ... 90%-ға ... бәсеке қабілеттілігінің салыстырмалы есебінің нәтижесі
9-кестеде келтірілген.
Кесте 9 - Эталон – айранына ... ... ... айранының бәсеке
қабілеттілігінің интегралды коэффициенттері
|Qі |Фуд Мастер ... ... ... ... |114,29 |1,75 |34,95 |3,08 ... |111,72 |2,71 |3,49 |3,5 ... |1,023 |0,65 |1,002 |0,88 ... ... ... ... нәтижелермен құрастырылған
Бәсеке қабілеттіліктің интегралды көрсеткіштердің экономикалық
мағынасы-шығынның бірлігіне тұтынушы К бірлік тиімді ... ... ... Есептеу нәтижесі бойынша компаниялардың бәсеке қабілеттіліктің
интегралдық коэффициенттері: “Фуд Мастер”-1,023, “Адал”-1,002, “Қайсар”-
088, ... – 0,65. ... ... ... бірден жоғары болса, К>1 ол
сапа деңгейі шығыннан жоғарылығын білдіріп, К1 тауар белгілі нарықта бәсеке
қабілетсіз. Біздің мысалымызда ... ... ... ... бағалық
көрсеткіштер жиынтығы бойынша эталондық үлгіге сәйкес келеді. Бірдей бәсеке
қабілеттілігінде К ... тең ... сүт ... ... ... ... салыстырмалы бәсеке қабілеттілік көрсеткіштері
келтірілген.
Анкета талдауы компаниямен зерттелген сүт ... ... ... бағалауға және олардың тұтынушылар жағдайы
есебімен қамтылу факторларын айқындауға мүмкіндік береді.
Кесте 10 - ... ... сүт ... ... ... атауы |Фуд мастер |Смак ... ... ... |0,96 |0,99 |1,05 |0,9 ... |0,97 |0,98 |- |- ... |0,92 |0,93 |1,01 |0,92 ... |0,92 |0,90 |0,98 |0,88 ... |0,87 |- |1,2 |0,85 ... |0,98 |0,93 |0,99 |0,89 ... ... автормен жүргізілген маркетингтік зерттеу негізнде
құрылған.
- мәлімет жоқ.
Сүт өнімдерін ... ... ... ... ... ... қанағаттану талдауы респонденттер өнімнің табиғилығы, иісі,
түсі, консистенциясы мен дәмдік ... ... ... майлылық
критерийі көрсеткіштеріне сезімталдығын көрсетті. ... ... ... ... ... ... ... бәсеке қабілеттілігін
арттыруда өнімнің майлылығын жоғарылату қажет, өйткені бұл ... ... ... ... қанағаттандырылмаған, “Фуд Мастер”
компаниясының сүті мен кілегейі “Адал” компаниясының сүті мен ... ... ... ... салыстырғанда ең алдымен майлылық
және табиғилық критерийі бойынша ... ... деп ... ... ... ең ... қабілетті өнімдері-балмұздақ пен айран болып
табылады.
Сұралғандардың жалпы ... 80% ... ... ... өнімінмен таныс емес және тек 15% осы фирманың өнімін сатып алғысы
келді. Бұл ... ең ... ... ... ... болып табылады,
ол тұтынушылардың сұранысы бойынша жаңа дайындалғандардың, ... ... ... сай ... ... жоғарылату “Смак” компаниясының даму стратегиясы
болуы керек, тек сонда ғана ол сол нарықта қызмет етумен ... өз ... ... ... ... ... ... бағалық немесе
сапа бойынша болуы мүмкін. Тауардың сапасы ... ... ... нормативті-техникалық параметрлер-бұл тауардың ... ... ... ... ... және қауіпсіздік параметрлері;
– эргономикалық параметрлер: қолайлы ... ... ... ... ... келуі;
– эстетикалық параметрлер – дизайн және мода;
– бәсекелестерді білу және классификациялау, яғни бәсекелестер ... ... ... ... ... көрсеткіштерін талдау;
– бәсекелестердің күшті және әлсіз жақтарын білу.
Бұнда бәсекелестер қызметін әрқашан бақылау керек, себебі, ... ... ... және ... ... ... өткізілген
бағалау болашақта сенімді болады. Бәсекелестік-фирмалар да ... ... ... ... және жеке ... бойынша
бәсеке артықшылыққа жету жолдарын іздейді.
Жүргізілген талдау бойынша мынадай қорытынды жасауға болады: компания
әртүрлі көрсеткіштерге ие. ... ... ... ... ... ... ... ол төменгі деңгейде жарнама және ... ... ... ... ... біреуі болып, өнімде
Алматы тұтынушылары үшін қажетті йодты медициналық көрсеткіштің болуы.
Кесте 11 - Қазақстанның сүт өнімдер нарығының ... ... ... ... ... ... |Смак |
|көрсеткіштері |Мастер | | | | ... |5 |2 |4 |3 |4 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |5 |5 |3 |3 |4 ... ... |2 |3 |5 |4 |4 ... |5 |2 |4 |3 |3 ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... және |5 |4 |2 |1 |1 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |5 |3 |3 |2 |2 ... қызметінің профилі мен бәсекелестердің позициясын зерттеу “Смак”
компаниясының қызметін тек бір ... ... ... ... Ол бағаның жоғары деңгейі. Сонымен ... оның ... ... ... бар: ... ... ... талғамы мен
мотивіне ассортименттің сәйкес ... өнім ... ... әртүрлілігі. Негізгі бәсекелестердің қызметін ... ... ... ... ... алады. Барлық көрсеткіштер үш баллмен
бағаланған, тек қорабы және өткізуді ынталандыру ... ғана ... ... ... фирмасы өзінің бәсекелестерінен айырмашылығы
бар. Ол төменгі бағалар-бұл олардың бәсекелестік артықшылығы, сонымен бірге
компания жеткілікті мөлшерде ... ... ... Бұл ... сапасы бойынша көбінесе ат қою, сондықтан бұл ... ... бар. ... ... ... ... ... компаниясы Қазақстанда белгілі.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ БӘСЕКЕ ... ... ... МЕХАНИЗМІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
ЖОЛДАРЫ
1. Қазақстан Республикасындағы тамақ өнеркәсібінің кластер ретіндегі даму
бағыттары
Қазақстан бүгінде дүние жүзіндегі ең ... ... ... ... ... бағыт ұстап отырғандығы белгілі. ... ол үшін ... ... ... бәсекеге сай болуы керек. ... ... ... ... ... ... ұғым ... болып,
өмірімізге еніп отыр. Қазір өндіріс ... ... ... ... ... отырғандығы, соған дайындықтар жасалып жатқандығы жұртқа аян.
Мұндай үрдіске егін, мал шаруашылығымен, тау-кен ... ... ... ... да зор ... ... ... Әрине, алдымен
«кластер» дегеннің не екендігін жете түсініп, осы мәселе ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу керек екендігі анық. Бүгінде
облыс сүт өнімдері бойынша ... ... ... дайындықтар жасауда.
Осы мәселе бойынша облыста арнайы кеңес өткізілді. Оған облыстық ауыл
шаруашылығы ... ... ... сүт ... және ... орта оқу орындарының өкілдері келіп қатысты. Жиналған
жұрттың алдында бұл кеңеске арнайы келген халықаралық ... ... ... сүт ... ... ... қалай жасауға
болатындығы жайлы баяндап ... ... ... ... мол ... оның сөзі ауыл ... ... өндірісшілердің қызығушылығын
туындатып, тіпті өте бір маңызды мәселелер көтерулеріне түткті болды. Кеңес
барысында сүт өнімдерін өндіру бойынша кластер ... ... ... сөз ... қатар, осы орайдағы қостанайлықбілікті ... ... ... ... ... жайлардың бәрі кластер
жасау жөніндегі бағдарламаны жетілдіруде пайдаланылмақ.
Қазіргі кезде экономиканың бәсеке қабілеттілігін күшейтудің бірден-бір
жолы кластер делінеді. Соңғы ... БАҚ ... ... жұртшылықтың
тілдік қолданысына жақында ғана енген «кластер» ... ... ... ақиқат.
Кластер – ағылшын сөзі. Кластер - «Cluster» - ... ... бір ... ... бір ... ... ... көкөніс»
мағанасын білдіреді. Бір-бірімен тікелей «сатып алушы, сатушы» және ... ... ... байланысқан, белгілі бір орында
шоғырланған компаниялар мен ұйымдардың қызметтестігін бейнелейді.
2006 жылдың шілдесінен ... ... ... ... ... ... бағдарламасы жүзеге аса бастады. Бір салада жұмыс істейтін
компаниялар бір-бірімен ... ғана ... ... қабілетті өнім шығаруға болады.
Бәсекелестікке қабілеттіліктің кластерлік теориясын ғылымға енгізген
ағылшын ғалымы ... ... ... «Economic competitiveness group»
компаниясының президенті Алекс Хансен – Қазақсандағы кластер жобасының басы-
қасында ... ... ... - әрі ынтымақтастық, әрі ... ... ... ... ... кластерлік жобасы бағдарламасының аясында
өндіріс саласында 5-7 кластер ... ... ... ... 2,5 млн.
долларға тең.
Жеті кластерге тоқталатын болсақ:
1. Металлургия;
2. Көліктік логистика;
3. Тоқыма өнеркісібі (мақта);
4. Құрылыс материалдар;
5. Тамақ ... ... ... ... ... Портердің кластерлер теориясы халықаралық ауқымдағы неғұрлым бәсекеге
қабілетті бір ... ... ... бір ... ... ал өз маңына неғұрлым бәсеке қабілетті ... және осы ... ... ... ... ... ... толқынды табиғатымен байланысты.
Қазіргі таңда, Қазақстанның тамақ өнімдері нарығының сиымдылығы 2,5
млн. долларға бағаланады. ... ... ... ... ... ала ... ішкі нарық бұдан ары өседі деген негіз бар. ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. 1,5
млрд. астам халқы бар Қытай, Ресей мен ... Азия ... және ... ... орналасуы, отандық өнімдерді сатуда әлеуетті нарық
ретінде қарастыралады.
Солтүстік шығыс және ... ... сүт ... ... ... ... Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстары),
солтүстік өңірде ет өнімдері (Қостанай, Павлодар және Солтүстік ... ... және ... ... дәнді қайта өңдеу (Ақмола,
Қарағанды, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстары), оңтүстік ... ... ... Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстары),
Атырау, шығыс ... ... және ... облыстарында балық
өнімдері бойынша кластерлер құру және дамыту мүмкіндіктері бар.
Кластерлік тұрғыдан келу ұлттіқ экономиканың басымдықтарын ... оның ... ... ... ... рөл ... ... серпілісінің көрінісі ретінде ... ... ... ... тереңдейді, бірақ олардың сондай-ақ таралуы ... де, ... да, ... да ... ... ... саны ... болып келеді, олардың бар екендері әрқашан айқын
көрінеді.
Қазақстанда осы уақатқа дейін дамыған кластерлер болған ... ...... 2015 ... дейін индустриалдық-инновациялық дамуының
стратегиясын жүзеге асыруға байланысты таяу болашақта ... ... ... ... ниеті мен идеясы ғана.
Осындай жағдайда құрылатын кластерлердің құрамында әртүрлі ұйымдар
және ... ... ... үкіметтік құрылымдары мен ғылыми
күштер де болуға тиіс және олар ... ... ... ... ... жүргізетіндей ықпалда болулары керек. Бұл жерде Даму Банкі,
Инвестициялық және ... ... ... Даму ... деп
аталатындардың қатысуымен ғана шектелуге болмайды. Мұны ... құру ... таяу ... ... өзі ... ... таяу болашақта кластерлер үшін құрылыс алаңына айналады
деген үміт бар.Қазақстанда кластерлер экономиканың ... ... ағаш ... ... ... ... машина жасау, құрылыс, көлік, телекоммуникациялық кешендерде ... ... ... кластерлік ұсыным – бүгінге әлемдік нарықтың талабы.
Алдағы уақытта Біріккен Сауда Ұйымына ... ... ... ... шетелдік тауарлар ағылады. Бұл жағдайда біздің ... ... ... ауыл ... ... сапалы тауарларымен бәсеке түсе
алмау нәтижесінде ... ... алып ... ... Ал ... ... шетелге отандық сапалы тауар өндірудің, осылай ... ... жолы ... ... табылады.
Сонымен отандық кластерлердің аяғынан нық тұрып кетуі экономиканың
шикізаттық емес салаларында әлемдік сапа ... сай ... ... ... ... елдерін тұтынушы үшін бәсекеде жеңіп ... ... ... қуып ... керек. Ол әсіресе, өңдеу
өнеркәсібімен ауылшаруашылығы салаларына тікелей қатысты. Бұл ... ... ... жүйелі түрде орындап шығу аса маңызды.
Сонда ғана ертеңгі ел ... биік ... ... ірге тас ... өнеркәсібінің экономикалық қауіпсіздігі өнеркәсіптің басқа да
салаларының дамуы мен тікелей байланысты ... ... ... жасау саласы жасаса, шикізатпен ауыл шаруашылығы қамтамасыз етеді,
сала үшін мамандарды университеттер дайындайды және т.б. Осы ... ... тағы да ... ... ... ... салаларын Қосылған Құн Тізбегі (ҚҚТ)
ретінде қарауға негізделген, талдау және даму ... ... және ... ... ... мәні, әр саланы ақырғы өнімге біртіндеп құн қосып отыратын
өндірістің бір ... ... ... ... ... ҚҚТ-інің екі
түрін ажыратады: тік және көлденең.
Экономикалық белсенділік ҚҚТ-нің тік құрылымында, әдетте, бір компания
шеңберінде жинақталған. Мысалы бір ғана ... ... ... оны
өңдейді, қосалқы бөлшектерін шығарады және өнімді жасайды.
Көлденең ҚҚТ-нде белсенділік бірнеше шаруашылық субъектілері ... ... бір ... өнім дизайнымен айналысады, екінші
компаниялар жеке бөлшектерін шығарады, үшінші кәсіпорын ... ... саны ... ... ... тік ... ... басым
болса көлденең ҚҚТ-і қалыптасады. ҚҚТ-не кім ең көп әсер етсе, сол ең ... құн ... ... ... ... ... ҚҚТ-ң мысалы ретінде
көрінеді. Ол дизайнерлік фирмалардан, ... ... ... сүт фабрикаларынан, шикізатты өндірушілерден, өңдеушілерден,
өңдеу фабрикаларынан тұрады. Осы тізбекте дизайнерлік фирмалар мен ... ... ... ие, не шығару ... ... ... артық қосымша құн алады.
Кейбір елдерде тұрғылықты халықтың табысының өсуі, ... ... және ... да талаптардың күшеюі ... ... ... әсер ... Мемлекет ҚҚТ-не кіретін барлық
элементтерді кешенді қолдауы керек. Мемлекеттің ... және ... ... ... ретте, салалардың бір-біріне тізбектесіп дамуын кластерлер түрінде
көрсеткен американдық экономист М.Портердің ... ... ... Ол өз ... ... ... ... топтар –
белгілі бір сферада қызмет ететін, бірін-бірі толықтыратын, ... ... ... ... ... байланысты
компаниялардың және солармен байланысты ұйымдардың тобы» –деп көрсетеді.
Кластерлердің географиялық масштабы бір ... елге және ... ... мүмкін. Кластерлер өз күрделілігіне, ... ... ... ... мүмкін. Бірақ, көп жағдайда дайын өнім
шығаратын компанияларды, ... ... ... ... ... ... ... шығаратын ұйымдарды, қаржы
институттарын қамтиды. Кластерді анықтауды ірі ... ... ... сол ... тік және ... ... ... анықтауға
болады. Қорытынды қадамда – сол кластер ... ... әсер ... ... ... құрылымдары табылады. Салада кластердің
қалыптасуының ұлттық экономика үшін стратегиялық маңызы бар, ... ... ... береді, саланы іліп алып, барлық тізбекті дағдарыстан тартып
шығаруға болады. Кластерлер ... ... көп ... ... ... ... ... ерекше нысанының
дамуын қамтамасыз етеді ... ... ... ... жағдайында анығырақ көрінеді.
Дамушы экономикада ... ... ... жергілікті базада
немесе жергілікті нарыққа қызмет ... ... ... ... болады. Экспорттық салалар ресурстық және еңбек шығындарын
артық пайдалануға бет бұрады. Дамушы экномикадағы ... ... де, ... ... ... сервис пен технологияға,
қосалқы бөлшектерге арқа сүйейді.
Кластерлерді ромб қырлары ... ... ... дегенмен,
барлық қырлары да тең деп түсіну керек. Кластерлер бәсекелік күреске үш
тәсілмен әсер ... ... ... ... ... мен ... ... екіншіден, инновацияға қабілеттілігін арттыру;
... жаңа ... ... арқылы.
Кластер шекарасы салалық жіктеудің стандартты жүйесіне бағынбайды.
Қазақстанда да кластерлік дамуды қолдап ... ... бар. ... ... ... ... толықтыратын
салаларды реттеуі Қазақстан Республикасында тамақ өнеркәсібінің ... ... ... ... ... ... негізі болады» - деп жазады ... ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық даму
Стратегиясындағы" ҚҚТ-нің құрудың және М.Портердің ... ... ... әр түрлі терминдермен
жазылғанымен, түйіні бір деп есептейміз. Екі әдебиет көзінде де бір ... ... сала ... ... топ құру ... бар. Бұл топқа
салааралық ұйымдардың, сервистік компаниялардың, ... ... ... мүмкін.
Егер тамақ өнеркәсібінде кластерлік даму қалыптасса, ... ... ... ауыл ... ... және ... ... өнеркәсібі, сапаны бақылау жүйесі, білікті мамандар ... ... ... ... ұйымдар (жарнама, консалтинг агенттіктері),
қоғамдық ұйымдар, дизайнерлік компаниялар, көтерме және жеке сауда ... ... ... біз ... ... негіз ретінде аламыз. Ал,
Қазақстанның 2006-2015 жылдарға ... даму ... ... отырған қолданбалы құжат болғандықтан, осы Стратегиядан
көп ауытқымай, «тамақ өнеркәсібі ҚҚТ-і ретінде» қалғанын қалаймыз.
Тамақ өнеркәсібінің ... ... ... ету жүйесі
мемлекет тұрғысында келесідей бағыттарды қамтуы мүмкін:
... ... ... жою. ... нарыққа тамақ
өнімдірінің кедендік баж ... және ... ... ... ... ... жою. Қазақстанның кедендік территориясына ... ... оның ... төмендетуді жою үшін өнім топтары бойынша ең
төменгі бағалар ... ... ... ... ... құру және сала ... ... жарақтану мәселесін шешуге мүмкіндік беретін лизингтік
операцияларды жүргізуге қажетті қаражаттармен қамтамасыз ету.
– Жоғары сапалы, ... таза және ... өнім ... ... ... жаңа ... ... стандарттар,
өзгерістер мен толықтырулар, метрологиялық және ... ... ... Бұл ... орындау халықаралық стандарттарға сай
жүргізілуі керек. Жоғары сапаны ... ... ... ... ... ... ... территориясында аймақ аралық көтерме-жеке тауар
өткізу желісін құру.
... ... ... ... екенін ескере
отырып, мемлекеттік деңгейде қосымша құн ... ... ... ... және оның қосалқы ... ... ... ... ... ... ... қалпына
келтіру.
– Тамақ өнеркәсібі ғылыми-зерттеу секторын қайта қалыптастыруды
өткізу.
Нарықты дамуы, бәсеке, тұтынушылар талаптары сапа ... ... ... ... және ... факторы ретінде
қарастырылатын болды. Тауар өндірушілер және ... ... ... кезде тиімді сапаны басқару жүйесін қажет етеді.
Қазір тамақ ... ... ... ... ... «Сертификаттау туралы» заңдарына және «Сапа» бағдарламасына сәйкес
жүргізіледі. Аталған заңдар мен ... ... ... ... қоршаған ортаға қауіпсіз және бәскекеқабілетті өнім өндіру болып
есептеледі.
Маркетинг – кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін көтеру жүйесі ретінде
Өнімнің ... ... ... ... - ... ... болып табылады. Адамдардың өмірі мен ... ... ... ... ... ... өнімдері
ерекшеліктері мен өндіріс өзгешелігімен ескерілетін ... ... ... ... ... қатысты мәнді айырмашылығына сусып
шығаратын кәсіпорындық маркетингі ие, сондықтан оларды өндіру, ... ... ... ... ... ету ... етіледі.
ҚР-ның Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2007 жылғы жолдауында еліміздің
бәсеке қабілеттілігін жоғарлату үшін мынандай алғы ... ... ... ... бар ... айқындау және пайдалану, сондай-ақ жаңа
бәсекелестік артықшылықтар ... ... ... ... ... ... бағытталған мемлекеттік саясат
Бірінші бағыт – Экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің орнықты сипатын
қамтамасыз етуге бағытталған толымды стратегия әзірлеу және оны іске ... ... ... ...... ережелері бойынша жұмыс
істейтін қалыптасқан әрі орнықты ... Біз де осы ... сай ... ... ... ... ... күтіп тұрған ешкім жоқ, бірақ біз
онда қажеттігімізді танытып, іргемізді бекітіп алуымыз қажет. Ол үшін ... ... ... ... ... сыртқы нарықтарға
шығатын негізгі салаларына олардың экспорттық табыстылығының деңгейі мен
соны айқындайтын ... ... ... ... ... ... ... Мұның өзі, ең алдымен, жоғары өнімділік, жұмсалатын
шығындардың ... ... ... қолы ... ... ... ... біліктілігі жоғары білікті жұмыс ... ... және т.т. ... ... ... ... ... орындалмай
отыр.
Екіншіден, басқа елдердің бәсекелес өндірістері мен салаларына, сондай-
ақ нақ сол халықаралық нарықтарға қатысатын трансұлттық ... ... ... ... экспорттаушылар мен экономика
секторларының кейіндеп қалуына ... ... ... керісінше, оларға
салыстырмалы артықшылықтар жасайтын факторларға баға беру».
Адам мен азық-түлік өнімдері күнделікті үлкен бөлігі ... ... көбі ... өндірушіден соңғы тұтынушыға жеткізудің
барлық маркетингтік тізбектен бос емес. ... ... ... ... өнімдер маркетинг жүйесіне 21,4 млн жұмыс орны
келеді, ол жалпы ... ... ... ... еңбек шығындары, өткізудің тармақты желісі азық-түліктік
маркетингтің қымбат –тау процесін ескертеді. ... ... ... ... ... ... тамақтануға жалпы ақша
шығындарының 75%-ын маркетингтік қызметке шығындар сіңіріп, тек ... ... ... ... ... ... мұндай
жағдай маркетинг жұмыскерлері де өндірушілер бола ... ... ... ... деген жағдаймен түсіндіріледі. Кешенді әдіс ... ... мына ... ... ... ... - ... өндіру кезінен тұтынушы қолында болғанға дейінгі кезеңге ... ... мен ... ... ... ... барлық
қызмет түрін жүзеге асыру. Бұл анықтама, біздің көз ... ... ... ... ... ... ... сипаттама болып табылады.
Қазіргі кезде ТМД ... ... ... ... ... жағдайын ескере отырып, дамыған елдер негізінде
азық-түлік өнеркәсіптеріндегі маркетингтік ұйымдарға ғылыми тәсілдер ... ... ... ... ... ... ... қажет. Маркетингтік басқару сүйенетін бес концепция
бар. ... ... сай ... қол жетімді баға бойынша
тауарлармен тұтынушылығын қажеттілігін өтейді. ... ... ... ... ... ... әрқашан жоғарылатып
отыруы бағытталады. Коммерциялық күш салудың ... ... ... ... мен ... саласындағы қызметін белсенді
етуді ... ... ... ... ... негізіне тұтынушылар қажеттілігін қояды.
Нарықта меңгеру мен нығаю ... ... ... ... ... ұйымдастыру деңгейіне ... ... ... ... ... қалыптасуына баға белгілеу
саласындағы оның стратегиясына, дайын өнімді өткізуді ынталандыруына, ... ... мен ... ... басқару шешімінің сапасына
әсер етеді.
Маркетингтік жұмыстың ... ... ... ... ... шет ... дамыған және жабылып қалған компаниялардың
тәжірибесі дәлелдейді. ... ... ... маркетингтік жол
ұстануын айтқанымен, тәжірибеде қолданбайды. Олар ... ... ... ... “Шынайы маркетингті” қолданатын кәсіпорындар
өндіре алатын өнімді емес, тұтынушыларға қажетті ... ... ... ... ... ... сатып алушының
қажеттілігіне және ... ... ... ... ... мен
бәсеке қабілеттілігін арттыруына жағдай жасайды.
Осылайша, маркетингтік жұмыс сапасын өнімнің ... ... ... ... маркетингтік құраушысы деп атауға болады,
маркетингтік ... ... ең ... сәті болып жете білмеу
табылады. Оны мен ... ... ... кәсіпорынға
маркетингті енгізерде санасу қажет. Сонымен қатар, біздің ... ... оған ... ... кәсіпорынға айналдыру үшін
бір ... емес күш ... Одан ... әр ... ... ... тәуелді шығаратын өнім түріне маркетингтің жеке ... ... ... ... ... ... өткізудің көп
түрлілігіне қарамастан, маркетингтің қазіргі ... ... ... жетілдіруге бағытталған, маркетингтің мақсаттары мен
қызметтеріне сәйкес келетін келесі бағыттарды ерекшелеуге болады:
– кәсіпорынның қызметіне әсер етуші, басқарылатын және
басқарылмайтын ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың потенциалды сұранысы мен қанағаттандырылымаған
қажеттіліктерін өтеу;
– өнімнің негізгі қозғалу мүмкіндігі ретінде жарнамалық қызметті
ұйымдастыру, жарнама ... ... ... ... үшін ... ... жаңашыл түрлерін қолдану;
– азық-түлік өнімдерін өткізудің оптималды әдістері мен нысандарын
таңдау;
– өнім ассортиментін басқару, ... ... мен ... баға ... ... оның ... тексеру және қажетті жағдайда
жетілдіру;
– нарықтық жаңалық тауар ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімді
ұйымдастырылуы, мысалы, “дәл уақытында” жабдықтау жүйесін пайдалану арқылы;
... ... және ... ... ... маркетинг бақылауын ұйымдастыру.
Нарықта кешенді зерттеу маркетингтің нарықтық экономика ... ... ... және ... ... зерттемелерін
пайдаланып, отандық кәсіпорындардың игеруге тиіс облысы болып табылады.
Айта ... ... бұл ... және ... ... ... қаржы
құралдарын, материалды-техникалық жарақтануды және маркетинг бойынша жоғары
деңгейлі мамандарды талап етеді. Әрине, ... көп ... тек ... ғана ... алады. Орташа және шағын кәсіпорындарға ... ... ... ... осы ... оң тәжірибеге
ие делдалдар қызметтерін орындайтын, ... ... ... ... ... ... пайдалану тиімдірек.
Нарықты кешенді зерттеу келесі бағыттарды біріктіреді:
1. Тауарға талаптарды ... яғни ... ... мен ... ... және ... көрсету тұтынушылық қасиеттеріне
талаптар. Тұтынушылар талғамы тауарлардың бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... ... бірінші бөлімде
қарастырылған. осы әдіспен, берілген зерттеу кезеңін өткізу ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік негіздер 1.2. қарастырылған).
2. Нарық сыйымдылығын зерттеу, сұраныс пен ұсынысты, сонымен
қатар, белгілі бір ... ... ... ... сұраныс
икемділігін, бәсеке деңгейін, белгілі бір тауарға баға деңгейін, тауар-
аналог ... ... ... ... ... сенімділік деңгейі мен төлем қабілеттілігін,
бәсекелес-фирмалардың бәсеке басымдылықтары мен осал ... ... ... ... ... ... үшін маркетингтік әрекеттердің
белсенділігін зерттейтін нарықтың фирмалық құрылымын зерттеу;
4. Берілген тамақ өнімінің берілген нарық пен оның ... ... мен ... ... Тамақ өнімдерін өткізу,
белгілідей, 2 әдіспен жүзеге асады: ... ... ... ... ... ... өндіруші-бөлшек сауда-тұтынушы және кесте бойынша көтерме және
бөлшек сауда делдалдары ... ... ... ... ... сегментация талдауы мен тұтынушылар қажеттіліктеріне
анағұрлым сәйкестерді анықтау және фирма мүмкіндіктері мен оның ... ... ... ... ... бөлек нарық сегменттерін
зерттеу. Балдау келесідей ... ... ... ... ... ... ... психологиялық;
6. Сатып алушылар мен тұтынушылардың әлеуметтік-психологиялық
ерекшеліктерін талдау сатып ... ... - ... сатып алу туралы шешім
қабылдаудағы ... ... ... және сату тиімділігін
қамтамасыз ету үшін маңызды мәнге ие.
Кәсіпорындардың ... ... ... ... зерттеудің маңызды түрі болып табылады, оның бөлек құраушылары
бұрын қолданған, ... ... ... ... жоқ, себебі, өндірістің қызмет
өнім сапасына тәуелсіз мемлекетпен кепілдендірілгендіктен, өнімді өткізуді
ескермеді. Нарықтық экономика жағдайында, ... ... ... талаптарын зерттеп, оларды кәсіпорындардың ... ... және ... өндірістік бағдарламаны
және нарықтағы кәсіпорын стратегиясын жасап шығаруы қажет.
Жоғарыда жүргізілген зерттеулер, маркетингтік қызметтермен ... ... ... ... ... ... мен ұстанымын,
оның тауарлық, бағалық, өткізу және коммуникациялық саясатын біріктіретін
кәсіпорындардың өндіріс-өткізу қызметінің ұзақ ... ... және ... ... ... ... ... табылады.
Осылайша, нарықтық экономикаға көшу, кәсіпорындардың жаңаша жұмыс
істеу қажеттілігін, экономикалық мінез-құлықтың жаңа ... ... ... ... ... ... жағдайына және тұтынушылар сұранымына
бейімдеуді, бәсекелестермен жарысу арқылы, ... ... ... ... маркетинг концепциясын қолдануды қамтамасыз етуі мүмкін, ол
туралы шетелдік тәжірибенің оң ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күні инвестицияға ие,
кейбіреулерді қоспағанда, дайындық кезеңінде болып отыр.
Өнімдердің ... ... оны ... ... да,
мемлекетке де тиімді, осы тұрғыдан, оған қол жеткізудің ... ... ... де, ... ... де ... керек.
Мемлекет деңгейіндегі мұндай экономикалық механизмінің қызметі, ... ... және ... ... ... ... ... зерттеу келесі қорытындар мен ұсыныстар
жасауға мүмкіншілік береді:
Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуы,
шаруашылық нарықтық механизміне ... ... ... жүйеге толық
және тиімді түрде екеуі үшін ... ... қол ... ... ... Бұл ... тұтынушы үшін сапасы
және бағасы жағынан ... бар ... өнім ... негізгі болуы қажет.
Талдау нәтижесі бойынша бәсекенің ... ... ... ... ...... жүргізудің нарықтық әдісінің фундаменті, өнімнің
бәсекеге қабілеттілігінің құрылуының ... ... ... ... ... нышаны мен сипаты ықпал етеді;
Бәсеке – өнімнің ... ... ... көрсеткіштеріне
оны жобалаудан бастап ... ... ... ... ... ... ... – даму мен өсудің қозғаушы күші, мақсат таңдаудың, сол ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі – өнімнің қарастырылып отырған кезеңдегі
нарық талаптарына сәйкес болу қабілеті. ... ... ... ... ... ... бағамен нақты нарықта өтуі үшін қажет
және жеткілікті тұтынымдық қасиеттерінің ... ... ... ... ... өнімнің бәсекеге ... ... ... ... тұтынушылық
тауарлардың, соның ішінде азық-түлік өнімдерінің ... ... аз ... ... сұрақтары ғылыми талдау алдағы шетел
тәжірибесін жалпылаумен қатар ... ... е ... ... және ... отандық әдебиетті оқу, сонымен бірге
жұмыстағы өз зерттеулерінің негізінде ... ... ... ... ... ... ... негізінде
қалыптасқан келе ұғылы ұсынылған. Бәсеке қабілеттілігі бар азық-түлік өнімі
қауіпсіз, жоғары талғамдық сапаға ие, ... ... ... ... және ... тамақтанудың қалыптасқан дәстүріне ... ... ... ... Соған қоса, жұмыста азық-түлік өнімдерінің
бәсеке қабілеттілігіне әсер ететін факторларды ... ... ... ... ... және эндогенді) жиынтығы ... ... - ... өнім ... ... ... жағдайында өнімнің тұтынушылардың көпшілігі үшін
бағасы қол жетерліктей, сапасы жоғары болуына ... ... ... өнімдерін өндіруді дамыту, тауар өндірушілер арасында бәсекелестік
құру тек қана реттеу мен басқарудың ... ... ... ... іске ... ... ... шаруашылық әрекеттерді іске
асыратын субъектілер арасында, сонымен ... ... ... ... ... ... өз ара тиімді қатынастарды” дамуына ... ... ... ...... ... үшін тұтыну
бағасы сату бағасына тең болатындығы.
Өнім бәсеке қабілеттілігін талап етілетін деңгейде ... ету ... ... ... ... Дипломдық жұмыста азық-түлік
өнімдерінің, атап айтқанда сүт ... ... ... ... тәсілдер қарастырылған. Бәсеке ... ... ... тек қана ... үшін ... ... өнімдерінің бәсеке қабілеттілігін бағалау үшін міндетті шарт және
азық-түлік өнімдерінің ... ... ... ерекше актуальді
болғандықтан бәсекелестік артықшылықтарын анықтау үшін берілген.
«Смак» ... сүт ... ... ... ... табылады.
Кәсіпорында өнімді өткізу бөлімі бар оның ең негізгі бөлігі болып
дайын өнімді ... ... ... және ... ... ... ... дистребьютерлік жүйесі бар, ол ... ... тек ... ғана емес ... қатар оның шетіне де өткізеді.
Өнімді өткізу үшін, өнімнің бағасы оның ... ... ... ... ... және ... саудаға байланысты қойылады. баға
орнатудың ең негізгі қағидасы ол – беріктілік, өнім ... ... ... ЖШС ... ... әр ... ... бойынша өткізіледі олар:
1. еркін сауда нарығында және Алматы қаласындағы;
2. облыстардағы сауда нүктелерінде ... ... ... олар ... есебінде және бартер түрінде беріледі.
Егер тамақ өнеркәсібінде ... даму ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, машина және құрал-жабдықтар
жасау, химия өнеркәсібі, сапаны бақылау жүйесі, білікті мамандар ... ... ... ... ұйымдар (жарнама, консалтинг агенттіктері),
қоғамдық ұйымдар, дизайнерлік компаниялар, көтерме және жеке сауда желілері
болып ... ... ... қабілеттілігін қамтамасыз ету жүйесі
мемлекет тұрғысында келесідей бағыттарды қамтуы мүмкін:
... ... ... жою. ... нарыққа тамақ
өнімдірінің кедендік баж төлемдерінсіз және жеңілдікті ... ... ... ... жою. ... ... территориясына импортты
тауарды енгізгенде оның құнын төмендетуді жою үшін өнім ... ... ... ... ... ... ... лизингтік компанияны құру және сала кәсіпорындарының
техникалық қайта жарақтану ... ... ... ... ... ... ... қаражаттармен қамтамасыз ету.
– Жоғары сапалы, экологиялық таза және қауіпсіз өнім ... ... ... жаңа ... регламенттер, стандарттар,
өзгерістер мен ... ... және ... ... ... Бұл шараны орындау халықаралық ... ... ... Жоғары сапаны анықтайтын сертификациялық орталықтар
желісі болуы тиіс.
... ... ... аймақ аралық көтерме-жеке тауар
өткізу желісін құру.
– Тамақ өнеркәсібі ғылыми-зерттеу секторын қайта қалыптастыруды
өткізу.
Нарықты дамуы, ... ... ... сапа ... кеңейте
түсіп, кәсіпорындардың бәсеке қабілеттілік және сенімділік факторы ретінде
қарастырылатын болды. Тауар ... және ... ... ... ... тиімді сапаны басқару жүйесін қажет етеді.
| |ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ |
1. ... Н.Ә. ... ... ... халқына жолдауы.
2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан
халқына жолдауы ... ... жаңа ... ... ... ... ... өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында.
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ...... ... 2006.– 44 бет
4. М.Портер Международная конкуренция. –1993 , с. ... ... ... – М.: ... 2000.–495 с.
6. Кәмпбелл Р Макконелл, Стенли Р Брю Экономикс, М.: ... 1992 ... 36-37 ... ... Э.В. ... и конкурентоспособность. – СПб: Питер, 2004.
14-17 с.
8. ... ... және ... ... туралы“ Заңы. Егемен
Қазақстан 25 желтоқсан 2001.
9. ҚР-ның “Теріс пиғылды ... ... ... ... ... ... ... Байзақов С. Райхан Н. «Қазақстан экономикасын кластерлер көтереді».
Ақиқат 2005 ж. №1. – 21 ... ... Д.Я. ... ... Оқу ... ... ... – 105 бет.
12. Сәбден О. «Бәсекелестік экономика»: Оқу құралы, ... 2007 ж. – 656 ... ... А.М. ... ... ... продукции“. Пищевая
промышленность, 1999г.
14. Журнал “Пищевая и ... ... ... 4, ... Ковалев А.И. “Анализ финансового состояния предприятия ... и ... ... ... И.Т. “Анализ и ... ... 1996 ... ... К.Ш. ... ... положения предприятия.
18. Мамыров Н.К., Ихданов Ж.О. государственное регулирование экономики
в условиях Казахстана / Алматы, 1999г.
19. Окаев К.О., ... Н.Т. и др. ... в РК / ... ... Г.А.6 Челенков А.П. Конкурентные преимущества фирмы. – М.:
Экономика, 2000. – c. 50-51, с. 70-85
21. ... ... ... 2005 29 ... ... Ө.Қ.//Егемен Қазақстан 2005 19 мамыр
23. Бест Майкл Новая конкуренция. Институт промышленного развития .
М.: ТЕИС, 2002. – 248 ... ... Ю.В. ... основы организации конкурентоспособного
производства. – М.: ИД «Новый век», 2002.–212 с.
25. Қошанов А. Конкурентоспособное импортозамещение и ... ... ... 2003 – 226 ... ... И.М. ... и практика конкурентоспособности товаров и услуг.
– М.: Юрайт-М. 2001- 23-24 ... ... Р.П. ... ... ... ... ... для вузов. – М.: ИНФРА-М, 2000. 312 с.
28. Юданов А.Ю. ... ... и ... М.: ... экономики и
маркетинга, 1998.–384 с.
29. Уотермен Р. Фактор обновления: Как сохраняют конкурентоспособность
лучшие компании, М.: Финансы, 1988–362 с.
30. ... Т.А. ... ... и ... ...... 2003
31. Дуданов И.И. Подходы конкурентспособности товарной прадукции на
региональных продовольственныхрынках // ... и ... ...... ... ... Мусина Л. ... ... ... ... ... Казахстана//
АгроИнформ № 2, 2003 2-4 б.
33. Жуламанов Р.К. Конкурентоспособность национальной экономики (теория
и практика). – Алматы: Институт ... ... 1995. ... Баймуратов У.Б. Национальная экономическая система. – Алматы:
Гылым, 2000
35. ... ... ... ... становления и развития. в
двух томах/ под ред. М.Б. ...... ... "Смак" ЖШС-ні” 2005-2006 жылдардағы қаржы-есеп құжаттары.
ҚОСЫМШАЛАР
“Смак” сүт өнімдерін өндіруші компаниясының анкетасы
Біздің компания өз алдына үлкен мақсат қойып отыр - жаңа ... және ... сүт ... ... ... келешекте біздің өнімізді құрастырып шығаруға ... ... Сіз ... компаниясының өнімдерін пайдаланасыз ба?
2. Сіз “Смак” компаниясының өнімін жоғары сапалы деп ойлайсыз ... ... ... сүт ... ... ... ... ма?
4. Сіздің ойыңызша “Смак” сүт өнімдерін өндіруші компаниясының қандай
ерекшеліктері бар?
5. ... ... қай ... жиі ... ... тауарларының қораптарын пайдалану кезінде ыңғайлы ма?
7. “Смак” ... ... ... ... сапалық
сипаттамалар сізге көбірек ұнайды?
8. “Смак” фирмасының қай ... ... ... ... ... келмейді?
9. Неліктен “Смак” компаниясының өнімін талғайсыз?
-----------------------
Бәсекелік артықшылықтар
Жіктеу критерийлері
Қайнар көз сипаты
Әрекет мерзімі
Сатылық деңгейі
Бағаға қатысы
Көрініс алу ... ... ... ... ... сипаттағы
Әкімшілік шаралар негізінде туындаған
Нарық инфрақұрылымының даму деңгейімен анықталатын
Техникалық
Географиялық
Демографиялық
Ақпараттық
Ұзақ мерзімдік
Орта мерзімдік
Қысқа мерзімдік
Тауар деңгейінде
Фирма деңгейінде
Сала деңгейінде
Экономика деңгейінде
Бағалық
Бағалық емес
ҒЗТКЖ
Өндіріс
Өткізу
Сервис және эксплуатация
Сурет 1 – ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі
Компанияны басқарудағы артықшылықтар ... ... мен ... ... ... ... ... Саланың
бәсекеге қабілеттілігі
Қоғамдық-экономикалық жағдайлардағы артықшылықтар Ұлттық экономиканың
бәсекеге қабілеттілігі
Жаңа бәсекелестер
жағынан қауіп
Жабдықтаушы-лармен сауда жа-сау мүмкіншілігі
Тұтынушылар-дың ... ... ... мақсатты сегменттеріндегі бәсекелестермен күрес.
Баламалы өнімдер жағынан қауіп

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет
Ақшалай қаражаттардың кәсіпорынның жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етуіндегі маңызын анықтау және оларды басқару стратегиясын жетілдіру67 бет
Кәсіпорындағы қаржылық жоспарлауды ұйымдастыруды жетілдіру69 бет
Кәсіпорынды дамытудың экономикалық әдістерін қолдану теориялық аспектілері67 бет
Кәсіпорынның таза айналым капиталын басқару және ЖШС «Ұланның» айналым активтерін бағалау және талдау86 бет
Кәсіпорынның қаржылық айналымдары мен қаржылық ағымдарының экономикалық сипаттамасы22 бет
Тәуекелді басқару саясатын анықтаудағы кәсіпорынның қаржылық-экономикалық көрсеткіштерін талдау37 бет
Өндірісті жоспарлау31 бет
Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру жайлы мәлімет72 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь