Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс
1.1. “Таяу Шығыс” қақтығысының пайда болу себептері мен тарихи алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. “Таяу Шығыстағы” қақтығыстың екінші кезеңі (1948.2007 жж.) ... ... ..12

2. Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс
2.1. Араб.Израиль қақтығысын реттеудегі ірі мемлекеттердің ұстанымдары мен мүдделері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.2. “Таяу Шығыс”дағдарысының қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... 30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
        
        Мазмұны
Кіріспе…………………………………………………………………..3
1. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс
1.1. “Таяу Шығыс” қақтығысының ... болу ... мен ... ... ... қақтығыстың
екінші кезеңі (1948-2007 жж.)……….12
2. Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс
2.1. ... ... ... ірі ... ... ... “Таяу Шығыс”дағдарысының қазіргі жағдайы …………………………..30
Қорытынды……………………………………………………………………..34
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі……………………………………………36
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Жарты ғасырдан астам ... ... ... ... ... келе ... Таяу ... теке-тірес
әлдеқашан жергілікті шеңберден шығып, халықаралық дәрежедегі ... ... ... ... проблемаға айналып отыр. Палестиндік ғалым С.Ғ.К. Исса
Люайдың пікірінше осы жағдайдың өзі бұл ... ... ... және ... бейбітшілік орнату жолдарынан пайдалы тәжірибе
алып, аймақтық қақтығыстардың алдын - ... ... ... ... Н. Ә. ... ... ... атты еңбегінде Таяу
Шығыс қақтығысының тарихына үңілу ... ... ... жас, ... ... аса маңызды тарихи тағылым алуы қажет екендігін
айтады.
Араб-Израиль қақтығысын зерттеуші С. ... атап ... ... ... әлемдік БАҚ-тар мен ғылыми әдебиеттерде ... ... ... ... ... жеке геосаяси мүдделер
тұрғысынан берілуде. Міне осы ... ... ... қақтығысқа қатысты
объективті де әділетті ғылыми пікірлер жүйесін қалыптастыру ғылыми тұрғыдан
қажеттілік болып табылады.
Жоғарыдағы ғылыми пікірлер көрсеткендей Таяу ... ... ... ... да, қолданбалы бағыты бойынша да өзекті ... ... ... мен ... ... ... тұрғыдан жүйелі түрде зерттеу және аймақтағы саяси процестердегі БҰҰ
мен басқа да халықаралық ... ... ... ірі ... ... ... тараптардың саясатын жан-жақты ... ... жету үшін ... ... ... шешуді көздейді:
- Таяу Шығыс теке-тіресінің пайда болу себептері мен тарихи алғышарттарын
анықтау;
- ... мен ... ... ... және оның ... ... экономикалық дамыған күшке айналуын сараптау;
- 1917-2007 ж.ж. Таяу Шығыстағы саяси жанжалдар мен ... ... ... Таяу ... ... ... ірі державалардың, бірқатар араб
елдері мен ... ... мен ... көрсету.
- БҰҰ-ның және бірқатар ... ... ... осы мәселені
шешуге бағытталған қарарлары мен шешімдерін талдау.
- ... мен Араб ... ... ... ... келісім-шарттарды
талдау, олардың тарихи орны мен ... ... ... ... ... ... дәрежесі. Қарастырылып отырған
тақырыпқа тарихнамалық сараптау қазақ, ресей ізденушілерінің, ... және ... ... және ТМД елдерінің жеке
авторларының еңбектерін зерттеу негізінде ... ... ... ... араб ... ... зерттеулері қарастырылды.
Олардың ішінде М.А. Хрейзат еңбектері мен ... ... ... және жер мәселелеріне ерекше көңіл бөледі. Ресей
зерттеушілерінің бұл мәселе ... ... ... ... Бұл мәселелерді А.Ю.Олимпиев, А.И. Смирнов сияқты зерттеушілер ... ... ... болады. Кеңес дәуірінде жарық көрген
ғалымдардың еңбектері өзінің ... ... осы ... ... ... ... ... Ол Г.С. Никитина, Ф. Алестин, Б.И. Киселев,
Н.Д. Несук, С.П. Полюк, Е. Пастухов еңбектері болып ... Бұл ... ... ... Араб - ... соғыстарына және сионистер араб
жерлерін басып алған соң, оны ... яғни ... алу ... ... Бұрынғы КСРО құрамындағы Қазақ КСР тарихнамасына шолу ... ... ... зерттеу, монография не болмаса жалпы
мағлұмат беретін қазақ ... ... ... ... Қазақстан өз тәуелсіздігін алғаннан соң ғана ... ... ... К.К. ... К.Ж. ... ... А. Абаев, М. Ауэзов Таяу Шығыс проблемаларымен шұғылданып,
өздерінің іргелі зерттеулерін жарыққа ... ... ... ... ... ... Таяу ... мәселені зерттеу, Таяу Шығыстағы мәселе бойынша ... ... ... ... ... сараптау мен халықаралық
қауіпсіздік теориясын жүйелеу әдістерін қолдана отырып жазылған.
Жұмыстың құрылымы: курстық жұмыс кіріспе, үш ... ... ... ... тізімінен тұрады.
1. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс
1.1. Таяу Шығыс теке-тіресінің пайда болу себептері мен тарихи
алғышарттары
Палестинаның ... ... ... орны ... ... саяси және
діни тарихында, ислам ... ... бұл ... ... ... ... Омар Халифтың (634-644) билігі кезінде Византиядан
тартып алынды. ... ... ... діни ... айналуы
Омейядтар (661-750) династиясымен ... ... ... ... кейін оның орнына Аббасидтер ... ... ... ... ... ... ... әлеміндегі маңызы
төмендеді. ХI ғасырда Палестина ... мен ... ... ... ... ... Фатимидтердің шиттік
династиясының халифы Әл-Хаким аймақта ... ... ... ... христиандарды қуғындауға ұшыратты. Сонымен қатар иудейлер ... ... ... Иерусалимдегі бірқатар шіркеулер
қиратылды. Бұл жағдайды Рим ... ... ... ... қарсы қолданудың сылтауы ретінде пайдаланды. 1099 жылы
Иерусалимді крестшілер жаулап ... және олар ... ғана ... ... христиан шіркеуінің өкілдерін тонады. ... ... ... ... ... саяси бөлінумен
байланысты еді.
Герман ... ... II мен ... ... Әл-Камил
(1218-1238) арасында ... ... ... ... ... мен Назарет христиандарға қайтарылды. Тек 1244 жылы ... ... ... ... 1516 ж ... ... жаулап алды. Осы ... ... бұл ... ... құрамына кірді. Палестина ... ... ... ... ... ... ... басшы ... ... ... соғысқа дейін бұл аймақ Осман
империясының құрамында болды. ... ... ... Осман
империясының жерлерін бөлуді ... ... етіп ... империяны әлсірету үшін арабтарды ... ... ... ... ... түріктерге қарсы шаралар қолданды.
Иерусалимнің осы ... діни ... арта ... ... орта ... ... еврей халқының саны 11
мыңға әрең жететін еді. Көпшілігі дін ... ... ... бұл жерде орналасуының басты ... де діни ... ... ... ... отаршыл державалары Осман
империясын білуге ұмтылды. Осы ... ... және ... ... ... ... еврей мемлекетін құру үшін беруін
сұрайды. Сұлтан оған ... де, ... ... ... ... ... 3–айдан артық болмауы ... ... ... ... ол ... ... еврей саудагерлеріне сатуға шек қойды.
Англия мен ... ... араб ... отарлау саясатына “еврей
мәселесін” белсенді түрде қолданды. Лондон әуел бастан-ақ ... ... ... ... ... ретінде қолына
алғысы келген еді. 1917 жылы ... ... ... ... ... ... ... мен Бейрут вилаятына, Иерусалим аймағына
бөлінді. XIX ғасырдың соңы мен XX ... ... ... ... ... ... түсті. Сионизмнің негізін қалаушылардың бірі
Т.Герцл “арабтардың мәселесін ” шешуде бір ғана жол ... ... деп ... 1920 ж. ... Палестинада Ұлттар лигасының
бақылауындағы ағылшындардың мандаты ... Бұл ... ... жол ... ... ... соғыс аяқталысымен Палестина
территориясында жаппай арабтардың ұлт-азаттық қозғалысы басталды. Сонымен
қатар ағылшын ... ... ... ( ... ) ... тастағысы
келгенімен ешнәрсе шықпады, өйткені 1920 ж. Палестиндіктер бірінші ... ... 1920 ж. ... Ислам жоғары кеңесі алға ... ... ... үшін үнді ... қозғалысы көсемдерiмен байланыс
орнатты. Олар Туркияны еуропалық державалардың бөлуін мойындамады. 1929
жылы ... ... ... ... ... жаппай
етек алды. Қозғалыс Иерусалимде діни мәселеге ... ...... сионистер діни манифестацияға шығып, ... ... еске ... ... ... өткізді. Оларға қарсы
мұсылмандар бас көтерді. ... ... ... ... ... сионистерге бағытталды. Ливанда
палестиндіктердің ... ... ... үшін 20- ... ... жастарының одағы» құрылды. Оның көсемі ... ... ... қарсы Ұлттар лигасына және ... ... ... жіберді. “Ислам жастарының одағы”
Амин ал – Хусейнмен тұрақты ... ... ... ... ат ... жылы “Ақ ... ... атпен жаңа құжат қабылданды. Онда
Палестинаны бөлу ... қате ... ... араб – еврей
біріккен мемлекеті құрылатындығы, араб жерлерінің ... ... ... ... ... тарапынан қолдау
таппауы, жаңа одақтас іздеуге мәжбүр етті.
1946 ж. ... 1237 мың араб және 608 мың ... ... ... ... ... ... Палестина жерінің 6 % болды. Израиль
мемлекетінің қалыптасуына негіз жасаушылар, арабтарды ... ... ... ... ... екінші сессиясында (1947ж 29 қараша)
Палестинаны бөлу туралы 181 ... ... Ол ... ... 8
бөлікке бөлінуі тиіс еді, 3 – бөлігі еврейлерге, 3 – ... араб ... 1 ... Яффа ... – еврей территориясындағы араб анклавын құруы тиіс еді.
Ал соңғы бөлігі Иерусалимге халықаралық ... ... ... ... (XXIX) ... (1974 жылы 22 – ... арқылы Бас Ассамблея
палестина халқының құқын бекітті, бұл бойынша олар сыртқы араласусыз ұлттық
тәуелсіздікке, егемендікке және өз ... ... ... ... ... Бас ... бекіткен палестина халқының құқықтары жыл сайын қайта
бекітіліп келуде. 1974 жылы ... ... ... Азат ету ұйымының
өкілдігі, 1990 жылы палестина мемелекетінің елшілігі ретінде өзгерді. 15 ... ... күні ... ... ... БҰҰ -ның Бас Ассамблеясында 1947 ... және 1947 ... ...... ... болған
сессияларында қаралды. Бұл отырыста мәселеге екі ... ... бір ... АҚШ пен Англия, екінші жағынан ... ... ... БҰҰ - ның ... тек кеңес ретінде ... АҚШ ... және араб ... бөлінуін қалады. Совет Одағы егер ... ... ... жүзеге аспаса, онда Палестинада араб және
еврей мемлекетінің құрылуы туралы да ... ... ... ... кейін, ақыры 1947 жылы 29 - қарашада БҰҰ - ның ... 181 (II) ... ... ... тоқтатып,
елді араб және еврей екі демократиялы мемлекет құрылуын ... соң ... ... ... ... айналады. Резолюцияда
Иерусалимнiң халықаралық қадағалауда болатындығы айтылған болатын. 1947
жылы Сауд ... ... Сауд ... АҚШ – қа ... сапары алдында
мынадай мәлімдеме жасады: «Біз арабтар ... ал ... діні ... ... ... ... дінімізге қарсы. ... ... ... ... сионистік саясаткерлері біздің
жауымыз». 1947 жылы ... ... ал – ... Араб елдері
лигасының кеңесінде қысқа ... ... ... ол бойынша
Палестинаға 10 мың ... ... ... ... ... Көп ұзамай жекелеген әскери топтар египет ... ... бұза ... ... ... еврей қоныстарында
қақтығыстар тудыру еді. Египет ... мен ... діни ... ... - ... туып ... олардың соғысқа ресми
қатысуы кейіннен ... ... Таяу ... араб және ... ... ... ... мыңдаған палестиндік
арабтарды өз отанын ... ... ... ... Бұл ... көрші
араб елдерінде де қайшылық тудырды.
Елдегі ... ... ... ... Азат ету ұйымы болып
табылады. Палестина Азат ету ұйымының атқару комитетінде 18 адам ... ... ... Азат ету ұйымы бағытына қарай ... ... ... Азат ету ... Палестина демократиялық азат ету
фронты, Хамас жєне т. б. Палестиндік арабтар ұзақ ... 181- ... ... ... ... бойы қарулы күрес жүргізіп ... ... бір ... қол ... Халқының көпшілігі ислам дінін
ұстайды, христиан мен иуда діндері де кең тараған.
XIX ғ. ... ... ... ... ... мемлекетінің”
құрылуы деген ұранмен шықты. Еврей буржуазиясының ірі ... ... ... және ... ... және ... ықпалын
күшейтуді ойлады. Палестинада еврей мемлекетінің құрылуын, ... ... ... жоқ. 40- ... ... ... ... оны әр түрлі тап ... ... ... ... ... Палестинадағы сионистердің орталығы күшейген
уақыт. 1946 жылы еврей мемлекетінің құрылуын ... ... ... ... бір ... ... Нью-Йоркте американ
сионистерінің бөлімі ашылды, және оның ... ... ... ... ... тек қана ... ұмтылған жоқ, олар
мемлекеттің құрылымына да өздерінің бағдарламаларын енгізуге тырысты.
Израиль ... ... ... ... болды. Израильдің алғашқы
премьер - министрі Д. Бен. Гурион еврей халқына мынадай үндеу ... ... жер ... шашырап кеткен еврейлердің қолында” .
1948 жылы 14-мамырда Израиль мемлекеті Палестина мандаттығының
территориясында ... ... ... ... ... ұлғайту
арқылы, еврей қоныстарының санын ... АЌШ- тың ... ... өз ... құруына әсер ... ... ... ... оның жасақшыларын КСРО қаруландырды. Сталин
Израиль ... ... ... ... ... ... КСРО- ның ... ... ... Израиль мемлекетін Таяу Шығыстағы Кеңес плацдарымына айналдыру
еді. 1950 ж ... ... ... аударушыларына арналған заң
қабылданды. Онда әрбір ... ... ... ... ... ... ... мемлекетінің құрылуымен қатар, елдегі
жаңа парламент ... ... ... шығарды. Онда 1947 ж 29-
қарашадан, 1948 ж 9-қаңтарға дейінгі кезеңде елден кеткендерге кіруге ... және ... ... ... ... ... ... Израиль
мемлекетінің құрылуы мыңдаған арабтардың өз отанын тастап кетуіне ... ... ... ... ... арабтар қудаланды. Израиль
жұмысшыларының көпшілігін құрайтын ... ... ... ауыр болды. Араб шаруаларының күйзеліске ұшырауы, оларды
қалаға кетуге итермеледі.
Араб елді мекендерінің көпшілігінде әлі күнге ... ... ... ... ... ең қиын ... ... болмауы, ал еврей шаруалары
үшін бұл мәселе ... ... ... ... орта ... ... оқу ... түсу өте қиын.
1949 ж. ақпанда Израильдің тұңғыш заң ... ... оны ... ... деп те ... Яғни қабылданған заңға үнемі толықтырулар
енгізілуде. Елдің ... ... ... 5 ... ... Оның
билігі шектеулі, сот қызметкерлерін, елшілерді, ресми өкілдерді үкімет пен
кнессеттің қолдауымен ... 1948ж ... ... ... территориясында 806 мың адам тұрды. Соның 650 мыңы ... ... ... ... 1950 жылдың басында Иеменнен (45 мың) және Ирактан (123
мың) еврейлерді көшіру операциясы жүргізілді.
Иерусалим университетінде арабтар 1,5% ... яғни ол ең ... еді. ... барлық жерде кемсітушілікке ұшырады. Израильдік
ғалым Амитан Бен – Иены өзінің бір ... ... ... ... Израиль үкіметіне қарсы бір сөз айтса, жұмыстан шығып кетер еді”,-
деп ашық айтқан болатын. Кейбір ... ... ... ... шектен тыс жау ретінде бейнелейді. ... ... ... ... ... олар арабтарды қудалады. Газа ауданы мен
Патхат – Рафиахта еврейлердің жері ... 1967 жылы ... ... ... ... мына ... тартып алды: Газа секторы мен
Синай түбегін Египеттен, Батыс ... ... ... мен ... ... ... ... Сириядан өзінің ќол астына алды.
Израиль үкіметі бұл әрекетті агрессия емес, қауіпсіздік шараларын алдын ... деп ... [2]. 1972 жылы ... ... ... ... ... жаппай қуғынға ұшырады. Газа секторы территориясы үлкен ... бір ... ... ... теңізімен шектелсе,
батысында Египетпен, ал оңтүстігі мен шығысында ... ... ... халық тығыз орналасқан аймақтардың бірі болып табылады. Израиль
әскерлері көбінесе осы ... ...... ... ... ... Израиль әскерлерінің жауыздығы әлі күнге дейін жалғасып
келуде. Газадағы арабтарды күштеу жаңа еврей ... ... ... ... ... ... 20,7 мың км2 дейін ... ... 470 ... ... ... Солтүстігінде Ливанмен,
солтүстік шығысында Сириямен, шығысында Иорданиямен, ...... ... ал ... ... ... ... Астанасы және
үкімет резиденциясы Иерусалим болып ... көп ... ... ... ... ... орналасқан. Израиль көппартиялы
парламенттік республика. 1998 жылдың ортасында елдегі халыќтың саны ... – ға ... ... 81% ... және 17 % ... ... ... халқының 90% қалада тұрады. Израильдегі еврейлердің өзі ... ... ... ... және ... ... ... бүгінде
экономикасы дамыған елдердің қатарына жатады. Елде ... ... ... әскери өнеркәсіпте жоғары дамыған. АҚШ – тың
қолдауымен Израильде әскери кешен де дамуда. ... ... ... әлемдегі
алмаз өңдейтін және саудалайтын елге айналды. Израильде сыртқа бриллиантты
экспорттау соңғы он ... тез ... КСРО ... ... ... ... ел. ... сыртқы саясатындағы негізгі
“стратегиялыќ одақтасы” АҚШ болып табылады. Израильдегі ... ... ... ... жиі – жиі ... ... ... Азат ету
ұйымындағы кейбір қозғалыстар әлі күнге дейін террористік ... ... ... ... ... Израиль Газа секторы мен
Батыс Иордан жағалауына өз әскерлерін енгізіп ... ... Таяу ... ... одан әрі ... ... 1996 жылы
Израиль премьер министрі Беньямин Нетаньяхо билік басына келгеннен кейін
“Үш жоқ” саясатын ... ... ... ... кету жоқ.
- Палестина мемлекетінің құрылуы жоқ.
- Иерусалимге байланысты келісімге келу ... жылы Эхуд ... ... ... ... бірнеше бейбіт
келісімдер жасалынды. А. ... ... ... де бірқатар бейбіт
келісімдерге қол қойылды, бірақ бәрі сәтсіз аяқталды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында, Ұлыбританияның ... ... ... ... өз қолына алу болатын. Палестина аймағы ... ... ... ерекшеленеді. Осман империясының
шығыс иеліктерін ... мен ... ... ... Палестинада
француздар мен ағылшындар арасындағы келісім ... ... ... ... ... мандатының шекаралары белгіленді, ол
бойынша Англия Сайдадан, ... ... ... ... ... алса, Шығыста Акаба мен Синай шөлін қамтыды. Отар ... ... ... ... соң, ол Каирде аймақтағы ағылшын
әскерлеріне конференция өткізді. Араб ... ... ... ... үндеу жүргізді. Араб конгрессінің көсемдері
мақсатқа жетудің діни ... ... ... ... ... алуы, араб шаруаларының күйзелуіне алып ... ... ... ... ... және араб ... ... шақырды. Осы мақсатқа жету үшін мұсылман – ... (МХА) ... ... бұл ... ішкі ... бірлік болмады [3].
Араб – мұсылмандары мен еврейлер арасындағы қақтығыстың тереңдеуі
жағдайды одан әрі ... ... екі ... ... бере ... ... саясат жүргізді. Мұсылмандардың
жаппай көтерілуінен сескенген ... ... ... ... ... Дәл осы ... жүзеге асуы мандаттық ... ... ... ... 20 - ... ... «Ислам жоғары
кеңесі» құрылды, ол ... ... ... ... ... ... Оны “Ұлы муфти” басқарды, және бұл ... ... ... жоқ еді. ... ... ... төрағасы
жєне “Ұлы муфти” ... ... Амин ал – ... ... ... – Хусейн палестиндік мұсылмандардың көсемі ретінде ... ... ... ... ... деген бағытпен бастады.
Палестинада және басқа араб ... ... ... ... ... декларациясы шыққанда, сионистер ... ... ... ... ... ... Иерусалимде
еврей иммиграциясын өсірді. Сионистер Ал – Акса ... ... ... ... тырысты, бұл араб – еврей қатынасын одан
әрі шиеленістірді. Амин ал- Хусейн діни ... ғана ... ... Араб ... ... ... да ... Ағылшындар Араб
Шығысын отарлай отырып көпшілік мұсылмандардың да ... ... ... ... ... ... бөлінуі, ... ашу ... ... ... ... ... ... мұсылмандар мен халифатшылдарға қарсы Ұлыбританияның діни
соғысы деп бағаланды [4].
1.2. Таяу ... ... ... ... ... ... ... тұтанған соғыс, Египетте “Мұсылман бауырлар”
қоғамының тарихында қаралы күн ... ... ... ... ... ... ... қастандық ұйымдастырды, 1948 жылы
желтоқсанда “ислам ... ... ... ... ... ... ... кейін қастандық премьер-министр Нукрашиге
жасалды. Ұйымға қарсы жаппай ... ... ... ... ... Араб елдері лигасы біртұтас Палестина
үкіметінің ... сөз ... ... етті, билік басына
кәсіпкер Ахмед Хильми келді. Газа ... ... ... ... араб ... өтті, мұнда Палестина мемлекетінің
басшысы етіп Амин ал – ... ... ... ... ... лигасының барлық мүшелері Хильми ал – ... ... ... ... жартысында араб әскерлері жеңіліске
ұшырады, БҰҰ-ның ... ... ... ... екі ... ... Араб ... әскери жолмен Израильді жою
әрекеті ... ... ... ... 181 (II) ... ... ... Палестина территориясының едәуір ... ... ... ... (Галилея) және оңтүстік – батыс аймақтарында
өз аумағын ... ... ... ... ... ... 1950 жылы ... құрамына ресми ... ... ... екіге бөлінді: бір бөлігі ... ... ... ... ... Газа ... ... болды. Соғыстың зардабын негізінен ... ... олар үшін өз ... құру адам қолы жетпес арманға
айналды. Аймақтағы жағдайға ... ... ... ... ... қатар ол араб елдерінің ... ... ... ... Сауд ... ... елдері ішінде жетекшi болу ... ... ... 1950 – 1960 ... Сауд ... мен
Египет арасында бірқатар ... ... ... Египет “Араб
елдерінің бірігуі” үшін күрес ... Сауд ... ... ... ... Сауд Арабия басшылығы Египеттің үкіметін
“Израильге қарсы жеңіл ... ... деп ... ... ... үшін Сауд ... ... елдерін, жақтастарын тарта
бастады. 1965 – 1966 жылдары ... ... ... ... ... ... ұсынды. Египет және бірқатар араб ... ... ... ... ... ... соғысқа дайындықты бастады. Қараша
айының басында ер адамдарға ... ... 26 дан 36 ... ... ... ... ... әскери операциясын
Иорданияға қарсы жүргізді, желтоқсан айының ... ... ... ... ... кең етек ... 7–сәуірде Тивернад көлінде Израиль мен Сирия арасында
болған соғыс 7 ... ... ... палестиндік партизандар мен израильдік
әскерлер ... ... ... ... ... Азат ету Ұйымың төрағасы ... ... ... ... ... үкіметі палестиндік ... жою ... ... ... ... ... әскери
күштерін түсірді.
Палестина халқының көпшілік бөлігі көрші араб елдеріне ... және осы ... ... күресті жүргізді.
1968–1969 жылдары Ливанда жергілікті ... пен ... ... туды. 1969-жылы қазандағы қақтығыстан кейін ... ...... келісіміне қол қойылды. Ондағы қаралған
мәселелер Ливандағы палестиндіктердің ... ... ... ... ... ал палестиндіктерге Ливан заңын бұзбау
туралы келісімдерге қол жетті.
1970-жылы ... ... ... ... ... ... соғыс жүргізді. ... ... ... ... базаларын, ұйым мекемелерін тарата бастады.
1971-жылы сәуірде әскери базалар мен ... ... ... ... ... ... – қарашада Джиддада иордан – ... ... ол ... ... ... ... Палестинаны Азат ету қозғалысындағы бірқатар
топтар, ұйымдар арасында келіспеушіліктер ... ол бір ... ... ... ... үкіметі Иордан ... және ... ... ... тұратын территорияларды
қоса отырып, ... ... Араб ... құру ... алға тартты. Бұл жоба 1972-жылы наурызда жасалып “Хусейн”
жоспары деп ... Азат ету ... ... ... ... ... болмады. Әсіресе Палестина ұлттық азат ету фронты ұйымы барлық
террорлық әрекеттерге басшылық жасады. ... ... ... ... ... авиалайнерлер, Израиль азаматтары көп болатын
мекемелер, Иорданияның, Батыс елдерінің кеңселері ... ... ... ... ... көшуі, олардың беделіне нұқсан келтірді.
Израиль және ... ... ... ... ... ... ретінде
пайдаланып, Палестина Азаттық қозғалысына қарсы күрес жүргізді.
1973–жылы Араб – ... ... ... қозғалысы
біраз болса да жетістіктерге ... ... ... ... ... танылды.
Бұл соғыста палестиндіктер ... ... ие ... Израиль
әскерлері Батыс жағалау мен Газа ... алып ... ... Женева конференциясы шақырылды.
1973-жылы қарашада Алжирде (Иорданиядан басқа) ... ... ... ... өтті. Онда палестиндіктердің құқын қалпына
келтіруде, бірқатар шешімдер қабылданды.
1973-жылы ... ... ... Таяу ... АҚШ ... ... ... Вашингтон басшылары делдалдық саясат ұстай
отырып, арабтардың ... ... ... Араб ... КСРО – да өз ... американдарға қарсы саясат
жүргізді.
1974-жылы ... Азат ету ... ... ... үшін ... жалғыз заңды басшылық болды.
Вашингтонның ұстаған бағыты ... ... ... ... ... мен ... келісімге келуі деп
мәлімдеді.
1974-жылы жазда АҚШ – тың ... ... және ... Иордан өзенінің бойындағы шекараны анықтауы тиіс ... ... ... ... ... Хусейн
тарапынан қолдау таппады.
1975-жылы 4-қыркүйекте АҚШ – тың делдалдығымен ... мен ... екі ... ... әскерлерін ажыратуды көздейтін екінші синай
келісіміне қол ... ... ... Азат ету ... ... қарсы күрес жүргізді. ... Азат ету ... А. ... ... ... ... үшін ... Араб
елдерінің ауыз бірлігі болмауы, Палестинаның Азат ету ... ... ... ... күрес жаппай батыс жағалау қалаларын
қамтыды: Иерусалимнің Шығыс ... Эль – ... ... Дженин,
Рамаллах, Тулькарм және т.б. Израиль үкіметі көтерілісті күшпен ... ... ... ... ... ... басшылары
репрессияға ұшырады.
1975-жылы Ливан территориясында азамат соғысы тұтанды. ... діни ... ... шын ... әлеуметтік - саяси
қайшылық еді. ... ... осы ... ... отырып,
палестиндіктердің қозғалысын ... ... ... оңшыл
христиандар тобы палестиндіктердің елден кетуін талап ... ... ... ... түсуімен соғыс тоқтатылды.
Оның артынша Жоғары ... ......... ... ... ... жағдайды реттей алмады [6].
Оңшыл христиандарды Израиль мен АҚШ қолдады. Олар ... ... ... жасап, оларды қатаң жазалады.
1976-жылы 17-қазанда Эр – ... Сауд ... ... ... ... және ... Азат ету ұйымының басшылары қатысқан
жиылыс ... ... ... қол қойылды: Ливандағы ... ... ... ... келтіру, Каирдегі келісімдердің
баптарын орындау. Ал ... Азат ету ... Араб ... ... ... ... осы келiсiмнен кейiн Ливанда
соғыс тоқтады, ... ... ... ... ... ... орнады.
АҚШ–тағы президенттік сайлауда Картердің жеңісі, палестиндіктерге
қатысты жаңа ... ... ... ... ... ... құру ... шықты. АҚШ саяси бағытын өзгерту ... Азат ету ... ... ... ... ... іс сынға алынып, сионистер ... ... ... ... ... мен Араб ... арасында жасалатын
келісімдерге делдалдық жасады. Осы ... ... ... пен ... ... бөліске салды, оның басында М. Бегин
болды. 1977-жылы 17- ... ... ... ... бұл ... ... мәселесін шешуде қатаң саясат ұстады. Батыс ... ... ... ... оккупациялаған жер емес, азат етілген
“Израильдің жері” деп ... ... ... Садаттың Израильмен бейбіт келісімге
келуі араб елдерінің Израильге қарсы күресін ... Бұл ... ... Кэмп – Дэвидте АҚШ-тың ... ... ... ... пен ... ... ... автономиясы” туралы мәселелер талқыланды.
“Палестина автономиясы” жобасын ... ... ... ... ... бұл жоба араб ... ... ұстай
отырып, жаңа еврей қоныстарының пайда болуына жол ашу еді. 1977 ... ... ... ... 28, Газа ... – 3, ... – 5 жаңа ... қоныстары пайда болды. 1980 жылдары еврей
қоныстарының ... саны 100 – ге ... ... ... партиясы өзінің
саяси бағдарламасымен қатар “экономикалық интеграциялау” ... ... ... мен Газа секторы арзан жұмыс ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
Иерусалимді Израильдің “мәңгі және ... ... ... ... ... ... ... қоршай 8 еврей
кварталы, 40 – қа жуық жаңа ... ... ... ... – Дэвид келісімін көптеген араб ... ... Азат ету ... ... ... ... оларға қарсы
күресті үдетті.
1981-жылы сәуірде Дамскіде Палестина ... ... XV ... өтті, онда ұйымның болашақтағы қызметi талқыланды.
АҚШ – тың билік басына ... ... ... олар
араб – израиль қақтығысын шешуде ұйымды қатыстырмауға ... ... ... ... ... ... ... құруды емес,
Израильдің ықпалын күшейтуді ұсынды.
1981-жылы сәуірде Израиль АҚШ – тың ... ... ... ... ... тоқтатуға мәжбүр болды. АҚШ ... ... ... ... ... [10, ... Азат ету ұйымының қарсыласуымен “Иордан варианты”
жүзеге аспады.
1982-жылы ... ... ... ... кең көлемді
агрессияны бастады. Олардың ... ... Азат ету ... ... ... ... Парсы шығанағындағы
дағдарыс араб елдерінің ... сол ... ... ... Египетке қайтарылмай қалған бөлігі қайтарылды.
Тель – Авив араб ... ... ... жаңа ... ... ... күшті пайдалану арқылы Батыс жағалау ... ... ... ... ... ... ... елшіге қастандық
жасалды деген желеумен жаңа ... ... 6 - ... БҰҰ -
ның уақытша ... ... ... ... ... ... бейбітшілік” деген атпен операция жүргізді. Онда ... ... ... ... ... ... өздерінің агрессиясын Бейрутке дейін ұлғайтты.
Батыс Бейрутті қоршау ... 87 мың ... ... жараланды
және қаза тапты [7].
1982-жылы ...... ... БҰҰ - ның ... Израильдің агрессиясы ... ... Азат ... ... ... ... алып ... келісті. Ұйымның әскери
күші Алжирде, Тунисте, Суданда, ... ... ... ... ... ... ... жасаған агрессиясы сәтсіз
аяқталды.
1982-жылы қазанда Амманда Ясир ... пен ... ... ... ... ... ... жағалау мен Газа секторында тәуелсіз
Палестина ... ... ... ... ... ... Палестина Ұлттық кеңесінің XVI ... ... Онда ... мен ... келу ... және “Рейган
жоспары” қаралды.
1983-жылы сәуірде Иорданиямен ... ... 1983- ... ... қарсы ФАТХ бөлімінің мүшелері Әбу Салех, ... Әбу ... бас ... 1983 жылы ...... ... Арафаттың жақтастары мен оппозиционерлер ... ... ... Ол ... мен Сауд ... ... ... тоқтады.
1983-жылы 22-желтоқсанда Ясир Арафат ... ... ... ... ... ... Ясир Арафатты
рұқсатсыз кездесуге барды деп ... ... ... – Палестин келісімі жасалынды. Ясир
Арафат ... ... ... ... Амманда Палестина Ұлттық кеңесінің XVII –
сессиясы өтті. Сессияда ... ... бас ... ... ... жүргізу керектігі айтылды.
Ясир Арафат Палестина Азат ету ... ... ... ... ... ... Хусейн мен Ясир Арафат Палестина
мәселесін шешуде бірлесе әрекет ... ... ... Египет ... ... ... ... ... ... ... шықты. Ол 3 сатыдан
тұрады:
1. Иордан – ... және ... ... ... Израиль делегацияларымен.
3. БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшелері арасында.
Израиль премьер-министрі Ш. ... 5 ... ... ... ... ... Израиль әуе күштері Тунистегі Палестинаның
Азат ету ұйымы штаб пәтерін ... Оның ... ... ... 3 – ... мерт болуы еді. Оның артынша Таяу
Шығыстағы ... одан әрі ... ... ... Амманда өткен араб ... ... ... маңызды құжаттар қабылданды. Онда ең ... ... ... ... соғысуға дайын тұрған елдерге
көмек көрсету, Иран – Ирак ... ... ... ... ... ... қабылдау қаралды. Бұл құжаттың
қабылдануы палестиндіктердің қозғалысын одан әрі ... ... ... ... араб ... басшыларының
жиылысында, Палестина мәселесі талқыланып, олардың қозғалысын ... ... ... ... ... Азат ету ұйымы Палестинаның
тәуелсіздігін жариялады. Алайда Палестина тәуелсіздігін араб ... ... сол ... ... және оның ... Осы ... бастап Газа ... мен ... ... ... ... ... ол израильдіктердің күшімен
басып тасталынды.
1991-жылы қаңтар айында Ирак ... ... ... ... “Пэтриот” кешені “Скад” ... ... ... Тель – ... 3 ... қаза ... жүзге жуығы
жараланды. Ағылшынның “Санди ... ... ... шығанағы
аймағындағы соғыс ... ... ... ... ... жіберіп, С.
Хусейннің көзін жоймақ болғанын ... С. ... ... ... ... ... ... түсе бастағаннан кейін барып
берілген.
Иран Ислам республикасының ... ... ... Әли ... ... ... ... байланысты мәлімдеме таратты. Онда Таяу Шығыс
дағдарысының шешімі бүкіл Палестинаны сионистік басқыншылардан азат ... және ... ... ... ... шешімді мойындамайтыны
айтылған [9].
Ясир Арафат ... ... ... ... ... ... болмаса, Таяу Шығыста ешқашан да бейбітшілік ... ... Ясир ... ... ... ... ... БҰҰ-ның Таяу Шығыстағы жағдайды реттеуге ... ... ... ... атап ... Палестина Азат ету ұйымы
Израилъдің шарттарына бағынуға келіспейді және қабылдамайды делінген.
Израиль басып алған жерлерінде, Палестина ... құру ... қол ... деп ... Амманда шығатын “Ар-Рай” газеті.
Қазірдің өзінде деп қуаттайды газет, Палестина мен ... ... ... 30 ... ... келісімге қол жетті. Атап айтқанда,екі
жақ “территориялардағы” Израилъ әскери және ... ... ... Палестинаның өзін-өзі басқару органдарын құруға және ол жерлерден
Израиль ... ... ... ... ... – ақ ... ... құру да ... ... ... ... ету ... ... өзін - өзі басқару органдарына үкімет билігін беру
сайлау ... ... бір ... соң ... өтпелі кезең
бес жылға созылады.
Палестина мен Израильдің ... бұл ... ... ... ... қалды.
1992-жылы тамыз айында Израильге 6450 еврей ... ... бес ... ... ТМД ... ... Жыл ... бері
ТМД елдерінен 67 мыңнан астам еврейлер ... ... ... ... тек 30 мыңы ғана ... ал ... 37 мыңы АҚШ пен
Германияға қоныс ... ... ... ... өсуі, жаңа елді
мекендердің пайда ... ... ... Бұл ... ... одан әрі күшейтті.
1993-жылы Ослодағы коференцияда Таяу Шығыс ... ... Азат ету ... мен ... арасындағы келісім сәтті
аяқталды, араб ... ... өмір ... ... ... ал ... жағы Палестина Араб республикасының ... ... ... Израиль премьері Биньямин Нетаньяху мен ... ... Ясир ... ... ... тиіс ... АҚШ – тың осы аймақтағы арнайы өкілі Д. Росс ... ... ... Оның ... ... ... ... АҚШ
ұсынысын Я. Арафат ... ... ол ... ... ... үшін ... ... шақырылуы тиіс еді. Ал ... оған ... бас ... ... АҚШ ... ... өзінің Таяу Шығысқа сапарын Израильден бастап, ... ... да ... ... президенті Б. Клинтонның сапары Иран парламентінде сыңға
алынды, Ясир ... ... ... опасыздық жасады ... Иран ... 270 ... 152 – сі осы
мәлімдемеге қол ... Яхуд ... ... ... кейін Таяу Шығыста
тұрақтылыќ ... ... Яхуд ... пен АЌШ ... Б.
Клинтонның 4 күндік келіссөздерінде Таяу Шығыс мәселесі талқыланды.
Яхуд ... бұл ... ... Шығыста бейбітшілікті орнатудың
қадамы” деп атады.
1999-жылы маусым ... ... мен ... ... әскери
қақтығыс болды. Ливанның оңтүстігін қамтыған қақтығыстан 8 ливандыќ
қаза ... 50 – ден ... ... ... жауынгерлеріне қарсы Израиль әскерлері батылдау қимыл
жасай бастады.
Яхуд Барак пен ... ... ... ... ... Таяу
Шығыстағы жағдайға байланысты Александрия қаласында бас ... ... Уай – ... ... ... Израиль Иордан өзенінің
Батыс жағалауынан әскерлерінен алып кетуге ... Яхуд ... тез ... ... ... ... хабарлады. Алайда
Газа секторы мен ... ... ... ... “Ислам
жићады” және “Хамас” ұйымдары террорлық әрекетті ... ... Ол ... ... одан әрі ... баста Израиль Ливанның оңтүстігін ливан және ... ... ... солтүстік аудандарының қауіпсіздігін
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... болатын. Алайда
партизандарды тежеу оңайға соќпады. ... ... ... ... ... да біраз болды. Наќ осы ... ... ... ... ... еді. Әйтседе
әскер әкетілгеннен кейін де тыныштық орнай ... ... ... ... ... ... жүргізген операциялары ел
аумағын басып алуға ... ... ... ... ... ... кейін тоқтауы ... Ал ... ... былайша үміттенуге негіз шамалы. ... ... ... ... ... ... ... бері өз
атамекендерінен аластаумен ... ... ... ... премьер – министр сайлауында
Ликуд партиясының жетекшісі А. Шарон жеңіске ... А. ... ... ... ... Таяу Шығыста жағдай ... ... ... ... Израильге қарсы террорлық акттерді
ұйымдастырды.
Израиль ... ... Азат ету ... ... ... Ясир ... террорлық ұйымдарды қолдаушы деп
айыптады.
2002-жылы Израиль танктері Газа ... ... ... ...... ... Рафиах қаласы мен Газа секторында екі
адам қаза ... ... ... ... «ХАМАС» ұйымына қарсы
кең ... ... ... ... – Авив ... қатар, егер автономия басшылығы лаңкестіктің
инфрақұрылымына қатысты ... ... шара ... ... дипломатиялық қарым – қатынасын тоқтататынын мәлімдеді.
Мұндай ресми мәлімдеме ... ... ... ... ... жасалды. Қорғаныс министрі Шауляй ... ... ... ... ... ... ... шығарды. Ал Палестина ... ... ... ... ... ... жол емес ... көлденең
тартты. Таяу Шығыстағы жағдайды реттеуде АЌШ ... Д. ... ... ... ... жүзеге аспай отыр. Екі ... ... ... бір – біріне айып тағып, ... ... ... ... ... ... ... 22-наурызда Газа секторында ... ... ... ... ... Ахмед Ясин қастандықпен
өлтірілді. Қанды ... ... Ясин және оның екі ... мешітке бара жатқан кезде ... ... ... ... орын ... ... көздерінің мәліметтеріне
қарағанда Ахмед ... ... жою ... ... ...... А. ... өзі жеке берген. Оның ... ... ... ... жетекшісі Абдель Азиз Әл – ... ... ... ... бара ... ... израильдік
тікұшақтың шабуылынан қаза тапты. Мұның артынша Таяу ... ... туа ... ... Шарм – аль – Шейх ... ... (Египет,
Иордания, Израиль, Палестина) бейбіт ... ... ... ... бейбіт реттеуді көздейтін
«Жол картасы» жоспарына қайта ... ... ... ... үкіметі
Батыс жағалау мен Газа секторындағы барлық еврей қоныстарын жоюға шешім
қабылдап, ... 500 ... ... ... ... әскерлері Батыс жағалаудағы Иерихон қаласын Палестина ұлттық
билігіне тапсырып, алда тағы 4 ... ... ... ... .
Өз кезегінде Палестина автономиясы құрамына көп жаңа адамдар кірген
жаңа үкімет ... ... 28 – ... Тель – Авив диско клубтарының
біріндегі палестиндік жанкешті ... ... ... осы ... бейбіт процеске тосқауыл қойды. Израиль үкіметі бейбіт үрдісті
жалғастырудан бас тартты. Палестиндік ұйымдардың ... бұл ... ... ... ... ... ... өткен Палестина Автономиясындағы
парламент ... ... ... ұйым деп ... радикалды-
діни бағыттағы ХАМАС ұйымы жеңіске жетіп, парламенттегі 132 орынның ... ... ... басқаратын өздерінің жаңа үкіметін жасақтады.
Халықаралық қауымдастық ХАМАС-тан Израильдың өмір сүруге деген құқығын
мойындауды, террористік ... ... бас ... және ... ... ... ... етті. ХАМАС бұл талапты орындаудан
бас тартқан соң, АҚШ пен Еуроодақ Палестина Автономиясына ... ... ... ... ... ... пен оның ... 2007-жылдың маусымына
дейін созылған халықаралық қаржылық ... ... ... соң ... ... ... көмегі тек президент М. Аббастың әкімшілігіне, және оған
қарасты әскери күштерді нығайту үшін ғана бөлініп отырды.
Батыстың ірі ... ... ... соң, ... ж.ж. ... әлеуметтік-экономикалық дағдарыс жайлады. Мемлекеттік қызметкерлер
мен әскерилер жалақы беруді талап ... ... үшін ... ... ... проблемаға айналды.
2006-жылдың 12-шілдесі күні Ливанның оңтүстігін ... ... ... басқаратын шииттік «Хезболла» тобы Израильдың солтүстігін ракета-
минамётпен ... ... үш ... ... ... ... «Хезболланың» мұндағы басты мақсаты Газа секторында ... ... ... ... ... ... Израиль түрмелеріндегі
палестиндіктерді босату болатын.
Бұған жауап ретінде Израиль «Хезболлаға» ... кең ... ... ... Тек 14-тамызда БҰҰ ... ... оқ ... ... №1701 резолюциясы шыққаннан соң ғана ұрыс қимылдары
тоқтады. Осылайша ... ... мен ... ... қамтыған 2-
Ливан соғысы болып өтті .
Соғыс нәтижесінде Израиль армиясы 120 жауынгерінен ... ... Одан ... 44 ... азамат қаза тауып, 4262-сі жараланды.
“Хезболла’’ 500 жауынгерінен ... Одан ... 1191 ... ... ... 4409-ы жараланды. Соғыс екі елге де орасан зор материалдық-
экономикалық ... ... ж.ж. ... ФАТХ пен ... ... ... ... қанды күрес жүрді. Тек қаңтар айының соңғы ... мен ... ... ғана екі ... ... ... 40 адам қаза болып, 60
шақтысы жараланды. Сондай-ақ екі ... ... ... ... ... ... ФАТХ ... М. Аббас пен ХАМАС өкілі Х.
Машал Сауд Аравиясының королі Абдалланың ... ... ... Мекке
қаласында «Меккелік келісімге» қол ... ... ... ... ... сәйкес үкіметтегі 8 министрлік ХАМАС, 6 министрлік ... 4 ... ... ұсақ 4 ... ... ... келісілді.
2007-жылдың мамыр айында Ливандағы палестиндік «ФАТХ аль-Ислам» атты
радикалды-діни ұйымы мен ... ... ... ... ... ... ... адам қаза тапты, «Нахр аль-Барид» лагеріндегі 400 мыңға ... ... ... ... лагерді тастап кетуге мәжбүр
болды. Ливандағы ... ... ... ... халықпен құқығының тең болмауы олардың арасында радикалды
топтардың ... ... ... ... ... ... әкелген болатын.
2007-жылдың 8-маусымында Израиль үкіметі Сирия басшылығына екі ... ... ... шешуге бағытталған бірнеше ұсыныстар жолдады. Әлем бұл
жаңалықты «сенсация» деп ... ... ... егер ... ... ... ұйымдармен байланысын үзіп бейбіт келісімге қол ... ... ... ... ... ... ... алған Сирияға
тиесілі Голан қыраттарын оған қайтаратынын мәлімдеді.
«Меккелік келісімге» қарамастан ФАТХ пен ХАМАС ... ... одан әрі ... ... 9 ... екі ... өзара қақтығысынан
80-нен астам адам қаза тапты. ХАМАС жауынгерлері Газа ... М. ... ... ... ... жарып, оның мүшелерін Газа аймағынан
қуып шықты. 14-маусымда М. Аббас елде төтенше ... ... ... ... күштерді Газаға жіберуді сұранды. Осыдан соң Газа
секторы толығымен ХАМАС-тың, ал Иордан өзенінің ... ... ... ... ... өз ... ... бөлінді [11].
Маусымда халықаралық қауымдастық қаржылық блокаданы тоқтатып,
Автономияға қаржылай көмегін ... ... ... 3-і күні БАӘ, ... маусымда Еуроодақ бюджеттік сала қызметкерлерінің жалақысын төлеу үшін
Автономияның ... ... 80 млн ... ... ... желтоқсан айында АҚШ-тың Аннаполис қаласында араб-израиль
проблемасын бейбіт шешуге бағытталған халықаралық конференция болып өтті.
Оған 40 тан ... ... пен ... ... ... қатысты. Бұл
конференцияда М. Аббас пен Э. Ольмерт «Жол картасы» жоспарына сәйкес 2008-
жылдың аяғына ... ... ... ... ... жайлы
бірлескен мәлімдеме жасап, өзара түсіністік жайлы құжатқа қол ... ... ... осы мәлімдеменің іс жүзіне асуын және «Жол ... ... ... ... ... үшін АҚШ, ... ... өкілдерінен тұратын үшжақты комиссия құру туралы ... ... және ... ... ХАМАС, «Исламдық джихад»
ұйымдары, Ливандық «Хезболла» ... ... ... ... ... ұйымы өзінің жарты ... жуық ... ... ... ... ... мен бейбіт келіссөздердің ... ... ... джихад» ұйымының бас хатшысы А.Р. Шалах өз ... ... ... ... шабуыл жасауға мүмкіндік беретін
американ – ... – араб ... ... деп ... қауымдастықтың күшін біріктіре ... ... пен ... ... ... ... ... жолмен шешу
процесінде БҰҰ-ның ролі өте зор. Тек 1947-1982 ж.ж аралығында БҰҰ ... ... ... ... ... 30 дан ... ... БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі тек 1967-1980 ж.ж. аралығында осы
мәселеге ... 15 ... ... ... ... Таяу ... әділетті бейбітшілік орнатуға бағытталған. Алайда Халықаралық
сионизм мен ... ... ... арқа ... ... ... және
басқа да Халықаралық ұйымдардың қарарлары мен шешімдерінің көпшілігін
орындамауда.
14-қараша 2003 жылы БҰҰ Бас ... 58 ... Адам ... ... қадағалайтын арнайы комитеттің «Израильдің Палестина
халқына және басқа оккупацияланған территориялардағы арабтарға қатысты ... ... ... 2004 жылы Бас ... ... ... және ... мәселелері ... ... ... ... оның ішінде Шығыс Иерусалим
және оккупацияланған Сириялық ... ... ... ... ... № А/С 4/58 – қаулысын ... Онда ... араб ... қоныстарын заңсыз салғаны айыпталды [12].
Оған 149 ел, оның ... ... мүше ... ... ... ТМД ... ... берді, қарсы 7 ел, (Израиль, АҚШ және ... ... ... ... ... ... қалды. Жалпы осы екі
қуыршақ мемлекеттер ғана БҰҰ-ның ... АҚШ пен ... ... ... ... делдалдық қызметінің арқасында 90-жылдардың
басында құпия түрде Осло ... ... мен ... тікелей келіссөздер басталды. Халықаралық қолдаумен 1991 ... ... ... бейбіт процестің негізгі демеушілері АҚШ пен
Ресей ... Таяу ... ... конференция ұйымдастырды. Бұл қадамдар
жалғасын тауып, 1993 жылы 13 ... ... ... мен ... ... ... қол ... 1994-жылы 1-шілдеде
Палестинаның басшысы Ясир ... Газа ... ... ... ... ... ... басшылық ете бастады.
1973-жылғы соғыстан кейін бірінші рет 1994 жылы ... ... ... ... АҚШ ... хатшысы Уоррен ... ... ... мен ... ... келіссөздер өтті. Еврей
делегациясы Сирияның Голан биіктіктерінің жартысын қайтаруға, ал жартысында
Израильдың қарулы күштерін қалдырып, шекараның екі ... 12-15 ... ... зонасын құруға ұсыныс жасады. Сонымен қатар
Израильдіктер Сирия территориясында ... ... қағу ... ... және екі ел бір-біріне толық сенімге жеткенге дейін
халықаралық әскер орналастыру және оны АҚШ ... ... ... ... ... ... генерал Шехаби өз тарапынан екі ел бейбіт өмір
сүру үшін ... ... ... ... ... ... ... аяқталды .
2. Таяу Шығыстағы саяси дағдарысы
2.1. Араб-Израиль қақтығысын реттеудегі ірі ... ... ...... ... пайда болғаннан бастап қазірге дейін оған
қатысты АҚШ саясаты ... ... ... АҚШ теке-тірес барысында
Израильге саяси –дипломатиялық әдістермен, әскери, қаржылай және ... ... ... ... ... көмек көрсетіп келеді.
АҚШ президенті Д.Буштың ұсынуымен жасалған «Жол картасы» жоспары Араб-
Израиль теке-тіресін бейбіт саяси жолмен шешуге ... Бұл ... ... ... ... қадамы ретінде палестиндіктер ... ... ... ... ... ... ... тоқтатуы тиіс. Ал Израиль
палестиндіктер жерінде еврей ... ... ... күш ... босқындар мәселесін және т.б. күрделі мәселелерді шешуі ... ... ... ... ... Араб ... ... 2005
жылы аяқтау көзделген еді. Алайда ол мүмкін болмады.
АҚШ бүгінгі халықаралық қатынастардағы ... ... ... және ... Таяу Шығыс аймағында ... ... ... ... ... ... геосаяси ықпалын барынша нығайту
мақсатында теке-тіресті бейбіт ... ... ... ... ... ... ... белсенді ұйымдастырушысы болып, оның
жұмысына белсене қатысуда.
«Еуроодақ Таяу ... ... ... жақсы
байланыстар орнатуға мүдделігін білдіруде және арабтарға саяси және
экономикалық ... ... ... оны ... ... мен ... сақтап қалмақ. Сондықтан да Еуроодақ араб-израиль бейбіт реттеу
үрдісінде белсенді рол ... ... күш ... Одақ палестина-израиль қақтығысын әділетті тұрғыда шешу
мәселесі бойынша 2000 жылы мамыр айында ... ... 2000 ... Парижде, 2001 жылы шілдеде Мадридте және 2002 жылы ... және т.б. ... ... конференциялар ұйымдастырды.
Еуроодақ Палестина Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қатар орасан зор экономикалық және қаржылық
жәрдем көрсетуде. Еуроодақ ... ж.ж. ... ... Ұлттық
билігінің инфраструктурасы мен экономикасының дамуына және палестиналық
босқындарға жәрдем ретінде 1,6 млрд АҚШ ... ... АҚШ ... ... ... ... ... Еуропа мен Ресейге Таяу Шығыс аймағында белсенділік көрсетуге
мұрша бермей отыр. Ал Еуроодаққа мүше елдердің біртұтас ... ... оған бұл ... ... ... белсенді қатысуына кедергі болып
тұр. Еуроодақтың Таяу Шығыс мәселелерін ... ... ... жөніндегі
тұрақты өкілі Мигель Ангел Моратинос өзінің жұмыс уақытының ... ... ... өзара келістіруге жұмсайды.
Америка мен Еуропа арасындағы Таяу Шығыс ... ... ... қайшылықтары ол американдықтар мен еврейлердің
Еуроодақтың осы ... ... ... белсенділігіне қарсы тұру
болып отыр.
Таяу Шығыс дағдарысын реттеу үрдісінің өзекті ... ... ... көзқарастарды ұстанып отыр:
- Израиль БҰҰ Бас ... мен ... ... ... ... ... және өз ... оккупациялаған Палестина,
Сирия, Ливан территорияларынан шығару қажет;
- Иерусалим қаласы – тараптар ... ... ... екі ... де ... ... ... Еврей қоныстары – Израиль ... ... ... ... ... қажет;
- Палестиналық босқындар – бұл мәселеде Израильдың алаңдауын назарға ... ... ... араб ... ... ... Израильдың
мүдделерін ескеру туралы жуырда қабылдаған шешімін құптады [13].
Қытай Халық Республикасы Таяу ... ... ... ... ... тығыз достық қатынас орнатуға ерекше мән
беруде. Мұндағы Қытайдың көздеген басты мүддесі – осы ... ... ... ... ... қол ... ... мәліметіне сүйенетін болсақ, қазіргі таңда әлемдік мұнай тұтынудың ... ... ... тиеді. 2005 ж. Қытайда тұтынылған ... 42,9 ... ... ... оның ... ... Таяу Шығыс елдерінен
жеткізілген.
2005 ж. 17 ... БҰҰ ... ... ... ... ... орнатуға және екі елдің шекарасын анықтауға шақырған № 1559
– резолюциясын қабылдады. Қауіпсіздік Кеңесінің 13 ... ... 2 ... ҚХР мен ... ... шықты.
2006 жылы Қытай үкіметі Пекинде 22 араб ... ... ... ... араб ... Қытаймен саяси қатынастар орнатудың «Жаңа
типін» ұсынды.
Таяу Шығыс жанжалын ... ... ... мен ... ... ... ... келуде. Жоғарыда аталған қытай-
араб форумына Қытай үкіметі ... ... де ... ... ... «ХАМАС» үкіметінің Сыртқы істер министрі Махмуд аз-Захармен
арнайы кездескен ... АҚШ бұл ... ... ... ал ... ... елшісіне қарсылық нотасын тапсырды.
Қытай Сыртқы істер министрлігінің өкілдері ХАМАС-тың сайлаудағы
жеңісі палестиндіктердің таңдауы, сондықтан Қытай бұған ... ... ... ... ... ... ХАМАС ұйымы сайлауда жеңіске жеткен
соң Палесинаға АҚШ пен Израиль ... ... ... да ... ресми Пекин палестина-израиль жанжалын БҰҰ резолюциялары
негізінде бейбіт саяси келіссөздер арқылы және ... ... алу» ... ... ... ж. жаздағы 2-ші Ливан соғысындағы ... ... де ... ... ... айыптады. Жалпы палестина-израиль, ливан-
израиль жанжалдарында ... ... ... ұстанады. Әрине бұл
Пекиннің араб елдерімен экономикалық серіктестік орнатуға деген ... ... ... ... ... ... ... белгілі, сондықтан Қытай мен Израильдың жақындасуы аса күрделі.
Сирия – Ливан ... ... ... ... қолдап, тағы да
АҚШ-тың ұстанымдарына қарсы ... ... ... ... ... ... ... отыр және террористерге қолдау көрсетуде деп
мәлімдеді.Оның артынша ҚХР ... ... ... ... ... екіжақты саяси, экономикалық, мәдени байланыстарын дамытуға
дайын екендігін мәлімдеді.
Қытай Таяу Шығыстағы ... ... ... ... ... Иранға, Сирияға, Ливияға, Суданға саяси – ... ... ... ... беру ... және БҰҰ ... ... пайдаланып жан-жақты көмек көрсетуде. Себебі бұл елдер Қытайдың ең
басты энергетикалық серіктестері болып табылады. ... ... ... ... үшін ... ... ... дәстүрлі
серіктестерімен атап айтқанда Сауд Арабиясымен, Кувейтпен, БАӘ-мен, Оманмен
белсенді түрде жақындасуда.
Таяу Шығыс саясатында Қытайдың ... ... ... ... қатысты ұстанымдарына сәйкес келіп, одақтаса қимылдауда.
Ресей Федерациясы Таяу Шығыс жанжалын бейбіт реттеу мәселесінде
басты демеуші ... ... ... бірі ... ... ... ... Таяу Шығыс елдерімен бұрынғы КСРО кезіндегідей толыққанды
экономикалық, саяси және ... ... ... ... ... ... ... Сыртқы істер министрі В.Д. Средин атап
көрсеткендей «Таяу Шығыста Ресейдің ірі ... ... және ... ... шоғырланып, ресейлік дипломатиялық басым бағыттарының
бірі болып табылады». Ресей жанжалды бейбіт, әділетті саяси жолмен ... ... ... ... ... Жанжалды бейбіт реттеу
процесінде Ресей «Төрттіктің», «Жол картасы» жоспарын, және БҰҰ-ның № ... 338 және т.б. ... ... ... толығымен қолдайды [14].
Таяу Шығыста көздеген өзіндік мүддесіне сәйкес ресми ... ... осы ... ... АҚШ-тың бірқатар ұстанымдарына
қарама-қайшы келуде. Мәселен 2006 ж. 3 ... В. ... ... ... ... бір топ ... ... ресми сапармен келді.
В. Путин өз сөзінде Ресейдің ХАМАС-ты ешқашан ... ұйым ... айта ... ... ... ... жәрдем беруге
дайын екендігін мәлімдеді.
Қазақстанның Таяу Шығыстағы саясатының аса бір ... ... ол араб ... де, ... де ... ... дамытуы
болып отыр. Жанжалдың өзекті мәселелеріне қатысты Қазақстанның ұстанымы БҰҰ-
ның осы ... ... ... ... ... БҰҰ №181, ... ... сүйене отырып, палестина ... ... ... ... мемлекетін құру жолындағы заңды да әділ күресін
қолдайды. Сондай-ақ Израильдың қауіпсіз, ... ... ... толығымен қолдайды. Палестина мәселесі бойынша аймақтағы барлық
мүдделі тараптармен келісіп шешім қабылдағанды ... деп ... ... араб ... мен Израильдың ұстанымдары.
Қазіргі таңда ... ... ... орнатудың шарты ретінде
шекараның шегін 1967 жылғы 4-маусымдағы «Шекараға келу» ұстанымында ... ... қол ... келісімдерді мойындамаған Сирия, Ливия сияқты
мемлекеттердің өзі Палестина Ұлттық Билігі құрылуын ... ... ... және ... араб ... де ... жаңа ... ретінде тануға мәжбүр болды.
1993 жылы Израиль Палестинамен Норвегия келісіміне ... ... оны ... ... Одан бері он ... ... ... де Израиль Палестинаға 1967 жылы басып алған жерлерінің 40 ... ... ... және ... ... бөлігін аннексиялау іс-
әрекеттерін белсенді жалғастыруда.
2000 ... ... ... ... ... ... Ливаннан
кетуімен ливан-израиль бағытындағы реттеу ... жаңа ... ... ... эвакуациясы белгіленген уақыттан алты апта бұрын
басталып, өте қысқа ... ... іске ... ... ... ... ... мен қауіпсіздігін
тек географиялық тұрғыдан ғана емес, ... ... ... де ... отыр. Таяу Шығыста толық және ... қол ... ... ... ... өзінің саясатын
белсенді жүргізіп келеді. Египет президенті Х. Мүбәрәк жанжалды ... ... ... ... ... және демеушісі болуда.
Египеттің Таяу Шығыс ... ... ... БҰҰ ... ... Таяу Шығыста толық және әділ бейбітшілік орнатуға бағытталған.
Бірақ соңғы жылдары Кайр ... ... ... ... ... азат ету ... ... деген анағұрлым жұмсақ
позициясы байқалады. Айта берсеңіз, Израиль танкілері 2003 жылы Палестина
басшысы Я. Арафатты Рамалла ... ... ... да Президент Х.
Мүбәрәк Израильмен дипломатиялық қатынасын үзбеді. Ал басқа араб ... өз ... ... ... Бұған негізгі себепші болып отырған
Египет АҚШ-тан ... ... ... және ... ... алып ... .
Таяу Шығыстағы қақтығысқа тікелей қатысушылардың бірі ... ... 1994 ... ... ... ... ... келісім жасау туралы деклорацияға қол қойып, ... ... ... созылған Иордания мен Израиль арасындағы теке ... ... Бұл ... БҰҰ ... №242 мен №338 қарарларына сүйенеді. Екі
ел бір-бірінің жер ... ... ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және ... ... ... ұмтылатындықтары туралы мәлімдеді.
Иорданияның жас королі Абдалла әкесі Хусейннің саясатын
жалғастырды. Ол Ясир ... ... ... орната отырып,
Иорданияда тұрып жатқан 2 млн-нан ... ... ... ... ... ... келе ... пен Вашингтоннан
Палестина мемлекетін құруды талап етуде. 2001 жылы ... ... ... ... ... ... келген кезде Амман еврей
мемлекетімен саяси, сауда-экономикалық байланыстарды қысқартты. Ал Израиль
танктері Рамалладағы Я. ... ... ... соң ... ... ... елшісін Амманға қайтарып алды. Бірақ Иордания
Израильмен толық дипломатиялық қатынасты үзбей, оның ... ... ... ... ... ... болсақ, оның құрамындағы
басты екі ... ... ... бір ... жоқ. ... ... 74-ін, және үкіметтің жартысынан астамын иеленіп отырған ... діни ... ... сондай-ақ «Ислам джихады» топтары Израильдың
мемлекет ретінде өмір сүруге деген құқығын және онымен ... ... ... ... Бұл ұйымдар «Тәуелсіз Палестина ... ... ... ... ... ... жартысын және парламенттің шағын бөлігін
иеленген президент М. ... ... ... ... ... ФАТХ ... өмір ... деген құқығын мойындап, онымен «Жол картасына»
сәйкес бейбіт келіссөздер жүргізу ... ... ... ... ... ... ... Израил үкіметі ХАМАС, «Ислам джиһады»
секілді радикалды–діни ... ... өмір ... деген құқығын
мойындауды, террорлық әдістерді доғаруды талап етуде. Тек сонан соң ... ... ... ... ... арқылы тәуелсіз Палестина
мемлекетін құруды қолдайды. Сондай-ақ ... ... ... ... де
бейбіт келісім жасауға ұмтылуда.
2.2. “Таяу Шығыс” дағдарысының қазіргі жағдайы
Қазіргі кезде Таяу ... араб ... ... жуық ... ... келе ... аса ... ішкі саяси және әлеуметтік-экономикалық
мәселелерді шешуде сол елдердің бүгінгі билігінің дәрменсіздігін ... Араб ... ... ... ... араб ... саяси
алауыздыққа әкеліп соқтырған негізгі себептердің өте ұқсастығын жалаңаштап
берді. Сарапшы-мамандардың айтуынша, бұған бес ... ... ... ... ... ... бас ... болып жатқан елдерде
сыбайлас жемқорлықтың тарам-тарам жүйелері қалыптасты. ... өте ... ... ... ... ... ... және халықтың
әлеуметтік жағынан жік-жікке бөлінуіне алып келді. Мысалға, Тунисті алайық.
Бұл елдегі саяси ... ... ... - ... көз ... ... және ... жемқорлықтың жоғары деңгейі. Өйткені соңғы
жылдары ел экономикасының қомақты бөлігіне екі клан: ел Президенті мен оның
жұбайының кланы ... ... ... ... Йемен, Мысырдың (Египет) билеушілері халық тарапынан
болатын кез ... ... ... ... ... күштік
құрылымдар мен әкімшілік аппаратқа сүйенетін қатаң тәртіп орнатты. Мысал
үшін тағы да ... ... ... хроникасын келтірейік. 
17 желтоқсан - Мохаммед Буазизи атты институт бітірген жас жігіт өзіне
көшеде тұрып аскөк ... ... ... (бұрынғы студенттер арасында
жұмыссыздық деңгейінің ... ... ... ... ... өртеді.
Ол ушығып тұрған ахуалды жарған детонатор рөлін атқарды. 
24 желтоқсан - Буазизи ... ... ... ... топ елдегі
билеуші конституциялық-демократиялық ... ... ... ... ... ... ... - билікке қарсылық білдіруші студенттерді ... ... ... Сол күні елдің батысындағы Тала қаласында негізінен
студенттерден құралған 250 адам Сиди-Бузидтегі ... ... ... ... ... қуып ... ... - үкіметке қарсы бас көтерулердің көлемі ұлғайып, жаппай толқулар
ел астанасына ... ... ... ... ... ... ... бүлікке ұласқан соң, полиция қару қолдануға мәжбүр болды. 
14 қаңтар - Тунис президенті З. Бен Әли ... ... ... ... ... ... ... сайлау өткізуге уәде берді. Сонымен қоса,
елдің барлық аумағында төтенше ... ... ... - ... З. Бен Әли елді ... шығуға мәжбүр болған соң,
әскерилер билікті өз қолдарына алды.  ... ... ... ... ... ... ... түрде әрекет еткен:
жастардың бір тобы елді ... ... ... ... ... бір топ ... ... жергілікті комитеттері мен
полиция бөлімшелеріне шабуыл жасаса, үшінші бір топ З. Бен Әли мен ... ... ... ... ... ... бұрын, білімді жастардың арасында жұмыссыздық күрт
өсті. Яғни араб ... ... ... анағұрлым көп бөлігін
жастар құрайды. Мәселен, жұмыссыздық деңгейі Сирияда - 40 ... ... 35 ... ... - 22 ... ... - 20 пайызды, Мысырда - 20
пайызды құрайды. Халықаралық ... ... (ХЕҰ) ... ... ... Таяу ... ... өткен онжылдықтардағы
демографиялық жарылыстың салдары аймақтағы жұмыссыздықтың 75 пайызға дейін
ұлғаюына әкеліп соқтырды. ... ... ... ... үштен бір
бөлігін, Алжирде халықтың төрттен бір ... 15 ... ... құрайды.
Иорданиядағы халықтың орташа жасы - 21 жас, ал ... ... ... 18-ге ... айтады. 
Атап айтарлығы, бұған дейін жұмыс іздеген жастардың көбі Еуропаға, ... өзге ... ... ... ... шығудың жалғыз жолы деп
білетін. Алайда, ... ... ... ... ... араб
жастарының көшіп келуіне жылдам шектеу ... Яғни ... ... ... Таяу ... ... бас көтерулердің денін
бәрінен бұрын жастар құрағанына себеп болды. Бір ... ... ... да ... толқулардың басы студенттердің үлкен алаңда өз-өздерін
өртеуімен басталды. Бұған дәлел керек ... ... ... алайық. 
17 қаңтар - ел астанасы Каирдегі парламент ғимараты алдында бір студент
өзін-өзі өртеп жіберді. 
25 қаңтар - ... орта тап ... ... ... ... ... ... жастар құрады. Сол жастар Facebook-тан бірнеше топтар
ашып, 25 қаңтардағы қарсылық акциясына қатысамын ... ... ... ... ... ... Twіtter арқылы және қалта
телефондарымен хабарлама жіберу арқылы таратылды. Сөйтіп, 25 ... 100-ге жуық адам ... ... хабарлады. 
27 қаңтар - жаппай шерулер елде кең етек ала бастады. Бұл күні үш мобильдік
операторлар жұмысын тоқтатты, ... ... ... қаңтар - Каирде жұма намазынан кейін шерушілер мен полицияның арасында
қақтығыс басталды. Тахрир алаңына ұмтылған ... ... ... ... ... құралдарды пайдаланды. ... сол ... ... көңілі қалған полицейлер шлемдері мен қалқандарын
лақтырып, ... ... ... ... ... ... ... коменданттық сағат енгізілсе де ... ... ... ... шыққандар биліктің қатаң тәртібіне деген өшпенділігін
ұлттық-демократиялық партияның көкке бой көтерген ... ... ... ... ... ... қараңғылық түсе қалаға мысыр ... ... ... ... ... де ... Мубарактың билігін
қорғап қалуы үшін азаматтарға оқ ... жоқ. ... ... пен ... қатты титықтаған халықтың ... еді. ... ... ... қарағанда, Мысырдағы айлық
орташа жалақы көлемі бар-жоғы 180 АҚШ долларын құрады. 2005 ... ... ... ... 20 ... кедейліктің шеңберіне шырмалып қалған. Ал
халықтың сауаттылығы бар-жоғы - 71,4 ... ... ... ішінде ерлер: 83
пайыз, әйелдер 59,4 пайыз ғана ... ... Яғни ... ... ... кетуі, биліктің оны шешуге құлықсыздық танытуы
халықты ашындырып жіберді. 
Төртінші айғақ - ... ... өсім ... ... ... ... ... халықтың жаппай шерулерге қатысуын арандатты.
Өйткені халықтың ... ... ... ... ... демографиялық
дүмпудің етек алуына себепші болды. Мәселен, ... ... ... 1,5 ... ... дейін жетті. Басқа елдерде де осыған
ұқсас жағдай қалыптасты. 
Бесіншіден, азық-түлік ... ... күрт өсуі ... билікке
деген наразылығына негізгі себеп болғанын айтуымыз ... ... ... ... өмір сүру ... кенеттен құлдыратып, кедейлік шегіндегі
азаматтардың қатарының көбеюіне әкеліп соқтырды. Мысалға, ... ... ... орын ... ... ... ... жылдың желтоқсан
айында нан бағасының бірден қымбаттауы халықты билікке қарсы бас ... ... ... ұқсас себептер Алжир мен Иорданиядағы шерулердің халық
арасында жаппай қолдау табуына алып ... ... ... ... ... ... атап ... ұн, күнбағыс майы және қанттың бірден
30 пайызға қымбаттауы бас көтерулерге ұласты. 
Таяу Шығыстағы ... ... араб ... ... ел
басқарудағы бүгінгі үрдістерін өзгертуге мәжбүр етті. Мәселен, ... ... ... ... ... ... отырып, қомақты жәрдем
ақшаның есебінен құны 225 млн АҚШ доллары көлеміндегі арнайы ... ... ... ... Яғни ... ... ... деген қажеттілігін толығымен қамтамасыз ету үшін мұндай қадам
маңызды еді. Сондай-ақ ел ... ... ... жалақысын және
зейнетақы төлемдерін өсіруге 283 млн АҚШ долларын бөлді. Йемен президенті
А. Салех те елде ... және ... ... ... ... ... Атап айтқанда, ол әскерилердің еңбекақысын көбейтіп, баж ... ... ... ... оқу ... ... жұмысқа
орналастыру туралы бағдарламаны іске қосты.  Алжир билігі де қарап қалмай,
негізгі азық-түлік өнімдерін сатуға ... ... ... ... кедендік баж салығын қысқартты, азық-түлік тауарларының
жекелеген түрлерінің бағасы 41 ... ... ... ... Алжир
президенті А. Бутефлика ел үкіметіне жаңа жұмыс ... ашу, ... ... ... ... ... мен ... оқу
орындарының түлектерін мемлекеттік қолдау процесін ... ... ... ... ... Ал ... үкіметі елдегі кедей отбасыларға
жәрдем ретінде 250 млн АҚШ ... ... ... жылу ... ... ... жанар-жағар майдың 72 пайызын жәрдем ақшамен
жабатынын мәлімдеді. 
Таяу Шығыстағы ахуал, соның ... ... ... ... әлемдік
қаржылық саясатқа да жағымсыз әсерін тигізуде. Мәселен, Таяу ... ... ... ... ... ... ... қойғанда, «қара алтынның» және т.б. әлемдік нарықтағы ... ... ... ... ... ... 2011 жылы
Мысыр экономикасының өсімі бар-жоғы 6-6,2 ... ... - ... ... алапат жұмыссыздықтың өсуі «сағаты бар бомба» ... ... ... ... ... CBS ... ... сұхбатында Халықаралық
валюта қорының басшысы Доминик Стросс-Кан. ... ... ... жиында
сөйлеген сөзімде жастар арасындағы жұмыссыздық, соның ішінде Мысыр мен
Тунистегі ахуал туралы айтқан ... Сол ... ... ... ... ... кез ... уақытта гүрс етіп жарылатынын болжағанмын.
Айтқаным айдай келді. Жұмыссыз жастар мен қоғамдағы теңсіздік ... ... орын ... ... ... ... келе, қазіргі таңдағы планетаның ең ыстық саяси нүктесіне
айналып отырған Таяу Шығыс аймағындағы араб-израиль қақтығысының ... де ... ... ... ... төмендегідей нақты тұжырымдар
ұсынылады:
1. Таяу Шығыс дағдарысы жарты ... бойы ... ... ... үнемі жеңіліс тауып, Израиль ... ... ... Араб ... жеке ... мүдде көздеп, бірауыздылығының
болмауы, олардың әскери жағынан ... ... ... ... ... ... ... Израиль мемлекетін бірбетті ... ... ... ... Израильдың БҰҰ-ның қарарларын, Араб- Израиль
бейбіт келісімдерін ... ... ... Таяу ... ... ... ... және жарты ғасырға жуық
әділетті саяси ... ... келе ... тікелей әсер ететін бірқатар
объективті және субъективті факторлар бар. Атап ... ... ... ... діни және т.б. ... болу үшін бірер фактордың роліне ғана тоқталып өтелік. Таяу
Шығыс аймағы бүкіл әлемді энергоресурстармен қамтамасыз ... ... ... келеді. Дәл осы ... ... ... ... ... ... саяси процесстердің дамуына тікелей
әсер етеді.
Таяу Шығыс ... ... ... ... ... ерекше
стратегиялық маңызы бар аймақ. Батыс үшін Палестина әр ... ... ... ... ... да қақтығыстың өрбуінде ірі державалардың
геосаяси мүддесі үшін үлкен ... бар ... ... ... ... алмаймыз.
3. Таяу Шығыс теке-тіресінің бейбіт реттелуінің аймақтық ... ... бар. ... халықаралық аспектісіне тоқталалық.
Таяу Шығыс аймағы әрқайсысы өзінің жеке геосаяси мүддесін көздеп, соған
сәйкес ... ... ... ... ... ... саяси
доктриналар ұстанып отырған ірі державалардың үлкен мүдделері түйіскен
аймақ. ... ... ... ... ... ... қалай өрбитіндігі негізгі демеушілер – АҚШ, Ресей, Еуроодақ
мемлекеттерінің ұстанымдарына байланысты.
Аймақтық аспектісіне келер болсақ, Израиль үкіметінің ... ... ... ... жаңа ... ... салып, ескілерін кеңейтуі, әскери
әрекеттер қолдануы және ... ... ... ... ... күшке ие
радикалды-діни ХАМАС ұйымының Израиль мемлекетінің өмір сүруге құқығы ... ... ... тұрып, өз мақсаттарына жету үшін террорлық
әрекеттер жасауы бейбіт ... ... ... отырған ең басты
аймақтық себептер.
4. Сионизм-тек Таяу ... ... үшін ғана ... ... ... үшін аса қауіпті саяси ағым.
5. Палестинаның әу баста тәуелсіз мемлекет ... ... ... ... араб ... басшылары болды. Олар БҰҰ-ның Палестинада
араб және еврей мемлекетін құру ... №181 ... ... ... ... ... ... мақсатымен 1948 ж. Израиль
мемлекеті құрыла салысымен оған 7 араб ... ... тап ... сол күйі ... ... құрылмай, оның территориясын
Израиль мен араб елдері өзара бөліске салды.
6. Қақтығыстың жуық ... ... ... де ... ... ... ... мүмкін. Өйткені қазіргі таңда Сирия мен Палестинадан басқа араб-
израиль жанжалына ... ... араб ... ... ... қол ... Тель-Авивпен достық қарым- қатынастарын дамытуда.
Зерттеу барысы ... ... ... ... ... бейбіт келіссөздерінде де үлкен ілгерілеушіліктер орын ... ... ... ... ... ... «Төрттіктің»
мүшелері де қақтығысты бейбіт саяси жолмен шешуге бар-күш жігерін салуда.
Осы фактілерді ... ... ... жуық ... ... ... ... табады деген тұжырым жасауға толық негіз бар.
Қақтығыс тарихын және оған қатысушы тараптар ұстанымын ... ... ... өз ... оны бейбіт реттеудің мынадай ғылыми
негізделген жолын ұсынады:
1. Таяу Шығыс жөнінде ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Конференция аясында Тәуелсіз Палестина
мемлекетінің ... ... ... ... ... қажет.
Келіссөздерде қол жеткізілген шешімдерді екі тараптарға да орындату үшін
аймақта ... ... ... пайдалану керек.
2. Бейбіт келіссөздер негізінде міндетті түрде Осло келісімі, ... ... № 181; № 338; № 242 ... және «Жол ... мен ... бейбітшілікке айырбастау» принципі жатуы тиіс.
3. Бейбіт процесстің негізгі демеушілері ... ... АҚШ, ... ... ролін сақтау және күшейту.
4. Израиль Палестина жерін ... ... жаңа ... салу және ... ... тоқтату секілді ертеректе ... ... ... ... ... ... ... барысында Палестина Ұлттық билігіндегі басым саяси
күшке ие ... ... ... ... ... ұйымдарына Израильдың өмір
сүруге деген құқығын мойындап, террорлық әрекеттерден бас тарту ... ... ... ... жағдайда бұл ұйымдар әскери күшпен толық
жойылуы тиіс.
Пайдаланылған әдебиеттер ... А.Ю. ... ... и ... ... Монография.-М., 2004.-370с.
2. Г.С. Никитина. Государство Израиль.-М., 1968.-335с.
3. Материалы 58-й сессии ГА ООН, www.un.org 2003
4. А.И. Смирнов. Израиль в огне ... ... К.Ж. ... ХХ ... ... жылдарындағы Таяу Шығыстағы
соғыстар тарихы. // ... ... ... ... ... алу ... автореферат. – Алматы., 2007. – 96б.
6. Ф. Алестин. Палестина в петле сионизма. –М., 1998.-239с.
7. Б.И. ... ... ... М., 1976. – ... www.vostok-ir. norod. ru
9. Н.Д. Несук, С.П. Полюк. Освободительная борьба арабов ... ... ... К.К. ... ... ... и борьба арабских народов за
свободу и независимость (сер. ... 80-х гг.). – ... ... ... жаршысы.-2005.-№4.-Б.10,31,52; Дипломатия жаршысы.-2007.-
№11.-Б.28,29,41
12. Е. Пастухов. Второй фронт. //Континент. – 2007.– №7.- 61с.
13. Г.С. Никитина. ... ... ... ... ... 1974.-184б.
14. М. Ауэзов. Анатомия интифады.// Казахстанская правда. – 2007. - № 9. ... А. ... ... ... ... ... – 2007. - №5. – ... http://www.aikyn.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=6400

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс80 бет
Таяу Шығыстағы Британ Француз үкіметінің отарлық саясатының дағдарысы31 бет
АҚШ пен НАТО: ланкестікпен күрес7 бет
Халықаралық қатынастардағы аймақтық қауіпсіздік мәселелеріндегі орта шығыс103 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет
Батыс Азия немесе Таяушығыс елдеріне жалпы шолу14 бет
Египет және Таяу Шығыста қалыптасқан геосаяси жағдай96 бет
Ежелгі Шығыстағы саяси және құқықтық ойлар18 бет
Ежелгі Шығыстағы саяси ойлар (буддизм, конфуцийшылдық, даосизм, лигизм)6 бет
Таяу Шығыс мәселелерін реттеудегі Египеттің ұстанымы50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь