Солтүстік Тянь-Шань тауының физикалық-географиялық сипаты

КІРІСПЕ

I ТАРАУ. СОЛТҮСТІК ТЯНЬ ШАНЬ ТАУЫНЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
Бірінші тарауға түйін

II ТАРАУ. САЯХАТ ЖОРЫҚТАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН ӨТКІЗУДІҢ ЖАЛПЫ НЕГІЗДЕРІ
2.1. Саяхат түрлері және олардың мінездемесі
2.2. Саяхат түрлерінің пішіні мен топтары.
2.3 Жорықты ұйымдастыру және дайындау.
2.4. Жорыққа дайындық және оны өткізу барысы кезіндегі топтың міндеттерін бөлу.
2.5 Түйіндер және олардың саяхатқа пайдаланылуы.
2.6 Жерлерді ажыратып, дұрыс бағыт ұстай білу әдістері.
2.7 Азық . түлік.
2.8 Демалу мен түнейтін жерлер.
2.9 Саяхаттық жорық кезіндегі қауіп, жарақат және сырқат.
Екінші тарауға түйін.

III ТАРАУ. ТУРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗІН ДӘЛЕЛДЕУ
3.1 Турдың экономикалық негізделуі
3.2. Турды ұйымдастырудағы 8.адам туристке және 13.адам қызмет көрсетушілерге жұмсалған қаражат
3.3 Туристік өнімді нарыққа жылжыту
Үшінші тарауға түйін

Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        КІРІСПЕ
Туризм бүкіл әлемдік экономика саласында ең басты қызметтердің бірін
атқарады. Атап ... ... ... ... (ДТҰ) ... ол ... жалпы ұлттық өнімнің оннан бір бөлігін, халықаралық
инвестицияның 11% пайыздан астамын, әлемдік ... ... ... ... ... ... Қазақстан егемендік алғаннан бері туризм
құрылымында біршама ... ... ... ... экскурсия
қауымдастықтары құрылды. Осы жылдары Қазақстан туризмінің дамуына
Самойленко Н.И., ... С., ... Т., ... А., ... В.Н.,
Мазбаев О., Ердаулетов С.Р. және т.б үлкен үлес ... 1993 жылы ... ... ... ... ... ... анықтама
қабылдады: «Туризм – адамдардың өздері өмір сүретін қалыпты ортадан тыс
орналасқан жерлерге қатарынан бір жыл ... ... ... ... ... және ... да ... саяхат жасайтын және болуды
жүзеге асыратын адамдардың қызмет ... ... ... ... ... ... бағдарламасына сәйкес 2007 жылға жоспарланып
отырған 4.5 млн. шетелдік туристердің санын 2011 жылы 6,0 млн. ... ... ... Осы уақыт аралығында шетел туристерінен ... ... ... ... кіргізу көзделген.
Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің
және Статистика агенттігінің ... ... ... келушілер туризмі
көлемінің 2004 жылы 4291 мың туристен 2005 жылы 4365 ... ... ... ... ... Ішкі ... ... көрсеткіштер 2004 жылғы 2793,8
мың туристен 2005 жылғы 3280 мың ... ... ... ... тиімді жағдай
алдағы уақытта да сақталады деген болжам бар. Сол ... ... ... ... ... өзінің лайықты орнын алатынына сенім мол.
Қазіргі таңда Қазақстандағы туризмнің дамуы көптеген факторлар кешені
салдарынан кейін қалып отыр: мысалы, ... ... ... салынатын
салықтың жоғарылығы, эканомиканың баяу тұрақтылығы және т.б. ... ... ... ... ... туристер арасында анағұрлым
танымал болатын аймақтардың қатарына қосылуға мүмкіндігі бар. Туристік
қызметтің ... ... ... ... үшін аталған ... ... ... ... ... құю, ... жоғары
мамандар даярлау, кәсіпкерлерді осы ... ... ... алуға
үйрету, мемлекет тарапынан пайдалы көмек көрсету қажет етіледі.
Дипломдық жұмыстың ... ... даму ... ... аудандардың бірі ретінде Солтүстік Тянь Шань тауындағы
туризмнің даму ... ... ... ... ... аудан
қалыптастыру. Туристік өнімді құру коплекстік жүйелендірілген анализ бен
бірнеше шарттарды орындау арқылы іске ... ... көп ... ... ... ... жүргізу (потенциалды туристік сұранысты
анықтау, туристік-рекреациялық ресурстардың анализі, т.б.) Осы аймақта
туристік ... ... ... ... жер ... 10% ... аймақ алып жатыр, соның ішінде
Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан солтүстік Тянь-Шань таулы ... ... ... ... мүмкіндік жасау. Саяхаттың ... ... ... ... және ... ... де бар. Ол-
адамдар бойында көпшілдік, достық, бір-біріне мейірімділік, сенімділік ... ... ... ең маңызды қасиеттерді ... ... ... ... кең ... ... арасында спорттық
саяхаттың келешегі өте зор екенін сеніммен айта аламыз. Бәрінен ... ... ... ... ... ... ... қалтыр мұз бен қардан бөрік киген ол ... ... ... созылып, таулы аймақтағы жаяу жорықтың дамуы үшін ... ... ... ... ... Тянь - Шань ... ... күрделі жорықты ұйымдастырудың бағдарламасын жасау.
Міндеттері:
1. Солтүстік Тянь-Шань тауының физикалық-географиялық сипаты.
2. Саяхат жорықтарын ұйымдастыру мен өткізудің жалпы негіздері.
3. Турдың экономикалық ... ... ... ... - ... негізгі бөлімнен,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер ... және ... ... Кіріспе бөлімінде дипломдық жұмыстың өзектілігі,
мақсаты және міндеттері туралы айтылады. Негізгі бөлім үш ... ... ... ... ... ... ... климаты, өзендер мен көлдері, өсімдіктер мен жануарлар ... ... ... Екінші тарау – саяхат жорықтарын
ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... және ... ... түрлерінің пішіні мен топтары, жорықты ұйымдастыру және
дайындау, жорыққа дайындық және оны өткізу барысы ... ... ... ... және ... ... дәрежелі күрделі жорықта
пайдаланылуы, жерлерді ... ... ... ... білу ... ... демалу мен түнейтін жерлер, саяхаттық жорық кезіндегі қауіп, жарақат
және ... ... ...... ... ... ... турдың
экономикалық түсініктемесі, турды ұйымдастырудағы 8 - адам туристке және 12
- адам қызмет көрсетушіге ... ... ... ... ... ... ... дипломдық жұмыстың жүргізу әдістері ... ... Ал ... ... осы ... ... сызба-
нұсқасы, көрікті жерлер көрсетілген.
Алға қойылған міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... қолданылды: әдеби көздерді сараптау, салыстырмалы – сипаттау,
статистикалық. Дипломдық ... ... және ... ... ... мен ... және өз іс ... қолданылды.
Дипломдық жұмыстың мәліметтері туризм саласына маманданған отандық
фирмаларда қолдануға болады. Қазақстан нарығындағы туризмнің ... сай ... ... ... ... ТАРАУ. СОЛТҮСТІК ТЯНЬ ШАНЬ ТАУЫНЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ
СИПАТТАМАСЫ
Тянь-Шань таулы ... Азия ... ең ірі ... ... Тянь-
Шань деген сөзді қытай тілінен аударғанда «Саслан тау» деген ... ... ... тауына, Ыстықкөлдің солтүстігіндегі ... ... ... Шу - Іле таулары, Жоңғар, Іле Алатауы мен
Күнгей Алатауы ... Тау ... ... ... ... ... ең биік шыңы – Хан Тәңірі (6995м). Тянь-Шань тауының ... екі ... ... және жас) ... болады. Ежелгі даму кезеңі
палеозой эрасы кезіндегі ертедегі тегістелген беткейлері осы уақытқа дейін
Тянь-Шаньның ... ... ... ... биік тау ... жас ... төрттік дәуірдегі альпілік тектоникалық қозғалыстарға байланысты.
Солтүстік Тянь-Шаньның бір ... ... ... ... ... ... Алатау жотасы Тянь-Шань тау жүйесіндегі қиыр солтүстік доғасы.
Іле Алатауы жотасы географиялық картада Шелек ... ... және ... ... ... Осы ... ол 280 ... созылып жатыр.
Жотаның солтүстігінде жазыққа ... ... ... ... ... ... шыңды және қырқа ұштары тілімделген тау ... ... ... ... аяғы алыс ... тұманында жоғалады. Орталық
бағыттағы маңызды бөлігі мәңгі қар жамылғысымен жамылған. Мұнда шамамен 150
шақырым аралықта ... ... ... ... ... ... тәрізді жоталар арасынан Талғар шыңы (4973 м) ерекше бөлініп тұр.
Талғар шыңының айналасында биіктігі 4 500 ... ... ... ... бар. Іле ... ... ... Талғар тау түйіні деген атау
берілген. Талғар түйініне тура 20 ... ... ... оңтүстік
батысқа созылған басты жайылуы өзі сияқты, бірақ ... ... ... ... ... ... Алатауымен (“күнге қараған құмды тау”)
байланыстырушы ... ... ... ... ... өте ... келген. Ерте палеозой
мен кейінгі палеозой кезеңінде жота орнында теңіз басқан жер ... ... ... өте келе шөккен тұнбалар каледонның орогенез
процесінде күн ... ... ... карбон дәуірінде тау орнына
қайта келген ... орта ... ... ... басуымен теңіз, іс
әрекеті дамыған жанартау іздері байқалған құрлықпен ... ... ... ... бөліктері осы уақытқа қарайды. Іле
Алатауының ең биік шыңы – ... ... ... тең емес екі ... ... ... ... шығыс бөлігі Шелек өзенімен, ал 150 ... ... ... Шу ... ... ... ... сайын
жотаның абсолютті биіктігі де төмендей бастайды. Шелек өзен аңғары маңында
2 300 м биіктікке, ал ... 2 000 м ... ... Тау ... ... теңіз деңгейінен 700-900 м биіктікке, ал орталық жота қырқасы
одан орташа 3 500 м биіктікке көтеріліп тұр. Ең биік ... ... ... ... ... 1 500-2 000 м ... ... жотаның
осындай биіктіктегі айырмашылығы жотаның көлденең келбет асимметриясымен
байланысты: оңтүстік беткейлеріне қарағанда солтүстік беткейлері ... ... жер ... ... Юра ... пенепленге дейін
тегістелгенімен, кейбір жерлер жаңа киммерциялық ... ... Бор ... ... ... ... ... жоталы
көтерілістерге айналады. Осы және кейінгі кездері континентальды өмір
сүруінің ... ... ... ... ... ірі ... аккумуляцияланған.
Үштік дәуірдің аяғы мен төрттік дәуір ... ... ... нәтижесінде Іле Алатауының орталық ... ... ... ... жақпарлы көтерілуі байқалады.
Бұл процестер ертерек пенепленденген кеңістікті, қайтадан биік таулы ... Іле ... ... даму ... ... ... ... жарылымдардың шектелген заңдары ... ... ... ... дәуіріне дейінгі ерекшеліктер енген,
Девон аяғы карбон ... ... ... ... өмір ... ... каркас түзілу жолын қайталағанмен, бұл ... ... ... өсу деңгейі аясында дамыды. Кейінгі палеозойда
герцен циклының қорытынды фазасында ... ... және ... ... түзілуімен көрсетілетін тектоникалық іс-әрекеттер
жүрген. Іле ... ... ... ... шешуші рөлді
солтүстік Тянь-Шаньның белсендендірілген қатпарлы ... ... ... ... ... ... Орталық жота
бөлігі өз дамуында жоғары палеозойдың әлсіз айқындалған жинақты ... ... ... ... ... жоғары перьм-мезозой
бүгілістерінің бұзылуы ауданы болуымен ерекшеленді. Жоғары ... ... ... ... әрекетінен Іле Алатау ежелгі
пенеплені лезде жаңаланады. Плейстоцен дәуірінде ежелгі ... ... биік ... ... пайда болған орталық жота ... ... ... ... жота 380 ... ... ... орталық бөлігінің солтүстік жағындағы орташа еңісі 6-80, ал
оңтүстік жағында 180 және одан да ... Іле ... ... қазіргі мұз басуға қолайсыз. Жотаның ... ... ... ... ... реттегі тарамдалған қырқалар таралған.
Олар басты өзен алаптарын бөлуде. Тянь-Шанның жоталары сияқты Іле ... ... ... тегіс болуымен ерекшеленеді.
Суайрықтың үстірт шеттері ежелгі мұздықтардың цирктарымен және де қар
массаларының жиналуына қолайлы жағдай жасаушы тау ... ... ... тілімделу ең биік келетін басты жотаның орта бөлігіне
тән. Ең мұз басқан бөлік болып басты шыңы Талғар және оған ... ... ... өзен ... ... ... ... Іле өзені алабына, тек
кейбіреулері тұйық Шу ... ... ... екі ... өзендер таяз және Іле Алатауының су балансында үлкен
рөл атқармайды. Ірі және суы мол тау ... су ... ... ... 3 000 метрден жоғары тау шыңдарынан алатын өзендердің ... ... ... ... ... атмосфералық жауын-шашынмен,
жер асты сулардың ықпалы да ... Ассы ... ... ... өзендерде көлденең меридианды аңғарлары бар. ... ... ... ... ... ... өзен ұзын
қарғалы. Одан шығысқа қарай Шымалған, қаскелең, Есік, Асы өзендері созылып
жатыр [25].
Бұл өзендердің аңғарлары ... ... ... ... ... кең сай келбетінде, ал жер-жерлерде тар келген жар қабырғалары
бірнеше ... ... ... және ... өзен ... ... ... оңтүстік беткейлері солтүстік беткейлері сияқты өзендермен
көлденең бағытта жиі тілімделгені соншалықты, тіпті солтүстік беткейлерінің
оңтүстік беткейінде бір ... ... өз ... ... ... ... ... Талғар және Есік оңтүстік өзендері осындай
келген. Батыс бөлігі ... ... ... қоректенсе, қалғандары қармен
қоректенеді. Талғар, Есік оңтүстік өзендері ең ірі ... ... ... ... ... солтүстік аналогтарынан қалмайды. Басты суайрықтан
солтүстік бағытта аққан Шелек өзені Іле Алатауында ең ірісі болып саналады.
Іле өзені - Жетісудың ең ірі ... Оның ... 1439 км. ... көзі ... ... Қытайдан қайтар жолда ол Қапшағай жасанды су
қоймасын ... және ... ... ... Ертеде өзен батыс
Қытайдан келетін басты жол ... ... ... ол ... ... сүюшілердің арасында кең танымал, олар Іле бойымен Балқашқа дейін
ағып барады.
Қапшағай су қоймасы Қазақстандағы ең ірі су ... ... ... 100 км, ені- 25 км. Оның солтүстік жағалауы ... ... ... ... және ... ... орналасқан. Жазда өте
ыстық, кейде 400С-ге жетеді. Су температурасы мамыр-маусым айларында- 18
-200С, шілде-тамыз айларында- ... ... ... Шулы ... ... ... ... Алайда, туристер Қапшағай қаласының өзінде-де
жақсы демалады. Ол жерде 1994 ж итальян жобасымен ... ... ... ... ... жж Қапшағай қаласында Қапшағай су ... ... мен ... ... (Алматыдан 70 км жерде). Оның орнынан өте
көп ... ... ... Қапшағайдың толқындары осы уақытқа ... қола ... қыш ... ... ... ... теңіз
деп атайды. Оның ендігі- 22 км, ... 45 м, ал ... 1847 км2. ... ... мен ... балық аулайтын шаруашылық бар.
Қапшағай суы көксерке, жайын, сазан, ақмарқа, табан секілді балықтарға ... ... бар жоғы ... километрде бізді өте көне заманға
апаратын орын бар. Ерте орта ... ... ... тар жер Қапшағай
сайындағы Тамғалы тас шатқалында болған.
Іле ... ... ... ... ... ... бірі -
Үлкен Алматы көлі. Ол барлық жағынан қоршалған мөлдір айна секілді ... м ... ... Алматы өзенінің шатқалында, Алматы қаласынан ... ... ... оның ... 40 м, ... 1,6 км, ал ... ... Жазда судың температурасы – 10-12 C ... ... ... тау ... жер сілкінісінің нәтижесінде пайда болған. Көлден үш
негізгі шын көтеріледі, оны ... сол аяғы ... ... ... шыңы (4317 ... ... ... Озерный (4110
метр), көлден онтүстік – батысқа қарай Турист шыңының орманды ... ... ... Туристен батысқа қарай Үлкен Алматы ... ... қала ... анық ... бұл ... ... биіктігі
3681м. Жыл мезгіліне қарай көл өз түсін ашық – ... ... ... ... ... ... ... Көлден 2 км жерде, 2700 м биіктікте өте
ертедегі мұзды аңғарда “Тян-Шань Астрономиялық обсерваториясы” деп ... ... ... ... қарай 8 км–де, Алматыдан 60 км
қашықтықта Іле Алатаудағы 8 мың жыл бұрын Есік көлі ... ... Ол ... ... ... ... оның ... 1850 м, ендігі– 1600 ... –55 м ... 1963 ж мұз ... Есік ... жоғарғы ағысында
күшті сел ағымы шықты. Нәтижесінде бірнеше сағат ... ... ... кішкентай ғана көл қалды ( диаметрі 100 м ... көлі ... ... 2000 м ... ... ... ... арасында орналасқан. Ол осыдан 100 ж бұрын көп ... ... ... ... нәтижесінде пайда болған. Үйінді шатқалды табиғи
бөгет болып қоршап жатыр. Көл ұзындығы 400 м-ге, тереңдігі 30 км-ге ... ... Саты ... Шелек өзенінің аңғар панорамасына Қайынды
шатқалына тамаша көрініс ашылады. Суға батып тұрған шыршалардың құрғақ діңі
су бетінен су асты ... ... ... ... ... Іле ... бойымен ағатын ұзындығы 160 км ... және қыс бойы су ... үшін ... ... 200 ... су қоймасы. Су ағымы күшті қысыммен ... ... ... ұсақ шашыранды құрайды.
Іле Алатаудың ең биік шыңы – Талғар (4937 м) ақыл тіс ... ... ... Талғар тауы Еуропаның белгілі Монблан (4807
м) шыңынан да ... Оның ... шығу ... кластағы альпинист
биографиясының маңызды бөлігі болып табылады. Шың басына шығу ... ... ... алады. Талғар шыңы маңындағы: Конституция - 4 580 м, Қантбастау
- 4 647 м, ... - 4 555 м, ... - 4 626 м, ... - 4 760 м, ... - ... м, ... - 4800 м ... асқар шыңдармен, оңтүстігіне қарай
массивті Корженевский ұзындығы 11 ... ... 9,5 ... ... ... не ... жол ... ғана шығуға болады. Бұл
аудан Алматы қорығы территориясы қарамағында болғандықтан арнайы ... ... ... ... болады.
Іле-Алатауының 4300 ... биік ... ... 4300 ... биік шыңдары |
|Шың ... ... ... ... |5017 ... ... |4600 ... |4580 ... |4540 ... - ... |4505 ... |4410 ... |4387 ... ... |4387 ... |4384 ... |4376 |
| 4000 м ... ... ... |М, ... ... дәрежесі |
|Ақсай |4010 |1Б ... |4070 |2А ... |4170 |1Б ... ... |4250 |2А* ... |4190 |2А ... ... |4080 |2Б ... |4079 |1Б* ... |4040 |2А ... |4050 |1Б ... |4090 |1Б ... ... |4040 |1Б ... |4020 |2А ... |4270 |2Б ... |4075 |2А ... |4070 |1Б ... |4130 |1Б* ... |4010 |1Б ... |4030 |1Б* ... |4140 |2А* ... |4290 |2Б ... |4470 |2А* ... |4250, 4200 |2Б ... |4450 |2А ... ... |4290 |2А* ... ... |4270 |2Б ... ... |4420 |2А* ... ... |4290 |2А ... |4400 |3А ... |4410 |2А* ... |4250 |2А ... |4580 |3А* ... |4410 |2Б ... |4290 |2Б ... |4455 |2А* ... ... |4600 |3Б ... |4430 |2Б ... |4270 |1Б* ... ... |4860 |3Б ... кезеңде климаттың суық ... ... ... жота
бірінші рет мұз басу процесінен өтті. Келесі және кейінгі мұз ... ... ... қар және ... ... ... ... ықпал нәтижесінде жүріп жатты. Денудациялық агенттер үстірт
тәрізді биік тау ... ... ... және ... ... ... және зандрлік шөгу поцестерінің ізін, тау ... ... ... ... ... ... келбеті қазіргі
заман келбетіне жақын болады. Осындай күй кезінде ... мұз басу ... Бұл ... жота ... басқа күйде боуына байланысты, тек
аңғарлардың мұз басуына әкеледі. Осы ... ... ... ... мұздықтардың жалыны 2200 м-ден төмен ... ... ... ... ... ... шөгінділер тау бөктерінің биігірек бөліктерін тапқан.
Аңғарларын терең эродирлей өзендер тау ... ағып ... ... ... ... ... мұз ... артынан онша маңыздылығы жоқ, қазіргі мұздықтар
түзілген үшінші мұз басу ... Осы мұз ... ... қалған аудандар жер
бедердің жоғарғы қабаты болып шыға ... ... ... ... ... ... 3300 ... ал үстінен оңтүстік беткейлерде 3 600 - 3
700 м ... ... Бұл ... ... ... тақтатастармен бекітіліп, граниттен қаланған белдеу қатты
тілімделіп келуімен ерекшеленеді. Территорияның бір ... ... ... жатса, басқа бөлігі жақында ғана мұздықтардан босанған.
Соңғы бөліктердің қарамағындағы қардан арылған жалаңаш таулар әр алуан
және “жабайы” пішінді. Бұнда олардың қырқалары ... ... ... ... ... Оның ... ... әсерінен мүжілу процесі
жүрген.
Басты ... ... ... арасында көп бөлігін ... ... мен ... ... Фирнді қардың зор қабаттары сығып
түсетін төбешіктері шыңдардың беткейлеріне кең цирктер ... ... ... ... ... тасымалдайтын мұздықтар қойтас ... және ... ұсақ ... ... ... ... толтырады. Бұл шөгінді жыныстар аңғар мен сайларды
бөгеп, мұздықтардың шеткі шекарасы ... ... ... қоршаған.
Қаскелең өзенінен басталып Талғар шыңына ... жота ... ... кең ... ... шыңдар тараған. Талғар шыңынан шығысқа қарай ... ... ... ... ... бойынша жүздеген метрлерге созылған, тар тік қырқалы
пішінде келген. Кейбіреулері бір ... ... ... қисайған тегіс
баспаналарға айналды. Қар сызығынан жоғары қардың үлкен бөлігі ... және ... ... бұл ... ... ... екі шеткі пішіндері. Олар арасында ауыспалы пішіндердің әр алуан
түрі кездеседі. Трогтардың көлбеу беткейлері ... ... ... 30-400 сай беткейлері. Аса тік, құламалыларында қар көп жиналмайды.
Азғантай сілкініс болса болғаны қар ... ... ... не тез ... ... ... ... осындай жолмен өмірінің кейінгі кезеңдерінде
мұзға айналатын қорегінің бір бөлігін алады.
Іле Алатауының ... мұз басу ... ... ... 140 ... алып жатыр. Солтүстік беткейде ол 760181 және 78001 меридиандары
арасында жатыр. ... оның ... ... ... ... ... ... ағысы мен шығыста Ассы өзенінің жоғарғы ағысы табылады.
Оңтүстік беткейде қазіргі мұз басу ... 760161 және ... ... ... құятын Тегирментысу өзені бастауында түзілген батыс
бөлік жотасының қиыр мұздықтары және шығыс бөлігіндегі Шелек өзеніне құятын
Оденсай өзені ... ... ... ... Алатауының қазіргі мұз басу процесі Фернау кезеңінің (гологендік)
кейінгі мұз басу ... ... ... ... ... ... олардың іздері мүсіндік және аккумулятивтік жербедер пішіні
түрінде ... ... ... ... уақытта мұздықтар аңғарлармен тау беткейлерінің тек ең биік
бөліктерін алып жатыр. Қазіргі ... ... тек қана ... ... ғана ... ... ... гипсометриямен, орографиямен,
экспозициямен және де жел, қар көшкіні, тас ... ... ... сияқты механикалық факторлармен де байланысты. Қар миграциясы
ауа циклондық массаларының таңдаулы қозғалысы ... ... Олар ... мен ... ... ... батыс беткейлеріндегі қардың кейбір
мөлшерін шығыс беткейлерге тасиды. Осының арқасында ... ... ... ... ал ... ... ... қоректенуі
жақсарады. Ауа массаларын батыстық тасымалдау процесі ұзақ ... бойы ... ... ... бағытталған шөгінді жота сілемдерінде
жауын-шашынның үздіксіз ... ... және ... ... ... ... мұздықтар негізінен батыс емес сілемдерінің шығыс беткейлерін
бұзылудан консервирлегендіктен, бұл олардың бір ... ... ... ... мол қар ... ... ... әрекетінің
белсенді әсерінен қазіргі кезде олар қатты тілімделген және тік ... ... ... мүсіндік жербедер пішіндері мұнда аз келген.
Сілемдердің шығыс беткейлері ұзақ ... бойы ... мұз ... астында
болуы, оны физикалық үгілу және сызықтық эрозия ... ... ... негізінен мұздықтардың экзаракциясымен байланысты.
Сілемдердің шығыс беткейлері, батыс беткейлерге қарағанда жайпақтау ... ... ... ... ... қалыптасқан.
Іле Алатау мұздықтарына мұздақ қар алқаптарының ... ... ... Тас ... рөлі мұздықтардың көмілген бөліктерін
еруден сақтай отыра, ол өз ... ... ... ... өсуіне,
үлкеюіне жол береді.
Алматы қорығы қар барысы және елік, қыран, ... ... ... ... өмір сүру ортасын қорғайды. Талғарда құстар мен басқа
жануарлардың тұлып коллекциясы таңқалдырар шағын ... ... ... ең таң ... ... ... Іле ... болып табылады. Іле
Алатау - бұл Солтүстік Тянь-Шань тауының хребеті шығыстан ... 380 ... ... ... 90 мың га ... алып ... ... мен Есік
өзендерінің бассейінде орналасып тұр. Ал ... алыс емес ... ... шөл аңғарында Айғай Құм бар ( Алматыдан 182 км қашықтықта). Ол
тек қана құрғақ ауа райы ... ... ... ... ... ... ең
қаттысы түс уақытында ауаның 24- тан кем емес болған кезде болады.
Қазақстан халқының тарихи мәдени мұралардың ... көп. ... ерте ... ... ... ... суреттер болады. Есік
өзенінің жанында “Алтын адам” ... Есік ... ... ... ... ... жүйесі орналасқан. Олардың барлығы үш ... ... ... ... ... жүз ... дейін, биіктігі 2-
20 м [45].
1691 м биіктікте Кіші Алматы өзеннің сол жағында дүниежүзінде белгілі
биік ... ... мұз ... ... Оның ... 10 мың адамдарды
сыйғызады. Мінбелердің астында қонақ үй, кинотеатр, сот бөлмелері, пресса-
орталығы, поликлиника, фин моншасы. Мұз ... алыс емес ... ... үйі мен жүзу ... орналасқан.
Медеу-қысқы спорт түрінің әлемдегі ірі биік таулы кешені. Медеу
шатқалы теніз денгейінен 1520 – 1750 метр ... Кіші ... ... орналасқан және тау жоталары жан – жағын қоршап жатыр. ... ... ...... және ... Кұмбелмен
қоршаған. Бұнда олимпиада көлеміндегі мұз айдыны, атта серуендеуге ... ... ... ... отелі, жазғы басейн және шашлык
пісіру орны бар. Бұл жер қала ... мен ... ... демалатын
орны.
Мұз айдыны Алматы қаласынан 16 километр жерде көркем шатқалды 1972
жылы салынды. Жұмсақ климат, күн ... ... ... ... ... ... және ... бастау суы Медеуді ең жақсы әлемдік ... бірі ... ... мұз ... км2, ол ... ... ... мәнерлеп тебуден ашық халықаралық жарыстар
өткізуге өте жақсы орын. Бұнда ... ... ... ... ... ... әлемдік рекорды өтті. Давоста- 40).
Туристер назарын, Кіші Алматы аңғарынан көтерілген бөгет аударады. Ол
қаланы селден қорғау мақсатында ... Осы ... ... 1977 ... ... селден қорғап қалды. 830 ... ... Осы ... Іле ... ... тамаша көрініс ашылады.
Еліміздің ең өміріндегі көрнекті оқиғасы болған халықаралық фестиваль “Азия
Дауысы” осы ... ... ... Биік ... ауданда түнеуге және
тамақтануға болатын көптеген орындар бар. Қазақ үй түрінде жасалынған ... ... ... ... “Қазақ ауыл” мейрамханасынан ұлттық тағаммен
тамақтануға ... ... ... ... ... ... одақ ... Мыңжылқы аңғары орналасып, онда ең биік таулы ... ... (3040 м) бар. ... арасында аңызды гүлдер
-эдельвейстер өседі.
Шымбұлақ - тау шаңғы курорты көркем Іле ... ... ... 2200 м ... орналасқан (қаладан 25 км жерде). Ол ашық
күндерінің саны мол және қарашадан мамырға ... ... қар ... ... ... және айналадағы тау шыңдары мен ... ... ... ... ... ... 3 ... және 3 буксирлі қанатты жолдармен қызмет
көрсетіледі. Оның көмегімен 20 ... ... ... ... (3200 м)
бола алады. Бірінші биіктік- “Пересечение” станциясына ... ... ... ... 1243 м, ... уақыты- 9мин. Екіншісі- “20
опора” станциясына дейін (2630 ... 2930 м-ге ... ... 948 ... ... 7,5 мин. Үшіншісі- “Талғар” асуы станциясына дейін (2930 ... 3163 м-ге ... ... 860 м, көтерілу уақыты- 8 мин. ... ... 3620 м, ... биіктігі-1000 м. Сноубордты ұнатушылар ... бар, ... ... ... ... үшін ... ... ауаның орташа температурасы +20 0С, қыста- 7 0С. Қар жамылғысының
қалындығы- 1,5-1,8 м. ... ... Іле ... ... аңғарында
Шынтүрген шыршалары орналасқан. Бұл Ұлы мұзданудың солтүстік қараңғы
тайганың тиіспеген және ... ... ... ... ... ... ... объектілеріне Чарын өзеннің каньоны жатады (Алматыдан 193 км
қашықтықта). Каньонның етегілердің биіктігі 150-300 м ... ... ... Чарын өзені құйып барады.
Чарын Ясень тоғайы 4855 га ауданын алып жатыр. Оның территориясында
Ясень согдиан, лох, ... талы ... Іле ... Іле Алатау ұлттық паркі
құрылған. Ол хребеттің ... ... алып ... Оның ... Тянь–Шаньнің табиғатын сақтап қалу және де ... ... ... ... сол жол ... ... және сол Талғар өзенінің
аңғарына апарады; оң жол - ... ... және ... асуына
көтеріледі. Алматы – Алақыр асуынан Іле Алатауның қарлы шындарының әсем
көрінісі ашылады. ... ... мен ... ... ... ... ... таратылады – Озерный асуы, Ақсу, Проходной және
Көк – Қайрық. Ыстық – көлге сапар маусымы – ... аяғы – ... ... және ... ... ... тау ... арасында аспан
әдемілігінің теңіздік көлі ... – көл (3000) ... ... ... кең аңғарымен, альпілік түстердің барлығын жинағандай өте көркем.
Алма-араман ... ... әсем ... және родонды жылы
бастаулармен шытырман оқиғалы туризмді сүюшілерге ... ... ... ... ... ... Тянь-Шань тауларының
табиғатын қорғауға арналған парктің 1926 ж негізі қаланған, ол теңіз
деңгейінен 1100 ... 4236 м ... ... ... Парк ... өте
бай: Қазақстанның қызыл ... ... ... 57 түрі ... 52 түрі бар, олар қар барысы, тау арқары, ... ... ... және ... бара ... ... : ... үкі
және гималай тау қарасы. Волонтерлары (VSO) және олардың серіктестіктері
NCO Wild Nature ... да ... ... ... ... ... табыстың 20 пайызы табиғаттың қорғауға жұмсалады.
Егер турист мәдениеттен демалғысы және табиғат ... ... ... ... қорықтағы қиян-Көлсай шатқалына барады. Ол Күнгей Алатауының
солтүстік сілемінде орналасқан ... ... ... ал ... ... ... Тянь-Шанның маржаны деп атайды. Көлсай
көлдері үш ... ... ... олар ... туристер бара алатын
және ең үлкен- мәдениеттілік жоқ және саңырауқұлағы мол, ең ... ... ... ат маршрутына тапсырыс бере алады. Ең жоғарғысы-
аса үлкен емес, ол шыршалар мен альпі шалғынның территориясында ... ... ... биік ... ... ... ... сондай-ақ флора
мен фаунаға бай. Үш көл арасындағы биіктік ... ... 700 ... ... - ... дәуірінің археологиялық ескерткіштерінің ең
ірілерінің бірі болып санайды. Ескертіш б.э.д V ғасырға жатады. ... ... ... ... ... Алматыдан шығысқа қарай 50 км
жерде есік молаларының бірегей ... ... ... ... есік ... ... бөлігінен табылды, ол 45 үлкен қорған
үйінділерінен тұрады және солтүстіктен оңтүстікке қарай 3 ... ... Бұл ... ... қорғандары. Есік қорғанының диаметрі – 60 ... 6 . ... ... шұңқыр болған. Ескі көкжиектің деңгейінен 1,2
м тереңдікте екі ... ... : ... рет ... ... және
орталықтан 15 км оңтүстікке қарай бүйірдегі қабір ... ... ... және ... ... ... толығымен сақталған. Қабір
ішінің камерасы тянь-шань шыршаларының өңделген бөнерелерінен құралған.
Кіру шығыс жақтан ... ... және ... ... ... ... ... жерленген адамның қалдықтары қалған.
Антропологиялық қорытынды бойынша Есік ... ... адам ... ... кескіндегі жетісу сағының сипатына келеді. Оның жасы 16-
18 жас. Қорғанының қабір іші камерасында 4 мың айын бұйымдар ... ... ... пен ... қола ... 31 қыш ... және ағаш сауыт, күміс
қасық, ағаш шөміш, сердаликтен ... 26 ... Есік ... арасынан ерекше орынды Қазақстан мен Орта Азия территориясындағы
жазудың ежелгі ескерткіш жазбасы бар күміс тостағын ... ... ... ... мен ... ... ... - кешені ежелгі Қазақстан территориясында б.э.д I ... өмір ... ... ... ... меккесі болып саналған.
Олардың ішіндегі ең ... ... ... олар 31 ... ... деп ... ең ... қорғанның диаметрі 105 м, биіктігі- 17 м.
Бұл қорғандардың ағаш ... ... ... ... 2 мың жыл бойы өте ... ... ... Бес-Шатыр қорғандарының
ерекшелігі - шытырлан жерлері бар жер асты ... оның бір жолы ... Хан ... ... ... жануарлар суреттері салынған, 45
тас шарбақ тізбегі солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатыр. Осы өзіндік
тас шежіреде ... пен ... ... ... ... бұл
көлемнің барлығы кешеннің салттық ауданы деп есептейді. Көрнекті қазақ
ғалымы Ш.Уалиханов 1856 ж ... ... ... Алтын-Емел жоталарын
асқан болатын. Азияның осы бөлігінде Шеңгелді оазисіндегі ескі су ... ... ... музейі мен мавзолейі осы жотаның
солтүстік баурайының етегінде орналасқан [45].
Айғай құм. ... тағы да ... бір ... ... құм”
немесе “Әнші құм”. Ол Алматы қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 182 ... Іле ... ... ... ... ... құмдардың
құрғақ күндері мүше әуеніне ұқсас дауыс шығаруымен әйгілі. “Әнші ... әсер ... ... мен дірілдеуі құмның беткей бойымен
әрең байқалатын ... ... ... ... ... ... қозғалысын тудыратын үйлесуі дірілдеу келтіреді. Ал, жақсы естілуге
қолайлы ... ... ... ... отырып, құмдардың дірілін
келтіретін күші жол ... ... ... Бұл ... бірнеше
километрден естіледі. Ылғалы ауа райында құмдар “әндетпейді”. ... ... ... және Кішкене қалқандардың биіктігі 120 м және 4 км ... Бір ... құм ... ... Құмның көлеміндігіне және күшті
желдерге қарамастан орнынан бірнеше мыңдаған жылдар бойы ... ... ... ... ... ал ... ... жайпақ еңісті жоталар бар.
“Алтын-Емел” ұлттық парк Іле өзенінен сілемдерінің жотасына ... ... ... ... ... Бұл өте ертедегі тарихқа және әркелкі табиғатқа бай
жұмбақ өте тамаша өлке. Басқа еш ... ... сақ ... ... Ескі ... ... ... аңдардың тасқа салынған
суреттері, өзінің әдемілігімен ерекше көз тартатын тау ... ... ... ... ... ... Бұл ескі ... деңгейінен көтерілген,
кемпірқосақтың барлық түсіне ... ... таң ... ... ... 400 млн, ... 30 км, тереңдігі 1,5 - 2 км. Бұл жерде жайран, тау
ешкі, теке, елік, арқар, ... ... ... петроглифтері. Қайталанбас әсемдігі бар Тамғалы шатқалы Алматы
қаласынан солтүстік–батысқа ... 170 ... ... ... ... Тамғалы өте құрғақ, ыстық ... ... ... ... ... ... ... жылы мезгілінде қалың бұтамен
көлкеріледі, ал көктемде шатқал гүлден жасалған кілеммен жабылады. Тамғалы
тек қана өз табиғатымен таң ... ... ... өсімдіктің сирек түрі
Регель қызғалдағын, Кушакевич юнонасын немесе өзінің алғашқы қалпын сақтап
қалған ... ... ... ... ... ... жылан және көптеген
жыртқыш аңдар: дала бүркітін ... ... ... ... өте ертедегі
өнер галереясы, картинада жеке аңдармен адамдармен қоса, ... ... ... көріністері суреттелген. Петроглифтер арасында дөңгелектің,
арбаның, дұға ... ... бар. ... ... көптеген ғасырлар
бойы өз іздерін қалдырған әртүрлі халықтар үшін Тамғалының тар ... ... ... ... ... ... ... өтетін , сиқырлы әдет–ғұрып
өтетін, құдайға және ... ... орын ... саналды . Тамғалыға
табыну салты осы күні де жалғасуда, оны бұтаға ... мата ... ... жасалатын қарапайым “құрбан шолудан” көруге болады.
Шатқал маңында қола дәуірінің (XI–X ғғ ... және ... ... III ғ және б.э II ғ) ... ... ... тау
жағдайы таңдауды шектеді, сол себепті адамдармен сол кезде игерілген
аймақты кейінгі ... да ... ... ... ескі ... ... оның орнына жаңалары пайда болды. ... ... ... ... ... жоқ, ... ... көп сұрақтары жауапсыз қалуда. Тамғалының ежелгі мекендеушілері
Қазақстан жерін б.э.д II ғ ... қола ... ... ... ... ... мекендеушілері петроглифтерді салып, үй және
тас төбешік құрап, шатқал ландшафтына қайталанбас ... ... ... көрмесі әлемдік маңызы бар ... ... ... ... ... қорғауында. Табиғат пен тарихты сүюшілер Тамғалы шатқалында
көптеген қызықты нәрсе таба алады.
Оң жағалауындағы өте ... ... ... ... бойы ... ... кескіні аспанға қарауда. Суреттер астындағы қасиетті текет
санскритте былай айтылады : “Ом ман э ... ... ... қар
маржандар” деген мағына береді. Тарихшылар суреттер мен жазуды XII ... ... ... ... алыс емес ... VII-IX ғғ ... ... руна хаты жазуларымен бір тас бар. Оларды қыпшақтардың ежелгі
тайпасы қалдырды деген жорамал бар. Орта ... ... ... территориясында кең қанат жайды. Бұл жер, ... ... ... ... да кең ... олар мұнда көктем мен күз
айларында жиналады. Өзен ... – шөл және ... ... болғанына
қарамастан Алматы аймағының өте көркем орындарының бірі.
Кіші Алматы шатқалы өзінің көрінісімен ... ... ... қалпағы бар Мохнатка таулары, оның үстінде трапеция тәріздес, ... ... ... түсін бөліп тұратын Абай шыңы, Тұйық–су қақпасының
алып жартастары. Бұл аудан ең ... ең ... ... 46
альпинистік маршрутпен танымал. Кіші және Үлкен Алматы шатқалының ортасында
Көк–Жайлау деп ... ірі ... ... ... Бұл кең ... жаяу
маршруттардың бірі. Көк–Жайлау үстіртіне көтерілу Кіші Алматы мен Батарейка
өзендерінің құйылмасында орналасқан “Просвещенец” демалыс үйінен ... ... ... және ... ... ... және 2-2,5 сағатты
алады. Маршрут қыс кезінде де өте қызықты. Шаңғы мен шананы ... ... ... ... аса тік емес ... шың көңілдерімен игереді.
Үстірттен көрші Құмбел (3200 м) шыңына шығуға болады. ... ... шығу “Үш ... (3000 м) деп ... ірі ... ... ... алып жартастары Тұйық–су (4200 м) гранитті шыңына
апаратын жолды ашады. Тұйық–су Шымбұлақ тау шаңғы курортынан оңға ... Бұл ... ... ең ... Ол ... ... таға тәрізді цирк құрушы мұздықтар тобының ... ... ... ... ... 10 м–ге қысқарып отырады, соның нәтижесінде
еріген сулар ... көл ... ... ... ... ... ... және селді қалыптастыруы мүмкін. Алматы қаласын және аңғарды селден
қорғау мақсатымен Кіші Алматы өзеннің аңғарында ... ... ... ... ... ... өте көркем жердің бірі.Шатқалдың
басты көрнекілігі– атақты Бутаковка сарқырымалары. Үлкен сарқырама негізг
шатқалдың сол жақ қозғалу ... ... ... Оның ... ... ... 10 м болатын екінші сарқырама өте әсерлі емес, бірақ қызықты.
Ол негізгі шатқалдан ... ... ... ... тілінің жүрісімен
орналасқан. Бутаковкада өмір қыста да ... ... ... ... осы мезгілінде судың қатып қалған тамшысы қар қызының
сарайына кіре ... ... еске ... ... ... осы ... бойымен көтеріледі. Бутаковка сарқырамасынан да тартымдырақ
Лесной асуы (2650 м) бола ... егер оның ... ... ... тау аңғарының ұмытылмастай, әсем ... ... ... ... (1870 м) тау ... ... орналасқан, одан төменірек
“Тау–Самал” санаторийі бар.
Кім–Асар (2060 м) асуы Медеу шатқалы арқылы жасалатын ат және ... таң ... әсер ... Жол ... тау өзені Кім–Асардың
бойымен созылып жатыр. Маршрут бойының әсем ... ... түсе ... ... шатқалының өз . [36,37].
Турген шатқалы. ... және ... ... таза ... бар, ... ... және ... бар беткейлері, жоталар,
қыраттар, өзендер мен сарқырамалар, “тірі суы” бар бастау. Бір сөзбен ... ... ... ... ... көздің әсерін Турген шатқалының
кристалды таза ауасы жандандыра түседі. Балық аулауды ұнатушыларға форель
шаруашылығына бару ... ... онда ... дайындалған суатта
форельдер шоршып жүр. Жатырлық тоғандағы, ... 2-3 кг ... ... ерекше көңіл аудартады. Балықты аулаған соң, оны дайындап беру де
мұнда қарастырылған. ... ... ары жүре ... міндетті түрде
Медвежий сарқырамасына баруы жөн, биіктігі 30 м болатын бұл ... ... пен ... ... ... ... ... төмен қарай құлауда.
Шатқал жартастары жер сілкінуден жарылған және мұздыққа ... ... ... қалған, ал мүк шыршалары жерге жайылып, шыршалы кілем болып
төселіп жатыр.
Шарын каньоны. Ұлы ... ... ... ... ойы ... ... орны ... саналады. Жергілікті жердің ... ... ... әлемі “Қорғандар аңғарына” немесе ... ... ... ... ... ... Шарын
өзеннің бойымен 154 км–ге созылып жатыр. Бұл солтүстік Тянь–Шанның суы мол
өзендерінің бірі ... ... ... 193 ... Осы бір ... ... бедері де әркелкі және өзінің өзгешелігімен таң қалдырады.
Каньонның тік ... және ... ... ... ... ... ... арнасы табалдырықты, ағыны қатты. Осы өзенмен ағу
күрделілітің 5–6 ... ... Осы ... өзен аңғары терек
жыңғылмен, шеңгелмен, жидек, тал, жиде ... ... ... ... ... ... жер шары өсімдіктерінің өкілі– шетен
сақталған. Реликт түрі– шетен– 25 млн жыл ... жер ... ... ал қазір жер шарының тек бірнеше жерінде сақталған. Осы түрдің
осыған ұқсас көшеті әлемнің 2 жерінде: Қазақстанда және ... ... 1964 ... бері ... ... ... ескерткіші деп жарияланды.
Сондай–ақ, торанғы тоғайы– азия ... ... да ... ... Қызыл құмның тасқа айналған миллиондаған қабатты бітпес ... ... ... көрініс қалыптастырып тұр. Әсіресе, шыққан
күнмен шағылысып жатқан жартастық ... өте ... Бұл ... араб
шейхтерінің сүйіктісі сұңқар балабанды ... ... ... ... ұшар алдында жартас жорықтарына ұя салады.Ал шатқал
түбімен ағатын ... ... ... ... ... ... бар.
Ландшафтының әркелкілігі флора мен фаунаның әр түрлі болуын қалыптастырады.
Бұл жерде өсімдіктің 1500 түрі бар, ... 17 түрі ... ... ... және ... 62 түрі ұя ... құстардың 103 түрі,
бауырымен жорғалаушылардын 25 түрі кездеседі. Негізгі ... ... ... ... жанасады. [25,37].
Тау туризмі. Қазақстанда туристерге бір күнде ... ... ... ... ... бар: құмды шөл мен даладан бастап мәңгі
мұздықтар мен алып ... ... ... ... үшін ең маңызды болып
табылатыны, Іле Алатауы мен Күнгей Алатауының көркем тауларына ... ... ... ұзақтығы Ыстық-көлге саяхатты ... ... 15 ... ... ... ... саяхаттай жүзіп саяхатшы
шыршалы орманды, альпі ... ... ... ... шыңдармен және
мәңгі мұздақтармен көршілес жатқан биік таулы көлдерді ... ... ... деңгейінен 700 м биіктікте орналасқан Алматы қаласынан
басталады. Маршруттың жаяу ... ... м ... әртүрлі
шатқалдарда жалғасады. Алынатын асудың максималды биіктігі теңіз деңгейінен
4500 м . ... ... ... ... күрделілік категориясы, сондықтан
жаңадан бастап келе ... ... де және ... ... да ... ... және өте қолайлы. Алмарасан, Алматау
базасы, Кумбел асуы, Таулы бақ айналасы және ... ... ... жерлерге
барып аз тек қана ... пен ... ... мен ... ғана ... ... ... туризмнің ең экстремалды түрі альпинизмді
ұнататындар Іле ... ... ... оның ... ... ... (5017
м) шығып жоғары рахат сезіміне бөлінеді және сергектік қуатына, жақсы көңіл
күйге бөлінеді. Алматы айналасындағы ... шығу ... емес ... ... ... сондықтан жаңадан бастап келе жатқан туристер үшін
өте қолайлы. Талғар шыңы бұл ... ... ... және
тәжірибиелі альпинистерге қызығушылық туғызады. Тағы да ... ... орын ... ... және ... (7439 ... ... орталық Тянь–Шань ауданы болып саналады. Бұл аудан Қазақстан,
Қытай мен Қырғызстан ... ... ... ... ... ... ... –рухтар әміршісі түркілердің қасиетті тауы. Күн
батқан кездегі айналадағы таулар түнекке ... ал тек ... ... ... ... ... ол мәңгі мұз ... ... ... ... еске ... ... ... бұл аудан тек спортпен
шұғылданушыларға ғана емес, ... ... ... ... олар
Хан–Тәңірі етегіндегі лагерге бара алады. ... ... ... ... жол ... жақын ірі қала болып саналады. Әрине, осындай биіктіктегі
тауға шығу жақсы физикалық дайындықты талап етеді.
“Фауна” ... ... 2001 ж бері ... ... 55 км ... қазақ ауданында африкандық түйеқұс шығаратын “Фауна” фермерлік
шаруашылығы жұмыс ... Бұл ... ... ... ... керемет түйеқұсы
бар бірінші ферма. Ол аса көркем, экологиялық таза ауданда 120 га ... ... ТОО ... ... Е.В ... БҰҰ ... ... Жұмыс жасап келе жатқалы бері ... ... ... келген мыңдаған турист аралады. Маршрутқа түйеқұс ... ... ... ... Қазақ Ғылым Академиясының дендрарийін қосуға болады.
Орталық Азия үшін жаңа құс өсіру түрі туристерге түйеқұс ... ... ... ... бар.Туристер фермада африка түйеқұсын, кішкене атты,
үй жануарларын, тауықты қызықтай алады. ... ... ... ... ... ... терісін алуға ұсынады.Саяхат аяқталған соң
Дендрарий ... ... ... ... ... ... етінің дәмін татып көре алады [37].
Бірінші тарауға түйін
Біздің елімізде саяхатқа шығып, аралап көретін ... ... көп. ... жер ... 10 % таулы аймақ алып жатыр, соның
ішінде Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан солтүстік ... ... ... ... ... дамытуға мүмкіндік мол. Содан да ... ... ... ... орындармен танысуға, тамаша адамдармен
жолығып әңгімелесуге тілек білдірушілер саны жыл сайын көбейе түсіп отыр.
Саяхаттың танымдық қызметімен бірге ... ... және ... де бар. ... ... ... ... бір-біріне
мейірімділік, сенімділік пен төзімділік, сабырлылық ... ең ... ... ... таңда белсенді тынығудың кең ... ... ... ... ... өте зор ... сеніммен
айта аламыз. Бәрінен әуесқой саяхатшыларды Тянь-Шань таулары ерекше
қызықтырады. Ормандар мен ... ... мұз бен ... ... ... ... батыстан шығыс бағытта созылып, таулы аймақтағы жаяу жорықтың дамуы
үшін шексіз мүмкіндік туғызғандай.
II ТАРАУ. САЯХАТ ЖОРЫҚТАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН ... ... ... ... түрлері және олардың мінездемесі
Саяхат желілері күрделі жағдайдың түрлі ... ... ... ... ауданына апарар қозғалыстың әр түрлі қабілет мүмкіндіктерін
пайдалану арқылы ... ... ... ... ... ... таумен, сумен, шаңғымен, атпен, велосипедпен, мотоциклмен, спелео
саяхатпен жүзеге асады.
Жаяу жорық барша ... қолы ... ... ... жаяу ... өзі ... жүк салмағын есепке алу керек, себебі бұл жағдай елсіз
жерлермен ұзақ жол жүргенде көп қиындыққа душар етуі мүмкін. Ең ... ... ... ... ... белдеулерінен өткенде
кездесетіні сөзсіз. Жаяу саяхатшының жер жағдайын ... ... ... ... ... пайдалана отырып, жазылған азимут бойынша
жүруінің маңызы үлкен. 15 - тен 20 ... ... ... күндіз
жүріп өту - бұл көрсеткіш саяхатшылардың ертелі кеш жол ... ... және ... ... ... ... де ... жаяу жүру дағдыларын және төзімділікті талап етеді.
Саяхаттың ең қызқты, сонымен бірге ... ... бірі ... ... Тау ... өтетін жорық желілері көп уақытты керек
ететін қырға одан төмен түсу ... ... ... ... ... ... жетіспеуінен тыныс алу ауырлайтыны мәлім. Күн мен түннің
температурасы тез өзгереді. Ауа райы да құбыла ... әрі ... ... ... ал ... тау ... құлама жартастардан, шыңдардан,
үрінді қар мен мұздан өту одан да ... ... ... ... амал және айла ... ... аймақтағы қозғалыстың
тәсілдерінен қабардар болып, қауіпсіздік ережелерін сақтауы тиіс. Саяхаттың
ішіндегі ең ... ең ... биік ... аймақтағы саяхат болып
есептеледі. Сүйте тұра ол саяхатшыларды құдыретінің ғажайып көріністерімен
қуантып, төзімділігін ... ... ... күшімен күрес барысында
ерлігі мен ерік жігерін шыңдап, тәрбиелеуге мол мүмкіндік береді. ... ... ... жасап, тауда жүріп тұрудың ережелерін дұрыс сақтаған
жағдайда жорық қауіпсіз болады.[7-10]
2.2. Саяхат түрлерінің пішіні мен топтары.
Елімізде дене ... ... мен ... ... ... ... ... тынығудың ең бағалы түрлерінің бірі ғана емес,
сондай - ақ ... дене ... ... тәрбиелеу құралы да
болып табылады. Жаяу жүру арқылы ... ... ... саяхаттық
жорықтар адамды жан - жақты тәрбиелер, дене тәрбиесі мәдениетінің негізгі
мәселелерін шешеді.
Жорық кезінде саяхатшы жол жүру ... ... ... ... ... ... ... дұрыс бағыт ұстай білуге, жаңа,
белгісіз жайларды бақылай, есте сақтай, ... ... және аша ... ... ... саяхат жоспарлы түрде және әркімнің өз қалауы
боуынша дамып отыр. Жоспарлы түрдегі саяхат жорық ... мен ... ... сондай - ақ ұжымды экскурся жасау және ... ... ... ... ... арқылы ұйымдастыру
қарастырылған. Бұл бағытта тікелей саяхат базаларында ұйымдастырылатын
белсенді ... ... бөле ... жөн. ... ... ... негізгі
үш топқа бөлінген: жан - жаққа тарамдала тартылған, ... ... ... ... ... ... ... сұлу, қызықты аудандарын
таңдайды әрі мұндай жорық бір базадан екінші базаға жаяу жүру ... ... ... оған ... ... ... желісінің
алғашқы базасында орындалатын белгілі дайындықты талап етеді.
Дайындықтан өткен саяхатшылар тобы қажетті құралдармен, ... ... және ... ... ... ... Бір база
мен екінші база аралығы бірнеше асулардан тұрады, сол ... ... ... түнеп, өздері тамақ әзірлейді, жүрер жолдармен,
схемалар, компас ... ... ... ... ... ... жолдан шалғай биіктаулы, кеме жүре алмайтын асау өзенді т. ... ... - ... ... ... ... мен аудандарды белгілеп, күні бұрын жасалған желілер бойынша
өткізілетін саяхаттар жұрттың бәрінің көңілінен шыға бермейді. Сол ... ... ... ... ... түрімен өз ... ... ... ... мүшелерінің өздері таңдаған әуесқойлық саяхат желісі карталардың,
схемалардың, әдебиеттердің және жеке жағдайын білетін адамдардың көмегімен
жасалады.
Сонымен ... ... ... тобы белгілі базаларға белгіленген
мерзім ішінде жетуге міндетті емес, олар өз ... ... ... келе ... Саяхат кезінде жұмыс жағдайын ойластыру, саяхат желісі
бойынша жүру жергілікті жер ерекшелігіне ... ... ... ... ... ... бір аудандармен, желілермен шектелмейді,
олардың бәрін саяхатқа қатысқысы келетін ... ... ынта ... ... ... саяхаттың ең басты артықшылықтарының бірі осы.
Саяхат шаралары демалыс ... ... ... ... ... өткізу түрлерімен жүзеге асырылады. Спорттық саяхат жорықтарының
топтастырылуы саяхат түрлері мен олардан ... ... ... ... ... ... жүйелеуде көрсетілген
дәрежелік талаптарға сай саяхат түрлері бойынша жүргізілген жорық желілері
жатады. ... ... ... тау, су ... ... ... және спелео / үнгір саяхаты / ... ... ... ... ... ... және әртүрлі өлкеде
өткізілген жорықтарға берілер баға оларды ... жолы ... ... ... ... желілі “жіптерінен” тыс ресми құжат болып саналатын ... ... ... ... олардың қызықтырушылығы мен
ұзақтығына, түзілу ... ... ... және ... ... ... бар. Бұл, ол ... күрделіктің белгілі
дәрежесіне жатқызу үшін үш ... ... ... ... күрделілік негізгі өлшем етіп алынады.
Жорық ұзақтығы топтың ... ... ... ... ... ... ... өтуін қарастырады. Жорық ұзақтығы күрделілік дәрежесіне тән
сынақтық желінің ... ... ең аз ... ... ... ... ... санымен және әртүрлігімен анықталады.
Кедергілер сипаты кедергіден өткен қауыпсіздікті қай ... ... ... ... әр тобының желісіне өздеріне тән
кедергілердің деңгейі сай келеді. ... ... ... жорықтарда іс жүзінде жинақталған саяхат тәжірибесі ... есте ... жөн. Бұл ... ең аз ... ... ... жорықтарды өткізу ережелерімен анықталады. Жорықтар
күрделілігі тобы белгіленген өлшемдер және классификациялық ... ... ... ... ... ... мен ... |Жорықтар күрделілігі ... | |
| |I |II |III |IV |V |VI ... ... ... |6 |8 |10 |13 |16 |20 ... ... ... /аз шамамен/ ... ... |130 |160 |190 |220 |250 |300 ... |130 |160 |200 |250 |300 |300 ... жерлермен жүгірушілер |100 |120 |140 |150 |160 |160 ... ... ... қайықтар/ |150 |175 |200 |225 |250 |250 ... ... |250 |400 |600 |800 |1100 | ... ... ... /үңгірлер |5 |4-5 |1-2 |1-2 |1 | ... | | | | | | ... ... жүрушілерді бағалауда асуды бағындыру жорықтарының
күрделілігін анықтайтын қиындықтың әртүрлі дәрежелері жиынтығын ... ... ... ... ... ... аз саны ... |
|дәре-же|күндері-| ... |нің аз | |на сай мол |
| ... ... |
| ... | | |
| | ... ішінде | |
| | |ғы | | |
| | | |1А |1Б ... ... ... күндіз жүріп өтер қашықтығы, түстенетін және
қонатын ... ... ... желісі сызба-нұсқасын жасау пайдалы.
Бірақ ол сызба-нұсқа картаны алмастыра алмайды. Олай ойлау ... ... ... ... ... ... ретінде ғана қызмет етеді. Жорыққа
карта бойынша шығу керек, әйтсе де ... ... ... ... оны ... ақ ... ... көшіріп алған жөн. Оны көшіргенде
белгіленген жолдың екі жағынан ең аз ... 15 ... ... яғни
жорық желісінің тар енін емес, барынша кең енін қамти көшірген ... ... ... ... ... ... ... айналмау
керек. Қозғалыс негізінде әрдайым жекелеген түзетулер енгізіліп тұрады. Ең
бастысы жорық мақсатын жүзеге асыру. Түстенулерді қозғалыс ... ... ... тек ... ... ғана жүзеге асырған абзал. Алғашқы түстену
мұқтаждығы көбіне жорықтың 2 - 3 ... ... ... ... Бұл ... ... себебі саяхатшылар жол азабына әлі төселмеген әрі арқалаған
жүктері жеңілдемеген. ... ... ... екі, үш не төрт күнінен
кейін топ мүшелерінің жағдайына қарай ... жөн. Сол ... ... графигке енгізбей, оларды бірнеше күн ... ... ... ... бұл күндерді жорық желісін жасаған кезде алдын-ала
болжап ... ... ... ... ... тура ... бөлінген қосымша күндермен шатыстыруға болмайды.
Жорық жоспарын толық жасап біткеннен кейін ... ... ... болады. Ол үшін барлық қажетті материалдар / жорық ... ... ... ... бар ... ... жеке
жазылған және қоғамдық құрал-жабдықтар тізімі, азық-түлік мөлшері мен
сметасы / облыстық не ... ... ... ... ... ... қаншалықты сәтті жасалғанын тексеріп, жорық желісі кітапшасын
табыс етеді.
Жорық ... ... ... ... ... ... Онда ... және топ мүшелері туралы мәліметтер жазылып, белгілі ... ... ... ... ... ... ... соң ол белгілер
саяхатшылардың сапарда болғанын растайтын ... ... ... ... кез - ... мекемеден соқтырып алуға болады, тек олар мөрмен
расталуы керек.
Құрал – жабдық. Саяхат ... ... ... - ... талап қояды. Ол жеңіл, мықты, сенімді аздаған габариттерге ие ... ... ... ... ... Құрал - жабдықты
дайындау жорыққа дейін сыннан өткізуге ... ... және ... ... ... ... ... жұмысты жүргізу үшін ерте қолға
алынады.
Әрбір жорық, әр саяхат өзіне тән құрал - жабдықты талап ... ... ... ... тек ... дегендері ғана алынады. Саяхат құрал
-жабдығы жекелік және ... деп ... ...... Жол ... ... бәтіңкесі, спорттық аяқ -
киім, жібек шұлық - жұп, жай шұлық - 2 жұп, жылы ... ... ... ұзын су өткізбейтін көйлек, жуынуға қажетті заттар, ыдыс (кесе,
табақ, қасық), ... ... ... жеке ... ... ... қорғайтын көзілдірік, поленді кілемше, бас киім, альпенишок, су
ішетін трубка, сіріңке 4 ... ... 4 - 5 ... Саяхатшы киіміне қойылатын негізгі талап жеңіл, берік қарапайым
және кір көтергіш болуы қажет.
Жол дорба. Көп күндік ... ... ... ... немесе
экспедициялы жол дорбаны алған жөн. Оның мықты матадан жасалғанына ... ... не, ... ... ... иыққа асар жалпақ
белдігінің мықтылығына, қалталарының кеңдігіне және үлкен қалпақ-қақпағына
риза болмау мүмкін ... Тері ... ... ... ... ... қарғы бауларына қызықпаңыздар, олар тек ... ... Жол ... ... ... соң ... жөндеу керек. Аспалы белдік
астынан қосымша киіз төселген қақпақ белдіктерін ұзартып, су тимейтіндей
тіккен жөн. ... ... ... үшін емес, жол дорба суға түскендей
немесе сызды жерге қойылғандай жағдайда су ... үшін ... Жол ... белгілі тәртіппен салынады. Ол үшін жол дорба жерге шалқасынан
қойылады. Үш жағынан да ... ... ... ... жол ... және екі жағына орналастырылады. Одан кейін ауырлау ... / ... ... ұн ... және т.б. / салынады. Жол
дорбаның үстіңгі жағынан, жеңіл құрал - жабдық орын ... Бұл ... ... екі ... да ... білу ... ... егер сол жағына
консервінің үш банкісі салынса, онда оң жағына да соған тең жүк ... ... ... бос қуыс ... керек. Одан гөрі дорбаның
үстіңгі жағы бос тұрғаны дұрыс.
Жол дорбаның бүйірдегі қалталарына жиі ... тура ... ... ... жөн. ... оң қалтасына жуынуға қажетті, сол қалтасына
тамақтануға керек азық - түлікті орналастыру керек. ... ... ... соң жол дорбаның арқа жағының жұмсақтығы, оң, солының тепе-теңдігі,
жалпы салмағы тексеріледі. Оның орташа салмағы: қыздар үшін 12 кг, ... 16 кг - ға ... ... үшін 20 - 25 кг - ға ... ... керек.
Аяқ киім. Саяхатшы үшін аяқкиімді таңдау үлкен маңызға ие. Жаяу
жорықтарда, ... және ... ... арналған табаны қалың
бәтеңкелер аса қолайлы. Саяхатшылар арасында жәй ... ... ... ... Олар ... ... адымыңның салмағы білінбестей, жылтыр,
тайғанақ жерлерде бейне желімдеп ... ... ... ... ... ... ... және табаны міндетті түрде кедір-бұдырсыз мықты,
бірақ ... ... ... алып ... болады. Жорыққа шығар алдында
бәтеңкені не жеңіл аяқкиімді жұмсақ және сыз ... ету ... ... ... жөн. ... жаңа ... жүргендер күрделі
жорыққа тауға арналған табаны қалың бәтеңкенің орнына жеңіл ... ... ... ... өзге жеңіл аяқкиімдер жұмыстан жасанды түрде қол
үздіріп, кейбір ... ... ... ... ... жүру ... «иыққа түскен бес кило салмақтан аяққа түскен бір кило ... ... ... ... ... ... керек. Қандай жағдайда да саяхатшының басы
артық аяқкиімі және екі жұптан кем емес жібек шұлығы ... ... ... ... ... екі - үш ... ұзарту үшін торланған шұлықтар
аяқты қажауы мүмкін, сол ... ... ... ... жай ... кию,
немесе, тіпті қарапайым жай, шұлықтың өкшесіне ескі ... ... ... ... ... жиегі кең қалпақ, бір жұп іш ... ... ... ... ұзын ... тоқыма жылы көйлек, дымқыл және жел ызғарын
өткізбейтін, жағасымен бірге тігілген қайырмалы бас киімді кеудеше, ... міне ... жаз ... ... үшін ... ... ... Түкті матадан тігілген шаңғы тебуге арналған шалбарды
алуға ... ол ... тез су ... және оны ... ... ... үшін ... жел, су өткізбейтін шалбар ал қыздар үшін бүрмелі шалбар
/ балтырға киетін жылы ... ... / ... ... ... сатып
алғанда тізені қыспайтын болу жағын ескерген жөн. Күн ... / ... / ... ... ... абзал. Плащ бүркеншік мөлшері саяхатшының
арқасындағы жол дорбасын жаңбырдан түгел қорғайтындай болу ... ... ... ғана ... ... күн ... да ... бас
киімнің болғаны жөн. әсіресе ол жаз басында, қыстан кейінгі күн нұрына ... », ... ... ерекше сезімтал бола түскен адам организіміне
керек. Қыздар үшін ... ... ... үшін ... ... бар ақ
түсті, жеңіл шапкі қолайлы. Жиегі өте кең қалпақ ... ... ... / ... ... пилотка / киген жолға ыңғайлырақ.
Топтық ...... ... - жабдық. ... ... ... ... |
|1 |Палатка |3 |3.5 |10.5 |
|2 ... тент |1 |0.5 |0.5 |
|3 ... (4 л. + 10 л. ) |2 |1+2 |3.0 |
|4 ... |6 |0.1 |0.6 |
|5 ... шамы |8 |0.2 |1.6 |
|6 |Қол шамы |2 |0.25 |0.5 |
|7 ... ошақ ... |2 |0.3 |0.6 |
|8 ... |2 |0.5 |1.0 |
|9 ... ... |1 |0.5 |0.5 ... ... карталар | |0.3 |0.3 ... ... ... 50 м. |2 |4.0 |8.0 ... ... |25 |0.2 |5.0 ... |Ледобур |4 |0.2 |0.8 ... ... |8 |1.5 |12.0 ... ... |8 |0.8 |6.4 ... |Дәрі - дәрмек |1 |3.0 |3.0 ... 8 ... ... 54.8 кг. 1 ... ... ... «ұсақ – түйектер».
Сіз тамақтанатын болдыңыз, бірақ қалайы ... ... ... ... ... қалайы табақты қолмен ұстай алмайсыз. Сондықтан
келесі жолы эмальданған немесе полиэтиленнен жасалған ыдысты алыңыз.
Кіші - ... ... ... оңай жоғалады. Қалам ұштайтын шаппаңызды,
компасыңызды және электрлі қалта шамыңызды ұзындығы 30 - 40 ... ... не ... сары ... ... ... ... көріңіз. Мұндай “ көзге
бірден шалынатын түс ” абайсызда қалын шөптің ... не жол ... ... алған затыңды әр кез мен мұндалап көрсетеді. Өзіңізбен бірге
сіріңке, құжаттар, картосхема ала ... ... ... ... ... ... Ол үшін пластикат капрон ... ... ... ... төзімді “ аңшылық ” түрін алған ... ол ... мен ... да ... өшпейді. Жорыққа сондай - ақ сүлгі, бет орамал,
қырынуға, таранып, сылануға ... ... ... ... щетка, ине,
жіп, / оның ішінде ірілері де / артық бас түймелер, кендір жіптің ... ала шығу ... ... бәрі жол ... араласып кетпеуі үшін әртүрлі
мөлшердегі қалталарға күнібұрын салып, бөлек - ... ... ... ... де, ыдыс-аяқтарға да сондай қап әзірлеген жөн.
Көп күндік жорық кезінде жеке дәріханаңыздан өзіңізге қажетті заттар:
таңатын үлдірек бумасын, балалар кремін және ... ... Күн ... қара көзілдірік киіңіз, ал масасы бар жерлерде, қан сорғыш жәндіктер
бар жерде оларды қорқытып, ... ... ... ... ... ... ала жүрген жөн.Қойын дәптерге жазу үшін ... ... есте ... ... жаз ... жаз ... “ Т ” “ Т2 ”, ... ... “ М ” ... ... болғаны дұрыс. Жорық кезінде 3 - 4 адамға
арналып бір палаткадан ... ... ... шығар алдында палаткалардың
бүтіндігі, жарамдылығы мұқият ... ... ... ... ... кезде палатканы жайып, кептіру керек. Тамақ әзірлеуге ... ... ... ... мыс және ... ... және ... берік қоспасынан / ... / ... ... алу ... Ең қиын ... өту үшін / асуларды, мұзды
бөгеттерді, құз жартастарды / арқандар / негізгілері 40 - 60 м ... - 40 м / ... ... жеке қол ... ... оралып, құрғақ
күйде сақталады. Ормансыз жерде ұзақ уақыт жорықтан өту үшін ... ......... " және отын ... ... ие болған да жөн.
2.5 Түйіндер және олардың ... ... ... ... үшін ... ... ... шараларын қолдануға міндетті. Оны әр-түрлі асуларда ... ... ... не ... ... ... аса ... бағындырғанда, қарлы және ... ... ... ... саяхатшы жорыққа аттанарда міндетті түрде негізгі
және көмекші арқанды алуға тиіс, оларды ... ... тез және ... ... ... ... қажет.
Қазіргі кезде капроннан жасалған негізгі арқанды / жуандығы 9-10 мм.
Ұзындығы 30-40 мм. /, 1600 кг. ... ... ал ... / ... 5-
7 мм. / ... 30-40 м және 4, 5-5 м /, 500-600 кг ... көтеретін
мықты болуы керек.
Арқанды дұрыс пайдаланып, жақсы сақтай білген жағдайда 5-6 жыл ... ... ... ... сіріңке немесе шырақ жалынына ұсталып,
түйінделеді. Пайдалануға қолайлы болуы үшін ... орта белі ... ... ... уақытында арқандар дөңгелене жиналып, ... ... ... жол ... ... ... түйіндер мына төмендегі талаптарға жауап беруі
тиіс: салмақ түскен және қозғалыс кезінде жай ... ... ... созып тартпау және мүмкіндігінше арқанның мықтылығын бәсеңдетпеу
қажет. Диаметрі бірдей арқандар болады, оларды / ... ... ... / ... ... ... жуандықтағы арқандар
“брамшкотты” және “академиялық" түйіндерді пайдаланады.
Арқанды қозғалмайтын ... / ... ... / және ... ... ... кезінде қауіпсіздіктің “булинь” түйіні пайдалынылады. Сулы
кедергіден өту барысында көлбей ... қиын ... ... ... үшін ... ... пайдалынылады. Тік асу бойынша
қауіпсіздікті ұйымдастыру үшін “ұстасатын” түйін ... ... ... әлсіреп, негізгі арқан бойымен қолмен оңай
жылжытылатын, ал көмекші ... кілт ... ... ... ... ... түйіні арқанды ағашқа, тасқа, өрге тез әрі сенімді
бекітуде қолданылады. “Садақ” ... ... ... ... ... ... пайдалынылады. Ол тез реттеледі және оңай ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік / бақылаулар ... ... ... жөн, ... ... ... ... кездерде
негізгі түйіндердің сусып, шешіліп кетпеуіне кедергі жасайды. Түйіндердің
затты қатты ұстап тұруын ғана емес, сондай-ақ қажет ... тез ... ... ... Түйіндер арқанның ұшындағы түйіннің қосымша тұзақ тәрізді
түйіні көмегімен немесе түйінге күнібұрын ... ... ... ... ажыратып, дұрыс бағыт ұстай білу ... ... ... оқи ... ... бейнеленген жерлерді
көз алдына келтіру, сол жерлерді танып, сенімді ... ... ... сөз жоқ ... ... жақсы білмеу және жерлерді танып, ажырата
алмау жорық желісін дұрыс бағалай ... ... кілт ... ал ... ауыр ... ... душар етуі мүмкін.
Жерлерді ажыратып, көкжиекке ... ... ... ... қашықтықты
анықтаудан және дұрыс бағыт ұстанудан тұрады. Карта бойынша және картасыз
да бағытты айқындауға болады. Жерлерді ажыратып, ... ... ... компас,
аспан жұлдыздары немесе әртүрлі белгілері бар жергілікті жер ерекшеліктері
арқылы көкжиек бағытын айқындаудан басталады.
Көкжиек ... ... ... ... ... ... ... не оны жоғалтып алған жағдайда көкжиек бағыттарын ... ... ... да болады. Күндіз бағытты сағат және күн көзі
бойынша анықтауға болады. Сағат тілін күнге қарай ... ... ... ... ... екінші жағы 1 саны арқылы өтеді. Мұндай жағдайда
бисектрисаның арасы және цифрблаттағы 1 саны ... ... ... Мына ... есте ... жөн, түске дейін бұрыштың бөлінуі
цифрблаттың сол бөлігінде, ал түстен кейін оң ... ... ... ... ... ... немесе ай арқылы анықтайды. Поляр
жұлдызына бағытты мына төмендегі жағдайда жүзеге асырады. ... ... ... Жеті ... ... жарық жұлдыздарын тапқан жөн. Оның шеткі
екі жұлдызы арқылы ойша түзу ... ... сол ... ожау ... екі ... ... ала жеті ... тең кесіндіні бөліп
тастайды. Осы жеті қарақшы ... ожау ... ... ... ... ... Бұл – ... жұлдызы. Егер жүзіне тіке қарап тұрсаң,
онда қарсы ... ... ... ... арқа ... ... сол жақта
батыс, оң жақта шығыс тұрады. Егер Поляр жұлдызы көрінбесе, онда ай ... ... ... ... ... Ай ... кезде күнге қарама қарсы
тұсқа келеді, 19 ... ай ... ... ... 1-де ... ... 7-де батыста болады.Бірінші ширегінде ай кешкі
19-да оңтүстікте, және түнгі 1-де батыста ... ... ... ай ... 1- де ... және сағат таңғы 7-де оңтүстікте болады.
Бірінші ... ... ... оңай ... ... ... ... «мүйізі» солға бұрылғанын, соңғы төртінші бөлігінде оңға бұрылғанын
көру қиын емес.
Көкжиек бағыттарын ... жер ... және ... ... ... Егер ... ... көз салған жағдайда – заттар бойынша
тіпті қалың ... ... ... де компассыз солтүстіктің, ... ... ... ... ... ... ағаштардың қабығының солтүстік жағы дөрекі, оңтүстік
жағы жіңішке, құрғақ және қатты болып ... ... ... ... қабықпен қапталады, сондықтан ол оңтүстік жағындағы
қабықтан жұқа болады; қайыңның оңтүстік жағы ... ... ... ... жағы жырылып жырымдалған, кедір – бұдырлы және буынды болады.
- Жаңбырдан кейінгі қарағайлардың солтүстік жағы қарайып ... ... ... ... және ... жасалған үй
жабындыларының солтүстік жағы ерте және мол екі ... ... ... ... ... ... оң ... шайырлар торлайды;
- ағаштардың оңтүстік жағындағы бұтақтары, ... ... қою және ұзын ... ... түбірлер мен бұталардың оңтүстік жағына құмырсқалардың
ұясы орналасады; бұдан өзге құмырсқалардың ұясының оңтүстікке қараған жағы
еңіске құлдилай, ал ... жағы тік ... ... ... ... мен ... мезгілінен бұрын ерте піседі
/ қызарады, сарғайады / ;
- үлкен ... ...... солтүстік – оңтүстікке,
көлденеңнен шығыс – батысқа қарай созылып жатады;
- дала ... ... аузы ... ... оңтүстік
жағына қарайды;
- күнбағыстың басы нағыз гүлдеген кезінде әрдайым бір ... ... ... жардың барынша тік және жалаңаш бөлігі – солтүстік жағында болады;
- ағаштардың және басқа заттардың солтүстік жағында қар көп ... ... ... қар тез еріп ... мен саяхаттар кезінде оған қатысушылар таныс емес жерлермен
жүруге тура келеді. Мұндай кезде жолдармен, ... ... ... ... жерлермен де түнде және айналаны аңғара алмайтын қараңғы, тұманды
жағдайда қозғалулары мүмкін. Осыған ... ... ... үшін кез келген
жағдайда барар бағытты дұрыс бағдарлай білу керек.
Барлық ... да ... ... ... ... желісін зерттеу,
жолдың жорыққа қатысты жалпы бағытын анықтап, есте сақтаған жөн. Қозғалыс
желісін зерттеу барысында ... ... ... ... ... аударылады. Қозғалыс кезінде карта бағытқа алынады және ... ... ... ... ... ... жермен жүйелі түрде
салыстырылуы тиіс. Әсіресе елді мекендер ... ... ... ... мен жол ... ... ... керек.
Бағыт – бағдары белгісіз және көру жағы шектеулі жерлер бойынша
қозғалыс кезінде қозғалыс ... ... ... бір ... ... ... ... – ақ осы бағыттардың әрқайсысы бойынша жүріп ... ... ... ... ... өткен қашықтық әдетте жұп
қадаммен өлшенеді. Жұп қадам 1,5 ... тең. ... – бұл ... ... ... 0- ден 360 аралығындағы ... ... ... тіл / ... ... аралығындағы бұрыш.
Топографиялық карта. Топографиялық карта – жергілікті жердің дәл және
толық дерлік, ... ... ... көлемі кішірейтілген сандармен
қағазға түсірілген бейнесі.
Жер көлемінің кеңдігіне байланысты топографиялық карта ұсақ көлемге ... және 1: 1000000 /, және ірі ... / 1:10000, 1:25000 ... / ... Картаның көрнектілігін арттыру үшін бояулар
пайдалынылады. Бояу түрі ... ... ... сай ... ... ... тоғайды, бауларды жүзімдікті бейнелегенде жасыл, теңіздерді, ... ... ... ... көк, ... ... ... немесе оның элементтерін қоңыр, тас жолдарды – ... ...... темір жолдарды және барлық жазуларды – қара
түспен бейнелейді.
Шартты белгілер – бұл өзінше әліппе ... ... ... ... ... оқу ... ... Шартты белгілердің көмегімен картадағы
шындық, жер суреті көрнекі түрде алға ... ... түрі ... ... ... ... ... объектілердің сыртқы
көрінісіне сай ... ... және ... тыс ... ... ... ... көлемінде белгіленген (орман учаскесі, батпақ, көл)
жергілікті заттардың орта ... ... ... ... біле ... ... дәл өлшеуге немесе оның барлық ... ... ... ... болады.
Көлемнен тыс белгілер карта көлемінде жергілікті заттардың орта ... ... ... ... шіркеу, жалғыз тас) бейнелейді.
Бұдан өзге карта бетінде белгілерді ... көп ... ... де
болады.
Орманның орта шегіндегі жазулар бойынша оның ... ... ... және ... білу қиын ... Батпаққа қарай тартылған сызық
және сан бойынша оның тереңдігін анықтай алады. Картадағы жер ... ... ... ... ... ... ... Ол теңіз
деңгейінен бірдей биікте орналасқан жер нүктесін қосады. ... ... ... ... қия ... тік ... білдіреді:
көп көлбеулер – қия беткейлердің тік, аз көлбеулер – аса тік емес ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
істегенде ережедегідей тек бағыт – бағдарына сүйеніп ... ... ... бойынша бағдар ұстану – сол арқылы өзінің қайда тұрғаныңды / ... / ... және ... ... жер ... ... сүйену жер аттары жазылған раманың солтүстік жағы солтүстікке, ... ... ... және батысқа қарауы тиіс. Бұл жағдайда
жергілікті ... ... ... барлық сызықтары жергілікті жер
сызықтарына сәйкес паралельді болады.
Картада белгіленген мақсатты орындауға ... ... ... ... дәл ... болады. Жергілікті жер сызықтары бойынша
картамен бағыт–бағдар ұстау үшін ... ... ... ... ... канал жағалары) картада белгіленген бір
сызығында тұруы керек. Сол сызыққа ... / ... / ... ... ... ... бағытына дәл келетіндей картаны бұру керек.
Картадағы және жергілікті жердегі бағыттардың жақсы ... ... Егер ... ... ... жолдың сол жағында болса, онда ол
бағдар картада да оң ... ... ... Егер бұл шарт ... ... бағдары дұрыс болғаны. Картаны компас бойынша бағдарлау үшін,
компас көмегімен солтүстікті анықтайды және осы ... ... ... ... ... ... жағы сол затқа қарай бағытталуы үшін
картаны бұру ... ... ... ... ... ... болып шығады.
Карта бағдарын анықтаған соң, сол арқылы ... ... ... Мұны жергілікті жердің картада бейнеленген бір заты ... ... ... Ол ... ... ... ... нүктені көрсетеді.
Картаны жергілікті жермен салыстыру жергілікті жер заттары мен ... ... – ақ ... бейнеленген жердің барлық заттары мен жер
қыртысы бөлшектерінің тұрған нүктесі айналасындағы барлық ... ... таба білу ... ... Азық – ... ... ... шамамен сегіз сағат қозғалыста болады және
мұндайда өзінің 1кг. салмағының 50-60 құнарын ... Сол ... 70 кг- ға тең ... онда күндізгі тамағыңыздың құнарлығы 4000
құнарға сәйкес келуі ... ... ... шығыны 6000 – 8000 құнарға жетуі мүмкін.
Мұндай жүктеме түскен жағдайда тамақ құнарлығы елеулі ... ... ... Мұның бәрі көп көлемдегі азық –түлікті қажет етеді, ал мұндайда,
құрал – ... ... ... ... күрделі жорықтарда алып жүрген
қолайсыз. Сондықтан, азық – түлік түрлері туралы ... ... ... мен ... бағалығын кемітпей, салмағын қалай азайту ... ... ... жөн. Бірінші кезекте шыны, ... ... ... азық – ... ... ... ... себебі олардың салмағы
азық – түліктің 5- 18 % ... ... ... азық – ... ... кемітуді құрғатылған азық –
түлікті пайдалану есебінен жүргізуге болады. Құрғатылған ет құрғатылмаған
етпен бірдей құнарлы, нәрлі болады, бірақ оның ... 60 – 75 % ... азық – ... ... ... ... ... азайту негізгі
мақсат болып табылмайды. Ең бастысы түрлеріне қарай азық – ... ... ... ... ... ... ... дұрыс сақтап, күндізгі
тамақтануға тиіс азық – ... ... бөле ... Осы ... бірінші
міндет, жорыққа шығар алдындағы азық – түлікті ... ... ... ... ... ... араларынан азық – түлік үшін ... ... ... және оған ... қажетті адамдарды бөлу тиіс. Оларға күні
бұрын азық – түлік таңдау, құнарлығын ... ... ... азық – түлікті
сатып алу, ... ... ... ... қандай тамақ ... ... ... ... оларға азық – түлікті орналастыру
және оларды жорыққа қатысушыларға бөлу тәрізді міндеттер ... ... ... матадан жасалған және целофондық қалталар болып табылады.
Жорыққа қатысушылардың ... ... ... ... ... ... ... қажет, матадан тігілген қалталар әдетте ақ түсті матадан
тігілуі керек, сонда оған қажетті жазуларды жазуға болады ... 1.5 ... ... тұз / шығын болатын және ... / су ... ... Өсімдік майы қақпағы бұралып жабылатын ыдысқа құйылады, сары май
ауызы жабылатын ыдысқа салынады. Нан ... ... ... ... қара нан ... ... ол ұзақ ... және аз үгітіледі.
Асқар биіктерде ұзақ болу талғам мен иіс ... күрт ... ... азық – ... ... ... ... мүмкін. Жорыққа
қатысушылардың көбінің тұзды, қышқыл; қатты тағамға құмартуы ... азық – ... ... ... ... ... ... қажет – ау деген
азық – түлік тізімі ... ... ... ал ... соң сол тізімнен жоғары
құнарлықты қамтамасыз ететін, ... май және ... ақ ... ... ... мен витаминдерді бойына жиған азық – түлік түрлерін таңдап
алған жөн.
Тамақ әзірлеу барысындағы ескертетін тағы бір ... жай – ... мен ... ... мынаны білген қажет, 1г. сутегтен немесе
ақуыздан 4.1 құнар, ал майдан 9.3 құнар ... ... ... ... мен ... құрамын біле отырып, дайындалған тамақтың құнарлығын дәл
есептеп шығаруға болады. Тамақтың ... өз ... ... ... ... ... ... құнарды жоғалту
қозғалыстың қарқыны мен түріне байланысты екенін мына төмендегі келтірген
мәліметтерден / 70 ... ... бар адам ... / ... ... ... жүксіз 1 сағат жүргенде /сағатына 4 км/ - 220 ... ... ... 1 ... ... ... 6 км/ - 315 құнарға
дейін;
Тегіс жолмен жүксіз 1 сағат жүргенде /сағатына 7 км/ - 400 ... ... 10-15 кг жүк ... орташа қарқынмен 1 сағат жүргенде 400
құнарға дейін;
Тегіс жолмен 1км жүргенде – 50 құнарға дейін;
Тегіс қарлы ... 1 км ... – 60 ... ... мұзды жолмен 1 км жүргенде – 70 ... ... 2 км ... 15 градус тік құзға шыққанда – 150 құнарға
дейін;
Соқпақпен 100 м биік өрмен тауға шыққанда – 100 ... ... ... 100 м биік ... тауға шыққанда – 140 құнарға дейін;
Тік беткейден 100 м төмен түскенде – 25 құнарға дейін;
Бұл мәліметтер сыртқы ортаның ... ... ... мен
жұмсақтылығына, керек – жарақпен жабдықталуына, жол дорба салмағына, ... ... ... ұшырауы да мүмкін. Мұның бәрін тамақ
құнарлылығын құраған кезде ескеру ... ... бір ... ... тамақтың салмағы 1000 – 1200 грамнан артпауы ... ... ... 3600 құнарға теңесуі тиіс. Күрделі жорықтар кезінде құнардың
жасалуы саяхатшылардың тамақтанудан / 45 – 50 %-ға ... ... ... болады. Дегенмен күнделікті “жетімсіз жиналған” құнарды жоғары
құнарлы азық – түлікті пайдалану және азық – ... ... бөлу ... ... \ 20% - ға ... / ... ... Мысалы, азық – түліктің орта
құнарлылығы 3600 ... ... онда ... ... ... ... азық –
түлікті пайдаланып, жолдың барынша жеңіл жерлерін тамақ ... ... ... ... азайтуға болады. Басқа күндері құнарлылығы аз көлемдегі,
бірақ жоғары құнарлы азық – түлікті пайдалану есебінен тамақ ... ... ... болады.
Тамақ түрлері химиялық құрамы бойынша / ... г. ... ... мына ... ... ... тиіс. 6-кесте.
|Химиялық |Тәуліктік ... ... ... құнар. |
|құрам. |құнарлық. ... | ... |20 |175 |717 ... |20 |100 |900 ... |60 |600 |2460 |
| |100 |875 |4107 ... ... дәл ... деп айту ... ... ... ... өмір қызметін анықтайтын ортаның сыртқы және ішкі көп факторларына
байланысты.
Жорық тамағы түрлерін таңдау жорыққа қатысушылар ... ... жыл ... және т. б. ... ... ... ... – түлікті барлық кезде табу мүмкін емес. Осыған байланысты стандартты
тамақ ... ... ... ... біз ... ... үш рет ... шамамен құнарлылығы 3000 – 4000 құнар, қалтаға салынған азық-түлік
салмағы 1-1,4 кг ... ... ... ... Нан / ... ақ / - 350 – 400 ... Ұн және макороннан жасалған азық – 180 – 200 г.
3. Кішкене қалтаға салынған сорпа / кептірілген даяр азық / - 30 – 40 ... ... ет / ... тушенка, паштет / - 50 г.
5. Балық консервілері -50 г.
6. Сыр, май – 50 ... Сүт ... , ... – 25 – 35 ... Қант -80-100 ... Конфеттер / шоколад, халва, бал / -40-70 г.
10. Жас көкөністер, пиязбен және сарымсақпен – 120 г.
11. Жас ... ... қақ ... ... - 100 -120 г.
12. Тамақтың дәмін келтіретін тәттілер -20 г.
13. Тұз -10 г.
14. Витаминдер, глюкозалар -10 ... ... ... сары ... бірге өсімдік майы да енуі керек.
Қорытылу қиындығын ескере отырып, оның бір бөлігін кептірілген қара ... ... ... ... етіп ... /1/4 ... ... пештің темір плитасының ішінен жасалған қақпақты
қуысқа орналастырады. Олар әлсіз қабықпен қоршала бастаған ... ... ... және тұз ... содан кейін тағы 50 минут кептіреді. Өсімдік
майына деген ... ... өте ... қанағаттандырады, мұның сыртында
ақуыздарды, майларды және сутегілерді, жоғары құнарлы жақсы сіңімді және
онша ... емес ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |Майлар ... | ... |14,0 |29,4 |43,4 |508 ... |5,1 |34,1 |51,3 |548 ... ... ... ... халваны да енгізуге болады. Егер
қант су ішуге деген ынтаны арттырса, ал халва ... ... ... оны ... жағдайын туғызады. Бұдан өзге халва қуатты ... ... ... қант ... ... ... қамтиды.
Жорық кезінде аршылған жаңғақ пен мейіздің немесе қақ өріктің
қосындысын ... ... ... өте ... Бұл ... өсімдік майын
тез және қорытқыш сутегілерді бойында сақтайды.
Азық-түлік құрамының құнарлығы. ... ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... | ... |13,6 |56 |11,7 |621 ... |2,5- 3,2 |-,-. ... |260-295 |
|Орта 100гр |8,0 |28,0 |38,0 |450 ... | | | | ... ... 50-60 % тазартылқған өсімдік майы бар маргаринді
естен шығармаулары тиіс. Маргарин жақсы сіңеді / Т еруі 28-36 с / ... ... ие және ... көрсеткіші жағынан сары майдан кем түспейді.
Таулы жер ... / 3500 м. биік / біз ... ... ... жердегі тамақ құрамынан елеулі айырмашылығы жоқ. Бірақ алғашқы ... ... ... сыбағасын бірнеше есе өсірген дұрыс.
Ашытқан сүт тағамдары жалпы жағдайға қолайлы әсер етеді, шөлді ... ... ... мен ... ... - ... 1:09 :5 болуы
қажет. Тамақ жоғары ... ... ... ... ... Е, А және С
витаминдердің ... ... ... ... ... және сол ... азық болуға жарайды. Әсіресе, щұбат, қымыз, айран, әртүрлі сыр,
құрт және т. б. ... ... ... ... атап ... ... жеміс шырындары шөлді жақсы ... және ... ... Бұл үшін ... ... лимон шырыны құрамында
глюкоза бар лимон қышқылы және т. б. сусындар ұсынылады. Қышқылды сусынның
ұсынылуы кездейсоқ ... ... да ол ... ... ... қарай қозғалыс
кезінде жіңішке қан ... ... ... ... ... ... қиын ... азайтқан жөн, олардың
қатарына майлы ет, көп клеткалы ... ... ... ... ... нан, ... және т. б. ... Биік ... ... тамақ қорытатын органдардың бұзылуы салдарынан адамның
метеоризмге / іш жүрмеуге / ... ... Тау ... жазудың тиімді
құралдары ретінде пияз, сарымсақ, тағы басқа тағамдарды ұсынуға болады.
Азықтану мен тамақ әзірлеу ... ... ... ... үш – төрт
рет, оның өзінде, сөз жоқ, бір рет ... ... ... ... ... ас
тәуліктік азық құрамына 30 % - ын ... ... ... ... аз және
жеңіл қорытылатындай болуы тиіс. Ең жақсысы ірімшік ... ... ... ... ... ботқаны және міндетті түрде шайды
пайдаланған дұрыс. Түскі ас міндетті түрде сорпа дайындалуы ... ... ... азықтан әзірлейді. Ет және балық консервілерін қайнаған
суға 5 – 10 ... қана ... ... ... түрі кисель, какао, қою сүт
болады. Кешкі асқа әдетте құнарлы ботқа, ет, компот, тәтті ... / ... және ... ... Ет, шұжық тәрізді басқа тез бұзылатын ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу үшін тек
қаңылтырлы немесе алюминилі ыдыс қана ... ... ... ... ... ... мүлде болмайды. Тамақ ... ... азық – ... ... оның көлеміне, ортаның
температурасына және ... ... ... ... ... Неге
тұрған жер биіктігіне байланысты? Оның себебі, жазық жерде су ... ал 1000 м. ... су 96,7- та, 1500 м. ... ... 2000 м. биікте 93,3-та қайнайды. Неғұрлым биікке көтерілген сайын
судың қайнау ... және ... ... ... ... Егер
тамақ суық кезде немесе желді күні ... оның ... ... Орта есеппен сйыр еті 1,5, 2,5 сағат, тауық еті 1, 1,5 ... 15 ... ... ... 5, 7 ... ... ... жармасы 20, 30
минут, арпа, сұлы 50, 60 ... ... 20, 25 ... ... 15, 25 ... 20, 25 минут қайнауы тиіс. Макаронды тағамды қайнату үшін қайнаған,
тұз салынған суға салып: вермишельді – 8-10 ... ... / ... / ... ... ... / ... бір түрі / 20-25 минут қайнатады. Кейін
суын төгеді. Құрғақ бұршақ, фасоль түнге ... суға ... ... үшін суық суға ... ... ... тұз ... Егер қазанға бір
кесім ет немесе маргарин ... онда ... ... ... ... ... ол сорпаның салқындауына кедергі келтіреді, картоп әлдеқайда тез
піседі. Кисельді, сүт қосындысын, какаоны алдымен ... сап, ... ... ... ... ... Жорық жағдайларындағы кейбір
тамақты әзірлеу рецептін / 6-8 адамға арналған ... / ... ... Ет ... фасоль сорпасы. Ет консервісін 500-800
г. Консервіленген фасоль 850-1000 г. ... ... ... ... тұз. ... суға фасольды салады. Ол 5 минут қайнауы керек.
Содан соң ет ... Ол ... соң 5 ... өте ... ... қосады.
Бір минуттан соң сорпа дайын болады. Жорықшыларға сорпамен бірге кепкен
нанды ұсынған да жөн. ... мен ... ет ... ... ... 500-800 г. ... 200 г. ... / жас / -400 г. 1 ас қасық бидай ұны. ... ... май. ... дәмдегіштер, тұз. Сорпаны кастрюльде қайнатады.
Қалақайды таңдап алып, жақсылап жуып, қайнаған суға сап жұмсарғанша
ұстау, содан кейін майдалап турау ... ... де ... алу, ... ... ... ыдыста шыжғырып, ұн салу және оны қозғай отырып, қуыру
керек. Содан кейін оның ... ... ... салып, кастрюльдегі
сорпаға қосу қажет. Лавр жапырағын қызылбұрышты, тағы ... ... 15-20 ... қайнатқан дұрыс. Көжені консервіленген етпен
дайындау кезінде қалақайдың ... ... ... суын ... ... ... 2 литр су, 500 г пияз, 30 г сары май,
100 г вермишель, көк, әртүрлі ... тұз. ... ... ... ... етіп кесіп, пияз қосылған сары ... ... ... ... ... дейін қайнатып, үстіне жақсы қуырылған
саңырауқұлақты салады да 5 минут қайнатады. Дайын болған ... ... ... ... ... ... ... қосылған макарон: макарон 400 г. ет 500-700 г. пияз 100 г. әртүрлі
дәмдегіштер, тұз. Макаронды тұз салынған ... ... ... ... ... ... ... пиязды қосу, оны жақсылап араластыру және
әлсіздеу ... отқа 3-5 ... қою ... Қажет еткен жағдайда макаронға
томат ұнтақты қосуға болады.
Қарақұмық ботқасы: 1: 3 ... суға ұн ... ... отқа
қайнағанша ұстап, бықтырылған ет қосып, тұз ... әзір ... ... 2 кесе ... 4 кесе сүт, 4 ас ... сары май, ... ... қарай қант. Ыстық суға ұн қосып 20-30 минут әлсіз ... ... ... ... қайнатыңыз. Содан кейін сүт құйып, ... ... және ... ... отқа піскенше қайнатыңыз.
Мейіз қосылған тары ботқа: 2 кесе ... 4 кесе / 1 л / сүт, ¾ ... 4 ас ... сары май, тұз және ... қарай қант. Тұз ... суға ... ... ... себу және ... ... бастап он
минутқа дейін қайнату керек. Содан кейін суды қотарып алып, ыстық сүтті
құю, оған қант қосу ... ... ... отқа ... піскенше қайнатқан
дұрыс. Сол аралықта таңдап алынған, жақсы ... ... ... ... ... қант ... ... әлсіз жанған отқа мейіз буланып,
жұмсарғанша қыздыру керек, ... ... оны ... араластырған жөн.
Тәрелкеге салып, адамдарға ұсынар алдында сары май ... ... Бал ... сүт: ... ... бал қосып, араластыру керек.
Жеке ұсынуға болады. Бір кесе суға 50 г. бал қосқан жөн. ... ... ... ... шай, 1 литр су, 200 г. ... ... қант. Шай
кастрюльді қайнаған сумен шайып, шай салу керек, ... ... ... ... жөн. 5 ... ... біраз қайнаған су / шайды көму үшін / құю
керек. Тағы 5 ... ... ... қайнаған суды және кілегейді құю керек.
Кесемен адамдарға ұсыну қажет.
Тамақ, азық – ... ... оны ... және тасу. Жорық кезіндегі
ең маңызды сәт азық – түліктің жұмсалуы, сақталуы және ... ... ... Ол үшін жеке ... саяхатшылардың әрқайсысына жұмсалатын
азық – түлік түрлерінің аттарын және салмағын жазып отырар жауапты адам
бөлінеді. Ол жазу түрі мына ... ... азық – ... ... оны ... және тасу. ... ... | Кг ... ... ... және ... |
| |5 ... |6 ... |7 ... |8 ... ... майы |2, 0 |2, 0 |1, 5 | ... |2, 5 |2, 5 |1, 5 | ... ... |2, 5 ... ... |- ... |1, 0 |1, 0 |1, 0 | ... |2, 0 |2, 0 |2, 0 | ... |0, 5 |0, 5 |- | ... / К. ... алдым / |- |- |1, 0 | ... |4, 0 |4, 0 |4, 0 | ... ... |1, 0 |1, 0 |1, 0 | ... |1, 0 |1, 0 |1, 0 | ... |1, 5 |1, 5 |1, 5 | |
| |18, 0 |15, 5 |14, 0 | ... ... ... ... ... және ... бағалығын
білдіретін ... ... ... ... түрлері ... ... г. |
| |қ ... | |
| | ... ... |
| | |дар | | ... / 0,5 л / ... ... шай |150 |- |- |37 ... ... сүт |180 |0, 8 |7, 0 |18, 5 ... |360 |0, 7 |- |87, 0 ... |375 |1, 0 |- |90, 0 ... ... кофе |420 |9, 0 |11, 0 |68, 5 ... |520 |13, 5 |14, 0 |82, 0 ... / 0,5 л / |
| ... ... ... /10/ |220 |6, 2 |5, 3 |35, 2 ... ... ... ... |320 |9, 8 |15, 3 |35, 2 ... / ... ... ... / сүт |400 |14, 0 |17, 0 |45, 0 ... ... | | | | ... / 100 / ... ... ... |21, 8 |23, 0 |28, 9 ... сорпа | | | | ... / 20 /, ет, / 100 / ... |450 |20, 3 |24, 7 |32, 9 ... сорпа | | | | ... ... / 30 / ... |510 |18, 4 |23, 8 |56, 3 ... | | | | ... /70/, /100/ ет қосылған |465 |22, 6 |17, 0 |49, 5 ... /10/ және қант /10/ ... |470 |8, 7 |14, 8 |73, 0 ... ... | | | | ... /20/, сыр /35/ ... /70/ |500 |14, 8 |24, 6 |51, 1 ... /10/, ет /100/ қосылған сұлы |525 |22, 0 |22, 8 |52, 3 ... | | | | ... /10/, ... ... сүтке |560 |15, 0 |8,4 |82, 1 ... ... сұлы ... | | | | ... /30/, қант /10/ ... ... |620 |15, 4 |19, 3 |92, 4 ... қарақұмық ботқасы | | | | ... /25/, ... ... /5/, ... |16, 1 |29, 2 |78, 1 ... ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... /30/, ет /130/ қосылып, сүтке |650 |33, 0 |31, 5 |56, 0 ... ... ... | | | | ... /25/, ... /10/, қант /20/ |650 |11, 5 |27, 7 |84, 0 ... ... пісірілген күріш | | | | ... | | | | ... /30/ және ... туралған |670 |33, 0 |32, 9 |56, 9 ... /35/ ... ... макарон | | | | ... 2-3 ... ... ... кісі ... ... қайта
есептеп, жетекшінің келісімі бойынша жорыққа ... ... ... ... мен ... арасындағы жүк салмағы 1: 0, 5 болу керек.
Жекелік заттарды есептегенде бұл ... 1: 0, 66 ... ... де ... ... жер ... / ... заттар мен жорықтардың үлкен
салмағын ескеріп / жүк салмағының бөлісі 1: 0, 33 болуы да ықтимал. Осы ... ... ... ... ... саны 20 % -дан аспауы
керек. Сонда ерлерге түсер қосымша салмақ онша көп ... ... ... қатысушы жасы кәмелетке толмағандарға да қатысты болмақ.
Жүкті бөлген кезде жауапты кісі палатканы, көп ... ... ... ... ... ... жағдайда, олардың салмағы 1,
5 есе ұлғаятынын есте ұстауға тиіс. Осыған ... ... ... жүк дорбаларын жеңілдету үшін / егер қажет болған жағдайда
/ қажетті шаралар қолданған жөн. Салмақты дәл ... үшін 10 ... ... ... ... Саяхатшының бірі ауырып не өзін нашар сезінген
жағдайда оның жүгін ... ... ... ... Көп ... ... тамақтануға арналған азық-түлікті сақтауды ... ... ... ... ... ... ... жағдайда
бүлініп қана қоймайды, қауіпті күйге ұшырайды.
Азық-түліктің бүлінуіне екі себеп: бірі-ауаның ылғалдығы, екіншісі-
ауаның ыстық болуы әсер ... 15 ... ... / сүт, ет, ... ... /
тұратын азық-түлік микробтардың көбеюіне қолайлы жағдай жасайды. Сонымен
бірге ... ауа ... / ... ... ... ... /
микроптардың көбеюіне айтарлықтай жағдай туғызады. Егер ауа қызуы +50 сынап
бағанасынан жоғары және +80 ... ... аз ... ... ... ал ауа ... сынап бағанасы 100-ге жетсе, онда микроптар
өледі. ... ... ас ... ... ... микроптары дамуын
тоқтатады және қатты ас тұзы мен ... ... ... ... бүлінуінің мынандай белгілері бар: бүлінген ет
қарайып кетеді, май көгереді. Саусақпен басып ... ... ... ... тегістеледі. Исі қолқаны қабатындай жағымсыз болады. Қайнаған
сумен жылытылған пышақты оның ... ... ... иісі ... ... де анықтауға болады. Бүлінген шұжық сливьюмен қапталады.
Шіріген иіс бүктелген тұстан шығады, ... ... ... түсі ... ... ... қабыршағы шырышпен қапталады, етінен тез
ажыратылады. Желбезектері сұр түске ... ... ... еті ... ажыратылады. Консервіге ерекше көңіл бөлген мақұл. Алдымен ... ... ... тот ... ... ... жер жоқпа? Бұл
герметикалық бүліну белгісі болар. Құтыны тексеру үшін 5-7 ... / ... ... суға салу ... Егер ... ... онда оны ... Кейде консервінің темір құтылары ісінген күйге енеді. Бұл ... ... ... газдардан құралады. Дегенмен, кейде құтыны жабу
кезінде немесе ... ... ... оның ... жоғары
көтеріледі. Біз құтының жоғарғы қабатынан немесе қақпақтың ішкі ... шыны ... ... көкшілтім-қоңыр түсті дақты жиі көреміз. Мұның
бәрі ... ... ... ... тудырмауы тиіс.
Консервілердің көпшілігіндегі ... ... ... ... ие емес, олар ұзақ мерзімге сақтала береді. Консервіленген дәмді,
тұздықты шабақ балықты, май ... ... ... ... мен ... ... ... айға дейін / белгілі мерзімге ғана / ... ... ... бұл ... ... мерзімі
көрсетілуі қажет. Оны құты қақпағына жазылған белгі бойынша ... ... сан қай жылы ... ... жыл ... көрсетеді.
Жорықта азық-түліктің бүлінуі дұрыс тасымауымызға да байланысты. ... ... ... нан, ... ... умаждалып, қиыршыққа айналады.
Бүліну, ысырап аз болу үшін кепкен нанды қалыңдығы 8-10 мм. тілімге тіліп,
келтіру керек. ... ... тар ... ... ... ... ... асудан асқан кезде тастың жоқтығына байланысты жол
дорбаны ... ... ... жиі ... ... макарон, кепкен
нан, ірімшік, сыр және басқа ... жол ... ... ... дұрыс.
Табиғат қоймасы. Үш мың жабайы өсімдіктің ішінен бізде үш ... ... ... ... ... құнарлылығы мол өсімдіктер ... ... ... ... ... құнарлы екенін біле тұра,
жорықта аз пайдалану байқалады. Оның сегіз түрі өседі, бірақ ... ... ... ... өзен ... ... және ... шеттерінде
өсетіні белгілі. Алматы маңында жабайы тау пияз, сарымсақ, ащы қызыл ... ... ... ... тағы басқа жемістер көп кездеседі.
Әсіресе, кәдімгі түйе жапырақ немесе ошаған жиі ... ... ... жас ... ... азық етуге болады. Олардың жас шырын
тамырлары сәбіз, петрушка орнын жоқтатпайтыныны да белгілі. Түйе жапырақтан
жасалған ... ... ... тоқ жүресің, онда белокты және майлы
заттар, тіпті қант ... ... ... баға ... ... қорегі
бары анықталған. Қос үйлі қалақайлардың жапырақтарында ... ... ... / олар ... мен ... ... 2-4 есе көп / ... биологиялық бағалы заттар көп. Қамыс өсімдігінің тамыры крахмалды көп
жинайды. Сол себепті одан ... ... ... ... нағыз түстік дайындауға болады. Тамырынан нан үшін ... де ... бар. Жас ... ... салат дайындау да қиын
емес. Дәнінен жеңіл май әзірленеді. Жас өскен шыбықтары мен ... ... да ... ол ... барынша дәмді, пайдалы, себебі жерге
тимейтін бөлігіндегі гүлдің түйнегі ... ... онда 20 ... дейін
ақуыздар, фосфор тұздары, кальций, кобельта тәрізді заттар сақталады. Оның
жас тамырлары дәмі жағынан ... еске ... Оның ... шай бүкіл Ресейге даңқы жайылып, мәлім болған. Егер кофе қажет
болған жағдайда, оны ... ... ... ... ол қантсыз да тәтті.
Томат шырыны орнына түскі ... ... бір ... ... ... ... ... пайдалы өсімдіктердің атын көптеп атауға болады. ... ... ... өзектерін, клоповник, сердечник, жапырақтарын/
батыл түрде жеуге болады. Бірақ кейбір шатырлылар тұқымдас ... ... ... ... ... / сақтану қажет. Олар өлтіріп
жіберерліктей өте қауіпті. Бұл ... у ... алу ... ... ... да бағалы қасиеттері бар. Олар емдеушілік
қасиеттері. Мысалы, жоғарыда айтқан ... ... ... ... ... ... жарасына, бастың сақинасына шипа бола алады. Бақбақ-
қант ауруына, қалқанша без, лимфа ... ... тері ... әсер
етер емдік қасиеті мол.[37-52]
Ауыз су. Жорық немесе саяхат кезінде, әсіресе күн ыстықта ... ... Ол ... басу үшін талпынады. Мұны көбіне жаңадан жорыққа
шыққан саяхатшылар ... жиі ... ... Олар ... ... ескермей, өзінің шөлін басу мақсатмымен кез келген бұлаққа бас
қоюға барады. Мұндай саяхатшылар басқалардан көп ... тез ... ішек ... ... және тоңу ... ... пайда болады.
Мұндай жорық ауыр жорыққа айналады, сезімталдық, көтеріңкі коңіл-күй
жоғалып, ... ... ... ... ... ауыз су тәртібін сақтаудың маңызы тамақтану және
қауіпсіздік тәртібін сақтаудан бірде бір кем ... Мұны ... ... Шөлдеудің негізгі себебі-қандағы су - тұз құрамының ... Бір литр ... 9,45 ... ас тұзы ... ... ... топтасуы
ұлғайса, солай қанмен қамтамасыз ететін дене клеткалар жұмысы ... ... ... ... ... өте ... танытады. Қалай
сұйық тұзды бола бастайды, жауап ... ... ... ... су
клеткалардан шығып, қоршаған тұзды қосындыға ... да, оның ... ... ... ... екі ... ... болады: тамақта мөлшерден
көп тұздың болуынан, немесе ... ... көп ... ... ... ... суды, сонымен бірге тұзды да жоғалтады. Бірақ тұздың ... бір ... бес ... жуық ... қандағыға қарағанда екі есе аз.
Сондықтан терлеген адам ... ... ... ... ... ... суды көп жоғалтады. Бұл бірте-бірте қандағы тұздардың ... ... Дәл осы ... ... ... басталады. Саяхатшы шөлін
басу арқылы қанындағы жетіспейтін суды орнына ... ... ... ... бұл ... ... дереу су ішу керек деген сөз емес.
Ағзада әрқашан артық су болады. Мысалы, 70 ... ... ... құрамында 22 литрден артық су бар. ... өзге ... ... 100 г. май, ... және сутегі 107,55 және 41г. суда
пайда болады. Мұны есте ұстаған жөн, шамадан тыс суды пайдалану ... ... ... Мұндайда жүрек қанмен араласқан артық суды тамырмен ағызуға
артық күш жұмсауға мәжбүр болады. Бір жағынан қандағы артық су ... ... әсер ... ... ағза ... өтуге ұмтылуына
жағдай жасайды. Ағза клеткаларындағы сұйық ... ... және ... ісінуін дамытады. Су-тұздың ауысуын реттеуші эндокриндік бездер
қызметін өзгертіп, ағзадан тұздың артық шығуына жол ... Ал ... / ас тұзы / ... суды ... тұру үшін керек. Тұзды ұстап ... тер ... ... шыға ... Бұл ... ... өсе түскен
сипатқа ие болады. Тұйықталған шеңбер пайда ... ... ... су
көп ішкен сайын, соғұрлым терлей береді.
Қозғалыс кезінде су ішуден біржола бас тартуға болмайды. Тек ақылға
сиымды өлшеммен ... ... ғана ... ... негізгі қор үлкен
асуда /2.5-3 сағат аралығында/ 150-250 г. сұйықтыққа толығуы ... ... /40-50 ... ... су ... ... Тек тамақты сумен шайған
және бір ұрттам қышқыл су ішу, бірер қышқыл ... ... ... ... Сол ... таңдайдағы сілекей құрғауынан туған жалған шөлді басуға
болады. Шөлді жеңіл басудың жақсы жолы ... ... су ішу ... ... тау өзенінен немесе қардан алынған болса, оған аздап тұз қосқан / 1 л.
Суға, 0,5-1,0 г тұз / ... Суға мүк, ... ... немесе лимон
қышқылын қосқан жақсы. Бұл тек дәмін ғана жақсартып қана қоймайды, тұзды
бөлуді жақсартады және ... ... ... ... ... сілекей
мен құрғауының сезімталдығын да әлсіретеді.
Кімде-кім көп терлесе және үнемі леп қыспағын бастан ... ... асқа ... ... ... жеу керек немесе тамағына 0,5 г тұз ... 1 л. ... ... үшін 500-ден астам колория жұмсалатынын есте ұстаған
жөн.
Таулы жерлерде шаңғымен жасаған жорық ... ... ... ... ... ... күрделі, себебі суды ашық ... ... ... ... тура ... ... ... тамақ пен суды
тәулігінеекі рет пайдалануға болады, мұндай ... ... ... ... 12
сағат үзілістен кейін орындалады. Су ішкеннен кейін бірден шөлді ... да ... жөн. ... су ас қазаннан жіңішке ішекке өтіп,
қанға ... ... ... ... қалыпты деңгейге көтерілгенше
10-15 минут қажет. Сол ... ... көп су ... ... ... ... ... су ішуге асықпаңыз. Белсенді қозғалыстан кейін дене қызуы әлі
бәсеңдемеген және ... суық суды ішу ... көп тер ... ... жасап
қана қоймайды, сонымен бірге суық тиіп, ауруға ұшырауға да ... ... соң 5-10 ... ... ғана су ... ... ... абзал.
Өмірде судың өте маңызды роль атқаратынын бәріміз білеміз, су адамның
65% салмағын құрайды. Су ... ... ... ... заттарды да
сыйлайды. әйтсе де біздің бүгінгі өмірімізде нағыз ауыз су тек ... ... ... және жер асты ... ғана қалды, ал басқа
жер бетіндегі сулар, әсіресе өзендер мен көлдер өнеркәсіп және ... ... ... ... ... ... су алған кезде
мына ережелерді сақтаған жөн: ең ... ... мен ... ... Егер олар жоқ ... ... не ... суды «родничок»
деп аталатын арнайы «родничокты» дәріханадан сатып ... ... ... ... өткізу қажет, содан кейін ғана оны ішуге болады. Тамақты
қайнатуға суды ... бас ... яғни ... жағынан, таза және тұнықтау
жерінен алған дұрыс. Суды ... ... көп. Ең ... 1,5-2 литр
суға бір қасық ас тұзын ... ... ... ... соң, 15-20 минут
уақыт өтуін күту керек. Бұл кезде кейбір микроп түрлері ... ... және ауыр ... ... ... ... ... тазартудың
қолайсыздығы / іс жүзіндегі тиімсіздігі / тұзды ... ... ... ... аз ... ... туындайды. Суды бұдан басқа
әдіспен тазартқан жақсы. Суық су құйылған бақырға 1-2 ... ... ... ... / ... қышқылды күміс-қанды тоқтататын қалам /
немесе калийлық квасты себу керек, содансоң суды ... ... ... ... ... енуі үшін пышақтың ұшымен марганцтық қышқыл
калийді / химиялық ... ... ... ... ... / суға ... керек.
10-15 минуттен кейін сусынға қажет су дайын ... яғни ... / ... /
тұздары әсерінен, қайнатқанда сұйықтың қоспасынан ... оның ... ... қатты ластанған / батпақты / суды бақылауға алады, ал
марганецтік қышқыл калийдің ... суда ... ... ... ... ... күні суды қардан немесе мұздан ерітіп әзірлеуге болады. Тек
әрдайым қарды төменгі қабаттан алған жөн, ал өте кір ... оны ... ... жөн. ... суды ... де тазартуға да болады. Бір литр
суға 10 пайыздық спирттік иод сұйығының 20 ... ... ... ... су ... кезінде өте пайдалы, оған ешқандай күман жоқ, бірақ кез-
келген ... ... және ... ... көп ... ... емес. Әйтсе де суды ұзақ қайнатар болса / 40-60 ... / ... ... екі ... буға ... мұндай жағдайдағы суды сусын ретінде
және тамақ дайындауға толық пайдалана беруге ... Суды ... ... да өзге ... бар. ... ... өзіңмен
бірге гидроперит /пергидрол/ таблеткасын ала ... ... 4-5 ... суға ... араластырып, бетін қақпақпен жауып, 20-30 минут
ұстаған соң, оны қайнағанша қыздыру ... ... ... ... ... ... және ... табанына үлкен қауыз тәріздес негізгі ... ... ... немесе фурацилин таблеткаларын да алуға болады. Оның 10-12
данасын бір бақыр суға салып, 40-50 ... ... ... ... ... тез ... Ендігі жерде суды ыдысымен таза жерде 20-30 минут
ұстайды, содан соң бақырдағы су ... 5-6 ... ... ... квас
пен сұйықты тұндырады. өнеркәсіп пентопиді микробын ... ... ... ... ... қол ... суды қимиялық жолмен залалсыздандыратын
дәрі жоқ болса, не жоғалтып ... не ... ... Бар. ... ... бал ... немесе арша ағаштарының /100-120 грамм есебімен /
кәдімгі бұтақтарын алып, бақырдағы суға салып, 30-40 ... / ... ... ... ... ... ... пайдалануға болмайды,
себебі олар улы өсімдіктер/ қайнату ... Оған ... ... ... ... боз тал / ... ... қабығын 10-15 минут қайнатып, содан кейін
суыту қажет. ... мен ... алып ... соң ... ... ... ... еріген тұнба қалады. Жауын суын ішуге ... ... ... бар ... ... ... тас мүгі, /қына/ 2-3 шөкім
есеппен бір бақыр суға 30-40 минут қайнатқан ... ... ... ... грек ... ... 30-50 грамм есебімен бір бақыр суға салып, 15-
20 минут қайнатқан жөн. Зире / ... ... ... бар ... ... чеберца/ 100-150 грамм есебімен бір бақыр суға қосып, 30-40 минут
қайнату керек. Арник ... ... ... ... ұсақ ... ... ... календула шөбін 150-200 гр есебімен бір бақыр суға
салып, 15-20 минут ... ... 6-8 ... жылы суда ... ... ... ... белгісіз немесе ластанған бұлақтардан / тауларда
/, су ішер кездің бәрінде ... ... ... ... ... ұсақ
кеміргіштер, сондай-ақ тұяқты жануарлар көп болады, олар адам ... ... ... ... ... ... Ондай орындардан алынған судың
өзі қауіпсіз бола алмайды. Әрине, үш сағат бойы ... ... ... қауіпсіз күйге енеді, бірақ ғылым мен практика дәлелдегендей
оның бәрі ... ... шыға ... мүмкін.
Бұдан өзге, бөлінген көпшілік ... улы ... ... созылған, 200 градусқа дейін жеткенқайнату кезінде де өз күштерін
жоя қоймайды. Бұларға ... ... ... ақ аллергиялық
реакция шақыратын тыныс жолдарының қабынып, қызынып, коньюнктивті және ... ... ... ... ... ... ағып ... судың өзін химиялық тазартудан өткізбей ... ... ... ... айтылатындай, батпақтың суы барлық кезде ауыз суға ... ... ... суын ... ... сатып алған
глишерофосфот-арнайы жасалған тұзды дәрі ... суға салу ... ... тұзы, фосфор, магни, (1 литр суға 2-3 шай қасықпен) бар. Егер мұндай
ұнтақ ... ... суды ... /1 литр суға 0.5 ... тұз / ... ... ... ... су көлемі ауа райы жағдайына байланысты болады.
150 температурада бір тәулікте пайдаланылатын судың көлемі -2, 92 ... ... -1, 89 л. 38.8 ... – 1, 56 ... – 1.42 27.8 ... – 1, 32, 22, ... -1, 28 л. Адамның бір тәулікте ішетін суы орташа есеппен 2, 5
л. көлемін құрайды. Орта ... адам 2,5-3 л. су ... ... ... 0,5-
0,8 л. теріден, 0,4 л. өкпеден шығады).
Адам ағзасын құрғату. Егер ... бес ... ... оны адам ... егер тер көп ... , онда ... істеу қабілеті төмендейді. Егер
судың шығындануы он пайыздан асса, онда ағзада кері оралмайтын өзгерістер
басталады. 20-25 ... ... су ... ... алып ... ... жақсы сусындар – көк шай, айран майынан айырылып, су ... не сүт, ... ... ... ... ... асқазан сөлін бөліп
шығаруды күшейтеді, тамақ қорытуды жақсартады, жұмыс істеу ... ... Ауа ... аса ... ... ... және натри тұзын
пайдалану шашап, қажудың ең басты себептерінің бірінен саналады. Көк шайдың
бойында калий тұзы көп, ол ... тез ... Көк ... ... ... мынандай: көк шайда -2-3% қара шайда –50%.
Көк шайдың тұнбасы ... С ... ... ... ... ... ... пайдалы екеніне қарамастан, оны мөлшерден тыс пайдалануға
құмартпау ... ... ... ... ... Шайдың кез-келген сортының
бір қасығынан демдеу кезінде ... ... г. ... ... ... ... ... болады.
Карамельден жасалған сусын. Ыстық ауа райында шөлді жақсы басатын
сусын карамельден жасалған сусын. Түскі ... ... ... әр адамға
1,25 кеседен есептеп, кішкене қазанға суық суды ... ... соң ... /әр ... 4 конфеттен/ қосыңыз. Кезекші ас ... ... ... ... ... ... жасалған сусынды жұрттың бәрі жақсы көреді, әсіресе ... ... ... ... ... ... Солтүстік Тянь-Шань
тауының баурайында өсетін өсімдіктердің мына ... ... ... т.б) адам ... өте ... және ... қандырады.
Рауғаштан жасалған сусын. Рауғаш - өте ерте, баулар гүлдей бастаған
кезде пісетін жеміс. Ол ... ... ... ... ... пен қытай
меицинасының атақты дәрісі болған бұл біздің еліміздің барлық жерінде
жабайы да, ... екпе ... де ... Дәмі ... ол ... ... еске ... Рауғаштан жасалған сусын қантты көп талап етпейді және
шөлді жақсы басады. ... ... үшін ... ... ... жетіп жатыр. Жапырақ кесінділерін қатты ... ... ... ... суық суға ... да ... Қайнаған соң
дәміне қарай қант қосады, 3-5 минут қайнаған соң тұнсын деп от ... 30-40 ... өте оны ... ... ішуге болады. Қалған кезде одан
кисель жасауға да ... Ол үшін ... ... ... ... отта ұстап, араластыру кезінде суға ерітілген крахмалды қосу керек.
Қайта қайнаған кезде кисельді оттан ... ... ... ... ... бүлдіргеннен немесе ит бүлдіргеннен / тіпті өткен жылғы, егер
құстар ... ... ... / ... ... да жақсы. Қой бүлдірген
тамаша жидек ретінде ерте кезден мәлім ... аян. Оның дәні тас ... ... да жай ... Дәрі ... ретінде ол шөптен ежелгі
дәрі жасаушылар естеліктерінде еске алынады. Шөлді жақсы ... ... ... сусын төмендегі жағдайда әзірленеді: жаңа ... ... ... ... бірге эмальды кесеге салынады. Одан ... ... суық ... ... ... ... ... мен түнейтін жерлер.
Жорық кезінде, оның ұзақтығына байланысты кішігірім дем алу мен
тамақтанатын, қонатын және ... ... ... Дем ... ... ең басты міндет – ... ... ... ... ... палатка тігуге, от жағып, лагерь қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... Ашық ... дамылдайтын орын бірнеше басты ... ... ... Соның біріншісі - қауіпсіздік. әсіресе таулы ... ... ... өтетін жорық желісі кезінде қауіпсіздік шараларын
сақтаған жөн. Сондықтан, қар көшкіні қауіпі бар тік құлама қыр, ... ... ... ... соң ... ... су ... жүретіні
белгілі, сол себепті лагерь палаткасын құрғап қалған өзен арнасына, жылға
табанына тігу қауіпті. Оны ... ... ... ... алып ... ... тіккен кезде желдің бағытын ескеруді есте ұстаған ... ... есік ... ық ... ... ... ... өзен ағысы
бойынша төменгі ... ... ... ... ... мал ... ... орналастыруға рұқсат етілмейді. Мұндай
жағдайда олардан екі ... ... ... ағып ... су маңына тоқтаған
дұрыс. Әдетте, егер жорық желісі ормансыз ... өтер ... ... ... ... ... ала жүреді. Бірақ көп жорық желісі
көрікті, сұлу ... ... онда ... ... ... Жорық
жемісті және қызықты өту үшін тамақ әзірлеуге, киімдерін кептіруге,
демалуға байланысты от ... ... ... ашық ... ... отын табу – негізгі талаптардың бірінен саналады. Бұдан ... бәрі ... ... ... ... тоқтаған жердің
қолайлылығы, желден қорғануға болатынына, немесе керсінше, масалар ... ... ... ... ... Ауыз су алу үшін тік ... ... түсіп, әуреленбеу, отын үшін алысқа бармау жағдай ескерілуі тиіс.
Әдетте орын ... ... және ... ... өзен ... ... ... күні кішігірім демалатын орын күн көзі қыздыратын жерге,
ал жазғы ыстықта көлеңкелі жерден таңдап алғаны дұрыс. ... ... ... ... орын ... сұлу, жақсы көріністерге бай ... да ... ... лагерді эстетикалық талғам бойынша ... ... ... ... қатаң тәртіппен ошақ басынан бір қатарға
және бірдей ара ... ... ... ... ... ... ... бәрі жақсы демалуға мүмкіндік береді, бірақ бұл ... ... ... ... үшін ... ... ... айасы тар
мақсатқа айналмауы керек. Мұндайда бір палаткалар жел мен ... ... – жол ... ...... көп ... арасында
қалуы мүмкін. Осыған орай, лагерде бәрінен бұрын қайсысы басты, ... ... ... ... ... ... жорық кезіндегі қауіп, жарақат және сырқат.
Қауіпті жағдайларда зақым алғандарды тасымалдау. ... ... ... ... ... ... ... білу керек.
Мұндай жағдайларда мынандай белгілер қолданылады. Ысқыру, оқ ату, айқайлау,
жарық шығару. Қолдану тәсілі минутына 6 рет үзіліс 1 ... және тағы ... ... 6 рет белгі беру. Күннің ашық кездерінде белгіні айна
арқылы да беруге болады. Ал оның ... 8-12 ... ... ... ... қабылданды», «Көмек кетті» ... ... ... 3 рет, ... 1 ... және тағыда 3 белгі. Тікұшаққа өз ... беру үшін ... ... от жағу ... ... ... ... метр ашық алаң /300 м/, көлбеулігі 5 градус болу керек. ... ... ... ... білу ... ... ... беру немесе қыста қарды таптау арқылы. Кез келген топ, апат белгісін
байқаған жағдайда міндетті ... өз ... ... ... ... ... кезінде бақытсыздыққа душар болған, немесе ауырып қалған
саяхатшыны тез арада медпунктіге немесе шартты орынға жеткізетін жағдай ... Оны ... ... ... ... ... ... алған
жарақатына, не сырқатына және жер қыртысының ерекшелігіне сәйкес әртүрлі
әдіс қолдана отырып, ... бар ... ... ... жол ... таяқ
және т.б. сүйенгенде ғана жүзеге асады. Жарақат алғанды бір адам тасу ... ... ... қажет:
Арқан орындық. Кең шиыршықталған арқанды екі бөлікке бөледі және
пайда болған тұзаққа жарақаттанған ... ... бар жол ... Бос жол дорбаның бауына ұзындығы шамамен 1- ... ... жол ... ... ... ... кигізеді. Жарақаттанған жан
таяққа отырып, көмек көрсетушінің иығынан құшақтайды. Жарақаттанған жан
ауып, жығылып қалмау үшін екі ... ... ... екі ... ... ... жан ... денесіне таяқ батпау
үшін жұмсақ нәрсемен орау қажет. /37-сурет/. Одан кейін жаралы адам ... ... ... Мұны орындаған соң 25-30 см. ... ... ... ... сырықтарға жақын тұсқа көлденең таяқты бекітеді. Осы
екі көлденең қойылған таяқтардың ... ала төрт ... ... ... ... ... жерлермен жарақаттанған адамды тасыған
кезде сырықтардың ұзындығы бірдей қатты соққыдан ... ... ... бір адам ... ... онда ... ... зембілге жүріп
бара жатқан бағытқа қарай жатқызады, егер тасымалдауды екі адам орындайтын
болса, онда ... бара ... ... жаралы жанның бас жағын келтіре
жатқызады.
2.9 ... ... ... ... жарақат және сырқат.
Жорықтар кезінде саяхатшылар здері бұрын өмір сүрген орта жағдайынан
мүлде бөлек ортаға тап болады, ... ... ... ... көшкінді,
бұлтты, т.б. қатерлі жағдайға ұшырайды. Сол себепті жорыққа қатысушылар
алда кездесер қауіпті күнібұрын ... ... және ... ... ... әдеттен тыс жағдайларда өзін ұстай білу мінез дағдысын
игеру қажет. Алда ... ... үш ... ... ... Бірінші топқа
жергілікті жер қыртысына байланысты /көшкіндер, тас домалау, су тасқыны,
үйінділер, өзендер және т.б./ және ... ... /жел, ... ... ауа ... және т.б / ... ... басқа
тобына саяхатшылардың дене, тәсілдік және ... ... ... ... ... ... оның ... желіге сәйкестігі, саяхатшылар
тәртібі, топтың психологиялық климаты және т.б. ... ... ... ... ... ... өлке жер ... бір, не басқа белгілерінен
өтуді көздейді. Осыған байланысты қар ... тас ... жер ... күн радиациясынан, таулы өзендерден өтуден
туындайтын қауіптерді жеңуге тура ... Бұл ... ... ... талабына сай шаралар қолданбаса, жарақатқа немесе сырқатқа
ұшыратуы мүмкін.
Екінші тарауға түйін.
Жорық дайындықтың алғашқы ... ... ал ... саяхатқа
қатысушылардың және спорт қоғамы ұжымының саяхат секциясы мен топты
ұйымдастырушы мекеме алдында есеп айырған, ... ... ... ... ... ғана аяқталады. Жорық желісі орындалғаннан кейін топ саяхат
туралы ауызша ... ... ... ... ... ... жоспардың,
өзгеру себептеріне, т.б. баға беріледі. Жорықтан оралғанына бір - екі апта
өткеннен кейін топ дене ... ... ... ... ... ауызша есеп
береді. Осы мерзімге дейін түсірілген суреттердің алғашқы үлгілері жарық
көреді. Бір, бір жарым ай өткен соң топ спорт ... ... ... ... ... ... ... толық ауызша есеп беруі керек.
Таулы трекингті жорықтар Қазақстан Республикасының бизнесіне тек
эканомикалық қана ... ... ... ... әлеуметтік бағдарламаларды
шешуге мүмкіндік береді. Ең ... ... ... ... орындарымен
қамтамасыз етуі. Туристік саяхаттың осы түрін ... ең ... ... мамандардың жетіспеуі, бірақ соңғы уақытта осы ... ... ... ... адамдар осы сала бойынша білім алуда.
III ТАРАУ. ТУРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗІН ДӘЛЕЛДЕУ
Туристік қызмет нарығына өнімді жылжыту тәсілі.
1. Турдың ... ... құру ... оның ... қасиеттерін ескеру қажет.
1. Қауіпсіздік
2. Белсенділік
3. Жорықтың қарапайымдылығы
4. Толық аяқталуы
5. Жан-жақтылығы
6. Түрленуі.
3.2 Жорыққа негізделіп құрылған және нақты сұранысқа ие тур ... ... ол үшін ... ... ... қажет:
1. Турдың экономикалық негізделуі.
2. Турдың тәжірибеден өтуі.
3. Турдың сатылуы.
Экономикалық құрылған этаптар құрамына қызмет көрсету тізімі және
аталынған турлардың ... ... ... ... құрудың екі шекарасы
бар:
Жоғарғысы – қызмет пакетінің көбінше әр түрлілігі.
Төменгісі – бағасына әсер ... ... ... ... құрылған тауар немесе өнім, жолдама түрінде турагенттер
арқылы өткізу бюросы немесе саяхат және ... ... ... ... және ... ... ... түрінде жүзеге асырылады.
Тянь-Шань тауы бойынша ұсынылған жорықтың негізгі параметірі:
Жалпы жол ұзақтығы – 142 км
Клиенттер саны – 8 адам
Қызмет ... саны – 13 ... 15 ... - 25 ... ... жүзеге асады
Турдың жалпы ұзақтығы – 16 күн
3.2. Турды ... ... ... және ... қызмет
көрсетушілерге жұмсалған қаражат.
Қазақстан қонақ үйінің бір адамдық номері 150 ш.б. АҚШ доллары. Яғни
18.000 ... бір ... ... X 150 ш.б. X 2 (күн) = 2400 ... ... ... ... автобусты жалға алу.
Тасымалдау: Әуежау – Қонақүй – Әуежай – 80 ш.б.
Туристерді Медеу мұз айдынына жеткізу. – 80 ш.б.
Қонақтарды ... - ... ... – 80 ... ... ... тау жорығына қажетті құрал жабдықтар
(сатылу бағасынан 1% алынады).
Шатыр екі адамдық - 10 ш.б. / бір ... бір ... (күн) X 10 у.е. X 8 ... = 1280 ш.б.
Төсеніш (каримат) – 5 ш.б. / бір ... (күн) X 5 ш.б.X 8 ... ... ... – 5 ш.б. / бір ... (күн) X 5 ш.б.X 8 ... 640 ... – 5 ш.б. / бір адамға
5 ш.б. X 8 (адам) = 40 ... ... – 45 ш.б. / бір ... ш.б. X 16 (күн) = 720 ... – 10 ш.б. / бір ... ш.б. X 8 (адам) = 80 ш.б.
Экология: бір адамға 2 ш.б.
2 ш.б.X 8 ... = 16 ... ... 15 ш.б. Бір күнге.
15 ш.б. X 16 (күн) X 8 (адам) = 1920 ш.б.
Туристерге қызмет көрсетушілердің ... ... 10 ш.б. бір ... ш.б. X 16 (күн) X 13 ... = 2080 ... 10056 ш.б.
Турдық өнімнің бір адамға және сегіз адамға шаққандағы шығарған
есептеулерді кесте жүзінде түсіру. 10 – кесте
|Қызмет (Сервис) ... ... ... ... ... |150 ш.б. |2400 ш.б. ... - ... |10 ш.б. |80 ш.б. ... - ... | | ... - ... |5 ш.б. |40 ш.б. ... - ... |10 ш.б. |80 ш.б. ... (Палатка) |160 ш.б. |1280 ш.б. ... |80 ш.б. |640 ш.б. ... |5 ш.б. |40 ш.б. ... ... |90 ш.б. |720 ш.б. ... |10 ш.б. |80 ш.б. ... |2 ш.б. |16 ш.б. ... (туристер) |240 ш.б. |1920 ш.б. ... ... | 260 ш.б. |2080 ш.б. ... |50 ш.б. |800 ш.б. ... |100 ш.б. |1600 ш.б. ... ... |25 ш.б. |400 ш.б. ... |15 ш.б. |240 ш.б. ... ... |480 ш.б. |3840 ш.б. |
| |1692 ш.б. |13536 ш.б. ... бір күндік жалақысы. 11 – ... ... |Жай ... ... |50 ш.б. |30 ш.б. ... |100 ш.б. |100 ш.б. ... ... |25 ш.б. |25 ш.б. ... |15 ш.б. |15 ш.б. ... ... |30 ш.б. |20 ш.б. ... көрсетушілердің жалақысы.
Инструктор: 16 (күн) X 50 ш.б. = 800 ... ... 16 (күн) X 25 ш.б. = 400 ... ... 16 (күн) X 15 ш.б.. = 240 ... ... 15 (күн) X 30 ш.б.X 8 ... = 3600 ш.б.
Барлығы: 15096 ш.б.
Жалпы шығын: ш.б. ... ... ... ... Шығын + 10% комиссия
15096 ш.б.+ 1510 ш.б. = 16606 ш.б.
Табыс: комиссия – 13% НДС, т.е. 1510 – 196 = 1314 ... құны ... ... ... – 16606 ш.б.
Турдың бір адамға шаққан бағасы – 2076 ш.б.
17.06.2008 ж. Бұл ҚҰБ-ың саналған бағамасымен алынған.
3.3 Туристік өнімді нарыққа жылжыту
Нарыққа тур ... ... ... ... ... - бұл ... өндірістілігі бойынша туристік ... ... ... ... және өндірушілер мен тұтнушылар арасындағы туристтік
қызметті ... ... ... ... Жарнама имиджін
қалыптастырудағы мақсаты атақтылық және қандайда бір мәліметпен таралуының,
сатылуының көбеюі және ... ... ... ... ... тәсілдер көмегімен қызмет немесе өнім туралы бұхаралық
ақпарат болып табылады.Туристік өнім үшін соған ... тау ... ... ... ... болады. Жарнаманы бұхаралық ақпарат құралдары
(СМИ), WEB сайттарында орналастыруға болады.
Үшінші тарауға түйін
Біз ... ... ... ... ... қолайлығы үшін
келесі қасиеттерді ескеру керек; Қауіпсіздік, ... ... ... ... ... ... есеп ... өмірдің ұзақтығылығы, авто және жаяу жолдар, жаяу жүретін күндер
саны, қызмет көрсететін тұлғалар мен ... ... ... ... жалпы ұзақтылығы.
Турдың экономикалық негізін жүргізу барысында туристік ... ... ... ... емес ... ... жетті. Мемлекеттік
саясат үшін бірінші ретті міндет болып туристік фирмаларға шетел туристерін
тасымалдауда жұмыс жасайтын туристік ... ... ... яғни олар
мемлекетке ақша әкеледі.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ... алуан түрлі турды жылжыту каналдарын таңдау
фирманың ... мен ... ... ... ... ... өнімді дұрыс таңдалған саясатын енгізу міндетті ... ... ... ол ... ... ... пен ... келеді. Туристік өнім үшін соған ұқсас тау бизнес трекингін ... ... ... ұсынып отырған турдың негізінің экономикалық қолайлығы үшін келесі
қасиеттерді ескеру керек; ... ... ... әртүрлілік. Осының нәтижесінде экономикалық есеп өндіріледі;
жалпы ұзындығы, авто және жаяу жолдар, жаяу ... ... ... ... ... мен ... саны, турдың маусымдылығы және жалпы
ұзақтылығы.
Ұйымдастырылған тур жорықтың алғашқы күнінен басталады, ал ... ... және ... ... ұжымы мен топты ұйымдастырушы
мекеме алдында есеп айырған, сондай-ақ жазбаша түрде есеп ... ... ... Тек ... ... ғана ... ... комиссиясы саяхатшыларға
жорыққа қатысқандығы және үшінші дәрежеге сынақ тапсырғандығы ... ... ... ... ... мыналарды қамтиды: жорық барысын
талдау, оның нәтижелерін сраптау, ол туралы ... ... ... ... ... ... және қоғамдық пайдалы іс, сондай-ақ алда
болдырмау үшін орын алған кемшіліктерді, қателіктерді ... ... ... ... ... ... физикалық-географиялық, эканомикалық,
мәдени және тарихи қатынастарды ... ... ... ... желісі
орындалғаннан кейін топ саяхат туралы ауызша талдау жүргізеді. Жүріп өткен
жолға ... ... ... ... т.б. баға ... Жорықтан
оралғанына бір-екі апта өткеннен кейін топ дене ... ... ... есеп ... Осы ... ... ... суреттердің алғашқы
үлгілері жарық көреді. Бір, бір жарым ай өткен соң топ спорт қоғамы спорт
клубының ... ... ... ... ... толық ауызша есеп беруі
керек. Бұл уақытқа дейін өткізілген жорық туралы жазбаша түрдегі есеп ... ... ... ... ... кезінде пайдаланылған құрал-жабдықтардың
үлгілерін, гербарилерді, метереологиялық мәліметтерін, және т.б. көрсетуді
де мақсат еткен жөн.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. ... В.Н. По ... ... ... ... ... по
Заилийскому Алатау и Кунгей Алатау. Учебное пособие. – изд. 2-ое, исп. ... ... 2006 – 344 ... ... А.Н., ... Г.А. ... жорықтарын ұйымдастыру мен
өткізудің жалпы негіздері /оқу құралы/ Аударған М. Қалдыбаев. Алматы,
ҚазДТМИ, 1996. 97 бет
3. ... А. ... ... ақша шашқанша... Шыбынсай шатқалында «Табаған»
спорттық-демалыс кешені дүниеге келді. // Егемен Қазақстан, №87-88 ... ... ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2006 жылғы 1
наурыздағы «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында.
Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша ... 50 ... ... ... атты ... ... ... Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы Қазақстан
Республикасының Заңы, 2001 ... 13 ... ... 2002 ... 22 ақпандағы
№296-II заңымен енгізілген өзгертулер мен толықтырулар. // Туристік қызмет
туралы: Заң актілерінің жиынтығы.
Алматы: ЮРИСТ, 2002. – 3-15-беттер.
6. ... ... 2004 ... ... ... 2005 ... ... республикасында туризмді дамытудың тұжырымдамасы туралы,
Қазақстан Республикасы Үкметінің 2001 жылғы 6 наурыздағы №333 қаулысымен
мақұлданған. // Туристік қызмет ... Заң ... ...... 2002, - 15-28 – ... Қазақ энсиклопедиясы, 5 том, 456 ... ... Т.К. Жас ... кеңес: оқу құралы. РПИК «Дәуір» Алматы,
2005,- 63 бет.
10. Қазастан Республикасындағы туристік қызмет. Нормативтік құқұқтық
актінің ...... Лем, 2006. -127 ... ... О.Б., ... Б.Н., ж.б. ... және өлкетану негіздері:
Оқу құралы.- Алматы: ҚазУПУ, 2006,- 99 бет.
12. ... ... ... ... ұсыныстар /Макагонов А.Н.,
Бұғыбаев С.Б., Плахута. – Алматы: Қазақтың дене тәрбиелеу мәдениеті;
институты; 1990. – 47 ... ... ... ... растения в вашем питаний» /М.,
1989/ косалқы автор Дудченконың «Дикорастущие полезные растения» /Украина,
Киев, 1989/ - 258 стр.
14. Алдашев А.А. ... и ... ... 1983 ... ... А.А. ... и туристском походе. Москва 2001 ж.
16. Аппенянский А.И. Физическая тренировка в ... ... ... ... А.И. ... ... ... в
туризме. «Турист» 1990.
18. Аркин Я. Современное горное снаряжения. 1986.
19. Бринк И.Ю. ... ... и ... снаряжения. 1986.
20. Варламов В. Основы безопасности в пешем походе. «Турист», 1983.
21. Веретенников Е.И. Тактика ... ... ... 1990.
22. Веретенников Е.И. Специальная подготовка к высокогорным походам ... Роль и ... ... ... в ... и ... ... «Турист» 1990.
23. Водоходов А.А. Горный туризм, Алматы, 1974.
24. Волков Н.Н. ... ... в ... М., ФиС, ... ... В.Н. По Северному Тянь-Шаню. Горные туристские маршруты по
Заилийскому Алатау и Кунгей Алатау. Профиздат, 1991.
26. Вуколов В.Н. ... ... и ... ... ... ... пособие для вузов. Алматы, 1996.
27. Вуколов В.Н. Управление туризмом. Введение в специальность. Алматы,
1995.
28. ... В.Н. ... и ... ... специалистов туристской
индустрий в высщих учебных заведениях. Алматы, 1999.
29. ... В.Н. ... ... и ... ... ... ... в Республики Казакстан. Алматы, 2001.
30. Гигиена и самоконтроль туристов. М., ЦРИБ «Турист», 1980.
31. ... С.П. ... и ... ... ... ... С.Р. география туризма Казакстана. Алматы, 1992.
33. Ердавлетов С.Р. Казакстан туристский. Алматы, 1989.
34. ... ... ... Т 1-5. м., ... Краткий словарь современных пониятий и терминов. М., ... Кроп Ф.А. ... ... в ... М., ФиС, ... Маринов Б.Р. проблемы безопасности в горах. М., ... ... Б.А. ... А.А. ... Ю.Н. ... подготовка
туристов. М., 1985.
39. Снаряжение для горного туризма. Л.Б. директор. Провиздат, 1987.
40. Степанова В.И. по ... ... ... восхождений на
вершины района ущелий Левого и Среднего Талгара. Алматы, 1977.
41. www.mountain.ru

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының жалпы физикалық географиясы, жануарлар дүниесі51 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық сипаттамасы12 бет
Анд тау жүйесі30 бет
Мұғалжар тауы69 бет
Мұғалжар тауына физикалық – географиялық сипаттама14 бет
Семей полигоны аймағында кездесетін ұзақ өмір сүретін радионуклеотидтердің таралу заңдылықтары4 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
1926 – 1927 ж.ж. Қытайдың ұлттық- революциялық армиясының Солтүстік жорығы4 бет
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
Аралмен солтүстік Қазақстан аман алып қалуды қалайды21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь