Бұқар Қалқаманұлы


Қазақ әдебиеті көрнекті өкілінің бірі Бұхар жырау — Абылай хан заманыңда өмір сүрген. Әкесі — Қалқаман белгілі батыр.
Бұхар өмірін зерттеушілердің бір бөлігі ақынның өлеңдеріне сүйеніп, оны кедей шаруа тобынан шыққан деп жүр. Бұл пікірді академик жазушы С. Мұқанов пен Қ. Жұмалиев еңбектерінен ұшыратамыз.
С. Сейфуллиннің айтуы бойынша, Бұхар жырау Абылай ханның заманыңда ханның бірінші жыршы-шешен ақылшысы болған. Моласы Баянауылдағы Далба тауының ішінде. Асылы Бұхар кезінде жоқшылық зардабын тартып, басқаға мойын ұсынбаған, ата даңқымен болсын, не өз өткірлігімен болсын, әйтеуір, тәуелсіз, ерен адам болып өскен. Өзіне біткен ақылы мен шешендік өнеріне байланысты ол елге тез танылып, алғыр жырау ретінде атын алысқа жайғанға ұқсайды. Кейін оның хан сарайы маңында да бедел алып, елге белгілі жырау, ақылшы би саналуы да тегін емес.
Бұхардың өлеңдері, өзі тұстас ақындармен салыстырғанда кейінге молырақ жеткен. Оның Абылай туралы өлеңін жазып алып, алғаш пікір айтқан Шоқан еді. Одан кейін жырау өлеңдерін жинап, ол туралы мәлімет берген — белгілі фольклорист, ақын Мәшһүр Жүсіп Көпеев (1857—1931). Бұхар сөздері туралы кейбір мәлімет Құрбанғали Халидовтың „Тауарих Хамсасында" (1911) да кездеседі. Ол кітабының 263-бетінде Бұхардың Абылайды жырлаған сөздерінен үзінділер де келтірген.
Бұхар өлеңдері 1923—1925 жылдары „Таң" журналының 1,2,3,4-сандарында үздіксіз басылды. Оның біразын М. Әуезов бастырды.
Кейін жырау өлеңдерін жариялау ісімен С. Сейфуллин көбірек айналысты. Ол өзінің 1931, 1932 жылдардағы жинағында жыраудың бірнеше өлеңдері мен шешен сөздерін жариялады. Жырау туралы өз ойларын ортаға салды.
Профессор М. О. Әуезов пен М. Жолдыбаев, Ә. Қоңыратбаев өздерінің 1933, 1934 жылдары жарияланған „XIX—XX ғасырлардағы қазақ әдебиеті" оқулығында Бұхар туралы мол мәліметтер беріп, оны әдебиетіміздің рихына енгізгенді.
Ш. Уәлиханов шығармаларында басылып жүрген Бұхар жыраудың „Абылай өлгенде айтқаны" деген өлеңін профессор Ә. Марғұлан Шоқан шығармаларының бірінші томына енгізіп, сол томның түсіндірмесінде

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге








Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бұқар жырау Қалқаманұлы5 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
«Эпостық аңыздар мен ақын-жыраулар »5 бет
Бұхар жыраудың билік шешімдері105 бет
Бұқар жырау (1668-1781)7 бет
Бұқар жырау мен Дулат Бабатайұлының тәлім тәрбиелік идеялары7 бет
Жалпы мектептегі музыка сабағында жыршы-жыраулардың алатын орны75 бет
Жыраулар56 бет
Жыраулар поэзиясы17 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати тәрбие және еңбек тәрбиесі туралы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь