Тілдің табиғаты


Тілдің табиғаты - дегеніміз тіл білімінің маңызды мәселелерінің бірі. Неміс ғалымы Франс Рок тіл биологиялық құбылыс, оны құдай жаратқан деп есептеді. Бұл пікірді ғылым ғалым Авгутсь Шмихер де қолдады. Олар тілді биологиялық организм сияқты туады, өседі, өледі дейді. Ал егер бұлай болған болса тіл атадан балаға тұқым қуалау арқылы беріліп отырады. әрине бұл пікір дұрыс емес. Тіл атадан балаға ген арқылы берілетін құбылыс та емес.
Ол бір ұрпақтан екінші ұрпаққа ауысып отыратын кейінгі ұрпақтың алдыңғы ұрпаққа үйреніп отыратын нәрсе.
Себебі жаңа туған бала өз ата – анасының тілінде сөйлеуі де, сөйлемеуі де, мүмкін. Жаңа туған баланың өскен ортасы өз ата – анасынан басқа болса ол бала сол тілде сөйлеп отыратын даусыз. Яғни бұл тілдің биологиялық құбылыс емес екендігінің дәлелі.
Ал екіншісі бір топ ғалымдар Г. Штейнталь А. Патебния тілді психологиялық құбылыс деп білді. Бұл пікір бойынша тілді құдый жаратқан нәрсе емес, оны жеке адамның өзі туғызды дейді.
Жаңағы пікір сияқты , бұл пікір де қате еді. Егер тіл рухтың туындысы болса онда әр адамның жеке өз тілі болған болар еді. Тұтас халықтардң ұлттық тілі болмас еді. Жеке адамның тілі ұжымда ғана дамиды. Олай болса тіл психологиялықта құбылыс емес биологиялық та құбылыс емес. Тіл - қоғамдық құбылыс себебі қоғам үшін , қоғам мүшелері бір – бірімен пікір алысу үшін қызмет етеді. Тіл - қоғам бар жерде ғана болады. Адам жоқ жерде тіл де жоқ. Қоғам қай жерде пайда болса, тілде сол заманда пайда болады. Қоғамсыз тіл , тілсіз қоғам болмайды.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Тілдің табиғаты
1. Тілдің қоғамдық қызметі
2. Тіл және ойлау
3. Тілдің таңбалық сипаты
4. Тілдің құрылымдық сипаты
5. Синхрония мен диахрония

Тілдің табиғаты - дегеніміз тіл білімінің маңызды
мәселелерінің бірі. Неміс ғалымы Франс Рок тіл биологиялық
құбылыс, оны құдай жаратқан деп есептеді. Бұл пікірді ғылым
ғалым Авгутсь Шмихер де қолдады. Олар тілді биологиялық
организм сияқты туады, өседі, өледі дейді. Ал егер бұлай болған
болса тіл атадан балаға тұқым қуалау арқылы беріліп
отырады. әрине бұл пікір дұрыс емес. Тіл атадан балаға ген
арқылы берілетін құбылыс та емес.
Ол бір ұрпақтан екінші ұрпаққа ауысып отыратын кейінгі
ұрпақтың алдыңғы ұрпаққа үйреніп отыратын нәрсе.
Себебі жаңа туған бала өз ата – анасының тілінде
сөйлеуі де, сөйлемеуі де, мүмкін. Жаңа туған баланың өскен ортасы
өз ата – анасынан басқа болса ол бала сол тілде сөйлеп
отыратын даусыз. Яғни бұл тілдің биологиялық құбылыс емес
екендігінің дәлелі.
Ал екіншісі бір топ ғалымдар Г. Штейнталь А. Патебния
тілді психологиялық құбылыс деп білді. Бұл пікір бойынша
тілді құдый жаратқан нәрсе емес, оны жеке адамның өзі
туғызды дейді.
Жаңағы пікір сияқты , бұл пікір де қате еді. Егер тіл
рухтың туындысы болса онда әр адамның жеке өз тілі
болған болар еді. Тұтас халықтардң ұлттық тілі болмас
еді. Жеке адамның тілі ұжымда ғана дамиды. Олай болса
тіл психологиялықта құбылыс емес биологиялық та құбылыс емес.
Тіл - қоғамдық құбылыс себебі қоғам үшін , қоғам мүшелері бір –
бірімен пікір алысу үшін қызмет етеді. Тіл - қоғам бар
жерде ғана болады. Адам жоқ жерде тіл де жоқ. Қоғам қай
жерде пайда болса, тілде сол заманда пайда болады.
Қоғамсыз тіл , тілсіз қоғам болмайды.

Тілдің қоғамдық қызметі
Тілдің қоғамда ең басты қасиеті неде? деген заңды
сұрақ туындайды.
Тілдің қоғамда ең басты қасиеті қатынас құрамы. Тіл
адам баласының қоғамдық қарым – қатынас құралы сөйлесіп пікір
алысу қоғамда қызмет атқару құралы.
Тіл мен қоғам аралығындағы байланысекі жақты болады.
1. Адам ойы тіл арқылы белгілі болады. Ойлау мен тіл
бір – бірімен тығыз байланысты. Тілдің осы екі қызметінен
басқа тағы бір қызметі бар. ол тілдің атауыштық
(номинатив) қызметі. Тілдегі әрбір сөз, сөз тіркесі белгілі бір
заттың ұғымның атауы. Тілдің төртінші қызметі
эксперсивті, эмоционалдық қызметі.
Тілдің экспресивті, эмоционалды қызметі деп адамның сол
затқа өзінің эмоциясын яғни не жақсы көру, не жек көру,
сезімін айтамыз.
Мысалы, алақай, пай – пай, масқара т.б.
Тіл халық тарихы, өмірінің ізі. Тілден сол халықтың сол
тілді жасаушы, халықтың арман үміті, қайғы қуанышы, сезімі туралы
айтатын пікірлерді біле аламыз.
Тіл талай заман жеміс. ол бірнеше қоғамға қызмет етеді.
М: қазақ тілі феодалдық социалистік қоғам да қызмет етеді.
Қазір нарықтың қоғам қатынас та да қызмет етіп отыр. Тіл
белгілі топтың мұқтажын өтеу емес, қоғамда барлық топтарды
мұқтажын өтеу үшін қызмет етеді.
Олай болса тіл таптық штатқа еге емес, жалпы халыққа
ортақ. Бұл басты ерек шелігі.
Тіл және ойлау.
Тіл мен ойлау өзара байланысты. Дыбыстың тілде абстаркты
ойлауда адамға тін құбылыс.
Біріншіден тілде, ойлауда адам миының жемісі.
Екіншіден тілде, ойлау қоғамдық құбылыс адамның ойы,
арқылы тілдік бірліктер (сөз, сөз тіркесі) байланыс пен объективті
дүние мен байланысқа түседі. оның адамдар бір – бірі мен
сөйлесе еді. Себебі тілдік біліктер байланыстағы заттар мен
құбылстардардың аттары. Сондықтан біз тіл ойлау құрамы
дейміз. Қоғам мүшелерінің өзара пікір алысуы тіл арқылы
жүзеге асады. Адам өз ойын басқаларға тіл арқылы жеткізеді.
Тыңдаушы да айтушының ойын тіл арқылы түсінеді.
Ой тіл арқылы сөздер мен сөйлемдер арқылы
көрінеді, тіл пікір алысу құралы.
Тіл ойлаудың шығуымен бірге қалыптасты және тіл
ойлауымен бірге дамып келеді. Бір нәрсені танып білу үшін
тілдің атқаратын қызметі зор. Себебі бір затты жақсы
тану ат қою үшін ең алдымен сол заттың басты
белгілерін білу, білсек оны тану қиын емес.
Мысалы; Ненетс тілінде солтүстік мұзды мұзды жағалауында
тұратын халықтарда қардың түрін білдіретін 40 шақты отаумен
бірге қар ұғымын білдіретін сыра деген сөз бар. Бұдан
шығатын қорытынды сөз ұғым – абстракты немесе нақтылы, немесе
деректі, дерексіз болып бөлінеді.
Адам тіл арқылы ойлайды. Ұғым – сөз арқылы жатталып
қалады. Сөз мазмұны мен форма ұғым мен мағынасы жасайды.
Сөздің формасын дыбыстық құрамы туғызады.
Ұғымның сөзбен (формамен) айтылуы қаншалықты міндетті болса
сөздерді дыбыстар тіркесінен тұрады.
Сөздерді бір – бірімен қосып айтудан ойды білуге болады.
Олай болса тіл ойды жеткізу құралы. Тіл біздің ойымызды
жеткізіп қана қоймай, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тілдің табиғаты мен мәні
Тілдің табиғаты мен мәні жайлы мәлімет
Тілдің құрылымы
«Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет тілдің нұсқалары)»
Тiлдiң функциялары
Тілдің грамматикалық жүйесі
Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет тілдің нұсқалары)
Тілдің таңбалық сипаты
Тілдің танымдық қасиеті
Топырақ табиғаты
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь