Инфляцияның экономикалық-әлеуметтік салдарлары

Жоспар

Кіріспе
1. Инфляция ұғымы және мәні
1.1 Инфляция көп факторлы құбылыс
1.2 Инфляцияның түрлерін жіктеу
1.3 Инфляция себептері
2. Инфляцияның экономикалық.әлеуметтік салдарлары және антиинфляциялық саясат
2.1 Инфляция мәні мен салдары
3. Қазақстан Республикасындағы инфляцияның ерекшеліктері
3.1 Өтпелі экономикалы кезеңде Қазақстан Республикасының жағадайы
Қорытынды
Қолданған әдебиеттер
        
        Жоспар
Кіріспе 
1. Инфляция ұғымы және мәні 
1.1 Инфляция көп факторлы құбылыс 
1.2 Инфляцияның түрлерін жіктеу 
1.3 Инфляция себептері 
2. Инфляцияның экономикалық-әлеуметтік салдарлары және антиинфляциялық
саясат 
2.1 ... мәні мен ... ... ... ... ерекшеліктері 
3.1 Өтпелі экономикалы кезеңде Қазақстан Республикасының жағадайы 
Қорытынды 
Қолданған әдебиеттер
Кіріспе
Инфляция проблемасы экономикалық ғылымда маңызды орын алады оның
көрсеткіштері мен әлеуметтік – экономикалық ... ... және ... ... ... ... ... күрделі рөл
атқарады. Қазіргі замандағы жағдайларда осы мєселенің өзектілігі
инфляцияның дамуының ... ... ... және ... мен ... ... ... бағыттарын айқындау
қажеттілігімен анықталады. Менің курстық жұмысымның тақырыбын таңдауыма
инфляция проблемасын жеткіліксіз зерделеу аспектісі ... ... ... ХХғ. ... жартысында инфляция болмаған елдер тіпті жоқ. Егер
30-шы жылдары ... ... ... ... одан ... ... ... болды. Инфляцияның жылдық темпілері әлемдік экономикада
2,9%-дан 50-ші жылдары, 11%-ға дейін 80-ші жылдары өсті. Қазақстандағы
макроэкономикалық құбылыстардың ... ... бұл ... ... құрылым. 
Қазіргі замандағы инфляцияға бірқатар айырмашылықтар тән: егер бұрын
инфляция локальді сипатта болса, ал қазір- күнделікті, барлық орамды;егер
бұрын үлкен және кіші ... ... атап ... ... ... ал қазір- хроникалық; қазіргі замандағы инфляция ақшалай ғана емес,
сонымен бірге ақшалай емес факторлардың да әсерінде тұрады. 
Осы ... ... ... ... инфляция ұғымы, оның турпаттары,
даму заңдылықтары беріледі. Мұнда бірқалыпты, қарқынды инфляция және
гиперинфляция сияқты осындай маңызды ұғымдар қарастырылады. Сондай-ақ
теңгерілген және ... ... және ... ашық ... ... ... ... Және осы бөлімде инфляцияның
негізгі себептері ашылған. 
Екінші бөлімінде инфляцияның салдарлары: бағаның өсуі мен табыс нормалары,
экономикалық және єлеуметтік шиеленістердің асқынуы, халықтың ... ... ... ... ... ... ... үшінші бөлімінде Қазақстан жағдайындағы инфляция ерекшеліктері туралы
айтылады. 
1. Инфляция ұғымы және мәні.
1.1 Инфляция көпфакторлы құбылыс. 
Экономикалық құбылыс ... ... көп ... бойы ... келе ... ... ... 1861-1865жж. азамат соғысы тұсында, екі жыл
ішінде доллардың 60% - ға сатып алу қабілетінің төмендеуі кезінде қолданыла
бастады. Инфляция ... не? ... – бұл ... ... ... . Ал ... жалпы анықтамасы – бұл елде айналымдағы қағаз ақша
көлемінің тым көбейіп кетіп, оның ақша ... ... ... құнсыздануына
ұласуы және соның салдарынан тауар бағасының өсуі. Қазіргі кезде қолданылып
келе жатқан анықтама – бұл ұсыныс пен ... ... ... ... өсуіне байланысты басқа да ұлттық шаруашылық пропорциялар бұзылуы
нәтижесі. Жаңа қоғамда инфляцияда көрінетін байланыс қиындады: қағаз
ақшаның алтынға тәуелдігі ... ... ақша ... ... ... және ... жаңа халықаралық сипатта қалыптасыда. Бұның бір
себебі мынада: көп елдер инвестицияны ынталандыру және экономиканы емдеу
құралы ретінде ақша шығару ... ... ... инфляцияның жоғарғы
қарқыны мемлекеттің қағаз ақшаны шектен көп шығаруымен байланысты, бұл
эмиссия ішкі айналым қажеттілігін де асып кетті. Нәтижесінде ақша
құнсызданады, баға өседі, ... ... ... ... ... – қоғамдық ұдайы өндіріс процесіндегі сәйкессіздіктен
туындайтын бағаның өсуі ретінде анықталады. Ақша массасының өсуі ірі
масштабқа жеткенде инфляцияның басты ... ақша ... ... табылады. 
Инфляция – бұл күрделі де, көпфакторлы құбылыс; ал қағаз ақша айналымына
негізделген экономикаға тән және ұдайы өндіріс процесінің бұзылуымен
сипатталады. ... ең ... ... ... өсуі және шетел
валюталарының қымбаттауы ретінде көрінеде. 
Алтын немесе күміс ақша айналымы кезінде инфляция болмайды, неге десеңіз, ,
ақша ол кезде құндылықтың ... емес ... ... өзі ... ақша ... алтын – күміс қорымен реттелген. Қағаз ақша айналымында
жағдай басқаша қалыптасады. ... ... ақша ... тек белгісі ғана.
Қағаз ақша қазына сақтау қызметін толық атқара ... Қор ... ... ... ... ... алуға ұмтылады. Қор ретінде қағаз ақша
шектелуі көлемде ғана сақталады. ... көбі ... ... ақша ... қажеттіліктеп тыс өседі. Артық ақша сұранымды
арттырады. Артық сұраным, өз кезегінде бағаларға қатты ықпал жасап, оларды
көтеріп жібереді.
1.2 Инфляцияның түрлерін ... ... ... ... ... ... ... болады. 
Баға өсуінің қарқыны бойынша: 
1.Бірқалыпты – жылына 10% - ға дейін 
2.Шоқырақтау – жылына 20% - дан 200% - ға ...... 1000% - ға ... ... жеке ... осы ... ... жақтаушы экономистер
инфляцияның бірқалыпты(баяу) түрін өндірістің дамуына қосымша оңды әсер
ететін фактор ретінде қарастырады. Баяу инфляцияны олар мемлекеттің бірден
– бір тиімді саясат ... ... ... ... ... инфляция
саясаты өндіріс пен нарық жағдайларының өзгеруіне сәйкес бағаларды реттен
отыруға мүмкіндік береді. 
Шоқырақтау (қарқынды) инфляция – экономика үшін едәуір қиын жағдай, біраз
іскерлік ... көбі ... ... ... ала ... ... береді. 
Гиперинфляция – инфляцияның ұлттық өндіріс пен жұмыс бастылық, көлеміне
күйретерліктей ықпал жасайтындай төтенше тез қарқынды өсуі ... ... ... ... ... мыңдаған процентке артқан
жағдаймен сипатталады. Гиперинфляция кезінде бағалардың асу қарқыны
айналымға ... ақша ... ... көп есе ... ... ... егер бағалар жайлап, тұрақты өсіп келе жатса халық пен кәсіпорын
олардың одан әрі көтеріле түсуіне дайындалады. 
Инфляция ашық және ... деп ... ...... ...... жоғарлуы. 
Ашық инфляция жағдайында бағалардың өсуі және өсу қарқыны айқын байқалады
және ресми түрде есепке алынады. Бірақ, бағалардың деңгейі ... ... ... да, құнсыздану (инфляция) жағдайы қалыптасуы мүмкін.
Инфляцияның бұл түрлі тауар тапшылығынан көрінеді. Тауарлардың тапшылығына
байланысты оларды ақшаға сатып алу қиындайды, яғни ақша ... ... ... үшін ... ... қажет: 
1.Бағаның өсу қарқыны (баға индексі). 
2.Әр түрлі тауар топтары бойынша бағаның өсу ... ... ... және ... ала ... белгі тұрғысынан жоғарыда аталып кеткендей бояу, секірмелі 
және гиперинфляция деп ажыратылады. 
Екінші белгі тұрғысынан инфляцияның екі түрін ажыратады: тең және тең ... ... әр ... бағасы бір – біріне қатысты –өзгермейді, ал тең
емес инфляцияда әр тауардың бағасы бір – біріне қатысты үнемі өзгеріп
тұрады. 
Инфляция теңгермелі ... ... ... яғни ... бір ... және ... Бұл ... бағалардың бір жылдық өсуіне сәйкес процент кесімі
(ставкасы) де өседі. Нарықта тепе – теңдік (тұрақтылық) сақталады.
Теңгермелі емес инфляция кезінде жеке товар ... бағы ... ... ... ... белгіден күтілетін және күтілмейтін инфляцияны бөледі. Күтілу
факторы инфляцияның салдарынан ... Егер ... мен ... ... баға 5 есе өсетінін білсе, онда тиімді ... ... олар ... ... тауар бағасын 5 есе көтереді және ешкім күтілетін
инфляциядан зардап шекпейді. Ал күтілмейтін инфляция жағдайында бағаның 10%-
ке өсуі ... ... күрт ... ... ... ... ... білген жөн. Тосылған инфляцияны
алдын ала болжауға болады, немесе оны үкімет арнайы мақсатпен
«жоспарлайды». Тосын инфляция бағалардың кенеттен және тез ... ... ... ақша ... және ... жүйесін бұзады. Тұрғындар
бағаның өсуінен сескеніп, қолындағы қаражатын сақтап қалу мақсатында
тауарларды жаппай сатып ала бастайды. Сондықтан нарықта қалыптасқан жағдай
бұзылады, ... мен баға ... да тез ... ... ... ... ... түрде өсуі тұрғындардың «инфляциялық, тосу
психологиясын» туғызады. Егер тосын инфляция (бағаның кенеттен өсуі)
экономикасы дамыған елде пайда болса, ал нарық жағдайына ... ... ... ... да қуатты елде тұрғындар бағаның уақытша
ауытқуынан қорықпайды; және бағаның өсуі қаншама тез болса, соншама оның
құлдырап түсіп кетуі әбден мүмкін ... ... ... олар бағаның
түсуін күтіп табысын үнемдеу мақсатында сатып алуды күрт табысын
қысқартады. Нарықтық сұранымның қысқаруы баға деңгейіне әсер ... өсуі ... ... ... ... бастапқы қалпына
келеді. 
Басыңқы инфляция жағдайында бағаны мемлекет реттейді, бұл СССР ...... ... Сондықтан тауарға сұраныстың өсуінде баға көтерілмейді (бұл
нарық шартына сәйкес) және тепе – теңдіктен төмен болады. ... ... ... ... көлеңкелі экономиканы тудырады. Қажет тауарда іздеуді
сатып алушы сатушыға қажетінен көп ... ... ақша ... ... ... ... Сосын өндірушілерде тауар өндіруге ынта болмайды.
Соңында сұраныс пен ұсыныс арасында дисбаланс күшейеді. 
Инфляция – қоғамдық ұдайы өндіріс процесінде сәйкессіздіктен туындайтын
бағаның өсуі ... ... Ұзақ ... болашақта, сондай ақ ақша
массасының өсуі ірі масштабқа ... ... ... ... ... өзгеріс болып табылады. 
Өнімнің көтерме бағасы оларды дайындауға кететін шығындардың өсуімен
байланысты өсіп ... ... әр ... ... табыстарды
мемлекет тарапына қайта бөлу есебінен кейбір тауарлар шеңберіне бөлшек
сауда бағасы тұрақты болып отырады. ... ... ... ... ... тауарларды шығару орын алды. Кейбір тауарлардың бөлшек
саудада болмағанына қарамай төменгі ... ... ... ... ... ... ... туралы айтуға мүмкін берері сөзсіз. 
Батыс елдерінің экономистері жасаған теорияларда альтернативті концепция
ретінде сұраным инфляциясы және ... ... ... ... инфляцияның қалыптасу себептері қарастырылады. Сұраным
инфляциясы жалпы сұраным арасындағы тепе – теңдіктің сұраным жағынан
бұзылуын білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... ресурстарының толық іске қосылған жағдайында өндіріс құралдарына
қосымша сұранымның ... және ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Осы жағдайларға
байланысты айналымға артық ақша массасы шығын, жалпы баға ... ... ... ... ... ... ... айналымдағы артық төлем
ақша массасы шектеулі. Мұндай жағдай толық жұмыспен қамтылуда, жалақының
өсуінде пайда болады, бұдан жинақталған сұраныс артық болады, ал бұл
бағаның ... ... ... ... ... қатар шығын
инфляциясы деп те атайды, демек өндіріс ... ... және ... ... бағаны көтереді.
1.3 Инфляцияның себептері. 
Инфляция негізінен шаруашылықта қалыптасқан әр түрлі диспропорцияларға
байланысты болатынын еске ала отырып, оның ... ... ... ... бұл мемлекеттік шығындар мен табыстар арасында
қалыптасқан диспропорция немесе тепе – теңдіктің бұзылуы. Бұл ... ... ... көрінеді. Егер тапшылық орталық банктің
несиелі, яғни айналымға қосымша ақша шығару арқылы қаржыланған болса, онда
бұл айналымдағы ақша ... ... және ... ... ... Екіншіден, егер инвестицияларды қаржыландыру жоғарыда айтылған
әдіспен, яғни орталық банктің несие беруімен жургізілетін болса, түптен
келгенде, бұл да инфляцияның себебіне ... ... ... осы ... ... бағалардың жалпы ХХ ғасырда нарық құрылымының
өзгеруімен түсіндіреді. ... ... ... жаңа ... ... қою арқылы олигополиялық фирмалар жалпы сұраным мен ұсыным арасындағы
диспропорцияны мүмкін болғанша ұзақ ... ... ... ... ... экономикалардың ашыла түсуіне, олардың дүниежүзілік
шаруашылық қатынастары жүйесіне тартылуына байланысты инфляцияның бір елден
екінші елге ауысуы ... ... ... де ... пен ... ... бағаның өсуін болжап өздерінің өнімдеріне бағасын арттыра
түседі. Әрбір өндіруші өзін инфляциядан алдын ала сақтандыру мақсатында
өніміне бағаны еселеп көтереді. Инфляцияның себептері сан ... ... ... ... ... бір комбинациясы қалыптасады. 
Дисбаланстің себептерін әртүрлі жағынан түсіндіруге болады. «Инфляция»
ұғымының теоретикалық негізі ... ... үш ... ... ... Кейнс теориясынан; монетаристік сандық тұжырымдамадан; төтенше
шығындардың теориясынан. 
Инфляцияның Кейнс теориясы шаруашылық етуші субъектілердің кірістері мен
шығындарының ... ... және ... ... ... олардың
әсер етуінен шығады, бұл өндіріспен, жұмыспен қамтылудың өсуіне әкеліп
соқтырады. Сонымен бірге жиынтық сұраныстың өсуі ... ... ... ... ... ... инфляцияның себептері ретінде қағаз
ақшаларымен айналым арналарының сандай ернелеушілігін көрді. Төтенше
шығындар теориясының авторлары (Дж.М. ... ... ... ... ... шығындар ғана инфляцияның себебі болады. 
Бағаның өсуінің шын мәніндегі инфляциялық себептерден маңыздыларын бөлуге
болады. Біріншіден, айналымға жіберілген ақшалай ... ... ... ... ... ... ... тапшылығында
айқындалатын мемлекеттік шығындардың теңгерімсіздігі. Егер бұл тапшылық
жаңа ... ... ... ... ... ... онда айналымда ақшалар
массасының өсуіне әкеліп соқтырады. Экономиканы милитеризациялаумен
байланысқан бюджеттік шығындар, әсіресе инфляциялы қауіпті ... ... ... өсуі мемлекеттік бюджеттің хроникалық тапшылықтарының
басты себептерінің бірі болып табылады. Үшіншіден, ХХ ғасырда ... ... ... ... ... ... байланысты. Қазіргі
замандағы нарық айтарлықтай дәрежеде олигополистік болып табылады.
Олигополист ... ... ... ... жасауға ие. Төртіншіден,
кәсіподақтардың қызметі. Мысалы, ұзақ инфляция, 60-шы жылдардың аяғында, 70-
ші ... ... ... ... келісімшарттарына инфляцияны
есепке ала отырып, кірістерін автоматты түрде түзететін өмір қүнының
өсіміне түзетулер ... ... ... ... ... ... ... бір сала екіншісіне залал келтіре отырып шеттен тыс ... ... болу ... ... да, ішкі де ... ... Сыртқы
себептерге көбінесе мыналар жатады: сыртқы саудадан түсетін түсімдердің
қысқаруы, сыртқы саудалық және төлем балансының теріс сельдосы, шикізат пен
мұнайға ... ... есе ... ... құрылымдық әлемдік
дағдарыстар (шикізаттық, энергетикалық, экологиялық). Қазақстандағы
инфляциялық құбылыс, мысалы, қазақстандық экспорттың маңызды бабын құрайтын
жағармайға әлем нарығында бағаның құлауын ... ... ... ... жағдайларында астық нарығындағы қолайсыз коньюнктура.
Банктердің ұлттық валютаны шетелдіктердікіне айырбастауы қағаз ақшаларының
қосымша эмиссиясына қажеттілікті тудырады, бұл инфляцияға апарады. 
2. Инфляцияның экономикалық - ... ... және ... ... мәні мен ... салдары өте күрделі де көп қырлы. Қарқыны баяу инфляция баға
деңгейі мен пайда нормасын өсіреді, сондықтан ... ... ... ... ... жасайтын фактор болады. Бірақ,
уақыт артып инфляция тереңдегенде ол ұдайы өндірістің кедергісіне айналады,
қоғамда экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... қашу белсенділігін арттырады, бұл процесс қарқынды
да, ұлғаймалы түрде жүреді, тауар тапшылығы асқындайды, ақшалай қор жинау
мүддесі жойылады, ақша-несие жүйесінің қызметі ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің қарқынды өсуі фискал (қазына) жүйесіне де теріс әсер етеді,
экономнкада «Танзи-Оливер әсері» деп аталатын нәтиже ... ... XX ... ... ... Америкасы экономистері ашып зерттеген
еді. Инфляция салықтан түскен табысты (түсімді) құнсыздандырады. Мысалы,
егер салықтар жылдың ... ... ... ... осы ... ширегінде төленген болса, онда гиперинфляция жағдайында бюджетке
түскен түсімдер ... яғни ... ... ... мөлшері азаяды.
Инфляция жағдайында тұрғындардың қолында сақталған ақша қоры құнсызданады,
несие беруші мекемелер мен банктер шығын шегеді. 
Экономиканың интеграциялануы (ұлттық ... ... ... бір ... елге ... ... ... бұл халықаралық валюта және төлем
қатынастарын қиындатады. 
Инфляция және жинақтар. Инфляция жинақтардың иелеріне ... ... ... ... өсуімен нақты құн немесе сатып алушылық қабілет қара күнге
деп жинақталған жинақтар азаяды. Инфляция кезінде банктегі жедел есеп
шоттардың, сақтандыру ... жыл ... ... және ... жағдайларды жеңіп шығу үшін бір кезде жетіп отырған басқа да қағаздай
активтердің нақты құны. Әрине, жинақтардың барлық нысандары ... ... ... егер ... деңгейі пайыздық мөлшерден асатын болса, онда
жинақ құны ... ... және ... ...... Инфляция сондай-ақ дебиторшы мен
несиешінің арасындағы кірістерді бөледі. Әсіресе, көзделген инфляция несие
берушілердің (қарыз берушілердің) есебінен ... ... ... ... ... ... екі онжылдықта сатып алушыға
күтпеген бақыт әкелді, мысалы, 60-шы жылдардың ... ... ... ... ... қойылды. Бір жағынан, инфляция салынып
тасталғандарға берешектің нақты ауыртпалығын едәуір жеңілдетті. Екінші
жағынан, үйлердің номиналды құны ... ... ... ... өсті.
Номиналды ұлттық кіріс, демек, салық жиындары да инфляция кезінде өседі, ал
мемлекеттік қарыздың мөлшері өспейді. Бұл ... ... ... ... ... Инфляция осындай пайданы үкіметке
әкелгендіктен, кейбір экономистер ашық түрде сұрақ қояды: қоғам үкіметтің
ынта қоятындығына сене ала ма? Шынында да, Бразилия ... ... ... ... ... ... ... құнын төмендету үшін инфляцияны
соншалықты кең қолданды, қазір несие берушілер қарызды өздерінің
валютасында емес, америкалық доллармен немесе ... да бір ... ... ... ... Бұл ... елдің ішінде қолдануын
болдырмайды. Кез келген инфляция ел ішінде төлеуге қажетті ... ... оның ... ... ... ... ... соқтырады. 
Инфляция және салықтар. Инфляциядан болатын шығындардың тағы да бір маңызды
элементі (дүрыс күткен жағдайларда, бірақ институттардың ... ... ... ... ... ... бейімделу
тауқыметтерінен пайда болады. Мұнда екі ірі проблема бар. Біріншіден, баға
деңгейінің өсуінен ... ... ... ... ... жалпы
көлемінде өседі, осылайша салықтардың прогрессивті өсімінің эффектісі
туады. Егер салықтар кейінгісінің көлеміне қарамай-ақ номиналды кірістерге
тұрақты пропорцияда тұрса, онда ешқандай ... ... ... ... ... ... ... деңгейінен байланысты болатын
пайыздарын төлеуші еді. Салық салу нормасында оның прогрессивті нысанын
қолданған кезде номиналды ... ... ... ... бет алысы
болады, онда инфляция номиналды кірістердің өсіміне келе отырып, нақты
кірістердегі салықтардың да үлесін өсіреді. Екінші меселе ... ... ... ... ... салу кірістері жақсы кездерде де
күрделі мәселе болып жүрді. Мұндай капиталдан түскен ... ... ... ... аса ... мөлшерлеме ретінде салық салынуы керек пе, деген
негізгі сұрақ туындайды. Экономикада инфляция пайда болған кезде осы
проблема одан ... ... ... өйткені капиталдың өсімі нақты
табыстарға қарағанда инфляцияға аса жедел әсер етеді. Бірде бір елде
капиталға салық ... ... ... ... салдарлардың
бейтараптандыруында айтарлықтай табысқа қол жеткізе алмады. Салықтар
саласындағы кейбір мамандар инфляциядан болатын залалдардың көбі, ... ... салу ... өсіруінде де санайды. 
Инфляцияның әлеуметтік салдары да бар, ол ұлттық табыстың қайта ... ... үшін ... ... ... ... ... өсу
қарқыны номиналды (ақшалай) табыстың өсуінен жоғары болады, сондықтан нақты
(реалды) табыс азаяды. Инфляцияның зардабы әсіресе табысы шектеулі
әлеуметтік топтар үшін ауыр ... ... ... да ... ықпал жасайды. 1958 жылы ағылшын
экономисі О.Филлипс осы ықпалды өлшеп көрсететін сұраным ... ... ... ... ... 1861-1956 жылдар аралығында Ұлыбритания
статистика мәліметтерін қолданып Филлипс еңбек ақы келісімдері ... ... ... кері ... білдіретін қисық
сызықты (функцияны) анықтаған. 
Филлипстің анықтауынша, Англияда жұмыссыздықтың 2,5-3%-тен артық өсуі
бағалар мен жалақыны күрт тежейді екен. ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырады деген қорытынды шығады. Басқаша
айтқанда, ұлттық экономикада жұмыссыздықты инфляцияның өсу қарқынын арттыру
арқылы қысқартуға болады. Кейіннен американ экономистері Р. ... және ... ... ... жетілдіріп, оның жаңаша үлгісін жасап берген.
Олар Филлипс моделінде еңбек ақы мөлшерлемесін (ставкасын) тауар
бағаларының өсу ... ... Бұл ... ... ... ... саясатты жүргізу үшін, ең алдымен, жұмыспен қамту,
экономиканың өсуі, ... ... ... анықтауда
қолданылады.
Филлипс қисығы. Қисық сызықтың жылжуы стагфляциялық жағдайды көрсетеді 
Батыс тәжірибесі көрсеткендей, Филлипс кисығын қысқа мерзімдік экономика
жағдайында қолдануға болады, ал ұзақ ... (5-10 жыл) ... ... ... өседі. Ұзақ мерзімде Филлипс заңдылығы сақталмайды және
оны белгілі бір жағдайлармен түсіндіруге ... ... ... ... ... саясатының орны ерекше.
Мәселе мынада: үкіметтің жұмыссыздықты қысқарту мақсатында жүргізген іс-
әрекеттері қысқа ... ... ғана ... ... ... ... ... өсуіне байланысты еңбек ұсынысы артады.
Сонда Филлипс қисығы концепциясына сєйкес ... өсуі ... ... ... ... өсуі осы инфляцияның өсуіне
байланысты жүреді. Бірақ уақыт өткен сайын инфляцияның өсу қарқыны
номиналды жалақының өсуінен артады, сондықтан нақты ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлер де еңбек факторына қосымша сұранысты
қысқартады. Жұмысшылардың ... ... ... ... артық
көтеру талабы кєсіпкерлер үшін тиімсіз болады, бұл нақты пайданы азайтады.
Сондықтан кәсіпкерлер косымша жұмысшыларды жұмысқа алуды тоқтатады, ... ... олар ... орындарын қысқартып, жұмыссыздықты арттырады.
Бұл мәселеге 60-шы жылдары американ экономисі М. Фридмен ерекше назар
аударған еді. Оның айтуынша, ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет екен. Еңбекақы мөлшерлемесінің номиналды
өсуі табыстың нақты өсуіне сәйкес еместігі анықтылған соң ... ... ... болады, яғни стагфляция басталуы мүмкін. 
Филлипс қисығын жұмыссыздық пен инфляция баламасын, талдау құралы ретінде
тек баяу инфляция жағдайында қолдануға болады деген ... бар. Ал ... ... ... 70-ші ... ... ... бағаның
тосын өскен кезіндегідей) бағалардың күрт өсуі жұмыссыздықты бұрынғыдан да
жоғары көтеріп жіберуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... қисығы ұзақ мерзім үшін тұракты экономикалык
заңдылықты көрсетпейді. 
Филлипс қисығының орнына 1979 ж. бастап АҚШ-та және Англияда
«жұмыссыздықтың табиғи деңгейі» деп ... ... ... болған.
Бұл теорияның мәні мынадай: ұзақ мерзімде жұмыссыздықтың деңгейі оның
табиғи деңгейінен артпаса ғана қоғамда баяу ... ... ал ... ... ... ... оңды дамуына әсер ететін фактор
болады. 
Қоғамдағы жұмыссыздық деңгейі оның фрикциондық және құрылымдық түрлерінен
құралған болса, жұмыссыздықтың табиғи (тепе-тең) деңгейі еңбек нарығының
құрылымымен анықталады. 
Бірақ ... ... ... ... инфляцияның өсу қарқынын
төмендетуге арналған экономикалық саясат әрқашан оңды нәтиже бере бермейді.
Бұл саясаттың жақсы жақтарын ескере отырып ... бір ... ... ... ... ... ... дейін төмендегенде де бағалардың
өсуі бірден тоқтамайды екен, керісінше біраз ... өсу ... ... қоса ... ... ... елдерінің көбінде жұмыссыздықтың табиғи
деңгейі өсіп отыр. Мысалы, ... ... ... ... ... тең болса, 80-жылдардың екінші жартысында 6-7%-ке дейін өскен екен. 
Инфляцияның экономикалық субъектілердің экономикалық жағдайларына ықпалы
қарама-қайшылықты болып ... ... ... ... ... ... ... көлемін кемітеді. Әдетте, инфляция тұрақты табыс алушылар
үшін ... ... ... ... ... ... ... иелеріне). Бағаның деңгейіне қарағанда табыстары тез өсетіндер үшін
оның келеңсіз салдарынан құтыларлықтай мүмкіндік бар. Табыстың кеңейтілген
көздері, мысалы, қаржылық ... мен ... ... ... ... бір ... ұтып та, ұтылып та қалуларына жеткізеді.
Инфляция, сондай-ақ, мемлекетке пайдалы да бола алады, мәселен, бюджеттің
жетімсіздігін ... ... ... ... ... қаржыландырып,
инфляциялық салық алады. 
Инфляциялық салық - үкмет айналымға косымша ақша шығарудан алатын ... ... ... ... арқылы өз табыстарын ұлғайтады. Инфляциялық
салық басқа салықтарға ұқсамайды, оның іс-әрекеті бүркемелі түрде
жүргізіледі. Ақшаның ... ... ... ... ... ... бұл ... жоғалтуға (жоюға) әкеледі. Сондықтан инфляциялық салық ақшасы бардың
бәріне салынады. 
Антиинфляциялық саясат. Антиинфляциялық саясаттың мақсаты инфляцияны
басқарушылық етіп, ал оның деңгейін едәуір бірқалыпты етіп ... Ол ...... бюджеттік, салықтық әдістері, кірістер саласындағы іс-
шаралар, сондай-ақ тұрақтандырудың әртүрлі бағдарламалары қолданылады.
Инфляциямен ... ... тура және ... ... мүмкін. 
1) жанама әдістер: а) оларды орталық банктың басқаруы арқылы ... ... ... ә) ... ... банктердің басқаруы арқылы коммерциялық
банктердің несиелік және есептілік пайыздарын реттеу; б) коммерциялық
банктердің міндетті қорлары, ... ... ашық ... ... операциялары. 
2) Тура әдістер: а) мемлекеттің несиелерді және сонымен бірге ақшалай
салмақты тура және ... ... ә) ... мемлекеттік реттеу; б)
жалақыны мемлекеттік (кәсіподақтармен келісу бойынша) ... в) ... ... ... мен ... және валюта бағамын мемлекеттік реттеу. 
Антиинфляциялық саясаттың бірнеше жіктеулері бар. Мысалы, ортодоксальды
және гетеродоксольды. 
1. Ортодоксальды нұсқасы ... ... ... аз ... емес ... ... Бюджеттің теңгерілу және
айналымда ақшалай салмақтың өсу темпін ұстап тұру ... ... ... ... ... ұсынады. 
2. Гетеродоксальды нұсқа экономикалық үрдістердің барысына аса белсенді
мемлекеттік араласуды көздейді, соның ішінде: баға мен жалақының өсімін
уақытша тоқтатып тастау; кәсіпкерлікті және ... ... ... ... ең алдымен салықтық ауртпалықтарды төмендету арқылы;
нарықтық инфрақұрылымды дамыту және өмірге маңызды салалар мен өндірістерді
қолдау; ... ... мен ... ... ... ... жағымсыз әлеуметтік және экономикалық салдары
көптеген елдер үкіметтерін белгілі экономикалық саясат жүргізуге мәжбүр
етеді. Бұл ... ... ең ... мына ... жауабын табуға
ұмтылады: күрделі де тегеурінді іс-шаралар арқылы инфляцияны жою керек пе,
әлде инфляция жағдайына ... ... ... екі ұшты ... әртүрлі елдерде ерекше жағдайларға байланысты шешіледі
екен. Мысалы, АҚШ-та және Англияда инфляциямен күресу ... ... ... ... ... ... елдерде инфляцияға икемделу іс-
шаралары жүргізіліп, тіпті арнайы бағдарламалар да жасалады (табыстарды
индексациялау және т.б.) . 
Инфляцияға карсы саясатты сипаттағанда, екі әдістемені бөліп ... ... ... ... (оны осы ... ... теориясының өкілдері
зерттейді) белсенді бюджет саясаты жүргізіледі - сұранымға ... ... ... ... мен ... реттеледі. Инфляция жағдайында
мемлекет шығындарын қысқартып, салықтарды көтереді. Осының нәтижесінде
сұраным қысқарады, инфляция қарқыны төмендейді. Бірақ сонымен бірге өндіріс
өсуі де ... Бұл ... ... ... ... ... жіберуі мүмкін. Ол қоғам үшін инфляцияны тежеудің
құны болады. Құлдырау жағдайында бюджет саясаты сұранымды кеңейтуге
бағытталады. Егер сұраньм жеткіліксіз болса, онда мемлекеттің ... іске ... және ... ... ... ... Ең
алдымен табысы төмен нарық субъектілеріне салынатын салық қысқартылады. Бұл
бірден ... ... ... тез ... ол ... ... ... жалпы
экономикалық өсу басталады. Бірақ 60-70 жылдары дамыған елдердің тәжірибесі
көрсеткендей, сұранымды бюджет арқылы ынталандыру инфляцияны күшейтуі
мүмкін ... ... ... бюджет шығындарының артуы бюджет тапшылығын
қалыптастырады және салық пен шығын арқылы экономиканы реттеудің
мүмкіншілігі қысқарады. 
Екінші әдістемені жана классикалық ... ... ... ... ... ... арқылы реттеу әдісін кояды. Бұл әдіс экономика
жағдайына жанама түрде икемді ықпал жасайды. Бұл саясатты үкіметке ... ... банк ... ... банк ... ақша ... және қарыз пайызы (процент) кесімін реттейді, сонымен экономикаға
ықпал жасайды. 
Басқаша айтқанда, мемлекет сұранымды шектеу мақсатында инфляцияға қарсы іс-
шаралар жүргізуі ... Жаңа ... ... ... өндірістің
өсуіп ынталандыру және жұмыссыздықты қысқарту саясаты инфляцияны
асқындырады, инфляция бақылаудан шығып кетеді. Инфляция осы күнгі ... ... сай ... инфляция жағдайларын (бюджет тапшылығы,
монополия, қағаз ақша, т.б.) толық жою мүкін емес. Осыған байланысты
инфляцияны толық жою ... ... ... және ... ала ... да көп ... ... жою емес, оны бағындыру, қарқынын
баяулатып, реттеу мақсаты қойылған. 
Батыс елдерінде жинақталған тәжірибе көрсеткендей, инфляцияға қарсы ұзақ
және ... ... ... ... ... ... Бұл шаралар
жиынтығын келесі схема түрінде сипаттауға болады. Мемлекеттің ұзақ
мерзімдік саясаты, біріншіден, халықтың ... ... жою ... Ол үшін кез келген үкімет инфляцияға қарсы саясатты үздіксіз де
тұрақты түрде жүргізіп, тұрғындардың сенімін орнықтыруға тырысады. Үкімет
өзінің белсенді іс-шаралары ... ... ... монополиямен
күрсу, т.б.) нарықтың тиімді кызмет атқаруына жағдай жасайды. Үкіметтің
мұндай саясаты тұтынушылардың сана сезіміне қажетті әсер ... ... ... ... ... ... салықтарды арттырып, бірақ мемлекеттік шығындарды қысқарту
арқылы бюджет тапшылығын реттеу іс шаралары жүргізіледі. Бюджет тапшылығын
Орталық банк ... ... ... ... ақша ... ... іс ... нақты айтқанда, жылдық ақша
көлемінің өсуіне шек қою, бұл инфляцияның өсуін қадағалауға мүмкіндік
береді. 
Төртіншіден, сыртқы факторлардың әсерін әлсірету. Жеке алғанда, бюджет
тапшылығын ... үшін ... ... ... ... қарыздардың
экономикаға жасайтын инфляциялық ықпалын әлсірету. Бұл өте күрделі және
өзекті ... ... оны ... ... жеке ... ... ... мерзімдік саясат инфляция қарқынын уақытша төмендетуге бағытталады.
Бұл мақсатта мемлекет өз ... ... ... ... ... ... түсірсді; қосымша өнім өндіретін кәсіпорындарға
әртүрлі жеңілдіктср береді; акцияларды сату арқылы инфляциялық сұранымды
қысқартады; көлемді импорт арқылы да ұсынымның өсуін, бағаның тұрақтануын
қамтамасыз ... ... ... аркылы да инфляцияға қарсы әсер етуге болады.
Ол үшін салымдарға төленетін процент кесімдерін арттыруға болады. Сонда қор
сақтау ... ... ал ... шығындары қысқарады. 
Инфляцияға қарсы саясаттық байланысты инфляциямен күресу шығындары ... ... ... ... күрес жұмыссыздықты арттырып, өндіріс
көлемін қысқартуы мүмкін. Мамандардың ... ... ... үшін ... оның табиғи деңгейінен 2%- ке арттыру қажет
болады екен, бірақ бұл жағдайда ЖҰӨ-нің көлемі оңтайлы деңгейінен 4%-ке
төмен калыптасады. 
Инфляцияны ауыздықтау үшін көптеген ... ... 60-шы ... ... пен бағаны реттеу саясатын жүргізген еді. Бұл саясат негізінен
табысты шектеуге ... ... ... ... ... ... әдісіне жақын болғандықтан, қойылған мақсатқа әрқашан жеткізе
бермеген. АҚШ тәжірибесі көрсеткендей, табысты ... ... ... ұзақ мерзімде тұрақты нәтиже бермеген. 1971-1974 жылдары АҚШ
үкіметі жалақы мен баға деңгейін тікелей реттеу тәртібін ... ... ... соңында табыс пен бағаны тікелей реттеу тәртібі жойылып, оның
орнына орындауға ... емес ... ... ... ... болатын.
Ал 80-жылдардың басында президент Р. Рейганның әкімшілігі бұл мәселемен
айналысатын мемлекет мекемелерін ... ... ... ... ... ... ... экономикалық кезеңдегі Қазақстан Республикасының жағдайы 
Осы күндері Қазақстанда қалыптасып отырған инфляцияның ерекшеліктерін және
негізгі себептерін бұрынғы Кеңес Одағының ... ... ... ... ... және баға жүйелерінің кұрылымдық
диспропорцияларынан іздестірген дұрыс болады. 
Қоғамдық өндіріс кұрылымы қаржы баға жүйелерін ... ... ... ... мен баға жүйелерінде де сәйкессіздіктер
пайда болады. 
Кеңес экономикасының 70-ші жылдың даму ... ... ... әр бесжылдық сайын тоқтаусыз ұлғайып тереңдеп отырған.
Кеңес экономикасында тарихи түрде қалыптасқан диспропорцияларды бірнеше
топқа ... ... ... ... ... мен ауыл ... ... алшақтық; 
2) ауыр өнеркәсіп пен жеңіл өнеркәсіп арасындағы сәйкессі
Қорытынды
Инфляция проблемасы ... ... ... орын алады оның
көрсеткіштері мен әлеуметтік – экономикалық салдарлары ... және ... ... ... ... ... ... рөл
атқарады. Қазіргі замандағы жағдайларда осы мєселенің өзектілігі
инфляцияның ... ... ... ... және ... мен ... саясаттың негізгі бағыттарын айқындау
қажеттілігімен анықталады. Менің курстық жұмысымның тақырыбын таңдауыма
инфляция ... ... ... аспектісі елеулі әсерін тигізді.
Дүниежүзінде ХХғ. екінші жартысында ... ... ... тіпті жоқ. Егер
30-шы жылдары негізгі проблема жұмыссыздық болса, одан кейін негізгі
проблема инфляция болды. Инфляцияның жылдық темпілері әлемдік ... 50-ші ... 11%-ға ... 80-ші ... ... Қазақстандағы
макроэкономикалық құбылыстардың ерекшеліктеріне келсек, бұл «стандартты
емес» нарықтық құрылым.
Қазіргі замандағы инфляцияға бірқатар айырмашылықтар тән: егер ... ... ... болса, ал қазір- күнделікті, барлық орамды;егер
бұрын үлкен және кіші ... ... атап ... ... ... ал қазір- хроникалық; қазіргі замандағы инфляция ақшалай ғана емес,
сонымен ... ... емес ... да ... ... ... ... инфляция көп уақыт бойы қолданылып келе жатыр.
«Инфляция» термині АҚШ-та 1861-1865жж. азамат соғысы тұсында, екі жыл
ішінде доллардың 60% — ға ... алу ... ... ... ... ... ... не? Инфляция – бұл бағаның жалпы деңгейінің
өсуі . Ал инфляцияның жалпы анықтамасы – бұл елде ... ... ... тым көбейіп кетіп, оның ақша тауары (алтын) жөнінде құнсыздануына
ұласуы және соның салдарынан тауар бағасының өсуі. ... ... ... ... ... – бұл ... пен сұраныс арасындағы дисбаланс жєне
бағаның өсуіне байланысты басқа да ұлттық шаруашылық ... ... Жаңа ... ... ... ... ... қағаз
ақшаның алтынға тәуелдігі мүлдем үзілген; ақша айналымының дәстүрлі заңы
бұзылған және инфляция жаңа халықаралық сипатта ... ... ... ... көп елдер инвестицияны ынталандыру және экономиканы емдеу
құралы ретінде ақша ... ... ... ... ... жоғарғы
қарқыны мемлекеттің қағаз ақшаны шектен  көп шығаруымен байланысты, бұл
эмиссия ішкі айналым қажеттілігін де асып кетті.  Нәтижесінде ақша
құнсызданады, баға өседі, ... ... ... ... ...... ... өндіріс процесіндегі сәйкессіздіктен
туындайтын бағаның өсуі ретінде анықталады. Ақша массасының өсуі ірі
масштабқа жеткенде  инфляцияның басты факторлары ақша массасындағы ... ... ... ... В. «Экономикалық теория» — Алматы, 2003ж.
2. Осипова Г. М. –Экономикалық теория негіздері/ Алматы 2002ж
3. Сейтқасымов Ғ. С. – ... ... ... ... ... 2001ж
4. Халықаралық Қазақстан сайты (www.kazakh.ru)
5. Қабдиев Д. Қ., Оралтаев Т. Қ., Ескендіров Ә. Е., Бекмолдин С. ... Б. Х., ... А. Б., ... А. Т. – Экономикалық саясат/
Алматы: экономика 2002ж
Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляцияның салдарлары4 бет
Инфляцияның себептері және экономикалық-әлеуметтік салдарлары28 бет
Инфляцияның себептері мен салдарлары31 бет
Инфляцияның экономикалық-әлеуметтік салдарлары және антиинфляциялық саясат28 бет
Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарлары12 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Дамыған елдердегі баға белгілеу6 бет
Инфляция жайлы46 бет
Инфляция жағдайы46 бет
Инфляция және оның экономикалық мәні34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь