Оңтүстік Қaзaқстaн oблысының егіншілік шaруaшылығынa сипaттaмa

МAЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

1 OҢТҮСТІК ҚAЗAҚСТAН OБЛЫСЫНЫҢ ЕГІНШІЛІК ШAРУAШЫЛЫҒЫНДAҒЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ ... ... ... ...5
1.1 Oңтүстік Қaзaқстaн oблысындaғы суaрмaлы егіншіліктің су ресурстaрымен қaмтaмaсыз етілуі ... ... ... ... .5
1.2 Қaзіргі егіншілік шaруaшылығындaғы минерaлды тыңaйтқыштaрды пaйдaлaну мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

2 AУЫЛ ШAРУAШЫЛЫҒЫНДA ЖЕРЛЕРДІ ТИІМДІ ПAЙДAЛAНУ ЖOЛДAРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.1 Aуыл шaруaшылық мaқсaтындaғы жерлерді пaйдaлaну ерекшеліктері ... ... ... ... ...12

3. OҢТҮСТІК ҚAЗAҚСТAН OБЛЫСЫНЫҢ ЕГІНШІЛІК ШAРУAШЫЛЫҒЫНA СИПAТТAМA ... ... ... ... ... ... ... ...33
3.1 Oңтүстік Қaзaқстaн oблысының егіншілік шaруaшылығынa жaлпы сипaттaмa ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
3.2 Егіншілік шaруaшылығынa пaйдaлaнылaтын тoпырaқ жaмылғысынa сипaттaмa ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36

ҚOРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ПAЙДAЛAНЫЛҒAН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
        
        Мaзмұны
|кіріспе............................................................|3 |
|.............................................. | |
|1 ... ... ... ... ... | ... |
|..................................... |5 ... ... ... ... ... егіншіліктің су | ... ... |5 ... ... | ... ... ... шaруaшылығындaғы минерaлды тыңaйтқыштaрды | ... |9 ... | |
|2 AУЫЛ ... ... тиімді пaйдaлaну | ... ... | ... Aуыл ... ... ... ... | |
|ерекшеліктері |12 ... ... | ... OҢТҮСТІК ҚAЗAҚСТAН OБЛЫСЫНЫҢ ЕГІНШІЛІК ШAРУAШЫЛЫҒЫНA | ... |33 ... ... ... ... ... ... жaлпы | |
|сипaттaмa..........................................................|33 |
|. | ... ... ... пaйдaлaнылaтын тoпырaқ жaмылғысынa | ... ... | ... ... |43 ... ... тізімі | ... | |
| | ... ... ... ... ... - ... егіншілікпен айналысатын негізгі аудан. Бұл -Қазақстанның бағалы
техникалық және дәнді дақылдары - мақта, қант ... ... ... ... ... суармалы егіншілікті ауданы. Ол бақ, жүзім және қой
өсіру ... ... орын ... Техникалық дақылдарды суару үшін ... ... ... ... ... ... көп ... мақта өсіруге Оңтүстік Қазақстан облысы қолайлы, ал күріш Қызылорда
облысында өсіріледі. Қант қызылшасы темір ... ... ... ... ... аудандарында өсіріледі. Алматы маңында темекі егіледі. Бидай,
арпа, тары тәрізді ... ... ... ... де ... ... егісінің 70%-ын күздік бидай құрайды, өйткені қыс біршама ... көп ... ... оны ... ... ... ... Қазақстан - ірі
бақ және жүзім өсіретін аудан. Тараз, Шымкент алқабында, Арыс пен ... ... ... ... дамыған.
Сондай-ақ мұнда мал шаруашылығы қаракөл елтірісі, өте сапалы меринос
жүнін өндіру дамыған. Ауыл ... ... көбі ... ... ... аудандарына шығарылады, өйткені көкөніс, жеміс-жидек
дақылдары Солтүстік және Шығыс аудандарға қарағанда 1,5-2 ай ерте піседі.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... және ... ... өте жақсы дамыған. Аудан жеңіл және тамақ өнеркәсібінің өнімдерін
шығарудан да республикада ... орын ... ... ... ... және
тамак өнеркәсібі жалпы өнімінің 87%-ы осы ауданның үлесіне тиеді. Бүкіл
республика бойынша жеңіл ... 55%-ы, ... ... ... ... орналасқан.
Жұмыстың зерттелу дәрежесі. Ғылыми жұмыстарды, арнайы әдебиеттерді,
мерзімдік басылымдарды, әдістемелік ... және ... да ... ... ... ... ... шаруашылығының мәселелерін
зерттеу саласында елеулі, әрі маңызды ... ... бар ... ... ... мен ... . Дипломдық жұмыстың мақсаты –
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... бағалау және ауыл шаруашылығының мақсатында ... ... ... ... ... ... Зерттеу нысаны ретінде Оңтүстік Қазақстан Облысының
суармалы егіншілік ... ... ... ... ... ... шаруашылығын
экономикалық-географиялық тұрғыдан бағалау және ауыл шаруашылығының
мақсатында жер ресурстарын ... ... ... ... ... мен ... Дипломдық жұмыс– кіріспеден, 3 бөлімнен,
қорытындыдан ... ... ... 20 ... әдебиеттер тізімі
берілді. Зерттеу жұмысының мазмұнын ашу үшін ... 3 ... ... көлемі 48 бет.
1 ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЕГІНШІЛІК ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ мәселелері
1. Оңтүстік Қазақстан ... ... ... су ресурстарымен
қамтамасыз етілуі
Оңтүстүстік Қазақстан облысының су ресурстары, Арыс - Сырдарияның оң
саласы. Ұзындығы 378 км. Су ... ... 14 900 км², ... сала ... ... ... Бадам, Машат, Ақсу өзендері. ... ... ... ... ... Көлбастау көлінен
(1165 м биіктікте ) басталып, ... ... (130 км), ... км), ... (60 км) т.б өзен ... ... Тау арасынан
шыққан кейін жазықтықпен аяғында да, ... ... ... сумен
қоректенеді, желтоқсанның аяғындақатып, наурыздың бас кезінде мұзды түседі.
Орта су ... 46,1 ... ... темір жол станциясы тұсында). Сазан,тобына,
аққайраң, шортан және т.б балықтар ауланады. Арыс ... және оның ... ... ... ... пен мал ... суландыруға
пайдалынылады. Ондағы шағын ГЭС-термен каналдар бар. 1961 жылы ... ... ... ... ... су ... 31 ... дейін
төмендеді. Өзен суы тығыз, ... ... ... ... мен Жамбыл облысы аймағында өзен ... ... ... ... салу құрылысы салдарынан ОҚО-на жыл сайын
су аз мөлшерде келуде. Ол өз ... ... джер лер ... ... ... ... ... өткен һөзендерден басқа
Қаратау жотасы баурайына бірнеше су ... ... ... Ермексу, Қорашық, Арыстанды, Шаян, Бөген және т.б. ... ... ... ... шөнінділерінде, өзеннің ағып шығу
ағысы едәуір көлемін ... (50-60%) , ал ... ... ... ... шабу үшін ... ... тарылады.
Кейбір өзендердің тасқын сулары да су ... ... ... ... және т.б ... ... өзені геожүйелерінің оң жағалаулық саласында ... ... ... ... табылады. Өзеннің жалпы ұзындығы 220 км.
Су жинағы ауданы 2,2 мың км² . Оның су ... ... ... ... мен ... ... ... батыс пен батыс
баурайларында орналасқан. Өзеннің негізгі қорегі атмосфералық ... ... ... , аз ... жер асты ... ... ... жағынан Қаратас тау ... ... ... ... ... ... және ... Қылқұм ойпаты ... Бұл ... ... ... шөгінділерден құралған. Олардың құрамы
палеоеген және бор ... су ... ... ... ... қысымды неогенге дейінгі кешендерден тұрады.
Бадам – өзені Қаражантау тау жоталарының ... ... ... шығыстан – оңтүстік батысқа бағытталып ағады. ... ... мен ... ... ... мен шекаралас жатыр. Алғашқы 25
км өзен биік таулы аймақта ... ... өте ... ... ... ... ағады . Бұл бөліктегі ... ... ... ) 69 пайыз, шатқалдан шығар деп ... ... ... ... кеңейе түсіп ,арнасы ... бола ... орта ... ... 1,8 -0,4 ... алғашқы 25 км. Өзненнің оң жағасынан 5 , сол ... ... өзен ... қабылданды . Бастауынан 42 қашықтықта
өзенге оң ... ... ірі ... Доңызтау өзені су жинау
алаңы 90 км², ұзындығы 29 км ... ... ... 46 км – ... Ленгір өзені ( су жинау ... 70 км² , ... 19 км) , ... өзені ( су жинау алаңы 150 км , ұзындығы 34 км ) . 62км- ... және көк сулы ... ... ... су ... ... 1060 ... 76км ) , 1000км – Ақбұлақ өзені және 129 км - ең ... ... ... ... ... ... деректерден біріншіден , Бадам ... 62 км ғана ... ... өзен ... бар , су ... ... жер ... ағып , ал ... ... өзендер тармағы
әлсіз дамыған аймақтарымен ағып өтнтіндігі мен көреміз. ... ... ... тармақ салалары ( тек ... ... ) ... ... құяды . Қырық км -ден бастап өзеннің сол жақ жағалауы ... ... ... және оған ... ... өзен ... сулары
135 канал арқылы ( оның ішінде 29 – Бадам өзені , 18- ... ... ... ... -14 ... су -44, Қарабастау-2, Қарсу -2, ... ... -7жер ... және ... ... ... ... көктем суларымен қоректенеді. Көктемде жауын-
шашынның мөлшерінің 50 ... ... ... Осы ... қар ... жиналуы әсерінен өзенде көктемгі көктемгі су
тасқыны ... ... ... ... өте аз ... ... үшін маңызы жоқ. Қысқы және ... мол ... ... су ... салыстырмалы түрде осы ... ... ... ... ... ... өзені геожүйелерінің оқ жағалаулық ... Өзен ... ... ... Төлеби және Сайрам
аудандар аумағын ағып ... Арыс ... сол ... болып
есептеледі. Ұзындығы 133 км. Су ... ... ... ... Талас Алатауының солтүстік беткейіндегі 4042 м ... ... ... ... ағып ... орта ... ені 150-200 м-ге, ... 40-50 м-ге жетеді. ... ... мен қар суы (70%). ... ... ... ауылы тұсындағы 9,68 м³/сек. Кей ... ... ... ... Суы ... ... 200-400мг/л. Ақсу
өзенінің алабында Ақсу-Жабағалы қорығы ... Өзен ... ... және бау-бақшаныв суғаруға пайдаланады.
Көлдері негізінен Сырдария өзенінің ... ... ... өзен ... және жер асты суларымен ... ... 43 көл бар, ... жалпы ауданы 25,94 мың га. ... ... ... ... ... және т.б ... --ұсақты
көлдер көптеп кездеседі. Көлдер негізінен ауыл шаруашылығында ... да ... ... ... ... 8,6 млн м³)аң,
Сарыкөлде (10,2 млн м³) ... ... ... суының (5,9 м³)
емдік мақсатта пайдасы зор. ... ... ... ... ... 98 ... астам гектарды алып жатыр. Оларға ... ... және т.б ... ... су ... 1965 ... бері
іске асырылды. Ол ... ... ... ... ... ... -5200 м³, ұзындығы 6000м, орташа тереңдігі 28,2
м. Көлемі ... және ... ... ... ... тұрған
Бөген су қоймасы 1967 жылы іске қосылған. Ол Арыс ... ... ... 370 м³, ... 5400 ... ... ... шаруашылығындағы минералды тыңайтқыштарды пайдалану
мәселелері
Адамзат қоғамының минералды – шикізат ресурстарын ... ... ... ... ... ... қалпына келтірілмейтін
ресурстарға жатады. Ал бұл ... ... ... ... ... ... ... мүмкін екендігін көрсетеді.
Қазақстан – жердегі ...... ... бай ... ... Әлемдегі алынатын 55 түрлі пайдалы қазбалардың (
олардың 29 –ы ... ... 39 –ы ... ... ... ... өндіру, қайта өңдеу және байыту ... мен ... ... орта жағдайына неғұрлым ... ... ... ... ... ... Республикамызда 197 мұнай
және газ кен орындары, олардың ... 102 ... 29 газ ... ... ... ... 6 мұнай –газ, 11 газ конденсаты және 12
газ кен ... ... ... ... кен ... 3млрд.
тоннасы, ал газдың анықталған қорлары 3 ... ... ... ... мұнай мен газды өндіру Батыс Қазақстанда ... ... ... 90,4% және газ конденсатының 100% өндіріледі. Бұл регион
Қазақстан ... ... ... және экологиялық
жағдайы нашар аудандар қатарына жатады. Тау – кен өндіру ... ... ... жеке тұрғыдыан алғанда да басымдық ... ... 2030 ... ... ... өндіруді жылына қарай 150 млн.т – ға дейін
жеткізу болжамын есепке ... ... мен ... ... өндірудің де экологиялық салдары бар.қоршаған
ортаның эколргиялық жағдайына негативті әсер ... отын ... ... ... уран рудаларының ірі кен орындарын атап өтейік. Жер
қойнауы ресурстарын ... ... және ... ... ... ... тиіс:
– пайдалы қазбалар өндіру ... ... бос, ... ... ... ... кен ... кешенді
түрде өңдеу;
– пайдалы қазбалар кен орындарын ... ... ... ... мерзімін ұзартуға ұмтылу;
– қажетті жағдайларда сирек ... ... ... ... нәрсе қолдану;
– тау ... ... ... ... ... т.б.
Жер қойнауын пайдалану мен ... ... мен мән ... және ... ... , кешенді пайдаланылуына және
экологиялық ... ... ... ... ... ... қорғау аясындағы тау –кен игеру ... Жер ... жер ... ... ... Қ Р заңымен реттеледі
Минералды тыңайтқыштар, әсіресе фосфор тыңайтқыштарын ... ... ... ... ... ... ... Қаратау аймағындағы
шикізат негізінде жұмыс істейтін Жамбыл ... ... ... ... ... ... мол. Сондай-ақ фосфор зауыты Ақтөбеде,
фосформен қоса азот, калий тыңайтқыштарын өндіретін ... ... ... ... іске ... тыңайтқыштарды сөз ... ... ... ... ... калий) басқа өсімдік тіршілігіне өте аз
мөлшерде болса да, қажетті микротыңайтқыштар туралы да айта кету ... ... бұл ... ... ... ... екендігі анықталып ... ... ... ... мал ... ... ... жағдайда, егістіктің өнімі, ал жайылымдағы малдың қоңдылығы жоғары
болады. Қазақстан агрохимиктері бұл салада әлі де ізденіс ... ... тек ... ... туралы сөз еттік. Ал
негізінен егіс өнімдеріне тек минералды тыңайтқыштар емес, ... ... ... ... де көп әсер етеді. Бұл ... ... ... бір түрі ... ... және бактериялы
тыңайтқыштар болып бөлінеді. Органикалық тыңайтқыштардың көп тараған
түрлері малдың ... көң ... құс ... ... ... шөптер.
Органикалық тыңайтқыштарды күрделі немесе кешенді тыңайтқыштар деп те
атауға болады. Себебі оның ... ... ... ... ... заттар да бар. Органикалық тыңайтқыштардың бір түрі - ... ... ... ... ... немес сидерация деп,
еккен кезде топырақ құнарын көп талап етпей, өніп-өсіп жақсы өнім ... не ... ... ... тұрған кезінде тамырымен қоса
жыртып тастауды айтады. Тыңайтқыштың бұл түрі ... және ... ... ... ... ... ... (құмдақ)
органикалық заттармен байыту үшін қолданылады. Бактериялы тыңайтқыштар
өзінің атынан-ақ ... ... тірі ... ... ... ... ... топырақ түзу процесіне, оның
құнарлылығына ... оның ... ... өте ... ... кейбір бактериялар түрлері бұршақ тұқымдас
өсімдіктер ішінде (тамырында) түйіртпекті (клубни) болып өсіп ... ... өз ... ... ... ... көп ... тигізеді.
Топырақ құрамындағы органикалық заттарды да ыдыратып, оны өсімдіктер
үшін ... ... ... ... да ... ... жағдайда көбінде топырақ микроорганизмдері
топырақта өзінше өсе ... Осы ... ... үшін ... ... ... нитрагин, ... ... т.б. ... ... ... тыңайтқыштар енгізу мөселесі оңай шаруа
емес. Бұған ұқыптылық пен ... ... ... ... ... отырып,
үкіметіміз егістікті химияландыру жұмыстарын тиімді жүргізу үшін ... ... ... ... басқармаларын ұйымдастырған.
Мәселе осылардың қолқабысын тиімді пайдалану.
2 АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖЕРЛЕРДІ тиімді пайдалану жолдары
2.1. Ауыл шаруашылығы ... ... ... ... жер - ... ... сөз бар. ... мәселе мекен
етіп отырған жерімізді тазалығы одан дұрыс өнім алу ... ... ... Қай ... егіншілікке жарамды, қай жеріміз ... ... ... ... ... ... сақталатын
жеріміз қайсы, осыны білу, оны адам баласының игілігі үшін дұрыс пайдалана
білу, оны ... ... ... де ... ... Сонда бұл игілікті
істі неден бастау керек деген заңды сұрақ туады. Біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... келтіру,
құрғақ, шөлді жерді суару, сортаң жерлерді мелиорациялау тағы ... ... ... ... ... жерлерді пайдалану
құрылымдары бойынша 27,7% шаруа қожалықтарына , 67,4% ... ... ... үлесіне тиіп отыр. Шаруашылықты ... ... ауыл ... ... ... пайдалану
бөлінісін аудандар мен қалалар бойынша ... ... Іс ... ... ... ... мен инжинерлік ... ... ... ... ... келе ... Қазір егістік алқаптарды түгендеу
(инвентаризация) жұмыстарының аса ... ... ... ... мақсаттары : егістік жерлердің ... ... ... ... ... картинасын ашу , ... ... мен ... ... ... ... , ... жерлерді пайдаланудың тиімділігін
арттырудың іс ... ... мен оны іске ... және
суландыру жүйесінің жағдайын ... ... ауыл ... ... ... ... ... азық –түлік ресурстарын мақсатында жақсарту бірнеше
принциптік жағдайларды ... ... ... ... прогресс деп бұрынырақта ауыспалы егісті енгізу минералды
тыңайтқыштарды ... ... ... ... деп ... қазір
топырақ қабатында химиялық, механикалық және басқалай кері әсер ететін
жағдайларды азайта ... ... ... ... ... ... көп көңіл бөлінеді.Ауыл шаруашылық ... ... ... жеке ... ... ... және ... интенсивтілігі өсу жағдайына ... ... ... ... мәні ... Астық өсірудің
өнуі, мақта,күріш, күнбағыс,жүгері және ... ... ... ... ... ... ... аймағын құру, егістікті
пайдалану ... ... ... ... ... ... кейде
тіпті жеке англоландшафты ... ... ... ... ... Ауыл ... жерін мақсатты пайдалану екі принципті жағдайды
қолайлы түрде үйлестіруге ... ... жер және ... қасиеттерін толық және өнімді пайдалану;
б) халық шаруашылығының ... ... , ... ... пен ... ауыл ... ... деген қажеттілігін
қанағаттандыру.
Ауыл шаруашылық ... ... ... пайдалануды
есепке ала ... ... ... балансы мен
пропорционалдығын жақсартуды ... ... ... аса ... ... ... қажеттілігін анықтау, білу ... алу, ... ... ... ... ... ... жерін пайдаланудың алғы бағыттары анықталады.
Жерді ... ... баға ... келісім жүйесі,
несиелеу қаржыландыру ... әсер ету ... ... ... Ауыл ... ... тиімді пайдалану
барлық өнімді ... ... ... ... ... ... пайдалану деңгейін төмендегі тәртіп бойынша бөлуге
болады: ... ... ... және суарылмайтые егістік,
жақсартылған ... пен ... , ... ... пен
жайылымдар.
Суармалы жер аумағының ... ... ... ... ... ... бұзылуынан
б) суару машиналарының ескіруінен
в) жер ... су беру ... ... қаражаттарының
болмауынан. Суармалы жер ... ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылық
су пайдаланушыларының су беру ... ... ... ... бюджеттік ... ... ... ... жүйесі нашарлайды. Үлкен Келес , ... ... ... ... ... жеке бөліктері
авария жағдайында және ... ... су ... ... жағдайда емес 50% –тен ас там тік ... ( ... 1945 ... бар) ... ... ... түпкілікті жөндеуді қажет етеді. Облыс ... су ... ... ... және ... суармалы жерлерді ... ... ... олар ... ... ... етілмеген. Совхоздар мен ... ... ... базасында шаруа қожалығын, жеке және
ұжымдық ... ... ... ... ... ... жер ... беруіне, ... ... ... ... шешілмей қалуына
байланысты ... су ... ... қалып отыр. Сондықтан
оны ешкім тазаламайды. Су ... ... ... ... ... бәрі ... және ... республиканың ауыл
шаруашылығына кері әсер етеді. Өйткені ... ... ... жердің үлкен үлесін алады, оның климаттың қолайсыз ... ... ... ... ... ... ... мен
суармалы жерлердің кең ... ... ... ерте ... мақта,
жеміс,жидек, жүзімді өсіріп, онымен ... ... ... ... ... жағдайы,оны пайдалану тиімділігі, ... суды ... ... ... ... суару
тәсіліне тәуелді болады.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... көкөніс , бақ, жүзімдіктер сияқты ... ... ... ... кең өріс ... . ... , ... суару жолақтарға жіберу арқылы ... . ... ... ... ... ... суарылатын
бөліктің үстіңгі қабатының тегісі ... ... ... болу ... жер асты су ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... аз аймақтарда ғана қолданылады.
Мақта шаруашылығы ... ... ... ... ... ауданы . Облыстағы мақтаны ... ... жыл ... мың ... ... ... ... өңдейді . Экономикалық
тиімділікке байланысты мақта дақылының егіс ... ... ... . ... мақтаның жоғарғы өнім беретін «МА–3 031» ... , ... ... ... . Сол ... ... , «Красноводская 210» , « Безостая –1» сорттары егіліп ,
жоғарғы өнім алынуда ... ... ... ... ... ... ... жылдары
осы дақыл егілетін жер алқабы көлемінің артуы ... . ... жылы 118 мың ... ... ... егілген болса , 2004 ... 219 мың ... ... , 466 мың ... шитті мақта
дайындалды . Қазір ... ... ... деп аталатын ... ... ... жөніндегі технологиялық тізбек жасау ... , бұл іске ... ... қатар тоқыма өнеркәсібі
орындары да тартылатын ... ... ... терең қайта өңдеумен
«Меландж» ... ... ... ... .
Мақта облыстағы жалпы ауыл шаруашылығы өндірісінің 37
пайызын ... ... ... Егер ОҚО ... ... ... ... жыл сайын 300 –400 мың ... ... ... ... , онда 200 мың ... Мақтарал ауданында
жиналады екен . Мақта саласы ... ... әрі ... үшін мақтаны қайта өңдеудегі ... ... ... ... ... бар ОҚО ... ауданында жіп иіру
фабрикасының құрылысы басталды . Ол ... және ... ... жобасы . Құрылысы 2007 жылдың ... ... ... ... . ... кезде Мақтаралдың мақта
алқаптарын ... ... ... ... ... ... . егер ... жергілікті жерде қайта ... ... , онда ... ... ) сатылатын болады. Мақтарал ауданының ... ...... ... «инада» кәсіпорнының қуаты жылына
5200 ... жіп ... ... . ... ... –8, 5 ... ... көрініс табады. Сонымен қатар «Мақтарал» және
«ақ алтын» АҚ – ... ... ақ ... ... ... ... Осындай қуатты фабрикадан тек Мақтарал ауданы үшін ғана
кем дегенде он ... ... . ... тереңдете өңдеу оңтүстік
өңірді ... ... ... ... ... ... . 2004
жылы ОҚО ның шаруалары 466 мың тонна ... ... ... ... ... көп ... ... шығарады. Бірақ осы талшықтың 3
мың тоннасы ғана ... ... ... ... дайын өнімдерге
дейін ) , қалған бөлігі алыс және ... ... ... ... ... ... өңдеу бойынша отандық
кәсіпорындардың бірі ... АҚ , ол ... ... ... ... жіп йіру өндірісі болған . Сондықтан жіп иіру ... үшін жан ... ... мен жаңа ... ... ... қажет . ... ... үшін ... ... тоқыма өнеркәсібі саласына келуі де біржақты
орындалмай отыр . ... ... ... бұл ... ... ... жақтар кеңестік дәуірдегі уақытты естеріне ... ... бір ... ... болса сол дәуірді қайтарып әкелуге
сенімді.егер 2000 ... ... ОҚО ... мата ... ... 667,6 мың ... метр ... , 2003 жылы шетке шығару мүлде
тоқтаған. Оның ... : ... ... қажетті қаражаттың
жетіспеуінен кеңейтілген ұдайы өндіріс жүргізуге ... ... оның ... ... мақта өңдеуші ... ... ... ... ... емес , шетке сатып
отыр .
Мақта ... қалу ... ... көп , біз ... ... ... тоқталамыз . Біріншіден , жеңіл өнеркәсіп
кәсіпорындарының тоқтап қалуына байланысты ішкі ... ... ... ... ... ... . Екіншіден , шитті
мақтаның әрбір тоннасын өндіруге ... өте көп ... ... , соның салдарынан мақта талшығының өзіндік құнының артуы.
Бүгінде Қазақстан ... ... және оны ... ... көш бастаушы емес . Дегенмен ... ... үшін ... ТМД ... ... ... болып отыр . Біз әлі ... ... ... ... ... және оған ... оларды өндіруге өзіміздің шикізатымызбен ... ... ... ... ... де ... ... отырғанымызды атап
көрсетуіміз керек .
Қазақстандағы мақта талшығының ... ... ... ... ... кеңейтуді қамтамасыз ету үшін мақтаны
және оны қайта ... ... ... ... ... пайдалану
керек . Сондай ақ мақта өндірісінің ұлттық ... ... оң ... ... алғы шарттарын ... ... ... тарды жеңе білудің де маңызы зор . ... ... ... ... ... емес , ол ұдайы
өндіріс үшін және жаңа ... ... , ... ... , ... себу жұмыстарын жүргізуге де жетпейді . Ең ірі ... ... ... өзі демеуқаржымен жұмыс ... отыр ... ... ... ... ... ... осы
бүгіннен бастап өз ... ... ... ... ... . ... ... елдерінің ассойияйиясын құру бойынша белсенділік
танытуы қажет. ЕО– мен ... ... ... , АҚШ ... мақта
зауыттарын ауылшаруашылық ...... ... ... беру ... , ... ... кешенді
қайта өңдеу бойынша ... ... ... ... ... ... ынталандыруға кірісуі керек . осы мақсатта шикізат
өндірушілер мен ... ... ... ... ... ... бірлесе отырып , экономикалық өздерін өздері
қорғау мақсатында ... ... ... ... және заңды жолдармен ... ... . ... ... ... ... шаруашылығын кластерлік негізде
дамыту жоспарлануы тиіс . Мақта ...... өте ... ... мүмкіндігі көп өнім , одан ... ... ... ... ... болады. Ол үшін қайта өңдеу технологиялық
процесін ... ... ... , ... ... ... жасалатын
өнім алу керек .
Мақта кластері үздіксіз ... және ... ... ... ... ... ... тиімділіктің қайнар көзі болып табылады.
Осы күнге ... ... ... ... тек ... талшығына дейін
қайта өңделетін. Жақын ... ... ... үшін жіп ... екі ... іске ... . Ол үшін тек ақша ... емес , ... ... ... ... ... ... ... инвесторларды белсенді түрде тарту ... . ... ... ... ... өнімдерінің сапасы да , сату
рыногы да арта ... ... ... ... ... ... туындап отыр . Ол ОҚО – дағы ... ... ... ... ... мүмкіндік береді . Бұл тек ... ... ... қана ... , ... ... бәсекеге қабілетті дайын ... ... да ... . 2005 жылы ОҚО ... ... 220 мың ... , 2004 ... қарағанда 30 мың ... көп ... , осы ... 402,1 мың ... шитті мақта жинап ... ... көп ... ... ... .
Осындай қалыптасқан ...... ... өз ... ... істеп отырған агроқұрылымдар мен
қайта ... ... , ... ... мен ... ... ... өндірістік қаржылық және әлеуметтік
салдардың ... шыға ... ... ... шығу үшін ... ... ... тұрақты өсіп отыруы , ... ... ... ... ... етеді . ... ... ... сипатта болады , оларды көпсалалық шаруашылық кешенінде
(қаржылық ... ... ... тиімдірек болады .
Бөлшектеніп ... ...... ... ... »
болашағы болмайды; жеке жеке олар ... ... ... жете ... ... ... ғылыми экономистер ... ... ... ... ... ... өндірісін дамытудың негізі » деп ... . ... ... ... мағынасы өеркәсіп , банк ,
сауда және ... ... ... ... ... экономикалық артықшылықтарды пайдалануда болып
отыр агроөнеркәсіптік ... ... мен өсуі ... ... ... ... және оның бәсекелестік
қабілетін халықаралық рынокта ... ... ... ... ... шаруашылығы қайта
өңдеу , ... ... ... ... және ... ... . Мұндай бірігу халықты азық – ... ... , ... , ғылымның , капиталдың тиімділігін
арттыруға, әлеуметтік ... ... ... үйлестірілген
қызмет түрінде сипатталуы тиіс .
Сондықтан да өңірлік ... ... ... ... агроөнеркәсіп топтар ... ... ... сай
деп есептеуге болады. Мұндай ... ... ... ... және банк ... біріңғай ... ... ... ... облыста астық дақылдарының ... ... де , ... да ... . Қуаң аймақтарда орналасқан
жекеленген ... ... ... бес жеті ... ... , ол ... жағдайларда тіпті екі есеге дейін төмендеген .
Бұл астықтың ... ... ... астықты жердің
құнарлылығы аз жерлерге бірте ... ... ... ... , ... ... жем ... дақылдарымен алмастыра ... ... ... ... ... ... өндіру болашақта қолайлы топырақ ... ... ... ... ... ... топталған алғы ... ... 2000 ... ... егіс ... 300 мың ... қысқарту, олардың суармалылығындағы аумағын 80 мың га ... қалу ... тұр . ... дақылдарының өнімділігін багарада
14 ц/га , ал ... ... 40 ц\га ... 740 мың ... ... ... ... , ал облыс халқын нанмен , мал басын жем
концентратымен ... ... ... емес ... ... ... арқылы
негізгі суармалы алқаптарды ... ... ... ... ... ... сәйкес жүргізуді дұрыс деп ... ... ... ... ... ... туралы сенімді мәлімет
алуға , ... ... мен ... орны туралы, жеке іске
аспайтын жарамсыз ... ... жыл ... ұлғаю себептеріне
талдау жасау арқылы олардыауыспалы егістікке қайта ... ... ала іс ... ... ... үшін тыңайған және жарамсыз
жерлерді түгендеу жұмыстарын қажет деп ... 1 Өнім ... мен ... жерлерді пайдаланудағы құрылымдық
өзгерістер
| |1990 ж |2000 ж |2000 ж % 1990 ж-ға ... | | | ... | | | |
| ... ... жиын|Аумақ, |Жалпы жиын|Аумақ |Жалпы жиын|
| |мың га |мың т. |мың га |мың т. | | ... ... |145,3 |80,0 |320 |135,8 |220,2 ... |19,5 |68,2 |40,00 |200,0 |205,1 |293,1 ... |20,1 |98,6 |10,1 |45,0 |49,8 |45,6 ... |119,7 |324,1 |100 |300,0 |83,5 |92,5 ... |10,6 |207,4 |17,4 |318,5 |164,2 |153,2 ... |5,8 |48,2 |16,5 |252,8 |284,5 |524,5 ... |9,2 |128,3 |6,2 |120,8 |147,5 |94,2 ... |9,9 |55,3 |14,6 |160 |201,4 |289,9 ... | | | | | | |
| |14,6 |56,1 |2,9 |160 |147,5 |286,4 ... ... және ... өсімдіктері. Облыстық топырақ–климат
жағдайы облыс халқын картоп , көкөніс және ... ... ... мүмкіндік береді . Осы ... егіс ... ... ... –1,9 мың га, көкөніс –7,3 мың га, азық ... ... –8,2  мың га. ... бұл түрлерінің негізгі
өндірушілері болып ... ... емес ... ... . ... , ... , кіші кәсіпорындар және мемлекеттік
емес ... ... ... арқылы облыста картоптың 86,6
пайызы , көкөністің – 95 пайызы , ... ... 95 ... ... ... бұл ... негізгі өндірушілері болып экономиканың
мемлекеттік емес секторлардың тауар ... ... . 2005 ... және ... жеке ... 82 % ... алаң ... 86 % ін өндірді. Бұл ... ... ... ... ... 82 % жері болды , бұл ... 82 % ... 95 % ... ... ... ... –жидек ,жүзім. Бағбаншылық пен жүзімдіктің ... ... ... ... ... ... өндіріс
көлемінің өсуі үшін ұйымдастыру ... ... . олар ... ... , ... ... ұзақ уақытта
қайтарылуына мамандардың жетіспеушілігіне байланысты . Осы ... ... ... мен ... ... ... пен ... өсіруді орналастыру мен мамандануға , осы
өнімдерді ... ... ... пен ... әртүрлі
түріндегі агроқұрылымдардың қызушылығын арттыруға жаңа ... ... ... . 2005 жылы ... ... 29,5 мың га – ... 2007 жылы 37 мың га деп ... Ал ... ... мың га ... керек . Жеміс және жүзім дақылдарының ... жеке ... , ... және фермерлік шаруашылықтар есебінен
кеңеюде . Жеміс ағаштарынан көбінесе алма , ... өрік , шие ... . ... ... Шымкент , Арыс , Келес аңғарларында өсіріледі ... ... ... және ... ... ... шарап өндіруге
жұмсалатын жүзім сорттары ... ... ... көлемінің қалай ... ... ... жж аралығындағы егістік ... ... ... 2 - ОҚО ... ... ... ... жж мәлімет/
|Жылдар ... ... мың га ... |11757 ... |11278 ... |1028 ... |887 ... |821 ... |852 ... |840 ... |786 ... |814 ... |833 ... |845 ... |876 ... |9088 ... ... жерлерінің қазіргі шиеленісіп отырған ... ... , 1990 ... ... ... , яғни ... ... жыл көлемінде жалпы егістік көлемі жалпы ... 295,2 ... ... ... ... толық пайдаланбаудың ең ... ... ... мен сорлануы. Біздің облыс ... ... ... (280 мың ... жуық ) ... бұл ... ауданына
тән. Мұнда 19,9 мың гектар жер орташа ... ... 4,4 ... аса ... ... жер телемі болып табылады. Шардара
ауданында 3000 мың ... ... ... сорланған. Мұнан басқа
Отырар , Ордабасы аудандарының , Арыс , ... ... ... процесіне іліккен.
Жоғарыда айтылғаннан ... ... ... облыстың басым бөлігін алып ... да ... ... ... ... шешуіміз керек. Тыңайған жерлерді
толыққанды пайдалану ... ... ... , ... , ... Арыс ... өз ... жүргізілмегендігі ... ... ... : ... ... ,
батпақтануы , су жүйесінің жетімсіздігі , су және жел ... ...... май , ... ... ... жетімсіздігі ,
агротехникалық талаптарды сақтамау сияқты обьективті ... ... ... ... ... жерлерді ... ... ... қабылдауымыз керек. ... біз ... ... ... ... ... ... , онда ... біз ... дені сау суармалы
жеріміздің басым ... ауыл ... ... ... ... ... алуымыз ғажап ... ... ... кему ... байқалуда. Мысалға ... ... ... қатысты динамикасында соңғы 10 жыл ... жер ... ... ... ... , яғни
кему сатысы байқалуда. Мысалға : Мақтарал ауданы 1992  жылы ... ... ... 5 центнер ... одан да ... ... ... қол ... , 2005 жылы ... өнімділігі
19 центнерге дейін төмендеп кеткен. ... ... ... қолданбай мақта ... ... еге ... болып отырғаны ... ... ... ... аудандарда іс – әрекеттегі шаруашылықтар ... ... ... ... ... мол техникалық дақыл
ретінде тек ... ... ... ... Ғылыми
тұжырымдалған қормен қатынас жүйесі ретінде ... ... мен жер ... ... іс ... жасалмайды. Мұның
барлығы айналып келгенде ең ... ... ... ... құнды ... мен ... ... әкеліп соғуда.
Осы мәселелерді шешу жолдарына ... ... ... ... . ... таңдағы басты міндеттердің бірі ... ... ... ... бара ... ... құнарлылығын сақтап
қалу мәселесі. Жердің ... ... ... ... ... ... егістікті қолдану болып табылады . Бірақ ... ... ұсақ ... қожалықтарының ауыспалы егістікті
қолдануға құлқы жоқ , оған әрі ... . ... бұл ... ... анық ... . Бұл жерде шаруашылықтарды қызықтыратындай
экономиканы пайдалануымыз керек сияқты . Мысалыға : ... ... ... ...... ... , ... – айыппұл төленуі
тиіс . ... ... ... ... кезекті түрін өткізу
қажет. Мұның ішінде бірінші ... ... ... ... ... мәселесі өткір болып отыр . Бұл ... ... – ауыл ... тауар өндірушілердің
әрқайсысының жер телімдерінің шынайы төлқұжатпен ... ... ... ... еді . ...... ... нақты
қасиеттерін дәлелдейтін көрсеткіштердің ... ... ... ... бағалауға , жерді тиімді және оңтайлы пайдалануға
ұсыныстар ... ... ... еді ... ... барлық түрлерінің аумағының қысқаруы
негізінен келесі себептерге ... ... :
1) ... ... ... мен ... жағдайдың
нашарлауы
2) суару машиналарының ескіруіне және де ... ... ... ... ... жетіспеушілігі
3) суды пайдаланушыларға төлем төлеуге суды пайдаланушылардың
қаражатының болмауы.
Осыған ... ... ... ... аумағының
суармалы жерлері де қысқарады . Сонымен ... ... ... ... ... ... картоп , көкөніс , жем – ... ... ... , ... , май , және ... ... өсуде . Облыста суармалы егіншілікті пайдалану ерте көкөніс
мақта , жеміс , ... , ... ... оны ... ... ... ... ұлғайтуға бағытталған .
Экономикалық негізделген есептер бойынша ... ... ... , ...... , пен ... өндірісінің көлемі маңызды
ұлғаюы керек ... ... ... суды пайдалану жүйесімен суармалы
аймақта агроэкологиялық ... ... ... ... ... ... ... жүйені техникалық жағынан жетілдіру , ең алдымен ішкі
шаруашылыққа ... ... , ... ... мен ... ... гидромелиорация жүйесін барлық деңгейде су ... және ... ... мен тәсілдерін сапалы жетілдіру
– суарудың жетілген техникасы мен ... ... , жер ... суару , суармалы ... ... ... жетілдіру
– суару торабына суды бөлуді оперативті ... ... ... ... ... жылы ауыл ... жалпы өнім көлемі, қолданыстағы бағада,
113,7 млрд. теңгені құрады, бұл 2006 ... ... ... ... артық.
 Ауылшаруашылық өнімінің облыс бойынша жалпы көлемінің – 18%, немесе
20423 млн. ...... ... ... ... ... – 17,8%, немесе 20195 млн.теңге, Сайрам ... ... – 12%, ... 13679,1 ... ... ауданында ауылшаруашылық өнімі көлемінің өсімі – 14,2%, Сайрам
ауданында – 12,4% құрағанын атап кету қажет. Алайда, өнім көлемінің ...... ... ... – 26,9%-ға, Қазығұрт ауданында –
4,6%, Арыс қаласында – ... ... орын ... жылы 367,8 мың тонна дәнді дақылдар жиналған, ... 2006 ... – 101,9%, ... ... – 37,2 мың ... немесе 91,2%, мақта –
438,7 мың ... ... 100,8%, ... – 150,8 мың ... ... ... – 494 мың тонна, немесе 103,6%, бақша өнімдері – 276,9 ... ... 84,4%, ... – 48,4 мың ... ... 81,2%, ...
30 мың тонна немесе 100,3% жиналған. 2007 жылы облыстың барлық шаруашылық
санаттарында 145,6 мың тонна – ет ... ... 566,6 мың ... ... 238,8 млн. дана – ... ... Облыстың барлық аймақтарында ет
және сүт өндірудің артқаны байқалады. Жұмыртқа өндіру ... ... ... ... – 29,5%, ... – 8,1%, ... ... – 7,1%-ға
кеміді.
    2008 жылдың 1-қаңтарындағы жағдай бойынша, облыстағы шаруашылықтардың
барлық санаттарындағы ірі қара мал саны –689,5 мың ... ... ... ... кезеңіне – 107,4%, қой мен ешкі – 3305,3 мың бас, ... ... – 133,9 мың бас, ... 104,2%, түйе – 15,6 мың бас ... ... – 34,7 мың бас, ... 112,4%, құс – 2193,7 мың бас, ... құрады
Оңтүстік Қазақстан - республикадағы суармалы егіншілікпен айналысатын
негізгі аудан. Бұл -Қазақстанның бағалы техникалық және дәнді дақылдары ... қант ... ... ... ... ... ... суармалы
егіншілікті ауданы. Ол бақ, жүзім және қой ... ... ... ... ... ... суару үшін Киров, Арыс-Түркістан, Талас-Асы,
Қаратау арналары салынған. Жылуды көп қажет ететін мақта өсіруге Оңтүстік
Қазақстан ... ... ал ... ... ... өсіріледі. Қант
қызылшасы темір жолға жақын Тараз, Мерке, Алматы, Талдықорған аудандарында
өсіріледі. Алматы ... ... ... ... арпа, тары тәрізді дәнді
дақылдар суармайтын жерлерде де өсіріледі. Дәнді дақылдар ... ... ... ... өйткені қыс біршама жұмсақ, қар көп түседі, сондықтан
оны күзде ... ... ... ... - ірі бақ және ... ... Тараз, Шымкент алқабында, Арыс пен Келес аңғарында жүзім ... ... ... мал шаруашылығы қаракөл елтірісі, өте сапалы меринос
жүнін өндіру ... Ауыл ... ... көбі ... ... ... аудандарына шығарылады, өйткені көкөніс, жеміс-жидек
дақылдары Солтүстік және Шығыс аудандарға қарағанда 1,5-2 ай ерте ... ... ... ... ... және ... ... өте жақсы дамыған. Аудан жеңіл және тамақ ... ... да ... ... орын ... Республика бойынша жеңіл және
тамак өнеркәсібі жалпы өнімінің 87%-ы осы ауданның үлесіне тиеді. Бүкіл
республика бойынша ... ... 55%-ы, ... өнеркәсібінің 40%-ы
Оңтүстік Қазақстанда орналасқан.
Оңтүстік Қазақстан облысындағы ... ... ... мемлекет
тарапынан бөлінген демеуқаржыны уақытында алуда, деп хабарлайды ҚазАқпарат
облыстық ауыл шаруашылығы департаментіне сілтеме ... ... ... ... ... ... ... секторды қолдауға мемлекеттік субсидиялар кесте бойынша бөлінуде.
Бірінші ... 57 ... 964 мың ... бөлу ... ол ... толық игерілді.
Көктемгі ең маңызды демеуқаржының бірі - жанар-жағармай ... ... егіс ... ... ... арзан бағамен 19 мың ... ... ... ... Экономикалық тиімділігі. Арамшөптерге
қарсы алдын ала күресу шаралары, агротехникалық, химиялық және биологиялық
күрес шаралары ... ... алу ... негілгі міндсті -
арамшөптердің тұқымдарымен ... ... ... ... Ол үшін ... жерлердегі арамшөптердің тұқым шашуына жол
бермеу керек. Ол үшін ... ... ... тазалағыш машиналардағы
елеуіштермен триерлерді пайдаланатын 1-2 ... ... ... ... ... ... ... мезгілінде, кешіктірілмей жүргізілсе, арамшөптер
тұқымының негізгі бөлігі ... ... ... ... дақылдармен
бірге көк балаусаға түседі. Дәнді бөлектеп жинағанда тікелей орып бастыруға
қарағанда арамшөптердің ... ... көп ... ... ... ұнтақталған күйінде малға беру
керек. Арамшөптердің таралуына тосқауыл қоятын карантин ... ... ... ... ... елге карантинге жататын ... өтіп ... жол ... ... ... Ішкі ... ... арамшөптер бар алқаптардан олар жоқ ... ... ... ... ... шаралар арқылы жою. Ежелгі ... ... ... ... ... жолы болып табылады. Ауыл
шаруашылығы дақылдарын өсірудегі ... ... ... ... негізгі және себу алдындағы өңдеу болып табылады. Мұның өзі ылғал
жинақтау мен сақтауға және арамшөптерді жоюға мүмкіндік береді.
Қазіргі ... ... ... ... ... сыдыра
жыртып өңдеу игерілген. Бұл тәсіл топырақ бетінде аңыз ... ... ... қыста қар тоқтатуға, ал терең қопсыту қар суын ... ... ... ... ... ең алдымен алғы дақылға байланысты.
Сүрі танаптарда топырақ өңдеуді қарастырайық: алғы дақыл ... ... ... тілгіш қопсытқышпен (КПШ-9, ПГ-3-5) 12-14 см ... Қара ... ... ... ... ... ... тілгіштермен
өңдесімен БИГ-3 имек тісті тырмалармен 4-6 см ... ... ... ... сүрі ... қара сұлы жаппай көктегеннен кейін
КПШ-9, КТС-10-01, ОП-8 ... ... ... Сүрі ... әрі ... атпа ... ... күйіне байланысты, олардың
сабақтанып кетуіне жол бермеген жөн.
Сүрі танапта ... ... ... ... жою үшін КПЭ-3,8
қопсытқышын қолданған ... де ... ... ... ... тамыр-сабақтар орналасқан тереңдікте (14-16 см) 4-5 рет осы
қопсытқыштармен өңдеу барынша тиімді. ... ... ... біршама
қиын, себебі оның тамыр сабақтары ... ... ... ... Солтүстік Қазақстан жағдайында ... ... қара және ... топырақтарда 28-30 см, қоңыр және ашық қоқыр
топырақтарда 24-26 см, сортаң жерлерде 16-18 см ... ... ... ... ... жер бетіне тақату үшін, ... ... ... соң ... тамырсабақтарын тарайды. Азжылдық
арамшөптер сүрі танапты өңдегенде біршама тиімді ... ... ... қара сұлыны сүрі танапты өңдеу кезінде толық жоюға қол жетпейді,
себебі тұқымдардың бір бөлігі тек ... ... ... ... ... күресте ауа райының және өңдеудің тереңдігінің де ... ... ... ... ... ... өте жоғары. Сүрі
танаптан алыстаған сайын астық егістігінің арамшөптермен ластануы арта
түседі. Арамшөптердің бір ... ... ... ... ... ... ... олар қаптап шыға келеді.
Арамшөптермен химиялық күресу шаралары. Химиялық күрес ... ... ... ... ... ... ... Бұл заттарды
гербицидтер деп атайды. Өзінің өсімдікке әсер етуіне қарай жеке дақылдарға
әсер ететін гербицидтер ... және ... ... ... ... ... ... ерітінділер (2,4-Д аминт тұзының
судағы ерітіндісі), суспензия (суланған ұнтақтар - ... ... ... (қойытылған эмульсия - триаллат, трефлан, эптан),
түйіршіктер (триаллат бутильді эфирінің 2,4-Д ... ... ... жер бетіне бүрку тәсілдерімен қолданады. Симазин және атразиннан
басқа гербицидтер қазіргі уақытта ... ал жаңа ... т.б. ... ... - 2,4 Д амин ... ... ерітіндісі,
тек қана атаулары өзгерді.
Суармалы егіншілікте су арқылы ... ... ... ұшақ ... жер ... ... арқылы шашады. Жер бетіне
шашуға (түгелдей және жолақтап) ОПІІІ-15-01, 011 -2000-2-01, ... ... ... ... ... бүріккіштерін қолданады. Жер бетіне
жеделдеткішті (дистаициялық) шашуға ОПВ-1200, ОП-2000, ОМ-200 ... ... жер ... ... жер ... ең жоғарғы улылығы температура 18-24°С болғанда байқалады.
Ауаның температурасы 25-30°С болғанда олар нашар әсер етеді, ал 8-10°С
болғанда ... ... ... ... жылдамдығы 4 м/сек жоғары болғанда
гербицидтерді шашуға болмайды. Гербицидтер ... ... ... бір
мөлшері тигенде улы әсер етеді.
Сондықтан гербицидтермен жұмыс істегенде сақтық жасаған дұрыс. Жұмыс
істеудің алдында қызмет көрсететін адамдар ... ... ... ... ... халат, қолғап, көзілдірік, респиратор жөне
т.б) қамтамасыз етілуге тиісті. Агрономдардың ... ... ... ... керек. Мысалы, трефланды сақтағанда температура
+4°С төмен ... ... ... ... ... ұзақ ... ... төмендейді.
Ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімдерінің ... ... ... ... ... болады. Атпатамырлы арамшөптердің санын
азайтатын тиімді гербицид - 2,4 амин тұзы.
Мұны жүйелі ... ... ең ... ... ... 2.4 Д ... ... (әсер етуші зат (Ә.Е.З): эфирлер - 0,3-0,4 кг/га, ... -1,0 ... ... ... ... (қарақұмықтан басқа) егісінде
гербицидтерді пайдаланудың ең ... ... оның ... ... ... алғашқы кезеңі болып табылады. Солтүстік Қазақстан жағдайында
химиялың қорғау шараларын әрбір шаршы метр алаңында 2 және одан да ... 15 қара ... 75 ... және 20-30 басқа азжылдың арамшеп
өсімдіктері болғанда қолданады. Қара ... ... ... ... ... ерте ... ... өңдеу кезінде триаллат (авадекс БВ) қолданылады
да, міндетті түрде 3-5 см тереңдікке 2,5-3.5 кг/га мөлшерінде енгізіледі.
Бидай одан 1 -2 см ... ... ... егісінде қара сұлының 2-
4 жапырағы пайда болған ... 4 ... ... Препарат бойынша
сіңіру мөлшері ... 2-4 ... және ... ... бір жылдық дара және қосжарнақты
арамшөптерге қарсы прометрин гербицидін ... ... ... ... дейінгі, себумен бірге немесе сепкеннен кейін, егін
көгі пайда ... ... ... ... ... арқылы жүргізеді (2,0-6,0
кг/га). Картопты отырғызған соң бірден прометринді шашып топыраққа ... ... ... ... ... Қазіргі кезде сүрі
танапта арамшөптерді әсіресе атпатамырлы және кіндік тамырлы арамшөатерді
құртатын, жаппай және ... әсер ... ... бар. ... ... ... Ураган гербицидін 2-6 кг/га мөлшерінде қолдануға болады.
Арамшөптермен ... ... ... Көптеген елдерде
арамшөптермен күрестің биологиялық тәсілдерін ... ... ... ... ... ... ... жауларын
(фитофагтарды, ауруқоздырғыштарды) анықтау, басқа ... ... ... ... ... Атап айтқанда, АҚШ-та, Канадада түйтікенмен
күресте Rһіnо-соIIus conicus біз ... және ... ... тәсілдің тиімділігінің ең жақсы мысалы ретінде кактус
опункциясына қарсы Австралияда кактус көбелегін пайдалануын айтуға ... ... ... опукциядан 24 млн гектар жайылым тазартылған.
Қазіргі уақытта арамшөптермен ... ... ... ... ... Зерттеулер, арамшөптердің тұқымдарын жою үшін өте
жоғары жиілікте электромагниттік өрістің қуатын, ал өсіп ... ... ... ... ... ... тоғын пайдалану бағыттарында
жүргізілуде.
3 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысының егіншілік шаруашылығына экономикалық-
географиялық сипаттама
Оңтүстік Қазақстан облысы 1932 жылы 10 ... ... ... ... алабында орналасқан . Жер көлемі
117,3 мың км , бұл Қазақстан ... 4,3 % ... . Ол ... сәл кіші ... ... ... ... екінші орында тұр.
Облыстың ... ... ... ... ... , батысында Қызылорда , шығысында Жамбыл облыстарымен , ... ... ... ... . ... 11 ... ,
8 қала , 13 кент және 932 ... елді мекен бар . Облыс аумағы
171 ... ... ,13 ... ... ... ... табиғат жағдайларымен ерекшеленетін , қысы – қатал , жазы ... , ... ... ... ... ... . ... негізін орасан зор табиғи қорлар мен жеткілікті
еңбек ... ... ... ... , ... майы , ... ... , көкөніс өнімдерін ,
жүзім , бау ... , ... , ... , сыра және ... да алкогольсіз
сусындарды басқа жерлерге жеткізіп отырады . ... ... ... ... егіншілік пен мал шаруашылығы дамып отыр ... ... ... ... ... ... байланысты
дақылдардың көптеген түрлері егіледі.
Облыс ауыл шаруашылығы өнімдерін ... ... аса ... ... ... ... ... түгелдей дерлік осы
облыс аумағында . Облыстың ... ... ... ... ... ... табылады .
Ауыл шаруашылық алқаптары 10268,4 мың га құрайды, оның ... ... ... (430,5 суармалы егістік,көлемі жағынан суармалы
егістік жер ... ... 4 47 мың га жуық ... егістігі бар
Алматы облысынан кейінгі екінші орынды алады. ), ... 9104,8 ... және ... ... 145 мың ... , 2004 жылы ауыл ... 762,6 мың ... ... . Негізінен ауыл
шаруашылық дақылдарының егіс ... ... ... ... ... ... Ауыл ... мамандану бағыты бойынша
ол көршілес ... Орта ... ... ... Орта ... Қазақстан экономикасында да ауданның осы шағын таулы ... ... ... аса ... рөль ... , ... ... альпі және субальпі шалғындары өседі де , мал үшін ... ... ... ... , ... көптеген өзендер басталады.
Тау бөктерлері ... ... ... лесс ... ... ... Егістіктің негізгі бөлігі , ... – ақ ... ... ... және ...... қалалар осында
шоғырланған, сондықтан ... ... ... ... осы тұстан
өтеді . Тау бөктеріндегі тар ...... ... ның барынша
игерілген және экономикалық ... ... ... ... Жер ... ... ... , шабындықтар , жайылымдар ,
су қорлары – ... ... ... , ... мен газ , ... , ... ... бассейнінің фосфоритті ... ... ... ... ... ... аудан. Бұл аймақ Қазақстанның бағалы техникалық
және дәнді да – ...... , қант ... , ... , ... ... өсірілетін басты ауданы. Ол бақ жүзім , қой ... ... орын ... Техникалық дақылдарды суару үшін Киров , Арыс ... ... – Асы , ... арналары салынған. Жылуды көп қажет
ететін мақта өсіруге Оңтүстік ... ... ... . ... егісінің 70%– ын күздік бидай құрайды , өйткені қыс ... , қар көп ... , ... оны ... ... ... ... – ірі бақ және жүзім ... ... . ... Арыс пен ... аңғарында жүзім өсіру күшті дамыған .Ауыл
шаруашылығының өнімдерінің көбі (көкөніс , ... ) ... ... шығарылады, өйткені, көкөніс жеміс – ... ... және ... ... қарағанда 1,5– 2 ай ерте ... ... ... 1 ... ... ... 5 ... , біздің облыс әлдеқайда тығыз орналасқан облыс болып , ... ... ... 18 ... ... ... ... жүргізу үшін үлкенді қомақты жұмыстарды ... ... ... жер ... ... ... жер қорын
анықтаудан басталған. Бұл арнайы жер қоры 1992 жылы ... , ... 739,8 мың ... , ... ... ... егістік көлемі 122,3
мың гектар, оның суармалысы 31,7 мың ... ... ... және ... ... ... ауыл ... айналысамын деген тілек білдіруші азаматтарға ... , ... жер ... ... соңғы он екі жыл бойы ... ... ... жылы 1 қарашасында облыс ... ... жер ... 2762,7 мың ... ... ... 17,5 мың ... егістік
көлемі болып есептеледі.Тек ағымдағы 2005 ... ... ... жер
қорына 141,6 мың гектар егіледі. Мұның төрт мың ... ... осы ... жер қорының ... ... ... ... 156,1 мың ... ... , мұның ішіндегі егістіктің үлесі
7,5 мың гектарды ... ... ... осы ... дейін облыс
көлемінде 65 мыңнан ... ... ... 1,5 ... астам
басқа агроқұрылымдар құрылды. Бұл ... ... 25 – 27 ... құрайды.
3.2.Оңтүстік Қазақстан облысының егіншілік шаруашылығына пайдаланылатын
топырақ жамылғысына сипаттама
Қазақстанның басым көпшілік жерлері құрғақ, тіпті ... және ... ... Бұл ... ... өнімді айналысу үшін
оларды қолдан суармайынша болмайды. Республикамыздың оңтүстік ... ... ... егіншілікпен айналысатын туысқан өзбек, ұйғыр
халықтарымен ... ... ... ... ... ... көптен-ақ бар. Дегенмен оңтүстік Қазақстанда суармалы егіншіліктің
біршама дамуы кеңестік дәуірде болғанын мойындауымыз керек. Ол ... ... ... жөнінен ҚСРО-да Ресей мен Өзбекстаннан кейінгі
3 орында болып, суармалы егіншілік көлемі 2,5 млн. ... ... тағы бір ... ... егіс ... ... көрші елдерге қарағанда көп жоғары. Бұл жағдай практика түрінде де
көптен дәлелденіп жүр. ... ... ... ... күріштен
гектарынан 171 центнер, (Ы.Жақаев, Қызылорда), тарыдан - 201 ... ... ... қант ... - 1600 ... (О.Гоноженко,
Талдықорған) Қазақстанның суармалы жерлеріне алынғаны әлемге әйгілі. Міне
сондықтанда Қазақстандағы ... ... ... мәселелерін негіздеу
мақсатымен республикамыздың сумен қамтамасыз етілген оңтүстік аймақтарының
жерлерінің топырақ-мелиоративтік жағдайлары жан-жақты зерттеліп, ... ... Ұлы Отан ... ... ... ... Қызылордаға жер
аударылып келген топырақтанушы, болашақ аса ірі ғалым В.М.Боровскийдің
атымен тікелей ... 1930 ... ... ... геолог-топырақтанушы мамандығын, академик Б.Б.Полыновтың
жетекшілігімен үздік бітірген В.М.Боровский Қызылордада ... ... су ... ... сонымен қатар жергілікті педагогикалық
институтта дәріс береді.
1940 жылдардың ... ... ... жер ... біршама
танысқан В.М. Боровский Сырдария бойында суармалы ... ... ... үшін ... ... жұмыстармен айналысады. Осы
жылдары жаңа ашылған Қазақ ғылым ... ... ... В.М. ... ... ... ... Сыр бойының топырақ-
мелиоративтік жағдайларын зерттеп, бұл өңірде суармалы егіншілікті дамытып,
күріш тағы да ... ... ... ... Бұл ... ... ... В.М. Боровский алдымен, 1940 жылдардың аяқ кезінде
ауылшаруашылық ... ... ал 1950 ... ... ғылымының докторы дәрежелерін жемісті қорғады. Бұл мәселелер
жөнінде ... ... ... мен ... В.М. ... мен ... екі томдық монографиясы 1950 жылдардың аяқ кезінде ... ... ... Бұл ... Сыр ... ... толық сипатталып, бағаланып, оларды егіншілікке игеру кезінде
қолданылатын мелиорация шаралары анықталды.
Сыр бойы ... ... ... соң, ... ... Іле, Шу, Жайық сияқты ірі өзендер бойлары мен ... ... ... ... Көксу, Арыс т.б. майда өзендер бойларында да
жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... оның ... ал біршама жұмыстар су шаруашылығы
ғылыми-зерттеу институты ғалымдарымен жүргізілді. Бұл еңбектер нәтижесінде
де зерттелген ... ... ... оларды суармалы
егіншілікке игерген кезде қолдануға қажетті шаралар жан-жақты сарапталып
бағаланды. Міне, осы ... ... ... ... ... аймақтар өздерінің мелиоративтік жағдайларына қарай В.М.Боровский
бойынша (13) негізгі үш мелиоративтік алқаптарға бөлінді.
1) Тауетегі мен ... ... ... ... ... ... ұнтақталған жыныстардан тұрады. Ал топырақтың астыңғы
қабаттары ірі қиыршық таспен ... ... ... ... сайын
топырақ астындағы төселген тау жыныстарының ірілігі ... ... ... ... ... ... ... ыза сулар ірі
кесекті жыныстардан еңкейісі төменге тез ағып кететіндіктен, бұл ... ... ... ... ... жоқ. ... олар ... түзілу
процестерінде ешқандай әсер етпейді. Зоналық топырақтары сұр және қара-
қоңыр ... ... ... ... жоқ ... ... кезінде сорлану
және батпақтану қаупі жоқ. Дегенмен ... ... суды ... ... ... мен ... бойларында, сонымен
қатар суарылмайтын жер алқаптарында су жерастына көп сіңіп, шығын болады.
Міне сондықтанда бұл ... ... ... ... шара-судың жер
астына сіңіп, көп шығын болуымен күресу. Канал арықтар ... су ... ... , ... қаптап, егістік жерлерге
суды топырақтардың тек ... ... суды ... ұстай алатын мөлшерін
ғана беру т.б. ... ... ... ... ... ... тау етегіндегі жерасты ыза
сулары топырақ бетіне жақын ... ... ... Бұл ... ... тау ... да негізінен таудан жылжыған пролювиалды-делювиалды
жыныстардан тұрады. Дегенмен бұл ... ... ... алысырақ
жатқандықтан топырақ түзуші жыныстар ірі ... ... ... ... су ... ... жыныстардан түзіледі. Оның үстіне бұл
алқаптың жер беті және жерасты еңкейісі де аз болғандықтан ... ... Міне ... ... ... ... жер астына сіңген сулар
жер бетіне жақындайды. Тіпті кей жерлерде су көздері ... ... ... ... ... ... ... жергілікті халық оны ‘’қарасұлы зона’’
деп те ... ... ... тұщы, топырақтары жерасты ыза суларының
жақындығына байланысты шалғынды-сұр, ... ... ... ... шығып жатқан жерлерде батпақты. Бұл алқаптың жерлерін
жыртып ... ... ... ыза ... жақындығын ескеріп, суару мөлшерін
көп азайту қажет, себебі жерасты ыза ... ... ... ... алқаптан төмен орналасқан кең алқап - шөлді зона.
Негізінен көне ... ... ... ... өзен бойлары мен атыраулары,
еңісі өте нашар, кей жерлерде ... ... жоқ ... - ... шөлдің сұр-құба, тақыртүстес топырақтары. Алқаптың көп жерлерін
құмды және таза тақырлы аумақтар да алып жатады. ... ... ... ... ... ал ... ... сазды, құмды болып
келеді. Жерасты ыза сулары әдетте ... ... ... ... ... әсер ... Бұл ... суарған кезде жерасты
ағысының өте аздығынан жерасты ыза суы пайда болып, ол тез ... ... ... ... ... ... ... бұл топырақтар мол
сорланған, ал пайда болып жоғары көтерілген ыза сулар құрамында да ... ... ... ... үшін бұл ... ... түрде
топырақты сордан шайып, шайынды суларды қазылған қашыртқы су ... бұл ... ... ... керек. Бұл мелиоративтік
алқаптардың схемалық картасы В.М.Боровский бойынша 6-суретте берілді.
Сонымен қатар, оңтүстік ... ... ... ... жағдайларын бағалау үшін, жоғарғы айтылған мелиоративтік
көрсеткіштермен (топырақ қабаттарының ... жер ... жер асты ... ... жер асты ыза ... деңгейі т.б.) қатар топырақ жайғасқан
аумақтардағы топырақ пен топырақ асты ... және жер асты ... ... ... да үлкен роль атқарады. Міне осы ... ... ... өзі ... ... ... жүргізген
ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижесіне сүйене отырып, Қазақстанның ... ... ... ... 3 ... ... (14). Ескеретін жағдай, бұл 3 топырақ - ... ... ... су бассейндерінің ағымдарының барып құятын
түпкі нүктелері: Каспий, Арал ... ... ... ... ... ... ... - бассейндердің топырақ қабаттарының да,
жерасты суларының тұздылығы да ... ... ... ... ... нүктелеріне жақындаған сайын арта ... ... бұл ... ... ... Каспий теңізі бассейнінің хлорлы топырақ - геохимиялық провинциясы.
Топырақта да, жерасты суларында да сорланудың ... ... ... ... ... ... өсе ... негізінен хлорлы-натрий. Сонымен қатар
бор тұздарының да ... ... Арал ... ... ағынының хлоролы-сульфатты провинциясы. Жер асты
суының тұзы көбейген сайын, онда хлордың үлесі (негізінен хлорлы-натрий)
өседі, ал топырақтағы ... ... ... ... ... ... натрий
сульфаты) өседі.
3) Балқаш көлі бассейн ағымы провинциясында хлор мен ... Арал ... ... бірақ мұнда топырақтың сорлануына сода
тұзының әжептәуір үлесі бар, ал оған қоса ... бор тұзы да ... осы 3 ... ... тұз құрамдарының
сапаларын салыстыру суармалы егіншілік үшін ең ... ... ... ... көрсетеді. Бұл туралы ... ... ... ... және олардың әртүрлі мөлшерлерінің өсетін өсімдіктерге
келтірілетін зиянды әсерлерін келтірген кестелерде толық берілген.
Ескеретін жағдай, ... бұл ... ... ... ... ... шаруашылықтардың жер кадастрын ... ... ... Бұл ... ... жер ... жасаудың
зоналық масштабында бағдар, бағыт ... ... Ал ... ... мен ... жер кадастрын жасау үшін, тек сол топырақ түрі
мен шаруашылықтың нақтылы материалдарын пайдаланып жасау қажет.
Қорытынды
Қорыта ... ... ... дамытудың тарихи жағдайының ... ... ... мың ... ... да ... ... бөлігі болатындығын, сонымен қатар ғылыми техникалық
прооцесс ... ... ... ... республикада
ең ірі Оңтүстік Қазақстан ирригациялық мелиорация жүйесі .
Қазіргі ... ... ... ... комплексін шешетін жоғарғы өнімді ... ... суды ... , ... және ... , ... жоғарғы өнімділігінің жаңа ... ... ... ... ... , ... ... мен жоғарғы
технологияларды қолдану т.б.
Суармалы ... даму ... ... ... жаңа ... жүйе ... ... және
қызмет істеп жатқан жүйелерді өңдеу мен ... құру ... ... суды ... ғылыми негізделген нормаларын ... ... ... ... ... негізі , сонымен қатар нормалар
құрамындағы ластаушы заттар , суаруға керекті суды ...... ... ... емес нақты бюджеттен ... ... ... ... немесе облыс ... ... ... ... ... жүргізуді дұрыс ... . ... ... ... ... жерлер туралы сенімді
мәлімет алуға , олардың сапасы мен ... орны ... ... аспайтын жарамсыз ... ... жыл ... ... талдау жасау арқылы олардыауыспалы ... ... ... ... ала іс шаралардың ... ... үшін ... ... ... түгендеу жұмыстарын жүргізу қажет .
Оңтүстік Қазақстан облысы қолайлы табиғат ... ... ... кең ... ... ... ерте ... мақта,
жеміс,жидек, жүзімді өсіріп, онымен Қазақстанның басқа ... ... ... ... ... ... сонымен
қатар суды жұмсау ... ... ... ... ... ... шаруашылық еңбек бөліндісінің үздіксіз процесі, жеке тауар
өндірушілердің мамандану ... және ... ... ... ауыл ... жерлерін мақсатты пайдаланудың мәнін
өсіру ... ... ... ... ... ... және
жүзім өсіруге арнайы аймақтардың бөлінуі, табиғи жеміс ... ... ... ... ... ... ... ұйымдас тыруға
микроаймақ, кейде тіпті жеке англоландшафты жүйені ... ... ... облысы респубоиканың суармалы егіншілігімен
айналысатын басты ауданы ... , ... ... ... ... ... мен технологияларды пайдаланып , жақсы ... ... ... ... бар ... мемлекеттік емес
кәсіпорындар : шаруашылық ... , ... үлес ... ... ... , жеке ... ... және
шаруа кооперативтері . Олардың ... ... үшн ... ... қолайлы инфроқұрылымы мен ... ... ... ... ... Расулов М «Оңтүстік Қазақстан облысындағы ... ... ... ... 2003 ... ... Б.С , Ортаев А.Қ «Оңтүстік Қазақстан ... ... ... арпа селекциясы » Жаршы 2002 жыл
3. ТілеубековӘ«ОҚО Мақтарал ауданы Матадан мата шыққанда»Нұр-Астана 2006
4. ... А ... ... ... ... 2006 ... /Олегова Н «Сельскохозяйственное мелиораций »/ Южный Каз 2006г/
5. Мейірбеков «Нарықтық ... ... ... ... ... ... егіншілігінің экономикасы .1998ж
6. «Оңтүстік ... ... ... » 2005 ... ... А.« ... ... от огня »/ Южный Казакстан 2006г/
8. Муравлев Г.Г. Охрана природы и воспроизводение ... ... ... Алма-Ата. 1978. Изд.КазГУ. 108 стр.
9. Вронский В.А. Экология, словарь-справочник, Ростов на Дону. М. ... 157 ... ... К.Э. ... ... энциклопедический словарь. М.,
1980. стр.1488.
11. Абуталипов Ж.А. ... в ... ... ... Алма-Ата,
1992. 44 стр.
12. Оспанов Ө., Жамалбеков Е. Құнарлы жер - құтты мекен. ... ... 132 ... ... А.В. ... и ... ... Казахстана. Алматы, Қазақ
университеті. 2003. 235 с.
14. Әліпбай Сұңғат. Қуаң жерлер қайта қалпына келе ме? ... ... к ... ... ... ... и ... земель,
освойваемых под посев зерновых. Алма-Ата. МСХ. 1954.
15. ... У.У. ... ... зоны и ... ... Вестник АН КазССР. 1958. ғ4.
16. Успанов У.У. Географо-генетические исследования почв и ... ... ... В ... ... почвоведения в Казахстане. Н, Алма-
А. 1975.
17. Боровский В.М., Зазуля М.Ш. Мелиоративное состояние в южном Казахстане
и меры по его ... ... силы ... Казахстана. Том 5.
Сельское хозяйство. ''Наука'' Алма-Ата. 1967. Стр. 14-23
18. Жер ... және ... ... ... ... немесе
мемлекеттік жер пайдаланушылар жалға берген кезде олар үшін ... ... ... жер ... жалдау құқығына сату
төлемақысының мөлшерін бекіту туралы. Егемен Қазақстан. 2003 ж. 5 қыркүйек.
19. ... ... Жер ... ... ... ... ... 2004. 27 қазан.
20. Смаилов К. Қазақстан, ХХІ ғасыр. Егемен Қазақстан. 25.05.1996.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы: мәдениеттің басты аспектілері46 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Инвестициялар, олардың түрлері, қызметі және жүйесі14 бет
Кәсіпкерлік құқықтың пайда болу тарихы5 бет
Сарыағаш ауданы бойынша шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржы қорларын талдау23 бет
Тауарлы материалдық қорлар24 бет
Шаруа (фермер) қожалығының құрылу тәртібі және ерекшеліктері64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь