Кәсіпорындa aудитті жүргізуді тaлдaу

Мaзмұны

Кіріспе 8
1 Нaрық экономикa жaғдaйындa aудиттің рөлі 10
1.1 Aудиттің дaму тaрихы, мәні, қызметтері 10
1.2 Қaржылық aудиттің ерекшелігі, қaжеттілігі, түрлері 16
1.3 Қaржылық aудитті ұйымдaстырудың принциптері 22
2 Кәсіпорындa aудитті жүргізуді тaлдaу 26
2.1 Aудитті жүргізу әдістемесі 27
2.2 Елеулі және aудиторлық тәуекелдік 33
2.3 «Мерей» жaуaпкершілігі шектеулі серіктестіктегі
aудиттің жүргізілу тәртібін тaлдaу 38
3 Қaзaқстaн Республикaсындa aудитті жетілдірудегі негізгі бaғыттaр 56
Қорытынды 62
Қолдaнылғaн әдебиеттер тізімі 64
        
        Мaзмұны
|Кіріспе |8 |
|1 ... ... ... ... рөлі |10 ... ... дaму ... ... ... |10 ... Қaржылық aудиттің ерекшелігі, қaжеттілігі, түрлері |16 ... ... ... ... принциптері |22 |
|2 ... ... ... ... |26 ... ... жүргізу әдістемесі |27 ... ... және ... ... |33 ... ... жaуaпкершілігі шектеулі серіктестіктегі |38 ... ... ... ... | |
|3 ... ... ... ... негізгі бaғыттaр |56 |
|Қорытынды |62 ... ... ... |64 ... ... ... халқына «Қазақстан-2030» барлық
қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы»
жолдауында ХХ ... 90-шы ... ... ... орын алған
дағдарыстың себептері ашылып, оны жеңудің ... ... ... және ... ... жүзеге асыру, КСРО-ның құлауы ... ... ... ... ... жүйесіне енуі
дағдарыстың болуына, өндіріс көлемі мен өнімдердің, жұмыс, ... ... күрт ... ... жағдайлар тудырды. Бұл
дәстүрлі нарықтың ығысуына, төлемге қабілетсіздік тудыруға, шектен ... және ... ... ... ... ... ... әкеп соқтырды. Қалыптасқан жағдайды ескеру арқылы ұзақ мерзімді
жеті артықшылықтың бірі ... ... ... инвестиция мен ішкі жинақ
ақша деңгейіндегі ашық нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсу
анықталды. Экономикалық өсу ... ... ... әртараптандыруды
қамтамасыз етуге, аса маңызды салаларға инвесторларды ... ... ... іскерлігін арттыруға белсенді өндіріс саясатын енгізуге
және акценттерді ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... нарықтың ролі мен барлық тауар-
ақша қатынас жүйесін күшейтуге ... ... ... оның ... ... ... енгізетінін,
адамның қажеттілігін жан-жақты қанағаттандыруға мақсаттылығын әлемдік
тәжірибе көрсетіп берді, делінген ... ... ... ... үшін, оны ұйымдастырудың озық
құралдары мен нақты тетіктерін, оның ішінде мақсатты ... ... ... ... ... жүйелі бақылауды және оңтайлы
шешімдерді қабылдауды қолдану аса ... ... ... құралына сай қажетті әр түрлі ... ... ... ... ... ... аудит және
басқару есебі сияқты арнайы ғылымдарға айырықша маңыз беріліп ... ... озық ... Халықаралық валюталық қордың, Бүкіл әлемдік
банктің, Халықаралық даму бойынша АҚШ агеттігінің, Еуроплық одақтың және
Британдық ... ... ... ... оны ... ... ... негіз етіп алынды.
Қазақстан Республикасында индустриясы дамыған елдердің озық тәжірбиесіне
сәйкес ... ... ... ... ... аудиті жүзеге асырылуда.
Аудиттің жеткілікті ... ... ... оның ... ... нақтылауды ғана емес, сондай ақ белгілі бір экономика ... ... ... ... ... ... ... өзгергенде
және бәсеке денгейінің болжап білуге болмайтын өзгеше жағдайларында, ... ... жаңа ... ... ... етеді.
Аудиторлық іс экономикалық талдау, кешенді құжаттық тексеру, ... сот - ... ... ... тексеру туралы біздің
ұғымымыздан бөлек ... да ... ... ... ... ... ... аталғандардың және есептік, бақылаушы-талдамалы тәжірибе салаларының
рәсімдерін пайдаланады. Белгілі ғалым Я.В. Соколовтың айтуынша, ... - ... ... және ... жою, ... ... ... және қастықты шектеу.
Әкімшіліктік құқы бар және сатылас байланысты ұсынатын тексерушіні
клиент өз ... ... ... ... аудиторды клиент өз
қалауымен таңдайды және олардың арасындағы ... бір ... жол ... ... ... ... және ... түсініктеріне қарағанда, аудит ұғымының аясы кең,
өйткені бұл ұғым қаржылық көрсеткіштердің шындыққа жанасымдылығын ... ... ... ... ... ұтымды ету мен табысты
оңтайландыру үшін ... ... ... бойынша ұсыныстарды да
әзірлеу ісін қамтиды. Аудитке келісімшарт негізінде ... ... ... ... ... ішкі бақылау және қаржылық есеп берулердің
жағдайын тексеретін, сондай - ақ ... ... ... ... ... ... және ... жүргізуші субьектілердің
табысын өсіру мақсатында кеңес беретін бизнес сараптамасының өзінше ... ... ... беруге болады.
Берілген дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстанның аудиторлық қызметтің
қалыптасуын зерттеу ... ... ... жету үшін , ... міндеттерді шешу қажет:
- аудиттің тарихын, мәнін, қызметтерін ашып көрсету;
- қаржылық аудиттің ерекшелігін, қажеттілігін, түрлерін қарастыру;
- қәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... аудитті жүргізу әдістемесімен танысу.
Жұмыстың жазылуының әдістемелік негізі Қазақстан, Ресей және шетелдік
экономистердің монографиялары, қаржы ... мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Агенттігінің есептік деректері, заң
шығару және нормативтік актілер болды.
1 Нарық экономика жағдайында аудиттің рөлі
1.1 Аудиттің даму ... ... ... ... ... дамыған елдердің озық тәжірибесіне
сәйкес бизнестің жаңаша кешенді тәуелсіз кәсіби ... ... ... ... ... ... түсінігі шығатын «audit» сөзі «тыңдау» немесе
«тыңдаушы» дегенді білдіреді. ... ... ... ... ... ... болған, қытайлық жазбаларда б.э.д-гі 700 жыл бұрын мемлекеттік ақша
мен мүліктерді қолдануға құқы бар ... ... ... ... Генералдық аудит бекеті болған. Еуропада тәуелсіз
аудиторлар XIX ғасырда құрылған, олар ... ... ... ... ... қазыналық құралдардың дұрыс қолдануына баға беретін болған.
XIV ғасырда бірінші рет аудит туралы сөз соттағы ... ... ... ... ... ... ... Лука Пачоли бірінші
бухгалтерлік есептің және бухгалтерлік есептің теориясының негізін ... ... ... ... ... ... алғашқы кітап –
«шоттар мен жазбалар туралы трактаттың» авторы болып табылады.
XVI ғасырда көптеген елдерде есептік кітаптардың құқықтық бақылауы ... ... Ал ... ... ... тексерумен айналысатын
адамдарды білдіру үшін «аудитор» сөзі қолданылды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... Онда ... акционерлік компаниялардың тәуелсіз бухгалтерлерге бухгалтерлік
кітаптар мен шоттарды тексеруге және ... ... есеп ... ... ... ... туралы заңнамалық құжаттар қабылданған.
Осылайша, аудиттің ... ... ... ... ... ... мен оған ақша салымдарын жасайтындардың (иелері,
акционерлер, инвесторлар) мүдделерінін бөлінуі кезінде туындайды.
Аудиттің пайда болу ... ... ... ... ... онда
1853 жылы астанасы – Эдинбургте ресми түрде ... ... ... соттық – бухгалтерлік сараптамадан айырмашылығы бар екенін айта
кету керек. Аудит – бұл ... ... ... ...... сот органдарының шешімі негізінде жүргізіледі. Сот – бухгалтерлік
сараптаманың өзіндік ерекшелігі оның ...... ... ... ... ... есеп саласындағы
эксперттік білімдерді қолдана ... ... алу ... ... ... ... ... болмауы немесе олардың жиынтығына
байланыссыз әрекет етеді. Ал ...... ... ... ... ... себебі оның үрдістік – құқықтық негізі болады.
Аудитордың ревизордан өзінің мәні ... ... ... ... ... ... – қатынасы бойынша, дәлелдемелер жасау
бойынша, тексеріс нәтижелерін жасау бойынша көптеген айырмашылықтары ... ... ... пен ... ... жақында ғана мемлекеттегі
экономикалық жанданулармен бірге пайда болды. Бірақ, Ресейде ... ашу ... 1889, 1912, 1928 ... ... бәрі ... қатынастарға көшуге байланысты, бірінші аудит туралы сөз 1987
жылы Одақ Үкіметінің № 48 және № 49 ... ... онда ... ... ... керектігі айтылды. Жарты жылдан соң арнайы СССР
Одақ ... ... ... ... ... ұйым ... ... 1987 – 1989 жылдар аралығында аудитке байланысты бірнеше
құқықтық нормалар ... ... олар ... ... ... 1990 жылы ғана ... аудитті есіне алды.
Қазақстанда аудит өз бастамасын 1990 жылы ақпандағы ҚР ... ... ... есеп ... аудиторлық
орталығынан алады, кейін ол «Қазақстан аудит» атты ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар пайда
болды. Үкіметтік емес ұйым – Аудиторлар ... ... өз ... ... жылы 18 қазанда Жоғарғы Кеңеспен «ҚР-дағы аудиторлық әрекет» туралы
заң қабылданып, ал 1998 жылы 20 қарашада № 304 – 1 ... ... заң ... ... ... атқарды. 1 – заңның 2 – ... ... ... ... ... ... байланысты аудиторлар мен
аудиторлық ұйымдардың кәсіпкерлік ... ... Олар ... да қызметтер
көрсете алған.
«ҚР – ң Аудиторлық әрекет ... ... 4 – ... ... ... ҚР –
ң заңнамасы бойынша қаржылық және шаруашылық операциялардың заңды және жеке
тұлғалардың қаржылық есеп ... ... мен оған баға ... ... ... ... ... тексерісін
білдіреді. Бұл заң ҚР – да ... ... ... ... кезінде
мемлекеттік органдармен жеке заңды тұлғалардың, аудиторлардың, аудиторлық
ұйымдардың арасындағы ... ... ... – ақ ... ... сай аудит стандарттары құрылып, енгізілген.
ҚР – да кәсіби бухгалтерлер мен ... ... ... ... ... ... көтереді және оларды даярлайды.
«Аудитор» квалификациясын Мемлекеттік Квалификация Комитеті экзамен арқылы
бекітеді және ол халықаралық ... ... ... ... іске ... ... ... аудиторлар мен кандидаттарға экзаменді тапсырғанын
куәландыратын куәлік ... ... ... ... мақсаты - мемлекеттің
қаржылануынсыз және қатысуынсыз қаржылық – шаруашылық ... ... ... ете отырып, бухгалтер мамандығын санаушы ретінде ғана
емес, сарапшы ретінде де қабылдау.
Қазақстан Реапубликасындағы аудиттің ... ... ... ... ... етті:
- біздің мемлекеттің әлемдік шаруашылыққа енуі, шетелдік инвесторларға
экономиканың ашықтығы. Инвесторлар белгілі бір салаға капитал ... ... ... өсіп қайта келетінін білу керек. Оны
қорытынды шығаратын аудиторлар кәсіпорынның қаржылық есеп ... жеке ... ... ... ол меншік иелері мен кәсіпорын
әкімшілігінің ... әр ... ... ... ... ... ... салды, бірақ бухгалтер менеджерлердің берген
ақпараттарына сүйенген жоқ. Сондықтан ... ... ... ... ... үшін тәуелсіз жеке аудиторлар керек;
- мемлекеттік бақылау жүйесінің құлауы, себебі бұрын бақылау ... ... ... ... Қайта құрылған мемлекеттік бақылау
органы ... ... әр ... ... ... қызметтерді бөліп
алды. Фискалдық (салықтық) қызметті - ... салу ... ... ... ... іске ... кедендік басқару
– кедендік даярлаудың ...... ... ... ... қаржылық бақылау органдары тек
бюджеттік мекемелерде акция-қорларын ... ... ... ... ... ... ... (қаржылық полиция) – меншікті
иелігіне алу, ұрлау сияқты фактілерді ... ... ... ... бір ... ... органды бақылау жасамаса,
тексеріс те болмайды екен. Ал ... ... жаза ... жалпы кәсіпорын әрекетін бағалайды.
- коммерциялық құпияның пайда болуы және оның ... ... ... ... ... ... беретін мамандардың керектігін
көрсетті;
- берілген қаржылық жылға субъектілерге есеп беру саясатына бостандық
беру. Бұны тек ... шеше ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың міндетті
табыстары туралы декларация ... ... ... ... ... және мәліметтердің
сенімділігін, қаржылық есеп берудің толықтығын бағалау үшін бухгалтерлік
тәуелсіз ... ... ... ... болады және Қазақстан Республикасының
заңнамасына сай әрекет етеді.
Мұндай ... ... ... ... ... ... ... артып отыр:
1) Кәсіпкерліктің дамуы мен капитал өсуінің ... ... ... ұмтылатын ұйымдар санының арта түсуі;
3) Экономикалық тұрақтылықты, меншік иеленушілерге және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін
жағдай тудырудың қажеттілігі;
4) Компаниялардың ... көп әрі ... ... ... ол ... ақпаратты дербес алуға мүмкіндігі болмағандықтан
аудиторлардың қызметіне мұқтаж;
5) ... ... ... ... есептік жазбаларына
әдетте қолдары жете бермейді және олардың тиісті ... жиі ... ... қабылдайтын шешімнің салдары өздері үшін өте маңызды
болуы мүмкін, ... да ... ... алатын ақпараттың толық болуы мен
анықтығы оларға ауадай қажет.
Аудит - бұл біздің еліміздегі акционерлік қоғамдардың, серіктестіктердің
және басқа да ... ... ... ... ... және ... ... салыстырмалы түрдегі жаңа бағыты. Бұрын
бақылау мен тексеру қызметі жүзеге асырылмаған деп айтуға болмайды. Алайда
көптеген операциялық ... ... ... ... болса да, ревизия мен
аудит екеуі бір ұғымды білдірмейді.
Аудит бақылаудың шығармашылық дамуын білдіреді. Ол ... ... мен ... ... ... ... іс ... талдау, кешенді құжаттық тексеру, балансты
немесе сот - бухгалтерлік сараптаманы ... ... ... ... ... ... да ... өзінің міндетін жүзеге асыру барысында
аты аталғандардың және ... ... ... салаларының
рәсімдерін пайдаланады. Белгілі ғалым Я.В. Соколовтың айтуынша, тексерудің
мақсаты - кемшіліктерді ... және ... жою, ... ... кеміту және қастықты шектеу.
Әкімшіліктік құқы бар және сатылас байланысты ұсынатын тексерушіні
клиент өз ... ... ... керісінше, аудиторды клиент өз
қалауымен таңдайды және ... ... ... бір ... жол ... ... ... реттеледі.
Тексеру және бақылау түсініктеріне қарағанда, аудит ұғымының аясы кең,
өйткені бұл ұғым қаржылық ... ... ... тексеруді
ғана білдірмей ғылыми негізде шығындарды ... ету мен ... үшін ... ... ... ... ұсыныстарды да
әзірлеу ісін қамтиды. Аудитке келісімшарт негізінде жүзеге асырылатын, оның
ішінде, бухгалтерлік ... ішкі ... және ... есеп ... тексеретін, сондай - ақ артық шығындарды болдырмау, ресурстарды
пайдаланудың тиімділігін ... және ... ... ... өсіру мақсатында кеңес беретін бизнес сараптамасының өзінше ... ... ... ... ... қаржылық, экономикалық, техникалық, заңдық және басқа да қызмет
салаларында жүргізуге болады. Аудиттің ең негізгі мақсаттарының бірі ... ... ... ... есеп берулерінің нақты
екендігін анықтау ... ... ... ... ... - ... актілердідегі талаптарды
сақтауын бақылауда үлкен мән беріледі. Компаниялардың ... ... ... ... сақтауы туралы ақпараттың тәуелсіз расталуы мемлекетке,
меншік иелеріне, акционерлерге , ... ... және ... ... серіктестеріне қажет.
ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» Заңында мынадай анықтама берілген: ... ... ... ... ... ... есептіліктің дұрыс және
обьективті жасалғаны туралы тәуелсіз пікір білдіру ... ... ... ... тексеру болып табылады»
Пән анықтамасы осы ғылымның басқа ғылымдардан айырмашылығын ... ... ... Оның ... ... мақсаты мен мазмұны;
2) Өзіндік ерекшелігі бар зерттеу принциптері;
3) Зерделеу объектісі;
4) Ақпарат ... ... ... ... ... арнайы әдебиеттерде
оның әзірге айтарлықтай нақты әрі дәл ... ... ... алға ... ... мен ... ... ескеру
арқылы нақтылануы мүмкін. Егер ... ... ... есептің жағдайы кіретін болса, онда аудиттің ... ... ... ... ... ... ... өз
ішінде қабылданған есептік саясатпен және ... ... ... ... және ... ... сәйкестігін тексеру
жатады.
Аудит мақсатының консалтингтік қызмет жүзеге асыру ... ... ... ... ... сапалы кеңес беру қызметі болады,
сонымен қатар аудитордың беделі мен табысы қоса өседі.
Алға ... ... ... қол ... үшін ... ... алу ... Олардың ішінен ерекшелеп мыналарды бөліп көрсету керек:
1) Кәсіпорынның қаржылық есептемесінің шындыққа ... ... және осы есеп ... ... үшін ... тәуекелді
қолайлы деңгейге дейін азайту;
2) Шешім қабылдаудың логикалық тұрғыдан негізделген базасын құру үшін
жеткілікті ... ... ... ... бағалау;
3) Кәсіпорын экономикасын немесе оның белгілі бір ... ... ... ... маркетингтік және сыртқы экономикалық қызметін
жүйелі талдау;
4) Кәсіпорын қызметі және оның жарғысының бір-біріне ... ... ... және ... да ... мен ... ... Заңның сақталуын, бухгалтерлік есепті жүргізудің және есеп берудің
дұрыстығын, шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылық ... ... ... ... пайдаланушылардың қамтамасыз
етілуін бақылау;
6) Заңды белгілейтін бастапқы құжаттар мен ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның өндірістік, маркетингтік, инвестицилық және басқа
қызметтерін бақылау мен ... ... әр ... ... бойынша
клиентке кеңес беру қызметін көрсету;
8) Клиенттің меншігін бекітіп беруге, оның бизнесінің ... және ... ... ықпал ету.
Аудиттің ең нақты міндеттері алға қойылған мақсаттарға, оның түрлері мен
жүргізу ... ... ... ... - ... бағалау, ұсыныстарды әзірлеу және ... ... ... ... кеңес беру бойынша күрделі қызмет
түрлері.
Аудиторлық қызметті жүзеге асырудың негізгі формаларының ... ... ... термині латынның «revisio» сөзінен ... ... ... «қайта қарау» немесе «қызметтерді зерттеу» дегенді, ал
«тексеруші» -«тексеріс жүргізетін тұлға» дегенді білдіреді.
Аудит ұғымы тексеру және ... ... ... ... ... өзінің мәні, мақсаты, клиентпен қарым-қатынасы, тәуелсіз пікір
білдіруі, терең баға беруі, объектінің даму ... мен ... ... негізділігі бойынша ерекшеленеді.
Аудит қаржылық көрсеткіштердің анық екендігін тексеруді ғана қамтамасыз
етпейді, ол, сонымен бірге, ... жою мен ... ... ... ... ... ... әзірлейді.
Аудит және оның рәсімі эволюцияның үш сатысынан өтті: растаушы аудит,
жүйелі-бағдарламалы ... ... ... ... ... ... құжаттар мен есеп берулерде ... ... ... ... ... және растаушы түрінде болды.
Растаушы аудитте негізінен бухгалтерліктіркелімдер мен есеп ... ... ... мәселелері қарастырылады сол себепті де бұл кезең
«кітапты аудиттеу» деп аталады.
Аудитке жүйелі - бағдарламалы тәсілдеме батыс ... 1960 ... ... ... әр ... ... іштей бақылаудың
негізінде жүргізді.
Тәуеклге негізделген аудит-бұл кәсіпорынның жұмыс ... ... ... тар әрі қиын ... қарай тексеруді іріктеп
жүргізетін аудит. Ол ... ... ... беру ... болуы мүмкін
тәуекелдікті ескерту және оның алдын алуға бағдарланған. ... ... ... ... ... фирмалар өз беделін
жоғалту және клиенттен айрылып қалудың ықтималдығында ғана емес, аудиторлық
компаниялардың арасындағы қатаң ... ірі ... мен ... осы ... ... ... ... ықтималдығында болып тұр.
Аудит ауытқудың, артық шығындар мен ысыраптың алдын алу үшін ... ... ... анықтауы қажет. Бұл субъектілер қызметінің
қаржылық жағдайы мен қаржылық нәтижелерін, іскер белсенділігін ... ... жаңа ... ... ... ... ... қаржылық бақылау қабылданған этикалық және құқықтық нормаларды
сақтау арқылы тәрбиелік және ... ... ... ... ... ... даму ... кәсіби аудит
кемшіліктерді анықтаудың, резервтерді ашудың және ұлттық экономиканың нақты
секторларында ... ... ... арттыру бойынша ұсыныстарды
негіздеудің маңызды құралына айналып отыр.
1.2 Қаржылық аудиттің ерекшелігі, қажеттілігі, түрлері
Қаржылық ...... ... ... бөлу мен ақша ... қорлар
бойынша бөлу және олардың пайда ... ... ... ... ... ... бар болуының себебі, экономикалық категория
ретінде қаржыға бақылау қызметінің тән болуында. Осы қызметтің ... ... ... ... мен олардың қолдануын, бөлудегі
туындайтын ... ... ... ... бақылау қызметі
материалдық игіліктердің бөлінуі мен қолданысын, ... ... ... және ... жағынан әсер етуіне мүмкіндік береді. Бірақ бұл
мүмкіндік тек қоғамдық қарым - ... ... ... асырылады.
Сондықтан бақылау қызметі қаржыны пайдалануға ... ... ... шартын құрады, ал саналы қолдануды қаржылық қызметтерді қоғамдық
өнеркәсіпте жүзеге асырады. Егер қаржы ... ... ... ... қаржылық бақылау қаржыны басқарудың бір элементі болып табылады.
Қаржылқ бақылаудың ерекшелігі, ол ақшалық ... ... ... ... обьекті болып табыстың қалыптасу үрдісі мен жинақталуы, құрылуы және
ақша ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік
құны, табыс, өндіріс қорлары, ... ... ... ... болғандықтан, қаржылық бақылау ақшалық қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... дәлдік
пен оның дұрыс қолдануын қадағалайды.
Қаржылық бақылау сферасы әкімшілік, құқықтық, әлеуметтік, ... өзге де ... ... ... мүмкін. Кейбір жағдайда
шаруашылық органдарының бақылауын қаржылық бақылаудан бөлу ... ... ... қаржылық операциялар шаруашылық элементтерінде ... ... ... ... ұйымдар, мемлекет алдындағы міндеттерді қаржылық орындалуының
тексерісі;
-Кәсіпорын, ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ақша құралдарын сақтау және есептеу, қаржылық
операциялардың орындалуындағы ережені сақтау ... ... ... ... шаруашылық рентабельділігінің өсу
мүмкіндігі, өндірістік еңбектің өсуі, ... ... ... және ... құралдардың эффективті және үнемді қолданылуы.
-Қаржылық тәртіптің бұзылуын, құрылуын ескерту
Қателіктер болған жағдайда заңды және жеке ... ... ... ... залалды өтеуге тиіс.
Қаржылық аудит қаржы жағдайының дұрыстығын бағалауын, қаржылық есеп
берудің беруінде көрсетілген ... ... және ... ... ... Баға өлшемі негізінде бухгалтерлік есеп беру
ұйымдарының принципіне ... ... ... ... аудиторлармен
жүргізіледі. Жұмыс нәтижесі оның қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... аудитқа ұқсас болады. ҚР-да ... ... ... шаруашылық ұйымдарының бухгалтерлік есеп беру
нормаларының сақтануы, тексеріс ... ... ... ... ол бойынша аудиттің қандай пікір айтатына байланысты емес.
Басқарушы аудит – бұл ... ... ... мен ... ... ... ... танысуы барлық қызметтерде
компания саясатына бірқалыпты қалыптасуына ең жақсы соңғы ... ... ... ... қазынаға салық салудың объектілерін, салықтың
өзін және басқа да ... ... ... тексеруін ұйғарады.
Салықтық аудиттан басқа, аудиттің ... ... ... есеп ... ... ... ... және басқарушылыққа бөле отырып,
негізделген. Салықтық аудит тексерудің жеке саласы, сондықтан ... беру ... ... отырып, аудитке қаржылық есеп бергенде,
салықтар және басқа да ... ... Жеке ... ... ... ... ... жиынтық бағасы аудиторға тапсырылуы тиіс.
Аудиттің барлық түрлері ... ... ... – бірнеше белгілері бойынша аудиттің түрлерін немесе жіктелуін
кездестіруге болады, бірақ қолданушыларға ақпараттың дұрыс ... ... ... ... ... ... оқиғалары мен әрекет
көрсеткіштерінің объективті бағасын алу үшін, олардың барлығы жүйелік
процесті құрайды.
Аудиттің пәні ... ... ... және ... да
құжаттардың тексеру процесі болып табылады, оның ... ... ... ... ... ... нәтижесін тауып
анықтайды. Бұл шаруашылық операциялар шаруашылық қызметтің түрлері бойынша
құралып, аудиттің нақты белгілері бойынша біріктіріледі:
- ... ... ... ... (қарапайым) – бұл табу бойынша субъект қызметі, пайда табу
мақсатында ... ... ... мен алып қою.
Қаржылық – субъект қызметі, қарыздық қаражаттардың (ақцияның шығарылуы,
сатып алынуы, дивиденттер және ... ... ... және ... ... мен ... өзгеруіне бағытталған.
Активтер, міндеттемелер, өзіндік капитал, пайда, шығындар – бұлардың
барлығы қаржылық есеп берудің элементі, яғни ... ... ... ... ... құрлымы, жауаптылықты және қарыздық
міндеттемелерді реттеу капиталды басқарумен байланысты, ішкі және ... ... және тағы ... ... ... ... яғни
басқарушылық аудиттің объектісі болып табылады.
Салық аудитінің объектісі салықтық базасын есептеу, салықтың өзі, ... ... ... ... процедурасы, салық заңдылық қатынасына
менеджменттің мінез-құлқысы болып ... ... ... ... ... ... ... бақылау жүргізуге байланысты болады. Осыдан шыға қаржылық бақылау ... ... ... ... ... Жалпы мемлекеттік
бақылау кез келген обьектінің, оның ведомстволық тәуелділігіне және өзіндік
формасына ... ... Оны ... ... ... ... басқару жүзеге асырады.
Барлық аталған органдар қаржылық бақылауды жыл сайынғы ... және ... ... ... ... бақылау қызметтерін
жоспарлы - бюджеттік және салалық орындаушы органдар ... ... ... аппарат қаржылық - несиелік қаржылық
бақылауды жүргізеді. Республика үкіметі мемлекеттік бюджеттің орындалуы ... ... ... ... саясатын жүргізеді. Өзінің бақылау
қызметін атқарушы органдар өз жерлерінде орындайды.
Ведосмстволық бақылаудың ... ... ... ... материалдық және қаржылық ресурстарды үнемдеп қолдану, жеке
меншіктің сақталуы, бухгалтерлік есептің дұрыстылығы, бақылау - ... ... ... және ... ... ... ішкі ... бақылау, яғни кәсіпорында,
бірлестіктерде, ұйымдарда жүргізіледі. Бақылау ... бұл ... ... ... үрдісіне байланысты болады. Бұл
бақылау түрі өндіріс қорларын, қаржылық ресурстарды қолдану, ... ... ... ... ... ... көтереді.
Нарықтық қатынастардағы шартқа сәйкес ішкі шаруашылық бақылау ... ... оны ... ... және ... ... біріктіруі керек. Шаруашылық есеп, ... есеп ... ... ... ... тексеруден босатады деп кепіл
береді.
Қаржылық бақылаудың өткізуіне қарай алдын ала, ағымдық, кейінгі болуы
мүмкін.
Алдын ала қаржылық ...... ... ... ... ... пайдалану және бөлу, сондықтан ол қаржылық ... ... ... ... роль ... жағдайда қаржылық қызметті жүзеге ... ... ... ... ... – бұл ... ақшалық операциялардың үрдісі
нәтижесінде жүреді.
Кейінгі қаржылық бақылау – қаржылық операциялар біткеннен кейін ... ... ... тәртіптің жағдайы, оның бұзылуы, оны ... ... ... ... бойынша қаржылық бақылауға келесі бақылаулық
тексерістер кіреді:
- превентивтік;
- ... ... ... ... ревизия.
Превентивтік (ескерушілік) бақылау ... ... және ... деңгейін тексеру негізінде
жүргізіледі. Бекітілген ... ... ... ... бюджетке
салықтар мен басқа да төлемдердің қаржылық жағдайын тексеру. Заң актілеріне
сәйкес ... ... ... салымдары тексеріледі. Егер
мемлекеттік органдар қаржылық бақылауды, превентивтік тексеруді ... ... онда ішкі ... ... ... ... ... отырады.
Бас бухгальердің превентивті тексерулердегі жауапкершілігі бухгалтерлік
есеп жүйесінде көрсетіледі. Шаруашылық қызметті превентивтік тексеретін ... ... ... ... ... 1996 жылы ... есеп»
заңына сәйкес бухгалтердің басқарушыға бағынуы, тағайындалуы және босатылуы
анықталады.
Бас бухгалтердің шаруашылық операциялардың орындалуын ... ... ... бақылау. Міндеттің орындалуын қамтамасыз етуі заңмен
қарастырылған. Бас бухгалтердің қолсыз ақшалық және ... ... және ... ... ... болмайды және іске аспайды.
Превентивтік тексеру қаржылық бақылаудың ең тиімді әдісі ... ... ... ... ... ... ... жағдайын
нақты бақылау формасы. Ағымдақ бақылау ... ... ... ... түсімді уақытында және толық тапсыру және т.б.
Статистикалық органдар ... ... ... ... ... ағымдық тексеруін жүргізеді.
Шаруашылық қызметтің операцияларын бақылауды ағымдық бақылау тексерулері
маңызды орын алады.
Тақырыптық бақылау тексерісі – кәсіпорынның ... ... ... ... ... табылады. Тақырыптық тексерулер
ағымдық тексерулерге ұқсас ... ... Егер ... ... кезінде
нақты тексеру әдістерін қолданса, онда тақырыптық тексерулерде нормативтік
және келісімдік ақпарат, бухгалтерлік
Ревизия – бұл ... ... ... және жан-жақты қамту.
Обьектіні тексеру кезінде ... ... ... бұзуда,
шаруашылық жағдайды нормативтік құқықтық акт бойынша ... және ... ... ... ... үшін нақтылық, ... ... ... басты міндет болып табылады.
Кешенді ревизия – шаруашылық және қаржылық қызметті жан-жақты қарастыру.
Кешенді ревизияның ... ...... ... ... ... тек ... ғана емес, сонымен қатар қаржылық шаруашылық және
өндірістік жағдай.
Жалпы ғылыми әдістерге кіретіндер: анализ, ... ... ... ...... ... затты талдаудағы ойша немесе тәжірибе бойынша.
Синтез – обьектіні танып білу тәсілі, оның біріңғайлығы мен ... ... ... ... байланысты, себебі ол обьектілерді
біріктіруге көмектеседі.
Индукция (лат. - жекеден ...... ... ... ... ... ... барлық белгілер негізінде танылмай, жеке
нақты көпшілік элементтері ретінде ... ... яғни ой ... ... ... дебиторлық қарызға ревизия жүргізгенде,
алдымен аналитикалық есеп, кейін синтетикалық есеп және т.б.)
Дедукция (лат. – ... ...... ... жағдайы зерттеледі
және логикалық тұжырымдар негізінде оның ... ... ... ... яғни ... ... ой қорытындысын жасау ... ... ... ... ... ... синтетикалық есеп,
кейін аналитикалық есеп жүргізіледі).
Аналогия (грек - ұқсастық) – бұл ... ой ... ... ... ... да бір ... тану басқа обьектілердің ұқсастығы негізінде
қол жеткізіледі. ... әдіс ... ... ... ... қаржылық бақылауда қолданылатын стандартизация және үлгілеу
негізін құрады.
Үлгілеу – бұл обьектің өзіне ұқсасқа, яғни үлгімен, ... ... ... ... ... ... ғылыми танымдық әдісі.
Қаржылық бақылауда бақылау-ревизиялық үрдісті ... үшін ... (лат. – ... – бұл ... ... әдісі. Зерттеуші
абстракция жолымен нақты обьектілерден ... ... мен ... өтеді.
Нақтылау – анықталған обьектілердің жан-жақтылығын зерттеу, оның нақты
бар болуының көп жақты сапасы.
Жүйелі анализ – жүйе құратын ... ... ... элементі
ретінде қарастыру. Жүйелі анализ қаржылық бақылауда обьектінің дұрыс қызмет
атқаруына байланысты барлық факторлардың жүйесі ... ... ... қарастырады. Бұл әдіс қаржылық бақылауда кең қолданылады, өйткені ол
барлық халық шаруашылық салаларының ... ... ... баға беруіне көмектеседі.
Тәжірибелік зерттеуде жүйелі ... ... ... ... ... ... яғни ... обьектілеріне сандық баға
беруін көздейді; анықталмаған шартта обьектілерді зерттеуіндегі жүйенің
анализі.
Функционалды ... ... – бұл ... ... дайындық
стадиясында обьектілерді, өзіне проектілеу және олардың ... ... ... ... ... синтезін оқып-білу. Қаржылық
бақылаудың өзіндік метологиялық әдістері ... ... ... жасалған тәжірибені көрсететін бақылаудың ерекше ... ... ... ... ... ... құрылады. Қаржылық
бақылаудың өзіндік ... ... ... ... ... ... есепті-аналитикалық; құжаттық; бақылау нәтижелерін
іске асыру;
Қаржылық бақылаудың органолептикалық әдісі:
Органолептикалық ... және грек – ... ... – сезу ... ... ... қаржылық бақылауға келесілер жатады:
- инвентаризация;
- бақылау есебі;
- таңдаулы және жалпы тексеріс;
- технологиялық және ... ... ... қызметтік әшкерлеу;
- тәжірибе.
Инвентаризация (грек – құрылғы) ... ... ... ... ... ... Бұл әдістің мәні – ол обьектілердің
бар болуын және жағдайына қайта есептеу, ... ... ... ... Қаржылық бақылауда инвентаризация ТМҚ және ақшалай қаражаттардың
сақталуына фактілік бақылаудың басты методологиялық ... ... ... ... жағдайын және кәсіпорынның, ұйымдардың басқа
да активтері мен пассивтері. Инвентаризация ... ... ... түрлерінде қолданылады. Мемлекеттік ... ... ... ... ішкі ... ... ... ерекше
мағынаға ие болады және ағымдық бақылаудың негізгі әдісі.
Жұмыстың бақылау есебі – бұл ... ... ... ... жүргізу кезінде қолданылатын фактілік бақылау әдісі,
сонымен қоса ... да ... ... ... жұмыс пен әртүрлі
қызметтердің көлеміне фактілік бақылау жүргізу әдісі.
Таңдамалы қадағалау – бұл ... ... ... ... статистикалық әдіс. Бұл тексеріс жалпы бақылау техникалық ... ... емес ... ... Мысалы: саудаға түсетін тауарлардың
дефектісін анықтау, тауарды ... ... ... ... ... уақыты және
т.б.
Жалпы қадағалау – обьектілердің фактілік ... ... ... әдіс.(бағдарламалық нормаларды бақылау кезінде жүргізілетін
хронометраждық ... ... ... ... ... жұмыс уақытын
қолдану және т.б.)
Технологиялық бақылау – бұл өндірістің инженерлі және ... ... ... ... ... ... өнімнің сапасы, яғни
техникалық шарттарға және Мем.Стандарттарға сай, ... ... ... да ... ... ... және ... бақылау үрдісін іске
асыратын бөлімдер. Ақырғы шикізатты және материалдарды өндіріске шығарудағы
техникалық бақылау түрлерінің бірі және ... ... ... ... материалды ресурстардың жұмсалуы мен дайын өнім
шығару нормаларын негіздеуде қолданылады.
Химия - технологиялық бақылау – бұл өнім ... ... ... пен ... ... бақылау әдісі, сондай-ақ бұйымдардың
сапалық көрінісі. Жалпы тамақтануда ол ... ... ... тағамның рецепті толық орындалуын және басқа да өнімнің сапалық және
сандық көрсеткіштерін анықтауда ... Бұл ... ... ... өнімді технологиялық конвеерде тексеру, конвеердің
финишті жолағы және т.б. да ... іске ... ... ... – бұл қаржылық бақылаумен байланысы бар
ерекше сұрақтарды зерттеуде қолданылатын технологиялық, ... және ... да ... эксперттік бағалау әдісі.
Жобалардың және сметалық құжаттың экспертизасы – бұл ... ... және ... ... - ... ... көрсетілген
объектілердің құрылысын жүргізу және құрылғыларды алу. Сол ... және ... ... деңгейіне нормалар
мен нормативтердің прогрессивтілігіне тексеріс жүргізу әдісі. ... ... ... ... беруші кәсіп орындардың
ерекше бөлімдері жүргізеді, ал ... ... ... ... ... әшкерлеу - әртүрлі халық шаруашылық бөлімдердің өндірістік
қатынастарын реттейтін ... ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлерінің дұрысты орындауына
тексеріс жүргізудің ... ... Бұл ... ... заң ... зақым пайда болғанда және т.б. тексеру кезінде қолданылады.
Тәжірибе – бұл қаржылық бақылау мақсатына сәйкес үрдістерді тексерудегі
қойылған ғылыми тәжірибе.
1.3 Қаржылық ... ... ... ... мына ... ... тұрады: компоненттер,
қағидалар, ... ... ... және ... ... стандарттау және теориясын дамытудағы аудит компоненттерінің маңызы
зор. Негнізгі компоненттерді қарастырайық:
Бірінші компонент – бұл экономикалық ... ... ... ... ... оның аясы ... ... түсінік болып табылады. Ол
белгілі бір уақыт ... ... ... ... есеп беруіне
аудит жүргізгенде немесе ішкі аудитте, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілердің параметрлерімен анықталады.
Екінші компонент - өндірістік жағдай мен ақпарат. Аудиттің көптеген түрі
шаруашылық ... ... ... ... ... Аудитор ақпараттың дұрыстығын талдайды. Оның міндетіне есеп
берулерге тек түсінік беру ғана емес, сондай – ақ ... ... өзі ... ... компонент – бұл аудитті жүзеге асырушы ... ... ең ... өз ... ... ... ... яғни тиісті фактілерді
жинай білуі керек және осы фактілерді бағалайтын ... жете ... ... ... ... тұрғыда аудиторлық қызметтің
негізгі мазмұны болып табылатын фактілерді алу мен бағалау жатады. ... да бір ... есеп беру ... ... ... ... қабылданбайды.
Бесінші компонент ретінде аудит мазмұны туралы ақпаратқа ... ... ... ... ... ... ... шығады.
Аудиттің алтыншы компоненті – аудиторлық есеп беруді жасау. Аудитор осы
арқылы тексеру барысында ашылған ... ... ... ... ... ... бойынша ұсынған шаралары мен айтылған
ескертпелері ... ... ... ... мен ... сақтау аудиторлықты тек жақсы
жағынан ғана ұғындырып қоймай, оның ... ... ... ... ... негізгі қағидаларын сақтау ... ... ... бұл ... ... шындықты объективті,
неғұлым бейнелейтін экономикалық теория мен диалектикалық тәсілге сүйену
тиіс. Аудит нарықты экономика жағдайында ... ... ... ... жүргізілуі тиіс. Ғылыми басқару тұрғысынан алғанда аудиторлық қызмет
көрсетуінде ғылыми зерттеу жұмыстарының элементтері де ... ... ... ... ... ... бір білім және дағдыны иемденетін ғылым
әрекет етеді;
ә) ... ... және ... ... пен ... ... ... зерттеу объектісін жекеше емес, керісінше жан
– жақты өзара байланыста қарастыруды талап етеді. Аудит ... ... жүйе ... ... мұның өзі тереңірек ...... ... ... ... ... әрекетінің
көрсеткіштерін, құбылыстарды өзара тәуекелділікте қарау, аудиторлық орындау
тәртіптердің жүйелік реттерін сақтай ... әрі ... ... ... етеді;
б) жүйенің сақталуы, аудит тәжірибесінде аудиторлық бақылау объектісі
болып табылатын ... ... ... ... алу қажет, яғни
аудиторлық бақылау жүргізу барысында жүйеге әсер ету оның ... ... іс ... ... ... ... бақылаудың белгілі бір участкеге жұмылдырылуы, аудиторлық тексеруде
көп жағдайда кәсіпорын қызметінің барлық жағын, оған әсер ... ... ... ... ... ... қонымсыз, әрі өте қиын. Сондықтан
да бақылауды кәсіпорын қызметінің белгілі бір ... ... ... ... мәні ... ... объективтілік – бұл берілген іске ғана қатысты
фактілерді назарға алатын ойлау түрі. Аудитор өз ... ... адал ... ойын ашық ... ... ... ... қаржылық қорытынды есеп
буруінің дұрыстығы жайлы өз пікірін көрсететін қорытындысында аудитор оның
қаржы жағдайын дәл ... ... ... субъектінің әрекетінің
нәтижесін дәл, объективті бағалау – мәліметті пайдаланушылардың дұрыс
шаруашылық ... ... үшін ... ... ... ... өзі шындығына сенбейтін нәрсені растауға тиіс емес
және ешқандай азғыруларға ермеуі тиіс, көрсе қызарлыққа пайда ... ... ... ... ... тәуелсіздік, аудиторлар қаржылық есептер мен өзге мәліметті ешқандай
алдын – ала пайымдаусыз зерттеп, ... ... ... мен ... әділ ... ... ... аудитор өзінің пайымдауын өз бетінше
қалыптастырылуы тиіс және оның әділдігіне еш нәрсе ... ... ... ... ол сырт ... әлдекімнің бақылауынан немесе әсерінен бос
болғанда ғана тәуелсіз болады. Іс жүзінде тәуелсіздік мына түрде ... ... ... ... ... тексеріліп жатқан
кәсіпорынның басшыларына өздерінің жұмысына араласуына жол ... ... ... барысына белгілі бір адамды ... ... ... ... тәуелсіз зерттеулер, аудиторлар ... ... ... іскер корреспонденциялар мен өзге мәліметтерді еркін пайдалана
алуы тиіс. Кәсіпорын басшысымен бірлесіп ... етуі ... ... ... әкелуге тиіс емес;
- тәуелсіз есеп ... ... ... ... ... бейтараптылығы олардың тексерулерінің нәтижелеріне әсер етпеуі
тиіс. Сондай – ақ ... ... ... аудитор қорытындысының
жайын өзгертуге жол беруге болмайды.
Осылай, тәуелсіздік аудиттің маңызды қағидасы болып табылады. ... ... ... ... егер аудитор:
- кәсіпорын – клиенттің акциясын (немесе облигациясын) иемденсе;
- кәсіпорын басшысымен туысқандық қатынаста болатын болса;
- клиент – кәсіпорынның ... ... ... ... клиент – кәсіпорыннан сыйлық алатын болса;
- бір кәсіпорынды көп жыл қатарынан тексеретін болса.
Аудитордың ... ... егер ... ... қаржы жөнінен тәуелсіз болса: ақы төлеу өзге көздерден түсіп
және бір клиенттің үлесі аудиторлық ... ... ... ... ... ... болса;
- берілген клиентпен тек белгілі бір ... ... ғана ... ... бұл клиентпен тым жақын таныстықтан қашуына ... ... ... ... ... беретін өзге
қызметтерді көрсетуді шектесе;
- клиенттің кез ... ... ... ... ... шеберлік, біліктілік және ұқыптылық, аудит тиісті
дайындығы, тәжірибесі бар және жете ... ... ... ... Кәсіби аудитор тексеретін кәсіпорындарды, онда қабылданған ішкі
бақылау тәсілдерін зерттеуін, кәсіпорынның ... ... ... келген мәліметті алуын, күтпеген жағдайларға тез әрекет етуін,
зерттеуді ... бар ... ... жоқ ... ... көзі жеткенше
жүргізуін талап етеді. Ал бұл үшін ол ... ... ... ... ... ... ... аудит теорисы мен практикасын білетіндігімен, дайындық
тәжірибе мен ... ... ... деңгейде екендігімен,
бухгалтерлік және ... ... ... ... және ұлттық
стандарттар, нормативтер мен директивалардың даму бағытын, сондай – ақ заң
органдарымен ... ... ... талаптарды түсінетінімен
шамаланады;
ж) құпиялық немесе ... ... ... жұмыс барысында алған
мәліметті үшінші бір жаққа ерекше рұқсатсыз немесе ... ... ... болмайды;
з) оперативтілік, бұл қағида тапсырманы тез, анық әрі тиімді орындауын
білдіреді. Аудиттің оперативтілігі ... ... ... жүргізіліп және тапсырыс ... дер ... ... ... ... Осы ... негізінде тиісті
қаржылық, басқарушылық, өндірістік және өзге де шешімдер қабылданады.
Аудит әрдайым екі ... ... ... жүргізіледі: сметалар және
қорытынды есеп тапсыру мерзімі. ... ... ... бір ... – жұмыстарды орындау мерзімі созылып кетпеуі тиіс,
өйткені кейбір жағдайларға негізсіз кешігу үшін қатаң ... ... ... есеп ... ... көп ... ... мүддесін,
сонымен бір уақытта шарушылық процесінің өзге де қатынасушыларының
мүдделерін ... ... ... ... ... пайымдау, пікір, аудитор шын, кәсіпқой пікірлерін қолдануы тиіс;
б) коммуникация, аудитор өз пікірін білдіру үшін ... ... ... ашуы ... ... ... ... егер оларға кәсіпорын сақтауға тиіс ... ... ... немесе алдау фактісі белгілі болса ... ... ... ... мүмкін;
в) құндылығы, аудитордың көрсететін қызметі клиентке пайдалы болуы ... ... ... ... ... ... ... қажет басқа да ... ... ... маңызы мен оларды сақтау аудиторлықты тек жақсы жағынан ғана
ұғындырып қоймай, оның қызмет ... ... ... ... ... ... ... Аудитті жүргізу әдістемесі
Әдіс кең ... ... ... methods – ... ... ... ... және қоғамдық құбылыстарды немесе шындықты белгілеу мен
ғылыми таным жолын зерделеудің тәсілдемелік әдістерін ... ... ... ... ... ... ... ортақ жалпы ғылыми және ... деп ... ... ... ... тәсілінің барлық ғылым салаларына
әмбебап пен зерттеудің ... ... ... материалистік
диалектика әдісі жатқызылып жүр. Әр ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын зертеудің бірқатар
жеке әдістері арқылы көрінеді.
Танымның жалпы ғылыми әдісі мыналарды қамтиды: ... ... ... жүйелі тәсілдеме, талдау мен синтез, индукция мен
дедукция, абстракцияллау, ... ... ... және ... және ... ... тәсілі мен өзіндік ерекшелігі бар немесе нақты ғылыми
әдістеріне ... ... ... ... ... сараптау, түгендеу, бақылау мақсатымен өлшеу, қадағалау,
қызмет тергеуі, ... ... ... ... топтау,
технологиялық бақылау, қолданыстағы ... және ... ... және ... ... ... тәсілдері және
т.б.
Осыған орай, аудит әдісі дегеніміз – бұл шаруашылық қызметтерді және
олардың нормативті-құқықтық реттеулерін тексеру және зерттеудің ... мен ... ... ... және ... ... ... көрсетіледі.
Аудиттің жалпы әдіснамасы табиғаттың, қоғамның және қоршаған ортаның
даму ... ... ... және ... ғылыми таным
теориясының принциптерн жиынтығын білдіреді.
Аудиттің ... ... ... ... заңдарына негізделіп,
бір жағынан, теориялық қорытындылар мен принциптерден, ал екінші жағынан –
оның зерттеудің қолданбалы әдістерінен көрінеді.
Әр білім саласында ... ... ... ... жауап беретін,
өз ерекшеліктеріне орай дәл жүзеге асатын ... ... ... ... ... қолданылады.
Аудиттің ерекше әдіснамасы – бұл талдамалы-бақылау, экономикалық және
заң ғылымдарының теориясы мен ... ... ... ... құбылыстар мен процестерді зерттеудің әдістері мен
тәсілдері, өзіндік ерекшелігі бар тәсілдемелері. Олар ... ... ... жетістіктеріне, зерделеу көлеміне, мақсатты функцияларына
және ғылым мен практика салаларына сәйкес ... ... ... ... ... ... байланысына қарай қалыптасты.
Тексеруге бел буған, яғни тексеруге шешім қабылдаған аудитор зерттеу
обьектісі туралы шындыққа ... ... ... әр ... ... ... Бизнестің аудиті мен талдауын жүргізу барысында ... ... ... ... ... және ... топтарын
кеңінен қолдана алады:
-нақты бақылау тәсілдері: тексеру, зерттеу, түгендеу, бақылап жіберу,
лабораториялық талдау, сараптау бағасы, нақты ... ... ... ... ... әдістері, оның ішінде, деректемелерді
формальдық тексеру, құжаттарда көрініс тапқан операциялар мен ... ... ... ... ... ... тұтастай, іріктемелі, визуальды және
тікелей;
-жауап алу тәсілдері: ауызша, ... ... ... және ... мен міндеттемелердің шынайылығын тексеру тәсілдері:
құжаттық растау, кезікпе ... ... ... ... ... ... және ... параметрлерді нақтылау тәсілдері: өлшеу, ... ... ... ... және ... ... іздестіру, жоспарлы, шолу, елеулі,
перспективалық, оперативті, ағымдық, диагностикалық және т.б.
Аудитте және ... ... ... ... ... ... мына қосалқы жүйелерде топтастыруға мүмкіндік
береді: техникалық, ... ... ... және ... ... ... өз ... мен пайдаланатын салалары
бар.
Атап айтқанда:
а) техникалық тәсілдің қосалқы жүйесі ... ... ... ... бастапқы ақпараттарды алу, тексеру және дайындау барысында
қолданылады (экономикалық-математикалық есеп ... ... ... ... жоғары және салыстырмалы кепілдемелі техникалық
тәсілдер және т.б.);
ә) талдамалы-есептік тәсілдің ... ... ... ... ... ... ... әдіс және т.б.), талдамалы
тексеру, статистикалық және экономикалық-математикалық ... ... ... ... ... тәсілдер ақпараттық модельдеуді, нормативті-құқықтық
реттеуді, тексеруді, зерттеу ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру;
в) қорытындылау тәсілі жиынтық есеп берулермен байланыстарды жасакуда,
кешенді бағалауларды жүргізуде және ... ... ... ... ... ... мен ... логикалық және
синтетикалық тәсілдерімен бірге пайдаланылады;
г) нақты бақылау тәсілдері белгіленген әсілдердің (кем өлшеу, салмақтау,
қайта ... ... ... түгендеу, сараптау ... ... және т.б.) ... ... объектілерді шынайы
күйінде тексеріп қарау арқылы ... ... ... оның ... ... ... ... аудиторлық бақылауда шектес ғылымдардың – бухгалтерлік
есеп, экономикалық талдау, статистика, құқық, салалық экономика, қаржылық,
басқа да ... ... заң және ... ... ... кеңінен қолданылады.
Айғақтарды алу үшін аудитордың сараптау, қадағалау, сұрау, растау,
тәуелсіз ... ... мен ... орай ... ... ... ... және т.б. бақылау тәсілдерінің технологиялары
туралы нақты түсініктері болуы керек. Мысалы, ... ... ... ... ... ... тәуелсіз операциялық тестер мен
сәйкестікке орай тестердің көмегімен процедуралар ... ... ... ... ... процестерді, ақшалай ... ... ... ... және ... ... ... берудегі операциялардыңтолықтығы, дұрыстығы, заңдылығы туралы
айғақтарды алу ... ... ... ... ... ... ішкі бақылау процедураларының белгіленген нормаларға және өндіріс
ресурстарын қалыптастыру мен ... ... ... ... ... ... жүргізілетін тексерулерде қолданылады.
Бизнестің ... ... мен ... ... ... оларды
жүзеге асыратын процедураларға сәйкес жіктеуге болады:
а) ротациялау тестілеріне тексеруге жататын объектілерді ... ... ... ... ... ... ... кіреді. Іріктеме
бизнестің жағдайы алдын ала операциялық талдау ... ... ... тереңдетілген тестілер шаруашылық қызметтердің циклдеріне сәйкес
барлық кезеңде тексерілетін операциялардың ... ... ... ... нақты іріктейді;
б) осал тұстың тестілері аудитор осы ... ... ... ... ... ұйғаратын бизнесті іштей ұйымдастырудың нақты аспектісін тексеру
үшін пайдаланылады. Ішкі бақылаудың жағдайы нашар ... ... ... ... ... ... нығайту бойынша ұсыныстарды
әзірлейді;
в) бағыттық тестілер жабдықтау, өнім, ... ... ... мен ... операциялардың жүзеге асырылуын тізбекті бақылау мақсатында
қолданылады;
г) толассыз ... – бұл, ... ... ... ... ... ... және міндеттемелерді пайдаланудағы шаруашылық
жүргізуші субъектілердің есеп және бақылау жүйелерінің сипаттамалары үшін
қолданылатын тереңдетілген тестердің шектеулі түрі.
Аудиторлық ... үшін ... ... ... мен ... экономикалық талдауының алдын ала жасалған деректерін ... ... ... зор. Ол статистикалық және статистикалық емес
зерттеулер түрінде де болуы мүмкін. Соңғысында аудитор бизнестің жағдайын
тек өзі ғана ... ... ... әр түрлі салаларындағы ... ... ... мен ... ... тәсілдер бірдей
қолданыла бермейді. Бұл тәсілдердің бірталайы аудит пен талдаудың кез
келген ... ... ... ... ... ... ... ал кейбіреу типтері бірқатар кәсіпорындарды тексеруде мүлдем
қолданылмайды. ... ... ... мен ... ... ... ... аудиторлық тексерулерді жүргізуді
көзге елестетудің өзі ... ... ... немесе ауыл шаруашылығы
кәсіпорындарының аудитінде бұл ... іске асуы ... ... ... тексеруде тауарлардың, жүктердің, ауыл
шаруашылық өнімдерін және т.б. ... ... кем ... ... ... ... ... бар тәсілдер қолданылады. Сондықтан да
нақты бақылау тәсілдері жалпы және арнайы деп ... ... ... ... ... ... өнім ... экономикалық мәндердің сақталуын тексеру және халық шаруашылығының
әр түрлі салаларындағы кәсіпорындар ... ... ... ... қолданылатын басқалар.
Өзіндік ерекшелігі бар тәсілдер ... ... ... ... ... ... ұлттық экономика салаларының бір немесе бірнеше
топтарындағы кәсіпорындар қызметінің операциялық талдауы мен ... ... кен ... аршу және кен – ... ... ... ... ... қорларды пайдалы компонеттердің мазмұнын,
шикізат және тауар кенінде ... ... ... ... тексеру
және т.б.
Шаруашылық жүргізуші субьектілердің активтері, өзіндік капиталы мен
міндеттемелері ...... ... ... ... арнайы жұмыс тәсілдерінің және әдістерінің көмегімен олардың
қозғалу кезендері мен элементтері ... ... ... ... ... әсер ... факторлар мен құбылыстарды зерделеу
кезеңінде ... ... ... ... ... ... ... және кешенді тәсілдемелерінің әдістері
кеңінен қолданылады. Осы факторларды өлшеу кезеңінде бастапқы мәліметтерді
құжаттамалық ... ... ... ... ... ... тәсілдері, айырмашылықтар мен ... ... ... ... ... ... ... және
міндеттемелердің өзгерісін зерттейтін осы ... ... ... ... ... ...... жұмыстарын
аяқтайтын қорытындылаушы кезеңде индукция мен дедукция, салыстыру, кешенді
бағалау, баланстық байланыстыру, ұқсастық ... ... және ... және ... ... – математикалық әдістер, оның ішінде
көп ... ... ... және желілік емес ... ... ... ... ... корреляциялық – регрессиялық
талдау, баған теориялары, сондай – ақ шаруашылық ... ... ... тиімділіктерінің қалыптамасын үлгілеу әдістері
қолданылады.
Қаржылық бақылау нарықтық экономикаға кіру шартында ... ... Жаңа ... ... ... ... ... жиі жүргізілмейді. Бірақ өтпелі кезеңде қаржылық құралдарының
ағымдығы іс - қимылы бақылауындағы қоғамға ... ... ... Бұл ... ... ... ... заңының бұзылуы,
мемлекет меншігіне пайдалану көбейеді. Сондықтан қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бүкіл процессін нақты бір кезеңдерге бөлуге болады:
- келісім-шарт қатынастарын хаттау;
- жоспарлау;
- өзіндік аудитті іске асыру;
- есеп беруді ... ... ... ... және оның ... ... ... жинау мақсатын қояды. Аудитор ... ... ... үлкен
ауқымында білуге тиіс, өйткені ертеңгі аудиторлық қаржылық есеп беруінде
тексерісте ... етуі ... ... ... ... ... керектігі, ол субъектіге қатысты болатын сала ... ... ... ... үшін ... мен мәлімет жинау
процедураны қарастыратын кезең – «техникалық», яғни ақпаратты жинау кезеңі
деп аталады.
Клиенттің бизнесі туралы ... ... ... ... ... ... ... білу аудиторға оқиғаларды, тәжірибе қызметі мен
операцияларды ашуға ... ... ... мінездесмесін және ұйғарымды аумағын
көрсетудің толық ... ... ... ... ... ... формасы
шаруашылық субъектісінің көлеміне қарай аудит ... ... ... ... ... мен техникалық тәсіліне қарай
өзгертілді.
Тексерістің ... ... алу үшін ... шаруашылық
субъектісінің есептік саясаты туралы алдын-ала танысты.
Қаржылық есеп беру аудитінің екінші кезеңі, ... ... ... ... ... ... Тексерудің
стратегиясы мен жалпы жоспары мынандай бағыттар бойынша жүргізіледі:
- фирманың обьектілері мен іс ... ... ... ... жасалды;
- аудиторлық тәуекелдің елеулілік деңгейі анықталды;
- баланс баптары мен Бас кітаптың баптары ... ... ... ... мен ... ... ... сатып алу циклінің аудиті жүргізіледі;
- өндірістің және ресурстарды жұмсау циклінің аудиті жүргізілді;
- еңбек ақыны септеу мен ... ... ... таза ... ... мен ... ... тексеріледі;
- бюджетке салық төледің уақыттылығы мен есептеудің дұрыстығы
тексерілді;
- меншікті ... ... мен ... ... және т.с.с.
Үшінші кезенде құзіретті мәліметтер мен фактілерді тексерудің мәні ... ... ... ... пікірді білдірді.
Табыстар мен шығындардың есебі бойынша есепті кезеңнің соңына ... ... ... ... ... ... аз ... көрінеді.  
Аудитор дебиторлық қарызды және кассалық операцияларды тексеруге көп
көңіл бөлді. Ол өзі үшін ... ... ... ... ... ... шығу ... баланс баптары бойынша қарыз қалдықтарының қаншалықты сәйкестігін,
дұрыстығын.
Шаруашылық қызмет ... ... ... ... ... алушылармен, банктермен, өзінің филиалдарымен,
еншілес серіктерімен, қызметкерлермен, бюджеттік және ... ... ... және тағы ... ... есеп ... ... Шаруашылықты жүргізуші субъект қолма-қол ақшамен және
қолма-қолсыз түрде есеп ... ... ... ... ... және ... ... айырбас жасайды. Есеп айырысу
операцияларын ... ... ... құралдарын субъектісінің
айналымдылығының, есеп айырысу және келісім-шарт ... ... ... жақсаруын қамтамасыз етеді.
Есеп берудің жағдайының дұрыстығын аудитор ең ... Бас ... ... ... ... ... ... сәйкестігін анықтаудан
бастады. Осыдан кейін инвесторлық есеп айырысулар жүргізілді.
Есеп берулерді тексергенде құжаттық және ... ... ... ... анализ, сонымен қатар осы ... ... ... ... ... ... ... жауаптар жүргізіледі.
Дебиторлық қарыз баланста келесі баптардың бөлігінде көрініс табады:
- алулар бойынша шоттар (тапсырыс берушілермен, сатып ... ... есеп ... ... мен есеп айырысулар;
- берілген аванстар;
- акционерлік қоғам жауапты тұлғаларына берешегі;
- басқа да дебиторлық қарыздар;
- аванстық ... ... және ... ... бойынша есеп берулердің
негізгі операциялары тексеріске ... ... осы ... ... төленбеген дебиторлық қарыз бойынша жинақтық түгендеу тізімдемесі
құрылды. Сатып алушылармен ,тапсырыс берушілермен және басқа да ... есеп ... ... жүргізген кезде құрылған берешектің пайда
болу себептерінің жиынтық түгендеу тізімдемесі барлық ақпаратқа ие ... ... ... аты – ... берешек түрі;
- берешектің пайда болған күні;
- төлемдік ... ... шығу ... ... ... ... ... субъектімен, сатып
алушылармен, тапсырыс берушілермен, жұмыс және қызметтерінің ... ... үшін ... ... ... ... ... дебиторлық берешектің ортақ саласында үлкен мәнге ... ... ... ... ... ... ... өнімді (орындалған қызметтер мен жұмыстар) өткізуге байланысты
келісім-шарттар бар ма және оларды рәсімдеу ... ... ... ... ... ... ... алу бойынша салалар дұрыс
алынды ма;
- арыз бойынша қарастырылған дебиторлық берешектің істен ... па. ... ... бойынша мерзімі өткен арызды істен
шаруашылық субъектінің басқарушысының шешімі ... ... ... қарыздардың резерв құралдарының шотына
жатқызылады. Күмәнді қарыздарды істен ... үшін ... ... ... ... ... ... қатар күмәнді қарыздар бойынша резервтің құрылуының
негізгілігін тексерді, олардың ... ... және ... ... ... ... ... шығарылуын тексерді. Күмәнді қарыздар ... ... ... айту ... 311 ... қарыздар
бойынша резервтер» шоты арналған. Резервтің көлемі әр күмәнді қарыздар
бойынша жеке ... ... ... жағдайына (төлей алу
қабілетіне) және оның бөліп ... ... ... ... ... ... назарды вексельмен төлеу кезінде операциялардың дұрыс
жүргізілуіне аса көңіл аударды. Сатып ... мен ... ... ... ... вексельдер арқылы есеп айырысулар туралы 302
«Алынған вексельдер» шотында есепке алынады.
Тексерістің бағытын ... ... ... ... нақтылау үшін
аудиторға берілген шаруашылық субъектінің есеп беру жағдайы туралы алдын-
ала жан-жақты білуі қажет. Сондықтан ... ... ... ... ... құжаттардың тізімі, олардың дұрыс толтыру
ұқыптығын;
- аналитикалық шоттың жағдайы есеп ... ... ... ... технологиялық өңделуін;
- есеп айырысу операцияларының ішкі қадағалауының ... ... ... да сұрақтарға жауаптар тестілеу арқылы алынды.
Аудиторлық қызметті жүзеге асыруға ... бар ... ... ... 01 ... жай күйі бойынша тізімі қосымшада көрсетілген.
2.2 Елеулі және аудиторлық ... ... ... комитет әзірленген Қаржылық есеп беруді
дайындау мен ұсынудың ... ... ... ... анықтама
берілген: «егер ақпаратқа рұсаттама беріліп,тиісті ... ... ... есеп ... ... ... ... әсерін тигізетін болса немесе ақпараттың бұрмаланып көрсетілуі
пайдаланушының ... ... ... тигізіп жатса, онда мұндай
ақпарат елеулі деп саналады. Елеулік баптардың ... ... ... ... әрі соған орай белгілі бір жағдайларда олардың
рұқсаттамасына немесе бұрмалауфна қатысты уәж – пікір қабылданады. ... ... ... ... ... ... және ... да бір пайдасын тигізетін ақпаратқа ие болатын
сипатттама жоқ»
Епеулі белгілерді ... ... ... мазмұнын білдіреді. Тексерудің
жоспарын жасау барысында ... ... ... ... ... ... елеулікті қолайлы деңгейін белгілейді.
Жоспарлау кезеңінде аудитор қаржылық есептемелерде елеулі бұрмаланған
ақппараттарды тудыратын сәттерді де ... ... ... және ... кластарымен байланысты ... ... ... қандай баптарды зерттеу қажет, іріктемелерді
пайдалану керек пе, әлде талдамалы ... ... па, міне ... ... ... бірі шешімге келуіне септігін тигізеді. ... ... ... ... ... ... алуына мүмкіндік
береді.
Елеулік пен аудиторлық тәуекелділіктің арасында кері ... ... ... деңгейі неғұрлым жоғары болған ... ... ... ... ... немесе осыған керісінше ... пен ... ... ... байланыс ы аудитор
аудиторлық процедураның сипатын. Орындалу мерзімін және ... ... ... алады (ХАС 320 «Аудиттегі елеулік»).
Қаржылық есептемелердің ... ... ... ... ... ... негізгі екі түрі болады: аудиторлық
тәуекелдік және ... ... ... оның ... ... ... мағынасын былай түсіндіруге болады: аудитор
қаржылық ... ... ... ... ... келеді, осының
негізінде аудиторлық қорытындыға пікір-ескертпе айтылмайды, яғни пікірдің
шынайылығына күмән келтірмейді, ал ... ... ... ... болады.
Бизнес иәуекелділігінің мынаған саяды: клиентке ... ... әділ ... да, аудитор немесе ... ... ... өзара қарым-қатынасында сәтсіздікке ұрынады. Бизнес тәуекелдіктің
деңгейін мұқият анықтау болып табылады. Аудиторлық ... ... екі ... ... ... ... (интуициялық , яғни түйсіктік);
ә) сандық;
Арнайы әдебиеттерде сипатталған аудиторлық ... ... ... 47 ( ол SAS 39 ... ... ... туралы) ережесіне және
тәуекелдіктің елеулігіне негізделеді). Аудиторлық тәукелдіктің алдын ала
үлгісі мынадай формада болуы ...... ... ... (Desired fudit ... – шаруашылық ішіндегі тәуекелділік (Interent risk);
CR – бақылау тәуекелділік (Control risk);
DR – табылмау тәуекелділігі, яғнй байқамай қалу қатері (Detection ... ... ... (моделге) кіретін адиторлық тәуекелділік
түрлерінің ерекшеліктерін қарастырайық.
А). Қолайлы аудиторлық тәуекелділік (DAR) – ... ... ... есептемеде елеуі қателіктердің барын және стандартты аудиторлық
пікір – ескертпесіз (пікірдің шынайлығына күмән ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділік (IR) – сегментте қателіктің барын
және бұл ... ... ... ... жүйесінің тексеруінде
рұқсат етілген деңгейдегі шамадан тыс (артық) ... ... ... ... ... (CR) – сегменттегі шамадан тыс ... ... ... ... ... ... және
жойылмайтынын аудитордың болжау шарасы.
В). Табылмау қатері ( DR ) – қандай да бір ... ... ... ... ... тыс ... табу ... еместігін аудитордың
мойындауға дайындық шарасы.
Аудиторлық тәуекелділіктің үлгілерін ... ... ... ... ... ... аудиттің жоспарын жасау барысында
шаруашылық ішіндегі тәуекелділіктің - 80%, бақылау ... - ... ... ...... жорамалдайды. Аудитте тәуекелділіктің осы
осы сандары бойынша есептеп, аудитор нәтижесінеде 4% (0,8*0,5*0,1) алады.
Егер аудитор бұл ... ... осы ... ... ... 4% ... болмауы керек деп шешетін болса, онда ол әлуетті
жоспарды қолайлы деп ... ... ... ... ... қолайлы деңгейін аудитордың
алуына көмектеседі, бірақ, ол тиімсіз. Әлдеқайда екінші ... ... яғни ... ... мен ... жататын мәліметтердің тиісті
санын анықтайды.
Осы мақсаттағы аудиторлық тәуекелділік үлгілелерінің формуласы былайша
өрнектеледі:
DR= DAR/ IR* ... ... ... ... былайша айтып көрелік: аудитор өзіне
қолайлы аудиторлық тәуекелділіктің деңгейін 5 пайызын белгіледі. ... де ... ... 10 ... табылмау қатерінің деңгейіндегі
іріктеліп алынған айғақтардың санымен келісудің ... ... ... ... осы ... ... ... шешуші факторға
айналады, өйткені ол қажетті айғақтардың санын ... ала ... ... ... саны ... қатерінің деңгейіне кері
пропорциянал болады.Табылмау қатерінің деңгейі неғұрлым ... ... ... көп ... ... ... ... қолданылатын аудиторлық
тәуекелділік үлгілерін ... ... ... ... ... ... ... және әр түрлі
тәуекелділіктердің арасындағы өзара ... ... ... есіне салып
отыруға бағытталған. Бұл өзара байланыстардың ... ... ... ... ... ... көп ... тигізеді.
Әдетте ТМД елдерінде аудиторлық тәуекелділікті есептеу үшін мына формула
жиі қолданылады:
Ат=Тт*Бт*Пт;
(3),
Мұнда:
Ат – ... ...... ... ... ерекшелігіне байланысты таза
тәуекелділік, рұқсат етілген шамадан асатын қателіктің есеп беруде ...... ... яғни рұқсат етілген шамадан асатын,
клиенттің ішкі бақылау ... ... ... ... ...... ... қателіктерін тестілеу процесінеде анықталмауы
ықтимал, аудитор үшін ... ... ... көп ... ... ... шоғырландыру
арқылы тәуекелі төиен салалардағы тексеруге кететін ... ... ... ... ... ... ... ұтымдылығын және
толықтығын (жеткіліктілігін) бағалау әр түрлі ... ... ... бұл ... ... пен ... ... әзірлеуде
көп қырлы тәсілдемелерді талап етеді. Әдеттегіше, басқару функциясы мына
тізбектілікте жүзеге асырвлады: жүйелі талдау – ... және ... – есеп – ...... талдау – реттеу – кешенді талдау –
алдағы кезеңге жоспарлау.
Бұл схема - өндіріс, жабдықтау, өткізу, ... ... ... сияқты процестердің операциондық аудит пен қаржылық-
экономикалық талдау үшін әмбебап (универсал). ... ...... ... мен ... талдауының ең қарапайым әрі
тиімді әдістерінің ... ... 1988 жылы ... іс-тәжірибе бойынша комитет
шығарған аудит стандарттары туралы америкалық Ережелер (SAS 56) нұсқауының
мазмұны ... ... ... стандарттары туралы ережеде (SAS 56) мынадай
анықтама берілген: «Талдау процедуралары – аудит ... ... Олар ... және қаржылық емес сипаттағы көрсеткіштердің
шынайылығын зерттеу ... ... ... ... ... Талдау процедуралары әр түрлі болады – жай ... ... ... ... ... қаржылық-экономикалық талдау
процедуралары мына түрде орындалады:
-аудиторлық тексерулердің бағдарламаларын ... мен ... ... ... және шолушылық талдау,
-шаруашылық операциялар үшін есеп пен ішкі бақылау жағдайын тексеру
барысындағы жүйелі, елеулі және ... ... ... және ... ... ағымдық және перспективті талдауы;
-бизнес тиімділігінің негізгі көрсеткіштеріне әсер ететін факторларды
зерттеу және қаржылық есеп ... ... ... ... және ... ... басқару мен оның тиімділігін арттыру жүйелерін жетілдірудің
жағдайы мен келешегін ... ... ... ... және кешенді
талдау.
Талдамалы процедуралар қолданылу мақсаттарына қарай мынадай маңызды
түрлер мен нұсқаларға: ... ... ... ... ... оперативті, перспективалық, алдын ала, ... ... ... және т.б. бөліп көрсетуге болады.
Іздестірушілік талдау опреациондық аудит міндетін тиімді шешудің және
алға қойылған мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... етеді. Оның эвристикалық тәсілдемесі шаруашылық
жүргізуші субъектілердің басқарушылық, ... ... ... ... жаңа ғылыми-техникалық жетістіктерді іздеп тауып
пайдалануға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ерекшелігін,
мерзімін, сипатын дұрыс анықтауға көмектеседі.
Шолып талдау алдын ала «осал» тұсты ... ... ... ... қояды». Жоспарлы және шолушылық талдамалы ... ... ... ... ... ... байқамай қалу
қатерін, яғни кемшіліктерді таба алмай қалудың қаупін азайтады.
Елеулі ... ... ... ... ... ... үшін
қажетті шындыққа жанасымды ақпараттарды алу жатады. Ол ақпарат ... ... ... бөлімшелер, реттек, жүргізілу әдістері,
қамту деңгейі және т.б. ... ... ... ... ... ... барысында толық, локальды, тақырыптық, оперативті, ағымдық және
перспективалық ... ... ... ... ... ... құралы ретінде елеулі талдауды қолданбастан бұрын
бірқатар факторларды қарастырған дұрыс:
- операциондық ... ... ... ішкі ... ... ... ... қаншалықты дәрежеде толық
берілген және шындыққа жанасымдылығы ... ... ... кәсіби деңгейі;
- тексерудің сапасына қойылатын талаптар;
- аудиторлық тәуекелдің маңыздылығы мен деңгейі туралы пікір;
- операциондық аудиттің мақсатқа лайықты және ... ... ... ... әдістер және тәсілдер өте ... қол ... ... ... Оған ең ... ... деңгейде
дұрыс болып табылатын әртүрлі техникалық және ... ... ... ... ... тәсілдер жабдықтаушылармен, кредит
берушілермен, бюджетпен және ... да ... есеп ... ... айғақтар мен жаппай дәлелдеу әдістерін қамтиды.
Операциондық аудиттің нақты мақсаттарына қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... ... өзара байланыстырып қарастырғанда кепілдемесі
шектеулітехникаларының ... ... ... мәселе бойыншааудитор
қорытындысы үшін ... ... ... мүмкін. Мұндай талдау
іріктемелердің көлемін қысқарту үшін, мөлшерлік көрсеткіштерін растау үшін,
салыстырмалы коэффициенттердің ... ... ... ... ... деректерді салыстыру үшін және олардың өзгеру тенденцияларын
анықтау үшін қажет. Егер аудитор болжаған тенденция ... ... ... онда ... жеткілікті дәрежеде дәлелдер келтіруі керек.
Дәлелдерге ... ... ... әдеттен тыс, қалыптан ауытқыған, қайталана
бермейтін оқиғалар немесе ... есеп ... мен ... ... т.б. егер ... ... ... кездейсоқтыққа құрылған болып
шықса, онда аудитор өзі жүзеге асырған елеулі талдаудың ... өз ... ... жөн.
Бизнестің операциондық аудитін ұйымдастырудағы жүйелі тәсілдеме оның
уақыт пен кеңістіктегі өзгерісіне қатаң параметрлер жүргізуді талап ... – бұл ... ... ... ... ... ... аудитін жүргізуге қойылатын басты талап кешенді тәсілдемелерді
сақтау оған әр түрлі жоспарлы ... ... ... баға беру тән. ... ішкі және ... ... ... қарастыру мақсатқа лайықты
болады. Сыртқы факторларға экономикалық жағдай, салық, қаржы-кредит және
әлеуметтік саясат, төленбейтін ... ... және т.б. ... ...... оңтайлы қалыптастыру, өндірісті, жабдықтауды және өнім
өткізуді ұйымдастыру мен бақылауды ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу уақытын қысқарту және т.б.
Бизнестің ұйымдастырылу процесіне кешенді операциондық аудит пен ... ... ... және ... ... ... оның ... айтарлықтай өсіруге мүмкіндік береді.
2.3 «Мерей» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктегі
аудиттің жүргізілу тәртібін талдау
Аудиттің зерттеу обьектісі «Мерей» жауапкершілігі шектелген серіктестігі
болып табылады, Қарағанды облысының ... ... жылы ... ... ... банктерде есеп айырысу және
басқа да шоттары бар, жеке ... бар мөр, орыс және ... ... кәсіпорынның аты, мөр аты мен таңбасы көрсетілген бланктер,
мүлігі, тауарлық белгісі бар жеке ... жеке ... ... ... ... ... ЖШС негізгі қызметінің бағыттары:
- шағын объектілерді құрастыру жұмыстары;
- өнеркәсіптік өнімдерді шығару мен ... ... ... көмек көрсету және т.б.
Обьектінің зерттелу мерзімі – 2007-2009 жж. Ақпарат көздері ретінде
кәсіпорында нормативтік - ... ... ... ... ... есеп ... және т.б. алынды.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің қаржылық жағдайын жақсарту
бағытында, осы екі, үш жылда ... сату ... ... оның ... ал ... ... газдың тұрақты құнын орнату болып табылады.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің өзінің жұмысындағы ... ... ... әр ... төтенше жағдайлардан сақ болып, газбен дұрыс
қолдану, сонымен қатар газ құралдарын тұрмыс жерлерде ... ... ... ... қызмет етуде. Осы қызметтерді жасауда Облыстық
төтенше ... ... ... ... ... облыс райондарындағы
мекемелерде қосылуда.
«Мерей» ЖШС –тің экономикалық жағдайын сипаттау барысында төмеде
келесідей кестелер қарастырылады.
Кесте 1 - «Мерей» ЖШС тің 2003 –2005 жж ... ... ... ... |2007 |2008 |2009 ... |
| ... ... | | | |
| | | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | |8 | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
|1 ... сатудан |164156 |360932 |410325 |196776 |49393 |
| ... | | | | | |
|2 ... ... |544834 |3065314 |3654 |2520480 |
|1 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
|3 ... саны |452 |471 |475 |19 |4 |
|4 ... ақы қоры ... |125658,6 |143579,7 |20619,3 |17921,3 |
|5 |Дебеторлық |304961 |35423 |25435 |-269538 |-9988 |
| ... | | | | | |
|6 ... |504747 |448370 |349590 |-56377 |-98780 |
| ... | | | | | |
|7 ... ... |-105369 |181346 |173642 |286715 |-7704 ... ... ... ... ... ... бойынша тауар
сатудан кіріс бойынша базистік ... яғни 2007 жылы 164156, ... ... 2008 жылы 360932 мың тг. ... көбейді, яғни ... мың ... тең ... отыр. Есепті жылы ... ... 410325 мың ... ... ауытқуы 49393 мың тенгеге жетіп
отыр. Негізгі құралдар бойынша ... ... ... яғни ... 541180 мың теңге болса, 2008 жылы 544834 мың ... ... 3654 мың ... ... ... 2009 жылы 3065314 мың ... күрт өсіп, ауытқу айырмашылығы 2520480 мың ... ... ... ... саны ... 2007 жылы 452 адамға, 2008 жылы ... ... ... есепті жылы, яғни 2009 жылы 475 жұмысшы ... ал ... ... 2007 және 2008 жылдар аралығында 19 адам
болса, 2008 және 2009 ... 4 ... ... көбейді. Ал еңбек ақы
қоры бойынша ... ... жыл ... өсіп ... көреміз,
яғни 2007 ж 105039,3 мың тенге ... 2008 жылы 125658,6 мың ... ... ... 20619,3 мың ... ... отыр, 2009 жылы
143579,7 мың тенге. Ол 2008 және 2009 ... 17921,1 мың ... ... яғни 2007 және 2008 жылдарға қарағанда ... ... ... ... өткен және ... ... ... жылы ... ... ал 2007 және 2008 ... -269538 мың тг. зиян ... 2008 және 2009 ... -9988 мың тг. ... зиян ... ... дебиторлық бережақ
жылдан ... аз ... ... ... ... дебиторлық
бережақ сияқты 2007 жылы 504747 мың тенге ... ... 2008 ... мың ... ... ... яғни ауытқуында –56377 мың тг.
зиян ... ... ал 2009 жылы 349590 мың ... ... ... 98780 мың ... ... зиян болғанын, яғни кәсіп орын ... ... Ал таза ... ... 2007 жылы, яғни
базистік жылы –105369 мың тенгеге зиян ... 2008 жылы 181346 ... ... ... 286715 мың ... тең ... отырса 2009
жылы 173642 мың ... ... ... –7704 мың ... ... ... 2 -«Мерей» ЖШС -ң 2007 –2009 жж ... ... ... ... |2007 |2008 |2009 ... | | | |
| |тыс. тг. |% |тыс. тг. |% |тыс. тг. |% ... ... - |541180 |100 |544834 |100 |3065314 |100 ... | | | | | | ... және ... |6,2 |27575 |5,1 |26106 |0,9 ... және ... | | | | | | ... ... |476799 |86,8 |479363 |87,9 |2997698 |97,8 ... ... құралдар | | | | | | ... ... |- |- |24981 |4,6 |27081 |0,9 |
| |30807 |5,7 |5969 |1,1 |7483 |0,2 |
| |6946 |1,3 |6946 |1,3 |6946 |0,2 ... ЖШС -ң ... ... құрылымын қорытындылай келе,
біріншіен негізгі құралдардың барлығы 2007 жылы 541180 мың тг. ... 2008 жылы 544834 мың тг. ... ... 2009 жылы 3065314 мың ... ... үлес салмағы 100 пайыз болып отыр.
Негізгі құралдардың, соның ішінде ғимарат және ... ... ... 33574 мың ... үлес ... 6,2 ... 2008 жылы 27575 мың ... ал ... ... 5,1, ал 2009 жылы ... және ... ... ... төмендегені,үлес салмағы 0,9 пайыз болғаны.
Ал машина және жабдықтар бойынша 2007 жылы 476799 мың тг.болып отыр, ал
үлес салмағы 86,8 пайызға тең ... ... Ал 2008 жылы 479363 мың ... пайыз бойынша 87,9 пайызға дейін көбейгені, 2009 жылы 2997698 мың
теңгеге өскені, яғни 97,8 пайызға ... ... ... ... 2007 жылы еш ... болмағаны, 2008 жылы
24981 мың тг. болғанын пайыз түрінде 4,6 пайызға тең ... 2009 ... мың ... ... яғни үлес салмағы 0,9 ... ... ... ... ... ... 30807 мың тг. болса, ал үлес салмағы 5,7 ге
тең. 2008 жылы 5969 мың тенгеге азайғаны, оның үлес ... 1,1 ... ... ал 2009 жылы 7483 мың ... ... ... түрінде 0,2-ге
тең.
Ал аяқталмаған құрылыс бойынша базистік жылы 6946 ... ... ... тең ... ... жылы және ... жылы еш өзгермегені, яғни соңғы
үш ... да ... ... 3 - ... ... 2003-2004 жж.. аралығындағы қаржылық есеп
көрсеткіштері (мың, тг.)
|№ |Көрсеткіштердің |2007 |2008 |2009 ... ... |аты | | | | |
|1 ... ... сатылу |164156 |360932 |410325 |311804 |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... |146454 |308499 |542012 |338322 |
| ... құны ... | | | | |
| ... қызмет) | | | | |
|3 ... ... |17702 |52433 |83441 |51192 |
|4 ... ... ... |121054 |166910 |171895 |153286 |
| ... | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... және ... |2710 |2398 |2185 |2431 |
| ... | | | | |
| | | | | | |
| | | |164512 |158635 |147164 |
| | |118344 | | | |
|5 ... қызмет |-103352 |-114477 |-101563 |-37653 |
| ... | | | | |
|6 ... емес ... |-2017 |304396 |307586 |203322 |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|7 ... ... жай |-105369 |189919 |198731 |94427 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|8 |КТС ... |- |8573 |9315 |8944 |
|9 ... ... ... |-105369 |181346 |215405 |97127 |
| |жай ... ... | | | | ... |Таза табыс(зиян) |-10369 |181346 |173642 |83206 ... ... ... ЖШС -ң ... жж.. ... қаржылық есеп
көрсеткіштері бойынша дайын өнімнің ... ... ... 2007 жылы ... тг. ... 2008 ... көрсеткіш бойынша 308499 мың, тг., ал 2009
жылы 542012 мың тг-ге дейін ... Үш ... ... ... ... болсақ
311804 мың тг. тең болып отыр.дайын өнімнің сатылған өзіндік құны ... мың тг., ал 2008 жылы 308499 –ға ... ... 2009 жылы 542012 ... ... болған, ал орташа құн бойынша 338322 мың тг. ... ... ... бойынша базистік жылы 17702 мың т. ... жылы 52433 мың ... ал ... жылы 83441 ... ... үш жылдық көрсеткіш бойынша
51192 мың тг-ге тең болып отыр. Кезең шығындары ... ... үш ... ... 153286 мың тг ... ... ... сату бойынша шығындар
2003 жылы 2710 мың тг. ... 2008 жылы 2398 мың тг., ал 2009 жылы 2185 ... ... отыр. Негізгі қызмет табысы(зиян) бойынша 2007 жылы –103352 мың
тг. болып зиянға ұшыраған, ал 2008 және 2009 ... ... -101563 ... зиян ... ... Бұл зиян орташа құн бойынша –37561 ге тең болып
отыр. Негізгі емес қызмет табысында 2007 жылы ... тг. ... ... ... ... екі жылд ... алғанын байқаймыз, ал үш жылдық
орташа құн бойынша 203322 мың ... тең боып ... ... салудан жай
қызметке дейінгі табыс(зиян) бойынша базистік жылы –105369 мың тг-ге зиян
қөрген ... ... жылы 189919 мың тг, ал 2009 жылы 198731 мың ... ... орташа құндық көрсеткіш бойынша 94427 мың тг-ге тең болып отыр.
КТС шығындар көрсеткіштері ... 2007 жылы ... ... 2008 жылы ... тг., ал 2009 жылы 9315 мың тг. ... ... ... құн бойынша 8944 мың
тг. тең.
Кесте 4 - ... ЖШС -ң ... жж.. ... ... және еңбек ақы қоры
|№ |Жұмысшылар саны және|2007 |2008 |2009 |
| ... ақы қоры | | | |
| ... | | | |
| | |мың, тг. |% |мың, |% |мың, |% |
| | | | |тг. | |тг. | |
|2 ... ақы қоры | | | | | | |
| ... және | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... және | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... саны – | | | | | | |
| ... ... | |100 ... ... |
| |(оңдық белгі) ... | |6 | |6 | |
| ... ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... | |96,2 | |100 | |100 |
| | ... | ... ... |
| | | | |6 | |6 | ... ... ... жай ... ... бойынша 2007 жылы салық
салудан жай ... ... ... мен ... зиян ... ал 2008
жылы 181346 мың тг. көбейгені, 2009 жылы 215405 мың тг. болған. ... құн ... 97127 ге тең ... ... Таза ... -105369 ... базистік жылы зиян көрсе, өткен жылы 181346 мың тг. көбейгені, 2009
жылы 173642 мыңға төмендегені орташа есеп бойынша 83206 мың ... тең ... 2007 ... ... есеп ... ... зиян мен ... болғанын, ал 2007-2009 жылдары «Мерей» ЖШС -ң ... ... ... ... ... саны және ... ақы төлеу қорының көрсеткіштері
орташа еңбек ақыны есептеуге алатын жұмысшылар саны 2007 жылы 449 адам , ал
үлес салмағы 100 ... ... ... ... негізгі жұмысшылар
персоналы 433 адам болып, 96,4 пайызды құрап ... 2008 жылы 467 адам ... 485 ... ... орташа еңбек ақыны есептеуге және ... ... үлес ... 100 ... ... тұр. ... ақы қоры
сызылған және сызылмаған жұмысшылар саны 105039,3 мың тг. оның үлес салмағы
100 пайызға тең, ал ... ... ... 101081,8 мың, тг. үлес
салмағы 96,2 ... ... ... 2008 жылы 125658,6 мың, тг. ... ... да 125658,6 мың тг. ... 2009 жылы ... ақы қоры
сызылған және сызылмаған жұмысшылар саны соның ішінде: негізгі ... 163493,6 мың, ... ... ... ... жылдардағы пайыз
көрсеткіші 100-ге тең. 2008 жылы 2007 жылға қарағанда жұмысшылар саны ... және ... ... ... 44 ... ... өссе, 2009 жылы
2008 жылдан сонша есеге дейін өсті. Еңбек ақы қорыда жылдан ... ... ... оң ... ... ... ... құралдар аудитінде колданылатын ақпарат көздері кәсіпорын
қабылдаған есеп ... ... ... Бұл есеп ... таңдауда
көрінеді: журнал-ордерлі, мемориалды – ордерлі,қарапайымды, сонымен қатар
қолданыстағы регистрлер тізімінде, ... ... ... ... жазу ... тәсілінде. Бірақ есептің кез- келген
формасында негізгі ... ... ... алғашқы есептік
құжаттаудың бірыңғайлы ведомісті аралық ... мен ... ... есте ... ... формасы – негізгі құралдарды қабылдау - жіберу актіісі;
НҚ-3 формасы – ... ... ... және ... ...... ... формасы – негізгі құралдарды жою актісі;
НҚ-4а формасы – автокөлік құралдарын жою ... ... - ... құралдар есебінің
НҚ-14 формасы – қондырғыларды қабылдау ... ... ... - ... ... ... – жіберу актісі;
НҚ – 16 формасы қондырғылардың анықталған кемістігі туралы акті.
Негізгі ... ... мен ... ... ... есебі
№13,10 және 10/1 журнал – ... ... ал ... ... ... ... 01, 02 ... бойынша
дебеттік және кредиттік ... ... ... ... есебінің аудитінің негізгі бағыттары келесілерді
қамтамасыз ету керек:
-Негізгі құралдардың тұтастығы мен бар ... ... ... ... ... дұрыстығы;
-Негізгі құралдардың есепте бағалану дұрыстығы;
-Негізгі құралдардың түсуі мен шығуы ... ... ... мен толтырылуы дұрыстығы;
-Негізгі ... ... мен ... ... ... мен
есептелу дұрыстығы;
-Бухгалтерлік есеп пен есеп ... ... ... бар ... ... туралы мәліметтердің көріну дұрыстығы.
Бухгалтерлік есеп стандартының талабына сәйкес шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... ақша
қаржысының есебі кіреді. Бұл есепке ... ақша ... ...... үш ... ... көрсетіледі: операциялық, инвестициялық аржы
кәсіпкерлігі.
Төртінші, бухгалтерлік есеп стандарты бойынша ақша қаржысының есебіне
анықтама мақсатымен ... ... ... ... ... байланысты ақша қаржысы есебінің негізгі мақсаты, ол әрбір заңды
тұлғаның қаржылық жағдайын анықтау, ақша ... ...... толық мәлімет беру, оны өз ... ... және ... ... ... ... көрсету.
Төртінші станарт бойынша берілген анықтамалар:
-Ақша қаржысы кассадағы, банкідегі, есептегі нақты ақша;
-Ақша қаржысының қозғалысы – ақша қаржысының кіріс – шығыс әрекеттері;
-Операциялық ...... ... ақша ... ... ... ... кәсіпкерлік – ұзақ мерзімдік активтік сатып алу, сату
әрекеттері;
-Қаржы кәсіпкерлігі – заңды тұлғаның кәсіпкершілік барысындағы ... және ... ... әсерін тигізетін әрекеттер.
Заңды тұлға өзінің ақша, қаржы әрекеттерінің мазмұн, мағынасын екі ... ... әдіс – онда ақша ... іс ... ... шығыс құжаты
негізінде көрсетіледі.
-Қосалқы немесе жанама әдіс – ақша қаржысының ... ... ... ... және қаржы кәсіпкерлігі іс-әрекетінің
әсерінен табыстылықты реттейді.
Шаруашылық субъектілері қазіргі бухгалтерлік ... ... ... ... үш ... қаржылық есебін тапсырады. Аудит тұрғысынан
оларды тексеру өте ... ... ... ... ... аудитор
бір жылдық жұмыс қорытынылығын анықтап, өзінің аудиторлық қорытындысын
беру үшін осы ... ... ... тексеруе міндетті. балансты
тексеру үшін ... оның әр ... ... ... ... Ол үшін “Бас
кітап” көреткішін аналитикалық есеп кестелеріндегі жазушы салыстырып, оның
жеке-жеке жүргізілетін аналитикалық есептізбегімен салыстырып, одан ... ... ... ... ... ... анықтау жасау
арқылы түгелдеу барысының құжаттарына талдау жасағаннан кейін ғана ... ... ... ... нәтижесінің есебін тексеру үшін аудитор ... есеп ... ... есеп ... ... анықтауға
міндетті. есептің әрбір жолын тексеру үшін оның есебін жүргізу тәртібін
анықтап одан ... ғана ... ... өнімді сатудан түскен табыс – бұл ... ... ... ... ... ... сәйкес, табысты есептеу
әдісіне сәйкес анықтау қажет. Онда ... ... ... ... есептеу
әдісі” қлданылуына сәйкес анықталады.
дайын өнімнің өндірістік өзіндік құны – бұл ... ... ... ... ... ерекшелігіне сәйкес өндіріс өнімнің
өзіндік құнын анықтау ... ... ... оның ... ... ал оның әр ... тексеру үшін өндіріс шығынын есептеуді ... ... ... ... ... ... Указында
(№2732, 26.12.1995 ж.) өндіріс өнімнің шығының есептеу ... ... ... ... есептеу үшін келесі топтау – бабы белгіленген:
-материалдар шығыны;
-негізгі құрал тозу табысы;
- еңбек ақы төлем;
-әр түрлі қорларды есептеу: әлеуметтік қамсыздандыру, міндетті ... ... ... ... ... ... қоры;
-суға төлем, табиғи ресурс шығыны, заңды төлем үшін төлем, геолгияық
шығындарға төлем, тағы ... ... ... басқа шығындар.
Аудит барысында осы өндіріс шығынын есептеу бабының бухгалтерлік есебін
жүргізу ерекшеліктерін жан-жақты тексеруі қажет. Осы орайда аудитор тексеру
барысында сол ... ... ... ... ... ... және әкімшілікшығыны – 821 есептегі ... ... ... жоқ, әкімшілік және жалпы шаруашылық шығыны ... ... осы ... ... ... аналитикалы есебін тексеру арқылы
аныталады.
Тауарды сату шығыны – 811 есептегі топталған тауарларды сату ... ... ... ... тексеру арқылы аныталады.
“Процент” төлеу шығыны – 831 есептегі ... ... ... ... ... шығыны және шығарылған құнды қағаз үшін аренда келісім
шарты бойынша төлемдер көрсетіледі.
Өндіріс өнімнің ... ұның ... ... ... ... ... ... өте күрделі жұмыс. Мысалы, бітпеген өнім
табысы анықтау, ... ... өнім ... ... ... ... ... тағы басқа көрсеткіштерді анықтау.
Шаруашылық субъектілерінің “ақша – қаржысының есебі ақша операцияларының
негізіне сәйкес үш түрде жасалынаы: ... ақша ... ... ...... әрекеттері нақты құжаттар арқылы тексеріліп анықталады.
Аудит барысында есеп кестелері, касса есептері ... ...... ... ... құжаттар арқылы жеке-жеке ... сату ... ... емес ... сату ... тағы басқа
түрлі кірстер жеке-жеке көрсетіледі ... ... ... кірісер алдында аудитор ... ... ... оның ... 5-ші ... ... 5 - ЖШС ... шаруашылық субъектісінің дебиторлық қарызына аудит
жүргізудің бағдарламасы
|№ |Аудит процедурасы ... ... |
| 1|2 |3 |
| ... көрсеткішінің |Бухгалтерлік баланс. Бас кітаптың статистикалық|
| |Бас кітаптың ... ... ... ... |
| ... |берушілер мен сатып алушылар қарызы» 3210 және|
| |сәйкестігі |3220 ... ... ... ... |
| | |3340 ... да дебиторлық қарыз», 3510 |
| | ... ... |
| 2 ... және |Бас ... ... ... шоттары |
| ... ... 11. 7. 8. ... ... |
| |нгізілуінің дұрыстығы|авансы бойынша түгендеу тізімдемесі, ... |
| | ... мен ... ... ... |
| | ... жөніндегі тізімдеме, біріншілікті |
| | ... |
| 3 ... ... берушілермен сатып алушылардың |
| ... есеп ... ... шоты, |
| |арқылы дебиторлық ... ... және ... да |
| ... ... ... ... түгендеу |
| ... ... ... мен есептерді |
| | ... ... ... хаттары және |
| | |т.б.) |
| | | |
|5 ... ... |
|1 |2 |3 |
| ... ... |Бас ... ... ... резервтер» |
| |резерв құрудың |3110 шоты, 10 ... ... |
| ... және ... 30 ... ... ... мен |
| |олардың дұрыс ... ... ... шоттары бойынша |
| ... ... және т.б. |
| ... ... |№1 ... ... берушілермен, сатып |
| |тапсырыс берушілермен|алушылармен есеп айырысудың тізімдемесінің |
| ... ... ... ... ... 30 ... ... вексельмен|«Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің |
| |төлегендігі ... ... |
| ... | |
| ... ... |
| ... | |
| ... |Сатып алушылармен және ... ... |
| ... ... ... ... және т.б. |
| ... мен ұсынудың| |
| ... мен | |
| ... ... | |
| ... және басқа да|1.1 журнал-ордер, 3210 және 3220 бөлімше |
| ... ... және ... серіктестерінің |
| ... мен ... ... шотының аналитикалық және |
| |есептесу жөніндегі ... ... мен ... |
| ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| 8 ... да ... |8 журнал-ордер. 33 бөлімшенің «Басқа да |
| ... ... ... ... ... ... Бас |
| | ... аванстық есептер, төлем-есеп айырысу |
| | ... кем ... ... ... |
| | ... ... және т.б. |
| 9 ... ... ... ... және ... шығатын |
| |мен дебиторлық |тұжырымдар мен аудитордың ... ... |
| ... ... |басқаруды жетілдіру жөніндегі ұсыныстар. |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... | ... ... ... ... ... әрекеттерінде алғашқы
құжат арқылы жеке-жеке көрсетледі. Мысалы, құнды қағаз шығарудан ... ... алу ... ... табыс тағы сол сияқты кіріс әрекеттері.
Шығыс ... ... ... ... құнды қағаз сатып алу, тағы басқа осы
топтағы төлемдер. ... ... ... ... есеп ... арқылы
олардың заңдылығын, дұрыстығын анықтау жасалынады.
Негізгі құралдардың бар ... мен ... ... ... ... ... ... құралдарды қабылдау және оның ... ... ... ... ... стау – сатып алу ... ... ... ... ... толтырылғандығын;
-Негізгі құралдарды қабылдау – жіберу актілерінде бастапқы ... ... ... және қайта қалпына келтірілуінен кейінгі
бастапқы құнының ... ... ... ... ... мен ... жағдайын
тексеру мәліметтері бойынша аудитор бақылау ... ... ... ... құралдардың тұтастығын қамтамасыз ... ... ...
олардың қаттауының сапалы түрде өткізілді. ... ... оның ... және өз ... және ... ... ... көрсетілуін тексеру қажет. ... ... ... ... үшін ... жүргізілген қаттау
нәтежелеріне қаншалықты сенуге болатындығына көз ... үшін ... ... ... ... ... ... аналитикалық
есептің ұйымдастырылуының дұрыстығына көз жеткізу керек.
Негізгі құралдар ... мен ... ... ... ... ... есеп беруді жасаған ... ... ие ... ... ... ... ... тізімін талап етеді.
Бұл ... ... ... ... ... төмендетілуі мен
қайта бағалануы ... ... ... ... құралдар есепте жүйелі емес, ... ... ... көрінеді, бұл амортизацияның дұрыс есептелуіне және оның
өндіріс пен айналым ... ... әсер ... ... ... есеп беру ... жағдай
бойынша есептелінеді. Негізгі құралдар ... ... бар ... туралы ауқымды ақпараты ... ... ... ... түсуі, шығуы және ... ... ... ... ... мен ... ... бойынша негізгі
құралдар қозғалысы бойынша барлық ... ... ... бойынша дұрыс жүргізілгендігіне көз жеткізуге болады.
Шот – фактура, келісім – шарт, ... ... ... ... ... ... жазбалары сияқты ... ... ... объектісі жөнінде сенімді ... ... ... ... ... ... операцияларының құжаттық
бекітілуі – бұл шот статьяларын таңдау және кері ... ... яғни есеп ... дұрыстығын дәлелдеуші бастапқы
құжаттарды іздеу. Негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... ... таңдау әдісін ... ... ... көрсетілген негізгі құралдарды сақтандыру бойынша
салықтар мен шығындарды ... ... ... ... ... қайта есептеу тәсілі жиі
қолданылады. Жинақталған шығын арифметикалық шама ... ... оның ... тек ... ... тәсілі арқылы көз
жеткізуге болады.
Негізгі ... ... ... ... құралдардың
кәсіпорынға түсу жолдары:
- Жабдықтаушылардан төлем арқылы алу;
- Қайтарымсыз ... ... ... құралдар құны тәртібімен;
- Бірге қызмет істеу туралы келісім – шарт ... ... ... ... түсуі негізгі құралдардың түсуі - ... ... ... деген техникалық құжаттармен бірге
толтырылады.
Кәсіпорында негізгі ... ... шығу ... тозу ... және ... ... ... шығуы;
-Қайта құру, жетілдіру нәтежесінде істен шығу;
-Негізгі құралдарды басқа ұйымдарға беру.
Негізгі ... ... ... үшін ... ... ... ... істен шығуын комиссия орын басқарушымен
бекітіледі, ал бухгалтер ... ... есеп шығу күні мен ... ... ... қолдану орындарында (цехтар мен бөлімдерде) негізгі
құралдардың хаттамалық тізімі ... ... ... ... ... ... ... объектілері туралы ысққаша мәліметтер
беріледі.
Кәсіпорын ішіндегі түскен, есептен шыққан және орын ... ... ... ... сәйкес жазудан кейін ай соңына ... ... Бұл ай ... ... негіінде негізгі құралдар
амортизациясын(тозуын) есептеу жасалатындықтан қажет.
Негізгі ... ... ... ... ... себебі дұрыс
бағаламау жалпы көріністі бұзып қана оймай, сонымен қатар ... ... ... ... қате есептелуіне;
- есептелген салық сомаларының өзгерісіне;
- негізгі құралдардың шамасының ... ... ... ... ... құралдар қозғалысы бойынша операцияларды аудиторлық
тексеру ... ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталдарға салым ретінде беру
негізінде ... ... ... ... және беру ... құны ... ... берілуі керек;
-негізгі құралдарды алған кезде бастапқы құны, тозуы және ... құны ... сату – ... алу ... ... ... құралдар объектілерін комплект түрінде ... ... ... ... ... ... ... кіретін бөлек
бөлшектірінің тізімі енгізілуі ... ... ... шет ел валютасы мен алған ... ... құны ... ... ... ... ... тиіс;
-Негізгі құралдардың пайдасыздығын, оларды ... ... және ... сонымен қатар оларды есептен шығаруды
құжаттау ... ... ... толтыру үшін кәсіпорында
басшының ... мен ... ... ... ... өзгертуден және бұзудан шыққан барлық бөлшектер,
желілер және ... егер олар әрі ... ... ... қоймаға тапсырып, ол операцияны бухгалтерлік ... ... (Д-К) ... ... ... алу аудиті.
Аудит барысында ... ... ... объектілеріне
амортизацияны есепке алуды есепте ... тозу ... ... есебімен есептелінетіндігін және амортизация ... ... ... керек.
Тозу кәсіпорын балансындағы негізгі құралдардың барлық ... (жер және ... ... ... қор ... қор, мұражайлық және сәулет ... ... ... ... ... амортизациялық есептеулер ... ... ... ... ... кейінгі айдың бірінші
күнінен басталады, және осы нысанның ... ... ... ... бухгалтерлік есептен жойғанша есептелінеді.
Негізгі құралдар нысаны бойынша амортизациялық ... ... ... ... ... немесе оның құның толық ... ... ... ... ... ... тотылады.
Негізгі құралдар нысаны ... ... ... ... ... ... сәйкес соманың жинақталу ... жыл ... ... ... нысаны бойынша амортизациялық
есептеулер ай сайын есептеу тәсіліне арамастан ... ... ... ... ... ... есептеулердің сәйкес ... ... ... өте ... шығындар немесе басқалай көздер шотына жатқызылуының дұрыстығын
тексеру үшін негізгі ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Аудиттің негізгі мақсаты шаруашылық субъектісінің бухгалтерлік есебін
тексеру болғандықтан, оның мәлімет ...... есеп ... ... қорытынды есебі болады. Осы орайда мәлімет көзі
ретінде есеп кестелері ерекше орын алады, ... ... есеп ... ... есеп ... үшін есеп кестелері арқылы бір жүйеге келтіріледі.
өз кезегінде есеп көрсеткіштері сол есеп кестелерінің топталған екі ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан мәлімет көзінің ең негізгісі – ол қаржы ... ... ... ... ... ... ... жетістіктері, қаржылық
жағдайы, табыстылығы толығымен көрсетіледі.
Қазіргі кезде біздің елімізде қабылданған “Бухгалтерлік есеп стандарты”
заңына ... ... үш ... ... ... тапсырады:
-бухгалтерлік баланс;
-қаржылық –шаруашылық нәтижесінің есебі;
-ақша қаражатының есебі.
Қандай құрылымдық түрде болса да, шаруашылық саласына ... ... ... ... ... ... мемлекетіміздің заңды
талабына сәйкес, кәсіпорындар және жалпы ... ... ... ... ... жасайды. Оның негізгісі жылдық
бухгалтерлік баланс, қаржы – шаруашылық нәтижесінің есебі.
Бухгалтерлік есебі, ... өте ... ... есеп әдіс. Ол
кәсіпорын мүлкін арнайы экономикалық топтау арқылы, оның ... ... ... ... экономикалық топтаумен немесе, кәсіпорын
нақты қаржыландыру көзімен байланыстырып көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... мүлікті және
қаржыны да осы баланста көрсетеді. ... ... ... ... ... ... өндірістік деңгейін, қаржылық көлемін,
негізгі құнмен қуаттылығын, шаруашылық тиімділігін, табыстылық денгейін
тағы ... ... ... ... болады. Қазіргі кезде
бухгалтерлік баланс ... есеп ... ... ... Онда ... ... қаржы есебі тұрғысынан қаралынып, оның
мақсаты, міндетті, жалпы кәсіпкерлік шаруашылық алатын орны анықталған.
Стандартта ... ... ... ол – ... ... ... мазмұны қаржылық мәліметті толық көрсету және онда ... ... ... ... қажет мәліметпен қамтамасыз ету.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... баланс, халықралық үлгідегі сәйкес формада іске асырылуда.
Ондағы ... ... ... өте ... ... ... өте ... жағынан түсінікті болуы қажет. Оның негізгі принципі баланс-нетто
немесе өлшемі ... ... ... көрсеткіштері қайталанбайды
деген сөз. Мысалы, баланстың ... ... ... бабының қасында,
оның төзу сомасы көрсетіледі. Ал, қорытынды сомасы ... ... ... таза ... шығарылып тасталады. Ондағы мақсат негізгі ... ... ... ... қалдық бағасын анықтау. Сол сияқты
өндіріс қорының өзіндік ... ... ... емес ... ... ... ... баланс баптарының нақты құнын шығару үшін екінші
сатыдағы толықтыру баптары қолданылады. Балансты тексеру, оның бухгалтерлік
есеп ... ... ... ... ... баланс
көрсеткішіне дәлел болуы қажет. Ал одан әрі нақты тексеру ... ... ... ... ... ... дәлелденуі
қажет.
Қаржы – шаруашылық нәтежесінің ... ... ... ... ... беру ... Бесінші бухгалтерлік есеп стандарты
шаруашылық субъектісінің табыс ... ... ... Бұл ... сол, ол ... субъектісінің өнім, тауар сатудан, қызмет
көрсетуден алған төлемі кәсіпорын ... деп ... ... ... ... ... ... несие түрінде пайдалануы әсерінен
алынған “процент”, акцияға жұмсалған қаржыдан ... ... ... ... ... жатады.
Стандарт талабына сәйкес “қаржы – шаруашылық нәтежесінің есебін”
жасаған кезде шаруашылық ... ... ... хатында анықтама
беруге тиісті:
Кесте 6 - Ішкі қадағалауды ұйымдастыруды тексеру тесті
|№ |Аудит процедуралары ... ... |
| | ... |Иә |Жоқ | |
| | |жоқ | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
| 1 ... ... | |+ | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... бар ма? | | | | |
| 2 ... ... | |+ | |Әр ... мөр |
| ... ма және олар | | | ... онымен |
| |дұрыс тіркеледі ме? | | | ... ... ... | | | | ... ПТО, 2. |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... 3. Заң |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... меңгерушісі, |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... қол ... |
|6 ... жалғасы | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|3 ... ... | |+ | | |
| ... ... екі жақ | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ма? | | | | |
|4 ... құжаттар дұрыс| |+ | | |
| ... ме? | | | | |
|5 ... ... мен | | |+ | |
| ... ... | | | | |
| ... айтыла ма? | | | | |
|6 ... | | |+ | |
| ... ... | | | | |
| ... ... мен | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... айып | | | | |
| ... ... ме? | | | | |
|7 ... ... мен | |+ | | |
| ... берушілердің | | | | |
| ... есеп беру | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ме? | | | | |
|8 ... тапсырыстарға | |+ | | |
| ... – | | | | |
| ... бар ма? | | | | |
|9 ... ... мен | |+ | ... ... |
| |тапсырыс ... | | | ... |
| ... ... | | | ... ... |
| ... тексерісі | | | |көп ... күту ... |
| ... ме? | | | | ... ... ... мен | | |+ | |
| ... ... | | | | |
| ... есеп берулер | | | | |
| ... ме? | | | | ... ... ... ... ... анықталмаған.
Касса мен кассалық операциялардың аудиті негізінен үш бағыт бойынша
өтті: қолма қол ... ... ... ... және уақытылы кіріске алуды
тексеру, ақшаны шығыстарға есептен шығарудың дұрыстығын тексеру.
Кассалық операцияларды тексеру ... ... ЖШС - де ... ... ... ... мерзімділігін белгілейтін басшы бұйрығының
жоқтығы;
- кассир ауысқанда кассаға ревизияны сырт ... ғана ... ... ... ... жауапкершілік туралы шарттың жасалмауы;
- кассаға ревизияны немқұрайлы өткізуі, - ревизия өткізетін комиссияға
тұрақты тек бір ... ... және ... ... ... ... ... кейін, анықталған
кемшіліктер бойынша кәсіпорын басшысына хабарлап, ... ... ... ... ... ... ... өз жұмысын келесідей
аяқтады. Ол «Мерей» ЖШС ... ... ... ... ... ... аудиторлық есеп беруді белгіленген форма бойынша ұсынды.
«Мерей» ЖШС тексеріс соңында ... ... ... ... мен ... ... ... есеп беру құрылуының қабылданған
методологиясының есептесу ... ... сай ... ... ... ... тексеру заңдық негізге сай болуын қарастыруы
немесе ... ... ... мақсатты түрде жазбаша және нақты берілген
есептесу операциялары беріледі.
Аудитор аудиторлық бақылау кезіндегі қаржылық есеп беру ... ... және ... қорытындыларды міндетті түрде өз мойнына алады.
Қорытындының негізгі бөлімінде ... ... ... және ... Республикасының аудиторлық стандарттарына сәйкес келуі ... ... ... бір ... ... ... (процедураларын) білдіреді. Бұл қолданушы үшін ... және оның ... ... ... ... ... сонымен қатар аудиттің жоспарланғаны және кепілдік ... ... ... орындалуы қарастырылады.
Аудиторлық қорытындыда аудиторлық тексерудің тәртібі де қарастырылады,
соның ішінде:
- қаржылық есеп және ... ... ... ... ... ... тексеру;
- есеп айырысу операцияларын дайындауға қолданылған бухгалтерлік
есепті жүргізу принциптерін бағалау;
- қаржылық есепті дайындаудағы басшылықпен құралған ... ала ... ... ... қаржылық есепті бағалау.
Аудитор қорытындысында қорытынды жасаудағы тексеріс кезінде барлық
керекті мәліметтер жасалды.
Аудиторлық қорытындыда есеп айырысу ... ... есеп ... ... сай ... және ... суреттеу туралы қорытынды
жасалды.
Тексеріс ... ... ... ... ... ... ... қол қояды. Себебі фирма аудитінің сапасы ... ... ... сай келу үшін жауапты.
Аудитордың қорытындысы мынадай болады: шартсыз, оң қорытынды. Ол мынадай
жағдайда құрылады, егер аудитор экономикалық субъектінің ... ... ... ... ... Республикасының нормативтік актілеріне
талдау жасаса. Ал шатсыз қорытындыда бухгалтерлік ... және ... ... туралы мәліметтерді талдау. Қаржылық есеп берулерді
ашудағы қозғалыстарды зерттейді.
3 Қазақстан Республикасында аудитті жетілдірудегі негізгі ... ... ... ... ... және нарықтық
қайта құру ... ... ... кең ... ... және
Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіруден бас тартуы ... ... ол ... ... және ... ... глобализациялаудың және
либерализациялаудың міндеттерін іс – жүзіне асырудың басты құралына айналып
отыр.
Қазақстан халқына кезекті ... ... ... ... жаңа қадам аттағалы отырғанымызды және ... ... ... ... кіру Қазақстанның халықаралық нарықтарды
бәсекеге қабілеттілігіне кең мүмкіндіктерді нығайтуға жол ... ... ... өту ... бастап Қазақстанда тәуелсіз
аудиторлық ... ... ... Бұл ... негізінде
мемлекеттің, ұйым басшылығының және сол меншік иелерінің қаржылық ақпаратқа
деген өзара мүдделілігі жатты. Кез ... ... ... кепілдендірілген
деп саналады, егер бизнесшінің қолында сенімді қаржылық ақпарат болатын
болса. Ал оған ... ... тек ... қана бере ... оның ... ... заңнамамен белгіленген талаптарға сәйкес қаржылық
есепті құрудың растылығы мен объективтілігі туралы тәуелсіз пікірін білдіру
мақсатымен ұйымның қаржылық есептілігін ... және өз ... ... ... ... ... болып табылады.
Аудитор мамандығы айырықша ерекшеліктерге ие және терең әрі кең ауқымды
біліммен, ... ... ... және ... қасиеттермен сипатталатын жоғары біліктілігінің бар болуын
талап етеді. Аудитор мамандығының күрделілігін түсіндіруге болады. Егер ... ... ... тек ... да бір ... ғана ... және оның ... қаржылық – шаруашылық тәжірибесі қалыптасатын,
әрі онымен жұмыс істеуге тура келетін барлық экономикалық қызмет мәселелері
бойынша ... ... ... ... онда ... ... осы ... өз білімін шоғырландырады, сонымен қатар жалпы фирма ... ... ... ... ... ... Республикасында шамамен 387 аудитор бар.
Олардың көбісі аудиторлық фирмаларда жұмыс ... ... саны ... ... мен ... ... ... сапасы артта қалып
отыр. Аудитор мамандығының ... ... ... ... ... және ... дағдылардың жоқтығынан аудитті халықаралық
стандарттар деңгейіне дейін көтеруге мүмкіндік бермейді, олардың 36-сы ... 2000 жылы V ... ... ... қабылданған
болатын. Барлық теоретикалық және әдістемелік мәселелер жиынтығын кешендік,
жүйелік дамыту ... ... ... ... ... оны шешу ... ... қазіргі экономикалық жағдайға сәйкес
аудиторлық қызметтің ... ... ... ... ... оқу орындарында аудитті дербес дисциплина ретінде оқу
ең алдымен осы ғылымның негігі ... ... ... растауына
қажеттілігін тудырады, олардың қатарына: мазмұны, пәні, объектісі,
мақсаттары мен ... ... ... ... мен аудит
түрлері жатады. Басты назарды аудиторлық қызметтің реттеудегі құқықтық
негіздерді қамтамасыз ... ... және ... ... ... ... құрамды бөлшегін құрайтын аудиторлық қызметте
аналитикалық процедураларды қолданумен ... ... ... аса
көп көңіл аудару қажет. Аудиттің осындай ... ... ... ... бухгалтерлік есеп тәжірибесі мен
әдістемесінде, ... ... ... есеп ... халықаралық
стандарттарына өтуіне байланысты түбегейлі қайта құрулардың салдарынан
көкейкестілігі одан әрі өсе ... ... ... ... жұмыс істеу аудиторлардың
біліктілік деңгейін көтеруді ... ... ... оған Қазақстан
Республикасының аудиторлар Палатасы басты ... ... ... ... ... ... ... Республикасының кәсіби аудиторлар мен
бухгалтерлер институты қалыптасқан болатын (КАБИ), ол ... ... ... ... әрі ... ... деңгейін көтеретін
орталық болып табылады.
Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігімен және білім бойынша
халықаралық ... ... ... ... ... ... аудиторлар мен бухгалтерлер институты оқу бағдарламалары
– сертификатталған бухгалтерлер мен аудиторлардың Халықаралық Советімен
біріңғай ... ... ... және ... мен ... құру
мақсатында қабылданған болатын.
Атап кету қажзет қолданыстағы аудиторлардың ... бір ... ... ... ... ... ... аудиторлар мен бухгалиерлер институты
ұйымдастырылатын біліктілігін көрсететін оқу курстарынан бас тартып отыр,
бұл ақыр ... ... ... ... аудиторлық тексеру сапасында
көрініс табады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... – кәсіби аудиторлардың деңгейін ... ... ... ... жеткізу мақсатымен аудиторлық
фирмалар мен ... ... ... ... ... ... ... ойымызша еліміздегі аудиторлық қызмет ... ... ... ... ... қажет, бұл өз алдына олардың
интеллектуалдық және ... ... ... ... ... ... және ең ... Ресеймен бірлесе аудиторлық фирмаларды құру
қажет, бұл ... ... ... ... ... ... ... осы елдердегі аудит дамуымен байланысты
көптеген көкейкесті мәселелердің ғылыми және тәжірибелік дамытылуының
жеделдетуне ... ... ... ... ... өз ... Қазақстанның
дүниежүзінің бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіруді мақсат етп қойды.
Экономикалық ... ... ... өту негізі ретінде және осы мақсатқа
жетудегі еліміздің алғашқы ... ... ... ... ... ... ... интеграциялауды атап өтті.
Дүниежүзілік экономикаға интеграция, сонымен қатар алдағы ... ... ... ... кіру ... жеке ... ... қызметінің анықтылығын және транспаренттілігін қамтамасыз ететін жаңа
түрдегі есебінсіз, есеп беру мен сапалы аудит ... ... ... ... ... техникалық және инновациялық дыму сияқты
маңызды міндеттермен бірге бухгалтерлік есеп пен ... ... ... және ... ... көшу ... ... сапалы
шешуді талап етеді. Осы үрдістің маңыздылығы бүкіл ... ... ... тек қана ... ғана ... ... бірге енгізілетін
стандарттар (ҚЕБХС) қаржылық есеп беру пайдаланушыларына дұрыс ... ... ... ... ... ... талдауға және
шынайлылықты қамтамасыз етуіне бағытталған. Есеп берудің ... ... ... ... ... ... әйгілі
компаниялармен (Enron, WorldCom) жіберілген қаржылық ... ... ... ... есеп берудің халықаралық стандарттарының енгізілуі Қазақстанның
дүниежүзілік экономикаға және алдағы Дүниежүзілік Сауда Ұйымына ... ... ... ... ... ... уақытта бухгалтерлік есепте ақпараттарды қалыптастырудың және
Қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... принциптерін түсінетін, сонымен қатар бухгалтерлік есепті, қаржылық
есепті дайындау мен аудитін тексерудің жаңа дағдымен ... ... ... ... мен аудиторлардың қажетті санын дайындау міндеті тұр.
Дайындау жүйесін және ... ... ... ... жоғарылатудың негізгі жетілдіру бағыттар келесілер болып
табылалы:
- халықаралық бағдарламаларға сәйкес ... ... ... ... оқу бағдарламасына сәйкестілігін қамтамасыз ету;
- орта және жоғарғы оқу орындарындағы оқу ... ... ... ... ... ... мен ... қаржылық есеп
берудің халықаралық стандарттарының терең оқытылуына және оларды тәжірибе
жүзінде қолдануға бағытталған оқыту бағдарламасы;
- ... есеп пен ... оқып ... үшін ... ... оқу - ... бағдарламаны жаңарту және дамыту.
Орта мерзімді перспективаға бағытталу қаржылық есептілік бақылау
сапасының нығаюына ... Ол үшін ... ... ... аса ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес аудит
сапасын және аудитор мамандығына жалпы қоғамдық сенімділікті ... ... ... қарастырылған. Ең алдымен, аудитор ... өзін - өзі ... мен ... ... ... ... сөз болып отыр. ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігін жоғарылату үшін заңда ... ... ... және ... көшу ... ... міндеттерді жүзеге асыру шегінде отандық аудиторлардың
біліктілігіне, қаржылық ақпаратты қолданушылар қызығушылығын қорғауға басты
назар аударылатын болды, бұл ең ... ... ... бар аудитормен
расталып отыруы керек.
Аудит жүйесін жетілдірудегі негізгі бағыттары келесілерде:
- орта және ... оқу ... ... ... ... ... енгізу мен оларды тәжірибеде пайдалана алуын қамтамасыз
ету;
- кәсіби ... ... ... ... ... ... ... дамыту мен жетілдіру;
- кәсіби ұйымдар жағынан аудиторлар мен аудиторлық ұйымдарына жұмыс
сапасына бақылау жүргізу;
- аудиторлық қызметіне деген ... ... ... ... аудиторлармен және аудиторлық ұйымдармен аудит прмнциптерін, ... ... ... қоғамдастық пен жалпы қоғамды толғандыратын сұрақтарды өз
қызметтерінде басшылыққа алу керек: ... ... ... салудың
жағдайы, қаржылық есеп беру мен аудиттің халықаралық стандарттарына ... ... бәрі өзін - өзі ... ... ... ... ету аясы
болып табылады. Осы үшін ... ... ... ... ... құру
қалыптастырылған, олар өз алдына жағымды бәсекелік аяны қалыптастыратын
болды, ... ... ... ... ... ... әсерін
тигізетін болды.
Мамандықтың сәтті дамуы үшін аудиторлық қызметке деген мемлекеттік
қадағалау да ... орын алып ... Осы ... өзі үшін ғана ... ең ... осы ... дамуы қоғамның қызығушылығынан
шығатындай даму керек. Осы мәселе тек Қазақстан үшін ғана ... ... ... ... ... ... ... теоретикалық
және тәжірибелік дамуы үшін өте маңызды.
Аудиторлық тексерудің нәтижелері көптеген экономикалық ... ... ... қызмет барлық елдерде өте қатаң реттеледі.
Таяуда АҚШта ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан жеткіліксіз бақылаудың ... ... ... ... ... және алда келе ... бірқатар
американдық компаниялардың акционерлеріне миллиардтық залал ... ... ... мемлекеттік бақылау қатандығының көрініс
табуының бір айғағы ретінде ... ... ... 2002 жылы ...... қабылдау болып табылады. Осы заң ... ... ... ... және ... ... ... секторындағы бухгалтерлік есепті қайта ... ... ... табылады, ол міндеттердің біреуін орындау
мүмкіндігімен байланысты еліміздің Президенті ...... ... басқару болып табылады.
Қазақстандағы шаруашылық субъектілердің бухгалтерлік есеп тәжірибесіне
қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарын ... ... ... ... ... ұйымдарының бухгалтерлік есеп жүйесін қайта
қалыптастыру бойынша қаржылық есеп берудің халықаралық ... ... ... жүргізу дұрыс болар еді.
Бірінші кезеңде мемлекеттік сектор үшін қаржылық есеп беру стандарттарын
дамыту мүмкіндігіне арналған ... есеп беру мен ... ... бюджеттік заңнаманың анализінің жүргізілуін талап етеді. Бұдан басқа
келесілерді орындау қажет:
- халықаралық тәжірибеде стандарттарды ... мен ... ... ... стандарттарды талаптар сәйкестілігінебайланысты бюджеттік заңнама
анализін жүргізу;
- Қазақстанның мемлекеттік ... үшін ... ... ... өту шегінде біліктілігі бар кадрларды оқыту мен
дайындау;
- ... өту ... ...... ... ... Қазақстандағы аудиттің болашақ дамуы бойынша келесі
шараларды өткізу ... ... ... есеп пен қаржылық есеп беру туралы» және «Бухгалтерлік
есеп пен ... есеп беру ... ... ... ... заң актілеріне өзгертулер мен толықтыруларды енгізу ... ... ... ... ... ... ... кіші және орта кәсіпкерлік субъектілер үшін жеңілдетілген қаржылық
есеп беру стандарттарын дамыту;
- бухгалтерлік және ... ... ... мен ... кәсіби
қоғамдық ұйымдардың қатысуын белсендету;
- бухгалтерлік есеп пен аудит кадрларының біліктілік деңгейін көтеру
мен дайындау жүйесін жетілдіру;
- ... есеп пен ... ... ... ... ... ... секторындағы буқгалтерлік есеп пен есеп берулерді
жетілдіру және халықаралық талаптарға жауап беретін стандарттарға өту.
Республикамызда аудитті ... ... ... ... ... ... расталған тәжірбиелі аудиторлардың
біліктілігін көтеру;
-кәсіби ұйымдар жағынан аудиторлар мен аудиторлық ... ... ... жүргізу;
- аудиторлық қызметіне тиімді мемлекеттік қадағалау жасау.
Қазақстан Республикасында аудиторлық қызметті ... ... әсер ... ... ... ... ... жетіспеуі,
олардың кәсіби дайындау жүйесің қалыптастырмауы. Ол үшін ... есеп ... ... ... ... ... ... және оның дұрыстығына аудит ... ... ... ... бойынша сипатталған шаралар аудиторлық
мамандықтың ... ... үшін ... ... ... ... сонымен қатар алдағы уақытта
Қазақстанның дүниежүзілік ... ... кіру ... жеке ... ұйым қызметінің анықтылығын және транспаренттілігін қамтамасыз
ететін жаңа түрдегі ... есеп беру мен ... ... ... ... емес. Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастың дамуы шаруашылық
әдістерін және формаларын қайта өзгертудің ... ... ... ... ... ... елде ғылыми
техникалық саясат, маңызды теориялық және іс тәжірибелік білім саласына
айналатын нақты ... ... ... ... экономикалық
қызметтің жаңа әрі озық нарықтық бағытын түбегейлі және қолданбалы зерттеу
белсенділікпен жүргізілуде.
Аудитті жетілдіру бойынша ... ... ... ... кодексі,
Салық кодексі, «Банкрот туралы», «Акционерлерлік қоғамдар туралы»,
«Шетелдік инвестициялар туралы», ... ... мен ... туралы»,
заңдардың және компания фирма мен коммерциялық ұйымдардың ... ... ... ... да ... құқықтық актілер
талаптарын ескеру арқылы әзірленді.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... жаңаша кешенді тәуелсіз кәсіби аудиті жүзеге
асырылуда.
Аудиттің түрлері посткеңестік аумақтарда нарықтық ... ... ... ... қызметінің тиімділігін
арттыру бойынша ғылыми негізделген ұсыныстармен және шындыққа жанасымды
ақпаратттармен ... ... ... ... ... Аудит жоспарлау, талдау, үйлестіру, есеп үйымдастыру,
бақылау және ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субьектілердің экономикалық үрдістерін ... және ... ... ... кемшіліктер мен қателіктерді
анықтауға және оны қайтадан болдырмауға мүмкіндік береді. Осының ... ... ... ... ... ... ... экономика
жағдайында шаруашылық жүргізуші субьектілердің ... ... ... ... ... ... тәжірбиелік аспектілер «Мерей»
жауапкершілігі шектелген серіктестігі негізінде ... ... ... ... ... дұрыс
жүргізілуі тексерілді. «Мерей» ЖШС негізгі қызметінің бағыттары:
- шағын объектілерді құрастыру ... ... ... шығару мен сату;
- ұйымдарға ақылы көмек көрсету және т.б.
Обьектінің зерттелу мерзімі – 2007-2009 жж. ... ... ... ... - ... ... бухгалтерлік есеп, қаржылық
есеп, есеп регистрлер және т.б. алынды.
Қаржылық есеп беру ... ... ... ... ЖШС іс -
әрекетін жүргізу жағдайындағы іскерлік ортасы жеке зерттелді.
Қаржылық есеп беру аудитінің ... ... ... ... ... ... ... бағалау. Тексерудің
стратегиясы мен жалпы жоспары ... ... ... ... ... ... мен іс қызмет циклдерін тексерудің нақты
бағдарламасы жасалды;
- аудиторлық тәуекелдің елеулілік ... ... ... ... мен Бас ... баптары тексерілді,шығындар және
қаржы нәтижелерінің шоттар мен ... ... ... ... алу ... аудиті жүргізіледі;
- өндірістің және ресурстарды жұмсау циклінің аудиті жүргізілді;
- еңбек ақыны есептеу мен төлеу тәртібі тексеріледі;
- таза пайданы ... мен ... ... ... ... ... ... уақыттылығы мен есептеудің ... ... ... ... мен қолдану тексерілді және т.с.с.
Үшінші кезенде құзіретті мәліметтер мен фактілерді тексерудің мәні мен
жағдайлары ... ... ... пікірді білдірді.
Жалпы фирмада аудитті жүргізген кезде ешқандай қателіктер анықталмаған,
фирма өз ... ... ... ешқандай заң бұзушылықтар жасамауда.
Фирмаларда аудитті жетілдіру үшін, ең алдымен ... ... ... ... аудитті жетілдірудегі үшін келесідей негізгі бағытт
ұсынылады :
- кәсіби аудиторлық ұйыммен ... ... ... ... ... ... жағынан аудиторлар мен аудиторлық ұйымдарына жұмыс
сапасыа бақылау жүргізу;
- ... ... ... ... ... жасау.
Қазақстан Республикасында аудиторлық қызметті жетілдіруіне кейбір
факторлар әсер етеді, олардың кейбіреулері ... ... ... ... ... ... қалыптастырмауы. Ол үшін Қазақстанда
қаржылық есеп берудің ... ... ... жүйесін енгізу
тәжірибесін және оның дұрыстығына ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. “Аудиторлық қызмет ... ... ... ... №304 – ... ... есеп және қаржылық есеп беру туралы” Қазақстан
Республикасының заңы, ... №329 – ... ... ... ... есеп ... ... №3, Қазақстан Республикасы Қаржы Министрінің бұйрығымен
2002-2003жж. Енгізілген өзгертулер мен толықтырулармен.
4. Аудит стандартары, ... ... ... Қаржы
Министрлігінің бухгалтерлік есеп және аудит әдістемесі Департаменті,
1998ж.
5. Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің ... ... ... ... есеп ... үлгі жоспары.
6. Алборов Р. А Аудит в организациях ... ... и ... ... и сервис» 2000г. 2- изд. -432с.
7. Әдістемелік ұсынылымдар// Бухгалтер бюллетені, №10, 2004ж. – ... ... И. Н, ... Н. Н. Аудит. - Растов на Дону, 2003г. -608 с.
9. Ба ... С.Б. ... - ... 2001. ... Дүйсенбаев К.Ш. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау, Алматы, 2001ж.
11. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе ... ... ...... ... К.Ш ... ... активов, Алматы, 1998г. - 55с.
13. Дюсембаев К.Ш. Теория ... ... 1995г. – ... ... М.С. ... и ... аудита, Алматы, 1994г. – 150с.
15. Каренова Г.С. Практический аудит, ... ... 2002.- ... Каренова Г.С. Теория и практика аудита, Караганда, 2001г. – 190с.
17. Кеулімжаев Қ.К. Қаржылық есеп, Алматы, 2001ж. – ... ... В.Л. ... ... ... Алматы, 2002ж. –
217б.
19. Попова Л.А., Жұматов М.К., Нұрғалиева Д.М., Омашева А.Б. Кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп. – Қарағанды: ҚарМУ ... 1998. – ... ... В.К. ... учет на ... Алматы, 1994г. –
378с.
21. Радостовец В.К. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, ... 2003ж. ... ... А.А, ... Б.Е. ... ... ... 2000. -145б.
23. Сейдахметова Ф.С. Современный бухгалтерский учет, Алматы, 2003г. ... ... Ж.С. ... учет, Караганда, 2004г. – 972с.
25. Торшаева Ш.М. Аудит, Караганда, 2002г. – 174с.
26. Финансовый учет на ... под ред. ... Р.М., ...... Шеремет А.Д. Аудит, Москва, 1995г – 240с.
28. Сәтмырзаев “Аудит теориясы //Алматы 2001ж.//
29. Сейдахметов “Современный бухгалтерский учет” //Алматы ... ... ... // ... 1997г.//
31. Заочная школа №2 02.2005г
32. Бухгалтер бюллетень №3 01. 2000г.
33. Бухгалтер бюллетень №5 06. ... ... ... ... ... ... бар аудиторлық ұйымдардың
2010 жылғы 01 қаңтарға жай күйі бойынша тізімі
|№ ... ... ... ... ... ... ... күні |
| | ... ауыл ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... және К» ЖШС ... қ. ... ... |
| | | |МФЮ | |
|2 ... |Алматы қ. |.0000005 ... |
| |ЖШС | | | |
|3 ... ... ЖШС ... қ. |.0000014 |27.11.99ж. |
|4 ... ... қ. ... ... |
| ... | | | |
| |ЖШС | | | |
|5 ... ЖШС ... ... |27.11.99ж. |
| | ... қ. | | |
|6 ... ЖӘНЕ ... |.0000021 ... |
| ... ЖШС | | | |
|7 ... ЖШС ... қ. ... ... |
|8 |«ГАММА-АУДИТ» ЖШС ... қ. ... ... |
|9 ... ... ... қ. |.0000026 |27.11.99ж. |
| ... ЖШС | | | ... ... ... |Алматы қ. |.0000028 ... |
| |ЖШС | | | ... ... ЖШС ... қ. ... |25.01.00ж. |
|12 |«ДАЛЕМСТОК-АУДИТ» ЖШС ... қ. ... ... ... ... ЖШС ... қ. |.0000036 ... ... |«К & С ... КОНСАЛТИНГ» |г. Алматы |.0000040 ... |
| |ЖШС | | | ... ... ... ... қ. ... ... |
| |және консультациялық | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ЖШС | | | ... ... ... ЖШС ... ... |24.02.00ж. |
| | ... қ. | | ... ... «Отау Консалтинг» |Алматы қ. |.0000048 ... |
| |ЖШС | | | ... ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ...... ЖШС ... қ. |.0000050 |24.02.00ж. |
|19 ... ЖШС |БҚО ... ... |
| | ... қ. | | ... ... – Аудит» ЖШС |Павлодар ... ... ... |«ВКП» ЖШС |Павлодар ... ... ... |«Береке – Аудит» ЖШС |Алматы қ. ... ... ... ... «Қаржаудит» ЖШС |Алматы қ. |.0000078 ... ... ... ЖШС |Алматы қ. ... ... ... |«АУДИТ – АРМАН» ЖШС |Қостанай |.0000084 ... ... ... ... қ. ... ... |
| |Аудиторлық компаниясы" | | | |
| |ЖШС | | | ... ... ЖШС |ОҚО, ... қ.|.0000095 |05.04.00ж. ... ... ЖШС ... қ. ... ... |
|29 |«Сестры Алтынбаевы» ЖШС |Алматы қ. ... ... ... ... ЖШС ... қ. ... |05.04.00ж. |
|31 |«БЕЙБІТШІЛІКАУДИТ» ЖШС |Алматы қ. ... ... ... ... ЖШС |ОҚО ... ... |
| | ... қ. | | ... ... Оңтүстiкаудит» ЖШС|ОҚО ... ... |
| | ... қ. | | ... ... ЖШС |ОҚО ... ... |
| | ... қ. | | ... ... ЖШС |Қызылорда |.0000125 ... |
| | ... қ. | | ... ... ЖШС |СҚО ... ... |
| | ... | | |
| | |қ. | | ... ... ЖШС |ОҚО ... ... |
|38 |"АСИКО" ЖШС ... қ. ... ... ... ... ЖШС ... қ. ... |17.06.00ж. |
|40 |"ВНЕШАУДИТ" ЖШС ... қ. ... ... ... |"НАК ... ... |.0000145 |07.07.00ж. |
| |ЖШС | | | |
| | ... қ. | | ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |"Фирма "Көктем-Аудит" ЖШС|Алматы қ. ... ... ... ... ЖШС |Алматы қ. |.0000157 ... ... ... аудиторлық фирма |Астана қ. ... ... |
| |ЖШС | | | ... |" ... ... қ. ... |13.02.01ж. |
| ... ... | | | |
| ... ЖШС | | | ... ... Универсал" ЖШС |Алматы қ. ... ... ... ... ЖШС ... ... |16.03.01ж. |
| | ... қ. | | ... |" ... ... ... ... |16.03.01ж. |
| ... ЖШС | | | ... ... ... ЖШС ... қ. ... |16.03.01ж. |
|50 |"SLK-АУДИТ" ЖШС ... қ. ... ... |
|51 |"Хегай және К" ЖШС |ШҚО ... ... |
| | ... қ. | | ... |"AGM" ЖШС ... қ. ... ... |
|53 |"SPECTRE AUDIT" ЖШС ... қ. ... ... ... ... ЖШС ... қ. ... |1.06.01ж. ... ... ... ЖШС |ШҚО ... ... |
| | ... қ. | | ... ... ЖШС ... қ. ... ... |
|57 |«АЛТЫНАУДИТ» ЖШС ... қ. ... ... ... ... ЖШС |ШҚО ... ... |
| | ... қ. | | ... ... ... ЖШС ... қ. ... |06.10.01ж. |
|60 |" Аудиторлық компаниясы |Алматы қ. ... ... |
| ... ЖШС | | | |
| ... ... |СҚО ... ... ... ... ЖШС | | | |
| | ... | | |
| | |қ. | | ... ... ... ... қ. ... |29.12.01ж. |
| |компания "НҰР" ЖШС | | | ... ... ЖШС ... қ. |.0000211 |07.01.02ж. |
|64 |"AGN-H & CO ... ... қ. ... |08.02.02ж. |
| |Ltd" (ЭйДжиЭн-Ш Анд Ко | | | |
| ... Лтд) ЖШС | | | ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ЖШС ... қ. ... ... |
|66 |"ТӨРЕЛIК" ЖШС |Алматы қ. ... ... ... |" ... ... |Алматы қ. |.0000216 ... |
| ... of | | | |
| ... Networks of| | | |
| ... ЖШС | | | ... ... Profile LTD" ЖШС|Алматы қ. |.0000217 ... ... ... ЖШС ... қ. ... |25.04.02ж. ... ... ... А" ЖШС ... ... ... |
| | ... қ. | | ... |" ... ... ... қ. |.0000230 ... |
| ... ... ЖШС | | | ... |"ЖАЛПЫ АУДИТ ОРТАЛЫҒЫ" |Алматы қ. ... ... |
| |ЖШС | | | ... ... ... қ. ... |28.12.02ж. |
| ... ЖШС | | | ... ... ЖШС ... қ. ... ... |
|75 |"ЛИРА-АУДИТ" ЖШС ... қ. ... ... |
|76 |Тәуелсіз Аудиторлық |ОҚО ... ... |
| ... ... ЖШС | | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... а. | | ... ... ... қ. |.0000256 ... ... ... ... ... қ. ... |04.10.03ж. |
| ... ... | | | ... ... ЖШС |ОҚО ... |21.01.04ж. |
|80 ... ... А" ЖШС ... ... ... |
| | ... қ. | | ... |"АУДИТ-ЭКСПРЕСС-СЕРВИС" |Алматы қ. |.0000259 ... |
| ... | | | ... ... and Audit" ... қ. |.0000260 |21.01.04ж. |
| |ЖШС | | | ... |" ... ... |Алматы қ. |.0000262 ... |
| ... және ... | | | |
| |ЖШС | | | ... ... AUDIT LTD" ЖШС |ОҚО ... ... |
| | ... қ. | | ... ... AUDIT" ЖШС ... қ. |.0000264 |21.01.04ж. ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |" ... ... ... қ. ... |21.01.04ж. |
| |"Соломон" ЖШС | | | ... ... ЖШС ... қ. ... ... ... ... ЖШС |ШҚО ... ... ... | ... қ. | | ... |"НАК АДАЛ ... ЖШС |Алматы ... ... |
| | ... ... | |
| | ... қ. | | ... ... Аудит" ЖШС |Алматы қ. ... ... ... |"ФБК ... ЖШС ... қ. ... ... |
|93 |"BDO Қазақстанаудит" ЖШС |Алматы қ. |.0000276 ... ... |"Жан - ... ЖШС ... ... ... |
| | ... қ. | | ... |"САН ... ... ЖШС ... ... ... |
| | ... қ. | | ... |"Asia Business Audit" ... қ. ... |13.08.04ж. |
|97 |"Аудит-Сервис-96" ЖШС |Жамбыл ... ... |
| | ... қ. | | ... |"JPA International Аудит |Қарағанды |.0000285 ... |
| |- ... ЖШС | | | |
| | ... қ. | | ... |"Эрнст энд Янг" ЖШС ... қ. ... ... ... |Аудиторлық компания |Алматы қ. ... ... |
| ... ЖШС | | | |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджеттік органдардағы негізгі құралдар қозғалысы80 бет
Нарықтық экономика жағдайында ауыл шаруашылығындағы су пайдаланушылар кооперативінің алатын орны70 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Аудиторлық қызметті жүзеге асыру31 бет
Инвестициялар туралы ақпарат23 бет
"Аудит түрлеріне сипаттама."36 бет
Ішкі және сыртқы аудит20 бет
Аудит жайлы24 бет
Аудит жалпылама түсінік; пайда болуы; мәні және түрлері35 бет
Аудит мәні, мазмұны және даму тенденциялары26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь