Өнім сапасын басқару Қазақстан Республикасы жағдайында

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 САПА. БАСҚАРУ ОБЪЕКТІСІ РЕТІНДЕ
1.1 «Сапа» категориясының түсінігі мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Өнім сапасының көрсеткіштері мен бағалау әдістері ... ... ...10
1.3 Сапаны басқару әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

2 ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖАҒДАЙЫНДА
2.1 Сапаны басқару бойынша халықаралық стандарттар жүйесінің құрамы мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
2.2 Қазақстан Республикасының кәсіпорындарында сапа жүйесін енгізу ... ... .40

3 ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУ ЖШС «ЖАҢАӨЗЕН СҮТ ЗАУЫТЫ» МЫСАЛЫНДА
3.1 Кәсіпорынның жалпы сипаттамасы және өнім сапасын талдау ... .50
3.2 Кәсіпорында өнім сапасын басқарудың жетілдіру жолдары ... ... ... ... .55

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 64
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
1. САПА- БАСҚАРУ ОБЪЕКТІСІ РЕТІНДЕ
1. «Сапа» категориясының түсінігі мен
мазмұны.........................................6
2. Өнім ... ... мен ... Сапаны басқару
әдістері..............................................................
..............25
2. ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖАҒДАЙЫНДА
1. Сапаны басқару ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының кәсіпорындарында
сапа жүйесін
енгізу......................................................................
.....................40
3. ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУ ЖШС «ЖАҢАӨЗЕН СҮТ ... ... ... ... ... және өнім ... ... өнім сапасын басқарудың жетілдіру
жолдары.................55
Қорытынды...................................................................
.........................................61
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
......64
Қосымшалар..................................................................
.........................................66
Кіріспе
Елдің ашық нарық экономикасына өту кезінде ішкі және ... ... үшін ... ... бәсекеге қабілетті тауарларды жасау ... ... ... Себебі фирмалардың табысқа жетуі ... ... ... ... тәуелді. Қазақстан Республикасының
Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... біз ... ... 50 ... қатарына кіруіміз керек деген./1,1б/. Қазіргі
жағдайда коммерциялық фирма өнімінің бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... бірі – ... көтеруге бағдарлау болып
табылады. Тек қана тауардың (қызметтің) жоғарғы деңгейлі сапалы түрі ғана
нарыққа ... және ... ... басқаруға, қамтамасыздандыру
сауалдарына көп зейін аударатын фирмалар мен мекемелер ғана ... ... ... ... мүмкіндігі бар.
Шетелдік тәжірибе көрсеткендей, осыған жету тек парасатты басқару
процесінің негізінде мүмкін. Сондықтан, ... ... ... ... отандық кәсіпорындар үшін сапаны тиімді басқару мәселесі
көкейтесті мәселеге ... ... мен оның ... деген талаптардың өсуі, ондағы
сатып алушылар рөлінің күшеюі, ... ... ... өсуі – ... бәрі кәсіпорындардың сапа мен ... ... ... механизімінің мәселесін шешу әдістері мен
түрлерін жетілдіруді талап етеді.
Бұл жерде, өндірушілермен ішкі және ... ... ... деген
өзгеріп тұратын талаптарды ... ... ... ... ... ету бойынша жұмыстарды ... ... ... және сертификаттаудың әмбебап жүйесіне өту, ... ... ... ... шараларға қарай сапа
бақылауда әкімшілік тұтқаның ... ... ... ... ... ... ... сапа мәселесіндегі жаңа әдістемелердің қажеттілігі
жөнінде сөз қозғайды.
Жұмыстың ... мен ... ... ... ... ... ... оның даму үрдісін, оның әдістері мен
ұстанымдарын қолдануын, сол ... ... ... ... ... ... экономиканың бәсекелестік артықшылықтарын
қалыптастыру және жету старатегиясының ... ... және оны ... ... ... ұсыныстарды әзірлеу болып
табылады.
Қойылған мақсаттарға сәйкес келесі мәселелерді шешуге талаптанылды:
- қазіргі жағдайда өнімнің сапасын басқарудың жаңа ... мен ... ... ... дамуы мен оның мүмкіндіктерінің ұстанымдарының
және әдістемелік тәсілнамаларының ерекшеліктерін ашу;
- нарықтық өзгерістер ... ... ... жүйесінің ахуалын
және дамуын зерттеу;
- сертификаттаудың даму стратегиясының тұжырымдамалық қағидаларын
әзірлеу;
- өнімнің сапасын ... ... ... ... заманғы Қазақстандық экономиканың ерекшеліктері өнімді
шығару көлемін төмендетуде ғана емес, басқа ... ... ... деңгейі мен құрал-жабдықтардың төменгі ... ... ... ... ... қабілетті және тұтынушыдан сұранысы болғанда
жағдайда ғана, жаңа технологияларды құру, өндірісті ... ... ... ... іске асуы ... ... ... мекеме-
өндірушінің міндеті жоғары сапалы бұйымдардың ... ... мен ... ... келеді.
Өнім сапасын қамтамасыз етуде ... ... ... ... ... Тұтынушыларға өнімді өткізудің
негізгі шарты сапа болып табылады. Маркетинг ... ... ... ... ... Олар өнім және ... сапасын қамтамасыз ету ... ... ... ... қатысуы тиіс. Содықтанда, сапаны басқару маркетингтен басталып,
маркетингпен аяқталады.
Қазіргі заман маркетологы өнім сапасының ... ... ... мен ... ... басқару туралы білімдерімен таныс болуы қажет.
Қазіргі заманда сапаны басқару менеджменттің маңызды құрылымдық
бөлшегінің бірі ... ... ... да ... ... оның ... ... негізгі әдістемелерімен, ұйымдастырушылық
құралдар мен сапаны басқару жүйесін жетілдіру тәсілдерімен зерттеп білуін
талап етеді.
Дамыған ... ... ... қарағанда, сапа мәселелерін
шешу жалпыға ортақ сипатта болу қажет және оның ... ... ... ...... ... әртүрлі деңгейдегі басшыларға
дейін оқыту мен дайындауды талап етеді. Әсіресе, ... ... ... мамандар даярлауда көп зейін аударылады, себебі, бүкіл әлем
бойынша сапаны басқарушы мамандарына сұраныс бірден тез ... ... ... Еуропада сапа бойынша менеджерлерді дайындау мәселесі екі бағытқа
бөлінеді:
- екінші ... ... ... ... ... алу ... басқару мамандарын даярлау;
- қызметтер мен өнімдер сапасын ... ... ... ... ... ... ... жасау.
Еліміздің мекемелерінің халықаралық ... ... ... ... – ол ... басқару мамандарының тіптен жоқтығы. Осы
уақытта Еуропада мұндай мамандарды даярлау сапа ... ... ... ... ... (1993ж) сәйкес және сапа ... үш ... ... ... ... сапа ... бас маман;
- сапа жүйесі бойынша менеджер;
- сапа бойынша аудитор.
Қазақстан Республикасында қазіргі уақытта сапаны басқару ... ... ... элементтері ғана жұмыс істеуде.
Бұл дипломдық жұмыста өнім сапасын басқару жайлы ... ... ... мен ... осы ... жүзеге асыру механизмі
қарастырылған.
«Өнім сапасын басқару» бітіру жұмысы үш ... ... ... ... ... мазмұны мен мағынасымен таныс
болуына, сол сияқты өнім сапасының негізгі көрсеткіштері мен ... және ... ... ... жайлы түсінік алуға мүмкіндік
береді.
Екінші бөлімде өнім сапасын басқару Қазақстан Республикасы ... Онда ... ... ... ... ... мен ... оларды отандық кәсіпорындарға енгізу жүйесі.
Үшінші бөлім өнім сапасын басқаруды тәжірибе ... ... ... ... сүт ... мысалында қарастырылады. Яғни бұл жерде осы
кәсіпорынның жалпы жағдайы және өнім ... ... ... ... ... жетілдіру жолдары жайлы ақпараттармен қамтылған.
1. САПА- БАСҚАРУ ОБЬЕКТІСІ РЕТІНДЕ
1. «Сапа» ... ... мен ... ... - ... ... ең үлкен категориясы, өсіп келе
жатқан экологиялық дағдарыстағы оның ... ... ... ... кезіндегі оның жетілуі мен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... ... оның ... табиғат пен адамның
арқасында және оларға кейде ... ... те ... асу кезінде,
қазіргі жаппай өндіріс заманында ерекше көкейтесті сипатына ие ... ХХ ... ... бастап көптеген дамыған елдерде
сапаны жоғарылату мәселесі жалпыұлттық ... ... ... ... ... ... ... фактор ретінде сапаны
жоғарылатуға бағдарлау дүниежүзіндегі ірі ... ... ... ... басқару жөніндегі белгілі американдық
маман Дж.Харингтон өзінің әйгілі «Американдық ... ... ... ... ... - 80-ші және 90-шы ... әлемдік
нарығында негізгі күрес алаңы және осы күресте ұтылыстың құны ... ... деп ... ... шығару тұтынушы, әрі өндірушіге де экономикалық пайда
әкеледі. Тұтынушы үшін пайдалы әсер өседі, яғни жоғары сапалы өнімді тұтыну
және ... ... ... ... деген сөз. Өндіруші үшін шығындар
өскен жағдайда да өнім сапасын жоғарылатуы өткізудің кеңейіп және ... ... ... ... пен ... арта түседі.
СӨ ↓ Кіріс - өзіндік құн = пайда , онда ......... - ... құн = ... , онда ...... Жағдайда көрініп тұрғандай, сапалы өнім (СӨ) шығарғанда, кіріс
пен пайда ... ... ... ... төмен болған жағдайда өндіруші үшін
тұтынушының қанағаттанбағандығына байланысты ... ... ... ... ... сондай-ақ ақаулықтарды түзетуге жұмсалатын
шығындардың көбеюіне ... ... ... ... ... ... бүкіл қоғам ұтылады.
Соңғы онжылдықтарда сапаны қамтамасыз ету мәселесі ерекше назар
аудартуда. Бұл келесі жағдайлармен ... ... ... ... ... ең ... американдық
және жапондық өндірушілер арасында, ... ... ... болуы.
Зерттеулердің көрсеткіштері бойынша, егер бұйымның сапасы әлемдік деңгейден
50% төмен болса, тәжірбиеде осы өнімді өткізу мүмкін емес.
Екіншіден, ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... сапаның өсуін қамтамасыз етуіне мүмкіндік берсе, екінші
жағынан – ... мен оған ... ... ... ... ... еңбекті де қолдануды қажет етеді).
Үшіншіден, дамыған елдерде өндірістің қоғамдық-экономикалық
жағдайының ... ... ... ... ХХ ... ... ... өндірістен, бір ғана қажеттіліктерді қанағаттандыруға
арналған тауарды саралап таңдауға мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... тереңдетіліп, шағын мөлшерді
өндірістердің бөлігі артып, сапаның көрсеткіштері «даралана» түседі, ... ... ... мен ... ... ... ... үшін әртүрлі сапа көрсеткіштері бар түрлі нұсқаларға ие.
Мысалы, «Филипс» ... ... ... 25 ... оның 500-ге жуық ... шығарады.
Төртіншіден, тұтынушы және оның мәдениетінің өзгеруімен байланысты.
Соңғы ... ... өнім ... ... ... ... ұшырады. Инфляция кезінде ... ... ... ... сенімділік, жөндеуге жарамдылығы, энергияны
үнемдеу, пайдаланудағы ыңғайлық пен қауіпсіздік, пайдаланудағы шығындардың
жалпы ... ... ... ... аударады.
Дамыған елдердің сапаны қамтамасыз етуге жұмсайтын шығындар өспелі
ВНП бөлімін құрайды, өндіруші-фирма үшін сату көлемі құнының 10 және ... ... ... ... ... да ... шығындардың өсуіне
қатысты көп шығындалады, ал ол шығындар, кейде, бұйымның сатып алар ... ... да ... ... компаниялар «толық шығындардың»
есебінде ... ... ... құра бастады, яғни бұйымның
өмірлік циклы ... ... мен ... шығындарынан басқа тұтыну
шығындары да кіретін шығындары. Сапаны кешенді ... ... ... ... бір ... ... ... стратегияның
ұтымдылығын көрсетеді. Ертерек ... ... ... бұйымның сату бағасы өскенде және сонымен қатар
сенімділікті көтеру мен пайдаланым ... ... ең ... еңбекке
бұйымды жарамды қалыпта ұстауға кеткен шығындарды сапаны қамтамасыз ... ... ... ... зерттеліп жатқан фирманың ... 4 есе ... ... ... ... ... сәйкес, қоғамның
экологиялық таза, яғни сапалы өнім шығару талаптары өседі.
Бұл мәселе өндірістің және еңбек ... өсу ... ... ... және ... ... ... нарықта
шетел өндірушілер жағынан бәсекелестіктің қатаңдауы жағдайында, ... сапа ... ... талаптарға байланысты отандық
кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ... қана ... теориялық та болып ... ... ... ... ... ... ... деген
түсініктің өзін ашып алған жөн.
Стандарт ретінде Стандарттау жөніндегі ... ... 1986 ... ... ... ... 1994 жылы ... түсінігі дәлірек
анықталған. Осыған сәйкес, сапа – ... ... ... қанағаттандыру қабілеттеріне қатысты нысан сипатының
жиынтығы. Егер өнім ... ... ... ... онда өнім ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыру қабілеттеріне қатысты өнім
қасиеттерінің жиынтығы деп түсінеміз. /2, 8 б/.
Сапа- фирма мәртебесі, пайданың өсуі, ... ... және ... ... іс- ... ... ... нақты орындаушыға дейін
барлық қызметкерлер үшін альфа мен амегаға айналады.
Өнім сапасы- кәсіпорын қызметінің маңызды көрсеткіші. Өнім сапасының
жоғарылауы ... ... ... ... ... өмір ... ... техникалық прогресс қарқыны, өндіріс тиімділігінің
өсуі, ... ... ... барлық түрін үнемдеуді білдіреді.
Өнім сапасының жоғарылауы- әлемнің барлық озық фирмалары қызметіне
тән сипаты. Ол американдық, еуропалық, ... ... ... ... ... Және ... өнім сапасы фирмалар арасындағы негізгі
бәсекелестік болып табылады.
Сонымен, ... ... өнім ... – бұл ... сәйкес белгілі қажеттіліктерді қанағаттандыруына жарайтын
өнім қасиеттерінің жиынтығы деп білеміз (ГОСТ 15467-79). Егер ... ... ... ... ... табу болса, бұл мақсатқа жетудегі сапа
рөлі басты болып ... Сапа ... – бұл, ең ... ... ... ... тұтынушыға жеткізіп тұруды қамтамасыз ететін
өнеркәсіптің жұмысын ұйымдастыру тәсілі болып табылады./ 3 ,155 б/.
Жоғарыда айтылғандарды ... келе өнім ... ... ... ... Ол ... ... сапасы» түсінігімен тығыз байланысты,
себебі соңғы ... өнім ... ... себебі болып табылады.
Еңбек сапасы дегенде күрделілік, ... пен ... ... ... ... ... ... біліктілігі
жоғары болған сайын, еңбек сапасы жоғары болады. Бұл потенциалды мінездеме,
жұмысты сапалы істеудің ... ... ... ... ... ... ... істеу үшін , ол бір жағынан, ... ... ... болу ... ал ... ... - тапсырманы максималды әсерлі
және жоғары ... ... ... ... Бұл ұшін ол оның ... ... ... ... керек.
Сапаны басқару саласындағы әйгілі жапон маманы К.Исикава сапа
мәселесін ... ... ... ... ... ... ... атап кеткен. Сапаны басқару оқытудан басталып,
оқытумен аяқталады.
Жалпы айтқанда, «сапа» термині де ... ... ... ... ... ... ... өндіріс және пайдалану құрылымындағы
сапалы өзгерістер әсер ... ... сапа - ... ... ... ... ... алдында «сапа» түсінігі ... ... ... ... алу ... ... жасаған ол:
«Жұмсалған ақша үшін құндылыққа ие болу» қағидасын ұстанады. Егер ... ... ... ... ... сапасы мен беріктігі артпаса, оның
құндылығы азаяды. Осыдан, фирмалар арасында функционал сипаттары мен ... ... ... яғни ... экономикалық құндылығы,
оның бағасы, кеңінен таралды.
Жоғарыда айтып кеткендей, өнімнің ... ... оның ... ... Мұны ... қабілетті деген анықтаманың өзінен
көруге болады. Тауардың нарық жағдайларына толық сәйкестігін анықтайтын,
өндіруші мен ... ... ... ... ... мен ... ... мұндай сәйкестігі бәсекеге қабілеттілік деп
аталады.Мысалы, А.Н.Романов рынокта ... ... ... әрі ... ... ... ... бағасы, шығындар,
пайда және т.б.) кешенін түсінеді, яғни ... ... ... ... ... жағдайындағы нақты тауардың басқа тауарларға қарағанда
артықшылығы. ... ... өнім ... ... ... ... мақсатты қызығушық тудыратын оның қасиеттерімен анықталады
(яғни осы қажеттілікті қанағаттандыратынына кепілдік береді).
Жоғарыда ... ... ... сапа ... ... ... басты факторы ретінде оның өзегін ... ... ... – бұл ... ... немесе бәсекеге жоғары
қабілетті ... ... ... ... ... ... төмен қабілетті болып
келеді. Тәжірбиеде осығын ... ... тек ... ... ... ... ... – тауардың нарық
сұраныстарына,тұтынушынының нақты талаптарына өзінің ... ... ... және т.б.) әрі оны өткізудегі коммерциялық ... ... ... ... жеткізу мерзімідері, өткізу каналдары,
сервис, жарнама) мен ... ... ... ... сәйкес
келуді анықтайтын жан-жақты түсінік.
Сонымен қатар, сапа мен ... ... ... ... – сапа тек ... экономикаға ғана тән категория емес. Ал
тауардың ... ...... негізгі сипатын – бәсекелестікті
ашатын нарықтық категория. Тауардың бәсекеге қабілеттілігін ... ... ғана ... ... Бұл ... ... пен ... қатысты түсінік. Және әрбір сатыпалушының өзіндік қажеттіліктерді
қанағаттандыру тұрғысынан ... ... ... ... ... ... ... бояуға, динамикалық және
өзгермелі қасиетерге ие ... ... ... ... ... ... ... кеңінен таралып, конъюктураның өзгеруіне, бәсекелес-
өндірушілердің іс-әрекеттері мен бәсекелес тауарларға, бағаның өзгеруіне,
жарнаманың әсері мен осы ... әсер ... ... да факторларды елейді.
Осы категориялардың жоғарыда аталған ерекшеліктеріне қарамастан,
тауардың бәсекеге ... ... ... ... ... қамтамасыз
етпей сәтті шешілмейді. Бұл – кешенді мәселе. Дамыған нарық жағдайында сапа
мәселесі мен тауардың ... ... ... ... шешу ... маркетинг болады, оған келгенде, оның мүмкіндіктерін кеңейтіп не
азайтып тұратын сапа мен бәсекеге қабілеттілігінің қайта ... ... ... сапа мен бәсекеге қабілеттілігі маркетингтің бүкіл жүйесі –
конструкторлау, тәжірбиелі және сериялық ... ... ... ... ... қызмет көрсету, сол сияқты сапаны басқару және
бақылаудағы ... да ... мен ... ... және ... орнату (монтаж) және сатылғаннан ... ... ... ... ... әсер ... факторлар. Сапаға әсер ететін көптеген
негізгі факторлардың арасынан техникалық, ұйымдастырушылық, экономикалық,
қоғамдық және ... ... ... ... ... ... жатқан өнімнің түрі мен оның өндірісінің
сериясын, техникалық ... ... ... ... ... ... сынау қондырғысының жағдайы,өлшеу және бақылау
құралдарының ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Ұйымдастырушылық факторларға материалдармен, шикізатпен ... ... ... ... ... ... ... мен
жоспарлылығы, жеткізіп берушілермен жұмыстың ұйымдастырылуы, ақпараттың
жеткізудің ұйымдастырылуы, еңбектің (жұмыстың ) ... ... ... және т.б. жатады.
Экономикалық факторлар – бұл нарықтағы бәсекелестік, жалақының түрі
мен көлемі, жоғары сапалы өнім мен ... үшін ... ... ... ақаулықтар үшін айлықтан ұстап қалу, өнім сапасы, шығындар мен
баға арасындағы ара-қатынасы, тиімділік және т.б. жатады.
Қоғамдық ... ... ... ... ... таңдау,
орын ауыстыру, тағайындау, оқуды ұйымдастыру және біліктілікті жоғарылату,
ұжымдағы ахуал, ... ... ... ... пен ... және ... 13 б/.
1.2 Өнім сапасының көрсеткіштері және бағалау әдістері
Өнімнің сапа деңгейі онық салалық көрсеткіштері ... ... ... ... үшін ... әрбір көрсеткіштерінің сандық
маңызын білу және ұқсастық өнім көрсеткіштерімен салыстыру қажет. /4, 77б/.
Сапаға қойылатын ... ... ... ... өнім ... сәйкес келсе өнімді сапалы дейді.
Талаптар дегенде тауардың белгіленуі ... ... бір ... пайдалануға мүмкіндік беруді қамтамасыз ету үшін, тауар сәйкес
болуы тиісті ерекшеліктерді түсінеміз.
Тауарға қойылатын ... ... және ... (болашақ),
жалпы және арнайы болуы мүмкін.
Ағымдағы талаптар сатылымдағы өндірісі сериялы тауарларға қойылады
және ... ... ... ... бір даму ... ... әрі экономикалық мүмкіндіктері және тұтынушылардың ... ... Бұл ... ... ... ... мен
техникалық шарттармен регламенттеледі.
Болашақ талаптары тауардың сапа көрсеткіштерінің дәрежесі кеңірек
кешенін біріктіреді. Олар үшін ағымдағы ... ... ... ... ... ... жасау тұтынушылардың қажеттіліктерін толығымен
қанағаттандырылуы, ... ... ... ... жаңа ... ... және т.б. ... тәуелді. Олар уақыт өте келе ағымдағы
талаптар тобына өтіп, ГОСТ және ... ... ... талаптар не жалғыз, не басым тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... толық сәйкес келу
және ... ... ... ... ... ... адам үшін қауіпсіз және ағзаның ... ... өмір ... ету, ... ... ... ... беріктілік пен
сенімділік, жөндеуге келетін және ... ... ... және ... да ... осы ... пайдаланымның қай қырын сипаттайтынына байланысты
өнім сапасының көрсеткіштерін қарастыруға болады. /2,19 б/.
1- кесте. ГОСТ 22851-77 және РД ... ... ... ... ... ... жіктелуі
|қатар |Жіктелу белгілері |Өнімнің сапалық көрсеткіштерінің ... | ... |
|1 ... ... ... ... |
| ... |(ресурстарды қорлау) экономды қолдану |
| | ... ... ... | ... ... ... |
| | ... Технологиялылығының |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... мен ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... |
|2 ... ... ... бірліктерде бейнеленген |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
|3 ... ... көрсеткіштері. Кешенді |
| |сипатталатын ... ... ... ... |
| ... ... |
|4 ... үшін ... ... және ... |
| ... ... ... |
|5 ... ... ... ... |
| ... ... ... көрсеткіштері. |
| ... ... | |
|6 ... өлшемі |Функционалды, үлестік, баллдық, |
| ... ... ... |
|7 ... бағалаудағы мәні|Негізгі және қосымша көрсеткіштері. |
| ... | |
|8 ... ... ... ... мәні. |
| |сипаты бойынша ... ... ... |
| | ... ... ... ... 1-кестеде келтірілген және өнімнің сапасының ... ... ... жіктелудің сегіз белгісі бойынша
қарастырылған көрсеткіштердің мазмұны мен ... ... ... ... ... Олар төмендегідей:
1.Өнімнің тағайындалу көрсеткіштері. Осы топтың көрсеткіштері
тұтынушылар мен өндірушілерде ... ... ... ... себебі
әсіресе олар «өнімнің тағайындалуына сәйкестігінде белгілі қажеттіліктерді
қанағаттандыруда өнімнің жарамдылығын ... ... ... ... ... тағайындалуы мен сипаты жайлы ... ... ... ... егер ... ... салон
сыйымдылығы, қозғалыс жылдамдығы мен оны теру уақыты болса, әрине, ол жеңіл
автокөлік жайлы әңгіме ... егер ... ... ... ... ... ... принтердің іс-әрекет қағидалары болса, әрине, компьютер
жайлы екендігін байқауға ... ... ... ... ... бірақ олардың барлығы осы айтылған жағдайларды растайды.
Тағайындалу көрсеткіштері тобына мына келесі топшалар жатады.
- белгілі ... ... ... ... сипаттайтын көрсеткіштер
(мысалы, двигатель қуаты, экскаватордың салыным ыдысының сыйымдылығы,
компьютердің ... ... ... құралдың дәлдігі,
болаттағы көміртегінің мөлшері және тағы басқалары);
- пайдаланушылықтың пайдалы әсерін немесе өнімді тұтыну мен ... ... ... сипаттайтын функционалдылығы және
әсерлілігінің ... ... ... ... ... құралдың жүкті көтеруі, жарықтандырушы
құралдың айқындығы, тағамдық өнімдердің ... және ... ... ...... ... монтаждың ыңғайлығы,
өнім құрылғылары, оны агрегаттау мен өзара ... ... ... құрастырма көрсеткіштер (мысалы, бұйымның
құрамының жиынтықтық сызбанұсқасы және тағы ... ... ... элементтердің мөлшері немесе құрылымдық топтардың
мөлшерін сипаттайтын құрылымдық және ... ... ... бір ... ... ... ерітінділердегі қоспалардың
концентрациясы, тағамдық өнімдердің құрылымдық құрамы және тағы
басқалары)
Тағайындалу көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... міндетінде есепке
алынады. Әрбір өнімнің класы, түрі мен типінің тағайындалу көрсеткіштерінің
құрамы ... ол ... ... ... сәйкес болады. Мұнда
бәрібір де тағайындалу көрсеткіштерінің жинақтық ... ... ... ... ... ... алдымен тағайындалу көрсеткіштері өндірілетін өнімнің нормативті
құжаттарына сүйемелдеу, жарнама обьектісі мен алдыңғы қатарлы стандарттау
болып келеді. Бұл ... ... ... ... ... стандарттығы, және унификациялылығы,
экономикалылығы, және тағы басқалары) басқа да ... ... ... Ал ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру
әдістері мен нұсқаларын негіздеу шешімін шеше ... ... ... ... ... ... ... сенімділік көрсеткіштері маңызды рөл ойнайды, себебі ... ... өзі ... ... бойынша белгіленген
қызметтерді қажетті сенімділік деңгейімен жабдықталуын баса атқара ... – ге сай ...... ... ... ... қолдану
шарттары, сақтау мен көлікте тасымалдаудың белгіленген режимдерінде талап
етілетін қызметтерді орындау қабілеттерін сипаттайтын ... ... мән ... ... ... ... ... қасиеті».
Сенімділік обьектінің тағайындалуы мен оны қолдану шарттарына ... ... Ол мына ... бас ... ұзақ ... ... мен ... ұзақтығы сияқты қиылысуынан тұрады.
Нақты обьектілер мен ... ... ... үшін ... ... ... ... ие. Мысалы, жөндеуге ... ... ... – бас ... ... ал ... ең ... қасиеттерінің бірі – жөндеуге жарамдылық. Талап
етілетін қызметтерді ... ... ... ... ... ... электрлік, төзімділік, жылдамдық, дәлділік және
тағы басқа өлшемдер жатады. Бұл өлшемдердің ... ... өте ... ... ... ... шектен асқанда, онда ол еңбекке
жарамсыз жағдайға ауысады, бұл ... ... ... қолдану
үрдісі жағдайында немесе өту кезіндегі жағдайда болуы ... ... және ... жағдайлар сызбанұсқасы 1- суретте көрсетілген.
Негізгі жағдайлар мен құбылыстар сызбанұсқасы
Сурет- 1.
Мұнда ГОСТ 27.002-83 1-суретте көрсетілген құбылыстар мен жағдайларға
келесі анықтамаларды береді.
Түзетілген ...... ... ... ... барлық талаптарына сай келетін жағдайды
белгілейді.
Еңбекке жарамды жағдай- ... ... ... ... ... ... мәндерінің нормативті-
техникалық құжаттамалары мен құрастырмалық құжаттамалардың талаптарына сай
келмейтін жағдайды ... ...... ... ... ары ... оны ... сыйымсыздық немесе оны түзетілген немесе еңбекке жарамды жағдайға
қайта құру мүмкін емес.Сенімділік көрсеткіштерін бағалау үшін ... ... ... ... ... жөнделетін және жөнделуге
болмайтын деп бөлуді ұстанады. Қайта ... ... ... ... үшін осы ... нормативті-техникалық құжаттамалары мен
құрастырмалық құжаттамалармен қарастырылған еңбекке жарамды жағдайды немесе
жөндеуді қайта құруға сай ... тән. Ал ... ... болмайтын және
жөндеуге болмайтын обьектілер үшін мұндай іс-әрекеттер (жөндеу мен ... ... ... ... ... көрсеткіштері бір немесе бірнеше обьектілердің қасиеттерін
сипаттайтын бірліктік немесе кешенді түрінде (сай көрсеткіштер деп түсінуге
болады) сенімділікті шарттайтын бастартпаушылық, ұзақ ... ... және ... болатындығын мөлшерлік бағалауға бекітіледі.
3. Өнімнің көлікпен тасымалдауының көрсеткіштері. Өнімнің көлікпен
тасымалдануының көрсеткіштері өнімнің ... орын ... ... оны ... ... ... ... бірге көлікпен тасымалдануымен байланысты
даярлаушы және аяқтаушы операцияларға бейімделушілігін сипаттайды.
Көлікпен ... ... ... ... ... ... шартталған шығындарын көрсететін көрсеткіштер жатады.
Бұл көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ауалық жолға, судағы жолға), кейде көлік ... ... ... ... ... ... тасымалдануының көрсеткіштеріне
мыналар жатады:
- өнім ... ... ... даярлауға орташа еңбек
сыйымдылығы;
- өнім бірлігін көлікпен тасымалдауға ... ... ... ... ... ... белгілі типті көлік құралынан өнім ... ... ... ... өнім ... (Nb) ... көліктік құралдың сыйымдылығының
(V) ең көп шекті мүмкіндігін қолданылуы;
- көлікпен ... ... ... ... алғашқы қасиетін
белгілі шекте сақтаудағы өнімнің үлесі;
- көлікпен тасымалдаудағы рауалы температура;
- көлікпен тасымалдаудағы ... ... ... ... ... ... рауалы қайта жүктеу
(әсіресе, авиациялық және ... ... ... ... ... ... тасымалдаудағы рауалы дірілдеу деңгейі;
- көлікпен тасымалдаудағы рауалы ұзақтығы;
- ... ... мен оның ... ... (ұзындығы, ендігі,
биіктігі);
- бұйымды ораудың талаптары (дірілдеуге төзімділігі, ... ... ... мен ... ... ... тұрақтылығы);
- көлікпен тасымалдаудағы өнімнің бейімдеушілік деңгейі (жүктеу үшін
бейімдеушіліктердің болуы мен көлікпен тасымалдау кезінде қатыру ... ... және тағы ... саны мен ... жүктеу мен
алмастыру кезінде ыңғайлылығы және тағы басқалары)
Көлікпен тасымалдануының көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... анықталынады.
Мысалы, қарастырылып отырған өнімнің партиясы үшін ... ... ... сыйымдылығының максималды мүмкін қолдануының коэффициенті
мына формула бойынша анықталады:
V
КV=Nb ... ...... ... ... ... ... тасымалдану кезінде өзінің алғашқы қасиеттерінің белгілі
шектерде ... ... ... мына ... ... анықталады:
KD=GP/GH
(2)
мұндағы,
GH - көлік құралына сыятын өнім мөлшері;
GP - көлік құралынан ... және ... ... ... ... ... өнім мөлшері.
KD коэффициенті- көлікпен тасымалдау үрдісінде сақталатын өнімнің
көрсеткіші болады.
Соңғы екі ... ... ... ... ... ... жүйемен анықтауға болады.
4. Стандарттау мен унификациялау көрсеткіштері. Стандарттау мен
унификациялау ... ... ... ... ... құрамдық бөліктер мен қанықтығы, сонымен ... ... ... ... ... нақты бұйымдағы ... ... ... жинақталатын бірліктердің, блоктары және
тағы басқа да құрамдық бөліктерін қолдану ... ... ... ... құрастырмалық бір түрлілігінің деңгейін анықтауға
мүмкіндік ... Олар ... ... ... ... ... аз шекті мөлшерімен өнімнің сапасын және өндірістің ықпалын жоғарылату
мақсатында қолдану мүмкіндігі туралы куәландырады.
Стандартталған түріне ... ... ... сапалық және
аумақтық стандарттар бойынша жасалған құрамды бөліктері жатады.
Унификациялық түріне бұйымы мынадай құрамды бөліктері жатады:
- мекеме стандарттары ... ... ... аз емес ... ... ... бұйымның берілген немесе ұқсас
мекемелерден шығаратын түрлері жатады;
- мекеме ... ... ... ... ... қатарында
жиынтығын алады.
- алдын ала нақты бұйымдар үшін түпнұсқалық түрде жобаланып, екіден ... ... ... ... ... қолданылған.
Негізгі, аса көрнекті және көп қолданылатын стандарттау мен
унификациялау ... ... ... Кст; ... Кун;
қолданушылығы Кпр; қайталанушылығы Кповт және тағы ... ... ... мен ... ... мына формулалар
бойынша анықталады:
Кст= Nст/ N0; Кун= Nун/ N0; ... Кпр= ... п0 ...... ... ... ... жалпы мөлшері.
Nст – бұйымдағы стандартталған элементтердің мөлшері;
Nун – бұйымдағы унификацияланған элементтердің мөлшері;
п0 - бұйымдағы тип элементтері атаулыларының ... ... - ... бір ... ... тип-атаулыларының мөлшері;
пор - бұйымдағы ... ... ... ... құқықтық көрсеткіштер. Өнім сапасының патенттік құқықтық
көрсеткіштері Қазақстан Республикасында және шет елдерде бұйымның ... мен ... ... ... ол, ... ішкі ... мен ... қатынастарында кең дамыту шарттарында маңызды.
Патенттік қорғаудың көрсеткіштері бұйымның Қазақстан Республикасының
патенттерімен болжанатын экспорттық елдерде немесе жергілікті ... ... ... сатудың қорғау деңгейін көрсетеді. ... ... ... және шет елдердегі өнертабыстармен
мойындалған жергілікті техникалық ... ... ... ... болады.
Патенттік тазалығының көрсеткіштері елдің ... ғана ... ... ... деңгейін көрсетеді, мұнда техникалық шешімдер
елдегі жан-жақты құқықты патенттерге ... ... ... және шет ... ... ... көрсеткішінің
сүбелілік коэффициенті, ол былай анықталады:
Pиз=∑ m; +∑ mj Nj/Njo; ... ... ... көрсеткіштері былай анықталады:
Pn.r=∑ nj+∑mj Njo-Ninr/Nio ... ... ... ... бұйымның патенттік
тазалығының аумақтық таралу көрсеткіштері қосылады, ол мына формула бойынша
анықталады:
Pτ=Cnr/Co ...... ... ... ие елдер саны;
Co – бұйымдарды күтілген экспортқа шығаратын немесе ... ие ... ... ... пен ... қорғау көрсеткіштері өнімнің сапасын
бағалау үшін ғана емес, оны шет елдерге сату сертификациясына қолданылады.
6. ... ... ... ... ... - ... ортасы дегенді білдіреді) түсінігінің анықтамаларының бірі ... ... және ... ортамен өзара қатынастары жайлы ... ... ... ... ... ... ... немесе
қолдану кезінде туатын қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... экологиялық көрсеткіштерге
мыналар жатады:
- өнімді қолданғанда (пайдаланғанда), көлікпен тасымалдауда, сақтауда
қоршаған ортаға ... ... ... мөлшері
(концентрациясы);
- қоршаған ортаға (суға, ауаға, жерге, ... ... ... ... ... ... ... өнімді жасауда, сақтауда, қолдануда, көлікпен тасымалдауда зиянды
сәулеленуінің деңгейі (радиациялық, жарықтық, жоғары жиілікті және
тағы ... ... ... шудың, дірілдеудің, зиянды әсер етудің адамға
ықпалының деңгейі және тағы ... ... көп ... ... ... ... бойынша ақпараттар жүйеленіп, жинақталып, диаграмма, кесте түрінде
көрсетіледі, ... ... ... ... ... ... ... Мұнда
көрсеткіштердің берілген мәндері мөлшерінің жоқтығы практикада адам мен
қоршаған ортаға зиянды әсерлерден ... ... үшін ... ... ... сапалық сипатталуы қолданылуы мүмкін –
мысалы, ... ... ... шаң сорғыштардың тазалағыш
құрылғылардың, қорғаушы элементтерінің болуы.
Адам денсаулығы мен қоршаған ортаның қорғау талаптары мен ... ... және ... ... ... ... мен нормалардың ... ... ... ... ... ... ... адамдардың
өнімдердің (қызмет ететін қызметкерлерге) қолданылуы немесе пайдаланылуы
кезіндегі қауіпсіздікті шарттайтын қасиеттерін ... ... ... ... ... ... және қайта құруды (жөндеу) кезінде
қауіпсіздік жағдайлардан ... ... ... ... Олар ... ... жағдайында немесе өнімді ... ... кез ... қауіпті шараларда қорғауды
қамтамасыз ететін талаптарды қамту керек.
Қауіпсіздік көрсеткіштеріне мыналар жатады:
- апаттың немесе штатты емес ... ... болу ... ... қолданудағы орташа (регламенттелген) жағдайда белгілі уақыт
ішіндегі адамның қауіпсіз жұмыс жасау ықтималдылығы;
- ... ... ... адамның (оператордың,
қызметкерлердің) қауіпсіз еңбек ету ықтималдылығы;
- қорғаушы құрылғыларының ... ... ... ... ... тогы ... бөліктің адамға әсерлесуге мүмкін
жерінің қарсы тұрушылығы мен оқшаулаудың электрлік төзімділігі;
- жоғары ... ... ... ... мен ... қолдан жасаудан және тағы басқаларынан қорғау деңгейінінің мөлшері.
Көптеген осы көрсеткіштерінің барлығы статистикалық ... ... ... ... ... ... ... арқылы өнім сапасын бағалауда ... ... ... ... негіз алу керек, олар мемлекеттік стандарттардан
және қауіпсіздік ... ... ... ... ... өндірістік санитария, өрттен қорғау, халықаралық ұйымдардың
(ИСО, МЭК және тағы басқалары) ережелері, ... ... ... және ...... ... сәйкес
құрастырылады.
7. Экономикалық көрсеткіштер. Экономикалық көрсеткіштер өнімді
дайындау мен құруда, өнімді жоғарылату мен ... ... ... ... Олар және де ... ... экономикалық
әсерлілігін сипаттайды. Бұл көрсеткіштер бұйымның экономикалық бағасын
өнімнің ... ... ... ... ... ... жолы ... алады.
Өнім сапасын бағалау мен жоспарлауда экономикалық көрсеткіштер
ретінде ... ... ... ... ... ... құрылымы (өзіндік құны) мен жалпы
суммасы;
- өнімнің прайс-бағасы;
- өнімнің бағасын нарықтық тетікпен ... өнім ... ... ... ... және ... ету ... өнім сапасының салыстырмалы экономикалық көрсеткіштері, бағаланатын
өнімнің ... ... сай ... ... ... қатынасы
арқылы анықталады;
- өнімнің сапасының біріктірмелі көрсеткіштері, өнімді қолдану немесе
пайдалану кезінде пайдалы әсердің суммасының ... ... ... ... ... ... суммасына қатынасымен
анықталады;
- өнімінң негізгі өлшемдерінің (пайдалылығы мен ... ... ... ... өнімнің құны немесе өзіндік құны.
Экономикалық көрсеткіштер өнім сапасын жоғарылату мен қамтамасыз
етудегі оның барлық ... ... ... ... ... және ... маңызды роль ойнайды.
Жалпы жағдайларда өнімнің сапасын қамтамасыз етудегі кеткен шығындар
құрамына мекеменің шығындары келесідей енеді:
- өнім ... ... ... ... ... ... анықтауға нарықтың маркетингтік зерттеулері;
- өнімнің ... ... ... сапалық көрсеткіштерінің
беталысын болжау;
- өндірілетін өнімді нарық талаптарына сай ... ... ету ... мен ... ... ... ... жұмыстардың орындалуы;
- жоғары сапалы өнімдерді шығаруға ... ... ... ... жасау;
- жоғары сапалы өнімдерді өндіруде тізбектілік, параллельді немесе
агрегаттық әдістермен игеруді ұйымдастыру;
- жоғары сапалы өнімдерді ... ... ... ... ... ... қолдану үрдісінде бас тарту мен
ақауларының пайда болуының мүмкін себептерін талдау;
- жарамсыз өнімнің профилактикасы үйрету, ... мен бас ... ... ескерту;/5, 17б/.
Өнімнің сапасының экономикалық көрсеткіштерін қарастырылған сапаны
бағалау мен ... ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігіне маңызды әсер беретін біріктірмелік қызметін де атқарады.
Қоғамның тауар және ... ... ... талаптарын көрсететін
нормативтік көрсеткіштерді іс жүзіндегі көрсеткіштерді салыстыру негізінде
өнім сапасын бағалау жүзеге ... Өнім ... ... ... (ӨСБӘ) деп
жеке өнім сапасының көрсеткішін қолдаудың логикалық және ... ... және ... сапа ... ... ... туралы шешімді қабылдау үшін алдымен ұқсас бұйым нұсқасын таңдау
негізінде бұйымның жалпы сапасын анықтау үшін ... ... ... жеке және кешенді көрсеткіштерінің абсолютты шамасын ... ... деп ... Бұл ... ... ... ... өлшенеді. Ол физикалық немесе шартты бірліктерден
(бөлшектер, балдар және т.б.) ... ... ... ... келесі
әдістер қолданылады:
1. Эксперимент әдісі сапа шамасын құралдар не сезу мүшелері ... ... ... жүзеге асады. Мысалы, сапа параметрлері түрлі
құралдармен өлшенеді: сандық, айырушы және т.б. Сапа белгілері сезу
мүшелерінің көмегімен ... ... әдіс те жиі ... көрсеткіштердің шамасы өлшенбейді, «жарамды-жарамсыз» ұстанымы
бойынша сынама, үлгі-нұсқа, калибр көмегімен тексеріледі.
2. Есептеу әдісі көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ... ... бойынша кешенді көрсеткішті есептеу.
3. Сарапшылау әдісі өнім сапасы жайлы сарапшы мамандардың ойын
ескеруге ... Оның бір ... ... немесе қоғамдық
әдістер жатады.
Толығырақ есептеу әдісіне ... ... ... тәжірбиедегі сұрақтарды шешу
кезінде (жаңа техника сапасы жобалау және жоспарлау, ... ... ... және ... және т.б.) ... жеке және
кешенді көрсеткіштердің абсолютті шамаларын табу, яғни сапаны өлшеуден
бұрын сапаны бағалау – ... ... ... өнімнің көрсеткіштерін
негізгі көрсеткіштермен салыстыру.
Негізгі көрсеткіштер ретінде келесі көрсеткіштер болуы мүмкін:
• Техникалық тапсырмаға, ... ... жаңа ... ... ... ... ... салынған сапа көрсеткіштері;
• Бағаланып жатқан бұйымға ұқсас біздің елімізде не ... ... ... ... ... (ең ... отандық не
шетелдік нұсқа);
• Отандық не шетелдік стандартқа енген көрсеткіштер.
Кәсіпорын үшін ертерек шығарылған ұқсас өніммен ... жаңа ... ... ... Бұл жерде ұқсас өнім тым ескіріп
кетпегені, яғни оның көрсеткіштері қазіргі заман талаптарына ... ... ... ... ... ... ... қыспақ және т.б. болу
қажет. Түрлі бұйым, жоба, стандарттардың ең үздік көрсеткіштерін
таңдап «идеалды моделді» жасаудың ... жоқ. ... ... ... ала
сәтсіздікке ұшырайды. Себебі, әрбір бұйым ұқсас бұйымнан бір ... ... ... ... ... ... көрсеткішпен бағаланып жатқан өнімнің сапа көрсеткіштерін
салыстырудың нәтижесі өнімнің сапа ... деп ... Өнім ... ... және техникалық-экономикалық деп екі түрге бөлінеді.
Өнім сапасының ... ... ... ... ... аралас
әдіс және сапаның интеграл көрсеткішін есептеу әдістерінің көмегімен
анықтауға болады.
Дифференциалды әдіс ... ... ... сапасының жеке
көрсеткіштерін негізгі аттас көрсеткіштермен ... ... Осы ... ... ... сапа ... ... сөз етеді. Егер,
олардың бәрі бірден жоғары не бірге тең ... ... ... бұйымның
сапа дәрежесі негізгіден жоғары не оған сәйкес келеді. Егерде қатысты
көрсеткіштер немесе оның көп ... ... кем ... бұйымның сапа
дәрежесі негізгі нұсқаның дәрежесінен ... ... ... (Q1) ... ... ... = P1/Pjb, i = 1, 2, 3 …, n, ... Pjb- ... ... және ... ... ... j ... мәні.
n - өнім көрсеткішінің саны
Кешенді әдіс бағаланып жатқан бұйымның кешенді көрсеткіштерін негізгі
кешенді көрсеткіштерімен салыстыруға негізделген.
Кешенді көрсеткіш (И) ... орта ... ... ... ... және ... ... есептеледі:
И = М1P1 + М2P2 + ----+ МnPn ... М2, ..., Мn – ... ... ... ... ... ... ауырлық коэфициенттері.
P1, P2, ..., Pn – жоғарыда көрсетілген формула бойынша есептелген
сапаның қатыстық көрсеткіштері.
Бағаланып жатқан және ... ... ... ... ... бұйым сапасының техникалық-экономикалық дәрежесін
анықтайды.
Тәжірбиелік нұсқаны жасау кезінде өнім сапасының техникалық дәрежесі
өнім ... ... ... ... ... ол ... ҰТК ... ең үздік отандық және шетелдік
нұсқаларына сәйкес келе ме. ... ... ... мен сапа ... Оның көмегімен тәжірбиелік нұсқаны өндіріс өнеркәсібіне беру
немесе модернизациялау қажеттілігі ... ... ... Сапа
дәрежесін бағалаудың аралас әдісі ... және ... ... ... ең маңызды қасиеттерін дифференциалды әдіс бойынша, ал
қалған қасиеттерін топтарға топтастырады да ... ... ... ... аралас әдісті өнімді ... ... ... ... ... сапа дәрежесін анықтау нәтижелері бойынша
сәйкес шешім қабылданады. Егер тәжірбиелік нұсқаның сапа дәрежесі ... осы ... ... ... жоғары асып немесе оған тең ... ... ... ... ... өнім сапасының әмбебап критерийін есептеуді ... Осы ... ... ... ... ... дәрежесіне
байланысты 0-ден 1-ге дейін интервал ... ... ... Нөл ... тым ... ал бір – сапа ... ... идеалды екенін
білдіреді.
Мысалы жаңадан жасалған бұйымның К ... ал осы ... ... ... ... нақты шамасы 0,30 тең ... ... ... ... ... ... бірақ идеалды болудан әлде
қайда төмен, себебі бірден біршама кем. ... осы ... ... ... үшін көп қорлар бар.
Өнімнің сапа дәрежесін бағалау осы ... ... ... ... шарт болып келеді. Сапаны жоғарылатуды жоспарлау және бұйымның сату
бағаласын анықтау ... ... ... ... ие болады./2,24б/.Өнім
сапасының қасиеттерін өлшеу үшін квалиметрия ... ... ... ... қолданады.
Құралдық әдістер өнім қасиеттерінің ... ... ... ... ... ... үлкен ғылыми базасы бар және
жобалау, өндіріс және ... ... ... ... ... ... адам әсерлерін талдауда негізделген. Бұл
әдістерді құрал мен аппарат көмегімен өлшеуге болмайтын өнім ... ... өнім ... ... ... (легустация негізінде
астық сапасын бағалау, интерьер, бөлмелер және тағы сол ... ... әдіс - өнім ... ... ... ... ... бірге қолдану әдіс теориясы жеткілікті деңгейде
әзірленбеген, бірақ оны практикада кеңінен қолданылады.
Органолептикалық әдісте өнім ... ... ... ... ... мамандардың ... ... ... ... өнім ... балл
қою әдісімен анықтайды. Балл қою әдісінде 4 сапа ... ... ... ... ... “қанағаттанарлық”, “нашар”. “Нашар” бағасына 0 ... ... ... ... ... ... ... деңгейі емес,
сапа деңгейін анықтау болып табылады. Балл қою әдісі құрылыс заттары ... ... ... ... ... қолдануға болады.
Әлеуметтік әдістерді қолданғанда анкеталарды (сұрақ-жауап) ... да, өнім ... ... ... анкеталық мәліметтерді
талдайды.
Бұл әдісті практикада қолдану ғылыми негізделген сауалдама жүйесін
әзірлеу мен ... ... ... ... ... ... ... қажет. /6, 148б/.
ГОСТ 15467- 79 келесі өнім ... ... ... қарастырады:
дифференциальды, кешенді, аралас және статистикалық әдістер.
Дифференциальды өнім сапасын бағалау ... - өнім ... ... ... ... өнім ... бағалау әдісі. Бұл әдіс
салыстыратын әрбір нұсқауға қатысты бір көрсеткіштің жиынтығының ... ... мен ... ... өнім ... ... әдісі – органикалық болатын
кешендерде келесі негізгі жағдайда жүзеге ... ... ... ... ену арқылы қол жеткізулері бойынша
бірліктік ... ... ... ... ... ... қарапайым ұйымдардың сапасын бағалауда, оның ... ... кең ... ... ... ... ал ... көрсеткіштері орташа дискреттілігін
көрсетеді;
▪ өнімді таңдауда нұсқаулығының болмауы, ... ... ... ... ... ... антропометрикалық параметрлер және т.б;
▪ бұйым көрсеткіштерінің оны қолдану ... ... ... ... түсті сәндеумен сәйкестігінің жіктелуінің қажеттілігі;
Өнім сапасын бағалаудың кешенді ... бұл өнім ... ... ... ... негізделген, яғни өнімнің бірнеше
қасиеттерін ... ... ... өнім сапасын бағалау
әдісі болып табылады. Осы әдісті іске асырудағы негізгі мақсаты ... ... және ... ... ... ... құру болып табылады./5, 61б/.
Сапаны бағалау – бекітілген талаптарды обьект орындай алуын жүйелі
тексеру. Тексерудің негізгі түрі- ... ... ... Кез- ... екі ... ... обьектінің дәл қазіргі жағдайы туралы
ақпаратты алу және ... алу ... яғни ... ... алу
үшін бекітілген талаптармен алынған ақпаратты салыстыру.
Өнім сапасын бақылау- өнімнің сандық және сапалық сипаттамаларын
бақылау. ... ... ... ... ... ... сияқты
операциялар енуі мүмкін.
Өлшеу- жеке процедура түрінде метрологияның обьектісі болып табылады.
Өнім, материалдар мен шикізаттардың құралы мен құрылымын ... ... ... ... ... ... ... бекітілген процедураға сәйкес ... ... ... бір ... бірнеше сипаттамасын анықтауға арналған техникалық
операция.
Кешенді процедура ретінде өнім сапасын бақылаудың суреттемесі мысалы,
матаның ... ... ... ... Оған сапа ... ... ақау, бекітілген үлгіге, эталонға түсі, суреті бойынша ... жәй ... ... ... ... ... (ұзындығы, ені,
қалыңдығы), сынау( тозуға тұрақтылығы, жыртылу күші), химиялық анализ
(талшықты құрылымды ... ... ... процедура түрінде қарастырайық. Сынаудың негізгі құралы-
сынау қондырғысы. ... ... өнім мен ... ... ... әдістері қолданылуы мүмкін- өлшеу, аналитикалық тіркеу, мүше сезгіш
(сезім ... ... ... ... өткізу орнына ... ... ... ... ... ... ... қойылатын негізгі талаптар- нәтиженің нақтылығы
және қайта өндірілуі. Осы талаптарды орындау метрология ережелерін сақтауңа
байланысты.Соңғы жылдары ... ... ... ... ... Оны басқа зерханалармен салыстыру бір сынаманы немесе бұйымды
бірнеше ... ... ... ... ... стандартты
обьектімен салыстырып, оның нәтижелерінің нақтылығы мен қайта ... ... ... сай ... ... үшін ... өтуі ... аккредитациялау- сынау зертханаларының нақты сынақты
және талдау типтерін жүзеге асыра алатынын ресми түрде орындау. Кез- келген
өнімді ... тек ... ... ... ғана ... ... ... басқарудың әдістері
Сапаны басқаруды ұйымдастырудың тиімділігі көбінесе менеджерлердің
осы басқару ... ... ... ... ... және ... дәрежеде бәсекелестіктің асқынуы көпшіліктің
статистикалық әдістеріне назар аударуын мәжбүр етті.
Статистикалық әдістер сапаны тиімді басқарудың маңызды ... ... ... ... ... әсерлілігін көтерудің құралы
ретінде мойындалады.
Сапа жүйелері қарастырылған ИСО 9001-ИСО 9003 стандарттарында: «Қажет
жағдайда, жеткізуші технологиялық ... мен ... ... ... ... ... үшін, қажетті статистикалық әдістерін таңдауын
қамтамасыз ететін процедураларын жасау қажет» деп жазылған.
Статистикалық әдістерді ... ... ... ... ... ... Өнімнің бүкіл өмірлік циклында (айналымында) – ең ... ... ... ... ... ... ... әдістерді қолдану қажет? Бұл ... ... ... ... мен ... шешімдеріне байланысты, бірақ
статистикалық әдістің маңыздылығы оның математикалық потенциалын ... ... ... тең келетін принципі бар.
Яғни, әңгіме статистикалық ... кең ... ... оның ... ... емес адамдармен оңай қолданыла алатын
әдістерді ғана қарастыру қажет.
Жапонияда 1949 жылы талдаудың ... ... ... Дәл осы жылы Жапонияның ... мен ... ... ... ... зерттеу тобын құрды, олар өндірісте ... ... ... әдістердің қолданылуын талдаумен айналысты.
Исикава Каору статистикалық әдістердің қиындық деңгейіне ... ... ... ... ... әдіске «7 принцип» деп аталатандар
енеді:
• Парето диаграммасы;
• Себеп- салдар талдауы;
• Бақылау ... ... ... ... ... (арнайы меридианалар арқылы корреляцияны
талдау);
Сапаны бақылаудың құралдары
Сурет- 2.
Бақылау парағы (тексерулер кестесі) ... ... ... беруге
мүмкіндік береді: Белгілі жағдай жиі болып тұрады ма? Ойлар мен ... ... ... Бақылау парағын құру келесі қадамдардан тұрады:
1) қандай ... ... ... адам 1 ғана ... ... керек)
дәлірек анықтау;
2) мағлұматттар жиналатын кезең жайлы келісу керек (ол сағаттардан
басталып апталарға дейін созылу мүмкін) ;
3) ... үшін ... және оңай ... ... құру ... мен ... анық көрсетіліп, мағлұматтарды енгізу үшін ... болу ... ;
4) ... ... ... үнемі және әділ жинау керек.
Мерзімді қатар (желілік график) белгілі бір уақыт ... ... ... өзгеруін ең оңай әдіспен көрсету үшін қолданылады. Ол
мағлұматтарды ... ... ... үшін ... оны ... және
қолдану оңай болып келеді.
Себеп-салдар диаграммасы анықталған мәселелер мен жағдайлардың ... ... және ... ... қажет кезде қолданылады.
Гистограмма әрбір категориядағы аймақтық бірліктердің ... ... ... ... және ұсыну қажет кезінде қолданылады.
Сейілу диаграммасы екінші ауыспалы өзгерсе, бірінші ауыспалы шамамен
не болып жатқанын және екі ... ... ... ... ... ... картасы процесте кездейсоқ өзгерістердің себебінен болған
қанша тербеліс жасайтынын және статистикалық реттеуде ... ... үшін ... ... мен ... ... ... анықтау үшін
қолданылады.
Парето диаграммасы мәселелерді шешудің бастапқы нүктесін таңдау,
мәселелердің ... ... ... немесе нәтижелердің ізіне түсу
мақсатымен мәселелер мен жағдайлардың қатыстық маңыздылығын анықтау ... ... 34 ... диаграммасы тік бағаналық график, оның көмегімен қарастырылып
жатқан мәселелер мен оларды шешу ... ... ... ... ... ... мәселелерді таңдау;
▪ өлшеу бірліктерін салыстыру үшін критерийлерді анықтау;
▪ зерттеу үшін уақыт периодын таңдау;
▪ мәліметтерді ... ... және әр ... салыстыру ./5,123б/.
Парето диаграммасы
100%
Ақаулар
жиналған ақаулар
саны
Пайызы
Ақаулар
3- сурет.
Ақаулықтар парағы ақаулықтар мөлшері мен әрбір ақаулықта кездесетін
кемістіктердің тізімдері енгізілетін ... ... ... ... 4-ші ... ... ... ақаулықтарының шартты парағы
берілген.
2- кесте. Ақаулықтар парағы
|Ақаулықтың түрі ... саны ... сай емес ... |12 ... ... |7 ... ... сызаттар |5 ... ... |3 ... да ... |14 ... ... ... басым ақаулығын анықтау үшін және ең бірінші
кезекте сонымен жұмыс істеу мақсатымен Парето диаграммасы құрастырылды. ... ... ... ... ... максималды
көрсеткіштерімен сәйкес болмауы мүмкін. Осы берілген мысалда жапондықтар
жұмысты өнімге сай емес ... ... ... ... бола ... ... ... Дыбыс себебін талдағанда көптеген жағдайда пайда
болатын сытырдың пайда болуы жайындағы мағлұматтар алынды.
Гистограмманы құрғаннан кейін олар ... ... ... ... ... ... ... Нұсқаулық мүмкін болатын ауытқуларды
ескерсе де, олар гистограммада детальдарда ... тиіс екі ... әрі осы ... ... ... стратификация құрылды және
сейілудің соңғы нүкттелері бойынша құрылған, екі гистограмма ... ... ... ... ... ... белгіленді. Есептеудің
нәтижесінде алынған ақпарат себеп және ... ... ... ... да онда ... ... ... орындалуы мен
жұмысшылардың кәсіптік қасиеттері, құрылғыны пайдалану шарттары талданды.
Себеп және ... ... ... ... ... ... талап
етті, оның көмегімен осы ақаулықты бақылаудың шаралары жасалды.
Осылайша, әрбір ақаулық талданады, ал ... ... ... «бір ... анық ... ... ... сәйкес
келмейді, яғни осылайша құрылған бақылау жаппай ақаулықтарды жай ... ... ... ... де, ... ... ақаулықтармен қатар
негізгінің нәтижелесі ретінде пайда болған тағы да бірнеше ақаулықтарды
жоюға жағдай ... Осы ... ... ... принциптеріне
құрылғанын байқауға болады.
Жоғарыда аталған принциптердің ... ... ... барлық
қатысушылары – фирма басшылығынан ... жай ... ... ... тек ... ... ғана ... сол сияқты
жоспарлау, маркетинг, материалдық-техникалық жабдықтау және ... де ... ... мәселесінің 95% осы жеті принциптердің
көмегімен шешілуі мүмкін.
2. Аралық ... ... ... ... ... ... іріктеп бақылау;
• Статистикалық бағалауды өткізу және критерийлерді анықтаудың түрлі
әдістері;
• Сенсорлық ... ... ... ... ... әдісі;
Жапонияда сапаны басқару саласындағы инженерлер мен мамандар үшін
арналған осы әдіс әсерлі қолданылады.
3. Озық ... әдіс (ЭЕМ ... ... ... ... озық әдістері;
• Көпфакторлы талдау;
• Операцияларды зерттеудің түрлі әдістері ... ... ... инженерлер мен техниктер санын үйретеді,
себебі, ол процестер мен сапаның өте ... ... ... ... Бұл әдіс ... жоғарғы дәрежесін жасау және
оны шетке шығару негізінде салынған. Жұмыстың бастапқы ... ... екі әдіс бар: ми ... және процесс сызбасы.
Ми атакасы сапаға байланысты бір мәселе ... ... аз ... ішінде
көптеген идеялардың туындалуына көмек көрсету үшін қолданылады. Ол келесі 2
жолмен іске асады:
1) ... ... - ... топ ... өз ... ... ... тәртібімен
айтады немесе келесі кезге дейін өз кезегін өткізеді;
2) ретсіз – топ ... ... ойға ... кезде айтады. Осылайша
еркін жағдай пайда болады. Бірақ та, ... ... ... ... ... ... орын алады деген қауіп бар.
Процесс сызбасы (тізбекті операциялардың сызбасы, бағдар сызбасы)
өндірістің нақты және ... ... не ... ... кезеңдерін
бақылау қажет кезінде қолданылады, келесі тізбек бойынша салыстырудағы
ақаулықтардан ауытқулырды анықтау үшін:
Процесс ... ... ... ... ... ... бақылау. Өнімді шығарудың
бастапқы кезіндегі сапаны бақылау өндірістің шарттары өзгерген ... сапа ... ... қамтамасыз етуге арналған. Тәжірбиелік
нұсқа өнімді сериялық өндіріске шығаруға дейін бақылау және ... тез табу және ... ... ... ... азайтады. Сол
сияқты бақылау реттеуші және оператор нұсқаулықты дұрыс түсінді ме, ... ... ... ... ... ма және т.б. ... пайдалылығы мен тереңдігі бірнеше факторларға байланысты:
1. Егер бір-нәрсе дұрыс істелмесе, бұйымды қайта жасау және ... ... ... ... ... қалған партияның сәйкес келуіне бақылауды
қамтамасыз ету.
Өндіріс ... ... ... ... ... ... ... және күрделі болуы да мүмкін. ... ... ... ... металмен жабу, радиография, сияқты операциялардан тұрса, онда
бақылау операторлар жұмысының сынама нұсқаларын алу ... олар ... тест ... жүзеге асады. Мұндай кезде бақылаушыға қиындығы тест
тек қана ... ... ... талаптарға жауап бере алатындығы, бірақ
бұл нақты өндіріс процесінде қателіктер болатынына кепілдік бермейді.
Жаппай ... ... ... ... ... ... пайдаланымдық сипаттарына үзіліссіз «бақылайтын» іріктеме мен
талдау ... ... ... ... ... Олар ... сақтау мақсатымен процесті үзіліссіз күйге ... үшін ... ... ... ... Аз ... немесе тұрақсыз жұмыстар
үшін, іріктемелерді өндіру және процестің алдыңғы орнатылған ... ... ... карталарын құрастыру негізіндегі, басқарудың
басқа әдістемелері қолданылады.
Сапа өзгеруінің себептері.
1. Кездейсоқ өзгерістер – ол көптеген «кездейсоқ ... ... ... ... жеке ... әсері шамалы ғана, сонымен бірге
біріккен өзгерістерді құрайтын әрбір ірі ... үшін ... бір ... мүмкін емес. Өндіріс пен бақылауға әрдайым тиянақты «кездейсоқ
себептердің ... тән. ... ... ... ... ... ... келеді.
2. Кездейсоқ емес өзгерістер – ол, әдетте, әрбір уақыт ішінде ... және ... ... арасындағы айырмашылықты
сипаттайтын «кездейсоқ емес себептердің» салдарынан болған ... емес ... ... ... берілгендердің сапасының
өзгерісі күткен сызбаларға келмейді, ... ... ... ... есептеледі.
Егер, бұрын бұйым сапасын бақылау дәстүрлі әдіс ... ... ... ... ... да бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... болып табылады./2, 62б/.
Өнім шығаратын кәсіпорындар белгілі стандарттардың талаптарына сай
өнім шығарады. Стандарт- бұл қағида ... ... ... ... мәселелерге қарсылық білдіруді сипаттайтын, келісушілік ... және ... ... бекітетін нормативтік құжаты.
Стандарттау- бұл ең ұтымды ... ... ... Стандарттаудың басты
мақсаты-халық шаруашылығының, халықтың, еліміздің ... ... үшін ... ... ... ... ... сол сияқты
осы құжаттарды дұрыс пайдалануды бақылау нормативтік- техникалық жүйе жасау
болып табылады.
Қазақстан Республикасында стандарттау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... (Гост);
▪ Салалық стандарттар (ССТ);
▪ Техникалық жағдайлар (ТЖ);
▪ Кәсіпорындар, бірлестіктер, ... ... ... ... ... ... одақтар және басқа да
қоғамдық ұйымдардың стандарттары./8,19б/.
2 ӨНІМ САПАСЫН ... ... ... ... ... басқару бойынша халықаралық стандарттар жүйесінің құрамы мен
құрылымы
ИСO 9000 1987 жылы ... ... ... өзін менеджмент сапа
стандарттарының аса табыстыларының бірі екенін көрсетті. Ол BSI ... ... ... ... тарихқа ISO – international standart
organization болып енді. ИСO грек ... ... ... ... ... Шын ... ол көптеген ұжымдарда қолданылатын әмбебап
стандарт болып келеді. ИСO 9000 табыстарының бірі сертификациялау ... ... ... ... оның ... және ... ... көмек беруімен түсіндіріледі. Қазіргі кезде ISO
9000 стандартын бүкіл әлем бойынша 500 ... аса ... ... ... ... кітабына ең көп ... ... ... 14 ... ... әлемдік тәжірибесі 1987 жылғы наурызда Халықаралық
стандартизация ұйымы қабылданған (ИСО) ИСО 9000 ... ... ... ... ... ұйымының (ISO) анықтамасы бойынша,
стандартизация “қызметтік шарттар мен қауіпсіздік ... ... ... ... үнемдеуге қол жеткізу үшін, қызығушылық танытқан
барлық адамдардың қатысуымен осы ... ... ... ... бекіту және қолдану үрдісі”. Стандартизация келесі ... ... ... ... ... (өнімдерді,
қызметтерді, жұмыстарды, үрдістерді) реттеу;
2. Реттелген объектілерге ... ... ... ... бекіту;
3. Осы нормативті құжаттарды пайдалану ережелерін бекіту.
Халықаралық стандартизация:
1. күрделі өнімнің элементтерінің өзара орнын басуын қамтамасыз етеді.
2. түрлі елдерде ... ... ... ... ... ғылыми техникалық ақпараттың өзара алмасуына мүмкіндік береді.
4. халықаралық саудаға қолғабыс етеді.
5. ... ... ... ... ... стандартизация саласында көптеген мекемелер жұмыс
істейді, олардың ... ... ... ... ... Standart Organization) немесе қысқаша ISO (ИСО) ең беделді
болып табылады. Ол 1946 жылы ... ... ... шешімімен құрылған, ресми түрде өзінің жұмысын 33 ел оның
құрылуын бекіткен соң, 1947 ... ... ... ... ұйым ... табылады және БҰҰ-ның кеңестік
мәртебесіне ие. ИСО Жарғысында жарияланған оның ... ... ... стандартизацияға қолғабыс болу” деп көрсетілген.
Қазіргі күні халықаралық стандарттардың осы сериясының стандартизация
объектілері кеңейіп, тек сапа ... ... ... таңдау
критерийлері мен сапаны қамтамасыздандыру жүйесінің модельдерін ғана емес,
сондай-ақ іске асырылған сапа ... ... ... сарапшы-
аудиторлардың мамандану сипаттамасының критерийлерін де қамтиды. Қызметтер
сапасын басқару, өңделетін материалдар, ... ... ... ... қабылданды. Көптеген жұмыс әдістемелік аспектіде
орындалды: сапаны қамтамасыз етуші жүйелердің жеке ... ... ... басқару нұсқаулықтары қабылданды.
Осыған орай сапаны қамтамасыз етуші халықаралық стандарттарын енді
ИСО стандартының 9000 сериясының “туыстығы” деп ... /10, 131 ... ... ... ... пайда болуы сапа жүйесінің
дамуының логикалық салдары. Осы бағыттың даму ... мына ... ... ... ... ... үрдістерінде сапаны басқарудың ... тууы мен ... ... ... ... мен ... кешенді басқаруға өту,
барлық кәсіпорындарды басқару;
- сапаны кешенді басқару, мұнда сапа басты мақсат пен ... ... ... ол ... іс- ... ... сонымен бірге сапаны қамтамасыз етуде барлық ... ... ... ... ... және ... және сапа жүйесін
сертификациялау мен сынақтан өткізуге ауқымдық көзқарас.
Біздің ... ИСО 9001- ИСО 9003 ... 1988 жылы ... ... ... ... аудару жолымен және кейін мемлекеттік
стандартпен бекітіліп, енгізілген.
Стандарттардың жаңа түрлеріне сапаның келесі 4 негізгі аспектілері
енгізілді:
▪ өнімге ... ... ... өнімдерді жобалауға қатысты сапа;
▪ өнімнің жобаға сәйкестігіне қатысты сапа;
▪ өнімнің тіршілік ... оны ... ... ... қатысты сапа; /5, 132б/.
ИСО 9000 халықаралық стандартының үш нұсқасы бар: ИСО 9000-1 – нақты
стандарттарды таңдау және ... ... ... ИСО 9000-2 ... 9001, ИСО 9002 және ИСО 9003 ... ... ... басқару
нұсқаулықтары; ИСО 9003 – ИСО 9001 стандартын оның ... ... ... ... кезіндегі программалық қамтамасыз ету үшін қолдануға ... 9000-4 ... ... ... ... ... 9004 әдістемелік стандарты да осылай бөлшектенген: ИСО 9004-1 –
бұл сапамен қамтамасыз ету жүйесінің элементтерін сипаттау, ИСО 9004-2 ... ... ... ... нұсқаулықтары, ИСО 9004-3 өңделетін
материалдар сапасы жүйелерінің басқару нұсқаулықтары, ИСО 9004-4 сапаны
жақсартудың ... ... ИСО ... 9000 ... ... ... бөлімі
дамытылған.
Бұған 10000 шифрлі әдістемелік стандарттар қосылды, бірақ олардың
біразы әлі ... 9001, ИСО 9002 және ИСО 9003 ... ... ... ... ... сапамен қамтамасыз ету жүйелерінің негізгі
модельдері ... қала ... 9000-1 ... фирма немесе кәсіпорын ішінде ... ету – ... ... ... ... ... ... егер әңгіме
келісім шартқа отыру туралы болса, онда экспорттаушының сапамен қамтамасыз
ету ... ... ... ... ... кепіл береді.
Осыған орай келісімшартта оған қол қойғанға ... ... ... ИСО ... ... біреуіне сай екендігін
тексеріп-бағалау жүйесі болуы тиіс.
Бағалауды импорттаушының өзі немесе екі жақ келісілген бейтарап ... ... ... ... ... егер жүйе ... ... және
қабылдаушы бұл сертификатты мойындаса. ИСО 9000-1 стандартының жаңартылған
түрінде сапаның негізгі төрт ... ... Олар ... ... ... ... деген сұранысты анықтау;
▪ өнімді жобалау;
▪ жобаға сәйкестік;
▪ оның ... ... ... сатыларында өнім параметрлерін
сақтау /10, 132б/.
Халықаралық стандарттар жүйесі
5- сурет.
Сапа жүйесінің стандартизациясы ... ... тиіс ... ... ... ... ... жолын бөгейді. Мысалы, “Сапаны
басқару – жаңашылдыққа ұмтылдырады” атты ... ... ... ... 40-шы ... ИСО ... 9000 сериясының кейбір
қағидаларын қайта қарау керек деген шешімге ... ... ... сапа ... ... сертификатын алуға
қажетті сапаны басқарудағы жеке ережелер мен процедуралардың тым қаталдығын
жұмсарту қажеттігі маңызды ... ... ... жүйесін енгізуге бел
буған кәсіпорын (фирма) ИСО стандартының 9000 сериясы не ... ... ... ... ... ... ... ал оны қалай іске
асыруды басшылықтың өзі шешеді. Шетел ... атап ... ... ... ... осы ... көрсетуге” ғана ИСО 9001
стандартын таңдаған ... ИСО ... 9000 ... ... сапа
кепілдігі деп танымайтындардың қатарына жатады. Егер фирма бұл ... ... ... ойлап таңдаса, онда ол ... ... тек ... ғана ... ... өзінің барлық жұмыстарын дамытатын
құрал ретінде қарастырады. Мұндай идеяны ... ... ИСО ... 9000 ... ... және босату
бағытында дамыту қажеттігін көрсетті. Бұл 1994 жылы іске асты ... 9000-94 ... ал енді оның жаңа ... ...... 9000 ... 2000 ... нұсқасы. Мұндай шешім 1997 ... 176 ... ... осы ... ... ... тұтынушы-
компанияларды сұрастыру нәтижесінде қабылданды. Толтырылуға тиіс сұрақ-
жауапта (анкета) міндетті түрде көрсетілуі тиіс жайттар ... ... іске ... ... қатысы;
▪ стандарттарды қайта қарастыру талаптары;
▪ ИСО 9000 стандартының қоршаған ортамен байланысы.
Жауаптарды ... ... ... ... ... 9000 ... оның 14000 сериясымен біріктіру ... ИСО 9001 ... ... жақсартуды қамтамасыз ететін және
тұтынушылардың ... және ... ... ... ... ... 9004 стандарты кәсіпорынның жалпы жұмысының тиімділігін арттыруы ... ... ... ... мен жалпы қоғам арасында өзара
қызығушылықтың болуына себепкер болуы тиіс.
2000 жыл ИСО 9000 ... ... ... ... ... мына келесі стандарттар енеді:
- ИСО 9000: 2000. Сапа менеджментінің жүйелерінің негізгі ережелері
мен ... ИСО 9001: 2000 Сапа ... ... ... ИСО 9004: 2000 Сапа ... жүйесіндегі іс- әрекеттерді
жақсарту бойынша ұсыныстар.
ИСО 9001: 2000 сериялы ... сапа ... ... ... ... ... мен өнім өндірісінің үрдісін басқарудың 8
қағидасын бекітеді:
- кәсіпорындардың іс- әрекеттерінің барлығы ... ... ... ... ынталандыру;
- өндірістік іс- әрекеттердің барлық түрлерінің үрдістік көрінісінде
негіздерін басқаруға арналған ... ... ... ... сапа ... ... үздіксіз жетілдіру;
- барлық басқарушылық шешімдер сенімді фактілі деректерге негізделу
керек;
- жеткізушілермен өзара пайдалы қатынастарды бекіту;
ИСО 9001: 2000 ... ... ... үшін алты ... ... ... ... Сапа менеджменті жүйесінің жазулары мен құжаттамаларын басқару;
- Сапаны тіркеу;
- Ішкі аудит;
- Сәйкес емес өнімді басқару;
- Түзететін іс- әрекеттер;
- Ескертетін іс- ... 9001: 2000 ... ... жұмыстарды және үрдістерді бақылау
үшін «құжаттарды» талап етеді.
ИСО 9001: 2000 ... ... ... ... құжаттардың ең аз
шекті терілімі:
- басшылықтың міндеттері. Сапа облысындағы мақсаттары мен саясаты;
- сапа бойынша басшылық;
- құжатталған ... сапа ... ... жазулар;
Осы стандарттардың арнайы талаптары жалпы сипат алып, ... үшін ... ... ол ... типінің, шамасының және
жеткізіліп ... ... ... ... ... /5, ... 9001, ИСО 9002 және ИСО 9003 стандарттары қайта ... ... ... ... ... оның ... қазіргідей
элементтерде емес, үрдістерде негізделеді. ИСО 9001 стандартының негізгі
бөлімдері төмендегідей болады деп ... ... ... ... мақсаттар, жоспарлау, сапаны
басқару жүйесі, басшылық тұрғысынан талдау);
2. Қорларды басқару (адам, ақпарат, инфрақұрылым қорларын);
3. ... ... ... қанағаттануы, жобалау, сатып алу,
өндіріс);
4. Өлшемдер, талдау, жақсару (тексерулер, үрдістерді ... ... ИСО 9001 ... ... ... қамтамасыз ету” термині
жоқ. Бұл стандарттың ... ... ... мүмкіндігін
дәлелдейтін сапаны басқару жүйесінің талаптарына ... ... ... ... ... ИСО мен МЭК іске асырады.
Олар жалпы күрделі 10000 жоғары стандарттарды бекіткен. Әр жыл ... ... ... ал МЭК 150 түрге жуық стандарттар тобы құрылады немесе қайта
қарастырылады. Мұнда стандарттарды құру 1989 жылы ... ... ... ... ... басшылығы» негізінде жасалады.
Халықаралық стандарттарын құру 5 сатыдан тұрады:
- жаңа ... жоба ... ... беру ... беру сатысы);
- жұмыс жобасы (даярлау сатысы);
- техникалық комитет жобасы (комитет сатысы);
- халықаралық стандарт жобасы (бекіту сатысы);
- ... ... ... ... ... ... орташа ұзақтығы ИСО Кеңесімен
белгіленген ол 90 ай ... ... /5, ... тәжірибе көрсеткендей, сапаны басқарудың әсерлі ... ... ... Оның ... мәні ... мен адам ... дамуы және ХХ ғасырда халықаралық
сауданың дәуірлеуі ... ... ... ... ... ... Себебі «өндіруші-тұтынушы» қатынастарында «ассиметриялық ақпарат»
деп аталатын тұтынушы тауар сапасы мен қауіпсіздігі жайлы ... ... ... ол ең ... болып табылады. Осыған байланысты,
мемлекет ... ... ... өнім ... ... оның сертификатталуы
арқылы белгілі талаптарға, нақты стандарттарға немесе техникалық шарттарға
өнімнің сәйкес келуі ... ... ... ... ... ... артты. Әлемдік тәжірибеде сапаны басқарудың өзіндік жүйесін
сертификаттау ерекше орын ... Бұл шара ... ... фирма имиджін
көтереді, оның бәсекеге қабілеттілігін ... және ... ... алғы ... ... табылады. Кластерлік тәсілнамада басқа ортадағы
компанияларға жетекші фирмалардың ... ... ... ... Бұл ... ... ... салушы болады. Сапа мен
өндірісті басқаруды сертификаттаудың ... ... ... Бұл ... үшін ... ... компаниялар және тұтынушылар сапаны басқару жүйесін
ендіреді де жетекші-кәсіпорын деңгейіне дейін «жиылыңқылайды», осымен ... де ... ... ... Осылай, кластерлік технологиялық
тізбек пайда ... бұл ... ... ... ... ... сапа ... өзара міндеттемелерді қабылдайды.
Өнім сапасын басқару жүйесі
Сурет-6
Сертификаттау – өнімнің нақты стандарттарға және арнайы талаптарға
сәйкестігін құжатты рәсімдеумен ... Бұл үшін ... ... ... ... белгіленген шаралар кешенін өткізуге барады.
Сертификаттаудың негізгі қоғамдық функциясы ... ... ... ... ... ішкі нарықты сапасыз және қауіпті өнімнен қорғау
болып табылады. ... ... бұл ... ...... туралы
сертификатты» берумен расталады. Сертификаттаудың нысанына тек қана өнім
емес, сонымен қатар «сапаны ... ... өзі де ... ... заңмен реттелетін саланың нарығына шығуға құқық ... ... ... жүйесіне сынақ лабораториялары, сертификаттау жөніндегі
орган және акрредитациялау жөніндегі органдары кіреді.
Өнім өндіретін фирманың өтініші ... ... ... ... ... онда ол тіркеліп, сынақ ... Бүл ... өнім ... ... ... ... ... тапсырылады. Бұл кезде ... ... ... және ... ... ... ... жасауға
құқығы жоқ, хаттамада ол тек өнімнің белгіленген параметрлері бойынша
көрсеткіштерін ғана ... Одан соң, ... ... ... ... ... техникалық шарттардың талаптарымен салыстырады
да олардың мүкіндігінше сәйкес келгенде тапсырыскерге сәйкестік сертификаты
береді./11, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарына сапа жүйесін енгізу
Жекеменшік түріне және өнім шығару деңгейіне ... ... ... ... ... ішкі және ... нарықта
тұтынудың деңгейінің төмендеуіне байланысты жалпы ... ... Ол ... қондырғылардың құрылымы мен техникалық деңгейінің
нашарлауына байланысты болады. ... осы ... ... да ... ... төлеуге қабілеттілігінің төмендігі және
мамандардың шеттелуі. Сарапшылар ... ... ... ... ... өндіріс салаларының көп болған ... ... ... ... ... тағы бір мәселесі -
өнім сапасының деңгейінің төмен болуы және оның ... өте ... ... 5 ... ... ... Үкіметінің № 590
Қаулысымен 2001-2005 жылдарға “Сапа” ... ... ... және жеке ... ... ... ... мен кәсіпорындардың сапаның деңгейін жоғарылатуы, тауардың
және қызметтердің бәсекеге тұрақтылығының ... ... үшін осы ... ... ... құқықтық қамтамасыз
етілуін ғана емес, сондай-ақ басқарудың түрлері мен әдістерін де ... Оны жаңа ... ... ... ... ету және
стандартизация, метрология және сертификация ... ... ... ... ... ... емес. Бірақ бағдарламаның негізгі
мақсаты - ... ... мен ... ... ... сертификаттауға өту.
Отандық тауарлар мен қызметтердің бәсекеге тұрақтылығын арттыру үшін
жобалау сатысында және өндіріс барысында болжанған сатып ... ... ... отырып, нақты тұтынушыға бейімделу керек. Шет елдермен
сауда саттық ... ... ... ... ... ғана
қазақстандық өндірушілердің экспорттық потенциалын ... ... біз ... ... экономикаға интеграциялануына жәрдем
береміз. ... ... ... ... ... және ... ... арттыру қажет.
Жақын арада Қазақстанға тауарлар, қызметтердің сапасын арттыру үшін
халықаралық стандарттарды міндетті түрде енгізу өзінің нәтижелерін береді.
Сыртқы ... ... ... ... ... ... бүкіл
әлем таныған сапа жүйесіне сәйкес болуын қажет екендігін түсінді. ... ИСО ... ... ... сенімді, тура және нақты
қоршаған ортаны бағалаудың әдісін әзірлеуге ... ... ... ... ... жоюға көмектеседі, себебі өндірушілер қайта
өңделу, ... ... және оның ... ... ... ... міндетті
болады.
Сапаның деңгейін көтеру алдыңғы ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Ол үшін
өндірушілерге алдыңғы қатардағы елдердің тауарға, ... ... ... ... алуына кедергі болатын жайттарды болдырмау
қажет.
Қаржылық бағдарламаларды тек иегер ... ғана іске ... ... ... ... және ... ... келмейтін түрде беріледі./12, 50
б/.
Жергілікті өндірушілер арасындағы ... ... ... ... ... ... ... беру өте көп. Тапсырыс
берушілер тапсырыс көлемін жоғарылатуға дайын, бірақ сапа мен бағасы сай
болуы ... Ал ... ... ... ... туралы әңгіме қозғау
мүмкін емес. Өткен жылы Қазақстан республикасы ... ... ... ... ... ... стандарт талаптарын,
метрологиялық нормалардың және сертификация ережелерін ... ... ... ... ... ... түрлі сәйкессіздіктерді
анықтаған, олардың негізгілері – ... және ... ... және нормативтік актілерін ұстанбауы жөнінен. Оның ... ... ... ... ... және ... ... және өндірісті метрологиялық қамтамасыз етудің
қанағаттанбауы. Тексеру 16% ... ... ... ... өнім ... ... Тексеру нәтижесі бойынша 3567 партия
стандартқа сай емес, сертификатталмаған өнім (жалпы ... 290 ... ... 28 өнеркәсіпке өнім шығаруға тыйым салынды, осы
ережелерді бұзған адамдарға 2млн. ... жуық ... ... ... ... мен ... ... байланысты
сандық көрсеткіштер сапалық көрсеткіштерге тәуелді екендігі белгілі болды.
Отандық өнеркәсіптердің 9000 ... ИСО ... ... менеджменті жүйесіне өтуі үкіметтік бағдарламада сапа ... ... орта және ірі ... 400 ... ... 9000 ... ИСО ... стандарттарға сай сертификаттарын алды.
ИСО 9000 халықаралық стандарттарының жаңа түрі жаңа ... ... ... ... TQM ... ... 2 ... бағдарлама 11 ірі блоктардан тұрады. Онда қарастырылған жайттар:
республикалық семинар-мәслихаттарды өткізу, әдістемелік материалдардың
жинағын ... ... ... ... ... орталықтарды құру,
өнеркәсіптердің басшылары мен мамандарын оқыту, салалық және аймақтықсапа
жүйесін енгізу бағдарламаларын ... ... жаңа ... ... ... ... ... (үкіметтік деңгейде қолдау, “Сапа
саласындағы жетістіктері үшін” атты ... ... ... ... Тек өндіру емес, сондай-ақ қайта өңдейтін өнеркәсіптері
бар дамыған өндірістік потенциалы бар аймақтар сапа жүйесін әзірлеу ... ... ... ... ... энергетика және
сауда министрлігінің мамандары қазіргі кезде ... ... ... ал 2001 ... ... ... ... үкіметке
ұсынылуы жоспарлануда.
Қазіргі кезде “Сараптау мен сертификаттаудың ұлттық орталығы”ААҰ –ның
алматылық бөлімі жаңа ... сай 35 ... ... ... ... ... ... аса маңызды, ал
бұған сапаны басқарудың әсерлі жүйесінсіз қол жеткізу мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... бар ... компаниялар (“Алматыпищереммаш” ААҚ, “Энергия” институты” ЖАҚ,
“Железобетон” ... ААҚ және тағы ... ... ... ... өнеркәсіптерімен байланысты компаниялардан тапсырыс алды.
Қазақстандық сертификатқа қосымша мүмкіндіктер беру үшін осы
облыстағы ... ... ... ... TUV, BORD, TOV RW, ... кеме ... регистрі және тағы сол ... екі ... ... ... жұмыстарды жүргізу болып саналады.
Бүгінде қазақстандық өнеркәсіп негізінен ... КСРО ... ... ... ол ... ... статусы бойынша қалыптасқан.
Қазақстанның тәуелсіздік алғаннан бастап жыл өзіндік ... ... аса кіші ... Бірақ та әлемдік стандарттар талаптарынан қалыспайтын
отандық өнімнің болуы – ... таза ... және оның ... тағы бір ... ... стандартизацияның мемлекеттік
жүйесінің негізін қалайтын стандарттарды үйлесімдеу мен ... ... 30 ... комитеттері құрылған. Оның ішіндегі екеуі мемлекеттік
деңгейде жұмыс істейді. Қазіргі кезде 500-ден ... ... ... тағы басқа нормативтік құжаттар әзірленген. Өткен жылы “Сараптау мен
сертификаттаудың ұлттық орталығы” ААҚ-ның алматылық ... 200 ... ... ... ал ... ... ... талаптарға сәйкес болады.
Кеңес одағының уақытында техника-экономикалық ақпараттардың жүйесі
тіршілігін дамытты. Онда 40 мыңнан астам ... ... ... ... оны құру мен өңдеуге мүмкіндік беретін, сонымен ... ... ... ... осы ... мен ... өзінің
көкейтестілігін жоғалтты, себебі көп уақыт бойы ... ... ... ... қазірге дейін қазақстандық өндірушілердің
деректерінің өзіндік банкі құрылмаған, сол ... ... ... ... мен ... басылымдар да жоқ.
2001 жылдың 1 қаңтарынан бастап Госстандарпен ... және ... ... өнім ... ... ... мен өңделуін,
жиынтығының қағидаларын бекітетін өнімнің катологизациясы ... ... ... ... ... өзіне деректердің жаңа банкін қалыптастыру
міндетін ... ... ... өндірушілер мен олардың шығарған
өнімдері туралы барлық ақпараттар жиналады. Отандық кәсіпкерлер осы ... ... ... ... ... ... мен ... өнімнің
арнайы каталогтары парақтар түрінде мәліметтерді ... ... ... бір ... шығарымы тоқталса, сол өнім туралы мәліметтер тіркелуі
қажет. Каталогтық парақтар тек тәжірибелік үлгілермен, ... ... ... ... ... өндіріс өнімінің, сыйлықтар мен
әдеби көркемдік түрдегі бұйымдар, технологиялық қалдықтар көрсетілуін ғана
қамтымайды.
Осы жиналған ... ... ... ... өнімдер
Каталогы басылымы, өндірістен алынған өнімдер туралы деректер ... ... ... ... ... ... ... стандарт тұтынушылардың олардың талаптарының
орындалуына қанағаттануын жақсарту үшін сапа ... ... ... және ... жетілдірудегі үрдістік көзқарасты
қабылдауға көмектеседі.
Мекеменің әсерлі жұмысы үшін ... ... ... ... және ... ... іске асыру қажет. Кірістің шығысқа айналуы
үшін қолданылатын ресурстары бар кез-келген шығармашылық ... ... ... ... Бір ... ... ... үрдістің кіруіне
себепкер болады.
Мекемеде үрдістер жүйесін қолданумен қатар, олардың ... ... ... ... ... көзқарастың іске асуы деп
қарастыруға ... ... ... ...... ... арасындағы байланысты, олардың сәйкестігін және өзара әсерлесуін
үнемі басқаруды қамтамасыз етеді..
Үрдістік көзқарасқа негізделген сапа менеджменті ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
стандарттың барлық талаптарын қамтиды,
Кіріс талаптарын анықтауда тұтынушы маңызды роль ... ... ... ... ... ... оның ... туралы ойларының ақпараттарын бағалауды талап етеді.
Стандарт талабы - ... ... 8 ... ... ... ... ... Кәсіпорынның бар болуы тұтынушының
қанағаттануына тәуелді. Кәсіпорын клиенттің қажеттіліктерін анықтап,
түсінуі ... ... ... ... нәтижеден асуға
талаптануы керек.
• Көшбасшылық. Көшбасшылық - әкімшілік іс-әрекет емес: ол ... ... ... ... ... өнімді жұмысқа толық
берілетіндей ортаны ұйымдастыруға қажет.
• Адамдардың ... ... іске ... (жұмысшылар) арасында жақсы
қарым-қатынас болмаса, жетістікке жету мүмкін ... ... ... ... және ... ... жету үшін барынша ат
салысуы тиіс.
• Үрдіске сияқты көзқарас. Тиімді нәтижеге жету үшін өндірісті үрдістер
тізбегі деп ... ... және осы ... басқаруды ұйымдастыру
қажет.
• Жүйелік көзқарас. Мәселелерді ... ... ... ... және ... ... шешімдерді әзірлеп, орындағаны дұрыс.
• Әрдайым жақсару. Өнеркәсіп өзінің үрдістерін үнемі жақсартып отыруы
тиіс. Осылай ол ... ... және ... ... Тек осылай ғана өнеркәсіп ұзақ әрі сәтті ... ... ... ... ... ... ... Әсерлі шешімдер негізінде фактілі
берілгендерді логикалық және түйсінді сараптау.
• Жеткізушілермен өзара тиімді ... Екі ... ... ... қарым қатынастардың міндетті жағдайы.
Нәтижелер:
ISO 9001 талаптарына сай келудің негізгі шарты үрдістік көзқарастарды
енгізу. үрдістік көзқарастарды ... ... ... ... ... – ерік-жігер және басшылықтың стратегиялық шешімі.
Қазір консалтингтік қызметтер нарығында осындай ... ... бар. ... ... сипаттау және құжаттарды,
жұмысшыларды үйреті, стратегиялық мақсаттарды ... ... ... ... ... мен іске асыруға және басқа
жұмыстарға қатысуды тапсыруға болады.
Жобалардың ұзақтығы мен ... ... ... жұмысшылар біліктілігіне, бар инфрақұрылым мен ... ... ... ... ... сондай-ақ оның бағасына
әсер етеді, мысалы: сапа менеджменті жүйесінің сертификациясы, ақпараттық
жүйелерді енгізу ... ... ... жоспарлауда олар бір сәттік пайдаға бағытталмағанын,
бұл инвестициялар кәсіпорынның бәсекеге қабілетті ... және ... ... ... ... түсінуі қажет. Қазіргі нарықта үрдісті басқаруды
қолдайтын түрлі әдістемелер мен құрал-жабдықтар бар. ... ... ... ... Тәжірибелі кеңесші сізге лайықты ... ... ... ... ... тәуекелдер мүмкін:
• Басқарушының жеткіліксіз ерік-жігері. Көбінесе ... ... ... жоба бойынша тынбай, үнемі және
жігерлі жұмыс жасауы тиіс.
• Жұмысшыларды ... ... ... жағдайларда
барлық жұмыс тек «қағаз бетінде» ғана ... ... ... ... ... ... түсінбей, оны басшылықтың қатардағы ермегі
деп қабылдайды.
• Әдістемелікті және үрдісті ... ... ... ... Қордың жетіспеушілігі. Егер жобаны орындаушыларға толық мәліметтер
қоры берілмесе, жоба ... ... ... оған деген қызығушылық
төмендеп, мақсатқа жетпейді.
ISO 9001 – сапа менеджменті жүйесінің халықаралық стандарты. Стандарт
сапаны басқару ... ... ... ... сай ... ішкі және ... аудиторлар жүзеге асырады. Сыртқы
аудиторлар тұтынушылардың көзқарасын ұстанады немесе ISO-да ... ... ... бола ... ISO сертификаттарының болуы
тұтынушы талаптарын қанағаттандыратын өнімді ... ... ... және оған ... нормативті талаптарға сай екендігін білдіреді.
Көптеген жағдайда сертификаттардың бар ... ... ... ... ... ... болады (мысалы, ядролық энергетикада).
Өнім – тұтынушы тапсырыс ... және ... ... ... ... 18б/.
Кез-келген кәсіпорынның істерінің сәтті жүруі ең алдымен
өнімнің ... ... ... қамтамасыз етумен байланысты. Бұл шындық
жаңа емес, адамдар арасындағы сауда-саттық ... ... ... ... ... ... ... кең мағынада қолданылады
– бұл тұтынушы ұсынылған тауарды қандай түрде көргісі келетіні, ... ... ... ... тұтынушыға қалай қызмет
көрсетілуі және тағы басқалар. Енді тек өнім сапасы ғана емес, кәсіпорынның
жалпы ... ... ... ... ... ... ... айтсақ сапа жүйесі
туралы сөз айтылады.
Жаңа заман, қоғамның жаңа ... ... ... ... ... ортаны қорғау немесе ... ... ... ... ... басқарудың біріңғай, бәріне ... ... ... ... ... ... ... ережелер болып барлығы
қолдаған ISO халықаралық стандарты саналады. Бірақ олар кез-келген ... ... ... ... ... ... ... зауыты – металлургиялық глинозем өндірілетін бірден
бір өнеркәсіп. Мұнда бірізді нұсқалы технологиялық сызбанұсқа – Байер-
күйдіру іске ... ... ... базасы көптеген органикалық
қоспалары, хлорлы және сульфатты тұздары бар Солтүстік Қазақстанның жоғары
кремнийлі сидериттелген бокситтері болып ... жылы ... ... ... ... ... мөлшері (Торғай
және Краснооктябрьск кен басқармасының кондиционды бокситтері) 6-8 ... ... ... ... ... ... глинозем өндірісінің ары
қарай дамуына кедергі болып, оның салдары зауыттың тіпті ... ... ... мүмкін еді.
Бұл мәселені шешудің нұсқалары, оның ішінде ... ... ... ... ... шетел шикізаттарына көшу
сияқтылар да ұзақ ... және ... ... ... ... жылы ... ... келген басшылық инновациялық даму
нұсқасын ... ... емес ... кен орнының төмен сапалы
бокситтерін ... ... ... жаңа технологияларды әзірлеу және
игеру. Бұл күрделі мәселені шешуге ... зор ... ... ... ... ... интеллектуалдық және ғылыми-техникалық
әлеуетін пайдалануға ең қолайлы ... ... ... ... бұл технология әзірленіп енгізілді. Бұл ... ... және оны ... ... 50 жылға созуға, сондай-ақ өндіріс
көлемін азайтпай өнім сапасын кепілдеуге мүмкіндік берді.
Белсенді инвестициялық және ... ... ... ... ... ... өндіріс белсенділігі мен өнім сапасы бойынша
алдыңғы қатарда болуына ... ... ... бес ... ... ... ... дамуға жұмсалған қаражат мөлшері жылына орта есеппен санағанда 3-
4 млрд. теңге құрады. Тек 2005 жылы ... ... ... ... 6650 млн. ... ... оның 100 млн. ... ғылыми-
зерттеу және тәжірибе-құрылыс жұмыстарына жұмсалған.
“Қазақстан алюминийі” АҚ-ның шығарған өнімнің ... ... ... болады:
▪ әр өндіріс учаскесінде алдыңғы қатарлы технологияларды ендіру;
▪ әр технологиялық сатыда физика-химиялық ... ... ... жоғарғы технологиялық тәртіп.
1998 жылдан бері өнімнің сапасын жоғарылатуға бағытталған іс-шаралар
тек жоғарғы сапалы глиноземді шығаруға ... ... (Г-00 ... ... ... сәйкестігін кепілдеу өнім сапасының
көрсеткіштерін анықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... сай ... ... өндірісті аналитикалық
бақылағанда жүзеге асады.
Өндірісті аналитикалық бақылау арқылы бастапқы өнімнің, өндірістің
аралық өнімдерін, дайын өнім, ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру технологиялық үрдістің
жүрісін, оның қабылданған режімдерге сәйкестігін қолданылатын шикізаттың
және дайын өнімнің ... ... ... ... Аталған өндірісті
бақылаусыз қабылданған нормаларға сәйкес өнімді өндіру мүмкін емес.
Сараптау нәтижелері негізінде технологиялық үрдісті ... ... ... ... ... жүйелейді және өнімді көтеріп
алушылар мен тұтынушылар арасындағы қаржылай есептесуді жүзеге асырады.
“Қазақстан алюминийі” АҚ-да технологиялық үрдіс ... ... ... ... ... ... арнайы қызметшілерімен
бақыланады, олардың міндеттері - өнімді өндіру үрдісінің барлық сатыларында
бақылауды ... және ... ... ... ... ... ... құралдармен жабдықталған, мысалы Rigaku (Жапония) фирмасының
“Simultix” рентген спектрометрі, “VG Elemental” (Англия) фирмасының ... бар VG-9000 ... ... ... сараптауға
арналған “Plasma Quad PQ 2 Turbo” атты индуктивті байланысқан плазмасы ... ... ... ... ... ... анализаторы және тағы басқалар. Осы ... ... ... ... ... және ... ... етеді.
Жұмыс орындарына ақпараттарды автоматты түрде жинап-теру, өңдеу ... ... ... және басқару үрдістерін автоматтаудың
дамытылған жүйесі арқылы жүзеге асырылады.
Өнеркәсіп құрамында ... ... желі бар, ол ... ... ... және ... ЭЕМ-ді біріктіріп, зауыттың жұмысшылары
мен бөлімдерін дер кезінде және дұрыс ақпараттармен ... ... ... әрі ... ... ... қабылдауға мүмкіндік береді. Сондай-
ақ, іске асырылған басқару жүйесі кен орындарынан ... ... ... ақпаратты жеткізеді (зауытқа жеткізілгенге дейін), бұл кеннің
зауытқа түсірілгеніндегі технологиялық ... іске ... ... басқарудың автоматтандырылған жүйелері (ТҮБАЖ) және ... (АЖ) ... ... Осы ... ... технологиялық,
энергетикалық, экономикалық ресурстардың жайы, ... ... ... мен жартылай өнімдерінің сапыс ... ... ... және ... ... ... ... сапалы глиноземді үнемі өндіру келесі мәселені
көтерді – бар ... ... ... және ... отыру. Осыған байланысты өнеркәсіптің ары қарай ... ... ... ... болды.
Қазіргі кезде тұтынушылар тұрғысынан өнеркәсіпті бағалаудың жалпыға
бірдей жүйесі ISO халықаралық ... ... ... ... ... ... осындай стандарттардың бірі ISO 9001 болып саналады. Бұл
стандарт әмбебап, себебі әртүрлі бағыттағы мекемелер үшін қолданылады. ... ... ... алюминийі” АҚ-на осы стандартты енгізу ... ISO 9001 ... ... сапа жүйесін әзірлеу және ... және ... жайт ... 1994 ... ISO 9001 ... ... ... да, Өнім Сапасын Басқарудың Кешенді Жүйесі
(ӨСБКЖ) негізінде сапа жүйесі бар еді.
ӨСБКЖ-ның бірқатар ... ... ISO сапа ... сәйкес болса да, оны сараптау жүйесі ... ... ... көрсетті, себебі басқарушының жауапкершілігі, маркетинг, сапа
аудиті, сапаны сараптау мен оған кеткен ... тағы ... ... ... ... Ал бұл ... қазіргі нарық және бәсекелестік
жағдайында тіршілік ету мүмкін ... ... ӨНІМ ... ... ЖШС «ЖАҢАӨЗЕН СҮТ ЗАУЫТЫ» МЫСАЛЫНДА
1. Кәсіпорынның жалпы сипаттамасы және өнім сапасын талдау
«Жаңаөзен сүт зауыты» Маңғыстау облысы ... ... 2002 ... ... ... құрылды. Бұл завод осы қаладағы жалғыз ғана ... ... ... ... ... ... әкелінген жаңа
технологиялармен жұмыс істейді. Жаңаөзен сүт ... ... 10 т ... шығарады. Өнімдердің ассортименті келесідей: кефир, қаймақ,
сүзбе, йогурт, шұбат, ... ... Бұл ... ... Тетра- Пак бумасында
және стақандарда буып түйіледі. Сүт өнімдерін облыс көлеміне өткізеді.Сүт
өнімдерін өндіру үшін ... ЖШС ... ... ЖШС «Пластик-
Евростандарт», ЖШС «Матрица- LTD», ЖШС «Тельнур», АҚ ... ... ЖШС ... атты ... және ... сүтті Ресейден сатып
алады. Бұл жерде өнім ... ... үшін ... және
химлабораториясы бар. Баклабораторияда өнімге арнайы ұйытқылар дайындалады,
ал химлабораторияда өнім құрамындағы майын, ... ... ... ... ... өнімдерінің түрлері бойынша өнім сапасының көрсеткіштері
1.Органолептикалық көрсеткіш. Органолептикалық ... ... ... негізделген. Бұл әдістерді құрал мен аппарат көмегімен
өлшеуге болмайтын өнім қасиеттерін өлшеуге арналған (легустация ... ... ... ... ... және тағы сол сияқтылардың
сапасын бағалау). Яғни өнімнің сыртқы түрі, консистенциясы, дәмі және иісін
білу үшін ... ... ... ... ... |Қаймақтың майлылығы бойынша сипаттама ... | |
| |10% |15% |20% |25% |30% ... түрі ... ... біркелкі қою |Беті жылтыр біркелкі қою|
|консистенциясы |қоспа. ... |
| ... ... ... | |
| ... ... бар, | |
| ... жабысқақ болып келеді. | ... және иісі ... ... ... ... ... және иіссіз. |
| ... ... дәмі ... ... ... |Ақ сары ... ... ... ... ... |
4- кесте. Ірімшік өнімі бойынша
|Көрсеткіш атауы ... ... ... ... түрі мен ... ... түріне сәйкестік біртекті, нәзік, ... ... ... ... |
| ... ... ... бөтен дәмі жоқ, қантпен немесе |
| ... ... ... шамасына қарай |
| ... ... хош ... ... ... ... мен иісі ... жағдайда қоспаның сәйкес дәмі болады. |
| | |
| |өн ... ... ... ... ... ... ... және түсімен. |
2. ... ... ... Осы ... ... тұтынушылар
мен өндірушілерде алғашқы қатарлы қызығушылық тудырады, себебі ... ... ... сәйкестігінде белгілі қажеттіліктерді
қанағаттандыруда өнімнің жарамдылығын көрсетеді». Бұл көрсеткіш
өнімдегі химиялық элементтердің ... және ... ... үлесін,
қышқылдылығын т.б анықтауға көмектеседі.
5- кесте. Шұбат өнімі бойынша
|Көрсеткіш аталуы ... ... |
| ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... үлесі,|4,0 |4,0 |4,0 ... емес | | | |
| | | | ... |60-90 |90-120 |120-140 ... салмақтық | | | ... % көп емес |0,5 |1,0 |1,2 |
| | | | ... ... | | | ... ... |6 |6 |6 |
| | | | |
| | | | |
6- ... ... ... ... ... |Қатықтың сипаттамасы |
| |1,0% |2,5% |3,2% ... ... ... |2,5 |3,2 ... емес | | | |
| | | | ... |90-140 |90-140 |90-140 ... шыққан | | | ... ... |6 |6 |6 |
3. ... көрсеткіштері. Қауіпсіздік көрсеткіштері адамдардың
өнімдердің (қызмет ететін қызметкерлерге) қолданылуы немесе пайдаланылуы
кезіндегі ... ... ... ... сонымен бірге
оны өндіруде «айналысында» қолдануда және қайта құруы ... ... ... ... ... ... қасиеттерін
көрсетеді.
7- кесте. Шұбат өнімі бойынша
| ... ... ... аталуы | |
| | |
| ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
| | | | ... заттар, мг/кг көп | | | ... | | | ... |0,1 |0,1 |0,1 ... |0,03 |0,03 |0,03 ... |0,055 |0,055 |0,055 ... |0,05 |0,05 |0,05 ... |1,0 |1,0 |1,0 ... |5,0 |5,0 |5,0 |
| | | | ... ... | | | ... емес: | | | ... ... ... етілмейді|Рұқсат етілмейді|Рұқсат етілмейді|
|Мi афлатоксині |0,0005 |0,0005 |0,0005 ... | | | ... көп ... | | | ... ... | | | ... | | | ... |0,01 |0,01 |0,01 ... |0,01 |0,01 |0,01 |
| |0,5 |0,5 |0,5 |
4. ... ... ... көрсеткіштер өнімді
дайындау мен құруда, өнімді жоғарылату мен қамтамасыз ... ... ... Олар және де ... қолданудың экономикалық
әсерлілігін сипаттайды. Бұл ... ... ... ... ... ... барлық сатыларына шығынды есептеу жолы арқылы
көрсете алады.
Өнім сапасын бағалау мен жоспарлауда ... ... ... ... ... ... ... шығындар құрылымы (өзіндік құны) мен ... ... ... ... бағасын нарықтық тетікпен құру;
- өнім бірлігіне кеткен шығындар (жылдық және қызмет ету уақытында);
- өнім ... ... ... ... бағаланатын
өнімнің шығынының, соған сай базалық үлгінің шығынының қатынасы
арқылы анықталады;
- өнімнің ... ... ... ... ... ... ... пайдалы әсердің суммасының өнідірісті құру,
қолдану немесе пайдалануға кеткен ... ... ... ... ... ... (пайдалылығы мен еңбекке қабілеттілігін
анықтайтын) бірлігіне келетін өнімнің құны немесе өзіндік құны.
Экономикалық көрсеткіштер өнім ... ... мен ... оның ... ... ... ... кететін шығындарды
талдауда және анықтауда маңызды роль ойнайды.
8- кесте. Йогурт өнімінің өзіндік құнын анықтау.
|№ ... | |
| | |1 ... |
|1 ... ... сүт ... ... |96600 |
|2 ... қуаты |6652 |
|3 |Су |8521 |
|4 ... ақы |13947 |
|5 ... ... |2929 |
|6 ... қордың көнеруі |3767 |
| ... |132416 |
|7 |өсу ... 10% |13242 |
| ... |145658 |
|8 |ҚҚС- 15% ... |167507 |
| ... ... |168 |
| |ҚҚС ... 0,5 ... құны |84 |
1. ... 96600+6652+8521+13947+2929+3767=132416
2. Бұл жерде әлеуметтік салық еңбек ақыдан 21% (дифференцияланған)
ұстағанға тең. 13947х 21% = ... Өсу ... 10%. Ол ... сомадан 10% шегергенге тең болады. 132416х 10%
= 13242
4. Барлығы: 132416+ 13242= 145658
5. ҚҚС - 15% бұл ... ... ... ... ... 15%= 167507
6. 1- литрінің құны ол осы ҚҚС есептелгендегі сома арқылы шығарылады.
167507/ 1000= 167,5= 168
7.0,5 литрінің құны: 168/2= 84
Өнім сапасын ... ... әдіс ... жатқан бұйымның кешенді көрсеткіштерін негізгі
кешенді көрсеткіштерімен салыстыруға негізделген.
Кешенді көрсеткіш (И) әдетте орта өлшеу арифметикалық көрсеткіштері
арқылы ... және ... ... ... = М1P1 + М2P2 + ----+ ... М2, ..., Мn – ... берген бағасы негізінде анықталған
сапа көрсеткішінің ауырлық коэфициенттері.
P1, P2, ..., Pn – ... ... ... ... ... ... ... өнімінің сапасының дәрежесін эстетикалық қасиеттерінің тобын:
сыртқы түрі, пішіні, түсін ... ... ... ... ... ... ... ... М ... ... ... Р, |
| ... ... ... |5 |4,0 ... түрі |3 |4,5 ... |4 |4,0 ... жатқан модельдің кешенді көрсеткіші:
И = М1P1 + М2P2 + М3P3 + М4P4 = 5 х 4,0 + 3 х 4,5 + 4 х 4,0 = ... ... ... ... ... кешенді көрсеткіші = 48
балл .
Бағаланып жатқан сапа ... = ... ... ... 9% ... ... ... кезінде, оның құрамындағы
қаймағы алынбаған сүтпен майсыз сүтті ... ... ... ... ... ... |0,92 ... мөлшері. (Пп) | ... ... ... ... |1,6 ... | ... ... ... үлесі. (Жм) |3,2% |
1. 1 т ... ... ... ... ... Ол ... формуламен анықталады:
Рсм= 1000 x ЖТВ/ ... ... ... ... майдың үлесі
Шешуі: Рсм= 1000 x 9/1,6 x 0,92= 9000/ 1,5852=5678
2. Қоспа жасау үшін қаймағы ... ... ... ... ... (Рм). Ол келесідей:
Рм= Рсм (Жcм- Ж0)/Жм-Жо
(10)
Шешуі: Рм= 5678 (1,6-0)/ 3,2-0= 2839
3. ... ... үшін ... ... ... (Ро). Ол ... ... Рсм- Рм
(11)
Шешуі: Ро= 5678- 2839= 2839
2. ... өнім ... ... ... ... өндірушілердің өнім сапасын басқарудағы негізгі проблемалары
мыналар болып табылады. Өнім сапасын басқару жүйесінде ... ... ... ... ... ұйымдастыру
-техникалық және материалдық базасының ... ... ... ... ... ... және басқару
процестерінің артта қалуы;
Жоғарыда айтып өткеніміздей ... ... бірі ... ... жоқтығы. Маркетинг бөлімі маңызды болып табылады, яғни
ол мынандай талаптарды орындайды:
1) өнім қажеттілігін анықтау;
2) нарық сұранысын және ... ... ... ... ... шығару
мерзімін, бағасын, санын, сортын анықтауда маңызды болып табылады;
3) тұтынушылардың талаптарын ... шарт ... ... ... тұтынушылардың барлық талаптары бойынша ақпарат тарату;
Сондай- ақ маркетинг бөлімі тұтынушылардан келген ... ... ... ... отырады. Өйткені тұтынушылардан келген
ақпараттар өнім сапасын жақсартуға және ... жаңа ... ... ... 510 ... ... сапаны бақылаудың негізгі өлшемі ретінде
тұтынушының қанағаттану ... ... ... Егер ... ... дәрежесі бәсекелестерге қарағанда жоғары немесе
тез өспесе, онда бұл фирманың жағдайы ауыр. Басқа өлшем ретінде ... ... ... (мысалы, соңғы бес жылда) салдарынан пайда болған
сату мен табыс көлемінің өсу ... ... ... Дәл осы ... іс-әрекеті сәттілік өлшемі болып табылады және
жаңа тауарлардың сапаны бақылаудың жаңа әдістерін ... ... ... тағы басқа да өлшемдер төменде сипатталады.
Жоғарыда айтып кеткендей, фирма үшін, өз ... ... ... ең ... және ... түрі ... ... жол
қуушылығы мен қанағаттануын есептеу ... ... ... ... бір ізділігі мен қанағаттануының дәрежесі болашақ ... ... ... ... Егер ... ... ... оның тауарға деген бірізділігі де ... яғни ... сату ... де ... ... ... ... айырылып
қалмау және сату көлемін азайту үшін, ... ... ... ... ... өткізеді. Осы кезде «риза»
болған тұтынушылардың пайызы да анықталады. Риза болған тұтынушылар – бұл ,
1) ... ... ... ... деп ... 2) осы ... ... таныстарына міндетті түрде ұсынады деп ... ... ... ... ... ... ... қаламыз деп есептейтін
тұтынушылар. Көптеген фирмалар 20-30% деңгейінде осындай ... ... ... қанағаттандырудың осындай қатал ... ... оның осы ... ... бойынша іс-әрекеттердің кең
алаңын қалдырады, сол сияқты әсіресе жоғарғы басшылықпен оңай түсінуінің
жеңілдігі ... ... ... ... бейімделген стандарт сапа
өзгерістерін бақылауға өте пайдалы, сонымен ... ол ... ... ... талдау кезінде өте маңызды. Ол есептеудің бастапқы
нүктесі мен ... ... неге ... тұтынушылық сегментінің қайсысы
жақсырақ қанағаттандырылған, бұл сегменттің мәселелерін тұтынушылар риза
тұтынушылар сегментіне өту үшін қалай шешу ... ... ... ақ ... ... ету мен басқарудың дамуы үрдістерінде
мамандар сапаны тек дайын өнімде бақылау ... ... ету ... Жоғары сапаның кепілін ертерек ... ... ... ... ... ... және ... әзірленудің сатыларында,
өнімнің жасалуын таңдауда және т.с.с.
Бұйымның мүмкін төменгі шығысында тұрақты жоғарғы сапаны қамтамасыз
ету үшін қажетті ... және ... ... ... ... деп аталады. Ол ұйымдастырушылық құрылымын, өкілеттілік
шеңберін, өндірістің әдістері мен ... ... ... ... ... жинақтайды. Кешенді тәсіл тұйық үрдісті құру мүмкіндігін
береді, оның бастапқы сатысы қажеттіліктерді анықтау болса, соңғы сатылары-
шығындарын ... ... ... жаңа ... әзірлеу, өндірісті даярлау,
жасау, нарыққа өткізумен, сатылғаннан кейінгі қызмет ету болып келеді.
Өнім сапасын басқаруды жетілдіру ... ... ... ... басты мәселелер тұр: өнім сапасын ... ... ... механизмдерін қосу, сапаны басқару ... ... ... ... ... ... сапаны басқару жүйесінің
өнімнің өмірлік циклының барлық кезеңдеріне ықпал ету механизмін күшейту.
Оларды ... ... ... ... ... ... ... сипатта болып келеді, оның себебі білікті мамандардың болмауы,
кәсіпорынның ұйымдастырушылық- техникалық және ... ... ... ... ... ... ... технологиялық және басқарушылық үрдістердің автоматтаудан қалыс
қалуы.Сондай- ақ төмендегі мәселелерге де басты назар аудару керек:
- Отандық тауар өндірушілердің сүт ... ... мен ... бойынша
бәсекеге қабілетсіздігі;
- Кәсіпорындарды технологиялық қондырғылармен ... ... оның ... және ... ... бұл ... ... келетін сапалы өнімді шығаруға және өндіріс
шығындарының деңгейін төмендетуге мүмкіндік бермейді;
- ... ... ... тасымалдау кезінде минималды партиялармен
шектелетін және мерзімді сатып алу үшін өзіндік ... ... ... ... ... ... ... пайыздық банк
мөлшерлемесі;
- Шикізат пен материалды көтерме жеткізушілерінің жоқтығынын көптеген
сүтөндіруші кәсіпорындар ... ... ... пен материалдарды
қолданылады, бұл оның бағасының өсуіне, бәсекеге қабілеттілігінің
төменделуімен сипатталады;
- ... аз ... ... ... байланысты сапалы шикізаттың
жеткіліксіздігі. Қазіргі кезде сүт өндіруші кәсіпорындарды ... ету ... өте ... ... ... стандарттарды ендіру материалдық-
техникалық жабдықтауды ұйымдастыру, қаржыландыру, бағдарламалық қамтамасыз
етуге қатаң ... ... ... сонымен қатар ескіше ойлау
стереотиптерінен пайда болған әлеуметтік- ... ... де ... ... кәсіпорындар осы жұмыстарды қалыптасқан
жағдайларда орындау қажет екенін көп жағдайда түсінбейді.
Қайта ... ... ... ... қағидалар мен
талаптар іс- жүзінде толығымен ... сапа ... ... ... ... ... ... себептері кәсіпорында жүретін
өндірістік, өткізушілік, экономикалық үрдістердің ... ... ... және өнім ... қажетті
деңгейіне болжам жасау үлкен ... ... ... ішкі ... ... немесе ұсынған талаптарын үнемі қанағаттандыруды
қамтамасыз ететін өнім сапасына қол жеткізу және оны өз ... ... ... шешу ... айтарлықтай қиын.
Сонымен қатар, дәл қазіргі кезде Қазақстанның көптеген өндірістік
кәсіпорындары, жабдықтайтын өнімнің ... ... қол ... немесе
болашақта қол жеткіземіз деген тұтынушыларда сенімділік тудыра алмайды.
Алдыңғы қатарлы отандық және ... ... ... ... заманғы саясаты кәсіпорынның жалпы саясатымен өзара
байланыстылыққа және ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік саясат сапа мәселелерін
сәтті шешудің құралы немесе ... деп ... ... мәселелерге
төмендегілер жатады:
▪ Жаңа нарықтарды кеңейту немесе жаулау;
▪ Озық ... ... ... болатындай өнімнің техникалық
деңгейіне қол жеткізу;
▪ Өнім сапасының маңызды көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... Қызмет көрсету желісін дамыту;
Бұл міндеттерді сәтті шешу үшін негізгі бағыттарды ... алып ... ... ... ... ... ... алу қажет.
Жалпы алғанда сапа саласындағы бағыттар даму стратегиясы ... оны ... ... ... өз ... жүзеге асыруда
нақты мүмкіндіктерін таразылауға мүмкіндік береді.
Бағыттарды анықтау қызметтің басым бағыттарын белгілеуді және бұрын
анықталған міндеттерді ... ... ... күш- ... ... ... ... білдіреді. Оларды жүзеге асырғанда
пайданы есептеудің баламалы нұсқаларына, әр бағыт бойынша ... ... мен оң ... ... ... ... таңдау жасауға
негізделеді.
Сапа ... ... ... яғни ... ... ... ... сапасы және детальдау дәрежесі кәсіпорынның бұл мәселеге
қаншалықты мән ... және ... ...... ... ... береді.
Кәсіпорын тұрғысынан сапаның нақты бір деңгейіне қол жеткізудің екі
әдісі бар. Бірінші әдіс сапаның белгіленген деңгейіне қол ... бір ... бір ... ... ... ... әдіс ... қаражаттардың
жинақталуына байланысты сапа деңгейінің жоғарылауын кезең бойынша
қаржыландыру. ... ... ... ... ... ... анықталады. Бірінші әдісті жүзеге асыру болжамдау мен ... ... ... және ... қарастыруды қажет ететіндіктен
тәуекелді қажет етеді.
Әдетте кәсіпорын мұндай әдісті жергілікті рынокта өнімді жаңартқанда,
сапа деңгейін біртіндеп жақсарту мақсатында ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін құрылымды
өзгерткенде қолданады. Қаражаттың шектеулігі жағдайында ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды бөлуге
шамасы келмейді.
Сондықтан тұтынушылардың белгілі бір тобының сұранысына ие сапасы
төмен өнімнің белгілі бір ... ... ... тек ... көп ... қанағат етеді. Сапаның белгіленген деңгейіне кезең бойынша қол
жеткізу қосымша ... ... ... яғни ... ... және ... жаңа жоғары деңгейдегі көрсеткішіне қол жеткізу үшін
уақыт керек. Бұндай ... ... ... ... ... ... ... үнемі қолданылмайды.
Соңғы жылдары бірінші әдіс өзекті болып келеді, өйткені оның бірқатар
артықшылықтары бар:
Біріншіден, ол ... ... мен ... ... ... мен ... ... етеді.
Екіншіден, бұл әдіс кәсіпорын сапасының әлемдік деңгейге көтерілуіне
немесе асып түсуіне әсер ... ... ... ... ... ... ... пайдалана алады:
▪ Халықаралық еңбек ... ... ... төмендеуі;
▪ Рынокқа ендірудің жеделдеуі;
▪ Ақпараттық технологияларды қолдану мүмкіндігі;
▪ Шикізат көздерінің қол жетімдігі;
▪ Жетілген технология, өнертабыстарды т.б ... ұзақ ... ... ... ... деңгейдегі
артықшылықтарын қамтамасыз ететін сапа деңгейінің ... ... ... ... стратегияны, яғни мүмкін ... ... ... ... ... ... қолдана алады.
Мемлекеттік деңгейде несиелендіру мен қаржыландыру тиімділігі жоғары
жобаларды таңдау, жаңа озық өнімді ... ... ... ... ... жағдайда кәсіпорындарға бюджетке төлем жасағанда жеңілдік беру
секілді қызметтерге ... ... ... ... және жұмсалған қаражат тиімділігін
арттыру арқылы өндіріс шығындарының төмендеуімен сипатталатын жоғары сапа
мен тұтынушының қанағаттануы қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... ... негізгі қызметі болып
табылатын қалыптасқан сапа жүйесін құру арқылы жүзеге асырылады.
Кәсіпорынға сапа жүйесін енгізу келесі артықшылықтарды береді:
- ... ... ... пен ... ... ... айқындалуы;
- өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігін және беделін жоғарылату;
- өнім сапасына деген жауапкершілігіне байланысты ... ... ... ... мен ... ... жиналуы;
- жүйені орнату және кәсіпорынның алдына қойған мақсатына жету;
- өнім сапасын жақсарту және өнімге сәйкес келмейтін жоспарды ... ... ... ... ... тұтынушылардың қызығушылықтарын арттыру;
- кәсіпорынның корпоративтік мәдениетін жақсарту;
- кәсіпорын үшін маңызды ақпараттарды жинау;
Әрбір ұйым үшін сапаны жақсартуды ... ... ... ... ... ... ... стилін сақтау және стимулдау; сапаны
жақсарту үшін әлемдік көзқарастарды және іс- ... ... ... ... ... ету; ұйым ... ... мамандардың біліктілігін жоғарылату үшін арнайы курстарда оқыту;
Сапаны басқарудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... стратегиясына енуі керек, сапаны басқаруда ең
бастысы дайын өнімге бақылау емес, яғни ақаусыз ... ... ... ... өнім ... ... кезде қарау керек, жабдықтаушылармен серіктес
болу керек, жұмысшылардың біліктілігін көтеру ... ... ... сапа мен ... ... ... көрсеткіштерінің арасында нарықтық жағдайында сапа
артықшылығы ең ... ... ...... ... ... дамуының және оның әлемдік нарыққа енуіндегі ең ... ... ... мәні мен ... зерттегенде басқару саналы мақсатты
іс-әрекет ретінде тек қана адам мен ... ... ... ... Сонымен бірге, егер, басқару нысаны өнім болса, онда
басқару өнім сапасын басқару бойынша іс-әрекет түрі ... ... ... жүйелі басқару принциптерін (қағидаларын) зерттеу
негізінде әлемдегі жетекші елдердің кәсіпорындарында әсерлі ... ... ... халықаралық ИСО-9000 стандарттар немесе ТQМ ... ... сапа ... ... алу ... ... не болмаса
осы үш тәсілнаманы ескерген сапаны басқарудың түрлі ілгерішіл түрлері ... ... ... деп ... жасауға болады.
Өнім сапасын жоғарылатудың себептерімен механизмдерін талдап, ... ... ... ... ... жоғары сапалы
бәсекелестікке қабілетті өнімді шығаруға ынталандырады және ішкі ... ... ... ... ... өсіреді
Сертификаттаудың мәні мен мазмұны, оның мақсаттары мен ұстанымдарын ... ... ... мен ... ... ... ... сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруды ынталандырады
және ... ... және ... ... ... ... алатынын
көрсетеді. Сертификаттау ... ... ... өз ... ... ... бірақ
халықаралық сертификаттау жүйелерінің жалпы ережелерін ... ... ... ... ... ... ... және олардың интеграциялық
үрдісте мәнін зерттеу соңғы жылдары әлемдік ... ... ... ... ... стандарттарды үйлестіру бойынша ... ... мен ... серіктестіктері үшін бірдей жағдайлар жасау
өте маңызды екенін ... ... ... салаларындағы өнімнің
сапасын зерттеу пайда болған қазіргі жағдайдың негізгі ... ... ... мен ... ... ... көрсетеді. Қондырғылардың
әбден тозуы, ескірген технологиялар, маркетингтің ... мен ... ... ... ... ... ... және бәсекеге
қабілетті өнімді шығаруға жол ... ... ... аударуы тиіс
сапаның негізгі құрам бөліктері:
... ... ... ... ... ... өнімді жобалау сапасы;
▪ өндіру үрдісінің сапасы;
▪ соңғы өнім сапасының жобаға сәйкестігі;
▪ сатудан кейінгі қызмет көрсету ... сапа ... ... тиіс;
▪ сапамен қамтамасыз ету бір бөлімшемен жүзеге асырылатын ... ғана ... ... ... барлық ұйымдасқан құрылымына
енген жүйелі үрдіс;
▪ сапа ... тек ... ... ғана ... ... ... маркетинг, сатудан кейінгі қызмет көрсету және тағы басқа
салаларда маңызды;
▪ өнім сапасын арттыру технологияны жаңартумен тығыз ... өнім ... ... ... тек қызмет немесе өнімді өндіруге
экономикалық қатысты барлық адамдардың көмегімен жүзеге асырылады;
... ... ... ... үшін ... негізгі параметрлері: қызмет ...... ... ... ...... көрсету
мерзімінде жөндеуді қажет ететін бұзылудың саны; ұзақ ... ... ... ...... ... көрсеткіш; ақаусыздық –
тұтынушы тапқан ақаулар саны.
Бұдан басқа жаңа үлгідегі бұйымдар үшін сапаның жаңа ... ... ... ... көрсетілген сапа параметрлеріне ... ... ... анық емес. Бұйым сапасының мұндай параметрлеріне
төмендегілер жатады: қауіпсіздігі; ... ... ... ... ... болуы – сатуға дейінгі және сатудан
кейінгі қызмет көрсету.
Ұсынылып жатқан өзгерістердің мәні ... ... ... ... ... ... ... артықшылықтарға жету стратегиясы басты
жүйе құрайтын элементпен – ... ... ... мен ... ... ... дамуын басқарудың
міндеттері кластер құрайтын салалар мен сәйкестік туралы декларациялаудың
негізгі ұстанымдарына ... ... ... ... бағытталған мемлекеттің сапа саясатының экономикалық
иінтіректерді жетілдіру бойынша ұсыныстардың ... ... ... – бұл ... адамның және тұтас қоғамның жоғары өмір деңгейін
қамтамасыз ететін шарт. Біздің еліміз стратегиялық мәселені ... ... ... ... мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етіп, әлемдік
қоғамдастыққа ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік даму деңгейіндегі үйлесімді дамып жатқан ... ел ... ... сапа саясатының басты мәселесі Қазақстан республикасы
халқының жоғары өмір ... ... ету ... табылады. Ұсынылған
Концепция біздің кәсіпорындарға өнімнің сапасын басқару мен ... ... ету ... ... ... сыртқы нарықта
тұрақты экономикалық даму мен бәсекелестік артықшылықтарға жетуге мүмкіндік
береді.
Сәйкестікті растау ... ... және ... ... ... ... ... растау жетілдіру кәсіпкерлікті,
сыртқы сауданың ... ... ... ... ... өнімнің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... ары ... ... ... жағдайды жақсарту, отандық өндірушілер дің
бәсекелестік артықшылықтарын ... және ... ... мен ... экономикалық тұрақты даму үшін жүйені құраушы ... ... және ... ... ... ... сапасы мен
бәсекеге қабілеттілігін жоғарылату және ұлттық экономиканың бәсекелстік
артықшылықтарын жасау ... ... сапа ... ... ... ... ... ұсынылады.
Көп деңгейлі бәсекеге қабілеттілік мәселерін ... ... іске ... үшін ... ... ... және
сертификаттаудың рөлін ескеру қажет.
Нарықты және отандық өндірушілерді қорғау, ... ... ... құру және ... ... ... экономикалық
интеграциясының әсерлі дамыту мақсатымен ... ... ... ... ... Концепциясының негізгі қағидаларын
жүзеге асыру ұсынылады.
Қазақстан республикасының ... ... даму ... мен
макроэкономикалық бәсекеге қабілеттілігін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ұсынылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан
халқына жолдауы. ... жыл. ... ... С.Н. ... Н.А. ... Г.А. ... качеством.
Учебное пособие. Алматы: Қазақ Университеті.2000. 111с
3. Басаков М.И. Сертификация продукции и услуг с основами стандартизации и
метрологии. Учебное ... ... 2-е, испр и доп.- ... на- ... центр «Март». 2002. -256 с.
4. Мейірбеков А.Қ, Әлімбетов Ә. Кәсіпорын экономикасы.- Оқу қүралы.-
Алматы:
5. Поярков И.В. Квалиметрия. Управление качеством продукций. Учебное
пособие. - ... ... ... 2005.- 162 ... ... А.А. Метрология, стандартизация и сертификация: Учебное
пособие. - М: Издательский центр «Академия» 2005- 240 с.
7. Лифиц И.М. Стандартизация, метрология и сертификация: ... ... ... 2002 - 296 ... Стандарттау туралы. Сертификаттау туралы.- Қазақстан Республикасының
заңдары.- Жеті жарғы.- Алматы.- 1998 жыл.
9. Технология управление. №3 (52). ... ... и ISO 9001. ... ... Г.Д. ... ... ... метрологий. Учебник
для вузов.- 2- е изд. М: ЮНИТИ – ... ... Под ред. К.Е. ... ... и практика менеджмента.- Учебник.-
Алматы: Қазақ Университеті, 2005г.- 486с.
12. Промышленность Казахстана. 04.2001г. Петров А.Д. 50 с.
13. ... ... 6(33) 12. 2005г. Как ... ... ... 51стр.
14. Технология управление. №1 (50). 01. 2005г. ISO эволюциясы. 18 стр.
15. Мир ... №1(20) ... ... В.В. ... ... качеством».- Спб.- 1996 г.
17. Сафронова Н.А. «Экономика предприятия»: Учебник для вузов.- Юристь.-
Москва.- 1999 ... ... С.Д. ... ... ... 1998 ... Горфинкель В.Я. Купряков Е. М. Прасолова В.П. «Экономика предприятия»:
Учебник для вузов.- Банки и биржи, Юнити.- Москва.- 1996 ... ... ... Менеджмент. -М: «Издательство ПРИОР», 2001г.- 192с.
21. А.Н. Романов, Ю.Ю. Корлюгов, О.А. Красильник. Маркетинг.- Учебник.- М:
Банки и биржи: Юнити.- 1996г.- ... ... ... 05.2004. Д. ... 21 ... Транзитная экономика. 02.2004. Т. Байкатов. 129 б.
24. Полозов Ю.Е. Управление ... ... М. ... ... М.И. ... качеством продукции.- М. 1979г.
26. Горленко О.А. Мирошников В.В. Создание систем менеджмента качества в
организации.- М.2002г.
27. Сергеев А.Г. ... М.В. ... ... ... ... ... ... В.А. Управление качеством продукции на базе стандартов ИСО
9000: 2000.- Спб: Питер: 2002г.
29. ... ... ... ... 1 ... ... ... Ғимараттардың жалдық төлемі- 50000т х 12ай= 600000т;
2. Суды жерден шығару үшін құрал- жабдықтарға ... ... ... х 12ай= ... ... (2шт)- ... Зил (3 шт)- 60000т;
5. Жұмысшылардың жалақысы – 20 адам х 40000= ... х 12 ай= ... ... 30%= ... ... ... х 12ай= ... су 500м3/ай х 180т= 900000т/ай х 12ай= 10800000т/жыл;
1 жылда кеткен к2с3порынны4 барлы0 сомасы: 29930000т;
10- кесте. 2004 ж. өндірілген өнім ... | | |
| ... ... |
| ... ... ... |мың.т |
|1 |23 |4211 |1 |213 |
|2 |26 |4705 |0,5 |193 |
|3 |34 |7240 |0,4 |155 |
|4 |29 |5504 |0,2 |86 |
|5 |27 |4755 |0,3 |20 |
|6 |17 |2650 |0,3 |101 |
|7 |14 |2284 |0,2 |63 |
|8 |15 |2411 |0,2 |72 |
|9 |13 |2079 |0,1 |45 ... |23 |3747 |0,07 |24 ... |10,4 |1758 |0,03 |11 ... |9,3 |1616 |0,2 |70 ... |240,7 |42960 |3,5 |1053 ... ... ... ... жарамсыз (шекті емес) жағдай
Шекті жағдай
басы
процесс кезеңі
шешім
соңы
Сапа жүйесінің элементтерінің жобалары мен стандарттары
ИСО 9000-2 ИСО 9001, ИСО 9002 және ИСО ... ... ... ... 9004 (МЭК 300-1) Сенімділік бағдарламасын басқару нұсқаулығы
ИСО 9004-4 ... ... ... ... ... 10005 Сапа ... ... басқару нұсқаулықтары
ИСО 1006 ... ... сапа ... ... нұсқаулықтары
ИСО 10007 ... ... ... басқару нұсқаулықтары
ИСО 10012-1 Өлшеу қондырғысының метрологиялық жарамдылығын растайтын
жүйе
ИСО/ПМС 10012-2 Өлшеу үрдісін ... 10013 Сапа ... ... ... ... нұсқаулықтары
ИСО/ПМК 10014 Сапа экономикалық аспектілерін басқарудың басқару
нұсқаулықтары
ИСО/ПМК 10015 Үздіксіз білім беру және ... ... ... ... 10016 ... және ... хаттамалары. Нәтижелерді жариялау.
ИСО/РП 10017 ИСО 9000 стандарты туыстығында статистикалық әдістерді
қолдану
нұсқаулығы.
Негізгі стандарттар
ИСО 9000-1. ... ... ету ... ... және ... бойынша
басқару нұсқаулықтары.
ИСО 9001. Жобалау, әзірлеу, өндіру, жөндеу және қызмет көрсету модельдері.
ИСО 9002. Өндіру, жөндеу және ... ... ... 9003. ... ... мен ... ... моделі.
ИСО 9004-1. Сапа жүйесінің элементтері. Басқару нұсқаулықтары.
ИСО 8402. сапаны басқару және ... ... ету. ... ... ... ... 10011-1. сапа ... тексерудің басқарушы нұсқаулықтары.
ИСО 10011-2. сапа жүйесін тексеретін сарапшы-аудиторларға мамадандырылу
критерийлері.
ИСО 10011-3. тексеру бағдарламаларын басқару.
Өнім ... ... ... 9000-3. ... ... ... қызмет көрсету, жеткізу және
әзірлеу бойынша басқару нұсқаулықтары.
ИСО 9004-2. Сапа ... ... ... ... басқару нұсқаулықтары.
ИСО 9004-3. Сапа жүйесі. Өңделетін материалдар бойынша басқару
нұсқаулықтары.
Сапа менеджменті жүйесін үнемі дамыту
Басшының жауапкершілігі
Ресурстарды басқару
Өзгерістер, ... және ... ... ... ... ... агенттері
директордың орынбасары
хатшы
Кадр бөлімі
Архи-вариус
Жеткізу-ші
Бас инженер
Цехтың орынбасары
Зерхана-ның орынбасары
Сүт өнімдерін дайындаушы
Химиялық зерхана

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Алматы экстертиза» ЖШС жағдайында өнім сапасын талдау66 бет
ААҚ сынау зертханасы жағдайында құрлыс өнімдерінің сапасын талдау40 бет
Нарық жағдайында өнім сапасын басқарудың теориялық негіздері63 бет
Нарық жағдайында өнімнің сапасын басқару65 бет
Нарық жағдайында өнімнің сапасын көтеру20 бет
Нарық жағдайында өнімнің сапасын көтерудің теориялық мәселелері34 бет
Нарық жағдайында өнімнің сапасын көтерудің теориялық мәселелері жайлы12 бет
Құрылыс материялдарын сынау лаборатория жағдайында өнім сапасын талдау65 бет
“ҰССО” жағдайында құрлыс материялдарының сапасын талдау61 бет
Бухгалтерлік есептің мәні мен мазмұны8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь