Қаржы заңдарының жүйесі мен даму ерекшеліктері

Жоспар:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1 Қаржылық құқық және қаржы заңнамасы жүйесіндегі қаржылық.құқықтық актілер
1.1 Қаржылық құқық және қаржы заңдарының түсінігі, жүйесі ... ... ... ... ... . 6
1.2 Қаржы заңнамасы жүйесіндегі қаржылық.құқықтық актілер және оны заңнамалы жүзеге асырудың әдістері ... ... . 9

2 Қазақстан Республикасының бюджет заңдарының даму ерекшеліктері
2.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні, қызметі, рөлі және бюджеттік құқық негіздері ... ... . 12
2.2 Қазақстан Республикасының бюджет заңдарының даму ерекшеліктері ... 17

3 Салық және салықтық заң шығарудың мақсатты бағытталуы.
3.1 Салықтың экономикалық мәні,салық салуды ұйымдастыру ... ... ... ... . 23
3.2 Салықтық заң шығарудың мақсатты бағытталуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40

4 Валюталық.қаржылық заң және ҚР Банктік заңнамасы
4.1 Валюталық.қаржылық заңдардың реттелуі мен даму ерекшеліктері ... ... 52
4.2 Қазақстан Республикасының банктік заңнамасы және банктік.құқықтық қатынастар ... ... ... . 59

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 69
        
        Жоспар:
Кіріспе.................................................................................................................... 4
1 Қаржылық құқық және қаржы заңнамасы жүйесіндегі қаржылық-құқықтық актілер
1.1 Қаржылық құқық және қаржы ... ... ... ..................... 6
1.2 Қаржы заңнамасы жүйесіндегі ... ... және оны ... ... ... әдістері.................................................................. 9
2 Қазақстан Республикасының бюджет заңдарының даму ерекшеліктері
2.1 Мемлекеттік ... ... ... ... рөлі және бюджеттік құқық негіздері...................................................................................................... 12
2.2 Қазақстан Республикасының бюджет заңдарының даму ерекшеліктері ... 17
3 Салық және салықтық заң ... ... ... ... ... ... салуды ұйымдастыру ................. 23
3.2 Салықтық заң шығарудың ... ... ... 40
4 Валюталық-қаржылық заң және ҚР Банктік заңнамасы
4.1 Валюталық-қаржылық заңдардың реттелуі мен даму ерекшеліктері ....... ... ... ... ... ... және ... ... .......................................................................................................... 59
Қорытынды........................................................................................................ 66
Пайдаланылған әдебиеттер............................................................................. 69
Кіріспе
Менің дипломдық жұмысымның тақырыбы: . Бұл тақырыпты ... ... ... ... мен ... пайдаландым.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі: Зерттелімге қойылған талап өзектілігі мен тақырыпта ... өзі ... ... ... жол ... ... ... экономиканың дамуындағы жалпы ішкі өнім үлесіндегі қосымша құн өскен сайын ... ... ... ... ... және ... ... қанағаттандыра түсіру үшін нарықтық қатынастардың құқықтығы күшейе түсуіндегі барлық бағыттарды ... ... ... ... даму ... ... ... зерттелінген мәселенің ғылыми және іс-тәжірибелік маңызы зор бастамалардың бірі ... айта ... ... ... ... қаржылық қызметінің құқықтық реттелуі Қазақстан Республикасының құқықтық базасының дамуының маңызды бағыттарының қатарына жатады, өйткені ... ... ... ... ... қалап, қоғамның тиімді әлеуметтік дамуына ықпал етеді. Сонымен қатар қаржы құқығының маңыздылығы елімізде нарықты экономиканың дамуында және жаңа ... ... ... ... да ... ... ... нақты мәнін білген жөн, біріншіден, қаржы құқығының қолдану саласын анықтау үшін, екіншіден ... ... ... ... ... ... заттар саласын бөлу үшін қажет. Себебі ақшалық ... ... ... заңдық тұрғыдан бұйрықты, ал әлеуметтік тұрғыдан - қаталдықпен сипатталады.
Мемлекет бұл реттеу жолымен мысалы салық төлеушілердің ақшаларын өздерінің ... ... ... ... қалай ақша жұмсауға және тағы басқалар.
категориясының үш мәнің көрсетіп айтады.Кең мағынада түсінігі түсінігіне синоним ... ... ... ... ... бәрінің түсінуі бойынша ол адам ақшалық қиыншылыққа ұшыраған. Кейбір ... де бұл ... ... ... мынандай айтылымдарды кездестіруге болады.
Олардың түсінігінше қаржылар азаматтар қаржылары, заңды тұлға қаржылары, мемлекеттік-аймақтық құрылымдардың қаржылары және ... ... ... яғни ... ... ... ... көпшілік.
Бірақ деген категорияның болуы. деген түсініктен шыққандықтан оны ақшамен ... ... ... ... ... бір ... мағнада түсінігі барлық мемлекеттің және заңды тұлғалардың ақшалай құралдарын қамтиды.
Қаржы құқығының негізгі институттарын: ... ... ... ... мен үрдісі, банкілік қызметті ұйымдастырудың құқықтық негіздері, валюталық реттеу және бюджеттен тыс ақша қорларын қалыптастыру және қолдану сияқты мәселелермен ... ... ... ... ... жиі ... ... және күрделі болуына байланысты қаржылық құқықтық қатынастар ... ... және ... ... ... мәселелерін зерттеуге өз еңбектерін арнап, сол арқылы экономика ғылымына айтарлықтай үлес ... ... ... мен экономистерді айтуға болады: А.Герун, А.И.Худяков, А.К.Арыстанова, Б.Б.Шермухаметова, Б.Ж.Ермекбаева, В.Г.Фурсов, В.Д.Мельников, Г.К.Жакупова, Г.М.Бродский, Е.Калюжанова, Е.Х.Сигаев, З.Атығаева, К.А.Сержантов, ... ... ... ... А.Б.Зейнельгабдин, А.Смит, А.Соколов, А.Тривус, В.Д.Ли, Г.А.Лесбеков, Г.Карагусова, Д.Г.Черник, Е.В.Порохов, К.А.Аттапханов, К.Ә. Сағадиев, К.К.Ильясов, ... ... С.Г. ... ... ... және тағы ... ... қаржы заңдарының дамуы, салық жүйесінің бақылау қызметі мен мемлекеттік қаржылық бақылауының көпжақтылығы және ... ... оның әрі ... ... ... етеді.
Дипломдық жұмыстың алдына келесі міндеттер қойылады: Қаржы заңдарының жүйесі мен даму ерекшеліктері, жаңа қаржы заңдылықтарын білу; ... ... ... ... ... қолдана білу; қаржылық құқықтық қатынастарды біліп, субъектілердің қаржылық-құқықтық жауапкершілігінің шегін білулері қажет.
Жалпы зерттеу жұмысы бойынша толық мәліметті негізгі ... ... ... обьектісі: Қаржылық құқық және қаржы заңдарының түсінігі, жүйесі, қаржы заңнамасы жүйесіндегі қаржылық-құқықтық актілер және оны заңнамалы ... ... ... ... экономикалық мәні,бюджет заңдарының даму ерекшеліктері,салық және валюталық-қаржылық заңдардың даму ерекшеліктері.
Зерттеу жұмысымның мақсаттары мен міндеттері: Қаржы заңдарының жүйесі мен даму ... ... мен ... ... ... ... ... беру.
Зерттеу жұмысымның құрылымы: кіріспеден, негізгі бөлімнен, қорытынды, пайдаланған әдебиеттерден тұрады.
Зерттеу пәні: Қаржы құқығы.
1 Қаржылық құқық және қаржы заңнамасы ... ... ... Қаржылық құқық және қаржылық-құқықтық нормалар түсінігі
Қоғамда пайда болатын ... ... ... реттеуді қажет етеді. Бұл ретте қаржылық құқықтың әр түрлі нормалары қолданылады.
Қаржылық құқық - бұл қоғам ... ... ... ... және ... ... ... міндеттерін жүзеге асыру үшін қажетті ақшалай қорларды жасау, бөлу және пайдалану үдерісінде пайда болатын қаржылық қатынастарды реттейтін заң ... ... ... ... ... жататын жеке бағыттар бойынша: бюджеттік құқыққа, салықтық құқыққа, шаруашылықтық құқыққа межеленіп айырылады; қаржының кең ұғыным тұрғысында жалпы ақшалай қатынастар ретінде баян ... ... ... ... ... ... ... және сақтық заңнамасын, банктік құқықты, мемлекеттік кредитті, ақша айналысын құқықтық реттеу сияқты бөлімдер де ... ... ... ... ... бастапқы әлементтері, яғни құқық белгілеу органы қабылдаған және қаржылық қатынастардағы мемлекеттік мәжбүрлеу (күштеу) шараларымен қамтамасыз етілген қылықтың қатаң ... бір ... ... нормалардың императивтік (әмірлік, бұйрықтық) сипаты болады. Қағида ... ... ... нысанда көрінетін талаптары болады және оларды беталды өзгерте беруге жол берілмейді, қаржылық қатынастар қатысушыларының құқықтары мен міндеттерінің ... дәл ... ... ... ... тиым ... және уәкілеттілік (яғни белгілі бір іс-қимылдарды жасауға бағытталған қаржылық қатынастар қатысушыларының бекітуші құқықтары) ... ... ... ... табылатын қаржылық қатынастар қаржылық-құқықтық нормаларды пайдаланған кезде қаржының ... ... ... Қаржының қосалқы категорияларының сыныптамасына сәйкес қаржылық құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... бақылау және т.б. болып бөлінеді. Олардың қатысушылары субъективті заңи құқықтар мен ... ... ... ... болады, ал байланыстар (қатынастар) мемлекеттің мәжбүрлеуші күшімен қорғалады.
Нормативтік-құқықтың қатынастардан тыс қаржылық қызмет орындалмайды. Жүзеге асуы ... ... ... кепілдендірілген тек өзара байланысты заңи құқықтар мен міндеттер кезінде болжанған кірістерді алуды, оларды ... ... ... бөлу мен ... ... және басқа экономикалық субьектілердің қамтамасыз етуі мүмкін. Бұл ... бір ... ... ... үлестіріліп берілген, қаржылық құқықтық қатынастардың басқа қатысушыларының кәсіпорындардың, ұйымдардың, мекемелердің және ... ... үшін ... ... ... олардың құқы бар.
Нұсқамалардың мұндай түрі алғашқылардың бағынышындағы мемлекеттік ... да ... ... ... мемлекет атынан қаржылық құқықтық қатынастарға ене отырып мемлекеттік органдардың әмір ету құқығына ғана емес, сонымен бірге олардың ... ... ... ... ... ... міндеттері де болады.
Қаржылық құқықтық қатынастардың барлық қатысушыларының құқықтары да, сол ... ... де ... ... ... және оның мәжбүрлеуші күшімен қамтамасыз етіледі.
Өкіметтік мәжбүрлеудің, яғни ... ... ... ... ... мен ... көмегімен объективті қаржылық құқықтық қатынастарды шаруашылық жүргізудің нақтылы нәтижелеріне жаңғырту қоғамның қаржылық ... ... ... ... ... ал сан алуан қаржылық-құқықтық нормалар мен актілер оның тұтқалары ретінде ... ... ... және ... ... мен ... экономикалық үдерістерге қаржылық-құқықтық ықпал етудің бірыңғай механизміне қосылуы болады. [29, 131-б ]
Қаржылық қатынастардың бір қатысушыларына ... ... ... ... ... ... тарапының өкіметтік нұсқамалары қаржылық-құқықтық реттеудің әдістері болып табыпады (императіівтік әдіс).
Қаржылық міндеттемелердің ... ең ... ... ... ... ... ... әдісі мен және азаматтар мен лауазымды адамдардың ... ... ... Қаржылық міндеттемелерді орындамаған шаруашылық органдары мен азаматтарға мәжбүрлеу әдісі қолданылады: бюджетке уақытында түспеген төлемдерді даусыз өндіріп алу және қаржы ... ... ... бұзушыларға қолданылатын жауапкершілік шараларын білдіреді. Олардың ақшалай сипаты бар және оларда ақшалай қорлар мен ... ... ... ... мәжбүрлеуші ықпал жасаудың шаралары болады. Санкцияларға өсімдер, айыппұлдар, тұрақсыздық айыбы ... ... мен ... ... ... шарттарын қатайту, ресурстарды артық жұмсағаны үшін жоғарылатылған тарифтержәне т.б. жатады.
Басқа жағынан қаржылық қатынастардың субъектілеріне ... ... ... сот ... ... ... билік жүргізуші органдарының өкілдікті органдары мен жергілікті әкімшіліктердің қызметі үдерісінде қорғау мүмкіндігі кепілдендіріледі; олар өздерінің бақылауындағы құрылымдардың актілерін заңға ... ... ... бұза ... құқығы мемлекеттің дамуының әрбір нақты кезеңінде оның міндеттері мен қызметтерінің үздіксіз атқарылуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы.
Мемлекеттің қаржылық қызметі түрлі әдістердің көмегімен іске асырылады. Осындай әдістердің бірі ... ... ... яғни жеке және заңды тұлғалардың табысының, пайдасының бір бөлігі заңда ... ... мен ... мемлекеттің бюджетіне түседі. Бюджетке аталған түсімдердің уақытында төленуін мемлекеттің арнайы органдары бақылап отырады. Белгіленген мөлшерде, бюджеттік емес қорларға да міндетті ... ... ... ... ... ... ... болады. Мемлекеттік мекемелердің халыққа көрсеткен қызметтері үшін алынатын мемлекеттік баждар мен алымдар да міндетті түрде мемлекеттік бюджетке түседі. [29, 134-б ... ... бөлу мен ... ... әдістердің бірі қаржыландыру мен несие беру әдістері. Қаржыландыру ол жоспарлы, мақсатты, қайтарымсыз, ақысыз мемлекеттік бюджеттен берілетін ақшалай қаражат, яғни ... ... ... осы ... ... ... несие беру банкілік қарыз түріндегі жоспарлы, мақсатты, ақылы және белгіленген мерзімде қайтарылатын, пайызбен берілетін ақшалай ... ... ... ... ... ... банктік және коммерциялық сияқты түрлері бар. Мемлекеттік несие бір мемлекеттің басқа шет ... және ... жеке ... ... инвесторлардың, халықаралық қаржылық ұйымдардың ақшалай қаржыларын уақытша пайдалануы. ... ... ... ... ... ... болады. Банктік несие банктің қарауына уақытша айналыстан бос ... ... ... қатынастарын қамтиды.
Коммерциялық несие банктік қаржыландырудан түбірінен өзгешеленеді. ... ... ... ... деп те ... Оның мәні ... ... кейінгі қардыруға рұқсат беріледі. Сонымен кәсіпорын несиеге ... ... ... ... мүмкіншілік арқылы несие алады.
Қаржылық бақылау. Қаржылық бақылау мемлекеттің қаржылық іс-әрекетінің ақша-қаржы ағымын, бюджеттің қазынасын ... ... мен ... ... ... бір бөлігі. Қаржылық бақылау барынша күрделі жүйе және ол ... ... ... ... а) ... субъектісі; б) бақылау объектісі; в) бақылау заты (тақырыбы); г) бақылаудың ... д) ... іске ... ... ... ... болып қаржылық бақылауды іске асыруға құзіреті бар арнайы мемлекеттік не мемлекеттік емес органдар, лауазымды адамдар табылады. ... ... ... ... бақылаудың субъектісі, ал тексерілуші объектісі болады.
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың объектісіне осы бақылаудың ... ... ... ... ... а) ... ... б) мемлекеттік заңды тұлғалар; в) мемлекеттік емес заңды тұлғалар; г)азаматтар жатады.
1.2 Қаржы заңнамасы жүйесіндегі ... ... және оны ... ... асырудың әдістері
Қаржылық қызметті жүзеге асыру кезінде мемлекеттік органдар өзінің өкілеттікті шегінде қаржылық ресурстарды жұмылдыру, бөлу және пайдалану, ... ... ... ... қаржы жоспарларын және мемлекет алдындағы қаржылық міндеттемелерді орындау жөніндегі қаржылық қатынастарды реттейтін, сонымен бірге бұл ... ... ... ... ... бір ... - құқықтық актілерді қабылдайды.
Қаржылық - құқықтық актілер дегеніміз қарастырылған ... ... және ... ... бар ... органдардың олардың құзырына кіретін қаржылық қызметтің мәселелері жөніндегі шешімдер. Бұл актілер қаржылық - құқықтық нормаларды белгілейді, ... ... ... ... ... ... ... пайда болуының, тоқтатылуының, өзгеруінің негізін атқарады. Қаржылық - құқықтық ... ... ... ... ... ... сол немесе өзге құқықтық нысандарды қолдану реттелінетін қатынастардың маңызы мен және мазмұнымен айқындалады.Мәселен заңи акт ұзақ және тұрақты ... ... ... көрсетеді және оны Парламент бекітеді; қысқа қатынастарды, мысалы республикалық бюджет туралы заңды да елдің әлеуметтік-экономикалық ... үшін ... ... ... ... осы ... ... емес қаржы нысандары ағымдағы қаржылық қызметте іс-әрекет етеді; оларға мыналар жатады: қаржы және салық органдарының аппаратында кеңестер ... ... ... ... ... беру, бюджеттерді депутаттардың жиналысының бекітуіне әзірлеу кезіндегі комиссиялардың мәжілістерін өткізу және т.т.
Қаржылық-құқықтық актілер заңи негіздер ... ... және ... ... және ... ... ... болып бөлінеді.
Нормативтіктерге біртекті қаржылық қатынастардың тобын реттейтін ... ... бұл ... олардың қатысушыларының жалпы ережелері, яғни құқықтық нормалары болады және әдетте ұзақ ... ... ... ... мен ... ... алдындағы қаржылық міндеттіліктерін, белгіленген төлемдерді есептеудің тәртібін, төлеушілердің тұрпатты ... және ... ... ... [29, 135-б ... ... құқықтық нормаларды белгілі бір төлеушіге не - месе қаражаттарды алушыға қатысты нақтылайды.
Заңнамалық актілер - бұл Парламент шығаратын ... мен ... ... ... ... ... - бұл заңға негізделген және заңды атқаруға қабылданған актілер: басқарудың салалық және жоғарғы органдарының бұйрықтары, Қаржы министрлігі мен Экономика және ... ... ... ... ... ... ... бір іс-әрекеттерге рұқсат етуі туралы қарарлары және т.б.
Жоспарлы-қаржылық актілердің қалғандарынан айырмашылығы сол олар ... ... ... ... бір ... ... ... тапсырмалар болады, яғни олар қаржылык ресурстарды жұмылдыру, бөлу және пайдалану жөніндегі жоспарлар болып табылады; бұған бюджеттердің барлық түрлері, ... мен ... ... ... ... қар - ... тұратын мемлекеттік мекемелердің шығындарын қаржыландырудың дара жоспарлары жатады. [29, 136-б ... ... және ... өмірін демократияландыру, экономикалық реформа шаруашылық қызметті мемлекеттік құқықтық реттеуге көз қарасты түбегейлі өзгертулерді қажет етеді.Бұл талаптарға экономикалық ... ... жаңа ... ... ... ... түбірлі өзгерту үшін негіз жасауға шақыратын негіз қалаушы заңнамалық актілер сай ... ... ... ... ... алу және ... туралы, жер және жер қатынастары туралы, кәсіпорындар туралы, бюджет және салық жүйесі туралы, шаруашылық қызмет бостандығы және ... ... ... ... ... қызметті ұйымдастыру туралы, банктер және банк қызметі туралы, сақтық қызметі туралы, банкроттық туралы, шетелдік инвестициялар туралы, азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... ... қаржылық қатынастарды да қоса, қоғамдағы әлеуметтік -экономикалық қатынастарды құқықтық реттеуді жасау үшін база болып табылады. Өзінің табиғаты бойынша бұл заңдар ... ... жаңа ... ... ... тиімділігін ұзақ мерзімдегі және тұрақты факторлар ретіндегі қаржылық қатынастарды дамытуға бағдарланған. Шаруашылық өмір, экономикалық өзара қатынастар, ... ... ... ... ... және ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің нақтылы дербестігін қамтамасыз ететін жаңа заңнамалық негізбен ... ... ... қаржылық қызметі және оны заңнамалы жүзеге асырудың әдістері:
Мемлекеттің қаржылық қызметі оның ақшалай қорларын жасау, бөлу және пайдалану сияқты үш жалпы ... ... ... ... жатқан және сан қырлы функцияларында білінеді. Бұлардың әрқайсысындағы ажырағысыз ... ... ... ... ... ... қызметінің сан алуандығы қаржы жүйесін құрудың ерекшеліктерімен анықталады. Мемлекет әр түрлі орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қорларға, сондай-ақ меншіктің ... ... ... ... субъектілерінің ақшалай қаражаттарына өзінің ықпалын жая отырып, бюджеттік ресурстарды, мемлекеттік кәсіпорындардың қаржылық қаражаттарды жасау, бөлу және пайдалану жөніндегі функцияларын ... ... ... өзге ... ... рөліне және іс-әрекетінің ауқымдарына қарай қаржылық қызмет мемлекеттік билік немесе мемлекеттік ... ... ... қызмет) түрінде жүзеге асырылады.
Мемлекеттік биліктің жоғары органы ... ... ... мемлекеттік биліктің жер-жердегі органдары - депутаттардың жиналысы -мәслихаттар.Атқарушы биліктің басшысы Президент болып та - былады, атқарушы-жарлықшы қызметті ... ... ... ... ... - ... ... және жергілікті әкімшіліктердің аппараты жүргізеді.
Мемлекеттің қаржылық қызметі мына факторларға:
мемлекеттің ... ... ... ... оның ... құқық субъектілерінің қызметі негізделген меншіктің нысандарына;
мемлекет кірістерінің көздеріне;
ақшалай қаражаттарды пайдаланудың мақсаттарына;
мемлекеттің қарамағына ... ... мен ... ... ... ара ... ... әр түрлі әдістермен жүргізіледі.
Мемлекеттің қаржылық қызметінің мынадай әдістері пайдаланылады:
а) Орталықтандырылған мемлекеттік ... ... ... ... тыс ... ... және ... қорла - рына төленетін міндетті және ерікті төлемдердің әдістері. Міндетті төлемдерге салықтар, қаражаттардың аударымдары (әлеуметтік мақсаттарға, арнаулы және бюджеттен тыс ... ... ... ... ... жалпы сақтандыру мен өмірді сақтандыру, мемлекеттік қарыздар, ақшалай-заттай лотереялар, банктерге салынатын салымдар және депо - ... ... ... ... [29, 136-б ... ... ... қаражаттарын бөлген кезде мына әдістерді ажыратады: қаржыландыру - қаражаттарды қайтарусыз және өтеусіз беру және несие беру ... - ... және ... ... ақша ... ... операциялар кезінде ақшалай қаражаттармен қолма-қол ақшасыз және ... ... есеп ... ... ... ... ақшасыз есеп айырысулар басымырақ болуы тиіс, өйткені олар ақша айналысының шығынын қысқартады, ... ... ... ... ... және ... халықпен қарым-қатынастарында пайдаланылады
Сыртқы экономикалық байланыстарда мемлекет қызметінің нысандары мен әдістері түрліше болып келеді.
2 Қазақстан Республикасының бюджет заңдарының даму ерекшеліктері
2.1 ... ... ... ... ... рөлі және ... ... негіздері
Бюджет - мемлекеттің қажетті атрибуты және оның егемендігінің негізі. Бюджеттің көмегімен тиісті ... және ... ... ... қорлары құрылады, бұл қорлар олардың жалпы маңызды міндеттерін орындауды қамтамасыз етеді, мемлекеттік билік пен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының функцияларын ... ... ... ... ... Бюджеттерде мемлекеттің қаржылық ресурстарының аса ірі бөлігі шоғырландырылады, бұл мемлекеттің қаржылық саясатын ойдағыдай ... ... үшін ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің объективті сипаты болады. Мемлекеттік бюджеттің болуы мүлдем адамдардың субъективті қалауының (еркінің) нәтижесі емес, ұлғаймалы ұдайы ... ... ... ... және ... шарттасылған объективті қажеттігі.
Экономика дамуының қазіргі кезеңінде орталықтандырылған қаржылық ресурстар мемлекетке қоғамдық ... ... ... мен ... ... ... оның салалық және аумақтық құрылымдарын жетілдіруге жетуге, экономика салаларын дамытудың бірінші кезектегі бағдарламалары үшін қажетті мөлшерлерде қаражаттарды қалыптастыруға, ірі ... ... ... жағдай жасайды.
Қаржыны орталықтандырудың арқасында ақшалай қаражаттар мемлекеттің экономикалық және ... ... ... іске ... үшін ... ... отырып, экономикалық және әлеуметтік дамудың шешуші учаскелеріне шоғырландырылады.
Сөйтіп, құндық бөліністің айрықша ... ... ... ... ... арналымды орындайды - жалпықоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға қызмет етеді. Объективтік ұдайыөндірістік қатынастардың өмір сүруінің экономикалық ны - саны бола ... ... ... ... орындай отырып, мемлекеттік бюджет экономикалық қосалқы катего - рия ретінде болады.
Қаржылық қатынастардың белгілі бір жиынтығы ретіндегі мемлекеттік бюджетке ең ... оны ... ... ... ажырататын өзгеше белгілер тән: бюджеттік қатынастардың ұдайыөндірістік сипаты бар, әрқашан ақшалай нысанда жүзеге асырылады, мақсатты ақшалай қорларды ... және ... ... ... ... ... бюджеттік қатынастарға белгілі бір өзіндік ерекшелік тән, алайда ол қаржымен ортақ өзгеше белгілердің шеңберінен шықпайды. Құндық ... ... ... ... ... ... мына ... белгілермен сипатталады:
а) мемлекеттен жалпы қоғамдық өнімнің бір бөлігін оқшауландырумен және оны ... ... ... ... ... ... ... айрықша экономикалық нысаны болып табылады;
б) құнды жасау және оны тұтыну үдерісін шарттастыратын материалдық өндіріс қаржысынан және құнды тұтынуға қызмет ететін ... емес ... ... мемлекеттік бюджеттің айырмашылығы ол ұлттық шаруашылықтың салалары, аумақтар, экономиканың секторлары, қоғамдық қызметтің ... ... ... ... ... арналған;
в) қоғамдық өнімнің оның тауар нысанындағы қозғалысымен тікелей бай - ланысты емес құндық бөліністің стадиясын білдіреді және одан белгілі ... ... ... ал ... ... ... ... де, материалдық емес сферада да тауар-ақшалай қатынастармен ... ... ... ... кез ... ... экономикалық катего - рия сияқты, өндірістік қатынастарды білдіреді және оларға сәйкес келетін материалдық- заттай іске асырылуы болады: бюджеттік қатынастар мемлекеттің ... ... ... - ... ... затталынады. Мұның нәтижесінде қоғамда болып жатқан нақты ... ... ... ... ... және ... ақша ағынында өзінің көрінісін табады. Бюджеттік қор - бұл құндық бөліністің белгілі ... ... және ... ... өндіріс, халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету, қорғаныс және басқару ... ... ... үшін ... ... қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың бір бөлігі қозғалысының объективті түрде шарттасылған экономикалық ... ... ... ... мен ... құнды бөлумен және қайта болумен байланысты оның (құнның) қозғалысының үдерісін білдіреді. [7, 18-б ]
Мемлекеттік бюджет экономикалық қосалқы ... ... ... ... ... қорын жа - сау және оны ұлғаймалы ұдайы өндіріс пен ... ... ... ... пайдалану жолымен қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу үдерісінде мемлекет пен қоғамдық ... ... ... ... ... ... ақшалай қатынастарды білдіреді. Қаржылық қатынастардың бұл жиынтығы ұғымының экономикалық мазмұнын құрайды. [29, 372-б ]
Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... сәйкес келетін функцияларды - бөлу және бақылау функцияларын қаржылардың ұдайыөндірістік тұжырымдаманың шеңберінде орындайды. Бұл функциялардың іс-әрекеті, мазмұны, мәні мен ... ... ... қаралған өзіндік айрықшалығымен айқындалды. Бөлгіштік функцияның іс-әрекеті өзіндік ерекшелігі сол, қоғамдық өнімнің құны қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... ... жеке ... жүргізуші субъектілер арасында бөлінеді. Сонымен бірге қаржының және ... ... ... буыны ретінде мемлекеттік бюджет бөлгіштік функция шеңберінде: мемлекет қаржысының ... ... ... ... ... ... ... орындауды қамтамасыз етеді. Бақылау функциясы бюджеттік қорларды бөлудің сандық үйлесімдерінде, олардың ... ... ... ... сай ... ... ұнамсыз барысынан ауытқуын анықтау және оларды жою мүмкіндігінде көрінеді.
Мемлекеттік бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны тек экономикалық категория және ... ... ... қоры ... ғана ... сонымен бірге негізгі қаржы жоспары, әлеуметтік-экономикалық үдерістерді реттеу механизмінің жиынтық ... ... ... ... ... ... ... қоғамдағы барлық экономикалық үдерістер бейнеленетіндіктен, сондай-ақ барлық негізгі қаржы ... - ... ... ... мемлекеттік кредит, мемлекеттің қарыздары және т.б. өзінің шоғырланған көрінісін табатындықтан бюджет мемлекеттің негізгі қаржы жоспары ретінде ... ... ... ... ... бір ... ... жасалатын, ал 2009 жылдың 1 қаңтарынан бастап бюджет үш жылға жасалады) бюджеттің кірістерін, шығыстарын, орталықтандырылған қаржылық ресурстардың ... ... ... ... ... ... қаржы жоспарының көрсеткіштері Парламенттің жыл сайын қабылдайтын республикалық бюджет туралы ... ... ... орындауға жатады. [29, 380-б ]
Мемлекеттік бюджет - ұлттық экономиканы басқарудың ... ... ... ... тән ... көрінуі, оны бөлу мен бақылаудың құралы ретінде пайдалану мемле - кет жасайтын ... ... ... ... ... мемлекеттің орталықтандырылған ақшалай қорын жасау мен пайдаланудың нысандары мен әдістерінің жиынтығы болып ... және ірі ... ... ... ғылымды қажетсінетін өндірістерді дамыту, инновациялық технологияларды ендіру үдерісінде пайдаланылады. Экономиканы реттеу үшін бюджеттік механизмді ... ... ... ... ... мен үйлесімдеріне әсер ете отырып, мемлекеттің қарамағына ... ... ... ... ... ... ... мен салықтар арқылы бюджет экономика мен инвестицияларды реттеудің және ынталандырудың, өндіріс тиімділігін арттырудың маңызды құралы болып ... ... ... - каға ... ... ... ... бюджеттің рөлі осында көрінеді. Экономиканы реттеу орталықтандырылған ақшалай қордың сандық ... ... оны ... мен ... ... мен ... ... бюджеттің атқарылу үдерісінде қаржылық ресу - рстарды қайта бөлу жолымен жүзеге ... ... ... ... міндетті мемле - кет заңдарының бірі болып табылады (мысалы, келесі қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заң).
Қоғамдық ұдайы өндірісте ... ... рөлі ең ... ... ... (шығыс бөлігінің) көмегімен ұлттық табыстың 31%, ішкі жалпы өнімнің 22%, жалпы ... ... 11% ... және ... ... ... Ол ақшалай қаражаттарды ұлттық шаруашылықтың әр түрлі салалары, өндіріс секторлары, қоғамдық қызметтің сфералары, елдің ... ... мен ... ... ... ... ... бюджеті ретінде болатындықтан мемлекеттік бюджет жалпы экономикаға белсенді ықпал етеді. Материалдық өндірістің стимуляторы ретінде бола отырып, мемлекеттік бюджет бұл ... ... рөл ... ... қаражаттар қорлардың дара (жекелеген кәсіпорындардың шеңберінде) толық айналымында да, сондай-ақ олардың қоғамдық (бүкіл ұлттық шаруашылық ауқымында) толық айналымында да ... ... ... тұрған және жаңадан іске қосылатын кәсіпорындарда күрделі жұмсалымдар мен айналым қаражаттарын бюджеттен қаржыландыру, басқа шығыстарды қамтамасыз ету ... ... ... ... үздіксіздігі мен бірқалыптылығын ынталандыра отырып, олардың дара толық айналымына қосылуына жағдай жасайды.
Бюджеттік қаржыландыру материалдық емес сферада оның ... ... мен одан ары ... ... көзі ... табы - ... Бұл ... мекемелері мен ұйымдарының негізгі бөлігінің кірістерінің меншікті көздері болмайды. Ағартуға және денсаулықты сақтауға, ... ... мен ... ... ... ... пен ... жұмсалатын мемлекеттің шығыстары қаржы базасы болып табылады, онсыз жалпымемлекеттік аумақтың әлеуметтік-мәдени ... ... ... ... ... емес ... салаларының ұтымды құрылымын қалыптастыруда бюджеттің үлкен маңызы бар. Материалдық емес ... ... ... ... ресурстармен қамтамасыз ете отырып, мемлекет бюджет арқылы тұтыну қорының түпкілікті мөлшерлерін қалыптастыра алады.
Бюджеттік құқық негіздері:
Материалды мағынасында ... ... ақша ... Осы ... ... ... ... мемлелкеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруды қаржымен қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Бюджет үрдісінде туындайтын қатынастар бюджеттік қатынастар деп ... ... ... ... ... ... нақтылау, түзету жөніндегі, бюджеттің атқарылуы бойынша бюджет есебі мен есептілігін жүргізу мемлекеттік қаржы бақылауы, сондай-ақ байланыстырылған ... ... мен ... ... ... Республикасының бюджет заңдарымен реттелген қызмет бюджет үрдісі деп аталады. ... және ... ... ... ... ... ... үрдістер мен қатынастар жиынтығы бюджет жүйесін құрайды.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі төмендегідей түрлер мен деңгейлерге бөлінеді. Бюджеттердің түрлеріне: а) түзетілген ... б) ... ... в) ... ... г) ... бюджет; д) жергілікті бюджеттер жатады.
Түзетілген бюджет дегеніміз тиісінше Қазақстан ... ... ... ... жергілікті атқарушы органдар енгізген өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып бекітілген немесе нақтыланған бюджет.
Бекітілген бюджет - ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Парламенті немесе тиісті мәслихат бекіткен бюджет.
Нақтыланған бюджет - атқарылуы барысында Қазақстан Республикасының Парламенті немесе тиісті мәслихат ... ... мен ... ескере отырып тиісті қаржы жылына бекітілген бюджет.
Мемлекеттік бюджет - араларындағы өзара ... ... ... алмағанда, республикалық және жергілікті бюджеттерді біріктіретін, талдамалы ақпарат ретінде пайдаланылатын және бекітуге жатпайтын жиынтық бюджет. [29, 382-б ]
Жергілікті ... - ... ... ... ... бар қаланың, астананың бюджеті, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) бюджеті.
Еліміздің тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуын ... ... ... ... және материалдық емес активтерді қоспағанда, өзге де мүліктердің қорлануына, экономиканың шикізат секторына тәуелділігін және қолайсыз ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық қоры құрылады. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қазақстан ... ... ... ... шоғырландырылатын, мемлелкеттің қаржылық актив түріндегі, сондай-ақ, материалдық емес активтерді қоспағанда, өзге де мүлік түріндегі ... ... ... ... қоры болып табылады. Ұлттық қор жинақтау және тұрақтандыру қызметтерін жүзеге асырады.
Ұлттық қорды қалыптастыру мен пайдалану дүниежүзілік және ішкі ... мен ... ... ... ... және шет ... экономикалық жағдай, республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының басымдықтары ескеріле отырып, бұл ретте макроэкономикалық және ... ... және ... ... ... қорының негізгі мақсаттары мен міндеттері сақтала отырып айқындалады. Қор түсімі мен жұмсалуы ұлттық және ... ... ... қорды сенімгерлік басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасында жасалатын ... ... ... ... негізінде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады.
2.2 Қазақстан Республикасының бюджет заңдарының даму ерекшеліктері
Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... ... ... осы Кодекстен және қабылдануы осы Koдексте көзделген өзге де нормативтiк ... ... ... ... ... ... ... шартта осы Кодекстегiден өзгеше ережелер белгiленсе, онда халықаралық шарттың ... ... ... ... бюджет заңдары Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында қолданыста ... және ... жеке және ... тұлғаларға қолданылады. [9, 3-б] ... ... ... мен ... ... органдардың тиiсiнше республикалық және жергiлiктi бюджеттерден тиiстi қаржы жылына арнап ақша бөлу туралы актiлерi, осы актiлердiң қайтарымды ... ақша бөлу ... ... ... ... ... жылы ... кейiн күшiн жояды. Тиiстi қаржы ... ... ... ... туралы заңға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы заңдар, тиiстi қаржы жылына арналған жергiлiктi ... ... ... ... өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы мәслихаттардың шешiмдерi, ... ... ... ... мен ... атқарушы органдардың оларды iске асыру туралы актiлерi тиiстi қаржы жылының 1 ... ... ... ... заң актiлерiнде және өзге де нормативтiк құқықтық актiлерде Қазақстан Республикасының бюджет заңдарына қайшы келетiн ережелер көзделсе, онда Қазақстан Республикасы бюджет ... ... ... өз мiндеттерiн орындау үшiн мемлекеттiк бюджеттiң кiрiсiне ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржылық өзара қарым-қатынастағы мүдделерiнiң балансына қол ... және ... ... ... және бюджеттiк жоспарлауының бiртұтастығын қолдау мақсатында орнықты бюджет жүйесiн, әлеуметтiк-экономикалық басымдықтарды қалыптастыру. ... ... ... ... ... ... бiраз табыстар бар, негiзгi макроэкономикалық көрсеткiштердің тұрақтануына қол жеткiзiлдi. ... ... ... құру ... едәуiр қадамдар жасалды.
1999 жылғы есептiк деректерге сәйкес мемлекеттiк бюджетке түсiмдер IЖӨ-нiң 19,8%-ын, шығыстар мен кредиттер - ... ... ... ... ... ... IЖӨ-нiң 3,5%-ын құрады және 1998 жылмен салыстырғанда 0,7%-ға төмендедi. Есептiк деректер бойынша, (есептеу кезеңiнсiз) 2000 жылы ... ... ... 0,1% болған шамалы профицит жағдайында, мемлекеттiк бюджетке түсiмдер IЖӨ-нiң 23,1%-ын, шығыстар мен ... - ... ... құрады. Қазақстан ТМД мемлекеттерiнiң алғашқыларының бiрi болып салық туралы заң ... Оны 1995 жылы ... ... қаржы жүйесiн қалыптастыруда, барлық мiндеттi төлемдердi бюджетке құрылымдандыруда, салықтарды есептеу мен алудың тәсiлдерiн ... ... рөл ... ... кiрiс ... ... ... бюджет қаражатының келiп түсуiн бақылау мәселелерiне байланысты барлық фискалдық органдарды бiр ведомство шегiнде шоғырландыру процестерi табысты жүргiзiлдi. Салық заңдарын ... ... ... жүрiп жатыр.
Экономиканың даму перспективасын ескеретiн және мемлекет пен салық төлеушiлердiң мүдделерiн оңтайлы үйлестiретiн қолайлы орта ... ... ... ... бiр заң ... ... бiрiктiруге бағытталған жаңа Салық кодексi қабылданды. Салық жүктемесiн азайту мақсатында 2001 жылы қосылған құн салығының ставкасы 16%-ға ... және ... ... 21%-ға дейiн төмендетiлдi. Шығыстардың тиiмдi жүйесiн жасау жөнiнде шаралар қолданылды. Қазынашылық жұмысы тиiстi деңгейде жолға қойылды. ТМД елдерiнiң ... ... бiрi ... Қазақстан қазынашылық жүйесi арқылы бюджеттiк бағдарламаларды уақтылы және мақсатты қаржыландыруға қол жеткiздi. [29, 387-б ... ... ... қоры және ... Даму ... құрылды. Әлемдiк стандарттардың талаптарына жауап беретiн кiрiстер мен шығыстарды жаңа ... ... ... ... ... ... жөнiнде маңызды iс-шаралар орындалды. 1999 жылдан бастап барлық бюджеттен тыс қорлар ... ал ... ... мен ... ... бюджетке шоғырландырылды. Сондай-ақ алдын ала бақылау жасау тетiгiн жетілдiру жөнінде шаралар қолданылды, мемлекеттiк мекемелердiң мiндеттемелерiн тiркеудi есепке алу енгiзiлдi. ... ... ... ... бiр ... бюджет көтере алмайтын нақты жеңілдіктер мөлшерiн берудiң көп жылдық практикасы оларды азаматтардың жекелеген санаттарына ақшалай өтемақы берумен ... ... алып ... ... ... ... ... бағдарламалар деңгейiнде бекiтiледi, ал бюджеттен қаражат бөлу жекелеген министрлiктер мен ведомстволарды ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттiк бюджет кiрiсiн басқару процесiн жетiлдiру шеңберiнде 1999 жылы мемлекеттiк қаржыны басқару мәселелерi бойынша бюджет ... ... ... 1999 ... 1 ... қабылданған "Бюджет жүйесi туралы" Қазақстан Республикасының Заңы бюджетаралық қатынастың жаңа тетiктерiн белгiледi. Мемлекеттiк секторға функционалдық талдау жүргiзу нәтижесiнде мемлекеттiк ... ... ... ... мекемелер мен мемлекеттiк кәсiпорындарға бөлiндi. Азаматтық және бюджеттiк заңдарға тиiстi өзгерiстер енгiзiлдi. 1999 жылдан бастап кейбiр мемлекеттiк функциялар бәсекелестiк ... ... және ... ... ... нысанында орындалады.
Мұндай функцияларды iске асыру жөнiндегi бюджеттiк бағдарламалар мемлекеттiк тапсырыс нысанында орындалады.
1991 жылдан бастап Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі ... ... ... ... ... Қазақстанның мемлекетік бюджеті, басқа одақтас республикалардың мемлекеттік бюджеттері ... ... ... ... ... онда ел ... барлық бюджеттері, соның ішінде ауылдық жоне поселкелік бюджеттер де қамтылып көрсетілді. Ол одақтық бюджеттен, 15 одақтас ... ... ... және мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру бюджетінен тұрды. Одақтық бюджетке 1970-1990 жж. мемлекеттік бюджет ресурстарының жалпы ауқымының 52-50% ... оның 35% ... ... ... және 15% ... бюджеттердің қарамағында болды.
1991 жылдың 17 желтоқсанында Қазақстанның бюджет құрылысын анықтаған бірінші заңға қол қойылды. Оның ... ... ... жүйесінің беліктеріне республикалық және жергілікті бюджеттер дербестігін беру еді. Әр түрлі деңгейлер бюджеттерінің бірлік қағидаты әлі ... ... ... ... ... ... ... және саяси сфералардағы өзгерістер, 1995 жылғы 30 тамызда жаңа ... ... 1995 жылы жаңа ... ... ... ... ... Қазынашылық органдарын құру 1996 жылғы 24 желтоқсанда Казақстан Республикасы заңын дайындауға себеп ... ... ... ... ... ... ... жасаудың, қараудың, бекітудің, атқарудың және атқарылуын бақылаудың тәртібі регламенттелінді. Субвенциялар, субсидиялар, ресми трансферттер, мемлекеттік кепілдер, карыздар, қарыз алу және ... ... және ... ... ... резервтері сияқты жаңа ұғымдар енгізілді. Мемлекеттік бюджеттің кірістері жалпы ... ... ... ... және ... ... мен ... болып бөлінді. 1998 жылдан бастап Ұлттық банктен тура қарыз алу ... жылы ... мен ... жаңа ... ... ... ол бюджеттің шығыстарын бағдарламалардың орындалуымен өзара үйлесуіне жағдай жасады. [7, 125-б ]
1999 жылдың сәуірінде үшінші заң қабылданды. ... ... ... ... ету ... ... өңірлер үшін кірістерді бірыңғай бөлу енгізілді және бюджеттік алынымдар мен субвенциялардың механизмі белгіленді. Түсімдердің түрлері ... ... және ... ... ... ... бөлігін бөлу жүргізілді; тиісінше республикалық бюджеттен және жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын ... ... ... ... ... пен жергілікті бюджеттер арасында ресми трансферттердің ұзақ мерзімді мөлшерлері негізінде жергілікті бюджеттердің теңгерімділігі жүзеге асырылатыны анықталды.
Мемлекеттік бюджетте мемлекеттік бюджеттен тыс ... ... 2002 жылы ... ... ... Экономика және сауда министірлігін, Мемлекеттік кірістер министрлігін, Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігін Қаржы ... ... ... бюджеттік үдерісті реформалауда маңызды қадам болды. Сонымен бірге бюджетті жоспарлау мен оның атқарылу функциялары бөлінді, ал ... ... және ... ... шоғырландырылды. [7, 52-б ]
2005 жылы бюджетті қалыптастырудан бастап, оны атқарумен және бақылаумен аяқтаудың барлық қаржылық рәсімдерін регламенттейтін ... заң - ... ... ... енді. Бюджеттік кодексте бюджет жүйесінің жаңа қағидаттары қойылған, бюджеттік жоспаралаудың бұрынғы қағидаттары, барлық деңгейлер бюджеттерінің кіріс және шығыс ... ... ... ... түбегейлі қайта қаралды. Орта мерзімді бюджеттік жоспарлауды әзірлеу өзінің дамуы жағынан ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды пайдалануды бақылау жүйесі туралы қағида күшейтілді.
Стратегиялық және бюджеттік жоспарлауды үйлестіру үшін үш жылдық кезеңге арналған салықтық-бюджеттік ... ... ... - орта ... ... ... әзірленді. Сонымен бірге бюджеттің атқарылу үдерісі де тым егжей-тегжейлі регпаменттелінді, бюджетгік үдерістің жаңа қағидаттары енгізілді.
Бюджет деңгейлері жүйеленілді, әрбір деңгейдің қала мен ... ... ... шығыстары, олардың түсімдері мен бюджеттерді әзірлеудің тәртібі егжей-тегжейлі жазылып қойылды. Заңнамада бюджеттердің тек екі ... - ... және ... ... ... келтірілген, ал төменгілері өздері анықтайды. Айқындықты қамтамасыз ету және олардың қызметіне бірыңғай талаптарды белгілеу үшін тиісті нормалар ... ... ... уәжі ... ... бөлігін жергілікті деңгейге табыстау болып табылады. Әрбір бюджеттің белгілі бір, ... ... және ... ... болуы тиіс. Шығыстардың бағыттары Бюджеттік кодексте мемлекеттік басқарудың ауылдық деңгейіне дейін анықталған. Ауылға бекітілген шығыстар жекелеген ... ... ... ... ... ... ... ауылдың және поселкелердің әкімдері болады.
Республикалық және жергілікті бюджеттерді ішкі бақылаудың ... ... ... ішкі ... ... ... ... бақылау және мемлекеттік сатып алу комитеті жүргізеді.Сыртқы бақылаудың ... ... ... атқарылуы жөніндегі Есеп комитеті мен мәслихаттардың ревизиялық комиссияларында қалды.
Бюджеттік инвестициялар ұғымы кеңейтілді, инвестицнялық ... ... ... ... ... ... ... тәртібі енгізілді. Капиталдың ішкі және сыртқы рыноктарында жергілікті атқарушы органдардың қарыз алуы жойылған, тек жоғарғы ... ... ... алуы сақталынған. [7, 56-б ]
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына қаражаттарды ... жаңа ... ... ... ... ... міндеттерін тиімді іске асыру мақсаттарында оңтайлы дүниежүзілік тәжірибені ескере отырып баланыстандырылган бюджет әдісі әзірленді.
Бұл әдіске сәйкес ... ... ... түсімдер түгелдей Ұлттық корға бағытталатын болды. Ағымдағы бюджеттік бағдарламаларға жұмсалатын шығыстар экономиканың мұнайлық емес бөлігінен республикалық бюджетке аударылатын аударымдар есебінен ... ал ... ... ... ... шығыстарды қаржыландыру Ұлттық қордан алынатын кепілденілген трансферттер есебінен жүзеге асырылады, бұл ретте бюджеттің шығыс бөлігінің белгілі бір үлесі, соның ... ... ... ... қарыз алу (ішкі және сыртқы) есебінен жабылуы мүмкін.
2007 жылы әзірленіп, 2009 жылы қолданысқа енгізілген Бюджеттік кодекстің жаңа ... ... ... жаңғыртуға мүмкіндік берді. Оның негізінде бюджеттік үдерістегі стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың рөлі, нәтижеге бағдарланған бюджетті жоспарлауға ... ... ... ... ... қызмет нәтижелеріне қол жеткізу үшін бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің жауапкершілігін арттыру, нәтижелерді бағалау, мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... ... ... үш ... бюджет жасалынды, Бюджеттік кодекстің жаңа нұсқасы бюджеттің үдерістің стадиясындағы ... ... - ... ... мен ... негізінде бюджеттік өтінімдерді калыптастыру мезетінен - әрбір мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... регламенттейді. Министрліктер мен ведомстволардың қызметі мемлекеттік қызметтер көрсетуге қайта бағдарланған. Жаңа ... ... ... ... ... мен ... активтердін пайдалану тиімділігін арттыруға мүмкіндік туғызуға жетелейді. [29, 388-б ... ... ... ... катынастар, бюджет жүйесінің жұмыс істеуінің, бюджеттік қаражаттардың құралуы мен ... ... ... ... мен ... сонымен бірге Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қалыптасуы мен пайдаланылуын белгілейді.
Бюджет ... ... ... ... әр ... ... өзара байланысына негізделеді жэке оларды жоспарлау, әзірлеу, қарау, бекіту, атқару, бақылау тәртібімен, сондай-ақ республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы туралы ... ... ... ... ... ... мына қағидаттарға негізделеді.Бірлік қағидаты бюджет жүйесін ұйымдық-экономикалық орталықтандырудың дәрежесін білдіреді.
Бірлік қағидаты бұрынғы ... ... ... ... толық көрінді. Қазіргі кезде биліктің жергілікті органдарының дербестік алуымен және оларға қаржылық ресурстарды иелену жөніндегі құқықтардың берілуімен байланысты бұл ... ... ... Бюджет жүйесінің бірлігі бірыңғай Қаржылық саясатты қамтамасыз етуге бағытталған және ең алдымен Қазақстан Республикасы егеменді мемлекетінің жалпы экономикалық және ... ... ... ... Ол ... ... көздерін пайдалану арқылы барлық деңгейдегі бюджеттердің өзара іс-әрекетіне, төменгі деңгей бюджеттерінің теңгерімділігі үшін оларды қаржылық қолдауға, сондай-ақ ішінара қайта ... ... және ... ... қорларын жасауға да негізделген. [7, 134-б ]
Бюджеттердің бірлігі ... ... ... мен оның ... ... бірыңғай қағидаттарын қолданумен, бірыңғай бюджеттік сыныптаманы және бюджеттік үдерістің ... ... ... ... ... ... жүйесінің бірлігі салыкттық саясатты қоса бірыңғай әлеуметтік-экономикалық саясат арқылы іске асырылады.
Алайда бюджеттердің бірлігі ... ... ... ... ... болып отырған оның жеке буындарының дербестігін жоққа шығармайды. Бюджеттің дербестік ... ... ... ... ... ... тұрақты бөлінуін белгілеу және Бюджеттік кодекске сәйкес ... ... ... ... ... ... ... деңгейлерінің бюджеттік үдерісін дербес жүзеге асыру құқығы, жергілікті бюджеттердің атқарылуы барысында қосымша алынған кірістерді және ... ... ... қалдықтарын жоғарғы бюджеттерге алып коюға жол берілмеуі төменгі бюджеттерге оларды тиісті өтеусіз қосымша ... ... жол ... толымдылығы қағидаты Қазақстан Республикасы заңнамаларында көзделген барлық түсімдер мен шығыстарды бюджетте және Қазақстан Республикасының Ұлттық қорында көрсетуді, бюджеттік ... ... ... ... ... есепке жатқызуға, сол сияқты бюджеттік қаражаттар бойынша талап құқықтарынан шегінуге жол бермеуді білдіреді. Сөйтіп, ол мемлекеттік билік пен басқару органдарының ... ... мен ... ... ... ... ... қажеттігін бейнелеп көрсетеді. Осыған байланысты барлық ақшалай түсімдерді, сондай-ақ бюджет шығыстарының көлемі мен нақтылы бағыттарын айқындау ... ... және ... заң ... ... бағытталуы
3.1 Салықтың экономикалық мәні,салық салуды ұйымдастыру
Салық дегеніміз ... ... ... заң жүзінде белгіленген, белгілі бір мөлшерде жүргізетін, қайтарымсыз және өтеусіз сипатта болатын бюджетке төленетін міндетті ақшалай төлемдер.
Салықтар, белгілі болғандай, ... ... ... ... ... ... бірі және ... басымдықтарын өтеудің экономикалық құралы.
Салықтар - мемлекеттік егемендіктің ... ... ... олар ... ... мен ... алынатын табыстардан ерекшеленеді. Мемлекеттің егемен құқығы болып әрқашанда салықты өндіріп алудың құқығы тиынды шығару және әділ сотты жөнелту сияқты, соған ... ... ... ... ... ... және ... қызметтері нақты базисті көрсетеді, яғни салықтық саясатта мемлекетпен қолданылатын салықтық қатынастардың жылжуының объективті заңдылықтары. [31, 5-б ]
Салықтың түрлері. Әр ... ... ... салықты бірнеше топтамаларға бөлуге болады. Салықтың ауыртпалығын көрсететін субъектіге байланысты салықтар тікелей және жанама болып ... ... ... ... төлеудің субъектісі оның ауыртпалығын өзі тікелей көтереді, яғни ... ... ... оның ... еңбекақысының азаюына әкеледі. Мысалы тікелей салыққа жеке табыс салығын жатқызуға болады.
Жанама салықта ... ... ... ... ... ... бір тұлғаға жүктейді. Жанама салықтарға қосылған құн салығы мен ... ... Заң ... ... ... төлеушісі тауарды сатушы, бірақ негізінде салықтың сомасы сатылған тауардың құнының ішіне кіретіндіктен оны ... ... ... ... Сонда салық төлеу міндеті, ауыртпалығы салық төлеуші тауар сатушыдан, тауарды сатып алушыға көшіп отыр.
Салықты есептеп шығару тәсіліне байланысты еңбекақыға салынатын және ... тыс ... ... болып бөлінеді. Еңбекақыға салынатын салық, салық органы әрбір салық төлеушіге жеке-жеке төленетін салықтың мөлшері көрсетілген өкім бергеннен кейін төлену ... ... ... ... ... тыс салынатын салық төлеушінің өзі есепттеп шығарып, өзі тілейді. Салық ... ... ... ... ... және ... тексереді, бақылайды.
Корпорациялық табыс салығын төлеушілерге Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен мемлекеттік мекемелерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғалары, ... ... ... ... ... мекеме арқылы жүзеге асыратын немесе Қазақстан Республикасындағы көздерден табыс алатын резидент емес ... ... ... Заңды тұлғалардың тапқан кірісінен оның шығыны шығарылып тасталып нәтижесінде ... ... ... ... ... ... корпоративті салық ретінде мемлекет бюджетіне төленеді.
Жеке табыс салығын төлеушілер ... ... ... бар жеке ... ... және ... емес) болып табылады. Салық төлеушінің төлем көзінен салық салынатын табыстарына: а) қызметкерджің табысы; б) біржолғы төлемдерден алынған ... в) ... ... ... берілетін зейнетақы төлемдері; г) дивидендтер, сыйақылар, ұтыстар түріндегі ... ... е) ... сақтандыру шарттары бойынша табысы жатады. Жеке еңбек табысының көлеміне байланысты салық мөлшері 5-20 пайызға дейінгі ... ... ... ... ... құн ... ... құн салығы тауарларды (жұмыстарды, қызмет көрсетулерді) өндіру және олардың ... ... ... ... ... ... салық салынатын айналым құнының бір бөлігін бюджетке аударуы, сондай-ақ ... ... ... ... ... кезіндегі аударымы білдіреді. Салық салынатын айналым бойынша бюджетке төленуге тиісті қосылған құн салығы сатылған тауарлар (жұмыстар, қызмет көрсетулер) үшін ... ... құн ... сомасы мен алынған тауарлар (жұмыстар, қызмет көрсетулер) үшін төленуге ... ... құн ... ... ... ... ретінде айқындалады.
Салық салу объектілер: а) салық салынатын айналым; б) ... ... ... ... құн ... салу объектілері болып табылады.
Акциздер. Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген және Қазақстан Республикасының аумағына импортталатын тауарларға, оның ... ... ... ... ... ... темекі бұйымдарына; құрамында темекі бар басқа бұйымдарға; бензин (авиациялық бензинді қоспағанда), дизель отынына; жеңіл автомобильдерге ... ... ... қолмен басқарылатын автомобильдерден басқа); шикі мұнай, газ конденсатына және қызметтің төмендегідей түрлеріне: ойын бизнесі; ... ... мен ... ... ... ... салығы. Өнімді бөлу туралы келісімшарттар, кең таралған пайдалы қазбалар мен жерасты суларын өндіруге, сондай-ақ барлау мен өндіруге байланысты емес ... ... ... және пайдалануға жасалған келісімшарттар бойынша қызметті жүзеге асыратындарды қоспағанда, жер қойнауын пайдаланушылар осы келісімшарттар ... ... ... ... ... ... ... үстеме пайдаға салық төлеушілер болып табылады. [31, 11-б ]
Көлік құралдары салығы. Егер заңнамада басқадай көрсетілмесе, меншік құқығында салық салу ... бар жеке ... және ... ... ... ... оралымды басқару құқығында салық салу объектілері бар заңды тұлғалар, олардың құрылымдық бөлімшелері (бұдан әрі - ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Мүлік салығы. Мыналар мүлік салығын төлеушілер болып табылады: а) Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... басқару құқығында салық салу объектісі бар заңды тұлғалар; б) Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында салық салу объектісі бар жеке ... Сол ... ... ... шешімі бойынша оның құрылымдық бөлімшелері және Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан салық слау объектілері бойынша ... ... ... ... [29, 251-б ]
Ұйымдық-құқықтық жағынан салықтар - бұл мемлекет бір-жақты тәртіппен заң жүзінде белгілеген, белгілі бір ... және ... ... ... қайтарусыз және өтеусіз сгтаттағы міндетті ақшалай төлемдер.
Салықтардың экономикалық мәні олардың өзінің функциялары мен міндеттерін жүзеге ... үшін ... ... ұлттық табыстың бір бөлігі болып табылатындығында.
Салықтар қаржының бастапқы категориясы болып ... олар ... ... ... ... және ... емір сүріп, дамуының негізі болып саналады.
Салықтар барлық елдерде, олардың қоғамдық-экономикалық құрылысы мен саяси іс-бағытына қарамастан, ұлттық та - бысты ... ... ... ... ... ... кірістерін және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың шешуші көзі болып табылады. Салықтарда мемлекеттің экономикалық мазмұны ... ... ... ал ... ... мәні, олардың түрлері мен релі қоғамның экономикалық құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен және функцияларымен айқындалады. Адамзат дамуының бүкіл тарихы бойына салық ... мен ... ... ... ... ... мен сұрау салуына бейімделді. Салықтар тауар-ақшалай қатынастардың ... әсер ете ... ... ... ... айтарлықтай өрбіді. Бұл К.Маркске сол кездегі капиталистік қоғам салықтарының мәнін былайша білдіруге негіздеме берді: ; одан әрі: . ... ... ... өркендеуі әрқашан салық жүйесінің қайта құрылуымен, жаңаруымен қабаттаса ... ... ... ... ... заңи және жеке ... ... міндеттілігін білдіреді. Белгілі философ Фрэнсис Бэкон салықтарды төлеу - әрбір азаматтың ... ... ... еді. ... ... ... 35-інші бабында: заңды түрде белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге ... ... ... ... ... әрі ... ... табылады, -- деп жазылған.
Қайта бөлудің тетігі бола отырып, салықтар бөлу жүйесінде пайда болатын жаңылыстарды және экономикалық субъектілер ... ... ... ... ... етеді.
Мемлекет қаншама ғасыр өмір сүрсе, салықтар соншама ... өмір ... және ... ... ... ... салудың қағидаттары мен әдістерін, яғни салық төлеушілер ... ... ... ал ... ... кіріс алу үшін салық жинауды қалай ұйымдастыру ... ... ... ... жүктемесін (салық ауыртпалығын) бөлудің екі қағидаты қалыптасқан:
а) пайда (алынған игіліктер) кағидаты;
б) ... ... ... ... ... субъектілері салықтарды мемлекеттен алатын пайдаларға үйлесімді түрде төлеуі тиіс, яғни кімде-кім едәуір пайда алған ... осы ... ... ... кажетті салықтар төлеуі тиіс деп топшыланады. Мысалы, кім ... ... ... келсе, ол бұл жолдарды қолдап, ұстауға жүмсалынған шығындарды төлеуі тиіс. [29, 255-б ]
Сонымен бірге бұл ... ... ... ... бір ... байланысты: мемлекеттің ұлттық қорғанысқа, ақысыз денсаулыққа, білім беруге және т.б. ... ... ... ... төлеуші іс жүзінде қандай жеке пай - да және қандай мөлшерде алатынын дәл анықтау ... ... Оның ... бұл ... ... онда тұрмысы төмендерге, жұмыссыздарға олардың жәрдемақыларын төлеуді ... үшін ... салу ... ... еді, бұлай етудің мағынасы болмайды, Екінші қағидатқа сәйкес субъектілер үшін қолайлы ... етіп ... ... ... тиіс, яғни са - лық ауыртпалығы нақты табыс пен әл-ауқатқа ... ... ... Бұл ... ... ... ... табыстары бар жекелеген адамдар, кәсіпкерлер және кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... тұлғалауда неғұрлым жоғары салықтар төлейді. Сөйтіп, салықтарға ұшырататын табыстар алу кезіндегі нұқсанды теңгеру үшін алынатын табыстардың мөлшеріне ... ... ... ... қарастырылады, яғни бұл тұжырымдамаға сәйкес заңи және жеке тұлғалар ... ... тура ... ... салықтар төлеулері тиіс. Сән-салтанат заттарына жұмсалатын қажетті шығыстардан төленетін салық пен ең кажетті заттарға жұмсалатын ... ... ... ... ... ... болатындықтан, әрине, бұл тұжырымдама үлкен ұтымдылығымен және әділдігімен ерекшеленеді.
Алайда бұл тұжырымдаманы да енгізгенде іс жүзінде ең алдымен тұлғаның салықтарды төлеу ... ... ... ... тәсілдеменің жоқтығына байланысты белгілі бір проблемалар пайда болады. Тек орташа тұтынушы ғана ... ... ... ететіндігі анық, яғни бірінші кезекте өзінің табыстарын ең қажетті тауарлар мен қызметтерге, тек сонан кейін онша ... емес ... ... ... табыс салығының жоғары мөлшерлемесі кезінде (50%-дан жоғары) жалпы фирмалар мен халықтың іскерлік белсенділігі шұғыл төмендейтіндігі белгілі. Мұны ... ... бас ... ... экономистері теория жүзінде дәлелдеуге тырысып бақты. А.Лаффер бюджетке түсетін салықтар сомасының табыс салығының мөлшерлемелеріне тәуелділігін анықтады ( деп ... ... және ... ... ... салудың кағидаттарын пайдалану салық мөлшерлемелерін белгілеуге және табыстың өсуіне қарай ... ... ... ... және ... ... кез келген экономикалық жүйеге қажет салық салудың төрт негіз ... ... ... ... тұжырымдаған еді, олар мыналар:
а) салық салу төлеушінің әрқайсысының табысына сәйкес ... тиіс ... ... ... мөлшері мен оны төлеу мерзімі алдын ала және дәл анықталуы керек (анықтылық қағидаты);
в) әрбір ... ... ... үшін ... ... ... және ... алынуы тиіс (қолайлылық қағидаты);
4) салықты алудың шығындары өте аз болуы тиіс (үнем қағидаты).
Бұдан басқа, ... ... ... салық төлеушінің ұғуы үшін түсінікті болуы тиіс, ал салық объектінің қос салык салудан қорғанышы болуы тиіс. [29, 265-б ... ... ... ... ... ... жоқ ... бұл үдеріске ретгламенттеуді енгізді және А.Смитке деп қорытынды жасауға мүмкіндік берді. Салық салудың кейінгі даму барысында қағидаттардың тұжырымдамалары ... ... ... ... ... мыналарға саяды.
а) Салық салудағы әділдік қағидаты екі аспектіде ... жету ... ... ... тең ... ... салық салуды талап етеді.
- сақтау жеке тұлғалардың табыстарына салық салу ... бір ... ... бөлу үшін ... ... ... сараланған мөлшерлемелерді қолдана отырып жүргізілуі тиіс.
б) Қарапайымдылық қағидаты. Салықтық механизм салық төлеушіге түсінікті ... ... ол ... әрі ... ... ... Салықтардың анықтығы - алдын ала белгіленген шарттар мен талаптардың ... ... ... ... ... және ... шаруашылық жүргізуші субъектілер үшін түсіндіру мен қолданудың ... ... ең аз ... ... ... үйлесімдерді бұрмалайды және салық салу субъектілерін тең емес жағдайларға әдейі қояды. Белгілі бір өнімдерді, қызметтерді, тіршілікті ... ... ... ... ... ... ... қажет. Әлеуметтік саясатты, денсаулық пен мәдениетті дамытуды қаржыландыруға қажетті қаражаттарды салықтардың мөлшерлемелерімен айла-шарғы жасау жолымен алуға болмайды. Салық ... ... ... ... ... ... билік берілмеуі тиіс. Бұл қағидат сондай-ақ рыноктық экономика тұрғысынан да маңызды. Нағыз ... ... ... ... салықтық жеңілдіктер бағалар жүйесінде көрінеді және әрбір өнімнің нақтылы бағасы туралы анық ... ... ... ... ... ... Салықтар экономиканың жұмыс істеуін жақсартуға және инвестициялардың өсуіне кедергі жасамауы тиіс. Жұмысты көп істейтіндерге прогрессивті салық салуға ... ... ... және ... ... ... ... қалай болатынын есепке алған жөн. Егер нәтиже бұл ... ... ... ... ... ... ... қолданбаған дұрыс.
е) Экономикалық қатынастар бойынша осы елдің басқа әріптес елдермен ... ... ... ... ... ... ... салық заңнамасында сонымен бірге салық және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдерді төлеудің міндеттілігі, салық салудың ... ... ... ... және салық заңнамасының жариялығы қағидаттарына негізделеді.
Салық салу міндеттілігі салық төлеуші салық заңнамасына сәйкес салықтық ... ... ... ... есептеу, ұстау және аудару бойынша міндетті толық көлемінде және ... ... ... ... ... ... ... салу жалпыға бірдей және міндетті болып табылады. Жеке сипаттағы салық жеңілдіктерін беруге тыйым салынады.
Салық және ... ... ... міндетті төлемдер айқын болуға тиіс. Салық салудың айқындығы салық төлеушінің салықтық міндеттемесі туындауының, орындалуының және тоқтатылуының барлық негіздері мен ... ... ... салықтарды есептеу, ұстау және аудару бойынша міндетін салық заңнамасында белгілеуді білдіреді.
Қазақстанның салық жүйесі оның бүкіл аумағында барлық са - лық ... ... ... қатысты бірыңғай болып табылады.
Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік құқықтық актілер ресми басылымдарда міндетті түрде жариялануға ... ... ... ... сипатты ерекшелігі олардың сан алуан қоғамдық қажеттерге кейін иесіз пайдаланлуы болып табылады. Осысымен салықтардың мемлекет, сондай-ақ басқа жергілікті органдар ... ... ... ... ... ... ... айырмашылығы болады; бұған әлеуметтік сақтандыруға аударылатын қатаң мақсатты аударымдар, арнаулы қорларға төленетін жарналар мен ... ... ... ... ... және қызметтердің өзіндік құнынан, пайдадан (табыстан), еңбекке ақы төлеу қорынан, амортизациядан және ... ... ... ... тыс ... ... мәні олардың функцияларында көрінеді. Жалпы қаржылар категориясы тұрғысынан салық қосалқы категория болып табылады, сондықтан каржыларға қатысты салықтардың функцияларын ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыруды ескерген жөн. [29, 269-б ]
Осыларға сәйкес қазіргі кезде салықтар фискалдық, ... және ... бөлу ... ... үш ... ... ... әрқайсысы осы қаржылық категорияның ішкі белгілері мен өзіндік ерекшеліктерін білдіреді.
Фискалдық функция - барлық мемлекеттерге тән тарихи және негізгі ... Оның ... ... қор ... ... өзі салықтардың қоғамдық міндеттерін арттыра түседі. Өйткені салықтар мемлекеттік бюджеттің кірістерін толыстыра ... ... ... ... ... ... ... етеді. Тауар-ақшалай қатынастардың, өндірістің дамуына қарай бұл функция мемлекетке ақшалай табыстардың әрдайым көбейіп отырған түсімдерін айқындайды.
Салықтардың реттеушілік ... ... ... ... ұлғаюымен байланысты пайда болады. Ол ұлттық шаруашылықтың дамуына қабылданатын бағдарламаларға сәйкес ықпал етеді. Бұл ретте салықтардың нысандарын таңдау, олардың ... алу ... ... ... мен шегерімдер пайдаланылады. Бұл реттеуіштер коғамдық ұдайы өндірістің құрылымы мен үйлесіміне, қорлану мен тұтыну көлеміне ықпал етеді. Сөйтіп, соңғы ... ... үшін ... және ... ... төлемдердің төмен үлес салмағы сипатты болып отыр, бұл олардың жеткіліксіз жиналымдығымен-салық салудан жалтарынумен түсіндіріледі.
Қайта бөлгіштік функция арқылы түрлі субъектілер ... бір ... ... ... ... Бұл ... іс-әрекетінің ауқымы жалпы ұлттық өнімде салықтардың алатын үлесі арқылы анықталады; ол ... ... ... дәрежесін көрсетеді: бұл үлес 1998 жылғы - 16,6% - дан 2008 жылы 22,0% - ға ... ... (ал ... ... ... алғанда -26,4%).
Жалпы қаржыларға сияқты салықтарға да бақылау функциясы тән, ол қаржылық көрсеткіштерді сандық ... ... ... ... ... салықтық төлемдерді төлеудің дұрыстығы мен уақыттылығын тексеруді қамтамасыз етуге жағдай ... ... ... ... ... мәні мен ... ... аша түседі. Жалпы қаржылық категория тұрғысынан салықтар қосалқы категория болып табылатындығын есте ... жөн, ... ... ... ... функцияларын каржының бөлгіштік функциясының құрамдас қосалқы функциясы ретінде қарастырған жөн.
Мемлекет салықтық саясатты - салық саласындағы ... ... ... оның ... кезеңіндегі әлеуметтік-экономикалық және басқа мақсаттар мен міндеттеріне қарай әзірленген экономикалық саясатка сәйкес жүргізеді.
2007 жылдан бастап салық саясаты экономиканың жекелеген секторларының ... іске ... және ... ... еркін дамуына кедергі келтіретін әкімшілік рәсімдеуді оңайлатуға бағытталган. Сонымен бірге қосылған құн салығының ... ... 2008 жылы 13%-ға ... ... ең аз ... ... ... отырып барлық жеке тұлғалар үшін 10% деңгейінде жеке ... ... ... ... ... ... бизнес субъектілері үшін патент негізінде 2% -ға дейін ... ... ... салық мөлшерлемесі төмендетілді, оңайлатылған мағлұмдама негізінде 3% -дық бірыңғай мөлшерлеме енгізілді.
Бұдан басқа дивидендтерге, жинақтаушы сақтандыру саласында қызметін жүзеге ... ... ... ... ... қос ... салу жойылды, Корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдерді есептеу ... ... ... ... ... ... саясаттың негізгі бағыты тұтынудың орталықтандырылған қоғамдық қорлары арқылы ... ... ... ... ... ... өзін ақтамаған қағидатынан шегіну бо - лып табылады. Бұл еңбек белсенділігін ... ... ... уәждемелік механизмі арқылы халықтың еңбекке жарамды бөлігінің табыстарын айтарлықтай көбейтуге мүмкіндік жасайды. Салық жүйесі арқылы қоғамның ... ... ... ... ... әрі ... қорғау қамтамасыз етіледі.
ұғымымен ұғымы тығыз байланыс - ты. ... ... ... ... ... құрудың және алудың нысандары мен әдістерінің, салық службасы органдарының жиынтығы әдетте мелілекеттің салық жүйесін кұрайды. Қазақстан ... ... ... ... ... кұру мен алудың нақтылы әдістерін белгілейтін, яғни салықтардың нақтылы элементтерін анықтайтын тиісті заңнамаларга негізделеді.
1991 жылға дейін, яғни КСРО ... ... елде ... экономиканы басқарудың әімшіл-әміршіл жүйесіне, бағаларға қатаң мемлекеттік реттеуге сәйкес ... ... ... ... ... ... басты кіріс көздерінің бірі болған айналым салығы тіркелген ... ... мен ... ... алу ... ... және мемлекеттік реттеп отыруға бағытталған болатын. Қазақстан егемендікке ие болғаннан кейін 1991-1995 жылдары қабылдаған бірқатар ... ... ... жаңа ... жүйесі қалыптасты.
1991 жылғы желтоқсанның 24-інен бастап біздің елімізде тұңғыш салық жүйесі жұмыс істей бастады. Ол заңға негізделді. Бұл заң са - лык ... ... ... ... мен алымдардың түрлерін, олардың бюджетке түсу тәртібін белгілеген алғашқы құжат еді. Осы заңға сәйкес Қазақстанда 1992 ... ... ... 1995 жылғы мамырға дейін салықтар мен алымдардың 43 түрі ... ... 16 ... ... 10 ... міндетті жергілікті салықтар мен алымдар, 17 жергілікті салықтар мен алымдар енгізілді. [7, 171-б ... ... ... 1995 ... басында са - лық реформасының ұзақ мерзімді тұжырымдамасын қабылдап, онда еліміздің салық жүйесі мен салық заңнамасын бірте-бірте халықаралық ... салу ... ... ... ... бай - ... 1995 ... сәуірдің 24-інде Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлығы шықты. Енді бұрынғы 43 ... мен ... ... ... ... саны ... 11 ... қалды, ал 1999-2001 жылдар аралығындағы өзгерулер мен толықтыруларды есепке алғанда олардың саны 18-ге дейін көбейді.
1999 жылы ... салу ... 26 % ... бой - ынша заңи ... ... ақы төлеу қорының 30% мөлшеріндегі сақтық жарналарының орнына (Зейнетақы қорына - 23,5%; міндетті медициналық сақтандыру қорына - 1,5%; Халықты ... ... ... ... ... ... ... ( 2001 жылдың шілдесінен мөлшерлеме 21%-ға дейін төмендеді, ал 2004 жылдан регрессивті мөлшерлемелер -20%-дан 7% -ға ... ... ... Егер 1998 жылы ... ... ... тыс ... үлесі 18,4 %-ды құраса, әлеуметтік салықтың үлесі 1999 жылы 17,9% - ды ... ... ... ... жаңа ... құн ... акциздер,сатудан алынатын салық жұмыс істей бастағаны белгілі.
Қосылған құн салығы (ҚҚС) айналым салығы мен сатудан алы - ... ... ... 1992 жылы 28% ... ... ... ... үшін-13 %, көпшілік қолды өнімдер(негізінен тамақтар) бойынша - 10% мөлшерде ... 2003 ... 1 ... ... 20 % және 16,67% болып белгіленді (ҚҚС-ты кіріктіретін мемлекеттік реттелетін бағалар мен тарифтер бойынша сатылатын тауарлар, қызметтер бойын - ша). 2002 ж. ... ... 16%, ... ... ... 2009ж.-12% болып белгіленді.
Пайдаға салынатын салық пайдадан төленетін төлемдер мен аударымдардың қорлар үшін төлем, пайданың бос қалдығының аударымдары ... 1991 жылы ... Оның ... 10 % - дан 70 % - ға ... ... жүйе ... ... нысандары мен қызметтің түрлерінің теңдігін қамтамасыз етпеді, жеңілдіктер көп ... бұл ... ... 1994 ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығына сәйкес салық салу объекті баланстық пайда- барлық шығындардың сомасына азайтылған барлық ... ... ... белгіленді.Салық мөлшерлемесі -30 %, ал банктік және сақтық қызметтен алына - тын пайда - 45 %, дивидендтер мен ... ... ... - 15 % ... ... 1 ... ... Салықтық кодекс салықтардың 11 түрін қарастырады, соның ішінде негізгі салықтардың бірі - ... ... ... заңи ... үшін 30% ... ... және төлеушілердің жекелеген санаттары және табыстардың түрлері үшін сараланған мөлшерлемелері (10 нан 20 %- ға дейін) енгізілді.
2001 жылғы 12 ... ... жаңа ... қабылданды, онда елдегі өзгеріп отырған экономикалық және әлеуметтік ... ... ... салудың қағидалары мен нормалары толықтырылып, өзгертілді.
2009 жылдың 1-қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының кодексі ... ... ... енгізілді. Кодексте салықты және бюджетке төленетін басқа міндетті ... ... ... және ... мен төлеу тәртібі жөніндегі биліктік қатынастар, сонымен бірге мемлекет пен салық төлеушінің арасындағы салықтық міндеттемелерді атқаруға ... ... ... ... ... ... кең ... сектордың қайтарымын арттыру есебінен экономиканың шикізаттық емес секторларына салық ауыртпалығы төмендетілген, жеңілдіктер жүйесі оңтайландырылған, салықтық әкімшілік ету оңайлатылған, кодекс нормаларын ... ... ... және ... ... ... ... жақсартуға, отандық, сондай-ақ шетелдік өндірушілер үшін де бизнес жүргізуді неғұрлым пайдалы етуге шақырады.
Салықтардың, оларды төлеушілердің, салықтарды алу әдістерінің, салық жеңілдіктерінің ... ... ... ... әжептәуір күрделі модельдері болуы мүмкін.
Барлық өркениетті елдерде салықтардың бүкіл жиынтығы әр түрлі қағидаттар мен белгілер бойынша ... салу ... және ... ... мен ... өзара қатынастары бойынша;
салықты алатын органға қарай;
пайдалану тәртібі бойынша;
объектінің экономикалық белгісі бойынша.
Бірінші белгі бойынша салықтар тура және ... ... ... ... - ... төлеушінің кірісі мен мүлкінен тікелей төленетін салықтар. Олар өз кезегінде нақты және жеке ... ... ... ... ... төлеушілердің мүлкінің (меншігінің) кейбір түрлеріне (үй, жер, кәсіп, ақшалай капитал және т.с.с.) салынады. ... тура ... - бұл жеке ... мен заңи ... табыстары мен мүлкіне салынатын салықтар. Нақты салықтардан айырмашылығы - жеке салық салу әрбір салық төлеушінің жеке ... мен ... оның ... ... ... салықтар - бағаға немесе тарифке үстеме түрінде белгіленген салық төлеушінің кірістері мен мүлкіне тікелей байланысты емес салықтар. Жанама ... ... құн ... ... ... ... ... сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметтен түсетін түсімдер де ... ... ... экспортқа және импортқа салынатын салық түріндегі кедендік кірістер, ішкі рынокта ... ... ... мен олардың фактуралық құнының айырмасы) жатады.Жанама салықтар мемлекеттің ... ... ... ... ... қолдану баға белгілеудің үдерісіне жағымды ықпал жасауы және тұтынудың құрылымына әсер етуі мүмкін.
Жанама салықтар салудың мәні ... ... ... ... қызметтің тарифіне) қосылатындығында, кіріктірілетіндігінде. Бұл жағдайда салықты тауардың (қызметтің) нақты тұтынушысы төлейді, алайда тұтынушы мен мемлекет арасында ... ... ... ... және оган ... ... органга қарай орталық (жалпымемлекеттік) және жергілікті салықтарды ажыратады.
Пайдалану тэртібіне қарай барлық салықтар жалпы және мақсатты (арнаулы) болып ... ... ... ... деңгейлердегі бюджеттерде шоғырландырылады және жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қаржыландыруға ... ... ... белгілі бір арналымы болады (мысалы, бұрын Жол қорын қалыптастыруға пайдалынылатын көлік құралдары ... ... ... алу ... экономикалық белгілері бойынша табысқа салына - тын салықтар және тұтынуға салынатын салықтар болып ажыратылады.
Табысқа ... ... ... ... са - ... кез ... объектіден алған табыстарынан алынады. Тұтынуға салынатын салықтар - бұл тауарлар мен қызметтерді тұтыну кезінде төленетін шығынға ... ... салу ... ... алу және ... ... ... қарай салық алудың мынадай төрт әдісі қолданылады: кадастрлық, салық ... ... ... ... алу ... ұстап қалу, патенттік негізде.
Кадастрлық әдіске сәйкес салықты есептеу мен оны алу, са - лық салу ... ... ... есепке алмай табыстылық (жер салығы, мүлік салығы) нормасын көрсете оты - рып, ... ... ... ... асырылады.
Мағлұмдамада салық төлеуші табыстың мөлшерін, қажетті жеңілдіктерді, шегерімдерді көрсетеді және салық сомасын есептеп, төлейді.
Үшінші әдіс бойынша салық төлеуші ... ... заңи ... ... одан ... табыс алынған жерде есептеп, ұстайды (төлейді).
Анықтау мен олардың көлемдерін есепке алу қиын қызметтің саналуан түрлерінен алған табыстары үшін ... ... ... ... салу ... және ... ... салуға байланыс - ты объектілер туралы ақпаратты қорытындылау және ... ... ... ... мен ... ... басқа міндетті төлемдерді есептеу және салықтық есептемені жасау мақсатында салық төлеушінің (салық агентінің) есептік құжаттаманы жүргізу үдерісі ... есеп деп ... [7, 174-б ... ... ... ... салықтық есепті жүргізуді салық заңнамасында белгіленген тәртіппен және шарттарда есептемелер әдісі бойынша жүзеге асырады.Есептемелер әдісі бойынша табыстар мен шегерімдер ақы ... ... ... жұмысты орындау, қызмет көрсету, тауарларды өткізу және мүлікті кіріске алу ... тиеп ... ... ... есепке алынады. Бұл әдіс салық службалары үшін қолайлырақ және оны Қазақстанның ... ... ... ... ... үшін оның кемшілігі - салықтық төлемдер жеткізілім ... ... ... жағдайда да аударылуы тиіс, бұл айналым қаражаттарын оқшауландыруға ұрындырады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесі ... ... және ... түрлерін, салықтық қатынастарды реттейтін құқықтық нормаларды және салық службасының органдарын (Қаржы министрлігінің Салық комитеті мен оның жергілікті органдарын) ... ... ( ... ... ... есептің негізінде са - лық кезеңінің қорытындылары бойынша салық салу обьектілері мен салық салуға байланысты ... ... және ... және ... ... ... ... есептейді.
Салық төлеуші (салық агенті) салықтық есептің негізінде са - лық кезеңінің қорытындылары бойынша салық салу ... мен ... ... ... объектілерді айқындайды және салық пен бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдерді есептейді.
Салық салудың әр ... ... ... ... ... ... асыратын салық төлеуші қызметтің мұндай түрлері бойынша салықтық міндеттемелерді ... ... са - лық салу ... және ... ... ... ... объектілердің есебін бөлек-бөлек жүргізуі тиіс.
Қазақстан Республикасында салық салу практикасында әр түрлі салықтар, алымдар және салық ... ... ... ... ... ... ... Корпоративтік табыс салығы.
-Жеке табыс салығы.
-Қосылған құн салығы.
-Акциздер.
-Экспортқа рента салығы.
- Жер қойнауын пайдаланушылардың мен арнаулы төлемдері мен ... ... ... ... ... салығы.
- Жер салығы.
- Мүлік салығы.
- Құмар ойын бизнесі салығы.
- Тіркелген ... ... жер ... төленетін басқа міндетті төлемдер: Мемлекеттік баж Тіркеу алымдары:
- Заңи тұлғаларды, олардың филиалдары мен өкілдіктерін мемлекеттік (есептік) тіркегені, сондай-ақ оларды қайта ... үшін ... Жеке ... ... ... үшін ... Жылжымайтын мүлікке құқықтарды және олармен жасалған мәмілелерді мемлекеттік тіркегені үшін алым.
- Жылжымалы мүлікке кепілдікті және кеменің немесе жасалып жатқан кеменің ... ... ... үшін ... ... құралдарды және жиілігі жоғары құрылғыларды мемлекеттік тіркегені үшін алым.
- Көлік құралдарын, сондай-ақ оларды қайта тіркеуді мемлекеттік тіркегені үшін алым.
- Дәрілік ... ... ... қайта тіркеуді мемлекеттік тіркегені үшін алым.
- Туындылар мен сабақтас құқықтар объектілеріне құқықтарды, туындылар мен сабақтас құқықтар объектілерін пайдалануға ... ... ... ... үшін ... ... ... құралдарын мемлекеттік тіркегені (есепке алғаны) үшін алым.
Алымдар:
- Автокөлік құралдарының Қазақстан ... ... ... жүру ... ... алынатын алым.
- Жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқығы үшін лицензиялық алым.
-Телевизиялық және радиохабар ұйымдарына радиожиілік ... ... ... беру үшін ... Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы.
- Жер бетіндегі көздердің су ресурстарын пайдаланғаны үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... пайдаланғаны үшін төлемақы.
- Орманды пайдаланғаны үшін төлемақы.
- Ерекше қорғалатын табиғат аумақтарын пайдаланғаны үшін төлемақы.
- Радиожиілік спектрді ... үшін ... ... және (немесе) халықаралық телефон байланысын, сондай-ақ ұялы байланысты бергені үшін ... Кеме ... су ... ... үшін ... Сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру үшін төлемақы. Сөйтіп, ... ... ... ... және ... ... төлемдердің түрлері бойынша тым сараланған. Салықтардың және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдердің сомасы Бюджеттік кодекс пен тиісті ... ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен тиісті бюджеттердің кірісіне түседі. Салықтық катынастарды реттеуші құқықтық ... ... ... ... және ... ... ... [7, 176-б ]
Салық службасының органдары уәкілетті мемлекеттік органнан және ... ... ... ... органдарына уәкілетті органның облыстар, Астана және Алматы қалалары бойынша, аудандар, қалалар және қалалардағы аудандар бойын - ша аумақтық бөлімшелері,сондай-ақ ... ... ... ... ... ... Арнаулы экономикалық аймақтар құрылған жағдайда бұл аймақтардың аумағында салық органдары құрылуы мүмкін.
Салық службасы органдарының міндеттері мыналар бо - лып ... ... және ... төленетін басқа міндетті төлемдердің толық және дер кезінде түсуін қамтамасыз ету; жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетахы жарналарының және Әлеуметтік сақтандырудың ... ... ... ... ... және дер ... ... қамтамасыз ету; салық төлеушілердің салықтық міндеттемесін, салық агентінің салықтарды есептеу, ұстау және ... ... ... ... ... ... ... асыру; Қазақстан Республикасының салықтық саясатын іске асыруға катысу; өз құзыры шектерінде Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету; ... ... ... ... ... ... ... айтылғандай, Салық службасының органдары уәкілетті мемлекеттік орган мен салық ... ... ... облыстар, Астана және Алматы қалалары бойынша, қалалар мен аудандар бойынша уәкілетті органның аумақтық бөлімшелері, сондай-ақ уәкілетті органның ... ... ... ... ... тиісті жоғарғы салық службасы органына тікелей сатылас бойынша бағынады және жергілікті ... ... ... ... ... органдарына басшылық жасауды жүзеге асырады,
және ұғымдарын ажырата білген жөн: бірінші жағдайда - бұл экономикалық және ... ... ... - ... ... пайдалана отырып салық төлемдерін өндіріп алу (есептеу және алу) үдерісі.
Салық ... ... ... ... ... ... яғни салық түрлерінің нақты атауларын, сондай-ақ оларды қолданудың тәртібі мен әдістерін, іс-әрекетінің тәсілдерін қамтитын салықтық механизмді құруға және оның ... ... ... ... ... ... элементтерден туратын арнаулы салық нұсқаулығы қолданылады.
Салық салудың негізгі элементтеріне мыналар жатады: салық объекті, салық субъекті, салық салынушы, ... салу ... са - лық ... ... ... салықпұл, салық жеңілдіктері, төлеу мезгілі мен тәртібі, салық толеушілер мен салық органдарының құқықтары мен міндеттіліктері, салықтың төленуін бақылау, салық ... ... үшін ... ... ... Салықтардың және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдердің жекелеген ... ... ... ... ... салық кезеңі деп түсініледі, ол аяқталған соң салық салу ... ... ... ... ... ... ... салықтар мен басқа міндетті төлемдердің сомасы есептеледі.
Салық субъекті немесе салық төлеуші - ... және бюд - ... ... ... ... тұлға, алайда рыноктық меха - низм арқылы салық ауыртпалығы басқа тұлғаға - ... ... ... мүмкін.
Салық агенті - төлем көздерінен ұсталатын салықтарды есептеу, ұстау және аудару жөніндегі міндет жүктелген жеке кәсіпкер, жекеше нотариус, адвокат, заңи ... ... ... ... ... Республикасында тұрақты мекеме, филиал, өкілдік арқылы жүзеге асыратын бейрезедент.
Салық салынушы - нақты салық ауыртпалығы (салық ... ... жеке ... ... ... ... яғни ... азаматтары.
Салық объекті. Мүлік пен іс-әрекеттер салық салу обьекті және (немесе) салық салуға байланысты объекті болып табылады, ... ... ... және ... ... ... ... салықтық міндеттемесі туындайды.
Салық көзі салық төленетін табыс болып табылады; бірқатар ... ... ... ... ... ... ... мен көздері дәл келеді; бірқатар жағдайларда салық көзі салықты төлеу үшін ... ... ... мүліктің бір бөлігі болуы мүмкін.
Салық базасы. Салық базасы - салық салу ... ... ... ... өзге ... олардың негізінде бюджетке төленуге тиіс салықтар және басқа міндетті төлемдердің сомасы анықталады.
Салықтың негізгі базасы мыналар болып ... ... ... ... ... корпоративтік табыс салығы мен жеке табыс салығы жатады;
* тауарға ... ... Олар ... құн салығын, акциздерді, кеден баждарын кіріктіреді;
* капиталга салынатын салық. Оған жер салығы, мүлік салығы және басқалар жатады.
Салық өлшемі - ... үшін ... ... ... өлшеу бірлігі (1 теңге, 1 метр, жердің 1 гектары, тауарды өлшеу бірлігі және басқалары).
Салық мөлшерлемесі. Салық мөлшерлемесі ... салу ... ... ... ... ... ... салықты және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдерді есептеу бойынша салықтық міндеттеменің шамасын білдіреді. Ол салық салу нормасын сипаттайды және ... ... ... ... пайызбен немесе абсолюттік сомамен белгіленеді; салық төлеушінің табысына пайыздармен тұлғаланатын мөлшерлеме салық квотасы деп аталады. [29, 88-б ... салу ... ... ... ... ажыратады:
Тұрақты (берік) салық мөлшерлемесі, табыс көлеміне қарамастан салық салу бірлігіне абсолюттік сомада белгіленеді (мысалы, мұнайдың 1 ... ... 1 ... ... ... ... ... үш түрі болады: үйлесімді, прогрессивті және регрессивті.
Үйлесімді салық мөлшерлемесі. Ол салық объектісіне (оның мөлшерін саралаудың есепке алмай) бірдей ... ... ... ... Прогрессивті салық мөлшерлемесі, табыстың артуына карай мөлшерлеменің өсуін қажетсінеді. Нәтижесінде салық төлеуші салықтың үлкен абсолюттік сомасын ғана ... ... ... оның үлесін де төлейді.
Регрессивті салық мөлшерлемесі. Табыстың кемуіне қарай мөлшерлеменің төмендеуін қажетсінеді және табысы көп тұлғаларға ... ... ... ал ... аз ... ... ... түсіреді.
Рыноктық экономика жағдайларында мөлшерлемелер салық төлеушілердің төлем қабілеттілігі мен жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қамтамасыз ету ескеріле отырып пайдаланылады. Мөлшерлемелер ... ... ... және ... ... ... ... бюджетті бекіту кезінде түзетілуі мүмкін.
Салықпұл - субъектінің бір ... ... ... сомасы.
Салық режимі - салықтарды және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдерді төлеу жөніндегі барлық салықтық міндеттемелерді ... ... ... ... қолданатын салық заңнамасы нормаларының жиынтығы.
Салық жеңілдіктері - заңнамаға сәйкес төлеушілерді салықтан толық немесе ішінара ... ... ... ... жатады:
инвестициялық салық преференциялары - қызмет түрлерін жүзеге ... ... ... ... өндірістік арналымның үймереттері мен ғимараттары, мәшинелер мен жабдықтар құнының шегерімдеріне ... ... ... ... заңи ... ... ... салық префи - ренциялары қарастырылған Преференциялар стандарттау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган бекіткен экономикалық қызмет түрлерінің ... ... D ... қарастырған қызмет түрлері бойынша беріледі;
салық салынбайтын ең төменгі мөлшер (минимум)-салық салудан толық босатылатын салық объектінің ең аз ... ... ... ... игерімдер (асыраудағы жандарға, мүгедектерге - халықтан алынатын табыс салығы бойынша; күрделі қаржыларға, әлеуметтік объектілерді ұстауға, табиғат қорғау шараларына жұмсалатын ... ... - ... ... ... бойынша және т.б.);
салық салынатын табыстың құрамына кіріктірілмейтін сома ... ... ... ... жәрдемақы, халықтан алы - натын табыс салығы бойынша өтемақы төлемдерінің сомасы);
салық салудың жеке ... мен ... ... үшін салық мөлшерлемесін төмендету.
Салық жеңілдіктеріне сонымен бірге төлеу мерзімін ұзарту және салық бойынша бересіні ... ... да ... ... - салықтар бойынша заңмен белгіленген жеңілдіктердің іс-әрекет ететін ... ... ... мен ... ... ... мен міндеттіліктері билік пен басқару органдарының салық заңнамасымен реттеледі.
Салықтар мен басқа міндетті төлемдерді өндіріп алудың (төлетудің) дұрыстығына ... ... ... ... ... жері ... ... қызмет орны бойынша мемлекеттік салық службасы жүзеге асады.
Салық органдарының және олардың лауазымды тұлғаларының міндеттері, құзыры, ... ... ... төлеушілердің құқықтары мен мүдделерін бұзғаны үшін жауапкершілігі мемлекет заңнамасымен айқындалады. [29, 270-б ]
Салық заңнамасын бұзған ... ... ... ... сомасын, төмендеткен табыстарын төлеттіріп алу, бұзу ауыртпалығына қарай үлестік немесе еселенген көлемде айыппұлдар, бюджетке төленетін төлемдер мерзімін өткізіп алғаны үшін ... ... ... қолданылады.
3.2 Салықтық заң шығарудың мақсатты бағытталуы
Салықтық заң ... ... ... ... ... үкімет органдарының және басқарудың құқықтық қызметтердің кешенінің ұсынушы болып есептеледі. Бұл көзқарастан, халық аймағындағы ... - бұл ... қоса ... ... реттеу, жоспарлау және бақылау кезінде салықтық техниканы жүзеге асырудағы құқықтық нормалар.
Қазіргі экономистердің анықтауы бойынша, ... ... ... саясаттың бөлігі болып табылады. Салықтық саясаттың мазмұны мен мақсаты қоғамның әлеуметтік- экономикалық құрылым мен үкімет басындағы ... ... ... ... ... негізделген салықтық саясат салықтық жүйе арқылы орталықтанған құралдарды оптимизациялаудың ... ... ... ... экономистері салықтық саясатты бөлек бөлмейді және мемлекеттің өзінің қызметтері мен міндеттерін орындауын салықтар арқылы жүзеге асырудың қаржыландыруын түсіндіруімен, мемлекеттік шығындардың ... ... ... ... ... ... ... көлемдерінің және инфляция қарқынының өзгеру деңгейіне бағытталған үкіметтің арнайы шешімдерінің нәтижесінде мемлекеттік шығындардың, мемлекеттік бюджеттің, салықтарының және сальдо мөлшерлерінің ... ... ... ... ... фискалды деп атайды.
Дискрециялық емес фискалды саясат - бұл сондай-ақ жалпы ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі. Мұндай саясат тұрақтандырылған ықпал көрсететін ЖҰӨ өсу (кему) мерзіміндегі мемлекеттік бюджетке таза салықтық түсімдердің автоматикалық көбеюін (азаюды) болжайды.Нақты ... таза ... ... бюджетке салықтық түсімдердің мөлшерінің және үкіметтің төленген трансферттер сомасының арасындағы айырымын айтады.
Мысалы, Юткина Т.Ф. салықтық саясатты деп анықтайды. [7, 171-б ... ... ... ... мен ... ... ... және экономикалық мақсатқа сай тактикалық және стратегиялық құқықтық ... ... ... ... ... жүргізудегі бастапқы нұсқама болып тек қана құқықтық тәртіпті ... ету, ... ... ... төлемдерді төлету емес, сонымен қоса салық салудың ықпалының астында жиналған шаруашылық - экономикалық қатынастарды ... ... ... ... ... ... - бұл ... заңдардың ұйғарымның автоматикалық орындалу тиіс, оларды жетілдіру.
Салықтық саясат келешекке есптеумен жүргізілген салықтық стратегия, ал нақты ... - ... ... ... және ... ... егер ... қоғамдық, корпоративтік және жеке экономикалық ынталарды келістіруге ұмтылады. Жиі, мемлекеттің басқарушысымен әрекет қылған нақты кезеңде ... ... ... ... тактикалық қадамдар экономикалық дәлелденбеген. Бұл тек қана ... ... ... кері әсер келтірмей ғана қоймай, сонымен қоса мемлекеттің экономикалық бағытын деформациялайды. Салық саласындағы Ресейдің әйгілі экономисті ... Д.Г. деп ... Онда ... ... - қайшылық шалғындық салынған: бір жағынан, экономика субъетілерінен жеткілікті қаржы ресурстарын айыруды ... ету, ... ... - бұл ... ... ... ... төмендеуін ұйғармау. Бұл парадоксты шешу орынды компромисс есебінен қамтамасыз етіледі - деп, өз жұмыстарында Соколинский В.М. ... ... ... ... ... ... жинақталған: .
Бірақ ең қысқа анықтама сөздігінде берілген, ол ретінде салықтық саясатты сипаттайды. [29, 173-б ... ... ... қатынастар жағдайында өндірістің құрылымының өзгеруін, территориалды экономикалық дамуын, халықтың табыстылық деңгейін ... ... ... ... қайта тарату үшін мемлекетпен салықтық саясат қолданылады.
Салықтық саясаттың міндеттері келесілерге бағытталады:
а)өзінің қызметтері мен міндеттерін орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығын реттеу үшін жағдайларды жасау;
в)нарықтық қатынастардың процессінде пайда болған халықтық табыс ... ... ... ... ... өзектілігі мен тақырыпта анықтаудың өзі қоғамымыздағы келесі мәселлерге жол табу: ... және ... даму ... қаржымен қамтамасыз етуді молайтудағы әлеуметтілік - экономиканың қарқынды дамуына мүмкіндік туғызу, жергілікті бюджет мүмкіншілігін арттырудағы олардың өз кірістері мен ... ... ... ету ... ... ... бюджеттің трасферттік қаржылану мүмкіншіліктеріндегі бей-берекеттілікті жою, салық салу мен салық төлеуден жалтару сыбайластық ... жол ... ... ... ... ... ... қызметін тиімді ұйымдастырудың теориялық мәселелерін енгізу және салықтық түсім жоспарының жоғарылауының ... ... ... ... әдістемелігін жетілдірудегі салық қызметкерлерінің қызметіндегі құзыретін жоғарылату, салық заңдылық ... ... ... ... ... ... жүргізуді орындау, салықтық бақылауды ұйымдастыруды жетілдіре түсу және оны басқару саясатына арнайы ғылыми негіздеме жасау арқылы ... ... ...
Бүгінгі күннің ең негізгі талабы "Көлеңкелі экономика мен ... ... ... ... ... ... даму ... орындау. Ол үшін әрқашанда бақылау жүйесіндегі тексеру, талдау әдістерін ... ... ... оны тек ... ... ... білу ... туындап отыр.
Экономиканың дамуындағы жалпы ішкі өнім үлесіндегі қосымша құн өскен сайын бюджет көздері толықтанып, халықтық әлеуметтік және ... ... ... ... үшін нарықтық қатынастардың құқықтығы күшейе түсуіндегі барлық бағыттарды бақылау жүргізу әділеттіліктің негізгі даму бағыты. Сайып келгенде, зерттелінген мәселенің ғылыми және ... ... зор ... бірі ... айта ... ... ... экономист ғалымдардың еңбектерінде салық тақырыбы, оның маңыздылығы, қоғамның дамуындағы рөлі, ... ... ... кең және терең зерттелген. Сонымен бірге тәжірибеде теориялық жағынан ... және ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулер жарияланып жүр. Ғалымдар мен практиктердің жұмыстарында қаржылық ... ... ... қамтылғанымен салықтық бақылау туралы өте аз зерттелген. Тіптен салықтың бақылау функциясы деген түсініктің өзі кейіннен ... ... ... орай ... ... ... оның еліміздің салық жүйесіндегі орны мен маңызы, тәжірибе жүзінде ... ... ... ... ... қамтылмаған. Мемлекеттің қаржы және салық саясатын жетілдіру мәселелерін зерттеуге өз еңбектерін арнап, сол арқылы экономика ... ... үлес ... ... ... мен заңгерлерді айтуға болады: А.Герун, А.И.Худяков, А.К.Арыстанова, Б.Б.Шермухаметова, Б.Ж.Ермекбаева, ... ... ... ... ... ... З.Атығаева, К.А.Сержантов, М.Т.Оспанов, М.Х.Тусеева, С.С.Сатубалдин, А.А.Нурумов, А.Б.Зейнельгабдин, А.Смит, А.Соколов, А.Тривус, В.Д.Ли, Г.А.Лесбеков, Г.Карагусова, Д.Г.Черник, Е.В.Порохов, К.А.Аттапханов, К.Ә. Сағадиев, К.К.Ильясов, М.Б.Кенжегузин, ... С.Г. ... ... ... және тағы ... ... салық жүйесінің бақылау қызметі мен мемлекеттік қаржылық бақылауының көпжақтылығы және мәселелерінің күрделілігі оның әрі ... ... ... ... ... жоғары келтірілген мәселелер зерттелетін тақырыптың таңдалуына, мақсатына және ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың осы бөліміндегі мақсаты салықтық заңдардың ұйымдастырудың теориялық және әдістемелік ... ... ... ... ... ... ретінде мазмұнын, мақсатын және мүдделі міндеттерін ашу үшін әдебиет көздерін зерттеу және мәліметтер мен деректерді, ... елеу ... оның ... теориялық сипатын беру, салықтық бақылауды ұйымдастыруды жетілдіруге, тиімділігін арттырудың ... ... және іс ... ... ...
Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін төмендегідей міндеттер қойылды:
* салық салу және салық төлемдерін ... ... ... зерттеу;
* салықтық бақылауды ұйымдастырудың экономикалық маңызы мен объективті қажеттілігін ашу ... ... және ... ... ... молайту арқылы бюджет тапшылығын азайту;
* салықытық бақылаудың ... және ... ... ... ... ... ... жасау арқылы бақылауды күшейтудің талаптандыру жолдарын ұсыну;
* салықтың бақылаулық қызметінің мазмұнын, ... ... ... ... ... ... ... бірге мәні мен ұйымдастыру принциптерін жетілдіру;
* салықтық бақылауды ұйымдастыру мен бюджетке түсетін төлемдерді бақылаудың жүргізілу тәртібі мен оның ... ... ... ... ... ...
* ... органының жұмысын негізге ала отырып салық бақылауының ұйымдастырылу ісін және әдісін жетілдіру ... ... ...
* ... ... салық комитеттеріндегі ұйымдастырылуы мен ақпараттық даму деңгейіне баға беру және болашағын зерттеу ... даму ... ...
* ҚР ... ... ... ... жетілдіру мен тиімділігін арттыру бойынша нақты ұсыныстар жасау және оларды негіздеу;
* Салықтан жалтарудағы көлеңкелі экономиканың көлеңкелі капитал жасауға жол ... ... ... ... ... есепке алу.
Қазақстан Республикасындағы салықтық қатынастар мен салықтық бақылаудың заңдық негіздеріне сүйене отырып, оның ... ... ... мен ... ... ... ...
Осыған орай, Қазақстан Республикасы және Оңтүстік Қазақстан ... ... ... бақылауды ұйымдастыру және оны жүзеге асырудың құқықтық базасы зерттеудің объектісіне алынған.
Қазақстан Республикасы ... ... ... Азаматтық Кодекс тағы басқа заңдар мен нормативтік құқықтық актілер (оларға түсіндірмелер) мен әлемдік экономика ғылымының классиктерінің, Ресей және Қазақстандық ... мен ... ... ... ... ... байланысты әр түрлі нысандағы есептілік мәліметтері қолданылған.
Қазақстан ... ... ... ... ... мен ... материалдар, сонымен қатар ғылыми конференциялар мен кезеңдік баспалар материалдары кеңінен қолданылды.
Салықтық заңдардың қызметі мәселесі және оның тиімділігін ... ... ... жұмыстардың алғашқыларының бірі және салықтық бақылауды ұйымдастырудың қазіргі іс жүзіндегі барысы жан-жақты ғылыми жолмен зерттелініп, оның ерекшеліктерімен жетіспеушіліктері ... ... ... ... практикалық талдауларды негізге ала отырып салықтық бақылауды экономикалық категория ретінде оның әрі қарай құзыреттік құқықтық қызметтерін жетілдіру бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... бірқатар жаңалық ретінде мұнадай нәтижелер алынды:
* салық бақылауының тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... салық комитетінің жұмысын ұйымдастыруда жаңа технология мен әдістер мүмкіндіктері және бағыттары көрсетілген оның ішінде бақылау жоспары мен орындалуы негізінде ... ... ... ... ...
* ... қызметкерлері мен төлеушілер арасындағы жұмыс істеуді ұйымдастыру бағыттарында: кеңінен ақпарат ... ... ... беру ... ғылыми негізделген;
* салық органдары мен басқа мекемелер, және де басқа салық комитеттерімен жүйеаралық өзара ақпарат алмасудың бірыңғай ақпараттық ... ... ... ... ... жүйесін басқару бағыттарындағы салық органдары бақылау құзыретінің құқықтық қатынастарын күшейту;
* салық төлеушілердің жағдайындағы ... ... ... тиімділігіне кешендік баға беру үшін салық органдарының жұмысының бақылаудағы бағалы көрсеткіштерін қолдану мүмкіндіктеріне сипаттама беру ... оның ... ...
* ... ... ... басқару жүйесіндегі салық механизмінің функционалды элементі ретінде қарастыру.
Дипломдық жұмыстың қорғауға шығарылатын тұжырымдары:
* ... ... ... ... ... ... ... жасау;
* салықтық бақылауды жүргізудегі оның жай-күйін талдау әдістемелігін енгізуді пайдалану арқылы сараптауды күшейту;
* ... ... ... енгізу: бақылау аралығы бақылау коэффициенті, ондағы берешек және алашақ қарыздарды басқару;
* салық комитеттерінің бақылау қызметтерін жүргізу құзыретті ... ...
* ... ... ... ... ... бақылаудың есебін енгізу және есеп берудің стандарттық нысанын енгізу.
Салық салу және салықтық ... ... және ... негіздері. Нарықтық қатынастары дамыған елдерде салықтар экономика мен әлеуметтік хал-аһуалын тұрақты дамытудағы реттеушілік қасиеттері ... ... ... тікелей басқару әдістері ретінде қолданады. Салықтардың жәрдемімен мемлекет қоғамдық қасиеттілік пен ресурстар арасындағы, ... ... ... ... қол жеткізіледі. Салықтардың арқасында экология жағынан зиянды өндірістердің кеңейуіне айыппұлдар мен шектеулер енгізе отырып, табиғи байлықты тиімді пайдалануын қамтамасыз етеді. ... ... ... даму ... даму ... ... қамтамасыз ету және азаматтардың табыстарының деңгейін теңестіру мүмкіншілігіне ие болады.
Салық ауыртпалығын жеңілдетуді жүргізу әртүрлі меншіктегі экономиканың өсу мүмкіндігін ... ... ... экономиканың қысқарып, болашақтағы экономиканың өсімі негізде бюджеттік кірістердегі салық түсімдерін молайту.
Демократиялық мемлекеттің негізгі белгілерінің бірі болып қоғамда ... ... ... мен ... ... ... салықтың мәдениетінің бар болып саналатындығы баршаға мәлім. Сол себептен, өкілетті және ... ... ... ... ... және кепілі мен бас идеологы ретінде қатысушылардың барлық топтардың мүдделерін үнемі есеп аалып отыруы керек. Қабылданған ... ... ... іске ... ... ... ... мен салық мәдениет белгісінің төмен болуынан деп айтуға болады. ... біз ... ... іске ... ал экономика көлеңкелі бизнеске ұшырап отырмыз. Көлеңкелі экономиканың көлемі ұлғайған сайын салық есебінің кемуінде бюджет көздері ... ... ... бюджет жетістіксіздігіне трансферттік жабу бюджет көздерін молайту емес керісінше тұтынушы психологиясын туғызуда.
Келесі ... ... ішкі ... ... жаңа пайда болған субъектілік негізгі қорлардың (жеке ... ... үй ... ... ... да ... салық салымы мен алымында жете бағаланды.
Қорыта келгенде, мемлекеттің де, салық төлеушілердің де мүдделеріне ... ... және ... ... ... ... төлеудің заңдық дұрыстығы мен уақтылығын үнемі бақылап отыруы қажет. Салықтық бақылау жүргізудің түрлерімен үлгілеріне мыналар жатады:
* салық төлеушілерді тіркеу ... мен жеке ... ...
* ... келтірілген бақылау (салықтық есеп беру бойынша салық заңдарын бұзуды ... ...
* ... ... моноторингі (нақты салық салынатын мөлшерді анықтау үшін салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ...
* салық төлеушілер тарапынан ережелердің сақталынуын бақылап бақылау жасау (фискалдық жадысы бар бақылау; акциздік тауарлардың жеке ... ... ... ... ... ... ... тексеру; кешенді, тақырыптық, қарама-қарсы, рейдтік; салық кодексінің 17 бөліміне сәйкес бақылаудың басқа түрлері).
Мемлекеттік бақылау түрлері, оның ішінде мемлекеттік қаржы ... ... ... содан кейін ғана мемлекеттік салық экономиканың және әлеуметтік қайта құруға сәйкес шешімдер мен ережелер бекітіледі. Олардың ... ... алға ... ... ... ... ... тұрақтылығына азаматтардың өмір сүру деңгейін көтеруге және қауіпсіздігіне қол ... ... ... деп - ... ... яғни ... ... заңдылық нормативтік актілерді т.б. орындалуын қадағалау.
Салық бақылауын жүзеге асыру - іс ... ... ... іс әрекетіне бағытталып, ақша қорларын құюға кететін және осы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Салық бақылаудың субъектісі - мемлекеттік салық қызметі, яғни тек ... ... ... ... бар ... - ... ...
Салықтық бақылау объектісі - салық ... ... ... ... ... тұлғалар. Олар салық төлеушілер, салық агенттері, банктер, салық төлеуші туралы ақпараттары бар ... ... ... пәні - ... салық заңдары, Салық Кодексі, заңдылық нормативтік актілер және де ресми құжаттар ... ... ... тиіс ...
Салық бақылаушының мақсаты - салық заңдарын ... ... ... ... ... ... ... өз міндетін санасыз орындалғанын анықтау; айыптарды анықтау және оларды заңда бекітілген жауапкершілікке тарту; салық заңын бұзушылықты жою; қарыздарды өтеу бойынша ... ... ... ... ... ... ... заңын бұзушылықтың алдын алу.
Салық бақылауды жүзеге асыру нысаны тікелей бақылау, сырттай бақылау болып бөлінеді. Тікелей салық ... ... - ... ... ... құжаттарымен, салықтық есепке қатысты құжаттарды тексеруін талдау жасайтындығымен сипаттауға болады. Оның құжаттық, рейдтік, ... ... бар. ... ... ... - ... ... мен объектісі тексеру жүргізу кезінде байланысқа түспей сырттай жүргізіле беретіндігімен ... ... ... ... өткізу уақыты - алдын-ала, қазіргі және ағымдағы немесе кейінгі түрлері болады. Салықты бақылаудың ішкі және сыртқы болып бөлінді, ... ... бір ... ... ... ... ведомства аралық бағытттарға байланысты. Салықтық бақылау - салықтық тексеру немесе тапсыру мақсатындағы ... ... ... ... тексерілетін салық төлеуші туралы ақпараттарды жинау, жинаған ақпараттарды бағалау. Жинаған ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... көздеріне қарай салықтық тексеру құжаттық жәнеіс жүзінде деп ... ... ... - ... ... және сапалық жағдайларын зерттеу лабораториялық сараптама мен әртүрлі әдістер нәтижелерін шығару.
Салық әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Бұл ақпараттық жүйе салықтық тексерулерді жүргізуді және жоспарлауды автоматтандыруға мүмкіндік береді. Салықтық тексеру ... ... ... жүргізу, тексеру нәтижелерін рәсімдеу, анықталынған салық заңын ... жою үшін ... ... орындалуын бақылау мерзімдерінен тұрады.
Салық кодескі бойынша салықтық тексерулер:
* ... ... ... ... ... ... ... тексеру);
* рейдтік тексеру (салық органының тіркеу есебіне тұруы, бақылау-кассалық аппараттарын дұрыс қолдану, лицензия және бір жолғы ... ... ... ... ... ...
* хронометражды зерттеу (салық төлеушінің нақты табысы мен оны алуға кеткен нақты шығынын білу мақсатында салық органы жүргізеді).
Салық менеджменті - ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдастыру - салық төлеушінің салық міндеттерін салық органы тарапынан заң ... дер ... ... ... ... ... - салық төлеуші тіркеуге тұрған сәттен бастап салық кодексіндегі баптарға сәйкес салық түрлеріне ... ... ... байланысты сол салық түрінің міндеттемелері Салықтық бақылау салық сомасын есептелінуін бақылау, есептелген салық сомасынан бюджетке өз ... және ... ... ... ... ... бар. Бақылау объектісіне қарай салық төлеушілер жеке тұлға мен ... ... деп ... ... ... менеджментінің құрамдас бөлігі оны өндіру мен салу кезіндегі ... ... ... ... табылады. Салықтық бақылаулдың ұйымдастыру барысы ғылыми негізделеді. Мысалы, салықты салуды ұйымдастыруда: есептелінетін салықты болжау мен жоспарлау, ... ... ... сомасы және оны талдау, салық сомасының есептелінуін бақылау; салықты өндіруді ұйымдастыру: бюджетке түсетін ... ... мен ... төленуге тиіс сомма мен оны талдау, салық соммасының ... ... ...
Салықтық бақылауды ұйымдастырудың қазіргі кезеңдегі жағдайына талдау жасау. Экономикалық және құқықтық әдебиеттерде салықтық бақылаудың мәні тек салық заңдылықтарын сақаталуындағы ... ... мен ... бақылау деген тұжырнама кеңінен таралған. Бұл көзқарастар салық органдарының өздігінен шынайы өркениет жасамауына негізделінеді. ... ... ... ... ... салық заңдарынан тұрақсыздығы салдарынан, салық комитеті жұмысын ұйымдастырудағы мәселелердің туындауынан,салық төлеушілердің салық жүйесіне деген теріс ... ... көп ... тап ... Бұл ... бақылауды ұйымдастыру және әрекет ету барысында көрініс беруде. Бірақ ... ... ... ... ... ... бақылаудың мағынасы, оның экономикалық және қоғамның әлеуметтік салаларына әсері туралы салыстырмалы түрде бірқатар ... ... оны әрі ... ... ... ... көруге болады. Салықтық бақылаудың негізгі міндеті - заңды бұзған тұлғалардың ... ... ... кету ... ... ... Әрине, ол үшін салықта бақылауды оны төлеушілерді түгелімен тексерілуі қамтылуы керек. Салықтық ... ... ... ... ... ойымызша келесі тұрғылардан зерттеу қажет.
Салық жүйесінің функциялануының құқықтық базасының бақылауды жүзеге асыруға және оның тиімділігіне әсер ... ... ... тек ... ... ... мен қатар, салық органы қызметкерлері тарапынан жіберілетін ескерту керек. Салықтық ... ... ... негізінен төменгі жағдайларда заң бұзушылықтар жиі кездеседі:
* қосылған құн салығы салым айналуын анықтауды;
* салық органдарына есеп ... ... жоқ, ... мен ... жоқ ... ... құн салығын есепке жатқызуда;
* қосымша құн салығы бойынша жеңілдіктерді дұрыс қолданбау;
* ... мен ... ... ... төлеушілердің елеулі бөлігі өздерінің салық міндеттемелерін есептеуі және де салық органдарына шағымданудағы ... ... ... ... салық төлеушілер салықтың төлемдік мөлшерін барынша төмендетуге тырысады. ... ... ... ... алдымен әрқашанда тексерілуі тиіс. Салық төлеушілер өз мүддесінің пайдасына жасау үшін әрқашанда даулы мәселелерді туғызады, ... ... ... сыбағалы сыбайластықтарға да жол берілуі мүмкін. Осыған орай салық органдарының алдында тұрған мақсаттаға қол жеткізуі қажеттілігін бағалау ... ... ... әртүрлі экономикалық талдау әдістерін бақылау процестерін күшейтуге қолдана білу мен құқықтық шараларды ... ... ... ... ... етеді.
Салықтық бақылаудың тиімділігін арттыруды жетілдіру жолдары.
Қазіргі жағдайдағы ... ... ... ... ... ... төменгі шарттарда байқалады.
* салықтық бақылау субъектісінің ұйымдастырушылық, әдістемелік және материалдық-техникалық қамтамасыз етілуі ... ... ...
* ... ... субъектісі мен салық төлеуші арасындағы қарым-қатынастарда кездесетін қиындықтарды, салық ... ... ... ... онша ... емес ... және де салық төлеуден жалтарушылардың негізінен;
* ... ... ... ... жеткіліксіз қамтылуынан, яғни салық жинауға байланысты мемлекет шығынын үнемдеу тек экономикалық ... ... ... да ... ... ... ... тиімділігі олардың заңды бұзушылықтарды болдырмауына және салық қарыздықтарын болдырмау мен салық салу объектілерін көбейту арқылы бюджет тапшылығын жою.
Салықтық бақылаудың ... ... ... жетілдіруде төмендегідей мәселелерді шешуді мақсат етіп қою керек:
* әр маманды біліктілігінт арттыру үшін курс семинарлар міндетті түрде өткізіп ... ... ... қатар салық заңдарына өзгерістер енуден салық инспекторы мен оны төлеушілердің ара қатынастарын жетілдіру.
Салықта бақылауды ... ең ... ... оның ... мен саласын кеңейту. Салық салу базасы - дегеніміз - ... ... ... ... орган оның дұрыс есептелінуімен қатар салық салынбай жүрген объектілерді есепке алу. Мысалыға бақылау жұмыстары нәтижесінде қосымша ... оның өсу ... ... ... ... (мың теңге); [29, 270-б ]
Біздің ұйғаруымыз бойынша салық органы жұмысының тиімділігінң кешендік бағалау ... ... ... ... ... көрсеткіш қажет. Оны салық төлеушілердің өздері есептеген деклорациялардағы нақты салық сомасы мен ... ... салу ... ... тиіс ... салыстыру арқылы алуға болады. Нақты есептелген және есептелуге тиіс салық сомасының қатынасы - салықтың ... ... ... ... табылады. Бұл көрсеткіш жалпылаушы болып табылады да ... ... ... ... ... қамтиды, салық төлеушілермен өзара қарым-қатынастардың дәрежесін есепке алады. Коэффициенттің толықболуы салық комитеті жағдайын ... үшін ... ... ... Бұл көрсеткіш кәсіпорындардың төлеу қабілетіне және қарыз деңгейіне, т.б. экономикалықкөрсеткіштерге байланысты емес. Бұл ... ... ... ... ... ... салық салу базасының нақты есебінің әдісін анықтап шешуді қажет етеді.
Бағалық көрсеткіштерді ... ... ...
* ... ... жұмысын кешендік санаттаушы;
* салық органы жұмысының әрбір жеке ... ... және ... ... ... көрсетуші.
Корпоративтік құрылымдар қызметі мен салықты төлеу ... ... ... ... жетілдіру. Есептелген салықтар мен басқа міндетті төлемдер жасалуының толықтығы және уақтылылығы бақылау тікелей кәсіпорындарда ... ... да, ... ... ... ... құжаттары (салықтардың төленуін дәлелдейтін төлем тапсырмаларының, көшірмелері регистрлерінің және т.б.) негізінде де жасалады.
Кәсіпорындардағы тексерулер, әдеттегінше, өте ... ... ... ... ... есепті ұйымдастырумен төлем тәртібі деңгейінің жоғарылауына мүмкіндік туғызады. Сонымен бірге салық төлеушілер сипатында есепке тіркелген кәсіпорындардың елеулі санын салық органдары ... ... ... аппараты бір мезгілде тексеруге шамасы келмейтіндіктен мұндай бақылау тегіс қамти алатын бола алмайды.
Мұндай жағдайларда кәсіпорындардың үстінен тегіс қамти алатын ... ... ... ... ... ... бойынша және салықтар мен басқа міндетті төлемдерден әрбір түрі бойынша есептеулер тағы түсімдердің ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі басқа маңызды мәселе монополистік бағыттағы корпоративтік құрылымдардың қызметін реттеу болып табылады. Мысалы, қазіргі уақытта жанар-жағар материалдарды өндіру ... шет ... ... ... жұмыс істейтін Қазақстандық кәсіпорындар мен компаниялар реттелінбей қалды дерлік. Атап айтқанда, егіс және астық жинау уақытында компанияларда мұнай ... ... ... асып ... ... 2005 жылдың тамыз-қазан айлары ішінде Ай-80 бензинінің бағасы екі есеге, Дизел отынына баға 1,8 есеге асып ... Бұл ... ... ... ішкі ... ... өңдеуші зауыттың өнімін жеткізіп беру бойынша реттеуші құралдардың жоқ екенін және бұл ... ... жыл ... шығындары орта есеппен алғанда 40-50%-ға өседі, нәтижеде өнім өндірушілер залал шегеді. Сонымен қатар, салық заңдылығына ... ... - ... ... ... бас ... ... жеріне барлық басқа жерлерде орналасқан жанар - жағармай бекеттері бойынша акциздік декларациясын тапсыркға және ... ... бар. Ал ... ... ... ... ... мен тағы да басқа қадағалау шараларын жанар - жағармай бекеті орналасқан жері ... ... ... Декларация тапсырған салық комитетіне басқа аудандардағы бекеттерді ... ... ... ... әрі ... соның салдарынан қадағалаусыз қалуы мүмкін. Сондықтан салық заңдылығына акциз бойынша декларацияны жанар - ... ... ... жеріндегі салық комитетіне тапсыруын міндетті етіп өзгеріс енгізу қажет.
Салықтардың бір қатар маңызды қайта өзгертулерді талап етеді. Мұндай салықтарға ... ... ... салық. Жылжымайтын мүлікке салынатын салық әрекетінің механизімін өңдеу жер кадастірінің ... ... ... , ... ... реестрінің, жылжымайтын мүлікті басқарудың автоматтандырылған жүйесінің, жерді бағалау мәселелері бойынша заңгерлік кеңес беру жүйесінің міндетті түрде құруын болжамайды. ... үш ... ... ... мүлкіне және жеке тұлғалардың мүлкіне) төлеудің орнына заңды тұлғалардың да, жеке тұлғалардың да ... ... ... ... ... ... жөн болар еді. Жылжымайтын мүлікке салынатын мұндай салықты енгізудің мақсаты - мүлік пен жердің құрастырушы негізінің ... ... салу ... ... бюджеттердің салықтық табыстарының көбеюі.
Салық саясатының негізгі бағыттарын анықтау кезінде ... пен оның ... ... ... ... ... ... сүйену керек. Төлемдер проблемасы - бұл салықтарды есептеу мен оларды өз уақытында төлеу жөнінде ... ... ... ... ... ... жеке ... табыстарына және мүлікке салынатын салықтарды төлету кезінде де кездесіп отырады. ... ... шешу ... ... оңтайлы қадамдарының бірі ретінде осы 2006 жылғы 5 шілдеде шыққан Қазақстан Республикасының Заңын айтуға болады. Мүліктерді заңдастыру туралы Заң бір ... ... ... ... барысында көптеген есіктерге жүгіріп, көптеген кезектерге тұру, құжаттарды жинақтау сияқты қиындықтарсыз мүліктерін заңдастыруға мүмкіндік берсе, екінші жағынан мемлекет үшін ... салу ... ... ... береді. Яғни, өз мүлкін заңдастырған әрбір тұлға жергілікті салық комитетіне мүлігін тіркеуге қояды. Мүлікті заңдастыру үшін оның ... 10 ... ... алым ... ... ... ... бастап салық бақылауына ілігетінін, келесі есептік кезеңнен бастап аталмыш мүлікке салық төленетінін ескерсек мемлекеттің ... ... ... анық ... Және бір айта ... жай, егер ... ... - тұрғын үй болып, оған 2006 жылдың бірінші қаңтарына дейін мүлік ... ... ... ол 10 ... ... босатылады. Салық заңдарын жетілдіру барысында базаны кеңейту мүмкіндігіне бұл жеңілдіктің оң әсер береді деп күтілуде.
4 Валюталық-қаржылық заң және ҚР ... ... ... ... мен даму ... ... реттеуде негізгі ролді арнайы валюталық заң атқарады. Қазақстан Республикасында валюталық реттеудің негізгі органы ... ... ... ... реттеудің функцияларын атқаратын Ұлттық Банк болып табылады. Басқарма мен басқа мемлекеттік органдар заңмен ... ... ... ... ... ... реттеуді жүзеге асырады. Валюталық реттеу бойынша негізгі нормативті акт заңы ... мен ... ... 24 ... 1998 жылы ... Бұл ... ... валюталық операцияларды атқару тәртібі мен қағидаларын, валюталық операция субъектінің құқығы мен міндеттемелерін, валюталық заң ... ... ... ... бақылаудың агенттері валюталық операцияларды жүргізу кезіндегі валюталық заңның ... ... ... ... банктер мен банктік емес қаржылық өнеркәсіптер. Қазіргі кезде ҚР-да келесі негізгі ... ... ... етеді:
- Резиденттер арасындағы операция бойынша төлемдер тек Қазақстандық валютада жүргізіледі, тек Ұлттық банктің, сонымен қатар салық және кедендік ... ... ... ... актілерді санамағанда:
- Ерекше банктік операцияларды атқаратын өкілетті ... мен ... ... ... олардың айырбастау ( пункт) орындарынан тыс шетел валютасын сатуға, ... ... және ... тыйым салынады:
- Резиденттердің тауар мен қызмет көрсету түрінде төлем алатын шетел валютасы, сонымен қатар несие түріндегі өкілетті банктерде шотқа ... ... ... егер ... ... Ұлттық банк лицензиясында басқалары да қарастырылмаса.
Қазақстан Республикасының президенті халықаралық міндеттеменің атқарылу мақсатында және болжанбаған жағдай кезінде шектеу ... ... ... немесе кез келген валюталық Қазақстан опнрациялардың тоқтатылуы құқылы. [26, 27-б ]
Республикасының Ұлттық банк ҚР Президенттік заңды күші бар ... ... ... ... ... ... ... қажетті шектер қоюға, соның ішінде мұндай операцияның көлемі мен сыйақы мөлшерлеменің деңгейіне шек қоюға құқылы. ҚР. Реттеу ... ... ... ҚР ... банк ... ... операцияның төлем валютасына шек қоюға құқы бар. Қазіргі жағдайда экспортты ... ... ... ... алып тастады.
Валюталық бақылау органдары ( Ұлттық банк пен ҚР-ның үкіметі) және оның агенттері ( ... ... ... ... ... асырады. Оның мақсаты - валюталық операцияларды ... ... ... ... ... жасау болып табылады.
Валюталықбақылаудың негізгі жолдары мынадай:
а) Өткізілген ... ... ... ... ... және қажетті лицензиялар мен келісімдердің бар екендігін анықтау.
б) Мемлекет алдындағы шетел валютасында резиденттердің міндеттемелерін өтегенін, сонымен қатар ҚР ішкі ... ... ... валютасын сату бойынша міндеттемелерін тексеру.
в) Шетел валютасындағы төлемдердің негізділігін тексеру.
г) Валюталық операциялар ... есеп ... ... мен ... ... бақылаудың негізгі органы - ҚР Ұлттық банкі болып табылады. Оның ... ... ... мен ... валютасындағы бағалы қағаздардың Қазақстанда айналу тәртібі мен сферасын анықтайды.
* Резиденттер мен резиденттер емес тұлғалар үшін нормативті ... ... ... ... барлық түрін орындайды.
* Шетел валютасы мен бағалы қағаздармен орындайтын операцияларға резиденттер мен резидент емес тұлғаларға жалпы ережелер анықтайды.
* Банктерге және ... да ... ... ... операцияларды орындаулицензияларын берудің жалпы ережелерін белгілейді.
* Есеп беру, ... ... бір ... ... ... да ... орындайды.
БЭК шеңберінде валюталық саясатты қалыптастыруға бағытталған заң жобасы мақұлданды.
АСТАНА. 13 сәуір. ҚазАқпарат ... ... ҚР ... ... ... ... ... депутаттары заң жобасын мақұлдады.
Аталған келісімге 2010 жылғы 9 желтоқсанда Мәскеу ... қол ... ... Беларус Республикасы, Қазақстан мен РФ Бірыңғай экономикалық ... ... ... ... ... ... сауда және инвестициялық операцияларындағы рөлін арттыру және аталған валюталардың өзара өтімділігін қамтамасыз ету мақсатында бірыңғай валюталық саясат жүргізу туралы уағдаласқаны ... ... ... ... ... ... валюталық саясатты әзірлейтін және жүргізетін қағидаттары белгіленеді. Мәселен, ... ... ... саясатты қалыптастыруға және жүргізуге көзқарасты кезең-кезеңімен және ықпалдастық ... ... ... қажеттеріне сай келетін көлемде үйлестіру мен жақындастыруды жүзеге асырады. Сонымен қатар, валюталық саладағы ... ... ... ... ... ... әрі ... үшін ұлттық және мемлекетаарлық деңгейде қажетті құқықтық ұйымдастыру шаралары жасалынады.
Екіншіден, Тараптар валюталық салада ... ... ... ... әсер етуі ... іс-қимылдар жасамайды. Ал оларды еріксіз қолданған жағдайда осындай іс-қимылдардың салдарын барынша азайтуға тырысады.
Үшіншіден, Тараптар ... ... ... ... ішкі валюта нарығында да, сондай-ақ халықаралық валюта нарығында да Тараптардың ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
.
Валюталық операциялар түсінігінің мазмұны мен мәнін ашу мақсатында тақырыптың негізгі ... ... ... ... ... төмендегілер жатады:
а) Меншік құқығы мен басқа да құқықтарының валюталық құндылықтарға ауысу операциялары, сонымен қатар төлем құжаттары мен төлем ... ... ... ... ... байланысты операциялар.
б) Қазақстан Республикасының валюталық құндылықтарды енгізу және шығару ... ... ақша ... жүзеге асыру.
Бірақ бұл операциялармен ғана валюталық операциялар тізімі шектелмейді. Валюталық бақылау жөніндегізаңға сәйкес валюталық операциялар түсінігі валюталық құндылықтармен және ... ... ... ... ... валютасында орындалатын операциялар заңға сәйкес жүзеге асырылады. Банктер әртүрлі мемлекеттердің шаруашылық субьектілері ... ... ... ... етумен, валюта айырбастаумен, халықаралық валюталық несие берумен, шетел ... ... ... сату және ... алу ... ... ... алады.
Валюталық операциялардың экономикалық негіздері.
Шетел валютасы болып саналады:
а) банкноталар, қазыналық билеттер, сәйкес шет мемлекетте ... ... ... ... ... және ... тиындар, сонымен қатар айналыммен шығарылатын, бірақ айырбастауға жататын ақша белгілері;
б) шетел мемлекеттерімен халықаралық ақшалай немесе есеп- айырысу ... ... ... ... валюталық құндылықтарға:
а) Шетел валютасы.
б )Шетел валютасындағы бағалы қағаздар- төлем құжаттары (акция мен облигациялар), және басқа шетел ... ... ... ... ... ... - ... күміс платина мен платиналық топ металлдары барлық түрде және жағдайда, ювелир бұйымдары мен ... ... ... бағалы металлдар- алмаз, рубин, изумрудтар, жемчуг және т. б.
Қазақстан Республикасының валютасына кіреді:
- айналымдағы, сонымен қатар айналымнан шығарылған, ... ... ... ҚР ... банкінің билеттері мен тиындары түріндегі теңгелер;
- Қазақстан Республикасы банктеріндегі мен басқа да несиелік мекемелеіндегі счеттарға орналасқан теңгелей қаржылар.
- ҚР ... ... ... ... ... ... ... мен қарыз міндеттемелер. Ұлттық және Шетел валютасындағы операцияларды жүргізетін субъектілерді анықтауүшін валюталық реттеу жүйесінің пен деген негізгі ... ... беру ... түсінігінің құрамына келесі категориялы азаматтар мен мекемелер кіреді:
- ҚР территориясында тұратын тұлғалар
( белгілі бір мерзімде ҚР ... тыс ... ... да)
- ҚР заңдарына сәйкес және қР территориясында орналасқан заңды
- тұлғалар;
- Заңды тұлға ... ... ... ... ... ... ... мекемелер мен организациялар.
- ҚР - ң территориясынан тыс орналасқан дипломатиялық және басқа да ... ... ҚР ... тыс жерде орналасқан резиденттердің филиалдары
тұлғаларға жатады:
- ҚР тыс ... ... ... және ҚР да тұрақты мекен жайы жоқ заңды тұлғалар
- Заңды тұлға ... ... ... мен ... ҚР территориясында шетел дипломатиялық және басқа да ресми ... ... ... ... ... ... филиялдары.
ҚР Ұлттық банкінің бастамасымен жасалған бұл заң жобасы валюталық реттеуді оңтайландыру, капитал ағыны туралы ақпараттық базаның қайнар ... мен ... ... ... сыртқы экономикалық операцияларға қатысушылар үшін валюталық режимді одан әрі ... ... ... ... ... ...
Сенаторлар заң жобасына редакциялау және нақтылау сипатындағы бірқатар түзетулер енгізді. Мәселен, заң жобасының кейбір ... ... және ... ... ... Сонымен бірге сенаторлар заң жобасындағы сыртқы экономикалық операцияларға қатысушылар валюталық заңнаманы ... ... ... банк тарапынан жасалатын әрекеттерге қатысты бапты өзгертті. Сенаттың түзетуіне сәйкес, "уәкілетті банктер мен уәкілетті ұйымдар өз айырбас бөлімшелері арқылы шетел ... ... ... бұзу ... ... ... ... банк ақша айырбастау бөлімшесінің тіркеу куәлігінің мерзімін 6 айға дейін тоқтатуға құқылы" ... [26, 32-б ... ... ... ... беру ... заңға" валюталық реттеу және валюталық бақылау мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы" заң жобасын да мәжіліске ... Бұл заң ... ... ... ... ... ... валюталық құндылықтарды пайдалануға қатысты лицензия берілетін қызмет түрлері мен ... ... ... ... ... Заң ... жұмыс барысында сенаторлар "Қазақстан даму банкі туралы" заңның 7-бабына түзету ... ... ... ... даму ... ... шетел валютасына қатысты операциялардан басқа шетел валютасын айырбастау шараларын лицензиясыз ... ... ... ие ... ... ... қаржы және бюджет жөніндегі комитетінің қорытындысында атап көрсетілгеніндей, бұл норма ҚР ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев заңға қол қойды. Қазақстан Ұлттық ... ... ... бұл заң ... ... ... ... валютасын шығаруға салынған шектеу алынып тасталады. Сонымен бірге бұл заңға сәйкес 2007 жылдан бастап, валюталық операцияларды жүргізуге ... беру ... ... ... және ... ету ... көшу көзделген. Қазақстанның қор биржасының ақпарат және ... ... ... ... ... ... ... жүргізудегі лицензия режимін алып тастау ішкі нарықтағы басы артық ақшалардан құтылу үшін жасалған оң қадам десе, экономист Асқар ... ... бұл ішкі ... ... ... ... алып ... заңдастырудың амалы деп есептейді. Ал қарапайым кәсіпкерлер қолма-қол шетел валютасын сыртқа шығаруға салынған шектеудің алып тасталуын құптап жатыр.
Түркия және Қытай ... ... ... бар ... Майра Әбдиева Қазақстан президенті қол қойған жаңа заң қолайына жағатынын айтады. Өйткені, жаңа заң ... ... енді ... ... шетел валютасын шығаруға болады. Ережеде көрсетілгендей, кеден қызметіне тек 10 мың АҚШ долларынан асқан сомаға олардың заңды жолмен ... ... ... ... ... құжаттар көрсетуіңіз қажет. Кәсіпкер Майра бұл шешім бір жағынан парақорлықтың жаңа ... ... ... ... күдігі барын жасырмайды.
Бұрын шетелге шығаратын ақшаның мөлшері шектеулі болып ... Енді оның ... шек ... ... бұл өте ... ... еді. Бірақ, екінші жағынан 10 мың АҚШ долларынан жоғары ... ... ... алғаның жөнінде құжат жинағанда кедергілер болатын сияқты. Қазір кеден және салық жинау орындарында парақорлықтың қалай кең ... ... ... бәрі ... ...
заңға сәйкес, 2007 жылдан бастап, елде валюта операцияларын жүргізуге лицензия беру режимінің орнына тіркелу және ... ету ... көшу ... ... ... айырбастау орталықтарының бірінің иесі бұл қадамды құптайтынын айтады.
Бұл шынында да алға басу ... ... ... ... ... ... ... беретін арнайы патент үшін белгілі бір соманы төлеген соң ... өз ... ... бересің. Лицензия жүйесі бойынша салық полициясы болсын басқа да бақылаушы орындар тексеріп әуреге салатын. ... ... ең ... ... ... ... салықтан жалтаруды тияр еді.
Қазақстан қор биржасының ақпарат және талдау орталығының ... ... ... ... ... ... ... жүргізудегі лицензия режимін алып тастау жөнінде былай дейді:
Мұндай шектеулерді алып тастау зейнетақы қорлары мен ... және өзге де ... ... өз ... ... ... ... мүмкіндік береді. Қазір Қазақстанда басы артық ақша жиналып қалды, оны ел экономикасы ешқайда жұмсай алмайды. Сондықтан ұлттық бан пен ... ... басы ... ... ... экономикасына кері әсер етпеуі үшін оның шетелге инвестиция күйінде кетуіне ... ... ... ... түскен ақша көбейгенде, Ұлттық банкі бар, басқасы бар, экономика мұндай қаржыны игере алмайды, бұл ел экономикасына зиян болуы ... деп, ... ол ... ... ... көндіріп отыр. Ал шындығына келсек, біздің экономикаға қаржы ... ... Ішкі ... ... ... қамтамасыз еткен кезде, Қазақстанда ақшаны салатын, сала қалмаған жағдайда барып, оны шетел ... ... еді. ... ... ... әлі ерте.
Наурыздың 25-і. ҚР Парламенті Мәжілісінің жалпы отырысында палата депутаттары заң жобасын екінші оқылымда мақұлдады.
Аталған заң жобасы валюталық ... және ... ... ... одан әрі ырықтандыруға бағытталып отыр. Осыған орай, құжат бойынша ... ... ... және оның қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатер төнген кезде Мемлекет ... ... ... ... валюталық режім шеңберінде қабылданатын шаралар ауқымы кеңейтілді және арнайы валюталық режімді бұзғаны үшін әкімшілік ... ... ... ... заң ... ... ... Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске, , , заңдарға өзгерістер енгізілді. Бұндай түзетулер валюталық реттеуді одан әрі ырықтандыруға, валюталық ... ... ... ... және ... ... репатриациялау жөніндегі рәсімдерді айтарлықтай жеңілдетуге бағытталады. Құжатты екінші оқылымға әзірлеу барысында депутаттар ... ... ... ... ... түзетулер енгізді. Атап айтқанда, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелері жер телімдерін пайдаланғаны немесе қоршаған ортаға эмиссияға төлемақы үшін, сондай-ақ дербес салық ... ... ... ... белгілеу үшін 2009 жылы өтпелі кезең енгізуді көздеу ұсынылады. Сонымен бірге депутаттардан айырбастау ... ... ... ... бойынша шетелдік валютаның сатып алу бағамының теңгеге сату бағасынан ауытқу шегін бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікті күшейту ... ... ... ... Осы ұсыныстарды жұмыс тобы қолдады. Ал депутат И. Чиркалин айырбастау пункттері арқылы ... ... ... ... ... валютаның сатып алу бағамының сату бағасынан ауытқу шегін белгілеу құқығын бекіту және оларды белгілеу тәртібін айқындау нормасын алып тастауды ... ... ... ... И. ... ... ... арасындағы валюталық операциялар бойынша тазарталған алтын құймасын сатып алу бөлігіндегі норманы да алып ... ... бұл ... ... ... Қаржы және бюджет комитеті енгізген болатын.
АСТАНА. Мамырдың 6-сы ҚР Сенаты Қаржы және ... ... ... ... ... Онда депутаттар заң жобасын талқылады. Аталған заң жобасы ... ... және ... ... ... одан әрі ырықтандыруға бағытталып отыр. Осыған орай ... ... ... ... қауіпсіздігіне және оның қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатер төнген кезде ... ... ... ... арнайы валюталық режім шеңберінде қабылданатын шаралар ауқымы кеңейтілді және арнайы валюталық режімді ... үшін ... ... ... Сонымен бірге заң жобасымен Қылмыстық кодекске, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске, , , ... ... ... ... ... ... реттеуді одан әрі ырықтандыруға, валюталық реттеу режімдері бойынша ұлттық және шетел валютасын репатриациялау жөніндегі рәсімдерді айтарлықтай жеңілдетуге бағытталады.
4.2 Қазақстан ... ... ... және банктік-құқықтық қатынастар
Бүгінде Қазақстан Республикасындағы көптеген экономикалық-қаржылық және құқықтық құбылыстардың ішінен айрықша қарқынмен дамып жатқан банк жүйесінің негізі - ... ... ... ... корпоративтік жекеше және халықаралык тиісті талаптарға айтарлықтай бейімделген құқық саласы ретінде ерекшеленуде.Қазақстан Республикасының қазіргі банк жүйесінің нарықтық даму ... ... сай ... ... ұшырауы, оның жұмыс істеуі негізіндегі банктік құқықтың теориялық және практикалық мәселелерін, сондай-ақ түрлі банктік-құқықтық қатынастар жүйесінінің мәні мен ... ... - ... ... ... ... отыр.
Нарықтық даму жағдайындағы қоғам өмірінің әр алуан әлеуметтік-экономикалық мүдделерінің түйісетін жері банктер жұмыс ... банк ... ... ... ... осы жүйе ... мемлекеттің қаржы, ақша - несие, оның ішінде валюталық саясатын іске ... ... ... ... операциялар жүргізілетіндіктен банктер мен олардың қызмет аялары банктік құқық құзырымен қамтылады. Бүгінде қоғам мен ... ... ... ... ... көздей отырып, Қазақстан Ұлттық Банкі, Қазақстанның Даму банкі, Қазақстан Республикасының тұрғын-үй құрылысы жинақ банкі жұмыс істеуде. Мысалы, Қазақстан ... ... ақша ... ... ... ... және есеп ... саласындағы мемлекеттің бірыңғай саясатын жүргізу, сондай-ақ республикалық бюджет мүдделерін және өз шығынын ақша ... ... ету ... әр түрлі банктік операцияларды жүзеге асырады.
Коммерциялық банктер қолма-қол ақшасыз айналымды және ... ақша ... ... ... ... ... тарту жұмылдыру, негізгі құралдарға байланысты күрделі салымдарды қаржыландыру, тұрғылықты халықтың ақша қаражаттарын жинақтауды ұйымдастыру, бағалы кағаздар, вексельдер және ... ... ... ... ... түрлі валюталық операциялар жүргізу сияқты және т.б.қызметтерін тиісті заңнамалық актілер, заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілер мен ... ... ... ... ... өз ... ... барысында барынша пайда табуға атсалысады.
Банктік қызметтің затына ақшалар, валюталық ... және өзге де ... ... ... Банктік операциялар мен мәмілелерді тиісті заңнамалық актілер негізінде және осы заңнамаларға сәйкес берілген лицензияға сай жүргізетін коммерциялық ұйым, заң жүзінде ... ... ... ... банк ... ... ... қатынастардың тұрақты субъектісі болып табылады.
Банктік қызметтің және банк жүйесінің айтарлықтай ерекшеленуі және жаңаша дамуы, ұлттық қаржы ... оның ... ... ... және ... рыноктарының халықаралық стандарттарға сай құрылуы,коммерциялық банктердің операциялық қызметтері ауқымының ұлғаюы, қоғамдық банктік қатынастардағы мемлекет пен жеке меншік-корпоративтік субъектілері ... ... ету ... ... т.б. ... - ... мән-жайлар банктік құқықтың дербес құқық саласы ретінде жаңадан қалыптасуын негіздеді. Демек банктік құқықтың дербес құқық саласы ретінде жаңадан құрылуы банк ... ел ... рөлі мен ... ... мен ... ... ... қаржы, ақша-кредит (оның ішінде валюталық) саясаты ұстанымдарына, нақтылы айқындалған құқыктық реттеу пәніне, ... ... ... ... ... заңнамалық актілерде бекітілген ереже принциптеріне, арнайы заңнамалық және заңға тәуелді ... ... ... актілерден тұратын қайнар көздеріне байланысты ұтымды көрініс тауып отыр.
Банктік құқық мемлекеттің ... ... ... ... ... және ... үлгідегі банк жүйесінің құқықтық негізін қалыптастырады. Банктік құқық экономиканың банктік секторындағы банктік іс пен банктік қызметті және олардың барысында туындайтын ... ... ... ... ... ... ауқымындағы банктік қызмет барынша пайда табуға бағытталған, тиісті заңнамалық акті немесе лицензия негізінде, ... ... ... ... ... ... мен мәмілелер болып табылады. Банк жүйесінде, банктік қызмет (операциялар) барысында ... ... ... ... ... ... ... азаматтық, валюталық, кедендік және т.б. қатынастар сипатында көрініс табады. Осы орайда банктік құқық императивтік және диспозитивтік құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ұштастыру арқылы кешенді құқықтық реттеу әдісін пайдаланады.
Банктік құқықтың кешенді құқықтық реттеу әдісі банк жүйесінің жұмыс ... және ... ... ... асырылуы барысында туындайтын аралас қоғамдық банктік (қаржылық, әкімшілік, азаматтық, валюталық жәнет.б.) қатынастарды реттейді. Кешенді құқық саласы ... ... ... ... ... ... ... Демек, банктік құқық Қазақстан Республикасы экономикасының банктік секторындағы Қазақстан Ұлттык Банкі,Қазақстанның Даму Банкі және коммерциялық банктер тарапынан қоғам мен ... жеке ... ... ... ... ... ... мүдделерін қамтамасыз ету мақсатында, экономикалық - жанама және әкімшілік - тікелей мемлекеттік басқару (реттеу) ауқымында ұйымдастырушы-нәтижелеуші ... ... ... әрі ... ... ... банктік операциялар (мен өзге де банктік іс-әрекеттер) барысында туындайтын қоғамдық банктік қатынастарды халықаралық банктік құқық принциптері мен ережелерін ... ала ... ... кешенді құқықтық құрылым болып табылады. Банктік құқықтың құқықтық ... ... банк ... құру және оның ... жұмыс істеуін қамтамасыз ету, банктік қызметті ұйымдастыру және жүзеге асыру, банктердің және басқа да қатысушылардың құқықтық мәртебесін белгілеу, банктердің ... ... ... ... ... бақылау жүргізу, банктік құқық бұзушылық фактілерін анықтау және ол үшін заңи жауапкершілік шарасын қолдану барысында ... ... ... ... ... ... ... жататын қоғамдық қатынастар өздеріне тән
мынадай белгілерімен ерекшеленеді:
* олар Қазақстан Ұлттық Банкі мен ... Даму ... ... ... ... операциялардың және мәмілелердің барысында туындайды;
* олар коммерциялық банктердің лицензияланған операциялары мен ... ... ... олар ... ... әрі ... ... болады;
* олар банк жүйесін және банктік қызметті мемлекеттік реттеу барысында туындайды;
* олар мемлекеттің қаржы, ақша-кредит және инвестициялық саясаты ұстанымдарын іске ... ... ... олар ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкінің кредиттік-қаржылық және әкімшілік қызметінің нәтижесінде туындайды;
* олар Қаржы рыногы мен ... ... ... және ... ... Республикасы Агенттігінің коммерциялық банктердің қызметін ұйымдастыруы, бақылауы және лицензиялауы барысында туындайды;
* олар ... ... ... ... Даму банкінің мемлекеттік қаржылық ресурстарын қалыптастыруға және бөлуге, мемлекеттің алтын-валюта активін қалыптастыруға байланысты туындайды;
* ... ... ... бағалы қағаздар, валюталық құндылықтар және банктік құпия режимімен қамтылған ақпарат жатады;
* олардың ... ... шот ашу, есеп ... ... ... инвестициялау, банктік кредиттеу операцияларына және бағалы қағаздарды
* ... ... ... ... көрініс табады;
* олардың жүйесі банктік және өзге де заңнамалық актілерге, лицензияларға, ... ... шарт ... ... ... ... стандарт ережелеріне сай жүргізілген банктік операцияларға сәйкес қалыптасады;
* олар ... ... ... пайда алу барысында туындайды;
* олар негізінен сенімгерлік сипатта болады.
Қазіргі нарықтық даму кезеңінде қандай болмасын заңгердің ... ... ... ... ... ... жеткілікті көлемде білу меңгеру болып табылады. Осы орайда банктік құқық дербес оқу пәні, яғни жоғары заң оку орындарында құқық ... ... ... және ... ... ... дәріс беру (жүргізу) пәні ретінде көрініс табады.
Банктік заңнама мемлекеттік банктік менеджмент және ... ... ... аясында туындайтын қоғамдық банктік қатынастарды реттейтін заңнамалық ... ... ... ... ... заңнама тиісті банктердің, банк жүйесінің және банктік құкық институттарының нормативтік құқықтық базасын құрайтын, ... ... және оның ... қоғамдық банктік қатынастарды регламенттейтін, мемлекеттің қаржы, ақша-кредит, валюталық, сыртқы экономикалық саясаты ұстанымдарын іске асыру мақсатында жүргізілетін мемлекеттің монетарлық билігінің және ... ... ... ... құқықтық негізін қалыптастыратын банктік заңнамалық актілер - арнайы және жалпы сипатты заңдардың жиынтығынан тұрады. Осындай арнайы банктік ... ... , , , ... ... ... ... ...
Банктік заңнамалық актілер өздеріне тән мынадай белгілерімен ерекшеленеді:
а) банктер, банктік қызмет, банк жүйесі, сондай-ақ оларды мемлекеттік реттеу ... ... тек заң ... ... органдары тарапынан қабылданады;
б) олар әрдайым ерекше іс жүргізу нормаларын сақтай отырып қабылданады және ... заңи ... ие ... олар тек ... монетарлық билігі мен банктік құқығы ауқымындағы қоғамдық ... ... ғана ... олар ... тәуелді нормативтік банктік құқықтық актілерді қабылдауға қажетті бастапқы сипаттағы нормалардан ... ... ... мен ... жұмыс істеу режиміне, қоғамдық банктік
қатынастардың жекелеген тұстарына қатысы бар ... ... ... Республикасының Азаматтык кодексі, Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі, , ,, және т.б. Қазақстан Республикасының заңдары көрініс табады.
Банктік заңнамалық ... ... ... менеджменті және ел экономикасының банктік секторы (банк жүйесі) ... ... ... банктік қызметтің құқықтық нысаны болып саналады. 2003 жылғы шілденің 4-індегі Қазақстан Республикасының заңы Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды Мемлекеттік ... және ... ... туындайтын қоғамдық қатынастарды реттеуге, сондай-ақ Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету,
қаржылық қызмет көрсету және осы ... ... ... мен ... ... ... жол ... жөнінде жағдайлар жасауға, банк жүйесіндегі адал бәсекелестікті ... және ... ... Осы заң ... ... қызмет қаржылық қызмет көрсету түріне жатады.
2005 жылғы маусымның 13-індегі Қазақстан Республикасының заңы Қазақстан ... ... ... ... ... ... жасалатын түрлі валюталық операцияларды жүзеге асыратын резидент және резидент емес банктердің қызметіне, уәкілетті банктер мен уәкілетті ұйымдардың түрлі операцияларына ... ... ... ... ... ... және ... емес банк жүргізетін валюталық операцияларды жүзеге асыру принциптерін белгілейді, валюталық рынокты валюталық ... және ... ... ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасының егемен мемлекет ретінде дамуы, оның экономикалық қауіпсіздігі, мемлекеттік билік органдары мен жергілікті мемлекеттік басқару ... ... ... мен мекемелердің үзбей және тиімді жұмыс істеуі елдің ... ... бар банк ... жай күйі мен ... әрі орнықтылығын қамтамасыз ету мәселелеріне тікелей байланысты болады.
Қазақстан Республикасының екі ... банк ... бар. ... ... банк жүйесінің жоғарғы (бірінші) деңгейі егемен Қазақстанның орталық банкі ... ... ... Ұлттық Банкінен тұрады.
Мемлекеттің монетарлық билігінің және мемлекеттік банктік менеджменттің басты органы Қазақстан Ұлттық Банкі өз құзыреті ... ... ... экономикалық-қаржылық мүддесін тиісінше қамтамасыз етуге атсалысады. Қоғам мен ... ... сай ... және ... ... бар Қазақстанның Даму Банкі өзінің ерекше құқықтық мәртебесіне орай деңгей аралық мемлекеттік банк ... ... ... ... банк ... ... (екінші) деңгейін:
* мемлекетаралық банктер;
* Қазақстан Республикасының резидент банктері (заңды тұлғалары коммерциялық ұйымдары);
* Қазақстан Республикасындағы резидент емес банктер;
* шетелдік ... бар ... ... ... ... ... капиталы бар банктср құрайды.
Қазақстан Республикасы банк жүйесінің ... ... ... ... ... заңнамалық актілердің, сондай-ақ банк секторына қатысы бар өзге де заңнамалық актілердің нормаларының өзара ... ... және ... ... ... ... банк ... ауқымында жүзеге асырылатын банктік қызмет (банктік операция,мәміле, іс-әрекет) барысында туындайтын қоғамдық банктік қатынастарды жан-жақты реттей алатынын көрсетеді. Банк ... ... әр ... қызметтің ұйымдастырылу ерекшелігі және ресурстық ұйымдастыру негізі банк жүйесінің экономикалық, сондай-ақ заңнамалық негізін құру процесінде айқындалады.
Қазақстан Республикасы банк ... ... ... тән біртұтастық және құрылымдық ерекшеліктерге байланысты болады. Осындай иерархиялық біртұтастық және құрылымдық сипаты-мәні банк ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы банк жүйесі өз ауқымындағы мемлекеттік банктік ... ... ғана ... ... ... ... (корпоративтік) басқаруға және ұйымдастыруға қабілеттілігімен ерекшеленеді. Сонымен Қазақстан Республикасының бүгінгі банк жүйесінің сипаттамалық белгілері ... ... ... ... Республикасының банк жүйесі күрделі әлеуметтік жүйе тобына жатады;
* Банк жүйесінің қоғам мен мемлекеттің ... сай ... ... оның нормативтік құқықтық базасын құрайтын банктік заңнамалық актілер және заңға тәуелді нормативтік банктік ... ... ... ... ... келісімдер мен банктік стандарт ережелері қамтамасыз етеді;
* Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... (мемлекеттік басқару-рсттеу ықпалы) ауқымында жұмыс істейді;
* Банк жүйесі ... ... ... ... аса ... бір ... ... саналады;
* Қазақстан Республикасының банк жүйесі екі деңгейлі, иерархиялы, біртұтас және ... ... ... ... ... табылады;
* Жоғаргы және төменгі деңгейлі банк жүйесі Қазақстан Ұлттык Банкінен, ... Даму ... ... ... ... үй ... жинақ банкінен, коммерциялық банктерден, мемлекетаралық банктерден, банктік инфрақұрылымнан және банктік рыноктан тұрады;
* Банк жүйесінің жоғарғы (бірінші) денгейіндегі Қазақстан Ұлттық ... ... бір ... - ... ... мемлекеттік билік органдарының ықпалына тәуелсіз, кредиттік-қаржылық сипатты айрықша құқықтық мәртебесі бар экономикалық субъект - мемлекеттік монетарлық биліктің басты ... ... ... ... ... банк ... оның ... нысандары мен басқа да мән-жайлары Қазақстан Республикасы Конституциясымен, ҚР банктік ... ... ... бар өзге де заңнамалық актілермен, сондай-ақ Қазақстан Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... ... Банк ... мемлекеттің экономикалық саясатын іске асыруға айтарлықтай септігін тигізеді және дүниежүзілік экономика аясындағы халықаралық банк жүйесімен өзара тиімді қарым - ... ... ... Банк ... мемлекеттік меншікті реформалауға, баға тұрақтылығын және ұлттық валюта тұрақтылығын қамтамасыз етуге септігін ... ... ... ... ... ... талаптарға және халықаралык банктік стандарт ережелеріне сай жстілдірілген Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі
барлық банктер бірыңғай кредиттік-қаржылық механизм ауқымында өзара іс-
әрекеттері мен ... ... ... қызметінің, экономикалық-қаржылық
банктік операцияларын жүзеге асыруда.
Қорытынды
Дипломдық жұмысты жазу ... оны ... ... ... ... қана, оған қорытынды немесе анализ жасауымыз керек. Сондықтан да осы курс жұмысын дайындау кезде көптеген әдебиеттер пен мақалаларын пайдалана ... ... ... ... ... ... ұштастырдым. Сондықтанда өз дипломдық жұмысымның тақырыбы туралы қысқаша талдап кетейін.
Қаржылық құқық - ... ... ... ... ... және ... бір ... жұмыс істеулерін қамтамасыз етуде пайда болатын, сонымен қатар мемлекеттік ақшалық қорлардың пайдаланудағы ұйымдастыру, бөлу ... ... ... болатын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы. Қаржылық құқықтық іс асу түрі болып қаржылық заңдылық көрінеді.
Қаржылық заңдылық (заңдар) - ... ... ... қызметінің процессінде пайда болатын қатынастарды реттейтін құқықтық актілердің нормативтік ... ... ... нормалары әр алуан құқықтық актілерден тұрады. Бұл актілерді қаржылық құқықтың көздері деп ... ... ... көздері қаржылық-құқықтық қатынастарды реттейтін өкілдік және атқару органдарының нормативтік құқықтың актілері болып ... ... ең ... ... көзі болып ҚР Конституциясы саналады. Бірақ қаржылық қатынастарды құқықтық реттеуде І-кезекте ҚР Үкіметінің қаулылары, және ... ... ... ролі ... ... ... ... табыс Министрлігінің, ал кейбір мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық банк актілерімен яғни ... ... ... ... ... ... тәжірибесі қолданылады.
Қазіргі уақытта экономика да, қоғам тұтасымен де бірқалыпта жұмыс ... ... ... жүйесінің мемлекет қаржылық заңдар жинағымен анықтайды.
Қаржылық заңдардың тағы бір ерекшелігі олар арқылы мемлекет өздерінің ... ... іске ... ... ... ... ... азаматтардың олардың алдындағы қаржылық міндеттемелер туындайтын мүмкіндігі өздерінің ақшалық мәселелерін шешуде күшті ... ... ... ... - бұл ... ... ... кезеңіндегі мемлекеттің және басқа экономикалық субъектілердің міндеттерін жүзеге асыру үшін қажетті ... ... ... бөлу және ... ... ... болатын қаржылық қатынастарды реттеп отырады. Ол біртекті қаржылық қатынастарға жататын жеке бағыттар бойынша: бюджеттік құқыққа, салықтық құқыққа, шаруашылықтық ... ... ... қаржының кең ұғыным тұрғысында жалпы ақшалай қатынастар ретінде баян етілуіне байланысты қаржылық құқыққа сонымен бірге валюта және ... ... ... ... ... ... ақша ... құқықтық реттеу сияқты бөлімдер де кіріктіріледі.
Нормативтік-құқықтың қатынастардан тыс қаржылық қызмет орындалмайды.
Мемлекеттің қаржылық қызметі түрлі әдістердің көмегімен іске асырылады. ... ... бірі ... ... ... яғни жеке және ... ... табысының, пайдасының бір бөлігі заңда көрсетілген мерзім мен мөлшерде мемлекеттің бюджетіне түседі. Бюджетке аталған түсімдердің уақытында төленуін мемлекеттің ... ... ... ...
Ақшалай қаржыны бөлу мен пайдаланудағы негізгі әдістердің бірі қаржыландыру мен несие беру әдістері. Қаржыландыру ол ... ... ... ... ... ... берілетін ақшалай қаражат, яғни бюджет қаражатын алушыларға осы қаражатты бөлу.
Ал, керісінше, несие беру банкілік қарыз түріндегі жоспарлы, мақсатты, ақылы және ... ... ... ... ... ақшалай қаржы. Бүгінгі таңда несие берудің мемлекеттік, банктік және коммерциялық сияқты түрлері бар. ... ... бір ... басқа шет мемлекеттердің және олардың жеке заңды тұлғаларының, инвесторлардың, халықаралық қаржылық ұйымдардың ақшалай қаржыларын уақытша пайдалануы. Мемлекет бұндай ... ... ... ... ... ... ... банктің қарауына уақытша айналыстан бос ақшалай қаржыларды жинақтау қатынастарын қамтиды. Бұл жағдайлар қаржылық заңдардың дамуына тікелей байланысты.
Қаржылық ... ... ... ... ... өзінің өкілеттікті шегінде қаржылық ресурстарды жұмылдыру, бөлу және ... ... ... бақылау жүргізу, қаржы жоспарларын және мемлекет алдындағы қаржылық міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... бұл қатынастардың қатысушыларына басшылық ететін белгілі бір қаржылық - құқықтық ... ... ... сол ... өзге ... нысандарды қолдану реттелінетін қатынастардың маңызы мен және мазмұнымен айқындалады.Мәселен заңи акт ұзақ және ... ... ... ... ... және оны ... ... қысқа қатынастарды, мысалы республикалық бюджет туралы заңды да елдің әлеуметтік-экономикалық өмірі үшін мұндай актінің мәнділігіне қарай осы орган ... емес ... ... ... ... ... ... етеді; оларға мыналар жатады: қаржы және салық органдарының аппаратында кеңестер өткізу, кәсіпорындардың қаржы службасына нұсқаулық ... ... ... ... ... ... кезіндегі комиссиялардың мәжілістерін өткізу және т.т.
Қорыта айтқанда, Қаржы заңдары мемлекеттің ... ... ... кезеңінде оның міндеттері мен қызметтерінің үздіксіз атқарылуын қамтамасыз ету үшін мемлекеттің қаржылық қызметінің ... ... ... ... ... ... құқықтық нормалардың жиынтығы.
Осы дипломдық жұмысты жазуда мақсаттарға жеттім деп ойлаймын, зерттелген тақырып бойынша жан-жақты зерттеп толық түсінік беруге ... ... ... ... жазған кезде жүйелілікті сақтадым.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ҚР-ның Конституциясы. өзгерістер мен толықтырулар мен бірге// .akorda.kz
2. ... ... ... ... 2003 жыл. // Егемен Қазақстан. № 83-86.
3. Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы 12 желтоқсандағы 1995 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы // ... ... ... ... және оның ... мәртебесі туралы 16 желтоқсандағы 1995 жылғы Қазақстан Республикасының ... Заңы // ... ... ... Президенті туралы 26 желтоқсандағы 1995 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы // ... ... ... ... ... - 1995.- №24.,ҚР-ның Конституциялық Заңымен өзгерістер мен толықтырулар 1999 жылы енгізілген. // Қазақстан ... ... ... 1999. № ... ... Республикасының 4 желтоқсанда 2008 жылы қабылданған Бюджет ... // ... ... Республикасының Салық Кодексі 4 желтоқсанда 2008 жылы қабылданған // .akorda.kz
8. Қазақстан Республикасының Кеден Кодексі//.akorda.kz
9.Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі Қазақстан Республикасының 2008 ... 4 ... N 95-IV ... Қазақстан Респубюликасының аудиторлық қызметі туралы 20.11.1998 ж. Заңы № 304-1
11. Қазақстан Республикасының ... ... ... заңы 18.12.2000 ж. № 126-11
12. Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарқы туралы ... ж. Заңы № ... ... ... ... ... 8.01.2003 ж. Заңы. № 373-2
14. Қазақстан Республдикасының міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы заңы. № 456-1//.parlament.kz
15. Қазақстан ... ... ... мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу мен қадағалау туралы 4.07.2003 ж. Заңы. №474-11
16. ... ... ... ... ... ... ету туралы 1997 ж 27 маусымдағы заңы № 136-1
17. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық ... ... 24 ... 1998 ... Заңы // ... ... Парламентінің Жаршысы. - 1998.- №23.
18. Қазақстан Республикасының бәсеке және монополиялық қызметті шектеу туралы туралы 19 қаңтардағы 2001 жылғы Заңы // ... ... ... ... - 2001.- №2.
19. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы туралы 23 шілдедегі 1999 жылғы Заңы // ... ... ... ... - 1999.- №21., ... мен ... 4 маусымда 2001 жылы енгізілген // Қазақстан Республикасының ... ... 2001.- № 13 - ... Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі туралы 26 қарашадағы 1998 ... ... // ... ... ... ...
21. ... Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару туралы 23 қаңтардағы 2001 жылғы Заңы. // Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы.-2001.-№2.
22. Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық ... ... ... қаңтар 2001жыл. // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы.-2001.- № 5-6.
23. Қазақстан Республикасы Парламентінің Регламенті. // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы.-1996.- № 6-7.
24. ... ... ... ... ... // ... ... Парламентінің Жаршысы.-1996.-№ 3.
25. Қазақстан Республикасының валюталық реттеуі туралы Заңы. // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы.-1996.-№ 3.
26. ... ... ... ... ... ... 30 наурыз 1995 жыл. // Халық кеңесі 20.04.95. өзгертулер мен толықтырулар: Егемен Қазақстан., 01.04.00.; 13.03.01.
27. Қазақстан Республикасының қаржы полициясы ... ... ... 4 ... 2002 жыл. // ... Республикасы Парламентінің Жаршысы.-2002.-№11.
28. Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы Заң. 31 тамыз 1995 жыл. // ... ... 7-8 ... 1995 ... ... ... ... Алматы 2009
30. Қазақстан Республикасында бағалы қағаздармен жасалынған мәмілелерді тіркеу туралы Заң. 5 наурыз 1997 жыл. // ... ... ... ... туралы Заң. 20 қараша 1998 жыл. // Егемен Қазақстан, 24.10.98. өзгерістер мен толықтырулар: Егемен Қазақстан., ... ... және өтем ... ... Заң. 16 ... 1999 жыл. // Егемен Қазақстан, 24.08.99.
33. Мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыз алу мен борыш туралы Заң. 2 ... 1999 жыл. // ... ... ... ... ... ... Заң. 5 шілде 2000 жыл. // Егемен Қазақстан, 12.07.00.
35. ... ... ... ... жария етуіне байланысты оларға рақымшылық жасау туралы Заң. 2 ... 2001 жыл. // ... ... ... ... Даму ... ... Заң. 25 сәуір 2001 жыл. // Егемен Қазақстан, 03.05.01.
37. Одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістікті қалыптастырудағы ... ... ету ... келісімді бекіту туралы Заң 2001 22 маусым.// Ресми газет 2001. № 27
38. ... ... ... ... қазынашылық комитеті туралы Ереже. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 24 мамырдағы
39. Ашмарина Е.М. Некоторые ... ... ... ... права в Российской Федерации: проблемы и перспективы. М., 2004
40. Шуляк П.Н. Финансы: Учебное пособие с ... ... ... ... 3-е ... М.: ... и К, 2002.
41. Грачева Е.Ю., Соколова Э.Д. Финансовое право: Вопросы иответы. 3-е ... ... ... М.В. Финансовое право: Общ. Часть.:Учебник.- М.:Юристъ,2000
43. Финансовое ... ... для ... ... ... по ... и ... "Юриспруденция" /Отв. редак. Н.И.Химичева. 2-е издание.- М.: 2000.
44. Найманбаев С.М. ... ... ... ... ... С.М. ... құқық. Алматы, 2006
46. Финансовое право (конспект-шпаргалка) Москва, 2005
47. Худяков А.И., ... В.И. ... ... 2008

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы су заңдарының мақсаттары..13 бет
ҚР – ң экологиялық заңдарының даму концепциясы12 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
«Жер қойнауының құқықтық режимі»22 бет
«қазақ әдет-ғұрып құқығы бойынша мүліктік қатынастарды құқықтық реттеудің ерекшеліктері»103 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Абай дәуірі5 бет
Билингв орыстардың қазақша сөйлеу тіліндегі интерференция көріністері43 бет
Денсаулық сақтау17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь