Мемлекеттік құрылым нысанының келелі мәселелері

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1. Мемлекет нысаны және мемлекеттік құрылым нысаны: түсінігі,түрлері және олардың анықталуына қатысты келелі мәселелер ... ... . 7

2. Унитарлық мемлекет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.1 . Унитарлық мемлекеттің түсінігі, белгілері және ерекшеліктері ... ... ... .32
2.2 . Унитарлық мемлекеттердің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

3. Мемлекеттік құрылымның федеративті нысаны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
3.1. Федерацияның түсінігі, белгілері, міндеттері және құрылу принциптері ... ... ... ..38
3.2. Федерацияның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43

4. Мемлекеттік құрылымның конфедеративті нысаны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
4.1. Конфедерацияның түсінігі, белгілері және ерекшеліктері ... ... ... ... ... .. 49
4.2. Мемлекетаралық және одақтық құрылымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 51

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54
Пайдаланылған әдибиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
        
        Түйін
Дипломдық жұмыс «Мемлекеттік құрылым нысанының келелі мәселелері»
тақырыбында орындалған. Дипломдық жұмыста мемлекет нысаны мен ... ... ... түрлеріне, олардың анықталуына қатысты бірқатар
келелі мәселелер баяндалды, мемлекеттік құрылымның унитарлық, федеративтік
және конфедеративтік нысандарының ерекшеліктері, ... және ... ... ... ... на тему ... ... государственного
устройства». В дипломной работе освещается ряд проблемных ... ... ... ... ... ... рассматривается виды, особенности, ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік құрылым нысаны: түсінігі,
түрлері және ... ... ... келелі мәселелер
.......................... 7
2. ... . ... ... ... ... және ерекшеліктері
.............32
2. . ... ... ... ... ... ... ... ... белгілері, міндеттері және
құрылу ... ... ... ... ... ... ... түсінігі, белгілері және ерекшеліктері
...................... 49
4.2. ... және ... ... ... ... ... – бұл әр ... ... құрылу принциптері және тағы басқалары бар күрделі саяси ... ... ... ... нысаны сияқты түсінік көмектеседі.
Мемлекет нысаны түсінігі басқару қалай қалыптасатынын, кім ... ... мен ... ... арасында өзара байланысты, билікті
жүзеге асыру үшін қандай әдістер қолданылатындығын білуге мүмкіндік береді.
Мемлекет нысаны туралы ... ... ... оның үш құрамдас бөліктері –
басқару нысаны, мемлекеттік құрылым нысаны және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... федеративтік және конфедеративтік нысапндарының түсінігі,
олардың анықталуында, ұйымдастырылу принциптеріндегі, айырмашылықтарындағы,
түрлеріндегі келелі ... ... ... мәселесі көп уақыт бойы, және қазіргі уақытта да
өзекті болып табылады. Ол өзіне деген қызығышылықты құқықтанушы мен ... ... ғана ... ... алғашында КСРО одақтық
мемлекеттің ... ... ... мен бұл мемлекеттердегі
проблемаларды, кейіннен ... ... мен ... ... ... осы ... дейін мемлекеттің ұлтық немесе қандай да бір ... ... ... ... жөнінде байқап жүрген жай азаматтардың
арасында қызығушылық туындатады.
Дипломдық жұмыста алға қойылған мәселелерді тек теориялық және құқықтық
тұрғыларда ғана қарстырылып қана ... ... ... да бір ... мен ... ... мемлекеттік құрылым нысандарына
қатысты кейбір ... ... және ... ... баяндалады.
Дипломдық жұмысымда қарастырылатын мәселелердің біршама жалпы түсініктеріне
тоқталамын, өйткені әрбір сұрақ үлкен ғылыми зерттеудің объектісі ... және ... ... ... ... ... ... мәселелерін көптеген
зерттеушілер айналысқан және ... та ... ... құрылым
мәселелері Маркстің және ... көз ... ... кезде, олар
унитарлы мемлекеттің федеративтінің ... ... ... ... ... еңбектің жоғары өнімділігі, еңбек етушілер
арасындағы біршама тығыз байланыстар революциялық процеске ықпалын ... оған ... ... ... қол ... ... Бірақ
мұндай алғышарт Германия, Франция сияқты елдерге, ұлтаралық қақтығыстар
болмаған және болмайтын, ұлттық қатынаста бір ... ... ... ... Олар өз назарларын Ұлыбританиға аударғанда, ... ... төрт әр ... ... өмір ... байқайды, және онда
мемлекет унитарлы болса, онда таптық емес, ұлттық белгілері бойынша ... ... ... ... Яғни ... ... ағылшын
буржуазиясымен, шотландық шотландықпен және т.б. бір ... ... ... алу ... ... пен Энгельс, Британияда мемлекеттіліктің
федеративті нысаны қажеттігін белгілеген, ол әр ... ... ... ... ... ... ... көтереді және әртүрлі
халықтардың консолидация құралы болады.
Осыған орай, ... ... ... ... ... ретінде
мемлекеттің әлеуметтік таптық және ұлттық-аумақтық мазмұнының сыртқы
көрінісі түсінілетін, ол ... ... ... – жоғарғы
мемлекеттік билік органдары арасында, бұл органдар мен мемлекеттің аумақтық
бөлімшелерінің билік пен ... ... ... ара ... ... ... ... құрылым нысанына ықпал ететін
ұлттық және тарихи дәстүрлер, ұлттық психология, діни сана, ... ... ... және ... ... эколгиялық факторлар
және басқалары зерттеу шектерінен тыс қалады.
Қазіргі таңда, қоғамдық дамудың ... ... ... ... ... дағдарысты бірте бірте жеңіп жатқан
отандық мемлекет және ... ... ... ... ... бірі ... ... құрылым нысанын біршама толық
және жеткілікті негізді түсінуін ұсына алады, бұл ... ... ... бере ... ... ... ... шынайы болжамын
белгілей алады. Бұл елдің аумақтық құрылымын біршама тиімді ұйымдастыру
нысанын іздестіру кезінде елдің ... ... үшін өте ... мақсаттары мен міндеттері – мемлекеттік ... ... оның ... келелі мәселелерді қарастыру.
Жұмыстың зерттеу объектісі - мемлекеттік құрылым нысандарының:
унитарлық, федеративтік және ... ... ... олардың
анықталуында, ұйымдастырылу ... ... ... ... ... негізі. Дипломдық жұмыс тақырыбын ашып, оған
қатысты мәселелерді қарастыру кезінде тарихи, ... ... ... ... ... ... мәні. Мемлекеттік құрылым нысанына қатысты
дипломдық қарастырылған мәселелер оқу ... ... және ... ... көзі ретінде алынуы мүмкін.
Жалпы дипломдық жұмыс кіріспеден, төрт бөлімнен, ... ... ... тізімінен тұрады.
1. Мемлекет нысаны және мемлекеттік құрылым нысаны: түсінігі, түрлері және
олардың анықталуына қатысты келелі мәселелер
Мемлекеттің сыртқы нысаны мен ішкі ... ... ... ... нысаны қоғамның экономикалық, мәдени, рухани
мазмұнына байланысты. Демократиялы мемлекеттер тұралы айтатын ... ... қана ... немесе шектелген монархия түрінде өмір сүреді. Ал шығыс
мемлекеттер көбіне монархия болатынына жақсы мәлім. Қытай, Үндістан, ... ... АҚШ ... ... ... Монтескье,
Локк, Вашингтон, Де Голль мемлекеттің нысанасына көп көңіл ... ... оның ... ... олар бір – ... ... ... Қазақстанда екі жылдан ... ... ... екінші 1995жылғы конституция алынды. Бул соңғы конституция
мемлекеттің сыртқы ... ... ... президенттік Республиканың
саяси режимі құрылды.
Мемлекеттің тарихи даму процесінде оның нысанына ... ... ... Бірінші жағдайға географиялық, климат, тарихи факторлар жатады. ... ... ... ... оның ... теңізге, мұхитқа
шықса, бұл екі жағдайда екі ... ... екі ... ... ... мемлекеттердің континенттік мемлекеттермен салыстырғанда
демократиялық ... ... ... ... ... ... ірі ... дамуы ұлы өзендермен байланысты болды:
Қытайда-Хуанхэ, Египетте-Ніл, Вавилонда-Тигр және ... ... ...... ... – шектелген монархия немесе
республика құрылған. Ежелгі демократиялық республикалар Жерорта теңізінің
жағасында ... ... ... ... ... ... ... екі – Ресей және Қытай ... ірі ... ... ... ... және ашық ... жоқтығы мемлекеттің
дамуына едәір нұқсан келтіріп ... ... ... ұғым ... маңызды мазмұндамалық сипаттамалардың бірінен саналады. Әдістемелік
жағынан алып ... ... ... ... сөз жоқ.
Мемлекеттің пайда болуына өзінің сипатына, бағытталуы ... ... ... ... ... және мемлекет болғанға
дейінгі, басқа нысандарды пайдаланыпкелген алғашқы қоғамдық қоғамның даму
кезеңдері тікелей ізашар ... ... ... мен басқа да тіршілік
ету салаларының өте төмен деңгейімен ерекшеліктің алғашқы ... ... ала ... ... жобаны сатысынан объективті түрде өтіп,
мемлекеттік деңгейіне дейін өсуі керек. ... өте қиын ... ету үшін ... алғашында шағын ғана отбасының кезбе топ
құруға, ... ... ... ... одан әлдеқайда көбірек болып
топтасуы қажет болды. Бұл топтар негізінен туыстық ... ... ... ... ... ... рудың адамдары бөлектеніп шыға
бастайды, ол үшін олардың мынадай ерекшеліктері болуы керек болды:
1) Сол кездегі іс-әрекеттің ... ... ... ... ... ... өзіндік бір нысаны ретінде ортақ
шаруашылықты жүргізе ... ... ... жүзеге асыратын, ұжым
мүшелерінің қажетін қанағаттандыратын болуы керек.
2) Туыстық жағынан аса жақын ... ... ... ... де ... ру ... ... ұйымшылдық көрсетіп,
бір-біріне көмектесіп, қауіп-қатерден бірлесіп қорғануы керек.
3) Осыған сәйкес руды басқару ... ... ру ... ... ... ру ... даусы тең болып саналатын рудың
жалпы жиналысында қаралып, сонда шешілді.
Жалпы жиналыс қандай да бір қоғамдық міндет жүктелетін ру ... ... және де ... да ... ... ... қызметіне
бақылауды жүзеге асырыды. Ру адамдар арасындағы алғашқы қауымдық құрылыстың
алғашқы ұйымы ретіндегі қоғамдық тұрмыс жүйесін толық ... жоқ, ... осы ... бір буыны ғана болды. Бірнеше ру фратрийге бірікті, ал
бір-бірлестіктерді де кездестірүге ... ... ... рулық ұйымы
мен қоғамдық тұрмыс қоғамның ... ... ету ... ... ... да, өздеріне жүктелген міндетті ... ... ... Оның ... ... ... ... алатын
жаңа ұйымғамемлекеткежол беруі керек болды, мемлекет тақыр ... ... жоқ. ... ... ... жоққа шығару және сонымен бір мезгілде
оның өзіндік бір жалғасы болып табылады. Олардың арасында ... ... емес ... ... сабақтастығыайқын көрініп тұрады. Әр
халықтың нақтылы- тарихи тұрмыс жағдайы қоғамдық өмірдің рулық ... ... және ... пайда болуы мен оны басқаруға әсер етпей
қоймайды ... ... ... онда ... ... ... аумақтық, табиғи-географиялық, топрақ-климаттық жағдайлары,
оны мекендеген халықтың ерекшеліктері ... ... ... және ... кезеңдерде басқару нысанын қалыптастырып, дамытуға, ұйымдастыруға
және ... ... ... ... ... және тіршілік
етуін қамтамасыз етуге әсер ... ... кең ... өзі де алғашқы
табырдың , қауымның, тайпаның бір ... ... ... ... ... ... еді. ... қатар ұлы дала жері жоқ көптеген
көршілес тайпалар мен ... ... ... ... ... ... ... құртына да айналды. Қазақстан аумағының көптеген ... ... ... ... жер аударылуы жолында болғандығының
да әсері болды. Осының ... ... ... ... ... болу
процесінің бірқатар ерекшеліктерінің болуына алып келді.
Қазақ даласы бір ... тың ғана ... ... халықтың сақтар,
үйсіндер сарматтар және тағы басқа мекені болғандықтан бірі екіншісін қуып
шығып, сосын жаңа келімсектерді мемлекеттікке ... құру ... ... пен ... ... кейде қаралмады да. Кейде, мемлекеттіктің
бір халықта пайда болған нышаны соғыстың немесе ... да бір ... ... ... ... де, белгілі бір уақыт өткеннен кейін
басқа халықтарда пайда болды.
Дамудың мемлекеттік сатысына жеткен ... ... ... ... ... ... ... кейбір тайпалар мемлекеттікке
өзінің еркінен тыс ұтымды. Мұндай жағдайда олардың дамуының табиғи ... ... ... ... ... ... ... патшалары Кирдің, Дарий 1-нің. әскерлерінің шабуылына ... ... ... жартылай жаулап алуы жаулап алушылардың басқарудың
мемлекеттік нысанын ... ... ... ... ... ... пен тәуелсіздік алған бұл тайпалар бұрынғы, мемлекетке дейінгі
нысанға қайта оралу жаңа мен ... ... ... ... ... ... мен институттардың шиеленісуі.
Тікелей Қазақстан аумағында мемлекеттің пайда болуы мұнда ... ... ... ... ... ... ... тарихи
информацияның бекітілуімен байланысты. Жер, шөл, жайылым, су шаруашылық
объектілері өндірістің негізгі ... ... ... ... ... ұрыстар болды. Соның барысында рулық байланыстар мен қарым-
қатынастар ішінара болмаса, ... ... ... ... ... ... ... мен қарым- қатынастар басқаша жаңғыруы немесе
жайылып кетуі керек ... ... ... ... ... ... ... құруының тағы бір ерекшелігі, бұл процесстегі армияның
улкен ролінің болуы. Ол ... ақ ... - ... мәжбірлеу механизмінде
басты орын алады. Қандай да бір режимнің тағдыры, биліктің жүзеге асырылу
сипаты соған тәуелді ... ... ... ... ... ... ... және өзінің қол астындағы азаматтарына айтарлықтай
дәреже билік жүргізе алатын. Олар, негізінен әр ... ... ... (қанағат, хализат, хандық сұлтанат еді). ... ... ... ... ... - ... құрылымдарды жиі - жиі
бірлестіріп отырса да, олар, алайда, вассалитет - сюзерениттің негізінде
құрылған ... ... ... ... еді. ... ... біртіндеп осы бағытта жүреді. Нәтижесінде, XIV - ... ... ... ... ... ... қазақ халқы
қалыптасқан кезде, мұнда хандық билік нысанындағы ... ... ... ... пайда болады.
Сонымен мемлекеттің жалпы ұғымы мен белгілеріне келер ... ... ... орындайтын және соның көмегімен қоғамның
тіршілік тыысын қамтамасыз етеін, оған қажетті жағдайлар мен ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады". Мемлекет тек өзіне ғана тән функцияларды, әсер ету нысандары мен
әдістері бар айрықша құрылым ретінде сипатталады. ... ... ... ... мен ... әрекет ететін басқалардан ерекше
өзгешелігімен көзге түсетін күрделі ... ... ... ... ... дегеніміз - бұл - адамзат қоғамының дамуының маңызды
кезеңдеріне тән ... ... ... ... міндетін атқару, адамдардың,
топтардың, топтардың және ... да ... ... ... -
қатынасын реттеп, бағыттау, олардың бірлескен іс - қимылына жағдай жасау
оның саясатын жүзеге асыру жүктелген кең ... ... ... ... ... - күш ... бар; сондай - ақ тапсырманың
орындалуын қоғамдық өмірдің барлық субъектілері қамтамасыз ететін әкімшілік
- мәжбүрлеу өкілеттігі ... ... бұл ... ашық, нақтылай отырып сонымен бірге
мемлекеттің негізгі ... атап ... ... ... ... ... ... сол, онда арнаулы кәсіби басқару және мәжбүрлеу
аппаратының болуымен немесе, оқу және ... ... ... ... ... ... билік күштеу және басқару
аппараттарынан тұрады. Басқарушы - адамдардың ... ... ... ... ... басқару ұйымы, білген емес. Ол тек қана ... ... тән ... олар ... ... ... бір жағынан
басқаратындарға, екінші жағынан басқаратындар мен ... ... ... сияқты. Мемлекеттің басқа ерекше белгісі өзінің өмір
сүруі үшін халықтан салық жинауға мәжбүр ... ... - бұл ... ... ... етуінің экономикалық негізі салықсыз ол күн ... ... ... жетіспеуәнен немесе болмауынан оның бүкіл
тіршілігі ... ... ... ... адамзаттары, соларға қоса
шетелдіктер мен адамзаттағы жоқ ... да ... ... ... бөлігі
ғана салық төлеуден босатылады. Мемлекеттің ерекше белгілеріне оның өз
азаматтарын аумақтық принцип бойынша бөлетіндігі ... Ол ... ... ... ... ... басқаша - қандас туысқандардың байланысы мен
қарым - қатынасынан құралады. Енді соңғысы бұрынғы маңызын ... ... ... ... ... Керісінше, мемлекет адамзаттарға өздеріне
тиесілі құқықтарын бөліп, оларға міндеттер жүктеу ... ... ... ... ... ... және басқа да шараларға тарту кезінде ең
алдымен олардың аумақтық тиістілігін, ... ... ... даму ... ... ... принциптері бірқатар
мемлекеттік - құқықтық институттармен тұтас алғанда жанама ... ... алды ол оны ... ... ... ... ... бағытталған еді. Олардың ішінде қандай да бір мемлекетке
тиесілілігі бекітілген ... ... ... ... ... ... немесе адамзаттығы жоқ ... ... ... ... ... ... - ақ шетелдіктер мен
азаматтығы жоқ ... ... ... халықты өзіміздікі және
өзіміздікі емес деп дифференциялайды. Сыртқы (мемлекеттер ... ... ... және ... ... ... ... шекаралар
институтының маңызды айтарлықтай. Олардың көмегімен ... ... ... ... - ақ ... егемендігінің құрамдас бөлігі
болып табылатын ... ... ету ... ... ... ... ... әрекет ететін құрылымдарымен және институттарымен
егемендік сияқты қасиетімен ерекшелінеді. Бұл ... ... ... қоғамның құрылымдары мен инсититуттарымен жоғары қойып, оған
өзіндік басылымдық, қайталанбас ерекшелік ... ... ... ... бар: ... және тәуелсіздік мемлекеттік биліктің
үстемдігі деп өз аумағындағы ең ... ... ... ... ішкі және
сыртқы функциялардың жиынтығы болуы және оларды органдар, ... ... ... ... ... ... бейімделуі мемлекетттің айрықша
белгісі болып табылады. Осыған дейін айтылып келген, мемлекетттің ерекшелік
белгілерінен ... ... ... туралы да айту керек. ... оқу және ... ... ... пен ... ... Ол
тіршілік ету және даму процесінде ... ... ... ... түсіндірілуі керек. Мемлекеттің ... ... ... түсіндіретін болсақ, мемлекеттік функция тек мемлекетте емес,
қоғамға да сипатына беретін болған, оны ғылыми тұрғыдан қарау өте ... ... ... ... жалпы адам зат сипаттары. Мемлекет
функция қоғам мүше таптық ұлттық, жеке ... ... ... ... билік жүргізуші ролі функциялары арқылы көрінеді.
Мемлекеттің ... ... ... мақсат міндеттеріне сәйкес пайда
болып дамиды. ... ... ... мемлекеттік функцияның ... бар. ... ... қызмет ету аясына байланысты ... ішкі ... ... ... және ішкі функциялар маңыздылық дәрежесіне
байланысты негізгі және негізгі емес деп ... ... ... ... ... ... ... құрылымдар мен тұлғалар
мемлекеттің басымдық ролін мойындайды, өздерін оның ... мен ... ... Олар ... ... бұйрығын орындауға, мемлекеттің
белгіленген тәртібін сақтауға міндетті. Мемлекетке ... ... ... ... ... ... құрылым мемлекетке қарсы келе ... ... бір ... ... ... ... ... мәнісі. Мемлекетке тиесілі аумақта бірде бір ... ... ... ... ... келе ... Егеменділіктің екінші бір
құрамдас бөлігі болып саналатын тәуелсіздік дегеніміздің мәнісі. Мемлекет
өзінің билігі дербес ... ... ... бағыты мен тактикалық
жолын өзі таңдайды, өз ... ... ... ішкі және ... өзі ... ... ... жол бермейді. Тәуелсіздік
ұғымының ішкі есептісі мемлекеттің ішінде жұмыс істейтін бірде - ... ... және ... мемлекеттік биліктің дербестігіне
қол сұға алмайтындығына аспектісі, егемен мемлекет ... ... ... ... қарым - қатынасты сақтайды дегенді білдіреді.
Мемлекет - ... ... ... ... деп ... ... Қоғамда,
елде, халықтың арасында жұмыс істеп жатқан ... ... бір ұйым ... ... ... ... еркі мен мүддесін білдіруші екендігін,
барлық деңгейде және ... ... ... ... ... деп ... білдіре алмайды. Бұған үміткер болуға мемлекеттің ғана негізі бар.
Мемлекетттің мұндай қасиеттерінің молдығына дау жоқ.
Мемлекетттің басқарудың құқықтық нысанын, реттеуді және ... ... оның ... ... болып табылады. Мемлекеттің алдында тұрған
міндеттті мемлекет құқықсыз шеше ... Егер ... ... ... ... ... басқа ұйымдар, бірлестіктер мен құрылымдар
құқық шеңберінде әрекет етіп, құқық тәртібін сақтауы, заңдар мен ... ... ... орындауы қажет болса, онда ... ... ... ... басқаша, маңызды ерекшелігімен сипатталады және
әралуа бұл айтылғандардан басқа, мемлекеттің ... ... - ақ ... қор, ... қамтамасыз етіп - кепілдік беретін
функциялары бар. Мемлекет ... ... ... ... - ... ... ... демеу болып отырған құқық бастауына сүйенеді. Мемлекетте
ішкі және сыртқы функциялардың жиынтығы болуы және ... ... мен ... ... ... жүзеге асыруға бейімделуі
мемлекетттің айрықша белгісі болып табылады. Осыған ... ... ... ... ... басқа, мемлекеттің элементтері туралы
да айту керек. Ол ... оқу және ... ... ... ... меңзейді. Ол тіршілік ету және даму процесінде мемлекет сүйенетін
обективті тірек ретінде түсіндірілуі керек. Мемлекеттің белгілерінен ... ... ... ... ... ... тек ... қоғамға да сипатына беретін болған, оны ғылыми тұрғыдан қарау ... ... ... ... ... ... адам зат сипаттары.
Мемлекет функция қоғам мүше таптық ұлттық, жеке ... ... ... ... ... ... ролі функциялары арқылы
көрінеді. Мемлекеттің функциялары мемлекеттің тарихи ... ... ... ... ... Әрбір тарихи типтегі ... ... ... бар. ... ... ... ету ... байланысты
сыртқы және ішкі болып бөлінеді. Сыртқы және ішкі ... ... ... ... және ... емес деп ... ... дегеніміз- мемлекеттің белгілі бір тарихи
кезеңінле ең маңызды стратегиялық мақсаттарын ... ... ... ... ... мемлекет қорғау әлеуметтік қамтамасыздандыру адамның
құқығы мен бостандықтарын қорғау сияқты негізгі ... ... емес ... ... бір ... ... атқарады. Ал негізгі
функцияны әртүрлі құрамдас бөліктерден тұратын ... ... ... ... ... ... ... проблемаларды шешу болып
табылады. Ал негізгі емес функциялар негізгі функцияны ... ... бір ... қызметі. Мемлекет функциясын мемлекет мақсаттарын
бөліп қарау керек. ... ... ... ... алғы ... ал ... мемлекеттің мақсаты функцияны
орындау негізінде жүзеге ... ... ... ... ... ұшырап отырады. Кейбір функциялар ... ... ол ... ... ... ... ... болады. Сол себепті
мемлекет функциялары зерттелген кезде ол мемлекеттің қандай ... ... ... керек. Жоғарыда айтылғандай мемлекет функциясын
колификациялаудың негізгі түрі ... ішкі және ... ... ... ... ішкі ... экономикалық әлеуметтік құрылымына
байланысты атқаратын ... ішкі ... ... Ал ... ... ... қарым-қатынасқа түскен кездегі мемлекеттің
қызметі сыртқы функцияны құрайды.
Мемлекеттің ... ішкі ... ... ... ... ... жүргізу саласында атқаратын ролі. Яғни ... ... ... ... Сол ... ... ... азық-
түлікпен т. б. Тұрмыс қажеттіліктерімен қамтамасыз ету керек. Ол үшін ... пен ... ... ... тиімді даму керек. ... ... ... ... ... болып табылады.
Әлеуметтік функция- мұның мәні адамның ... ... ... өмір ... бағытталған мемлекеттің саясаты. Бұл функцияның
мазмұны өте кең мемлекет ... ... ... ... Ең ... ... ананы және баланы, отбасы, мүгедектерді, қарттарды мемлекет
тарапынан қорғау және шараға кепілдіктер беру қамтамасыз етілуі тиіс. ... ... ... ете ... ... өз ... ... мемлекет
барынша өз көмегін тигізуге тырысады.
1) Идеологиялық, бұл функцияның мақсаты- халықтың арасында ... ... ... ... ... өнер ортақтарына ғылыми
және білім ортақтарына көмек беру оның ... ... ... ... ... ... ... ұтымды пайдалану мен
қоршаған ортаны қорғау табиғатқа зиян ... ... ... ... ... Салық салу функциясы. Мемлекеткетөнім өндіретін бірақ қоғамға
пайдалы ... ... ... ... материалды қамтамасыз
ету, бюджетті толтыру үшін өнім өндірушілерден кәсіпкерлерден
әртүрлі салықтар ... ... ... салаға жұмсау.
4) Адамның құқығы мен бостандықтарын меншікті құқығы тәртіпті қорғау
Мемлекет бұл функция өз мойнына алады жәнеде оларды жүзеге асырады
бірақ ... ... Бұл ... ға ... ... ... бұл функцияны жүзеге асыру үшін заң ... және ... ... ... ... функциясы.
1) Елді қорғау яғни мемлекеттің әскери қауіпсіздігін сақтау ол үшін
мемлекет ... күш ... және оны ... қаружарақпен
қамтамасыз етеді.
2) Әлемде бейбітшілікті сақтауға жаңа соғыс қауіпін болдырмау, қару
жарақтың жаңа ... ... ... ... ... ... Әлемдік экономикалық араласу арқылы дүние жүзі ... ... ... мәселелерді бірлесіп шешу. ... ... ... ... ... атқаратын қызмет
түріне қарай төртке бөледі.
1) Заң шығару. Барлық субъектілерге бірдей заң актілерін шығару.
2) Басқару және ... ... ... және мемлекет салаларындағы
кунделікті мәселелерді шешу.
3) Сот ... ... ... сот ... сақтаудаға
қызметтің жүйесі.
4) Бақылау қадағалау, мемлекет шығарған заңдардың оның территориясында
дұрыс орындалуына бақылау жасау. ... өз ... ... ... және құқықты қалай пайдаланатындығына
байланысты мемлекет функциясы құқық ... ... ... құқықжәне ұйымдастырушылық болып бөлінеді.
І. Құқық функциялары өз ішінен ... ... ... ... ... – Заң ... ... қабылдау, кунін жою.
Құқықты қолдану мемлекет органдарын заңдарды орындауға бағытталған қызмет:
а) ... ... ... ... ... өзгеруі қызметі құқық
қатынастардың туындауы өзгеруі және тоқтатылуына бағытталған күнделікті
мәселелерді шешу ... ... бұл ... ... қолдану актілерін
шығару арқылы жүзеге асырады.
б) құқықтың ... заң ... ... және ... қамтамасыз ету қызметі.
ІІ. Ұйымдастырушы функциялар бұлардың құқықтық функцияларынан айырмашылық
құқықтың аясында және ... ... ... ... ... ... Ұйымдастыру – реттеу қызметі мемлекет механизмінің әртүрлі
салаларына байланысты техникалық және ... ... ... ... ... ... Мемлекет функцияларын орындалуын
материалдық қамтамасыз етуге байланысты жұмыстар.
3) ... ... ... мемлекеттің әртүрлі
функцияларының орындалуын қамтамасыз етуге ... ... ... Яғни ... ... ... ... болуы, оның белгілері мен функциялары мазмұндық сипаттамасы
міне осындай.
«Канттың өзі де дер кезінде тұрпат жөнін мемлекеттіліктің ... оны ... ... ... ... ретінде қарастырған»
Көне кеше ғана болып өткен болмыс тіршіліктегі ғылыми зерттеулер мен саяси
құқықтық практика бұл ... өз ... ... айғақтайды.
Алайда, мемлекеттік - құқықтық жаратылыстан туындайтын мемлекет тұрпатының
(сондай-ақ, құқық нысандарының да) ... мен ... ... ... -
бағдарларды іске асырудағы субъективизм мен зорлық - зомбылықтарды елеулі
түрде шектей алатындығы сөзсіз. Кеңестік дәуір кезіндегі ... ... ... мемлекет "мазмұнын", әсересе оның "таптық" жақтарының
маңызын атап - атап ... Бұл ... ... ... ... болып келетініне, тұрпаттық өзі мазмұнның
тіршілік ету тәсілі және бөлдіру екеніне, сол тұрпаттық тек өзі ғана ... ... ие ... ... ... бөліне бермейтін.
Бүкіл прогресшіл, алға қарай басушылықтың барлығын да ... ... ... ... ... ... ... келген
болатын.Алайда,көптеген елдердің тарихы ұлттық күйреуге апарып соқтыратын
өте қатал әлеуметтік-саяси дағдарыстар кездерінде тек қана ... ... оның өз ... ... ... онда да, ... тірі күйінде, аман – сау сақталынып қалғаны ғана, опат болып
құрудан, ... ... аман алып ... ... ... Мемлекеттегі
орнықты және тұрақты болып келетіннің барлығы ең алдымен және көбінесе оның
тұрпатына жатады. ... ... ... ... ұғымының
бөлінуі көп бейнелі ... ... ... өкілінің мемлекет
қызметкерлерінің бір үлгідегідей киім ... ... ... ... оның ... дейінгі аралықты қамтиды. ... ... ... ... оны ... қоюдан мемлекеттік –
құқықтық немқұрайдылықтың көбінесе бастау ... ... ... ... ... өзінде – ақ тұтасқан, ... ... ... ... нақ ... ... өзі бөліп алған болатын, сондықтан
да мемлекет өзінің пайда болуы хақанда нақ ... ... ... ... ... ... өзін әліппеден бастаудың магистралдық
бағытына тең болатын. Көптеген жүз жылдар бойында, антикалық заманнан келе
жатқан үрдіс ... ... ... өз ... ... ... екі мәселеніылғи да есте ұстаған болатын: 1) тарих және осы заман
мемлекет тұрпаттарының ... ... еді, және 2) ... ... осы өтіп ... ... ... мемлекет тұрпаттарының белгілі
болғандарының қайсысы ең жақсы ұнасымды болар еді?Ежелгі гректердің ... ... атап ... ... ... ... ... тұрпат
жөніне айқындаушы, белсенді роль ... ... ... ... ... бөліп алып қарастыруға болмайды. Осы аталым этимологиясының
өзі соны ... ... тұр ... ... эйдос, идея,
морфэ)».Аристотельдің өзінде ... ... ... заң ... да, ... да ... парасатты танып бөлуде) және
антропологияда да (адам жанының жоғары рухани қабілетінің ... ... ... ... танып бөлу) приоритет және материямен пайдаландығын
байғаймыз. «Forma diet ... - ... ... ... ... ...
«дүниенің барлық болмысын оның тұрпаты ... ... деп ... ... ... деп мемлекетті билікті ұйымдастырумен оның құрылымы
ұсынылады. «Жұп» болып келген басқа да ... ... ... ... да ... ... тығыз да нық байланыстылығымен
сипатталады. Осы соққысы мемлкеттік ... оның ... ... ... ... ... оны кім жүзеге асырады деген сауалға
жауап ... онда ол ... ... ... ... ол ... ... ұйымдастырылғандығын, оның қандай органдар ... , бұл ... ... ... ... ... олардың
өкілеттік мерзімдерінің қаншалықты ұзақтығын, ең соңында мемлекетттік
биліктің ... ... ... тәсілдерімен атқарылатынын және тағы
сондай - сондайларды анықтайды.
Мұнда басы ашық ... ... ... ... ... теория
жүзінде ғана емес, оның практикалық саяси мәнісінің бірінші дәрежеге дейін
көтерілуі». ... ... ... ... ... жүзеге
асырылып жатқандығынан мемлекеттік ... ... ... ... ... беделі мен қадірінің дәрежесі және оның
тұрақтылығы, елдегі заңдылық пен құқықтық тәртіпті ахуалы., жайы мен ... ... Міне ... ... ... аса ... саяси
аспектісінің осыларға байланысты болып келетін себебі осы.
Мемлкет тұрпаты, яғни мемлекеттік құрылымы, оны ... ... алып ... ... аспектілер түрінде көрінеді. Біріншіден –
бұл мемлекет пен басқарудың жоғарғы ... құру және ... рет ... Екіншіден – бұл мемлекеттің аумақтық құрылысын
жасаудың ... ... ... және ... билік пен
басқарулардың өзара қатынастарын белгілеудің тәртібі. Үшіншіден – ... ... ... ... асырудың әдістері, амал – жолдары.
Сонымен, «мемлекет тұрпаты негізгі үш ... атап ... ... ... мемлекеттің құрылымы тұрпатынан және мемлекеттік, саяси
тұрпаттарынан синтезделеді (түзеледі)». Осы көрсетілген мемлекет тұрпаты
жөніндегі ... ... ... – тын. Ұзақ ... бойы бұл
түсінік басқару тұрпаты мен мемлекеттік құрылыс тұрпатынан тұрады ... ... де, ... оған ... режим, саяси өзгермелілік
(динамика) те қоса ... ... ... ...... ...... барысында әртүрлі пікірлер
ұсынылып жүрді. Онда мемлекет тұрпаты жөніндегі синтетикалық ... ... ... ... ... ... болатын. Қалай
болғанда да, мемлекеттік билікті ... ... ... ең көп
тараған концепция (пікір) үш элементі: басқару, мемлекеттік құрылыс ... ... ... тұтастырып тұрады.
Мемлекеттің құрылысына экономикалық және саяси жағдайлар әсерін тигізеді.
Ежелгі – фиодалдық немесе ... ... ... қоғамның қалдықтары көп
уақытқа дейін сақталып келді ману заңдарында, ... ... ... Орыс ... ... ... правда). Кейін
алғашқы қоғамның ыдырау процесінде ол қалдықтар жойылады да ... ... ... ... ... ... құрылысы тұралы қатаң
қағида болған: патшаның ... ... жеке ... ... сыйлайтын және олардың айтқан ақылдарын тыңдауы міндетті
болған. Бұл ... ману ... ... ... ... ... ... соттың, рулық қауымның рөлдері көпке дейін
сақталып келді. Саяси жағдай, топтардың ... ... ... ... ... туралы айту қиын. Дағдарыс
кезінде кобіне мемлекетті басқару бір адамның колында болады : ... ... ... Ал мемлекеттің экономикасы жақсы дамыған ... ... ... ... ... ... ... мәлім (Греция,
Рим, Швецария, Белгия).
Мемлекеттің құрылымына қоғамның ұлттық құрамы, ... әдет - ... ... ... ... да ... ... Ресей, Үндістан,
Америка, Мексика мемлекеттері көпұлттық мемлекеттерге жатады, сондықтан
олардың мемлекеттік құрылымдары-федерация. Ал ... ... ... ... ... бірақ біреулері тұтас мемлекет, екіншілері, ... Бұл ... ... үшін ... мемлекеттік
процесін және тарихын жақсы білу керек. XIX ғасырда ... мен ... үшін ... ... ... ... ... феодализм
кезінен Германияның капитализмге көшкенімен буржуазиялық мемлекеттің
қалыптасуы аяқталған жоқ.Сондықтан ... де ... ... ... ... ... Австрия- олар федерацияға жатады.
Қазақстан жерінде көне дәуірден қазақтың арғы ... ... ... ... өмір ... ғасырда қазақ хандығы құрылып өзінің
тәуелсіз мемлекеті болған. Қазақстан көп ұлттық республикаға ... ... ... ... ... республикамыздың қазіргі конституциясы
біртұтас, бөлінбейтін мемлекет болып жарияланды.
Мемлекеттің нысанына – халықаралық жағдай, мемлекеттердің арасындағы
қарым-қатынастар, және ... ... ... ... де әсер ... ... ... нысанына бұрынғы метрополия мемлекеттерінің
нысаны үлгі болатыны мәлім. ... ... ... ... ... іс - ... дамушы елдерге көп әсер ... ... ... ... бүкіл европа континентіне,
Жапония және ... ... ... ... ... үлгі ... ... белгілі. Ал АҚШ өзінің ... және ... ... президенттік
республикасының әсерін тигізді. Франциядағы Де Голль құрған парламенттік
республика да кейбір мемлекеттерге әсерін тигізді.
Республиканың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... саясаты әсерін тигізді: Гитлер, Рузвельт, Шынғысхан, Абылай,
Петр I, Ататүрік және басқаларын еске алсақ ... ... ... саясаты
бір континенттің мемлекеттеріне 70 жылдан аса уақытқа үлгі болды. Тек қана
Евразия емес, Куба, Вьетнам, Корея, ... ... ... ... ... ... діни ... да әсерін тигізді. Мұсылман,
католик, ... ... ... өздеріне тән нышандары бар.
Сонымен, мемлекеттің сыртқы формасын анықтау үшін көп ... ... ... ... ... нысаны көбіне үшке бөлінеді-басқару нысаны,
мемлекеттің құрылымының нысаны және саяси режим. Ал ... ... ... ... және әрбір мемлекеттің ерекшеліктерімен байланысты
екені мәлім. Сондықтан ... ... ... көп ... ... дамыған кезінде осы үш элеметтерінің біреуі ... ... ... ... ... ... ... федерациясының
негізгі принциптерін сақтау үшін Шешен республикасымен соғыс ... ... Бұл ... ... ... ... негізгі
принциптерін сақтау үшін істелген саясат. Бұл ... ... ... ... ... отыр. АҚШ 1860-1864 ж.ж. Солтүстік пен ... ... ... ... ... мақсаты мемлекеттің негізгі
нысаны болды. Фашистік режим құрылған кезде мемлекет нысанының саяси режимі
бірінші орынға ... ... ... ... ... ... ... басқару нысаны мемлекеттің сыртқы жағдайын
белгілейді [1, 35-37 б].
Мемлкетке қатысты көптеген мәселелердің арасында ерекше орынды мемлекет
түсінігін ... ... ... ... және оқу ... ... ерекше назар аударылады. Және бұл кездейсоқтық емес, өйткені
мемлекет нысаны ... ... және ол ... өзге
жақтарымен қалай арақатынаста болатындығына байланысты жалпы ... ... ... ... ... ... оның ... кезекте қоғамның
қандай топтарының мүдделері мен ... ... ... ... ... Мазмұны тұрғысынан мемлекетті
қарастыру, оның қалай және қандай бағыттарда әрекет ететіндігін ... ... ... ... ... – бірінші кезекте оның
құрылуын, оның негізгі қүрамдас бөліктерін, ішкі құрылымын, ... ... және ... ... негізгі әдістерін зерттеуді
білдіреді.
Мемлекеттің мәні мен ... ... ... ... ... ... және өзпгеріссіз болған ... ... ... ... және өзге ... ... ол ... және дамитын. Ол туралы ... де ... ... ... ... ... мемлекет нысандары туралы
ілімдер, мемлекет түсінігінің ... ... ... және белгіленбеген
болып табылатындығын» Л. Гумплович дұрыс баяндаған [2].
Бұған көз ... ... ... және құқықтың дамуының бүкіл
тарихында мемлекет нысаны туралы жүздеген әр түрлі теориялар алға ... айту ... Бұл ... ... әр ... амалдары мен
варианттары ұсынылған болатын. Ежелгі Греция мен Ежелгі Римде ... ... ... ... ... не түсіну керектігі ... ... ... ... ... олар ... ... әр түрлі, кейде тіпті қарама-қайшы ойлар мен
пікірлерді айтатын.
Антикалық кезеңдегі ұлы ойшылдардың ... ... ... философ
Платон мемлекетті өте оңды басқару нысаны болып аристократия саналатындығын
белгілеген. Мұнымен қоса, онымен ... ... - ... ... және
«заңсыз» - олигархия қарастырылатын.
Платон мемлекеттік ... ... мен ... болмысының
бұзылуына» орай оның нысанының ауыспалылығы жөнінде тұтастай ілім жасады.
Бұл ілімге сәйкес, идеалды ... пен оның ... ... ... ... дағдарысқа ұшырауы мүмкін және тиісінше осы бағытта
өзінің нысанын өзгертуі мүмкін.
Платонның іліміне сәйкес, жерге жеке меншіктің ... және ... ... ... әкелетін аристократия, былайша айтқанда
демократияға айналуы мүмкін. ... ... ... мен біршама күшті жауынгерлердің үстемдігі бола ... ол ... ... айналуы мүмкін. Мүліктік ценз бен көп еместердің билігіне
негізделген олигархия болса демократияға айналуы мүмкін. Халық ... ... үшін ... ... ... халықтың шектен тыс бостандықтан
масаюына орай, өзінің қарама-қайшылығы ретінде ...... ... Тирания – мемлекет нысанының ең ... және онда ... ... және ... ... етеді. Мемлекет
басшысы – тиран халық атынан ... ... ... және ... ... ... нысанының көп түрлігіне, Платонның оқушысы және мұнымен қоса
оның сыншысы – Аристотельдің де өз ... ... ... ... ... ... ... жүйе ретінде санай отырып,
Аристотель оны билік етушілердің ... ... ... көп ... көпшілік) монархия, аристократия немесе саяси-демократия ретінде
анықтайтын. Мемлекеттің бұл ... ол ... деп ... ... ... ... пайдасы байқалатын. Бұл «дұрыс» нысандардың
әрқайсысы оңай бұрмаланып және тиісті «дұрыс ... ...... ... ... ... мүмкін. Аристотельдің пікірінше
«дұрыс ... ... ... тек жеке ... ... ... зерттеуде ежелгі грекиялық ойлардың дәстүрлері Ежелгі
Римде де дамыды. Цицерон, мәселен, бақарушылардың ... ... ... үш ... (патша билігі – монархияны, оптиматтардың
билігі – ... ... ... - ... және ... насанды
ажырататын.
Ол, жоғарғы білік бір адамның қолында болса, мемлекеттің мұндай ... ... ... деп ... деп ... ... билік таңдамалы
тұлғалардың қолында болса, онда «бұл азаматтық қауым ... ... ... деп, ... ... ... қолында болатын қауымды
айтады».
Мемлекетің қандай да бір ... ... ... мен ... алу ... ұлы рим ... және ... танушысы, барлық қарапайым
нысандардың ажырауы мен қосылуы нәтижесінде қалыптасатын, аралас ... ... ... ... тұтас ілімдер және жекелеген идеялар тек
Ежелгі Греция мен Ежелгі Римде ғана емес, ... өзге де ... ... ... ... және шетелдік әдебиеттерде де мемлекет нысанын
зерттеуге елеулі назар аударылады. Осы ... ... ... ... арасында мемлекет нысанының түсінігі, түрлері және мазмұны
туралы ... ... жоқ. Әр ... ... ... ... нысанының
түсінігін және мазмұнын анықтауда әр түрлі амалдар орын алуда.
Мәселен, 60-70-ші жылдардың ... ... ... үшін ... ... басқару нысаны мен мемлекеттік
құрылым ... ... ... ... ... дәстүрлі болатын.
Кейінрек, осы уақытқа дейін, ғылыми әдебиеттерде мемлекет ... ... ... ... ... және мемлекеттік режимнен
тұратындығы жөнінде пікір қалаптасты. Бұл ... ... ... ... ... ... ... нысаны, ол өзінің қандай жағымен көрініс алатындығына (басқару
нысаны, мемлекеттік құрылым нысаны немесе ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік билікпен тікелей
байланысы болады.
Осы мән-жайды белгілей ... ... ... ресей авторлары
«жаңа заманғы кезеңде» кез-келген мемлекет, ... ... ... ... шығатын «мемлекеттік билікті ұйымдастыру» ретінде
болатындығын негізді белгілейтін [3, 18 ... ... ... ... заң ... ... мемлекет еркі
ретінде оны жалпы қабылданған түсінік ретінде емес, «бір еріктің ... ... бір ... ... ... ... ... [4, 190 бет].
ХХ ғ. басында Ф. Кистяковский былай деп жазды: егер де ... ... ... яғни егер ... биліктің және мемлекеттік еріктің бұл
екі түсінігі ұқасас болса, онда мемлекеттік ерік ... жеке ... ... ... да ... болып қала беретін». Бірақ
шындығынды бұл олай емес. Жеке құқықтық мәмілелерде мемлекет еркі ... ... жеке ... ... бір ... ... ... билік ретінде анықтау орынсыз [4, 190 бет].
Мемлекет нысанының мемлекет билігімен тікелей байланысы туралы ... ... ... ... ... өзге де жағдайларда, оның ортақ,
тектік ... мен ... ... ретінде, абстрактілік түрде емес
(жоғарылық, егеменділік, территориялық және т.б.), оның нақты, ... түрі мен ... ... ... ... ... қандай да бір мемлекет нысанының түсінігін анықтау кезінде, қандай
да бір мемлекеттік билік типіне, ... ... ... және қоғамдық құрылысқа қатысты билікті ұйымдастыру әдісімен
байланыстыратындығын ... құл ... ... ... ... және оның
ерекшеліктерін анықтау кезінде бұл нысандарды тек тиістілерімен ... ... ... ... ... және мемлекеттік және ... ... ... байланыстыруға болады.
Мемлекеттің өзге типтерінің нысандары мен олардың ерекшеліктерін
анықтау процесінде де іс ... ... ... Бұл заңдылықты бұрмалау
және мемлекет нысаны туралы мәселені қандай да бір оның ... ... шешу ... ... ... ешқандай оңды, салмақты нәрсеге
әкелмейді. Мемлекет ... ... ... ... мен ... ... кейбір ортақ текті қырларына қатысты, жалпы, ... ... ... ... нысандары, оның ортақ текті белгілері мен қырлары туралы
жалпы түсінік бола отырып, оларды терең және ... ... үшін ... ... нақты типімен байланыстыру қажет, оларды нақты
әлеуметтік-таптық ... ... ... ... ... нысаны, ол
нақты, белгілі бір мемлекет типімен байланыстырылған ретте ғана, әлеуметтік-
тәжірибелік ... ие ... ... ... – бұл ... ... ... бөліктерге
- әкімшілік-аумақтық бөліністерге, автономиялық, мәдени, саяси құрылымдарға
немесе егеменді мемлекеттерге бөлінуі. Ол сондай-ақ жалпы мемлекеттің және
оның ... ... ... ... бейнелейді.
Қазіргі заманғы заң және саяси әдебиеттерде мемлекеттік ... ... ... ...... мемлекет және федеративті мемлекет
(федерацияны). Мемлекеттік құрылымның ерекше ... ... ... ... қарастырылады. ХІХ ғ. аяғында – ХХ ғ. басында ... ... ... түрінде инкорпорация және ... ... ... мемлекеттік құрылыс нысаны және мемлекеттердің бірігу нысаны
ретінде бір уақытта сипаттай отырып, Ф. ... ... ... ... ... салаларында бір тұтас ретінде
шығытындай, өзара құқықтық байланыспен ... және ... ... орынды инкорпорациямен сюзенитет алатындығын жазған [4, 297
б.].
Инкорпорация – бұл «бір ... ... ... ... ... бірнеше мемлекеттердің бір бүтінге ... ... ... ... ... ... жоғалтады» [4, 298 б.].
Сюзеренитетте бір мемлекеттің (вассалдың) басқа мемлекеттің биллігіне
(сюзереннің) ... бір ... ... тәуедігі ретінде
сипатталады.
Сюзеренитетті мемлекеттік-құқықтық ... ... ... бұл құбылыс мемлекет ішіндегіге қарағанда, мемлекет ... ... ... ... ол жаңа ... ... ... тарихтың белгісі ретінде болады.
Өзінің шығу тегі мен мақсаты бойынша сюзеренитеттің екі ... ... а) ... ... ... ... кезде ауыспалы
саяси нысан ретінде» қызмет ету және б) ... ... ... ... ... бірі ... болу [4, 302 б.].
Өткен шақтың белгісі ретінде болатын сюзеренитеттен ... осы ... ... ... ... болады. Бұл тұрғыда
мысал ретінде, 90-шы жылдары Герман Федеративті Республикасы (ГФР) Герман
Демократиялық ... (ГДР) мәні мен ... ... ... ... ... қосылуын қарастыруға болады.
Негізгі мемлекеттік құрылым нысандарының арасында біршама қарапайым
және сонымен бірге біршама кең таралған ... ... ... ... және ... әдебиеттерде оны зерттеуге үлкен мән ... ... ... зерттеуде мамандандырылатын авторлар арасында,
унитарлық мемлекет не ... ... және оның ... ... мен
қырлары қандай екендігі жөнінде елеулі айырмашылықтар жоқ.
Барлық зерттеушілер мынаны белгілейді: унитарлық мемлекет – бұл әрқашан
біртұтас мемлекеттік құрылым. Бұл ... ... тек ... ғана ... Унитарлық мемлекетке мемлекеттік биліктің
жоғарғы органдарының бүкіл ел үшін ортақ болуы, біртұтас құқықтық және ... ... ... ... ортақ қаржы және салық жүйесінің,
ұлттық ... ... ... жүйесінің, ортақ
азаматтықтың және тағы басқалардың ортақ болуы ... ... ... ... ... ... Дания, Қытай, Монғолия,
Жапония және тағы басқалары саналады.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... және ... нысаны болып федерация саналады. Ол унитарлық мемлекетке
қарағанда, салыстырмалы тұрғыда, кең ... ... ... ... ... ... ... өзге нысандарына қарағанда ол
ондай емес. Отандық зерттеушілер мына ... ... ... ... мемлекеттерінің тоғыздан бірі – 21 мемлекет – ... ... онда Жер ... ... бірі ... ... ... жоғары дамыған алыптар (АҚШ) мен шағын индустриялық
елдер (1993 жылғы ... ... ... ... ... дамудың орта деңгейінде болатын үлкен (Бразиялия) және ... ... ... ... Республикасы), бұрынғы колониялар
(милиард тұрғыны бар Индия және Комор Аралдарының ... ... ... патриархалды тәртіптері басымырақ елдер (Танзания, Папуа –
Жаңа Гвинея) бар. Олар әлеуметтік сипаты ... ... ... ... құрылымның жетілмегендігімен байланысты, және мемлекеттік,
құқықтық сипаттамаларының жиынтығы тұрғысынан ... ... ... ... ... құрылымның ерекше нысаны ретінде болады [5,
150 б.].
Әрбір мjдельдің өзінің оң және теріс жақтары бар және бұл ... ... ... ... ... ... кең ... шетел
авторлары да белгілейді: «федерализм бес құрлықтың территориялары ... және ... ... және ... ... елдері; Канада;
бұрын конфедерация құрамында болған, кейінрек федерация болған Европадағы
Швейцария мен ... ... ... жалғыз федерация ретінде
Оңтүстік Африка және тағы ... ... ... [6, 55 б.]. ... ... билігімен тікелей байланысы туралы айта отырып, билік
мұндай жағдайда, сондай-ақ өзге де ... оның ... ... мен ... ... ретінде, абстрактілік ... ... ... ... және т.б.), оның нақты, әлеуметтік-
таптық түрі мен көріністерінде қарастырылатындығына назар аудару ... ... да бір ... ... ... ... кезінде, қандай
да бір мемлекеттік билік типіне, нақты әлеуметтік-таптық ... және ... ... ... ... ... әдісімен
байланыстыратындығын білдіреді.
Мәселен, құл иеленушік ... ... ... және оның
ерекшеліктерін анықтау кезінде бұл нысандарды тек тиістілерімен ғана, яғни
құл иеленушілік билік типімен және ... және ... ... ... ... ... өзге ... нысандары мен олардың ерекшеліктерін
анықтау процесінде де іс ... ... ... Бұл ... ... мемлекет нысаны туралы мәселені қандай да бір оның ... ... шешу ... ... тұрғыда ешқандай оңды, салмақты нәрсеге
әкелмейді. Мемлекет ... ... ... ... мен қорытындылар, тек
оның кейбір ортақ текті қырларына қатысты, ... ... ... ... ... ... оның ... текті белгілері мен қырлары туралы
жалпы түсінік бола отырып, оларды терең және жан-жақты ... үшін ... ... ... ... байланыстыру қажет, оларды нақты
әлеуметтік-таптық мазмұнмен толтыру қажет. Мемлекеттің әрбір ... ... ... бір ... ... байланыстырылған ретте ғана, әлеуметтік-
тәжірибелік мәнге ие болады».[5]
Мемлекеттік құрылым нысаны – бұл мемлекеттің іштей құрамдас бөліктерге
- ... ... ... мәдени, саяси құрылымдарға
немесе егеменді мемлекеттерге бөлінуі. Ол сондай-ақ ... ... ... ... ... ... сипатын бейнелейді.
Қазіргі заманғы заң және саяси әдебиеттерде мемлекеттік құрылымның ... ... ...... ... және ... ... Мемлекеттік құрылымның ерекше нысаны ретінде қазіргі уақытты
конфедерация қарастырылады. ХІХ ғ. аяғында – ХХ ғ. ... ... ... ... ... инкорпорация және сюзеренитет ... ... ... құрылыс нысаны және мемлекеттердің бірігу нысаны
ретінде бір уақытта сипаттай отырып, Ф. ... ... ... ... ... салаларында бір тұтас ретінде
шығытындай, өзара ... ... ... және ... ерекше орынды инкорпорациямен сюзенитет алатындығын жазған.[6]
Мемлекеттік құрылым нысаны ретіндегі федерацияның күрделігі, маңыздылығы
және салыстырмалы кең ... ... ... ... оған деген үнемі
өсіп отыратын қызығушылықты туындатады. Сондықтан соңғы жылдары отандық
және шетелдік ... ... ... ... көп мән
берілетіндігі кездейсоқ емес [7, 203 б.].
Бұған 1971 жылдан бастап Батыста ... ... ... ... ... бойынша журнал» атты мамандандырылған журналдың шығуы
(Д. Елазар және Дж. Кинсайд ред.); 1976 жылы ... ... ... ... ... бойынша біріккен орталықтың құрылуы;
көптеген кітаптардың, кітапшалардың, анықтамалардың ... ... ... ... (1991), ... мемлекеттерді
орталақтандыру және орталықсыздандыру тенденциялары» (1988), «АҚШ ... ... ... ... (1986, ... ред. Д. ... ... Грейлсмер), «Федерализмнің салыстырмалы анализі: саясаттың территориялық
аспектісі» (1970, И. ... және тағы ... куә ... ... және ... федерализм мәселелеріне елеулі назар
аударылудың куәсі ... заң және ... ... ... шегінде семинарлардың, симпозиумдардың, конференциялардың
үнемі өткізілуі болады. Мұндай ғылыми форумдардың мысалдарының бірі ретінде
1994 жылы ... ... ... ... ... ... және
соның қолдауымен біріккен Европада федерация және ... ... ... ... ... ... ... мәселелер шеңбері кең және әр қилы. Бұл, ... ... ... ... ... оның ... мемлекет
және қоғам өмірінде орны мен рөліне қатысты мәселелер. Бұл сондай-ақ
орталық пен ... ... ... ... ... сот ... ... саяси партиялардың, әр түрлі
қоғамдық бірлестіктердің және ... ... ... ... проблемалар. Зерттеулерде маңыздылығы бұдан төмен
емес өзге де ... ... және ... ... ... федерализм
түсінігін анықтауға, оның көрініс алуының негізгі нысандарын белгілеуге,
оның жалпы және ... ... оның рөлі мен ... ... ... ... қойылады: «жалпылама түрде» федерализм ... ... ма, ... ... ... ... ... және
өзге федерализм түсінігі туралы сөз болуы керек па? Бұл ... ... ... жауап жоқ. Оның шешімінде кейде екі жақ байқалады. Біріншісі,
салыстырмалы ... ... ... ... тек ... ... ... Екіншісі, бірінші орынға қандай да бір ... ... ... ... ... мүмкін екеуінің ортасында болар. Шындығында да, айталық Ресей
және АҚШ саяси ... ... ... айналыса отырып,
федерализмнің ортақ түсініктерінсіз, сондай-ақ ... ... ... ... ескермеуге мүмкін бе? Екі талай. Бұларды
– федерализм туралы жалпы ... және ... ... ... пайдалану қажет.
Мұнымен қоса, бір жағынан, федерацияның осы заманғы проблемаларын терең
және жан-жақты түсіну үшін, оның өкен шағын, яғни оның ... болу және ... білу ... ... ...... талдау көмегімен, нақты
федерацияны бұрын болған және қазір бар федерациялармен ... ... осы шағы мен ... ... зерттеу қажет [8].
Федерация түсінігін анықтау туралы мәселені шешу кезінде екі жолды
қолдануға болады: а) ... ... ... ... ... жеке дефиницияларын айқындау жолымен ... б) оның ... және ... ... және ... жолымен.
Бірінші жол ірқашан өнімді бола бермейді. ... ол ... ... ... ... ... ... мынадай анықтамадан алуға болады: «Федерация, орталық
билікпен едерацияның барлық мүшелері үшін ортақ ... шешу ... ... ... ... ... біртұтас мемлекет
ретінде түсініледі» [9, 7 б.]. Бұлардың қатарында ... ... ... ... – бұл, ... бір ... ... деңгейімен
аумақтық әр түрлілікті қолданатын және ондағы аумақ өкіметтері нақты бір
рөлді ... ... ... ... [10, 35 б]. ... ... ... халақтың егеменді еркі, бүкіл федералды
мемлекеттің, оның ... және бұл ... ... қамтыдлатын, ортақ мемлекетті конституцмялық немесе ... ... ... ... [11, 5 ... айрықша белгілері мен қырларын ... және ... ... ... ... ... ... шешудің екінші жолы
біршама нәтижелі сияқты. Өйткені ол, кейбір авторлардың пікірінше, ... ... ... ... ... өтуге болады, ол болса
«федерация» терминінің әр қилы баяндалуымен қалыптасады. ... ... ... ... ... ... анықтаудан мүлдем бас тартуды
ұсынады және оны ... ... ... нақты және белгілі бір
критерийлер» көмегімен жүргізу қажеттігін ұсынады.
Бұл критерийлер қандай екендігі әрқашан белгілене бермейді. Бірақ кейде
мұндай ... ... ... мына ... ... ... үшін ... сыртқы істер министрлігінің, ортақ қарулы күштердің,
ортақ қауіпсіздік ... және ... ... ... ... ... ... федерация деп атауға жеткілікті болады [12].
Федерацияны, оның белгілері мен ... ... ... ... ... бар. ... кейбірі мынада: бір жағынан,
субъективизмнің көрініс ... ... ... ... ... ... тұншығу қаіпі туындайды.
Бірақ бұл кемшіліктерді, назарды барлығына емес, барлық федерацяларға
және олардың әрқайсысына тән, тек ең ортақ, ... ... ... ... ... ... отырып алдын алуға болады.
Федератизмді мемлекеттік құрылымның өзге нысандарынан – конфедерциядан
және унитаризмнен ажырататын, ол үшін ... ... не ... ... ... кез келген федеративті жүйе оның айрықша белгілері ... ... екі ... одан да көп ... ... және мемлекеттік құрылымдардан тұратын біртұтас одақтық
мемлекет ретінде ... ... ... федерацияның субъектісі бола
отырып, өзінің жеке ... ... ... ... қоса
өзінің жеке мемлекеттік билік және басқару органдары, сот, құқық қорғау,
фискалды және өзге ... ... ... ... мен ағымдық
заңнамалары болады. Өзінің жеке әскери құрамалары мен ... ... [13, 3-14 ... ... біршама аз таралған, мемлекеттік құрылымның маңызды
насандарының бірі ... ... ... Бұл, ... құрайтын
мемлекеттер толығымен өздерінің дербстігін сақтайтын, өздернің жоғарғы және
билік, ... ... ... органдары болатын, мемлекеттердің
бірлестігі ... ... ... ... ... үшін ... ... біріккен органдарды құрады. Соңғылары нақты белгіленген тәртіпте
ғана әрекет етеді және нықты белгілі бір мақсаттарды көздейді.
Конфедераия ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Қазіргі уақытта ... ... ... Швейцария саналады, бірақ іс жүзінде ол
федерация болып табылады. ... ... ... ... да (ТМД) бар. ... ретінде кейде Европалық одақ та
қарастырылады.
Отандық және ... заң ... ... ... нысаны
ретіндегі конфедерация әрқашан бір жақты қабылдана бере ... ... оның ... ... мен ... ... ғана емес, сондай-ақ
оның формальды-заңдық табиғаты мен сипаты жөнінде туындап отырады. ... ... ... ... ... ... ... басқаларымен – халықаралық-құқықтық бірлестік ... ... ... ретінде қабылданады. ХХ ғ. басында Ф.
Кистяковский конфедерация мен ... ... ... ... ... ... одақтық мемлекет пен (федерация) мемлекеттер одағының
(конфедерацияның) бір бірінен немен ... ... ... беру ... ... ... ... «конфедерация, шарттардан туындайтын, бірлескен мемлекеттердің
халықаралық өзара міндеттемелеріне негізделеді, ал ...... ... заң немесе әдет-ғұрып жолымен белгіленген, объективті
құқықққа негізделеді».
Екіншіден, конфедерация құрамына кіретін ... ... ал ... ... болса егемендігін жоғалтады және «өздері
құрайтын күрделі, тұтас» егеменді билікке бағынады.
Үшіншіден, ... ... ... құқықтың заңды тұлғасы», ... ... ... ғана ... ... ... ... жария
құқықтарын иеленбейді» [4, 303 б].
Төртіншіден, конфедерация мүшелерінде одақтан шығу құқығы танылады, ал
федерация субъектілерінде мұндай құқық жоқ. Федерация ... ... ... ерікті актілерімен, бүтінмен өз байланысын тоқтата алмайды.
Оларды бөлу заң ... ... ... ... ... және ... олар үшін репрессияға ұшыратуы мүмкін» [4, 303
б.] .
Конфедерацияға халықаралық-құқықтық ... ... ... ... Ф.
Кистляковскиден басқа, кейбір өзге авторлар да ұстанған болатын. Мұның
өзінің ... бар. ... ... ... ... белгілері
мен мемлекеттер одағының белгілерінің болуы. Бұны ескеру қажет және ... ... ... да, ... де ... «белгілі бір, айрықша
мақсаттарға жету үшін шарт немесе пакт негізінде ... ... ... ... [14].
Бұл ретте конфедерацияға мүше мемлекеттердің «тәуелсіздігі» мен
«егемендігі» айрықша белгіленеді.
Осыған ... ... ... оның ... өзінің толық
егемендігін сақтайды, тек шарт пәні аясында өзінің өкілеттіктерінің бір
бөлігін жаңа одақтақ ... ... ... ... ... шектелген егемендігі сақталады.
Міне осыларда федерация мен конфедерация арасындағы ұқсастықтар ... ... ... ... ... болуы – бұл
ұқсастық, ал айырмашылық – егемендіктің дәрежесі мен деңгейінде.
Мемлекеттік құрылым ... ... ... конфедерациямен
ұқсастығы басқа қатынастарда да көрініс алады.
Шетелдік деректерде, федерация мен конфедерацияның құрылуы мен ... ... ... ... принциптер жататындығы белгіленеді. ... бір ... ... және ... ... еркінің
олармен құрылатын бүтіннің еркімен ... ... ... ... және ... ... автономиялығы принципі [6, 46
б].
Федерация мен конфедерацияны біріктіретін факторлар ретінде, ... және ... ету ... ортақтығы көптеген өзге деректерде
де белгіленеді.
Онда федерацияның және конфедерацияның өмір сүру жағдайларында орталық
биліктің тұрғындармен тікелей байланыста бола ... ... ... ... ... тұрғындармен тікелей
байланысының болуы көзқарасының жақтаушылары оны ... ... ... ... ... ... қарағанда, ұлтыққа біршама жақынырақ, бірлестік нысаны
ретінде санайды. Бұл көзқарастың қарсыластары ... ... ... ... ... федерциямен жақындататын
факторы ретінде мынандай мән-жайды ... ... ... ұйым ... ... ... уақыт өте, өзінің мәні бойынша
«таза» ұлттық ұйым ... ... ... ... ретінде мыналар бола алады: кейіннен федерацияға ұласқан АҚШ
территориясыда ... ... ... Германия жерлерінің
конфедерациясы (1815-1867), ... ... ... конфедерация
(1815-1848). Бұл мемлекеттік бірлестіктердің барлығы алғашында конфедерация
нысанында туындады, бірақ экономикалық, ... және ... өзге ... ... ... айналды.
Бұл мән-жайды ескере отырып көптеген батыс зерттеушілері конфедерацияны
«ақыры федерация болатын», «асаұлттық» ұйым деп атайды, немесе оны не ... не ... ұйым ... ... ... ... немесе ассоцияция ретінде қарастырады [15]. Осы айтылғандардың
барлығын ескере ... ... оның ... ... ... даму ... ескере отырып, шартты түрде мемлекеттік құрылым
нысандарына жатқызуға болады.
Мемлекет нысаны ... ұғым ... ең ... ... ... ... ... жағынан алып қарағанда мұның
маңызды екенінде сөз жоқ. Канттың өзі де дер ... ... ... ... ... оны ... түпкі бастамалық
негізі ретінде қарастырған. Күні кеше ғана ... ... ... ғылыми зерттеулер мен саяси ... ... ... өз ... ... айғақтайды.
Алайда, мемлекеттік-құқықтың жаратылыстан ... ... ... мен ... ... ... іске асырудағы
субъективизм мен зорлық-зомбылықтарды елеулі түрде ... ... ... дәуір кезіндегі көптеген авторлар өз еңбектерінде мемлекет
"мазмұнын", әсіресе оның ... ... ... ... ... ... ... деп мемлекеттік билікті ұйымдастыру мен оның
құрылымы ұсынылады. "Жұп" болып ... ... да ... ... ... ... да ... мазмұнымен тығыз да нық байланыстылығымен
сипатталады.
Бұл еңбектердегі мазмұнның өзі ... ... ... ... өзі мазмұнның тіршілік ету тәсілі және ... сол ... тек өзі ғана ... ... мазмұнға ие екеніне
көбінесе көңіл бөліне бермейтін.
Бүкіл прогресшіл, алға ... ... ... да ... ... ... жеңіл қолдылығымен мазмұнға жатқызып келген
болатын. Алайда, көптеген елдердің тарихы ұлттық күйреуге апарып соқтыратын
өте қатал әлеуметтік-саяси дағдарыстар кездерде тек қана ... ... оның өз ... ... бірлесуі, онда да, олардағы күштердің тірі
күйінде, аман-сау ... ... ... опат ... ... ... аман алып қалғанын көрсетіп отыр. Мемлекеттегі орнықты және тұрақты
болып келетіннің барлығы ең алдымен және ... оның ... ... ... ... "нысан" ұғымының білінуі көп бейнелі
болып келеді. Өкімет өкілінің мемлекет қызметкерлерінің бір үлгідегі ... ... ... ішкі ... оның құрылымына
дейінгі аралықты қамтиды. Заң салаларының жария ... ... ... ... ... ... ... бастау алатыны
біздің заманымыздың қатты сырқаты.
Сол кездің өзінде-ақ ... ... ... әлеуметтік
нормалардан құқықты нақ жария бастаудың өзі бөліп алған болатын, сондықтан
да мемлекет өзінің ... ... ... нақ нысанға байланысты. Мемлекет
нысанын зерттеп зерделеу теорияның өзін әліппеден ... ... тең ... ... жүз ... ... антикалық заманнан келе
жатқан үрдіс бойынша мемлекеттік-құқықтық ғылым өз назарының кіндік түсы
етіп екі мәселені ылғи да есте ... ... ... және осы ... мемлекет нысанының қандайларын білетін еді
2) аталған халыққа дәл осы өтіп жатқан ... ... ... ... ... ... ең ... ұнасымды болар еді ?
Ежелгі гректердің нысан ... ... атап ... ... Мысалы, Платон нысан жөніне айқындаушы, белсенді
рөл белгілеген Мемлекет ... оның ... ... ... алып ... Осы ... ... өзі соны нұсқап көрсетіп тұр (форма,
нысан, эйдос, идея, морфэ).
Аристотельдің өзінде нысан мазмұнынан ... заң ... да, ... да ... ... ... білуде)
және антропологияда да (адам жанының жоғары рухани қабілетінің "бөлінетіні"
мен оның мәңгілік екенін ... ... ... және ... ... ... ... деп мемлекеттік билікті ұйымдастыру мен оның
құрылымы ұсынылады. "Жұп" болып келген ... да ... ... мемлекет нысаны да өзінің мазмұнымен тығыз да нық ... Осы ... ... биліктің, оның субъектісінің кімге
тиістілігін анықтауға мүмкіндік берсе, оны кім жүзеге асырады ... ... ... онда ол мемлекет нысанын зерделеу барысында ол мемлекеттегі
биліктің қалай ... оның өзі ... ... ... бұл ... ... тәртібінің қандай болатынын, олардың
өкілеттік мерзімдерінің қаншалықты ұзақтығын, ең ... ... ... ... ... тәсілдермен атқарылатынын және тағы
сондай-сондайларды анықтайды.
Мұнда басы ашық болып отырған мәселе ... ... ... ғана ... оның ... саяси мәнісінің бірінші дәрежеге дейін
көтерілуі. Мемлекеттік биліктің қалай ұйымдастырылып, ... ... ... ... ... нәтижелілігі, басқарудың ұтымдылығы,
үкіметтің мәртебелік беделі мен қадірінің дәрежесі және оның ... ... пен ... ... ... жайы мен күйі көрініп
тұрады. Міне мемлекет нысаны мәселесінің аса ... ... ... байланысты болып келетін себебі осы.
Мемлекет нысаны, яғни мемлекеттік биліктің құрылымы, оны ұйымдастыру
мағынасы жағынан алып ... ... ... ... ... - бұл ... пен басқарудың жоғарғы ... құру ... ... - бұл, ... ... ... жүзеге асырудың
белгіленген рет тәртібі. Үшіншіден -бұл мемлекеттің ... ... ... ... регионалдық және жергілікті билік ... ... ... ... ... ... ... мемлекет нысаны негізгі үш ... атап ... ... нысанынан, мемлекеттің құрылымы нысанынан және
мемлекеттік, ... ... ... ... Осы ... ... жөніндегі түсінік бірден қалыптаспаған. Ұзақ уақыттар бойы
бұл түсінік басқару нысаны мен мемлекеттік құрылыс ... ... ... ... де, ... оған саяси режим, саяси өзгермелілік
(динамика) те қоса қарастырылатын болды.
Ғылыми басылымдардағы дискуссияларда - ... ... ... ... ... ... Онда ... нысаны жөніндегі
синтетикалық ұғымның кейбір аспектілеріне приоритеттер (басылымдықтар)
беріліп келген ... ... ... да, ... билікті ұйымдастыру
жөнінде бүгіндері ең көп тараған концепция (пікір) үш ... ... ... және ... ... ... ... тұрады.
Мемлекеттік нысанға бөлу көзқарасының тәжірибелік мәні бар және де ол
оқу мақсатында ... ... Оны ... ... ... ... ... жүйе тұтастығы бірлігін емес, оның элементтерін
ойланбай қоса элементтердің тұтастығына басқаша назар аударылды. Бірақ ... бұл ... та ... ішкі ... және оның ... қатысын
(әлеуметтік, ұлттық, әлеуметтік-мәдени) қамтитын салу болып отыр. Мемлекет
түрі сипаттамасы көбіне оның элементтері арқылы ... де, ал ... беру ... ... ... шектеліп қалып жүр. Мұндай
көзқарасты мінсіз деуге ... ... ... ... ... ... Сальвадор) басқару түрі мен мемлекет құрылысын ескерумен шектеліп
қана қоймай, "мемлекет түрі" деген кең ұғымды терминді де ... ... тек ... ғана ... ... ... ... көрініс беретін мемлекет нысанының басты ... ... ол өз ... ... дейін сақтап қалатын болды.
Кез келген нысан секілді мемлекет нысаны оның мазмұнымен анықталады,
өйткені нысан дегеніміз мазмұнды ұйымдастыру болып ... ... ... ... ... белгілі, мемлекеттің бір немесе өзге де түрі
мемлекеттік билікті ... ... ... ... ... Осы мақсатпен
мемлекеттік органдар құрылады, белгілі бір әкімшілік - аумақтық ... ... ... ... ... бір ... өзге де ... қарамастан, мемлекет нысаны, мемлекет билігі секілді мазмұнмен
ғана анықталмайды, ол соңғысының нақты әлеуметтік ... да ... ... ... те, мазмұн мен нысан элементтерінің әрбірінің қатаң
тәуелділігі болмайтындығын атап ... жөн. ... ... ... ... зерттегенде көбіне әлеуметтік мазмұнмен ғана шектеледі.
Егер тереңірек талдау жасайтын болсақ, мемлекет мазмұнының басқа жақтары ... Ол ... ... элитасы және ұйымдастырушылық міндеттерді шешуге
қажетті кадрлар құрамы бар ... ... ... ... мемлекеттермен байланыстардан туындайтын қатынастарды
да өзіне кірістіріп отырады. Тіпті әлеуметтік мазмұнның өзін, ... ... ... мен ... ... ... ғана ... болмайды. Әлеуметтік мазмұнға ұлттық, этникалық қатынастар да,
халқының этникалық ... ... ... белгілеген аумақтық-ұжымдық -
аймақтық қатынастар да, әйелдер ... ... ... да, ... Бұлар бір немесе өзге де дәрежеде мемлекет нысанының әр қырына өз
ықпалын жүргізеді. Қолда бар қажетті құрамы ... жоқ ... ... ... ... мүмкіндік береді, себебі этностар мен аймақтар
аумақ және ұлттық-мәдени ... ... ... тығыз байланыста
болады, оның өзі өмірде өзіндік басқару нысаны бар ерекше округтарды құруды
талап етеді, ондай округтар Ұлыбританиядағы оған ... ... ... ... ... АҚШ-тың да, Жапонияның да әкімшілік аумақтық
бөліністерінің жалпы ... ... ... мен ... ... байланысты жағдай мұсылман елдерінде мемлекеттің ерекше
нысанын туғызды. Мысалы, ... ... ... ... мемлекеттік
жоғарғы қызметтерге отыру мүмкіндігінен айыру.
Көп ... ... бір ... өзге де ... ... ... ... оның мазмұнына мүлде тәуелді болмайды, олар
басқа ... - ... ... ... қоғамдық
психологиялардан, кейде билеуші үстемшіл жеке тұлғалардың ниет еткен
әрекетерінен туындайды
2. ... ... ... ... ... белгілері және ерекшеліктері
Унитарлық мемлекет – бұл, мемлекеттік егемендік белгілерін иеленбейтін
және орталық ... ... ... ... ... тұратын, біртұтас мемлекеттік құрылым.
Унитарлық мемлекет келесі белгілермен сипатталады:
Біріншіден, унитарлық мемлекетке, тиісті жергілікті органдармен жоғарғы
басшылықты жүзеге асыратын, ... ел үшін ... ... ... ... сот ... болуы тән. Мәселен, Францияда мемлекеттік биліктің
жғарғы және жалғыз заң шығаруша ... ... ... ... және Сенаттан
тұратын, екі палаталы парламент саналады. ... ... ... ... ... ... тиесілі; мемлекетте жоғарғы cот билігін
Кассациялық сотжүзеге асырады.
Екіншіден, унитарлық мемлекеттің ... бір ... ... бір ... ... етеді. Онда бір ақша жүйесі қызмет
етеді, барлық әкімшілік-ауматтық бөліністер үшін міндетті ... ... ... ... ... ... мемлекеттің құрамдас бөліктері (облыстар, аумақтар,
провинциялар, графтықтар) мемлекеттік егемендікті иеленбейді. Олардың
өздерінің заң ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттіліктің өзге атрибуттары болмайды. Мұнымен қоса,
унитарлық мемлекетте жергілікті органдар ... бір ... ... ... ... ... қарай унитарлық мемлекет
орталықтандырылған және ... ... ... бұл
екеуінің белгілері болатын жергілікті ... ... ... бар. ... ... өзін-өзі басқару орталық органдарға
байланысты ... ... ... ... ... ... ... Мұндай жиналыстар қалаларда, поселкелерде болады.
Өзін-өзі басқару органдарының ... ... ... да сайланбалы
болады: префектураларда – губернаторлар, ...... ... ... ... ... құрылымның аралас жүйесіне мысал
ретінде Түрік республикасы болады. ... ... ... (ила) ... өзін-өзі бсқаруды орталық билік өкілдері
(вали) жүзеге асырады, бірақ сондай-ақ сайланбалы Бас ... және ... ... - ... бар. ... және елді ... ... сайланады, селоларда – староста сайланады және ол ила
өкілі болып табылады.
Төртіншіден, оның ... саны ... аз ғана ... ... мемлекетте ұлттық және заңдық автономияға жол береді. Мәселен,
Моңғолияда Баян-Улегей аймағы ... ... ... ... және оның ... ... ... ұлтты азаматтар тұрады.
Суданда 1972 жылғы Оңтүстік провинцияларда жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... автономиялық құқық табысталды. Онда
сайланбалы аймақтық ... ... ... ол ... ... – Жоғарғы
атқарушы кеңесті қалыптастырады. ... ... ... ... Грузяда және басқа да унитарлық мемлекеттерде
бар.
Бесіншіден, ... ... ... ... ... ... ... органдар жүзеге асырады.
Алтыншыдан, унитарлық мемлекетте ортақ қарулы күштер болады, ... ... ... орталық органдарымен жүзеге асырылады
[16,119 б.].
Егер унитарлық мемлекеттің қандай да бір бөлігіне ... ... онда ... ... болуы мүмкін: мысалы, мұндай
бірліктің заң шығарушы автономиясна ықпал ететін, жалпы мемлекеттік заңдар,
онң аумағыда оның ... ... ... ... унитарлық
мемлекеттердің көпшілігінде негізгі ... ... ... табылады. Мұнымен қоса көптеген елдерде, жалпы әкімшілік органдары
әрекет ететін, жалпы түр ... ... ... ... ... Болгариядағы облыстар), сондай-ақ мамандандырылған
мемлекеттік органдар ... ... ... ... де бар (сот округтары,
әскери округтар және т.б.).
Саяси-әкімшілік бөлінулердің сатыларының саны тұрғындардың санына және
ел территориясының ... ... ... бұл ... ... ... ... кішірек елдерде, біршама іріректерга қарағанда,
сатылардың саны ... ... егер ... территориялық
бөлінудің үш деңгейі болса, Францияда –төртеу.
Саяси-әкімшілік ... ... осы ... ... ... ... жоғары бірліктерді ірілендіру жолымен, сондай-ақ
олардың жаңа жоғары деңгейлерін құру жолымен ірі ... ... Бұл, ... ... ... Италияда, жасалған
болатын. Тарихтан қалған кіші ... ... ... ... түрде қанағаттандыруға мүмкіндігі жоқ, ал ... ... ... және ... ара қашықтықты жылдам алдын алуға
және тұрғындарға әкімшілік қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... әлі де ... барлық жерде көрініс
таппаған тенденциялар жөнінде сөз болып отыр.
Көптеген елдерде урбанизация прцестері кең қалалық ... ... ... ... олар ... ... ... және жария биліктің жалпы органдары болмайды; координациялық
органдар құрылуда. Қалаллық және ... ... ... ... бар
одақтарды жиі құруда, оларға қауымның кейбір өкілеттіктері және оларды іске
асыру үшін қажетті құралдар беріледі.
Кейбір конституциялар бұл процестерді ... және ... ... 1989 ... ... ... ... Конституциясында (Бразилия)
аумақтандыруға арнайы ІІІ бөлімнің VII тарауы арналған (41-51баптар) ... б.]. Бұл ... ... штат ... ... аудандарында, жалпы
қызығушылықты туындататын, жария функцияларды жоспарлау, ұйымдастыру және
жүзеге ... ... үшін ... шаралар қолданады. Ол,
территориялық ұжымдарды біртұтас ... және ... ... ... аймақтық жоспарларды, бағдарламаларды, жобаларды
құрастыру жолымен аймақаралық айырмашылықтардың ... ... ... ... 289-бабына сәйкес шекаралық аймақтарда
орналасқан департаменттер мен муниципилер ... ... ... ... ... ... көрсету мен қоршаған ... ... ... іске ... ... ... ... тікелей өзара әрекет етуі қажет.
Колумбия Конституциясының 329-330 ... ... үнді ... ... ... ... ... қауымдастықтардың
қатысуымен Ұлттық үкіметпен анықталады. Аборигендік территория екі немесе
одан да көп департаменттерге тиесілі ... ... ... ... ... ... ... тиісті департаменттердің
губернаторларымен үйлестіре ... ... ... ... ... ... аборигендік территориялар ондағы дәстүрлер негізінде
әрекет ететін кеңестермен басқарылады [17, 648 б.].
Осыған орай, ... ... ... аппаратты орталықтандыруды,
әкімшілік-аумақтық бірліктерде құрылатын муниципалды органдарға тікелей
немесе ... ... ... ... ... нарықтың
қажеттіліктерімен, мемлекеттік әкімшілікті жүзеге асыру ыңғайлығымен
туындады және тұрғындардың ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің түрлері
Жария билікті ұйымдастыру тұрғысынан ... ... ... ... ... деп бөлуге болады.
Децентрализацияланған унитарлық мемлекеттерде орталық билік пен жоғарғы
деңгейдегі ... ... ... ... блу болады.
Мысалы, 1947 жылғы Италия Республикасының Конституциясының 117 бабына
сәйкес, мемлекеттің заңдарымен белгіленген ... ... ... ... ... мен өзге ... ... қайшы келмеген жағдайда
облыс 18 бағыт бойынша (облыстың ... ... мен ... ... ... шекаралары, жергілікті полиция,
қала құрылысы, ауыл және орман ... және т.б.), ... ... белгіленген өзге де мәселелер бойынша ... ... ... [17, 24 б.]. ... ... ... өмірге келтіру үшін нормаларды шығару құқығымен бөленуі мүмкін.
Бапта қамтылған ескертпелерді ескере ... ... ... ... және ... өкілеттіктерінің бірлескен аясын қамтуы
мүмкін, ал федерация субъектілеріне қарағанда ... ... ... ... ... 117 баптың шектерінен тыс болатындардың
барлығы мемлекеттің айрықша ... ... ... ... ... ... қауымдардың және өзге
жергілікті бірліктердің қарауына берілгендерден ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруы мүмкін, сондай-ақ
мемлекет облыстарға өзге де әкімшілік функцияларды беруі мүмкін. ... ... ... әдетте провинциялар, қауымдар және жергілікті
бірліктер арқылы жүзеге асырады.
Облыстарға қаржылық автономия кепілдік ... ... ... ... еркін қозғалуына, азаматардың кәсіптік және өзге істеріне кедергі
жасауларына тыйым салынады.
123-бапқа сәйкес, әрбір облыстың ... ... ... ... мен ... ... ... облысты ішкі ұйымдастыруға,
заңдар мен облыстың әкімшілік іс ... ... ... мен ... жүзеге асыруға, облыстық заңдар мен регламенттік ... ... ... ... ... облыстық кеңестің көпшілік
дауысымен қабылданады. Ерекше нысандар мен ... ... бес ... оның ... ... ... ерекше
жарғылары бар (116-бап). Осыған орай, мұнда, ... ... бір ... байқалады [17, 240 б.].
Оьлыстардың, өз кезегінде, децентрализацияланған құрылымы ... 128 және 129 ... ... ... мен ... ... ... принциптер шегінде автономиялық бірліктер
бола отырып, мемлекеттік және облыстық децентрализацияны ... ... ... үшін ... территориялары айрықша
әкімшілік функциялармен округтарға бөлінуі ... ... онда ... ... жоқ және ... ... тағайындалған
администраторлар әрекет етеді).
Децентрализацияланған құрылым децентрализацияланған ... де ... ... бразилиялық штат Минас Жераис
Конституциясының 169 ... ... өз ... ... ... ... ... айрықша және бірлескен өкілеттіктерді жүзеге
асыратындығы белгіленген. ... ... ... автономиялығы
келесі айрықша өкілеттіктерде көрініс алады:
• өзінің органикалық заңын ... және ... ... ... ... және ... ... салықтарды белгілеуге және алуға, округтарды құруға және ... ... ... жергілікті мәні бар жария
қызметтерді ұйымдастыруға және табыстауға (бұның ... ... ... ... ... шегінде) [17, 644 б.].
Салыстырмалы децентрализацияланған унитарлы мемлекеттер ... ... ... бірліктер негізінен әкәмшілік сипатты иеленеді, ал
төмендегі бірліктер тек өзін-өзі басқарылады.
Мысалы, 1991 жылғы Болгария Республикасының Конституциясының 2-б. ... ... ... ... ... ... ... мемлекет болып табылады. Онда автономиялық территориялық
құрылымдарға жол ... ... ... ... ... және өзіп жатқан
түрік азшылығының орын алуы ... ... ... ... ... ... ... онда жергілікті өзін-өзі
басқару жүзеге асырылатын, негізгі әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... бірліктер – облыстар болса , онда 142 ... ... ... облыс аймақтық саясатты жүргізетін, ... ... ... ... ... және ... және жергілікті
мүдделердің арасында сәкестікті қамтамасыз ... ... ... да ... ... ... әкімшілік көмегімен
облыстық басқарушылармен жүзеге асырылады. ... ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз
етеді, ұлттық мүдделердің, заңдылықтың және қоғамдық тәртіптің сақталуына
жауап береді, ... ... ... ... [17, 445 ... ... мемлекеттер – бұл, жергілікті автономиясы
мүлдем жоқ, ал жергілікті жердерде ... ... ... ... ... асырады. Бұл авторитарлы саяси режимдері көрініс
алған мемлекеттер. Тропикалық Африканың ... ... ... билікті жүзеге асыруда елеулі роль рутайпа басшыларына ... ... ... ... ... ... мемлекеттерді
сирек кездестіруге болады. Бірақ бір ... ... ... ... елдерде, жергілікті сайланбалы билік органдарының формальды
болуы, орталық ... ... ... ... ... жергілікті
жерлердегі партия басшыларының кең билігі үшін құрал ретінде болады.
Қорытындылай келе мынаны ескеру қажет, демократиялық ... ... ... ... белгілі бір
кепілдіктері жиі конституциялық көзделген, сондай-ақ ... ... өзге де ... ... Бұл ... көлемі,
мемлекеттік автономияны иеленушілердің кепілдіктеріне қарағанда, ... 1992 ... ... ... ... 88-бабына сәйкес (герман
жерлерінің бірі), ортақ игілік түсініктері бойынша, община және селолық
уезддердің территорияларының ... ... Бұл ... не заңның
келісімімен немесе заңның негізінде ... ... ... келісіммен жүзеге асырылуы мүмкін. ... ... тек ... ... заң ... ... мүмкін. Общинаны
немесе селолық уезддерді олардың ... тыс ... тек ... ... ... ... өзгертілудің алдында тұрғындардың пікірлерін
анықтау жүргізілуі қажет.
3. Мемлекеттік құрылымның федеративті нысаны
1. Федерацияның түсінігі, белгілері, міндеттері және
құрылу принциптері
Федерация термині латынның «федераре» ... ... және ... біріктіру» дегенді білдіреді. Бұл күрделі мемлекет. ... ... ... ... бір ... мемлекетке ерікті
біріктіруді білдіреді. Федеративтік мемлекеттік құрылым ... ... ... ... оның ... ерекшеліктері болады, және олар нақты
федерацияның құрылуының ... ... ... ... ... ... құрамымен, одақтық мемлекетке ... ... мен ... ... анықталады. Мәселен, Ресейді
қарастыруға болады, онда Уақытша өкімет ... кең ... ... ... ... ... әрекеттері жасалған болатын. 1917 жылдың
22 наурызында жергілікті жерлерде тікелей мемлекеттік ... ... ... ... ауыстыру және соңғыларына мемлекеттік биліктің
барлық толықтығын ... ... ... ... басқаруды
реформалау туралы ішкі істер министрі Г.Е. Львовтың баяндамасы тыңдылғын
болатын. Бірақ ... 1917 жылы ... ... ... 1918 ... ... заңды бекітіген болатын. Желтоқсанда ел ... ... ... ... ... ... жаңа
федеративті мемлекетті – КСРО-ны қалыптастырды.
Федеративті мемлекеттердің территориясының бсым ... ... ... (кейбір федерацияларда, мәселен, Малазияда, ... ... ... тұрады). Олардың саны бірдей емес:
2-ден (Танзанияда) 50-ге ... ... ... ... ... ... Индияда, Эфиопияда - штаттар, Канадада, Пакистанда –
провинциялар, Австрияда, Германияда – ... ...... БАЭ
– эмираттар. Ферерациясубъектілерінде көбінесе ... ... (АҚШ, ...... ... Танзанияда – тек Зинбаба, Индияда
тек Кашмир және Джамму штатында өздерінің конституциясы болады), ... және ... ... ... ... жоқ. Автономияларға қарағанда федерация субъектілері өздерінің
конституцияларын өздері ... және олар ... ... ... ... ... субъектілері өздерінің парламенттерін құрады (БАЭ
басқасығ өйткені онда ... ... ... –эмирлер
басқарады). Бұл парламенттер бір палаталы және екі палаталы болуы мүмкін.
Парламенттер ... ... ... ... кейбір кантондарда
заңдар халықтық жиналыстармен қабылданады. Штаттардың өздерінің үкіметі
болады, өздерінің соттары болуы мүмкін. Федерация субъектілерінде ... ... ... (АҚШ-та барлық штаттар иеленеді, ал Индияда және
Пакистанда федерация ... ... ... ... өздерінің ортақ мүдделерін жүзеге асыру үшін мемлекетік
бірігу қажеттілігін түсінген, ... ... ... ... туындауы мүмкін не ... ... ... ... мүмкін. Осыған байланысты шарттық және конституциялық
федерациялар ажыратылады. Мысалы, АҚШ, британдық колониялды үстемдігін
құлатқан , 13 штат ... шарт ... ... ... олар ... ... оларды штаттарға айналдырды (осылай мәселен, Техас, Луизиана
штаттары пайда болды).
Федеративті мемлекеттер ... ... деп ... және бұл олардың
ресми атауларында баяндалады, мысалы Югославия одақтық республикасы. Герман
Федеративті Республикасы ... сөз ... ... ... деп ... ал оның ... ... атауын сөзбе
сөз одақтық деп атау орынды – Одақтық президент, Одақтық канцлер және т.б.
Федерализм - унитаризмге қарағанда, ... ... ... ... және көп ... ... нысанында болады.
Бірақ бұдан ерекшеліктер бар. ... ... Араб ... ... федерация, және монарх-эмирлердің біреуі бұл мемлекеттің ерекше
президентімен ... ... ... ... ... ... ... болады, бірақ олардың субъектілері республикалық ... ... ... ... ... демократиялығы,
билікті децентрализациялауды, оның полицентризімін ... ... ... ... ... және ... ... жолмен ұйымдастырылған болса дұрыс болады. Олай болмаса
децентрализацияланған бюрократтық диктатура ... және ол ... ... ... ... теріс қарайды.
Федерализмді басқаруды ұйымдастырудың басымырырақ жүйесі екіндігі
жөнінде бірқатар теориялық негіздемелер бар. ... ... ... және ... 1787 жылғы АҚШ ... ... ... ... ... ... мен оның субъектілері арасындағы
тепе-теңдік идеясына негізделетін және мұнда ... ... ... және бір ... қызметтеріне араласпайды. Идеялистік
түсінік те болған. ... ... ... ... ... және ол ... және федерация субъектілерін өзара толықтыру
идеясына, олардың өзара тиімді ынтымақтастығына негізделеді.
Мұнымен қоса ... – бұл ... ... ... ... ... және мекемелер жүйесімен, жалпы территориясымен, жалпы
азаматтығымен сипатталатын біртұтас егеменді мемлекет. 60-шы ... ... ... деп ... сецессиясы қарулы күшпен басып
жанышталған болатын. Мұндай іс әрекеттер ... ... ... да
басылып тасталып жатыр. Бірақ, бейбір жолмен, сондай-ақ қарулы жолмен
жүзеге асырылған, ... ... де ... 1965 жылы ... ... ... бөлінген болатын. 1971 жылы көтеріліс нәтижесінде
және Индияның қолдауы негізінде Пакистаннан ... ... ... болатын
және Бангладеш деген мемлекетті құрды. ... ... ... ... Федеративтік республикасы құлаған болатын. Бейбіт
жолмен бұрынғы Чехославакия Социалистік Республикасы құлаған ... ... ... өмір ... ... жылдыры Чехо-Словактык Федеративтік
Республикасы деп ... ... ... ... – бұл, аймақтық әртүрлілікті
ұжымдық бірліктің белгілі бір ... ... ... ... нысаны. Бұл ретте аймақтық үкіметтер ... ... 35 ... ... ... ... ... дәл емес, бұл жердегі
келіспеушіліктер келесіде: біріншіден, келтірілген дефиницияда ... ... ... ... ... – «үкіметті
ұйымдастырудың нысаны»емес, мемлекетті ұйымдастырудың нысаны), екіншіден,
келтірілген ... ... ... ... ол ... жалпы теориялық
ережелерден басқа, біршама нақты, қарастырылып отырғын құбылысты, ... жеке ... ... ол ... ... және ... болар
еді). Бұл, бірінші кезекте жалпы түрде ... ... ... ... тектік белгілер мен қырларға, олардың құрылу және ... ... ... олардың негізгі міндеттеріне және мақсаттарына
жалпы сипаттарда болса да ... ... ... ... ... оның айрықша ерекшеліктері мен белгілеріне
қарамастан, бір немесе бірнеше салыстырмалы дербес мемлекеттерден немесе
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... түрінде болады. Олардың әр қайсысы федерация субъектісі бола
отырып өзінің жеке әкәмшілік-аумақтық бөліністері болады, федералдыларамен
қатар ... ... ... ... және ... ... сот, ... және басқа да органдарын құрады, өзінің конституциясы мен ... ... ... ... ... ... жеке ... құрамалары мен
азаматтығы болады [19, 394 б.].
Федеративті жүйенің құрылуының, қызмет етуінің бірқатар ... ... ... ... ... ... және ... құрылымдардың бірігуінің
еріктілігі;
• территориясының үлкендігіне, халық санына, ... ... ... байланыссыз федерация субъектілерінің тең құқылығы;
• федерация субъектілерінің және азаматтардың арасындағы өзара қатынастарда
пікір алуандылығы және демократизм. Азаматтардың едералды және ... ... ... және ... ... ... ... және заңдылық принцип, - бұл ... мен ... ... және өзге ... мен ұйымдардың бір
бірімен қатынастарында, сондай-ақ азаматтармен және олармен құрылатын
партиялық, кәсіподақтық және өзге ... ... мен ... жай жіне ... ... қатаң сақталуын
білдіреді.
Кез-келген федеративті жүйенің қызметі конституция мен ... ... ... ... асырылса, орталық және ... ... ... шегі және өкілеттілігі нақты ажыратылса,
азаматтардың құқықтары мен бостандықтары қатаң ... ғана ... ... болады. Бұл тұрғыда федерализмнің «орталықтандырылғаннан
шарттық бас тарту» ретіндегі, әр ... ... ... арасында
«өкілеттіктердің құрылымды рәсімделген ... ... тек ... ... ... оның ... тектік қырлары мен ерекшеліктері ... ... оны ... тұрғыда ғана емес, ... ... ... ... шын, іс жүзінде өмір сүретін құбылыс
ретінде қарастыру ... ... ... сипаты оның
өмірде, тәжірибеде шынайы кейпін анағырақ байқау үшін, ол ... да ... іс ... ... ... ... немесе тек формальды баяндалатын
құбылыс ретінде ғана болатындығы туралы мәселені шешу үшін ... бір ... ... көп қырлы құбылыс, тек статикалық ғана емес,
сондай-ақ динамикалық сипаты болады. Федерализмнің көп қырлығы оның ... ... ... ... ... ... Оның тарихи,
саяси, құқықтық немесе формальды-құқықтық, әлеуметтік, фискальдық, мәдени,
идеологиялық және т.б. ... бар. Бұл ... ... ... ... ... ... амалын қолдану қажеттігін туындатады.
Заңгерлердің, саясаттанушылардың, философтардың, ... және ... өзге ... ... өкілдерінің күш
бірлескен жігерлері қажет.
Динамикалық құбылыс ретіндегі федерализм туралы сөз ... ... ... қалған құбылыс ретінде ғана емес, сондай-ақ үнемі ... ... ... ... жағдайларының өзгеруіне байланысты
өзгеретін құбылыс ретінде ... ... ... – бұл ... емес, сондай-ақ динамика. Оның Ресейде және өзге ... ... мен оның ... ... ... ... ... куәландырылады. Тарихтың түрлі кезеңдерінде бұл ... ... ... ... ... ... ... соғыс жылдарында немесе әлеуметтік тоқырау кезеңдерінде, елдің
бүкіл ресурстарын және күш жігерлерін орталыққа шоғырландыру талап ... ... ... және және федерация мен федерация
субъектілері арасында біршама қатаң ... ... ... ... және мемлекеттің қалыпты жағдайларында олардың арасындағы
қатынастардың сипаты түп тамырымен ... Бұл ... ... ... ... ... байланысты.
Федерализм бес негізгі мақсаттарды көздейді. Олардың ішінде:
• «тастық пен әр түрлілікті қолдану»,
• Орталық үкіаметтің тираниясынан қорғау,
• тұрғындардың биліктің бірнеше деңгейлеріндегі ... ... ... ... ... аймақтық бәсекелестік арқылы өндіріс тиімділігін арттыру үшін
жағдайларды жасау және ... ... ... ... жолы ... ... ... шығу [21].
Мақсатардың ішінде бастысы - әр түрлі ұлтта мен халықтардың еркін даму
процессін жан-жақты қамтамасыз етуғ, прюрализм және ... ... ... мен бостандықтарының кепілдігі.
Федеративті мемлекеттердің көпшілігіне тән, ортақ жақтарын ажыроатуға
болады:
1. ... ... оның ... субъектілерінің
территорияларынан тұрады: ... ... ... және т.б.;
2. Одақтық мемлекетте жоғарғы заң шығарушы, атқарушы және сот ... ... ... ... ... менн оның
субъектілері арасындағы өкілеттіктер федералды ... ... ... ... жеке ... ... ... өзінің жоғарғы заң шығарушы, атқарушы және сот ... ... ... ... одақтық азаматтық пен федералды
бірліктердің азаматтығы болады.
5. ... ... ... кезінде парламентте федерация
мүшелерінің мүдделерін білдіретін палата болады.
6. Федерацияларда негізгі жалпы мемлекеттік ... ... ... ... органдар жүзеге асырады.
Мемлекеттік құрылымның федералды жүйесін ... ... ... ... болады: американдық федерализмнің бсчты элементі
болып жекелеген штаттардың өзінің дербес саяси ... ... ... ... ... ... ... «өздерінің электораттарын»
анықтайды, праймэриз арқылы (алғашқы сайлаулар) мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... соттар және кабинет мүшелері сайлануы тиіс заңдарды қабылдай ... ... олар ... ... ... ... туралы заңдарды қабылдауға құқылы.
«Тепе теңдік және тежемелілік» механизімінің» нақты көрінісі биліктің
үш негізгі тармағының құрылымы мен қызмет ету ... ... яғни ... ... және сот ... ... ... басында конгресс,
президент АҚШ-тың Жоғарғы сотымен басқарылатын соттардың федералды жүйесі.
1787 жылы Конституцияның қабылдануымен АҚШ ... ... ... ... ... ... ... штаттардың
ортақ мүдделерін қорғауға және қамтамасыз етуге мүмкіндігі бар, тиімді
мемлекеттік биліктің құрылу және ... ету ... ... ... құрылымның федералды нысанын таңдау, штаттардың ... ... ... ... ... ... етуі және орталық биліктің
күшін шектеуі тиіс болатын. Федерализм билік узурпациясын немесе оны теріс
пайдаланудың алдын алушы ... ... ... Бұл ... ... ... тігінен бөлу түрінде болатын.
Конституция бойынша штаттардың және орталықтың жүргізетін ... ... ... ... ... мәтінінде федералды
парламенттің – конгрестің қарауына не жатқызылғаны және жекелеген ... тиым ... ... ... ... федерация өкілеттіктеріне
жатқызылмағандардың барлығы федерация субъектілерінің өкілеттіктерінде
қалады.
Федерацияның қарауына ... мен ... ... ... ... пен ... және ... құқық, федералды сот құрылысы, ... ... ... және ... өзге мәселелер аясында маңызды
өкілеттіктер жатқызылған болатын. Сондай-ақ АҚШ-та федералды ... ... ... ... [22].
2. Федерацияның түрлері
Федерацияның екі түрі болады: ұлттық және территориялық. ... ... ... арасындағы негізгі айырмашылық олардың
субъектілерінің егемендігінің әр ... ... ... ... ... ... ... мүшелерінің жоғарғы мемлекеттік
органдарына қатысты жоғарылықты иеленеді. ... ... ... құрылымдардың егемендігімен шектеледі. Жалпы ұлттық мемлекеттік
билік федерация ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы қызметін қамтамасыз ... ғана ... ... ... ... ... қатынастар аясынды әлемдік
қауымдастықтың кез келген мемлекетімен дипломатиялық қатынастарды ... ... ... және өзге де ... ... ... Ұлттық белгі
ұлттық федерацияға, территориялық федералды мемлекеттік құрылымға тән бола
алмайтын ерекшеліктерді береді.
Территориялық принципке негізделген федерациялар біршама тұрақты, ... (АҚШ, ГФР), ал ... ... ... ... ... кетті (КСРО, Чехославакия, Югославия), немесе үлкен қиындықтарды
көріп ... ... қоса ... ... ... ... көп ... құрамымен байланысты (Индия, Бельгия, Канада,
Ресей).
Сонымен, территориялық, сондай-ақ ұлттық ... ... ... ... ... ... Территориялық федерацияны құратын мемлекеттік құрылымдар, ... ... ... ... ішкі және сырқы қатынастар
аясында олардың қызметі жалпы федералды ... ... ... ... байланысты болады. Одақ пен оның
субъектілерінің арасындағы өкілеттіктерді заңды және іс жүзінде бөлу
конституциялық нормалармен анықталады: ... ол ... тек ... ... ... ... ... тізімін
белгілейді. Конституциямен қамтылмаған қалған ... ... ... заң ... органдарының қарауында болады.
АҚШ-та одақтың айрықша уәкілеттіктеріне сауданы реттеу, ақща жасау,
стандарттарды белгілеу, соғыс жариялау, әскерді жинау және ... ... ... ... барлығы штаттардың өкілеттігіне жатады. Атап
айтқанда, сайлауларды жүргізу, штат ішіндегі сауданы ... өзін өзі ... ... ... ... ... білік және басқару органдарын өзгерту және
т.б. ГФР Конституциясы ... ... ... ... ал ... ... олар федералды заңдармен арнайы уәкілетті
болса, заң шығару құқығын иеленеді. Конституция федерацияның айрықша
заң ... ... ... ... ... Территориялық федерация субъектілері халықаралық қатынастарда тікелей
өкілдік ету құқығынан конституциямен айырылған.Бұл салада одақтық
конституцияны ... ... ... билік федерация субъектісіне
мәжбүрлі шараларды қолдануға ... ... ... ... қатынастарды жүргізу федерацияға тиесілі, бірақ федералды
биліктің келісімімен жерлер халықаралық шарттарды жасай алады.
3. ... ... ... ... ... бір ... көздемейді, ал кейде тыйым салады.
4. Территориялық федерацияларда қарулы күштерді басқаруды ... ... ... ... ... бас ... мемлекет
басшысы болады. Федерация субъектілеріне бейбіт жағдайларда кәспқой
әскеру құрамаларды ұстауға ... ... ... ... ... АҚШ, ... және Германия
болады.
Ал енді, біршама күрделі ... ... ... ... ... ... ... одақтық мемлекетке тән ортақ
белгілермен қатар, олардың бірқатар елеулі ерекшеліктері бар. ... ... ... жекелеген мемлекеттердің
территорияларында тұратын тұрғындардың көп ұлтты құрамымен байланысты.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... субъектілері болып, бір бірінен, тұрғындардың
ұлттық құрамымен, оның ерекше мәдениетімен, тұрмысымен, дәстүрлерімен
және ... ... ... ... ... ... ... саналады.
2. Ұлттық федерация оның субъектілерің еріктілік принципіне сәйкес
біріктіріледі. Ол ұлттардың өзін-өзін айқндауға ... ... ... факторы болып табылады. Экономикалық ... ... ... ... ... ... субъектілеоінің барлығы теңдей құқықтарды иеленеді және
мемлекет пен ... ... ... ... ... ету
мүмкінджгін иеленеді.
3. Ұлттық федерация үлкен және кіші ұлттардың егемендігін, олардың ... ... ... ... ... Осы ... ... федерациялар
өзінің мәні бойынша, онда оның барлық субъектілері ... ... ... ... ... табылады.
Олардың өздерінің мемлекеттік биліктің жоғрға ... ... ... атқарушылық билікті (президент, министрлер кабинеті
не кеңесі ... ... ... ұлттық сот жүйесі ... ... ... ... ... ... ... шекараларын белгілейді, халықаралық
ұйымидарда өзінің өкілдіктері болады, сыртқы саяси және ... ... ... асырады.
4. Ұлттық федерацияның Жоғарғы мемлкеттік органдары ... ... ... ... мемлекет, оның
құрамына кіретін барлық ұлттар мен ұлыстардың ... ... ... парламентінде жұмыс істецтін депутаттарелдің
барлық халықтары мен ұлыстарын өкілдік етеді. Осындай себептерде ... ... және сот ... ... және ... етеді.
Бұл әрбір ұлтық мемлекеттің даму ерекшеліктерін ескеруге, ... ... ... ... тәуелсіздігін
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Орталық билік, осыған орай, жалпы
ұлттық мүдделерге қызмет ... және ... ... ... арналған.
5. Ұлттық федерацияның маңызды ерекшеліктері болып оның субъектілерінің
құқықтық жағдайы ... Бұл ... ... ... ... ... ... демократиялық институтпен тығыз
байланысты, яғни кез-келген ұлттың өзінің мемлекеттілігі ... ... шешу ... [23]. Ұлттық федерацияның әрбір субъект,
егар ол ... ... ... ... ... ... ... немесе өз егемендігін сақтай отырып бір көп ұлтты
құрамнан басқасына ауысқысы келмесе одақтан ... және ... ... ... ... ... ... ұлттық федерация болып Индия санадары.
Территориялық және ұлттық ... ... ... айырмашылық
олардың субъектілерінің егемендігінің әр түрлі деңгейінде ... ... ... ... ... ... жоғарға
мемлекеттік органдарына қатысы бойынша жоғаралықты иеленеді.Ұлтық
мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... билік, федерация субъектілерінің біршама қолайлы ішкі
және сыртқы қызметін қамтамасыз ете отырып, ... ... ... ... ... халықаралық қөатынастар аясында әлемдік
қауымдастықтың кез-келген мемлекетімен дипломатиялық ... ... ... ... және ... да ... жасай алады.
Бірқатар зерттеушілер федералды құрылымның аралас типін ажыратады,
мұндай түрге Ресейдің ... ... ... ... Ресей
федерализміне қатысты «асимметриялық федерация» түсінігі бар, яғни онда
субъектілердің құқықтық мәртебесі ажыратылатын федерация.
Федеративті ... көп ... таза ... паринципке
негізделеді (АҚШ, Бразилия, ... ... ... Австрия және
т.б.). бірақ кейбір елдерде федерацияның барлық субъектілері ... ... ... ... ... ... ... діни, тілдік) ескере
отырып ұйымдастырылады. Мәселлен, ... 9 ... ... ... ... (Квебек) – француз тілді; Белгияда федерация субъектілерінің бірі –
француз тілді, басқасы – нидерланд тілді, үшіншісі – ... ... ... ... ... ... негізінде қайта құрылған болатын;
тұрғындары төрт тілде сөйлесетін Швейцарияда ... ... ... ... ... ... ... кантонның тұрғындары ұлттық-ттіодік
қатынаста біртекті. Югославияда екі мүше ...... ... тұрғындары тілі бойынша емес, діні бойынша ажыратылады,
черногорлықтар ... ... ... ... ... қауым деп
қарастырады.
Кезінде бізде федерализмнің “марксистік-лениндік” концепциясы үстемдік
еткен болатын, және онда федерация ұлттық ... шешу ... ... ... яғни оның ... ... бірліктер болуы
қажет. Бұл идеологиялық негізде “социалистік федерация” құрылған болатын –
Кеңес ... ... ... ... ... құлауымен
ыдырап кеткен болатын. Тәжірибе көрсетіп отырғандай, ұлттық мемлекеттілік ... ... ... ... субъектілерінде этнократияның
үстемдігі федеративті одақта мемлекеттің берік болуына ... ... ... тигізеді. Академик А.Н. Яковлев былай деп ... ... ... айта отырып, өзінің тілін, мәдениетін, діні,
дәстүрлерінсақтау және ... үшін жеке ... ... ... ... өмір ... отырғандай, адам құқықтарын ... ... ал ... ... емес қылады… Көп ұлтты кеңістікте ... ... ... ... – бұл ... ... ... конституциялар жаңа субъектілерді қабылдау немесе ... құру ... ... ... ... ... ... мәселені
шешеді. Мысалы, АҚШ-тың Конституциясының –3 бөлімінің 4-бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... ешбір жаңа штат кез
келген өзге штаттың ... ... ... ... және ... штат
екі немесе бірнеше штаттардың бірігуімен немесе олардың бір бөлігімен
бірігуімен, сол ... заң ... ... ... ... ... ... [25]. Бразилия Конституциясының 18
бабына сәйкес, ... ... ... ... немесе оны штатқа
қайтару ... ... ... ... ... бірігуі, бөлінуі
қосылуы немесе жаңа ... ... ... ... бұл үшін плебисцит
көмегімен тікелей мүдделі ... ... ... қосымша заңды
қабылдау жолымен Ұлттық Конгресстің мақұлдауы талап етіледі.
1992 жылғы Югославия Одақтық Республикасының ... ... ... екі ... ... және оған ... ... да мүше-Республикалар кіре алатындығын белгілеген. 3-ші баптың
үшінші бөлігіне ... ... ... ... ... ... ... ғана өзгертілуі мүмкін. Мүше-республикалардың
шекараларына қатысты өзге территориялық қайта құрулар ... емес [25, ... ... ... ... ... ... болып табылмайтын территориялық құрылымдар кіреді. Бұл
–федералды округ – бұл ... ... ... ел ... ... ... ... округы, Нигериядағы Абуджа федералды округы
және т.б.), ... ... ... АҚШ-тағы Гуам аралы),
федералды иеліктер (бұл әдетте халқы жоқ не тұрғындары ... ... ... ... ... мемлекеттер бар – Пуэрто-
Рико, Маршал ... ... ... ... Штаттары, паулау
Республикасы. Субъектілер еместердің саны көп ... ... ... –6, ... ... ... табылмайтын, федерацияның құрамдас бөліктерінің өз
конституциялары болмайды. Кейбір жағдайларда олар ... ... ... ... Индияда жергілікті заңдарды да қабылдайды, бірақ
бұқл заңдар губернатор санкциясын ... ... ... өзі де ... ... беруші орган ретінде әрекет етеді. Иелікті түгелдей
федералды органдармен басқарылады, тек ... ... ... бар. ... ... ... тәелсіз болады, бірақ
олардың қорғанысына және сыртқы қатынастарына АҚШ ... ... ... ... ... ... ... акцияларды жүзеге асырмайды.
Федерация да және оның ... де ... ... ... мемлекеттердің конституциялары федерация мен
оның субъектілерінің қаруына жатқызылған мәселелерді анықтап ... ... ... ... бар, ... негізінде төрт элементтердің түрліше
түрліше үйлестірілуі жатады:
• федерацияның айрықша өкілеттіктері;
• субъектілердің айрықша өкілеттіктері;
• федерация мен субъектілердің ... ... ... ... біреуімен де қамтылмаған қалған өкілеттіктер.
Конституция федерацияның айрықша өкілеттіктерін белгілейді, ал қалған
мәселелердің барлығы оның субъектілерінің ... ... ... оның ... ... ... мәселелер тізімі жолымен
белгіленуі мүмкін. Мұндай жағдайда, олар бойынша федералды органдар заңдар
қабылдауы ... ... ... ... ... өкілеттіктері
«негативті әдіспен» де анықталуы мүмкін, яғни федерация субъектілеріне
конституцияда ... ... ... ... ... тиым ... ... қарауына әдетте қорғаныс, сыртқы саясат,
авиотранспорт, ... ... ... ... және т.б. ... ... бұл ... өзінің органдарымен қабылданатын актілермен
реттей ... ... ... ... анықтаудың келесі әдісі кезінде,
оған федералды органдар араласа алмайтын, федерация субъектілерінің ... ... ... құрылымның конфедеративті нысаны
4.1. Конфедерацияның түсінігі, белгілері және ерекшеліктері
Конфедерация – бұл конфедерацияны құратын ... ... ... ... ... жеке ... ... және
билік органдары болатын, және белгілі бір ... ... үшін ... ... ... құратын мемлекеттік құрылымның
нысаны.
Егемендігін толық көлемде ... ... ... ... ретінде
конфедерация, қазіргі уақытта ешбір жерде жоқ, ал ... әр ... ... ... ... көп ... олар таралатын, не
мемлекеттік құрылымның федеративті нысанына айналатын. Мәні бойынша, ... және ... ұйым ... ... отырып, ол
қандай да бір себептердің ықпалымен сақталуы қажет теңсіздікті жоғалтады.
Бұл ретте шешуші мән ... және ... ... ... ... федеративті нысанына, тек моноұлтты құрамы болатын
конфедерациялар ... тән (АҚШ, ... ал ... ... ... таратылып кетеді (Автро-Венгрия, ... ... ... және ... Экономикалық факторлардың да маңызы
үлкен. Іс ... тек ... ғана ... ... ... ... бұзып,
конфедерацияны бір бүтінге интегралдауы мүмкін. Екі конфедерация ...... ... және ... ... ... Европа
конведерацияға қарай әрекеттенуде (тек экономикалық тұрғыда ғана емес).
АҚШ: ... ... ... ... американ штаттары де-факто
конфедеративті мемлекетін құрды, және онда іс ... ... ... ... ... ... ... құрылым нысанын
бірінші жалпы ұлттық конституцияда – Конфедерация баптарында да ... ... ... ... ...... ... онда әрбір штат бір дауысты иеленетін. ... ... ... ... жариялау, шарттарды жасасып одақтарға кіру,
әскерді қалыптастыру, заемдар ... ... және т.б. ... ... 13 ... 9-ның келісімімен жүзеге асырылатын. Әрбір штаттан
конфедерация Конгрессі құрамына 2-ден 7-ге дейін делегаттар ... бір ... ... Конфедерация баптары атқарушы және сот билігін
құруды көздемеген. ... ... ... ... да ... ... ... квота бойынша, «ақ нәсілділердің санына бара-бар»,
жекелеген штаттармен ... ... ... ... тәуелсіздік үшін соғыс жылдарында көрініс тапты – ... ... ... бас тартуына орай әркерді қамтамасыз ете
алмады. Терең ... ... ... ... құлдырау және
әлеуметтік келеңсіздіктер – ... ... ... ... 1987 жылғы АҚШ конституциясының құрастырылуы осындай
жағдайларда жүргізілген ... ... ... да ... болған. Ол
одақтық шарт негізінде қалыптсты және ол ... ... ... ... сондай ақ одаққа табысталмаған барлық құқықтарды
сақтаған. Кантондардың өздерінің ... ... ... ... ... ... ... ішкі басқару нысандарын
анықтайтын. Егер кантон биліктерінің бұл ... ... ... ... тұрғындары басқа кантонда тұра алмайтын. Одақтық билікке тек
саяси және әскери ... ... ... ... ... ... ... орган ретінде емес, ... ... ... жиналысы ретінде болатын. Одақ үкіметі – ... ... ... жәнеп жеке дара қаржылық базадан ... Бұл ... ... ... шешілетін. 1829 жылдан
бастап терңдеп кеткен экономикалық тоқырау ... ... жаңа ... ... үшін ... баталған болатын.
Нәтижесінде іс жүзінде федеративті ... жаңа ... жаңа ... құру орын алған болатын [27].
Солтүстік америкалық, швейцариялық және т.б. ... ... ... ... бұл нысаны үшін тән келесі белгілерді
ажыратуға мүмкіндік берді:
1. Конфедерацияның құрылуының ... ... ... көп ... ... негізінде құрылған болатын;
2. Конфедерациядан шығудың еркіндігі (сецессия). Сецессия әрекеттері
бүлік ретінде қарастырылатын федерациядан ... ... шығу ... ... ... ... ... Конфедерация егемендікті иеленбейді, егемендік оның құрамына кіретін
мемлекеттерге тиесілі. Яғни ... ... ... келісімінсіз, олардың территорияларында одақтық
биліктің ... ... күші ... ... ... берілетін мәселелердің шегі көп емес. Бұл –
соғыс және бейбітшілік, сыртқы ... ... ... ... ... ... ... субъектілері арасындағы
дауларды шешу мәселелері
5. Конфедерацияда мемлекеттік органдардың барлығы ... тек ... ... бөлінген тапсырмаларды жүзеге ... үшін ... ғана ... ... ... ... делегаттар территориялық
бөліктерді немесе бір ... ... ... ... білдіреді.
7. Конфедерацияда үнемі әрекет ететін мемлекеттік органдар биліктік
өкілеттіктерді иеленбейді. Конфедерациялық билік ... ... ... нормларды қамтымайды және конфедерация субъектілерінің
билік органдарына бағытталады.
8. Конфедерация субъектілеріне нулификация құқығы ... яғни ... ... ... не ... ... бас тарту құқығы.
9. Конфедерация бюджеті конфедерация субъектілерінің ерікті жарналары
негізінде қалыптасады. ... ... ... салу ... ... ... ... тауарлардың, қызметтердің және
капиалдардың қозғалысына кедергі келтіретін, ... және өзге ... ... ... ... конфедерацияларда біріңғай ақша айналысы болмайды.
12. Әскери құрамалар конфедерация субъектілерімен құрылады, және олардың
конфедерация және оның ... ... ... ... ... ... мүмкін.
13. Конфедерацияда одақтық азаматтық жоқ.
Мемлекеттік құрылымның конфедеративтік нысаны егеменді унитарлық ... ... ... үшін негіз болуы мүмкін.
Уақыт өте конфедерация кең таралған құбылыс ретінде болатындығы туралы
пікір бар. С.С. Алексеев ... деп ... ... ... ... ... ... ретінде болатындығы жоққа
шығарылмайды, әсіресе КСРО, Югославия сияқты сырттай федерация атрибуттары
бар, империялық ... ... ... ... ... және ... ... Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы мысалында ... ... ... және ... ... мемлекеттердің
ерекшеліктерін көрсеткім келеді.
Сонымен Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы – бұл Белоруссиямен, Украинамен
және Ресеймен ... ... ... ТМД құру ... ... Минскіде қол қойылған Келісімде бұл мемлекеттер, дағдарыс ... ... КСРО ... өмір ... ... баяндап,
саяси, экономикалық, гуманитарлық, мәдени және басқа да ... ... ... ... ... ... 1991 жылдың 21
желтоқсанында Келісімге Қазақстан, Армения, Молдавия, ... ... ... ... және олар ... ... ... бірге Алма-Атада ТМД-нің мақсаттары және принциптері туралы
келісімге қол ... 1993 жылы ТМД ... ... онда ... қызмет істеу салалары ... ... ... мен
бостандықтарын қамтамасыз ету, сыртқы саяси қызметті ... ... ... ... ... және ... ... тұрғындарын денсаулығын және қоршаған ортаны ... және ... ... ... ... ... қорғаныс саясатында және сыртқы шекараларды қорғауда ынтымақтастық
ТМД-нің органдары ... ... ... кеңесі, Үкімет
басшыларының кеңесі, Сыртқы істер министрлерінің ... ... ... Парламентаралық ассамблея және басқалары. ТМД-нің
тұрақты әрекет ететін ...... ... тығыз өзара әрекеттестік мысалы ретінде және одақтық мемлекет
мысалы ретінде Белоруссия мен Ресейдің ... ... ... ... құру ... шарт 1999 жылы 8 желтоқсанда қол қойылған болатын. Ол
мұндай құрылымның құқықтық негізі болатын ... ... ... (1996 ... мен ... ... құру ... шартқа, ал бір жылдан
кейін – Белоруссия мен Ресей одағы туралы шартқа қол ... ... ... және ... ... ... ету, екі ... дамуын қамтамасыз ету, сыртқы қатынастар пен
қорғаныс салысында келісілген ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру мақсаттарында құрылқан болатын. Одақтық
мемлекет қызметінің ... ... ... ... өз ... адал ... ... қойылған болатын.
Одақ жабық құрылым болып табылмайды, сондықтан халықаралық құқықтың
субъектісі ... ... ... ... мақсаттары мен принциптерін
мойындайтын және ондағы мүшелікпен байланысты ... ... ... кез ... ... өзге қаысушы мемлекеттердің
келісімімен оған қосылуы мүмкін . Шарт шығу ... де ... ... референдум жүргізіледі және оның ... ... ... ... ... және өзге ... жоғарғы органдарын
хабардар ете отырып одан шығу туралы шешім ... ... Онда ... ... ... қолданған референдумнан кейін 18 ай өткен соң, Одақтық
мемлекетті құру туралы шарт өз күшін жояды. [30]
Одақтық ... ... ... ... ... экономикалық кеңістікті құру;
- біріңғай валюталық, салықтық және баға саясаты;
- біріккен көлік және энергетикалық жүйе;
- қарулы күштерді техникалық ... ... ... ... ... және ... ... және т.б.
Одақ халықаралық құқық қабілеттігін иеленіп қана қоймайды, сондай-ақ
егеменді мемлекеттің өзге ... ... ... ту, ... ... ... қатысушы мемлекеттің әрбір азаматы бірден алатын, жеке
азаматтық белгіленеді.
Одақтың бұл міндеттерін шешу үшін ... ... ... ... ... Жоғарғы Мемлекеттік Кеңес, Парламенттік жиналыс және
Одақтың министрлер кеңесі.
Жоғарғы орган болып Жоғарғы Мемлекеттік ... ... ол ... ... басшыларынан қатысушы-мемлекеттердің парламент
палаталары басшыларынан тұрады. Жоғарғы мемелкеттік ... ... және ... ... кеңес атынан жүргізу Төрағаға жүктелген,
оның функцияларын ... ... ... басшылары
орындайды.[31]
Одақтың өкілді органы Одақтық мемлекеттің Парламенті саналады, және ол
Одақ Палаталарынан ... ... және ... ... палаталарынан 36
өкілден кіреді) және Өкілдер Палатасынан тұрады ... ... 28 ... және ... 75 ... ... және олар өз
елдерінда сайланады). Одақтың нормативтік актілерін қабылдаудан басқа (олар
орындалуға міндетті болады), Парламент ... ... ... және Министрлер кеңесінің баяндамасын ... ... ... қабылдайды.
Қорытындылай келе конфедерация ... ... ... да (ТМД) бар. Конфедерация ретінде кейде Европалық одақ та
қарастырылады.
Қорытынды
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... зерттеулерден кейбір қорытындыларды жасауға болады:
1. Таза түрде нақты унитарлық, федеративтік немесе конфедеративтік
мемлекет болмайды. Мәселен, унитарлық ... ... ... ... және ... осы ... ... мәдени және тарихи
дәстүрлерімен байланысты өзінің айрықша ... бар. ... ... құрылым нысанында болатын, Америка Құрама
Штаттарына қатысты ... ... ... және ... ... ... жалпы белгілерінің көпшілігі АҚШ федерациясында
байқала бермейді, тіпті бұл мемлекет федеративті құрылымды алғашқы елдердің
бірі болса ... ... ... нысанын таңдау көптеген факторлармен байланысты
болуы қажет: ... ... ... діни географилық және тағы
басқаларымен. Қазіргі заманғы мемлекеттердің нысаны ... ... ... Бұл ... ... ... құрылысымен, оның базисімен
анықталатын. Мемлекет нысанына тарихи дәстүрлер (Ұлыбританияда, Швецияда,
Жапонияда монархияның сақталуы), ... ... ... (АҚШ,
Швейцария мемлекеттерінің федеративті нысаны), сондай-ақ сол елдің қазіргі
заманғы ішкі саяси дамуының ... және оның ... ... ... ... жүйенің құлауы нәтижесінде, дүние жүзінің саяси ... жаңа ... ... ... ... ... нысаның әр
түрлілігі одан да өсті. [32]
3. Унитарлық мемлекеттік қөұрылым нысаны – дәстүрлі болып табылады ... ... мен ... ... емес ... ... басқарудың
дәстүрлі нысанындағы мемлекеттерге тән (европалық, таяушығыс және кейбір
азиялық мемлекеттер). Унитарлық мемлекеттік құрылым нысанындағы ... ... ... баяу ... жатқандығын айтуға болады. Ондай
елдерде мұның қажеттілігі жоқ. Мәселен, Ұлыбританияда көптеген ... ... ... англо-саксондық құқық жүйесі әрекет етеді және
соншама унитарлы мемлекеттік құрылым нысаны әрекет ... ... ... ... ... ... ... өте үлкен.
Федеративті жүйе әлемнің жиырмадан аса мемлекеттерінде әрекет етеді – бұл
дүние жүзі елдерінің оннан бір ... ... ... бір ... ... ... ... елдерінің территориясының жартысынан көбі. Менім
пікірімше ... ... ... мемлекеттер, унитарлық құрылым
нысандарына қарағанда, құқықтық қатынастардың ... ... ... және ... ... әр ... ұлттар мен ұлыстардың еркін даму
процесін жан-жақты қамтамасыз ету, прюрализм және ... ... ... мен ... ... ... әр түрлі
деңгейде жүреді.
5. Конфедерация - әр ... ... ... ... ... Мен кейбір құқықтанушылардың ... ... ... ... ... ... қолдаймын. Бірақ
менде, бүкіл әлемдік қауымдастық шегінде ... ... ... ... ... бар. Болашақта төрт әлемдік конфедерация
қалыптасады. Біріншісі АҚШ және оның ... ... ... ... және оның ... тұрады. Үшіншісі – әлемнің
мұсылман елдерінен тұрады (Палестина, Сауд Аравиясы, Авганистан және т.б.).
Төртіншісі, жоғарыдағылардың бір де ... ... ... ... ... ... блогы деп атуға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... әлемдік күштердің мұндай үш сатылығы
Үшінші дүние жүзілік ... ... ... ... сондықтан мен Әлемдік
Конфедерацияға басымдық беремін. Осы ... біз ... ... ... ... қарастырып өттік. Сондай -ақ бұл құбылыстың шет елдердегі
және Қазақстандық (КСРО ғалымдары деуге ... ... ... ... ... ... ... біз осы құбылыстың өмірдегі көрнісін
көрсетуді мақсат еттік, осы жерде оның біздің ... ... ... ... ... яғни мемлекеттік басқару нысанын,
мемлекеттік құрылым нысанын, мемлекеттік-құқықтық ... ... ... мәні ... ... ... ... саяси ұйым, әлеуметтік
кереғарлыққа сүйенген және "ортақ істерді" орындау қажеттігінен туған ... ... ... ... және ... ... мамандандырылған аппараты
болады. Ол ең алдымен экономикалық, саяси және идеологиялық жағынан ... ... ... ... және ... бір ... қоғамның
әралуан топтары арасында төрелік қызметті орындайды. Бұл ұйым, ең ... ... ... бөлу мен ... институт
негізінде құрылады. Сонымен мемлекеттің ... ... деп ... өкіметін ұйымдастыру ұсынылады. Оның ішінде әсіресе олардың ең
жоғарғы және орталық органдарының ... ... ... ... ... тәртібінің реті, құзыреті мерзімінің ұзақтығы,
халықпен қатынасуларының түрі мен ... және осы ... ... ... ұйымдастыруға қатынасу дәрежесі түсініледі.
Басқаша айтқанда, басқару тұрпаты – ... ... ... ... оның ... ... және ... байланысты
сипаттайды. Басқару тұрпаты - мемлекет тұрпатында ең ... ... ... ... таңдауға бірқатар ... ... ... ... ... ... ... туындайтын қажеттіліктер мен
күштердіңорналасуындағы әрқилы арасалмақтар белең алмауы ... ... ... орналықтығының ұзақ мерзімді мүдделері алдынғы қатардағы
анықтаушы факторға айналуы ... ... ... ... басқару тұрпының жеке түрлерін
зерттедім, яғни монархия,республика түсініктерге жалпы мағына ұсынылған.
Монахиялық басқаруда ... ... ... бір ... ... Бұл ... атадан балаға мұра ретінде ауысып отырады және биліктің
барлық түрін заң ... ... сот ... өзі жеке ... өз ... келесі түрлерінде анықталған.Ол абсолюттік( және
конституциялық. ... шек ... ... ... асыру.
Конституциялық бүкіл халық өкілдері арқылы (парламент) шек қойылған билікті
жүргізу. Сонымен, монархия деп ... ... бір ғана ... ... келетін мемлекеттегі айтады. Республика үшін басқару тұрпаты ретінде
мемлекеттегі жоғарғы билік заңы мен белгіленген мерзім ішінде қызмет ететін
бір ... ... ... органдарының қолына шоғырлануы тән. Ол әдетте
жоғарғы заң ... ... ... ... ... ... ... табылады. Республиканың тастай алғанда мемлекеттің өзі ... ... ... ол мемлекетттік ұйымдасқан қоғамның алғашқы кезеңдеріне кең
тара алады. Қазіргі заманда республикалардың парламенттік және ... ... ... ... ... ... эшалондары арасындағы
күштердің шынайы мен қатынастары мен құдырет бөлісу олардың өз ара қарым –
қатынастарының ұйымдастыру құқықтық механизімі әр ... ... ... ... ... ... ... міндеттеріне сәйкес болып табылады.
Себебі басқару тұрпаты мемлекеттің тұрпатында ең басты ... ... ... ... ... ... ... өткеріп отыр. Қазіргі
уақытта Қазақстан ... ... ... ... таңдап алды.
Ата заңымыз бойынша Қазақстан демократиялық ... ... ... деп ... ... басқарудың халықпен мемлекет басшысы
болып сайланған ел басы ... ... ... ... ... ... ... түйіні болып табылады. Президенттік басқарудағы
тұрпат саяси тұрақтылықты жоғарғы дәрежеде ... ... ... басқаруды тұрпатына әр дайын көңіл қойып отыру бұл тұрпаттардың
ұтымды, ... ... ... ... ... ақыл парасатқа, заң
машығына тән ежелден келе жатқан сипат. Соңдай ... ... ... ... – ақ ... беру классикалық мемлекет
тұрпаттарының қандай да біеулерін бір – бірі мен тоғыстыру, будандастыру,
әсіресе мұның өзін ... ... ... ... ... ... ... өзін
- өзін соңдайлық аталуы мүмкін бола ... ... ... ... ... мәні бар және ол оқу мақсатында ... ... ... ... ... ... оны
құрайтын элементтердің тұтастығына басты назар аударылады. Бірақ іс жүзінде
бұл тұтастық та жүйенің ішкі байланысын және оның ... ... ... тұтастығы бірлігін емес, оның элементтерін ойланбай қоса салу болып
отыр. Мемлекет нысаны сипаттамасы ... оның ... ... ... ал ... анықтама беру жалпы философиялық ... ... ... ... ... деуге болмайды, тіпті мемлекет түрі деген ұғым
конституция мәтініне де енгізілді.
Мемлекет нысаны тек элементтерден ғана ... ... ... солардан көрініс беретін мемлекет ... ... ... яғни ол өз ... аяғына дейін сақтап қалады. Кез келген ... ... ... оның ... ... Ондай мазмұн
мемлекеттік билік екені белгілі: ... бір ... өзге ... ... ... ... ... барып кұралады. Осы мақсатпен
мемлекеттік органдар құрылады, белгілі бір ... ... ... ... ... асырудың бір немесе өзге де әдістері
қолданылады. Соған қармастан, мемлекет нысаны мемлекет ... ... ғана ... ол ... ... ... ... да
тәуелді.
Көп жағдайда мемлекеттік нысан мемлекеттің әлеуметтік мазмұнына немесе
оның мүлде тәуелді ... олар ... ... - ... ... ... психологиялардан, кейде билеуші
үстемшіл жеке ... ниет ... ... туындайды. Барлық
зерттеушілер мынаны белгілейді: унитарлық мемлекет – бұл ... ... ... Бұл ретте мемлекет тек әкімшілік-аумақтық бөліністерге
ғана бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ел үшін ... болуы, біртұтас құқықтық және сот
жүйесінің болуы, ... ... ... ... және ... ... ... біртұтас орталықтандырылған жүйесінің, ортақ
азаматтықтың және тағы ... ... ... тән.Қазіргі уақытта
унитарлық мемлекеттер болып Қазақстан, Ұлыбритания, Дания, Қытай, Монғолия,
Жапония және тағы басқалары саналады. ... ... ... ... ... күрделі және кең таралмаған нысаны болып федерация
саналады. Ол унитарлық ... ... ... ... ... болып табылады,Отандық зерттеушілер мына мән-жайға назар
аударатын: «дүние жүзі ... ... бірі – 21 ...
федерация болып табылады, онда Жер ... ... бірі ... ... арасында жоғары дамыған алыптар (АҚШ) мен шағын
индустриялық елдер (1993 жылғы конституциялық өзгерістерге сәйкес ... ... ... орта ... ... ... ... және
кішігірім мемлекеттер (жаңа Югославия ... ... ... ... ... бар ... және ... Аралдарының шағын Ислам
Федеративті Республикасы), патриархалды тәртіптері басымырақ ... ... – Жаңа ... ... Олар ... ... ... емес, бұл федеративті құрылымның жетілмегендігімен байланысты,
және ... ... ... жиынтығы тұрғысынан
федерализмнің белгілі бір ... ... ... ... ерекше
нысаны ретінде болады [5, 150 б.].
Басқаларына қараған біршама аз таралған, мемлекеттік құрылымның маңызды
насандарының бірі конфедерация ... ... Бұл, ... ... ... ... ... сақтайтын, өздернің жоғарғы және
билік, басқару, әділет органдары ... ... ... ... ... Ортақ әрекеттерді үйлестіру үшін конфедерацияға
мүше елдер біріккен органдарды құрады. Соңғылары нақты белгіленген тәртіпте
ғана әрекет ... және ... ... бір ... ... кейде мемлекеттердің федерацияны құруға жылжу жолынды
аралық звено ретінде ... ... ... ... ... ... Швейцария саналады, бірақ іс жүзінде ол
федерация ... ... ... ... ... ... да (ТМД) бар. ... ретінде кейде Европалық одақ та
қарастырылады.[37]
Отандық және шетелдік заң ... ... ... ... ... әрқашан бір жақты қабылдана бере бермейді. Әдеттегі
даулар оның ажыратушы белгілері мен ... ... ғана ... ... формальды-заңдық табиғаты мен сипаты жөнінде туындап ... ... ... конфедерация мемлекеттік құрылым нысаны ретінде
қабылданса, ...... ... ... ... ... ... қабылданады. ХХ ғ.
конфедерация жағдайларында оның субъектілері өзінің толық егемендігін
сақтайды, тек шарт пәні аясында ... ... бір ... ... ... береді. Федерация субъектілерінде болса біршама шектелген
егемендігі сақталады.
2. Мемлекеттік құрылым нысанын таңдау көптеген факторлармен байланысты
болуы қажет: ... ... ... діни географилық және тағы
басқаларымен. Қазіргі заманғы мемлекеттердің нысаны бірнеше ғасырлар бойы
қалыптасты. Бұл ... ... ... ... оның базисімен
анықталатын. Мемлекет нысанына тарихи дәстүрлер ... ... ... ... ... ... ... (АҚШ,
Швейцария мемлекеттерінің федеративті нысаны), сондай-ақ сол елдің қазіргі
заманғы ішкі саяси дамуының ... және оның ... ... ... ... ... ... нәтижесінде, дүние жүзінің саяси картасында
бірқатар жаңа ... ... ... ... ... ... әр
түрлілігі одан да өсті. [38]
3. Унитарлық мемлекеттік қөұрылым ...... ... ... ... ... мен ... үлкен емес мемлекеттерге немесе басқарудың
дәстүрлі нысанындағы мемлекеттерге тән (европалық, таяушығыс және ... ... ... ... ... ... ... қатынастар тұрғысында баяу дамып жатқандығын айтуға болады. Ондай
елдерде мұның қажеттілігі жоқ. Мәселен, Ұлыбританияда көптеген жылдар бойы
прецедентке ... ... ... жүйесі әрекет етеді және
соншама унитарлы мемлекеттік құрылым нысаны әрекет етеді.
4. Федерацияның мемлекеттік ... ... ... ... өте үлкен.
Федеративті жүйе әлемнің жиырмадан аса мемлекеттерінде әрекет ...... жүзі ... оннан бір бөлігі, халықтардың үштен бір ... ... ... ... ... ... ... көбі. Менім
пікірімше федеративті құрылым нысанандағы мемлекеттер, унитарлық ... ... ... ... дамуы тұрғысында, біршама
динамикалы және ... ... әр ... ... мен ұлыстардың еркін даму
процесін жан-жақты ... ету, ... және ... ... ... мен бостандықтарының жүзеге асырылуы әр ... ... ... - әр ... мемлекеттер арасында интеграциялық
процестердің құралы. Мен ... ... ... ... ... ... туралы идеяларын қолдаймын. Бірақ
менде, бүкіл ... ... ... ... қатынастардың
дамуынның біршама өзгеше пікірім бар. ... төрт ... ... ... АҚШ және оның ... ... құрылады.
Екіншісі Ресейден және оның одақтастарынан ... ...... елдерінен тұрады (Палестина, Сауд Аравиясы, Авганистан және т.б.).
Төртіншісі, жоғарыдағылардың бір де біреуіне кірмеген елдерден тұрады ... ... ... деп атуға болады. Бұл блокта Европа ... ... ... Әрине, әлемдік күштердің мұндай үш сатылығы
Үшінші дүние жүзілік соғысқа әкеліп соқтыруы мүмкін, ... мен ... ... беремін.
Пайдаланылған әдибиеттер тізімі
1. Мемлекет және құқық теориясы. ... А.: 2001 ... ... Л. ... ... о государстве. СПб., 1910. С.221.
3. Котляровский С.А. Власть и право. Проблемы правового государства. М.,
1915. ... ... Ф. ... по ... ... ... М., ... Чиркин В.В. Модели современного федерализма: сравнительный ... ... ... и ... 1994. ... Modern Concept of ... Santorini, 22-25 September. 1994 //
Council of Europe Publishing.1995. P.55.
7. Проблемы теории государства и права. Марченко . М., 2000 ж. 203 ... ... О.И. ... ... ... М., ... ... в зарубежных странах / Отв. Ред. Д.А. Ковачев. М., 1993. С.
7.
10. Натан Р.П., Хоффман Э.П. ... ... ... // ... жизнь. 1991. №4. С. 35.
11. Лысенко В.Н. Основные черты и тенденции развития федеральных отношений
в России на современном этапе. М., 1995. С ... Tushenet M. ... ... Federalizm. Europe and America,
1990. P. VII.
13. Топорин Б.Н. Конституционная ... – путь к ... ... ... ... и право. 1990. №4. С. 3-14.
14. Wheare K. Federal ... N.Y., 1963. ... Forsyth M. Towards a New Concept of ... ... Теория государства и права. Отв. ред. Марченко В. М., изд ... ... 119 ... ... зарубежных государств»: учебное пособие, под. Ред. В.В.
Маклакова, М. 1999 ж. 564 б.
18. Натан Р., ... Э. ... ... ... перспективы
// Международная жизнь. 1991 №4 с. 35.
19. Юридический энциклопедический словарь. М., 1984 ж. 394 б.
20. Elazar D.J. ... ... ... Ala., 1987. P. ... ... В.Н. ... ... и права. С. 119-120 б.
22. Конституционное право ... ... ... часть. Под ред. Страшуна
Б.А.
23. Клименко С.В., Чичерин А.Л., Основы государства и права, М., 1999 ... ... ... А.А. ... и ... ... традиции,
российские перспективы // Полис . –1994 - №5. 152-156 б.
25. ... ... ... ... ... Под. Ред.
В.Е.Чиркин, М., 1999 ж.
26. А.Е. Козлов. Конституционное право. М., 2001 ж. 226 ... ... А.А. ... Г.А. ... ... буржуазных и
развивающихся стран. М.: Белые альвы, 1996 жыл. 78-129 б.
28. Алексеев С.С. Государство и ... М. 1996 ж. 40-46 ... ... ... Москва, 1998.
30. Конституционное права зарубежных стран. М, 1996.
31. История политических и ... ... М, ... ... ... и ... М, ... Барнашов A.M. Теория разделения власти. Томск, 1988.
34. Словарь иностранных слов. М, 1987.
35. Филиппов СВ. Судебная ... США. М, ... ... ... ... К.С. Гаджиев. Введение в политическую науку. М,.1997.
38. Саясаттануға кіріспе. Бірінші бөлім. Алматы,1994.
39. Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының негіздері. ... ... ... В.Н. ... ... и тенденции развития федеральных отношений
в России на современном этапе. М., 1995. С 5.
Доклад
Саламатсызщдарма құрметті комиссия мүшелері. Менім ... ... ... ... нысандарының келелі мәселелері тақырыбында
орындалған болатын.
Өзімнің ... ... ... құрылым нысандарының:
унитарлық, ... және ... ... ... ... ... ... айырмашылықтарындағы,
түрлеріндегі келелі мәселелер қарастырылады.
Мемлекеттік құрылым мәселесі көп ... ... және ... уақытта да өзекті
болып табылады.
Мемлекеттік құрылым нысандарының келелі мәселелерін көптеген зерттеушілер
айналысқан және айналысып та жатыр.
Мемлекеттік құрылым нысаны – бұл ... ... ... ... ... ... ... мәдени, саяси құрылымдарға
немесе егеменді мемлекеттерге бөлінуі. Ол сондай-ақ жалпы мемлекеттің ... ... ... арақатынасының сипатын бейнелейді.
Қазіргі заманғы заң және саяси әдебиеттерде мемлекеттік құрылымның екі
негізгі нысанын ажыратады – унитарлы мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытты
конфедерация қарастырылады. ХІХ ғ. аяғында – ХХ ғ. ... ... ... ... ... инкорпорация және сюзеренитет деп
аталатындар ажыратылатын.
Негізгі мемлекеттік ... ... ... біршама қарапайым
және сонымен бірге біршама кең ... ... ... ... ... және шетелдік әдебиеттерде оны зерттеуге үлкен мән ... ... ... ... ... ... ... мемлекет не екендігі жөнінде және оның негізгі белгілері мен
қырлары қандай екендігі ... ... ... ... ... ... белгілейді: унитарлық мемлекет – бұл әрқашан
біртұтас мемлекеттік құрылым. Бұл ... ... тек ... ғана ... ... ... мемлекеттік биліктің
жоғарғы органдарының бүкіл ел үшін ортақ болуы, біртұтас құқықтық және сот
жүйесінің болуы, ... ... ... ... және ... ... қауіпсіздіктің біртұтас орталықтандырылған жүйесінің, ортақ
азаматтықтың және тағы ... ... ... ... ... мемлекеттер болып Қазақстан, Ұлыбритания, Дания, Қытай, Монғолия,
Жапония және тағы ... ... ... ... мемлекеттік құрылымның біршама күрделі және кең
таралмаған ... ... ... ... Ол ... ... салыстырмалы тұрғыда, кең таралмаған болып табылады,
Отандық зерттеушілер мына ... ... ... ... ... тоғыздан бірі – 21 мемлекет – федерация болып табылады,
онда Жер ... ... бірі ... ... ... ... дамыған алыптар (АҚШ) мен шағын индустриялық елдер (1993
жылғы конституциялық ... ... ... болған Белгия), дамудың
орта деңгейінде болатын үлкен (Бразиялия) және кішігірім мемлекеттер (жаңа
Югославия ... ... ... ... ... ... бар
Индия және Комор Аралдарының шағын ... ... ... ... ... ... (Танзания, Папуа – Жаңа Гвинея)
бар. Олар әлеуметтік ... ... ... ... бұл ... ... байланысты, және мемлекеттік, құқықтық
сипаттамаларының жиынтығы тұрғысынан ... ... бір ... ... ... ... ... ретінде болады [5, 150 б.].
Басқаларына қараған біршама аз таралған, мемлекеттік құрылымның маңызды
насандарының бірі конфедерация болып табылады. Бұл, ... ... ... ... ... сақтайтын, өздернің жоғарғы және
билік, басқару, ... ... ... ... ... немесе одағы. Ортақ әрекеттерді үйлестіру үшін ... ... ... ... ... ... нақты белгіленген тәртіпте
ғана әрекет етеді және ... ... бір ... ... ... ... ... құруға жылжу жолынды
аралық звено ретінде қарастырылады. Қазіргі ... ... ... ... ... саналады, бірақ іс жүзінде ол
федерация болып табылады. Конфедерация ... ... ... да (ТМД) бар. ... ... кейде Европалық одақ та
қарастырылады.
Отандық және шетелдік заң ... ... ... ... ... әрқашан бір жақты қабылдана бере бермейді. Әдеттегі
даулар оның ажыратушы ... мен ... ... ғана емес, сондай-ақ
оның формальды-заңдық табиғаты мен сипаты жөнінде ... ... ... ... ... ... құрылым нысаны ретінде
қабылданса, басқаларымен – ... ... ... ... субъектісі ретінде қабылданады. ХХ ғ.
конфедерация жағдайларында оның субъектілері өзінің толық егемендігін
сақтайды, тек шарт пәні ... ... ... бір ... ... құрылымға береді. Федерация субъектілерінде болса біршама шектелген
егемендігі сақталады.
2. Мемлекеттік құрылым нысанын таңдау көптеген факторлармен ... ... ... ... ... діни ... және ... Қазіргі заманғы мемлекеттердің нысаны бірнеше ғасырлар бойы
қалыптасты. Бұл ... ... ... ... оның базисімен
анықталатын. Мемлекет нысанына тарихи дәстүрлер (Ұлыбританияда, Швецияда,
Жапонияда монархияның ... ... ... ... ... ... федеративті нысаны), сондай-ақ сол елдің қазіргі
заманғы ішкі саяси дамуының ерекшеліктері және оның ... ... ... ... жүйенің құлауы нәтижесінде, дүние жүзінің саяси картасында
бірқатар жаңа егеменді ... ... ... ... нысаның әр
түрлілігі одан да өсті.
3. Унитарлық мемлекеттік қөұрылым нысаны – ... ... ... ... ... мен территорисы үлкен емес мемлекеттерге немесе басқарудың
дәстүрлі нысанындағы мемлекеттерге тән (европалық, ... және ... ... Унитарлық мемлекеттік құрылым нысанындағы мемлекеттер
құқықтық қатынастар тұрғысында баяу дамып ... ... ... ... ... ... жоқ. ... Ұлыбританияда көптеген жылдар бойы
прецедентке негізделген, англо-саксондық құқық жүйесі әрекет ... ... ... ... ... нысаны әрекет етеді.
4. Федерацияның мемлекеттік құрылым нысаны ретіндегі маңызы өте ... жүйе ... ... аса ... ... ... – бұл
дүние жүзі елдерінің оннан бір бөлігі, халықтардың ... бір ... ... ... ... елдерінің территориясының жартысынан көбі. ... ... ... ... ... унитарлық құрылым
нысандарына қарағанда, құқықтық қатынастардың дамуы тұрғысында, біршама
динамикалы және мұндай елдерде әр ... ... мен ... ... ... ... ... ету, прюрализм және демократизм принципі,
азаматтардың құқықтыры мен бостандықтарының жүзеге ... әр ... ... Конфедерация - әр түрлі мемлекеттер арасында интеграциялық
процестердің ... Мен ... ... ... ... ... ұйымдастыру туралы идеяларын қолдаймын. Бірақ
менде, бүкіл әлемдік ... ... ... ... біршама өзгеше пікірім бар. Болашақта төрт әлемдік конфедерация
қалыптасады. ... АҚШ және оның ... ... ... ... және оның ... тұрады. Үшіншісі – әлемнің
мұсылман елдерінен тұрады (Палестина, Сауд Аравиясы, Авганистан және ... ... бір де ... ... ... ... ... «қосылмаушылардың» блогы деп атуға болады. Бұл блокта Европа елдері
болатындығы ... ... ... ... ... ... үш ... дүние жүзілік соғысқа әкеліп соқтыруы мүмкін, сондықтан мен Әлемдік
Конфедерацияға басымдық ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі60 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Көне жазба ескерткіштеріндегі гуманистік идеялардың көрініс табуы5 бет
Мемлекет дамуының экспортқа бағытталуы73 бет
Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүргізуді ұйымдастыру19 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь