Сараптама зерттеулерін қолдану мен жүзеге асыру

Жоспар
Кіріспе ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

1 тарау Тергеу әрекеттерін жүргізудегі криминалистік тактиканың жалпы түсінігі ... ... ... ... 7
1.1 Тактика ұғымының жалпы түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Тергеу әрекеттерінде сот сараптамасын қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... .. 8
1.3 Тергеу үстінде қалыптасатын қарым қатынастың түсінігі ... ... ... ... ... 11

2 тарау Сараптама зерттеулерін қолдану мен жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1 Ғылыми білім қолданудың жалпы ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.2 Сараптама түрлерінің айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.3 Арнаулы сараптамалық мекемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

3 тарау Тергеу әрекеттеріндегі сараптама жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
3.1 Сот ұйғарымы сараптама тағайындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 29
3.2 Зерттеу жүргізу әдістемелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 37
3.3 Сараптамалық зерттеуді лицензиялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
3.4 Сараптама қорытындыларын қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .50
4. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
        
        Жоспар
Кіріспе ... 3
1 ... ... жүргізудегі криминалистік тактиканың жалпы
түсінігі...................................................................
.................................................. 7
1.1 Тактика ұғымының жалпы ... ... ... ... сот ... ... ... үстінде қалыптасатын қарым қатынастың
түсінігі................... 11
2 тарау
Сараптама ... ... мен ... ... ... Ғылыми білім қолданудың жалпы ережелері
........................................13
2.2 Сараптама түрлерінің
айырмашылығы................................................ 15
2.3 Арнаулы ... ... ... сараптама ... ... Сот ... ... ... ... ... жүргізу
әдістемелері...............................................................
.. 37
3.3 Сараптамалық зерттеуді
лицензиялау................................................... 41
3.4 Сараптама қорытындыларын
қолдану...................................................47
Қорытынды
...........................................................................
..............................50
4. ... ... ... ... ... оның ішінде аса қауіпті қылмыстардың
өсуі, оның айла-әдістерінің күрделеніп, қауіпті сипат алуы байқалады.
Осының бәрі ... ... атап ... тергеу және жедел іздестіру
органдарының жұмыстарын одан әрі ... ... ... ... ... мен ... іскерлікпен пайдалануын, қылмытың
алдын Ашу, оның болуына ... ... ... дер кезінде жою үшін
арнайы шаралар қолдануын талап етеді.
Қылмысты ашу және тергеу үстінде жүргізілетін тергеу ... ... ... ... бойынша жүргізілуі керек. Бірақ, тергеу онымен
ғана ... ... ашу ... өте ... ... бірі
болғандықтан тергеу үстінде заңда көрсетілген тәртіп бойынша жүргізілуі
керек. Дегенмен, оның ... бір ... ... жнее ... ... сақталуы
тиіс. Мұндай жағдайда да арнайы бір ... және ... ... ... жалпы алғанда екі жақтың – тергеуші мен қылмыскердің бір-
біріне қарсы жүргізілетін қимыл-әрекеттерімен ... Бұл ... екі жақ та ... ... айла-тәсілдер пайдаланады. Тергеушінің
қолданылатын айла-тәсілдерінің бәрі белгілі бір ситуациялық жағдайлардан
туындайды да, оның ... ... ... ... ... ... Тергеу
үстінде қолданылатын осындай әдістерді бір ... ... ... ...... тактиканың міндеті. Тактикалық тәсіл-
әдістер норматиті, яғни заңда көрсетілген ережелерді туындаған ... ... ... органдарының криминалистикалық тәсілдерді біліп, оларды
шебер пайдалануы осы ... ... ... ... ... және ... ... жылдың қаңтар айының бірінші жұлдызынан бастап Қазақстан
Республикасының жаңа қылмыстық іс ... ... ... ... күшіне енді.
Жаңа қылмыстық іс жүргізу кодексін қабылдауға арқау болып, негіз берген ... ... ... ... ... ... бағдарламасындағы «Қазақстан – 2030» атты елбасының Қазақстан
халқына арнаған жолдауындағы егемендік, демократиялық, құқықтық мемлекеттің
идеялары мен ... ... ... ... ... ... ел
ретінде халықаралық қауымдастың мүшесі болғандықтан басқа шет елдермен,
оның ішінде бұрынғы Кеңес одағынан ... ... ... ... ... ... де ... қылмыстықпен күресу мақсатында
өзара байланысып әрекеттенуі үшін жаңа, осы жағдайлар ойластырған.
Құқық қорғау, оның ішінде ... ... ... ... ... ... мен нәтижлілігі қылмысты ашуға, оны
дәлелдеуге химияның, медицинаның, ... ... ... ... ... ... кең ... пайдаланумен тікелей байланысты.
Әртүрлі материалдарды, заттар мен бұйымдарды, бояуларды, жеке ... ... ... оқу ... және ... ... сараптама қатарына жатқызылады.
Тергеу ісін жеделдету мақсатында іске ... ... ... ... ... ... әзірлік шаралары қылмысты
тергеу жөніндегі жалпы жоспардың құрамына ... ... ... ... ... кезде өсуімен сараптама түрлерінің
кеңейуіне байланысты өмірдің талабы болып отыр.
Міне, осыған қарай арнайы білімдерді бар мамандардан сараптама, оның
шешілетін ... ... ... ... көбеюіне байланысты, сараптама
түрлерінің бір маманның әр-түрлі сараптамаға бір ... тие ... өзі ... ... мен жедел іздестіру қызметкерлерінің адам өмірі, зорлық-
зомбылық, қарақшылық ... ... ... ... ... шығарған
қаулысындағы сарапшының алдына қойылған сұрақтары, сараптаманың атына
сәйкес келмей ... ... ауыр ой ... ... суық қару
қолданылған қылмыстарға байланысты тролосологиялық немесе сот. медициналық
сараптама, жәбірленушінің киген киіміне немесе денесіне суық қарумен ... бе ... ... ... сараптама тағайындап жатады.
Шындығында да, тросологиялық немесе сот ... ... бұл ... ... ... таба ... Бұл сұрақтың
шешімін тросолог, дәрігер, биолог, қылшықтарды зерттейтін сарапшылардың
көмегімен табуға болады. ... ... ... ... сарапшыларға
зерттелетін заттардағы керек ақпараттарды толығымен тергеушілердің
қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... зерттеудің қорытындысы
көрсетіп отырғандай, кешенді зерттеулер қазір өте аз ... ... ... ... орнына сараптаманың бір түрін тағайындап
қана шектеліп жатады. Яғни, зерттеу барысындағы ... ... ... төтенше қиындыққа әкеп соқтырады.
Бұндай жағдайда, әрбір сарапшы тек өздерінің зерттеу қорытындысымен
ғана шектеледі. Ал, ... ... ... ... ... ... түрде
өз ойын қорытады. Көбіне тергеушілердің бұл салалар бойынша арнайы білімі
саяз болып келуде. Мұндай жағдайдан құтылу ... ... ... ... шығару жайлы қаулы толтырып, әрбір сарапшыға байлаулы толық
сұрақтарды ... ... ... оқиға болған жерді қарап болғаннан соң, тергеушіге
іздеу кестесін толтыруға көмектеседі. Олар мына ... ... ... ... ... құралы, қолданылған көлік құралы
туралы және ... ... ... ... ... заттар жайлы,
сараптаманың даму барысында ... ... ... ... ... ... кезінде-ақ сарапшылардың олардан аса қымбатты ақпараттарды
алып, тергеу орнына беруге мүмкіндіктері бар.
Сараптама тағайындау кезінде салыстырмалық зерттеу үшін, ... ... ... ... ... ... орын ... Салыстырмалық
зерттеу үшін, қажетті үлгілер сараптама ... ... ... өз алдына жеке түрі болып табылады.
Сараптама үшін өте қажетті салыстырмалық үлгілерді алу 1998 ... ... іс ... ... ... ол тек басқа тергеу
әрекеттерінің, не ұйымдастыру шараларының ... ... ... ... да бір ... реттелмеді, ол тек басқа тергеу әрекеттерінің,
не ұйымдастыру шараларының шеңберінде жүргізіледі. Кейде тіптен ... ... ... реттелмей алынатын, осыған орай тергеу орындарында салыстырмалық
үлгілерді алу, қандай тергеу ... ... ... ... ... ... туындайды. Енді ғана Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде жеке тергеу ... ... ... ... үшін үлгілер алу" деген атпен жеке тарау
болып көрініс алды. ... ... ... ... ... ... ... үлгілерді басқа тергеу әрекеттерінің шеңберінде алуға
болғадығын жоққа шығармайды, қайта басқа тергеу ... ... ... емес үлгілерді тәжірибе жағдайында ... ... ... үшін ... ҚР ҚІЖ ... 33 ... ... сәйкес алынса, онда ол жеке тергеу ... ... ... ... үшін ... алу, ... ... мазмұнын сипаттайтын обьектілердің мазмұнын сипаттайтын
заттарды немесе нәрселерді, олардың ... ... ... жағдайында алудан тұратын тергеу ... ... ... ... шешу үшін ... ... қажетті үлгілер қарау, тіктеу, алу ... ... ... ... ... ... ... айыпталушыдан,
жәбірленушіден және куәдан алынуы мүмкін. Іске ... жоқ ... үлгі ... болса, онда алдымен куә ретінде жауап алу ... ... ... ... ... ... ... болады.
Үлгілер обьектінің әрі жеке, әрі топтық ... ... ... үшін ... таңдау сараптаманың түріне, сипатына ... ... ... керек, - деп тапқан тергеушінің сұрақтарына
байланысты. Сараптамаға жіберілетін ... ... ... ... ... жерінің шынайылығы талаптарына сәйкес
келуі керек.
Сараптама сарапшы арнайы ғылыми білімдер негізінде жүргізілетін ... ... ... іс үшін маңызы бар мән-жайлар алынуы
мүмкін жағдайда тағайындалады.
Сараптама ... ... ... білмдер негізінде жүргізетін іс
материалдарын зерттеу нәтижесінде, іс үшін ... бар ... ... ... ... ... зерттеу обьектілері, егер
олардың көлемі мен қасиеттері мүмкіндік берсе сарапшыға буып-түйілген және
мөрмен бекітілген күйінде беріледі.
Сараптаманы ... ... деп ... ... бұл ... ... онда ... тағайындаудың негіздері, сараптамаға жіберілген
обьектілер, олардың қай жерде және қашан, қандай жағдайда ... ... ... ... ... өзге де ... істе
қамтылған, сарапшының қарауына ұсынылған өзге де ... ... ... ... ... сараптама тапсырылған адамның тегі
көрсетілуі тиіс.
Тергеушінің сараптама тағайындауы туралы қаулысы ол жіберілген және өз
құзіретіне ... ... ... ... ... үшін ... ... Бұл жайында, осы жұмыстың үшінші бөлімнің ... ... ... істі ... ... ... сараптама жүргізбейінше қабылдау
мүмкін болмайтын жағдайда ол қылмыстық іс қозғалғанға дейін тағайындалуы
мүмкін. ... іс ... ... ... немесе берілетін
құқықтары мен мүдделерін қорғайтын ... ... ... ... іс ... ... өздерінің немесе берілетін құқықтары
мен мүдделерін қорғайтын адамдардың ... ... ... ... ... берілетін құқықтары мен ... ... ... ... ... өз пікірінше сарапшының қорытындысы берілуге
тиіс мәселелерді жазбаша түрде ұсынылады, зерттеу обьектілерін ... ... ... ... ... адамды айтады.
Бастамашылығы бойынша сараптама тағайындалып отырған іс ... ... ... ... ... заттарды, құжаттарды ұсына
алады.
Егер, сараптама жүргізуді сот сараптама мекемесінің қызметкері емес
адамға тапсыру ... онда ... ... ... дейін сараптама
тапсыруды көзделген адамның тұлғасымен алдын – ала танысып алу керек, ... ... көз ... ... ... ... ... және басқа да қатысушылармен қатынасын анықтайды да,
сарапшыға бас тарта беруге негіздің бар-жоғын ... Бұл ... ... ... ... толық тоқталамыз.
Үшінші бөлімнің төртінші тармағында сараптама ... ... ... ... ... ... зерттеу кезінде қолданған
әдістер, қойылған ... ... ... ... іс үшін
маңызы бар және сарапшының өз бастамашылығы бойынша анықталған мән-жайлар
көрсетіледі. Сарапшының ... ... ол ... ... ... ... ғана дәлелдеме болып табылады. Сарапшының қорытындысы
қылмыстық істі жүргізуші мекеме үшін ... ... ... ... оның
қорытындысымен келіспеушілігі дәлелді болуы тиіс.
Сарапшының қорытындысы немесе оның қорытынды беру мүмкін ... ... ... сарапшыдан жауап алу хаттамасы, алдын-ала
тергеуге өз түсініктемелерін беруге және сараптама қорытындылары ... ... ... тарау
Тергеу әрекеттерін жүргізудегі криминалистік тактиканың жалпы түсінігі
1.1 Тактика ұғымының жалпы түсінігі
Қылмыстықпен күресу қылмыскердің тарапынан тікелей ... ... ... ... тұрады. Әсіресе, бұл жағдай
қылмыстық істердің алдын-ала тергеуі кезінде орын алады. Криминалистика
ғылым ... ... ... ... ... осы ... жеңу
бойынша арнайы ұсынытардың қажеттігіне көп көңіл бөледі.
Осындай ұсыныстардың жиынтығын әуелі қылмыстық тактика деп те атады,
кейінірек тергеу ... ... ... ал ... ... криминалистикалық
тактика деп аталып жүр.
Қылмысты тергеу, тергеу әрекеттерін және іс бойынша әділдікті ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін
ұйымдастыру шараларын жүргізу арқылы жүзеге ... ... ... мен ... ... тиісті түрде ұйымдастыру - тактикалық
тұрғысынан жүзеге асыру арқылы қол жетеді, олардың ... ... ... зерттеп жетілдіреді.
Криминалистік тактика – бұл криминалистика ғылымымен тағайындалған
тергеуді ұйымдастыру мен ... оны ... ... тұлғалардың мінез
–құлқын әдептеу, нақты тергеулік ахуалды ескеріп жеке тергеу ... ... ... ... ... ... ... мен
ұсыныстар жүйесі.
Криминалистикалық тактика екі бөлімнен тұрады:
Біріншісі, бүкіл тактика үшін маңызы бар жалпы ережелердер тұрады және ... ... ... мен ... ... ретінде қызмет етеді.
Бұлар – криминалистикалық тактиканың негізгі ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, ғылымның басқа
салаларымен және тергеу тәжірибесімен өзара байланысы, тергеу болжауын құру
мен тексеру, ... ... мен ... қағидалары туралы ілім,
тергеу, ... ... ... ... ... ... ... жедел іздестіру ақпараттарының мүмкіндіктерін қолдану
және т.б.
Екінші бөлімі жеке ... ... ... ... ... ... ... қамтиды.Мысалы, тергеулік қарау, жауап алу, тануға ұсыну,
тінту, алу, ... ... және ... ... ... ... бөлуге болады: негізгі
және арнайы. Криминалистикалық тактиканың негізгі ... – бұл ... ... және толық ашу, жаңа тактикалық тәсілдер мен ... ... ашып ... олар ... ... мейлінше дұрыс жоспарлап, тергеу әрекеттерін
тиянақты жүргізу;
-ғылыми техникалық құралдар мен ... ... ... ... жедел қызметпен өзара қатынасу, жедел ақпарат көздерімен алынған
деректерді қолдану;
-қылмысты ескертуге бағытталған жаңа ... ... іске ... ... ... ... қалай ұстануы
керектігі туралы тәртіптік мазмұндағы ұсыныстар әзірлеу;
Криминалистикалық тактиканың ... ... ... -
жаратылыстанулық, гуманитарлық және техникалық ғылымдардың ... ... алғы ... ... мен ... іс ... ... тактика криминалистиканың орталық тарауы ... ... ... және криминалистік әдістемемен,
дәлірек ... ... жеке ... ... ... ... байланыста болады. Тергеуді ұйымдастыру мен тергеу әрекеттерінің
тактикалық тәсілдерін таңдау ... ... ... ... ... мен зерттеу мақсатында техникалық құралдарды ... ... ... Тактикамен әдістеменің байланысы ең ... ... ... арқылы жүзеге асырылатындығынан білінеді, ... ... ... ... ... ... ... тактикасы да ерекшеліктерге ие болады.
Криминалистикалық тактика мен қылмыстық іс жүргізудің арасында үзімсіз
тығыз байланыс бар. ... ... ... ... тактиканың
да қылмыстық іс жүргізудің де заты болып табылады.
Кейбір тергеу әрекеттерін тактикалық тәсілдері ... ... ... ... сипат алады. Ал заңда пайда болған жаңа тергеу әрекеттері
әрқашан тактикалық тәсілдерді дайындауды талап ... ... ... сот ... ... ... ... үстінде қолданылып, пайдалану
ерекшеліктері әр тергеу әрекетін жүргізгенде қолданылатын ... ... ... Жаңа ... құрал-саймандар пайда
болса, оларды тергеу әрекеттерін жүргізгенде қолдану әдістері криминалистік
тактикада қарастырылады. Сонымен қатар, тергеу әрекеттерін ... ... ... тергеліп жатқан қылмыстың түріне байланысты
өзгертіліп осы қылмысты ашуға, тергеуге ... ... Әр ... ... ... жеке қылмыстарды тергеу әдістемесі
арқылы қылмысты ашу әдісі ... ... ... ... ... әр ... ... жүргізгенде
қолданылатын тәсілдермен бірге, тергеуді жоспарлау, тергеу үстінде тергеуші
мен жедел-іздестіру ... ... ... қарым-қатынастардың
түрлері тактикалық операция, тергеу ситуациясы деген ... да ... ... ең бір ... ... ... бірі – ол
тактикалық тәсіл.
Тергеушінің ... ... ... ... ... ... - осы ... әрекетін жүргізу арқылы неғұрлым көп және ... ... осы ... ... ... нәтижелілігін
арттыру. Ал енді, осы мақсатқа жету үшін әр ... ... ... ... ... ... тергеу ситуациясына орай қолайлы, тиімді
әдістер, заңға сыйымды айла - әрекеттер қолдану арқылы ... ... ... ... ... ... Міне, осындай тергеу әрекетін
жүргізгенде қолданылатын әдіс-айланы тактикалық тәсіл дейміз. Әрине, ақылға
салмай, ... ... ... ... болмайды. Сондықтан,
қолданылатын тактикалық тәсілдер белгілі бір талаптарға сай болуы ... ... ... негізгі талап оның заңға қайшы келмеуі,
жеке адамның не заң тұлғаларының ... ... және ... ... ... сай болуы.
Мұнымен қатар, тактикалық тәсілге қойылатын талаптардың тағы бірі ... ... ... ... ... ... , оның
ғылымның бір саласына ... ... ... педагогика т.б
ғылымдардың белгілі бір ... ... Осы ... ... тактикалық тәсіл дегеніміз ол заңға этикалық
талаптарға қайшы келмейтін белгілі ситуациялық жағдайда, ... ... ... үшін ... ... арнайы тәсілдері.
Кей жағдайда бір тергеу әрекетін жүргізгенде, бір сұрақты анықтауға
тактикалық тәсілдердің ... түрі ... ... бір кезекпен
қолданылады. Мұны ... ... ... ... ... ... комбинация дейді.
Тактикалық әдістердің, олардың комбинациясының ... ... ... ... ... ... тергеу ситуациясы деген
криминалистік санаттың ұғымына, түсінігіне тоқталайық. Тергеу ситуациясы
дегеніміз ол ... ... бір ... ... ... көлеміне және ерекшелігіне, істің мән жайын анықтау
мүмкіндігіне ... ... ... Тергеу әрекеттерін жүргізудің
кейбір ережелері қылмысты істер жүргізу заңында көрсетілген, ... ... ... деп ... ... ... байланысты айта
кететін бір жағдай, ол заңда көрсетілген ережелердің көбі ... ... ... ... ... ... есебінде
қолданылғандығы. Тіпті, кейбір тергеу әрекеттерінің өзі де басында тергеу
үстінде тактикалық тәсіл есебінде қолданылған. Атап ... ... ... жауапты оқиға болған жерде тексеру ... ... ... ... ... ... ... тактикалық тәсілі
есебінде пайдаланылған. Кейінннен ғана, заң ... ... ... ... ... ... Міне, осыған байланысты қазірғі
жағдайда тергеу тәсілі есебінде қолданылып жүрген ... ... ... заң ... ... ... олар заң ... процесуалдық
ереже есебінде қолданылуы мүмкін. Әр тактикалық тәсілдің мағынасынтаңдасақ,
оның түсінігі, табиғи негізі осы ... қай ... ... ... ... негізделгендігімен сипатталады. Айталық, тергеу әрекеттерін жүргізу
үстінде қолданылатын тәсілдердің көбі логика, психология, ... ... ... ... және ... да ... ... Осы аталған ғылыми салалардың қағидалары тергеуге, атап
айтқанда тергеу әрекетін жүргізуге ... ... ... белгілі бір ғылымның қағидалары пайдаланғандықтанбұл тәсілдер ... ... ... ... ... деп ... шешетін тактикалық міндетіне ... ... ... ... ... деп үш түрге бөлінеді.
Тергеп жатқан қылмысты ашуға керекті былайша айтқанда, криминалистік,
дәлелдемелі ақпараттарды алуға бағытталған осы үшін ... ... ... ... ... ... ... барысын дұрыс басқарып отыруға, оның
нәтижелілігін арттыру үшін ... ... ... ... ... ... тәсілдер дейді. Атап ... ... іске ... ... бекітіп, дәлелдеп отырған адамнан жауап
алынса, екінші кезекте осы ... ... ... ... ... жоққа шығарып айтылғанды бекітпей отырған адамнан жауап ... ... ... жауап алғанда беттестірген адамдарды белгілі бір
кезекпен сөйлетіп, жауап алу, тактикасын қолдану.
Кейбір тактикалық тәсілдер ... ... ... ... ... ... мейлінше қолайлы жағдай туғызуға бағытталады.
Тергеудің бастапқы, кей жағдайда соңғы ... ... ... ... тергеу және жедел –іздестіру әрекеттерін
белгілі бір ... ... ... ... ... алып қарағанда
тиімді. Сондықтан тергеу жоспары жасалғанда тергеудің ... ... ... ... тәсілдер негізге алынады.
Қылмыстық істерді тергегенде тергеу әрекеттерімен қатар жедел іздестіру
және басқа да дайындық, ұйымдастыру ... ... ... ... ... қлмыстың дер кезінде ашылуы, іске ... ... ... алу ... жүргізілетін тергеу әрекеттерін
және жедел іздестіру жұмыстарын кешіктірмей белгілі бір дұрыс ... ... ... Мұнымен қатар, тергеу әрекеттерін
жүргізгенде, жедел-іздестіру жұмысын жүргізу үстінде алынған ... және ... ... ... да тергеудің нәтижелілігін арттырады.
Осыған байланысты айтылған жұмыстардың бәрін бірімен бірі жалғасып жатқан
бір бүтін процесс деп есептейді. Бұны біз ... ... ... ... ... ... операцияның түсінігі – ол тергеу
үстінде тергеуситуациясына байланысты қылмыстың ... ... ... ... ... ... және басқа да ... ... және ... ... бір ... ... айламен
қисындастырып жүргізу әдісі.
1.3 Тергеу үстінде қалыптасатын ... ... ... ... ... ... ... айқындайтын
болсақ, ол негізінен жұмыстардың жүргізілуімен сипатталады. Тергеу ... ... ... және ... ... осы операцияны жүзеге
асырушы мен тергеу және ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты.
Қылмысты істер жүргізу кодексінің талабы ... ... ... тергеу әрекеттерін өткізу арқылы әр ... іс ... мән ... анықтап, жасалған қылмыты дер кезінде ашуға тиісті.
Бірақ, тергеуші тек заңда ... ... ... ... ... ғана бұл ... көрсетілген міндетті орныдай алмайды. Сондықтан,
тергеушінің жедел-іздестіру жұмыстарын орындайтын, ... ... ... ... ... ... ... үстінде жасаған
қылмыстың кейбір мән – жайларын анықтау ... бұл ... ... ... беру ... ... заңда көрсетіліп
бекітілген. Тек жедел ... ... ... ... ... және ... да ... толық пайдаланған жағдайда ғана
тергеуші тергеп отырған қылмыты дер кезінде аша алады. Тергеуші мен ... ... ... ... ... ... тез арада ашуға,
қылмыскерді дер кезінде ... ... ... ... ... Қандай қылмысты тергегенде болсын бұл екі органның алдында тұрған
тағы бір міндет – ол қылмыстың алдын алу, ... ... ... ... ... оларды жоюға арнайы жедел шаралар қолдану. Осындай
ортақ ... бар екі ... бір ... ... ... ... бір ... шеңберінде болуы олардың қылмықа ... ... ... ... ... әрине сөзсіз арттырады.
Сонымен тергеу және анықтама жүргізуші органдардың ... ... ... ...... бір – біріне әкімшілік
тұрғыдан тәуелсіз тергеу және жедел іздестіру органдарының қылмысты ашуға,
оны сапалы тергеуге қылмыстың алдын ... ... ... істейтін
жұмыстары. Бірақ, мақсаттары мен міндеттері бірдей, ортақ болғанмен аталған
органдардың қызметтерінде өзіндік өзгешеліктері бар. ... ... ... ... ... заң ... бұл ... заң жүзінде толық бекітіліп көрсетілген. Осы заңға ... ... ... ... ... ... қатар
өзіне нақтылы жүктелетін міндеттері бар. Оның негізгісі – ... ... ... оған ... қылмыскерлерді анықтап, оларды дер
кезінде ұстау. Бұл ... ... заң ... ... ... анықтама
жүргізуші органдар өзінің өкілеттілігіне тән әдістермен, тәсілдермен жедел
– іздестіру жұмыстарын жүргізу арқылы ... ... ... ... мән – ... ... ... бұл органдарға нұсқау бере отырып,
оны қандай әдістермен, қандай жедел-іздестіру жұмыстарын жүргізу ... ... ... тез ... ашылуы, тергеудің сапасы, тергеушінің істі тергеуге
байланысты жұмысының мақсатты және ұйымды түрде жүруі тергеудің белгілі ... ... ... ... Қылмысты іс қозғалғаннан кейін
тергеу жоспарын жасау арқылы тергеуші тергеу үстінде ... ... ... осы ... нақты қандай тергеу әрекеттерін, ұйымдық
жұмыстарды жүргізу арқылы ... ... ... белгілейді.[1]
Сұрақтар тергеп отырған қылмытың мән-жайын анықтауға байланысты болуы
керек. Сондықтан жоспарға кіретін сұрақтар осы ... ... ... ... ... ... ... жасау белгілі бір принциптерге негізделеді. Жоспарды
жасау үстінде тергеушінің міндетті түрде ескеретін шартты принциптері ... ... ... нақтылығы, серпінділігі, жоспарланған
шаралардың іске асу айқындығ, заңдылығы және қолайлығы.
Тергеу ... ... оған іс ... ... болатын сұрақтарды
және белгілі мерзімде нақтылы орындауға мүмкін жұмыстарды, тергеу шараларын
кіргізу керек. Бұл ... ... ... ... ... ... сұрақтар іс бойынша жасалған тергеу болжауларынан туындайды.
Осы тергеу жоспарында көрсетілген сұрақтарды анықтау үшін ... ... ... ... қайшы келемуі керек. Мұны тергеуді жоспарлаудың
заңдылық принципі дейміз.
2 тарау
Сараптама зертеулерін қолдану мен ... ... ... ... ... ... ережелері
Ерте заманнан бері заңгер криминалистер жасалған қылмыты дәлелдеуге
обьективті деректер табу ... ... ... ... жүргізген. Тергеу
әрекеттірінің көбін жүргізу арқылы алынған деректі ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, жауап алу, танытуға
көрсету, тағы да ... ... ... ... ... ... ... бір субьективті пікірлердің, тұжырымдардың болуы
мүмкін. Осы тұрғыдан, обьективті қылмыстық мән-жайы жөніндегі мәліметтерді
арнайы ... ... ... ... тәсілдер мен әдістерді
қолдану арқылы ... ... ... ... ... дәлелдемелерді алудың бірден-бір жолы –
істің мән-жайын анықтауға ... ... ... да арнаулы
білімдерді қолдану.
Тергеу үстінде арнаулы білім қолданудың екі түрі бар: бірі – ... ... ... кейбір мән-жайын анықтау үшін арнаулы білімі
бар маманды қатыстыру да, ... – сот ... ... ... атап ... ... болған жерді қарауға тергеу экспериментін
жүргізуге, т.б. қатынасқан маман арнайы жеке құжат жазбайды, өзінің ... ... ... ... ... ... осы ... пікірін
тергеушіге хабарлап, оның тұжырымдары, қорытындысы осы тергеу ... ... ... ... ... Іс бойынша, сараптама
тағайындалғанда арнаулы білімі бар маман-эксперт өз мамандығына байланысты
сұрақтарын зерттеулер ... ... жеке акт ... ... ... мен ... арнайы білім қолданудың екінші түрі – сараптама тағайындау.
Сараптама яғни, экспертиза деген термин латын тіліндегі " ехрегtus" ... ... ... ... ... ... сөзден туындайды. Сондықтан
істің кейбір ... ... үшін ... білім қолданылып, зерттеу
тәжірибелерін жүргізу керек болса, сот сараптамасы тағайындалады.
Сараптама сарапшы арнайы ғылыми білімдер ... ... ... ... ... іс үшін ... бар мән-жайлар алынуы
мүмкін жағдайда тағайындалады. Қылмыстық сот ісін ... ... ... ... ... болуы қылмыстық істі жүргізуші адамды тиісті
жағдайларда сарапшы ... ... ... Іс үшін ... бар ... анықтауға ғылыми-техникалық басқа да арнаулы білім
қажет болған реттерде сот, ... ... ... ... ... адам
сараптама тағайындайды. Көрсетілген заң қағидасына сүйенетін болсақ, ... ... ... міндеті қылмыстың мән-жайын арнайы білім ... ... ... ... білімді қолдану керектігін, қандай сот сараптамасын
тағайындау керек екендігін тергеуші, сот, ... ... ... ... орынды және керек жағдайда тағайындау ол арнайы
білім деген ұғымға не жататындығын ... ... ... Өкінішке
орай, заңгер ғалымдар бұл мәселеде әзірге бір тұжырымға келе қойған жоқ.
Кейбір ғалымдар жалпыға ортақ білім мен ... ... ... ... ... болады, ол ерекшелікті нақты жағдайға ... ғана ... деп ... ... ... ... ... да
ғалымдардың арнаулы білімді жалпы тұрмыстық білім мен ... ... ... ... ... ғана анықтауға болады деген пікірі сендіре қоймайды.
Менің ойымша " арнаулы білім" деген ұғым ғылым мен ... ... бар ... ... тікелей байланысты. Сондықтан, " арнаулы білім"
, дара сипаттағы мамандық ұғымын, ... ... ... ... алу ... ... қайсыбір түрімен шұғылдану үстінде оны толық игерген маман
ұғымының аясында қарауды дұрыс деп санаймын.
Демек, арнаулы білім ... ... ... мен ... белгілі бір
саласында мәселе шешуге қолайлы жағдай жасайтындай арнаулы кәсіби дағдысы
нәтижесінде қалыптасқан білімдер жиынтығын түсіну қажет. Бұл ... ... ... құқықтану ғылымы да, ал бұл білімнің иесіне арнаулы құқықтық
білім алған маман, заңгер де жатады. Бірақ, құқықтық ... ... ... ... құқықтық және қылмыстық іс жүргізуде,
сондай-ақ ... ... ... мен ... қатысты мәселелерді
арнаулы білімі бар тергеушінің өзі ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешу заңгердің
өкілеттілігіне жатпайды. Тек жоғары білімге қоса ... ... ... ... ... ... ... меңгерген заңгер ғана
мұндай зерттеулерді жүргізе алады. Кейде ... ... ... ... ... – криминалистік қызметті атқаруы да мүмкін. Мұндай
жағдайды соған ... ... ... ... ... ... шеше ... Өйткені бір адам әрі криминалистік өкілеттікті, әрі
тергеушілік өкілеттілікті қатар атқаруына рұқсат етілмейді.
Кейбір ... ... ... сотта қарағанда, үлгілерді
іріктегенде белгілі бір криминалистік әзірлігі бар тергеуші, ... ...... ... мәселелерді өз еркімен шешуі мүмкін. ... ... ... іс ... жеке ... ... ол іске ... көмектесу үшін ғана қатыстырылады. Сондықтан, ол ... ... іс ... құжаттарын толтыра алмайды, оның тұжырымдары
ғана тергеу әрекеті ... ... ... ... ... ... дәлелдер, құжаттар, адамның тәндік
және психикалық ахуалы, ... ... ... зерттеулер үшін
алынған үлгілер сондай-ақ қылмыстық іс материалдарындағы сараптаманың
қарауына жататын ... ... ... обьектілерінің дәлдігі мен оларға жол берілетініне
сараптаманы тағайындаған орган кепілдік береді.
Сараптамлық зерттеу обьектілері, егер ... ... мен ... ... ... буып – ... және мөрмен бекітілген күйінде
беріледі. Басқа жағдайларда сараптаманы тағайындаған адам сарапшыны зерттеу
обьектілері орнатылған ... ... ... ... қол жеткізуді және
зерттеу жүргізу үшін қажетті шарттарды қамтамасыз етуге тиіс. Сараптамалық
зерттеу обьектілерін пайдалану дәлелдерді ашудың, іске қоса ... ... ... ҚР ... іс ... ... ... ережелеріне сәйкес
жүзеге асырылады.
Сараптаманы тағайындаған адам сарапшыны зерттеу обьектілері орналасқан
жерге ... ... ... қол жеткізуді және зерттеу жүргізу үшін
қажетті ... ... ... ... ... ... ... заттай дәлелдерді алудың, іске қоса тігудің, сақтау мен ... ... ... ... ... ... ... зерттеу
затымен және тәсілмен біріктірілген сараптамалар құрайды.
Сараптаманың әр ... ... ... ... ... мен ... ерекшеліктеріне орай түрлерге бөледі. Мысалы,
криминалистикалық сараптама ... ... ... т.б ... ... түрлері өз алдына
біртектілерге ... ... ... ... қол ... көлік
іздері, бұзу құралдарының іздерінің сараптамалары ретінде бөлінеді.
Сараптама жүргізілу тапсырылған сарапшылардың саны бойынша қылмыстық іс
жүргізу кодексі ... ... және ... ... ... жалғыз сарапшымен, ал комиссиялық сараптамада
сарапшылар комиссиясымен жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... қажет болған жағдайларда тағайындалады және
мамандықтары бір ... ... ... ... ... ... ... бойынша сот – психиатриялық
сараптаманы жүргізу үшін ... үш ... ... Сараптамалық
комиссияның мүшелері алынған нәтижелерді бірігіп ... және ... ... қорытындыға немесе қорытынды беру мүмкін еместігі ... ... ... ... ... ... болған
жағдайда сарапшылардың әрқайсысы немесе бір бөлігі жеке қорытынды береді,
не ... ... ... ... ... ... ойы сәйкес
келмеген сарапшы тұжырымын қорытындыда жеке көрсетеді. ... ... ... туралы қаулысы Сот сараптама органының
басқарушысы үшін міндетті. Сот сараптама органның ... ... ... ... ... ... ... шешімді өз бетінше
қабылдауға және оны ұйымдастыруға құқылы.
Кешенді сараптама ілімнің ... ... ... түбірі бір
сұрақтарды шешу үшін тағайындалады, яғни, обьект әр ... ... ... ... айырмашылығы
Сараптама – қылмыстық немесе азаматтық істерді дұрыс шешуде маңызды,
нақты деректер мен жағдайларды ... ... ... ... заттай айғақтарды зерттеуге сарапшы қатыстырылатын іс жүргізу
әрекеті.
Сарапшы бейнесі тиісті ... ... ... ... ала және ... зерттеліп анықталатын ерекше фактілерді ... көз ... ... Әр сот ... ... ... ... болады. Айталық, криминалистік сарапшы көп жағдай да ... ... ... қару мен құралды оның сыртқы түрі ... ...... іске ... бар, ... білім
арқылы зерттелуге тиісті фактілер, оқиғалар, заттар, сарапшының алдында
қойылған міндеттер нақ осы ... мен ... ... ... қолдану
арқылы зерттеліп, орындалады. Сараптамалық ... адам және ... ... ... ... мен олардың іздері, агрегаттар, әр ... ... ... ... ... бейнеленуі, құжаттар мен олардың
мазмұндары болуы мүмкін. Сараптамлық бейне мен ... ... ... яғни, зерттеудің құрал жабдықтарымен ... ... ... мен ... ... ... үйлесімділігін өзінің
әдістемесін талап етеді. Аталған әдістер мен құралдар, әдетте, зерттелетін
обьектінің сипаты мен зерттеу мақсатына орай ... Сот ... ... ... ... жіктеледі және жіктелу деңгейі өзіндік сипатына
байланысты пайдаланылатын білім: ... сот – ... сот ... сот – ... және ... сот ... сот – мал ... химиялық, физика – техникалық, техникалық
және технологиялық тауар танушылық және тамақ өнімдері, ... және ... да ... ... ... ... заттарды, бұйымдарды зерттеу сипатына қарай криминалистік
сараптаманың жеке топқа іріктеледі.
ҚР Сот сараптамасы туралы заңына сәйкес сот ... ... ... ... ... және қайталама сараптамалар жатады.
Комиссиялық сараптама – бір мамандықтағы сот сарапшыларының комиссиясы
жүргізетін сараптама.
Кешенді сараптама – егер іс үшін ... бар ... ... ... ... ... негізінде зерттеу қажет болған жағдайларда әр
түрлі мамандықтағы сот ... ... ... ... ...... ... нәтижелері бойынша сарапшының
қорытындысы жеткілікті дәрежеде анық болмаған, не сот ... ... ... ... толық шешпеген не алдыңғы зерттеушілермен
байланысты қосымша мәселелерді шешу қажет ... ... ... ... ... – алдыңғы сараптаманың ... ... ... ... ... не болмаса сараптама
жүргізудің іс жүргізу ... ... ... ... жүргізілген сот
сараптамасы.
Сондай-ақ жоғары да аталған сараптамалар әр түрлерге, жіктерге, тіпті
жіктемелерге ... ... ... өзі ... ... ... сот ... графикалық зерттеу, құжаттарды
сот техникалық әдістермен зерттеу, сот – портретипі, сот – ... ... ... ... және ... криминалистік зерттеу
сияқты болып жеке түрлерге бөлінеді.
Адамның өміріне, деңсаулылығына және ... ... ... ... ... ... ... дене жарақатының сипатын,
оныңауырлығын анықтау қажет болған жағдайда сот медициналық ... ... ... бар ... есі ... және психологиялық жағдайын анықтау
керек болса, психиатриялық сараптама тағайындалады.
Жол – ... ... ... осы ... ... бар
автомашиналардың техникалық ... оның ... ... оқиға болар алдында автомашинаның қандай жылдамдықпен
жүріп келгендігін анықтау үшін сот ... ... ... ... сот ... ... ... автомашинаның жолдан шығып кетуі, аударылу себептерін және апаттың
механизмін, динамикасын да ... ... ... ... еңбекті қорғау ережелерін бұзу салдарынан
апат болып, ... ... ... ... техникалық сараптама
тағайындайды.
Экономика саласындағы қылмытар бойынша сот есеп, сот ... сот ... ... ... Сот есеп
сараптамасында белгілі мекемеде жүргізілген есеп жұмыстарының жалпы
жағдайы, оның оынң ... ... сай ... ... сараптама кәсіпорындарда өндіріс үстінде белгілі бір
өнімді шығаруға арналған технологиялық тәртіп ... ... ма, ... ... ... анықтайды. Шығарған өнімнің, заттың
сапасының тиісті стандартқа ... оның ... ... ... сот
тауартанушылық сараптамасымен анықталады. Өндіріс орнының ... өнім ... ... ... және ... ... сипатын
сот экономикалық сараптамасы арқылы анықтап білуге болады.
Құрылыс ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық секторда жасалған қылмыстар бойынша
агротехникалық, ... және сот мал ... ... ... ... бір ... ... иісіне және бұл иістің
қандай иіс шығаратын заттармен қалдырылғанын анықтауға байланысты ... ... ... зерттеу әдісі дами бастады.
Шешілетін міндеттер мен ол міндеттердің ... ... ... сот
экспертизасы идентификациялық және идентификацияны ... ... ... ... ... бөлінеді. Идентификациялық сараптама
өзінің идентификациялық міндетті шешу ... ... ... ... не ... табу болып тағы тағы екіге
жіктеледі. Идентификацияны қажет етпейтін сараптама ... ... ... ... сараптамаға белгісіз бір обьектілердің химиялық
құрамына, физикалық қасиеттерін ... оны осы ... ... отырған
обьектінің не екенін айыру үшін жүргізілетін сараптамалар жатады. Мысалы,
киімдегі не ... бір ... ... ... ... болғандығын, айтайық,
қаннан ба, майдан ба әлде басқа бір нәрседен тамған, содан пайда болған дақ
екенін анықтауға ... ... ... ... ... ... белгілі бір сыныпқа, топқа жатқызуға
бағыттылған ... ... ... ... ... оқиға
болған жерде табылған автомашинаның іздерін зерттеу арқылы, доңғалақтың
белгілері арқылы із қалдырған ... ... ... зерттеу арқылы
анықтауға болады. Екі ... бір ... ... ... ... ... де классификациялық сараптама дейміз.
Қылмысты істерді тергенде кейбір ... ... болу ... білүге арнаулы білім қолдануға тура келеді. Осыны зерттеу үшін
жүргізілетін сараптамалық зерттеуді ситуациялық ... ... ... ... ... ... ... өлтіруге ниетіінң
болмағандығын айтып, оны тек ... үшін ... ... ... ... біреуі келіп қалып мылтықты қолынан ... алу ... ... ... нұқып қалғанда, мылтық өзінен -өзі атып кетті деп баяндады.
Енді осыны баяндау үшін ... ... ... ... ... сараптама жүргізіледі де, ол ... ... ... ... ... кезіне және көлеміне байланысты жоғарыда айтылған
түрлерінен басқа келесі түрлерге бөлінеді: деңсаулыққа келтірілген зиянының
мөлшерін анықтау, жұмыс ... ... ... жаңа ... ... ... ... құлаған обьектіге сараптамаб улануды
зерттеуб өзе қауіпсіздігі мен ... ... ... ... және ... ... түрлерінің кейбіріне тоқталатын болсақ, мысалы:
тросологиялық сараптаманың обьектілеріне қолдың, аяқтың, адам тісінің, ... ... ... ... бұзу ... мен ... қорғайтын және бекітетін құралдар, көп өндірілетін бұйымдар және
тағы басқа іздер болып ... ... ... ... ... іздің пайда болу
құбылысын және жағдайын анықтау; іздің ... ... ... ... әр ... ... мен ... іздің қай
жағдайларға байланысты қалдырылғандығын және қылмыстың жасалу ... ... ізді ... ... ... ... ... қалдырған обьектінің ұқсассыздығын анықтау.
Трасологиялық – материалтанушылық зерттеу кезінде із қалған обьектідегі
қатынасты сол обьектінің ... ... және ішкі ... ... із қалдыруға қатысқан заттарды анықтайды.
Осы тросологиялық сараптамаға жататын дактилоскопиялық сараптамаға
келетін ... бұл ... мына ... ... ... ... ... қол іздері бар ма? Оқиға орнын, заттай дәлелдерді,
құжаттарды және т.б ... ... ... ... ... саусақ
бедеріндегі тер-майлы іздерді алу керек. Егер, саусақ бедеріндегі капилярлы
сызықтары оқиға болған ... ... ... ... тап ... ... ... онда тұлғаның саусақ іздерінің ... ... деп ... ... егер із ... ... болып тері бедерінің ұсақ көздері
көрінген жағдайда ... ( тері ... ұсақ ... зерттейді )
және эджоскопиялық (капилярлы сызық қырларын ... ... ... Із қалдырған тұлғаның қанының тобын анықтау ... бір ... сот ... ... Бұл ... өнделген
іздерге де қатысты. Егер, қол ... ... ... ... ... деп ... ... сот
медиктерінен алынған ақпараттар арқылы сезіктілердің арасынан қан ... ... ... ... ... алады.
Егер, капилярлы сызықтарды зерттеу жүргізілетін болса, сарапшыға
сезіктінің ... ... ... ... ... ... бұл ... жеткіліксіз болуы мүмкін, кейбір жағдайларда тұлғаны
анықтауға жарайтын ұқсас іздерді алу ... ... ... ... яғни өзара салыстыру жүргізуге тура келеді. Оқиға орнынан алынған
ізді идентификациялау тұлғаның ізін сол ... ... ... табылады.
Іздеу кестесіне мына мәліметтер кіреді:
a. іздеу керек адамдардың саны;
b. ... ... ... ... бір ... ... сүйел болу және т.б.
d. белгілі бір саусақтың жоқ болуы;
e. буындардың жарамсыздығы;
Саусақ (алақан) ... ... ... ... ... ба? Бұл ... шешу үшін сарапшыға оқиға орнынан табылған ізі
бар ... ... ... ... ... ... Дактилоскопиялық сараптамамен бірге адам денесінің басқа
бөліктерімен қалдарылған ... ... ... ... әр түрлі ұнтақтармен, химикаттармен айқындауда үлкен
абайлықпен қарап, мүмкіндігінше криминалист – ... ... ... есте ... ... ... тергеуші мамандарды шақыруға мүмкіндігі
болмаса, аз байқалатын іздері бар ... өзін ... ... ... ... ... ... қолдың немесе дененің басқа бөліктерінің тер-
май іздерін тергеушілердің өздері алуы жиі кездеседі, бірақ та ол ... ... ... ... ... аяқ киім іздері сараптамасының мөлшері көп сұрақтарды
шешуге мүмкіндік береді. Табылған аяқ киім ... ... оны ... мен оның ... ... ( шамамен бойы, жынысы, мамандық машықтары,
аяқ киімі тұлғаның өзіне ... ... ... дене
құрылысының кемшіліктері және т.б.) қорытынды жасауға болады.
Іздеу ... ... ... із ... ... сипаттайтын келесі
белгілерді қосқан дұрыс болады: бойы, жүрісінің ерекшеліктері, жынысы, ... түрі мен ... ... ... ... тағасының болуы, оның
формасы, жермен күйзеліске ұшырап желінген жерлерінің өзара қашықтықтары,
аяқ киім табанының дефектілері, ... саны ... ... ашылып сезікті ұсталып және одан оқиға орнында із қалдырған аяқ
киіммен жалпы белгілері ... және сол ... ... аяқ киім
алынғаннан кейін ... ... ... сұрақтар қойылып,
идентификациялық зерттеулер тағайындалады.
Тік іздерінің сараптамасы, егер олар адамның денесінде қалдырылса, сот
–медициналық ... ... ... жағдайларда кешенді
сараптама тағайындалып, оны шешу тросолог –сарапшылармен ... ... және ... ... ... әдетте, теміржол
вагондары мен контейнерлерінен, дүкендерден, кассалардан және басқа да
сақтау орындарынан бағалы заттарды ... ... ... ашу ... Бұл кезде зерттеу обьектісі, әр түрлі құлыптар, пломбалар,
кілттер және т.б. болып табылады.
Басқаруында мемлекеттік немесе ... ... ... бар ... жағдайда заттың ұрлануын және ысырап болуын көрсету үшін бұзылған
жерін жасалған ұрлықтай етіп көрсетеді.
Көліктік - ... ... ... ... автокөлік
оқиғаларын тергегенде және көлікті пайдаланып жасалынған басқа қылмысты ашу
кезінде қолданылады. Көлік іздерін ... ... ... қалған іздер
немесе бөліктер ... ... ... ... ... ... орнын және қозғалыс бағытын анықтауға жағдай жасайды.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... кешенді
сараптаманы жүргізуге материалдарды, ... ... ... ... ... ... ... көліктер мен сурет кескіндері, кестелері
мен бірге оқиға орнында жазылған хаттамасынан ... ... ... ( бояу ... талшықтар, жанар-жағар май, әйнек сынықтары және
т.б.) ... ... ... ... дұрыс, өйткені көліктің сыртқы
қасиеттерінің көрінісі, іздері ... ... және ... Заттарды, өнімдерді зерттеу машинамен жүргізіледі. Егер де
сарапшы оқиға орнын қарауға қатысса сараптама қорытындысы тиімді болады.
Оқиға ... ... ... ... ... дене ... және киімдегі, аяқ киімдегі, көлік бөліктеріндегі іздер бойынша ... ... ... керек. Бұл үшін кешенді сот медициналық,
тросологиялық және автомеханикалық ... ... ... ... ... мәліметтерді қарау хаттамасын және сот медицина
қызметкерлерінің мәйіттісайып тексергендігі актісі беріледі.
Суық қару ... ... ... ... бұл ... ... ... заттар қолдан істелінгендігі және суық ... ... ... ... ... ғана ... ... органдарында
жасалынған суық қарулар (қылыш, кенжал, семсер, ... ... ... ... екендігін өнеркәсіп орнынан шыққандығы жайлы басылға таңба ... ... ... ... аңғаруға болады.
Зерттеліп отырған суық қарудың жүзінде ... ... ... ... ... дене ... киімдерінің қылшықтары
арқылы суық қарумен адам денесі және киім кешегі өзара ... ... ... ... ... ... тағайындау керек, яғни, сарапшы-
тросологқа денеқұрылысындағы тыл қылшықтарын ... ... ... жүгінуі керек. Сарапшыға міндетті түрде керек ... ... ... ... жәбірленушінің, маман сот дәрігерінің
мәйіттің ішкі ... ... ... актісі, жәбірленушіге берілген ем
алған жайлы картасы, яғни тұлғаның денесіне түскен суық қару іздерінің ... және ... ... ... ... ... ... Суық қаруды алып
оны қорапқа салар кезде өте сақ болу керек, себебі, суық ... ... ... іздері жоғалып кетпеу керек. Тұлғаның денесіне түскен
суық қару іздерін сот ... ... ... Ал тұлғаның киген
киіміне түскен суық қарудың ізін трасологиялық сараптама шешеді.
Атыс іздерінің сараптамасын жүргізу ... ... ... тергеу
оқиғасына қатысты обьектілер және іздестіру шеңберін қысқартатын шешімді
сұрақтар қойылады. Сараптама ... ... ... апарылуы тиіс.
Егер оларды апаруға болмаса, атыс ... ... ... ... ... оны ... ... алуға болады, парафинді
кептіргеннен кейін арнайы ... ... Бұл ... криминалист –
сарапшылар немесе сот – медиктері ... ... ... ... ... ... ... атыс жасаған қару колибрі, жүйесі, түрі.
б) патрон жасақталған қару жарақ туралы мәліметтер т.б.
Егер, атыс қаруынан жарақат адам денесіне ... ... ... ... ... ... ... жерде майланбаған болса ғана жауап алынады. Егер,
жарақат субьектілерге келтірілсе, сарапшыларға қосымша оқиға ... ... ... мен ... ... ... мен тереңдігі, жарақат сипаты
туралы мәліметтерді қамтитын актілер, куәләндіру немесе мәйітті союдың сот-
медициналық актілерінің көшірмесін береді.
Сот жарылыс – ... ... ... ... ... кезде
криминалистік жарылыстану өзінің қалыптасуының бастапқы кезеңінде: білімнің
кешені, жарылыс обьектілері, элементтері мен жарылыс ... ... ... ... ... ... техникасы – бұл
жарылыс құралдарымен байланысты тұлғалар мен обьектілердің ... ... ... ... мен ... ... ... заттары туралы криминалистік маңызы бар мәліметтердің
пайда болуы, алынуы және пайдалануы заңдылығын зерттейтін ... ... ... ... әр ... жарылыс
құралдары, жарылыс заттары, ... ... ... зақымдалған
обьектілер және т.б. жатады. Жарылыс ... ... мен ... ... ... ... ... жарылыс заты немесе заряд
ретінде және оның қолданылуы аясын анықтай алады. Айналасындағы ... олар ... ... ... ... ... болады.
Жарылыс құрамының қалдықтары арқылы оның құрылымы, әдістері мен құбылыспен
зерттеуге болады.
Қолжазба сараптамасына тереңдей ... ... ... ... ... қозғалыс кейіпімен жасалынған қозғалмалы бағдарламасы,
яғни, қалыптасқан жазу тәжірибесі мен арнайы бейімделген қозғалыс жүйесі.
Қол жазу – дербес ... ... ... жазу тәсілі, яғни,
қолжазба бейнесі, арнайы құрал жүйесі жәрдемі мен қозғаоысты іске ... мен ... ... ... ... қалыптасқан қозғалыс.
Қол жазу үйреншікті қозғалыс, яғни, өзі айқындаған қолжазбалар жүйесі
болып ... Әр ... ... ... ... барысында сараптама
тағайындау қажеттігі туындайды. Бұндай жағдайда тергеуші сарапшының алдына
төмендегідей мәселелерді шешуге міндетті:
а) ... іс ... ... жайлы ақпараттар алу;
ә) қол жазуға байланысты тұлғаның ұқсастығын табу жайлы;
б) іс құжаттағы қол жазуы қандай ... ... ... ... ... ... ... шешетін сұрақтары
үнемі өсуде. Бұған әсер етуші негіз сот қол ... ... ... ... ... ... ... өсуде.
Қазіргі таңдағы қол жазба сараптамасы мына жағдайларды ... ... ... ... ... оның ... ... жас шағын, оның
бойындағы кейбір сырқаттың түрлерін анықтайды және т.б, сезіктілерді аз күш-
қуат жұмсай отырып табуға көмектеседі. Қол ... ... – бұл өте ... ... ... жатады. Сараптама қорытындысы көбінде
зерттеуге жіберілген үлгілердің ... ... ... ... ... ... алынған үлгілер көбінде жазылған хат сияқты
көптеген сөйлемдерден тұруы керек, яғни ... ... ... ... ... құжатпен сезіктіден алынған үлгілердің уақыт аралығы
тығыз болуы керек.
Жазылған ... ... қай ... ... ... үлгі сол ... ... зерттелетін сөйлемдердің жазылу қарқынына ... ... ... жазу ... келетін болсақ, ерікті үлгілер тұлғаның іспен
байланыста жоқ ... ... іс ... ... ... дейін жазылған ойлары
(қызметтік және жеке хаттары күнделіктері және т.б) болып келеді. ... ... өте ... ... ... ... олар міндетті түрде
сарапшыға жіберілуі тиіс.Эксперименттік үлгілер-үлгі алушының көмегімен
оқып,жаздырылып немесе сараптамаға байланысты және ... ... ... ... ... ... сөйлем жаздырып үлгілер
алынады.
Ерікті-шартты үлгілер іске ... ... ... ... ... үшін ... (мысалы:уақытша қамау орталығынан өзгеге жіберген
хаттар).
Экспериментальдық үлгілер бойынша алынатын құжаттар ... ... ... ... ... ... қалаған тақырыбы
бойынша шығарма жазылуы керек(тек тергеушінің көрсеткен тәсіліне байланысты
өтініш, арыз, өмірбаян) сонан осң ... ... ... ... ... ... ... жазылуы керек. Тақырып және жазу
формасы жайлы анықталады.
Үлгі алу барысында ең кем ... 5 – 6 рет ... ... ... бір ... ... байланысты 2-3 рет бір тақырыпқа немесе 2-3рет
оған ұқсас тақырыпқа байланысты жүргізіледі. Тергеуші қаулы, ... мен ... ... міндетті түрде сарапшының алдына мәлімет
беруі тиіс: жері (республика, облыс және т.б.) қолымен ... іс ... ... ... ... қайдан табылғандығы жайлы, жобамен
орындалған уақыты жайлы, қандай ... ... ... ... ... тыс жағдайда іске асқандығы жайында.
Бұл жерде сезікті жөнінде күдіктелінген тұлғаның жасын, жынысын,
тұрмыстық ... ... ... ұлтын, ана тілін, тұрғылықты
жерін, шетел тілін ... ... ... ауруымен немесе басқа да
аурумен ауратындығы жайлы, ауырса қай ... ... ... ... ... ... түрде жоғарыдағы айтылған құжаттар
тізіміне байланысты талаптар толық орындалса, ... ... ... ... ... ... ... алады.
Құжаттардың криминалистикалық сараптамасы жайында айтатын ... ... ... әр ... ... ... ... яғни, ұрлық, контрабандалық саудагерлік т.б. көптеген мемлекетке
зиян келтіретін қылмыстық істерді тергеу барысында туындайды. Тергеушінің
қолында ... ... ... ... ... ... куәлігі, оқу
орындарын бітірген туралы дипломдар, мәліметтер, сенімхат, ... ... не ... ... ... ... ... құжаттар
(паспортқа қайта жапсырылған ... ... ... ... т.б.) болуы керек.
Құжаттарды криминалистикалық сараптау жүргізу ... ... ... ... ... ... ... алдағы дәлелді және өзгертілген мазмұнын;
✓ құжаттың мазмұнын;
... ... қай ... ... және осыларға
ұқсастықтарды теңестірілуге келетін жерлерін анықтайды;
... ... ... ... ... мен ... ... сұрақтарға жауапты көбінесе әр түрлі сараптау мамандарын алу
керектігін есте ... ... Егер ... оқу ... ... ... қылмыстық іс жолымен өтсе, күмән туғызса, дайындаушы адамдар
белгілі болса, онда ... ... ... ... ... ... ... жазуды ұқсастырып жазудағы қолтаңбасына байланысты
қолжазба сараптамасын өткізуге болады;
... ... ... өткізу барысында сезікті
адамнан алынған құжаттың жалғандығын дәлелдеуге мүмкіндік береді.
... ... ... ... ... болады. Құжатты
дайындау кезінде орындаушылардың саусақ ... ... ішкі ... қоюы мүмкін, сондықтан, сол саусақ бедерінің өзара ұқсастығын
анықтау керек.
Қазіргі ... ... ... ... жауап алуға
мүмкіндік береді.
Зерттелуге түскен құжатты дайындау барысында қол қойылған мөрдің
көшірмесі, ... ... ... ... ... ... қолданылған
ба?Күмән туғызатын құжаттың парағы тек мемлекеттік белгісі бар ... ... ... Мысалы, паспорт, әскерибилет, диплом т.б.
зерттелуге түссе, онда ... ... ... ... қоюға болады:
құжаттың парағы фабриканың психологиялық ережесін сақтап жасалған ба, ... ... ... ... ... тергеушінің қолына әр түрлі
адамдардан алынған өзара ұқсастықтары бар жалған дипломдар түседі. Олардың
шығу көзін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... адамдардан алынған құжаттардың парақтары бір жолмен жасалған ба?
Іздестіру кезінде мыналар енгізілуі мүмкін:
а) құжаттың дайындалу жолы;
ә) оларды дайындауға қолданылған ... ... ... заттардың ерекшелігінің тізімі;
в) қалып жасаудағы маманның кәсіби дағдысы;
Кейде қылмыскер жазуды теңестіруді ... ... ... ... ... ... ... үшін, құжатты дайындағанда көшірмені
қолданылады. Бұндай ... ... ... ... ... ... болады.
Сот – фототехникалық сараптамаға келетін болсақ, осы сараптаманы
мынадай қылмыстарды тексергенде жүргізеді:
- ... ... үгіт – ... ... ... және қоғамдық құрылысқа қарсы әдейі ойдан шығарылған өтірік
мәліметтер таратқанда;
- ... ... ... жалған ақшалар және құжат жасағанда;
- тыйым салынған кәсіпшілікпен айналысу барысында;
- есепке ... ... ... таражға түсуі жағдайында;
Фотосуреттер, киноленталар, дипозитивтер, аппуратуралар және солардың
көмегімен алынған бұйымдар зерттеу обектісі болып саналады. Егер қылмыстық
іс ... ... ... бойынша қозғалса, онда жасалған қылмыстарда
қолданылған заттар арқылы қылмысты ашуға болады. Сезікті адам ... ... ... ... ... ... бұйымдарын, заттың дәлелдеме
ретінде іске қосып салыстырмалы ... ... үшін ... ... ... ... – сезіктілерден алынған суреттердегі дәледі жоққа
шығару немесе растау. Мұндай шешім қылмыстарды ... ... ... зерттегенде диагностикалық, ситуациялық және ұқсастырылған
мәселелерді шешуге ... ... ... ... ... міндетін анықтау;
ә) суретте кесікіндеме заттардың мөлшерін және арақашығын анықтау;
Ситуацияға қатыстылар:
а) ... ... ... ... ... фотсуреттер туралы қосымша хабар алу
Ұқсастыруларға қатыстылар:
а) түсірген аппаратураларды анықтау;
ә) лабораториялық жабдықтарды анықтау;
б) фотосуретте кескінделген ... ... ... ... ... заттарды зерттеу барысында да диагностикалық және
салыстырмалық зерттеу ... ... ... ... ... ... суреттердің айқын сапасын жасау үшін, фотоматериалдардың жарамдылығын
анықтау;
ә) жарық сезгіш затты пайдаланғыш анықтау;
б) Фотосуреттің жасалу уақытын анықтау;
в) ... ... ... түрін қалпына келтіру;
г) бөтен заттармен жабылған фотографиялық кескінді қалпына келтіруді
анықтау;
Салыстырмалы зерттеу:
а) ... ... үшін ... ... ... ... анықтау;
ә) реактивтердің біркелкілігін анықтау;
б) бір пленкадағы негатив бұйымдарын анықтау;
Фотографиялық кескіндерді зерттеу барысындағы ... ... ... ... ... олардың арақашықтығын анықтау
тапсырмасы айқындайды.
Сарапшыға жылтыратқыш платинаны және жылтыраған ... ... ... бұл ... АПСО приборында өткізілсе, онда тергеуші сарапшыға
салыстырмалы заттар алуға мүмкіндік жасау керек. Сарапшыға жерді, ... өз ... ... фотосуреттегі бейнені сарапшыға ұсынылуы керек.
Фотографиялық заттарды зерттеуге ... ... ... фотоқағаздың жалпы
белгілерін зерттеу. Фотоқағаздарды зерттеу барысында көптеген сұрақтарға
жауап алынуы ... осы ... ... ... ... ... дайындау үшін, отандық немесе шетелдік қағаз қолданылғанын анықтай
алады. Егер, бұл отандық қағаз ... онда ... ... атын
анықтауға болады.
Негативтер, депозитивтер немесе ... ... ... ... ... ... белгілері мен құнды қағаздары ... ... ... бұл ... ... ақша немесе бағалы ... ... ... ... тергеу барысында қажеттілігі туындайды.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 206 ... ... ... ... ... ... банкноттары мен
монеталарын, мемлекеттік бағалы қағаздарды немесе Қазақстан Республикасының
басқа бағалы қағаздарын не ... ... мен ... ... ... сату мақсатында жасау немесе сақтау, сол ... ... ... ... ... үшін, сарапшылар көптеген сұрақтарды
шешуге құқылы.
Сарапшыға нөмірленген немесе өртенген және ұқсас қағаздарды ұсынады.
Іздестіру кестесіне мына мәліметтер кіруі ... ... ... ... кәсіби шеберлігі;
▪ Дайындауға қатысты заттардың тізбесі;
▪ Жалған ақшалар дайындауға қатысты құрал жабдықтардың тізбесі;
Осы міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... ... Арнаулы сараптамалық мекемелер
Сот сараптамалары негізінен арнаулы сараптамалық ... ... мен ... ... ... ... үшін
әділет Әділет министрлігінің құрамында арнаулы сараптамалық орталық жұмыс
істейді. Бұл орталықта сот ... ... түрі ... ... ... ... сараптамалармен қатар
айтылған сараптамалық мекемеде автотехникалық, өрт техникалық, сот-есеп,
тауартану ... ... ... ... ... трасологиялық, сот – балистикалық, графикалық құжаттарды техникалық
әдістермен зерттеу сараптамалары осы ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдер, құрал-саймандар қолдану
арқылы қылмысқа қатынасы бар әр түрлі обьектілер зерттеледі.
Сараптамалық орталықтың бөлімшелері облыс орталықтарында ... ... ... ... ... сот ... көп түрлері
бойынша сараптамалық зерттеулер жүргізіледі. Бұл орталықта зерттеуге
қазіргі ... ең ... ... ... және физико –
химиялық әдістері лактар, ... ... ... ... ... майлар, спирттік ішімдіктер, есірткі заттар, металдар мен ... ... ... бірге, сот сараптама орталығында
сараптамалық зерттеудің ең ... ... де ... Айталық,
мемлекеттік стандарт талабына сәйкес келетіндігін ... ... ... оның ... қосымша заттардың нормасын
арандатушылық әрекеттің ерекшелік сипатын анықтау мақсатында тамақ өнімдері
де сарапшылық зерттеуден өткізіледі. Қағаз және ... ... ... ... ... сызба және пластикалық әдістермен сол адамның бейнесі
зерттеледі. Сараптамалық ортаның, ... ... ... ... қалған қылмыстар жөніндегі істер бойынша жиналған, ... ... атыс ... оқтарының, олардың патрондарының көбейтетін
техникаларды қолдану арқылы қолдан жасалағн құжаттардың коллекциялық
орталықтарына, қолдан ... ақша ... ... ... ... ... ... криминалистік сараптамалық
құжатарды техникалық, ... ... ... ... суық ... ... ... сараптама жүргізіледі,
сонымен бірге жасалған қылмысқа ... ... ... ... мен ... химиялық және биологиялық жағынан зерттеледі. Орталықтың және
оның бөлімшелерінің көпшілігінде автотехникалық және ... ... ... әр ... ... ... ... заттарға сот-
биологиялық, тамақ өнімдерінің сараптамасы қолданылады.
Қалалық және аудандық мұның тек ... ... ... ғана ... криминалистік топтар құрылған. Сонымен бірге, қылмыс жасалған
жерді қарау ... оның ... ... ... ... міндеттерді де орындайды.
Эксперттік орталық сараптама жүргізумен қатар экспертология саласында
күрделі ғылыми-зерттеу ... ... де ... Әр ... ... ғылыми ізденістер жүргізу арқылы сараптамалық
орталық жаңа сараптамалық ... ... ... ... ... ... ... ұсыныс-нұсқаулар жасайды.
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Министрлігі жүйесінде сот-
медициналық және ... ... ... ... ... республикалық сот-медициналық орталық бар.
Орталықта мейлінше ... және ... ... ... ... және ... заманғы зерттеулер өткізіледі. Жергілікті
жерлерде оның облыстық, қалалық және аудандық бюролары құрылған. ... ... ... ... ... да ... сот ... сарапшылықтың ғылыми-әдістемелік
орталығы – Алматыдағы психиатриялық ғылыми ... ... ... ... ... барлық түрлері: жатып емделетін, амбулаториялық,
алғашқы, қайталамалы және мейлінше күрделі қолданылады. Жергілікті жерлерде
бұл қызметті психиатриялық ... ... сот ... Егер мұндай мекемелерде аталған мамандық иелері табылмаса, сол
жергілікті жердегі басқа ... ... ... ... ... бар ... шақырылады.
Сонымен, Қазақстан Республикасының "Соттық сараптамалар туралы" заңына
сәйкес сот сараптама ... ... ... органдар табылады:
1. ҚР Әділет министрлігінің Соттық сараптамалар орталығы және ... ... ҚР ... сақтау министрлігінің соттық медицина орталығы және олардың
аймақтық бөлімдері;
3. ҚР ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
органдардың арнайы бөлімдері, бірақ қызметінде қлмыстық ... ... ... ... керек.
Сараптама сот сараптамасы органына тапсырылған кезде тергеуші сараптама
тағайындау туралы қаулыны және ... ... оның ... ... сот сараптама органының ... ... ... Егер ... нақты бір сарапшы көрсетілмесе,
сарапшыны сот сараптамасы органының басшысы таңдайды, бұл туралы ... ... ... сараптамасы органының басшысы сараптама жүргізуді ұйымдастырады,
оны жүргізу мерзімдерін белгілейді, сараптамалық ... ... және ... обьектілерінің сақталуын қамтамасыз етуге
бақылау жасайды. Зерттеулердің ... және ... ... белгілейтін нұсқаулар беруге сот сараптамасы органы ... ... ... әрекеттеріндегі сараптама жүргізу
3.1 Сот ұйғарымы сараптама тағайындау
Сот сараптамасы тергеушінің қаулысы соттың ұйғаруымен тағайындалады.
Сараптаманың қажеттігі мен оны ... ... ... ... сот
ісіне байланысты туындаған жағдайларды есептей отырып және тактикалық
тұжырымдарға сүйеніп тергеуші немесе сот ... ... оның ... ... ... ... сараптамалық обьектілерді зерттеуге
болатын, ал шешілетін мәселелер сараптаманың мүмкіндігіне сәйкес келетін
жағдайларда ғана тағайындалады. Сараптама дер ... ... ... оны ... ... ... ... жайсыз
жағдайларға әкеліп соқтыруы мүмкін, сондай-ақ бұл істегі асығыстықта
сараптамаға ... төл ... ... де бұл ... ... ... ... тұжырымның сапасына белгілі бір
дәрежеде кері әсер ететіні сөзсіз.
Тергеу ісін жеделдету мақсатында іске ... ... ... ... ... ... ... шаралары қылмысты
тергеу жөніндегі жалпы жоспардың құрамына енуі ... ... ... ... ... жіберілетін обьектілер алдын-ала зерттеліп,
қойылатын белгілі бір сұрақтар мөлшерін айқындаған, сөйтіп, сараптамалық
зерттеудің қажет еместігіне көз ... жөн. ... ... өзі немесе ол оны ... ... ... ... ... жүргізіледі. Зерттелген обьект міндетті ... ... ... ... сәттегі қалпынан өзгертілмей зерттелуі
тиіс.
Сараптаманың толық және айқын да дәл ... ... – көп ... ұсынылатын обьектіге қатысты сұрақтардың дұрыс қойылуына, сараптама
тағайындау жөніндегі қаулының және басқа да ... ... ... Бұл ... ... деңгейде бола алмайды,
сарапшының өкілеттігінен және арнаулы ... ... ... ... ... Сонымен бірге, егер зерттелетін жағдайға қатысуышының
құқытық емес, негізінен техникалық сипаттағы әрекетті ... ... ... ... ... алдына мұның сәйкестігі (сәйкессіздігі)
туралы мәселе қоюға болады.
Сараптамаға материалдар дайындаған кезде кейде сарапшының жауап ... ... ... ... куәлік ету және басқа етргеу ... ... тууы ... ... ... сараптама жүргізетін
обьектіге қатысты сұрақ қоя алады немесе ... ... ... іске ... ... ... рұқсат етіледі. Сарапшының
сарамтаманың мақсатына қайсыбір материалды болсын өз еркімен алуға ... ... ... ... және ... үлгілер
мейлінше сапалы, дәл белгіленіп, сараптама тағайындау жөніндегі қаулыда
айқын жазылуы ... ... ... керекті үлгілер тергеу
әрекеттерін жүргізгенде, сонымен қатар не ... ... ... ... жазу арқылы ... Осы ... ... сараптама
тағайындағанда салыстырылып зерттеуге үлгі алудың ерекшелігін айтып кету
керек. ... ... ... ... ... ... болып екіге бөлінеді. Қылмыстық іс қозғалмай тұрғанда және
іске байланысы жоқ қол, жазбалар еркін еркін жазылған үлгі деп ... ... үшін ... ... таңбалар экспериментальды деп
есептеледі. Басқа үлгілерді алу маманның ( айталық судың, ауаның, ... ... және т.б. ... жүзеге асырылады. Үлгілер алу процесі
хатталып қана ... ... ... бейнежазбалардың
кинотүсірімдердің көмегімен толықтырылады.
Сарапшыға сараптамаға материалдармен танысуға ғана ... ... ... ... ... оның ... басқа да
жәйттермен танысуына қолайлы мүмкіндік тудырылуы тиіс. Мұндй кездің бәрінде
де тергеуші сараптаманың істегі қандай ... және ... ... ... ... ... керек.
Егер сарапшы материал қорытынды тұжырым жасауға ... ... оның ... ... ... ұсныс немсе тергеушіге қорытынды
тұжырым жасаудың мүмкін еместігі туралы жазбаша түрде хат түсіруіне құқығы
бар.
Қылмыскер болса, тергеуші оны ... ... ... қаулымен
таныстыруы тиіс. Ал егер қылмыскер әлі қылмыскер деп танылмай, тек ... ... онда оны да ... аталған қаулымен таныстырған жөн.
Заңда қаралған тәртіп бойынша сараптама тағайындалғанда оған айыпкердің
қорғаушысы да ... ... ... ... ... егер іс бойынша: (214 бап)
- өлімнің себептерін, денсаулыққа келтірілген зиянның сипатымен ... Іс үшін ... ... бірақ жасы туралы құжаттар болмағанда немесе ... ... ... ... ... ақыл ... ... немесе қылмыстық іс жүргізуде өз құқықтары мен
заңды мүдделерін өз ... ... ... ... ... туғанда
сезіктінің, айыптанушының психикалық немесе тәннің жай-күйін;
- Іс үшін маңызы бар жағдайларды дұрыс қабылдау және олар ... ... ... ... ... ... жәбірленушінің, куәнің психикалық
немесе тәннің жай-күйін анықтау қажет болғанда;
- Істің өзге ... ... ... дәл ... болса,
сараптаманы тағайындау мен жүргізу міндетті болады.
Сараптама тағайындау тәртібі: (242 бап)
1. ... ... ... деп ... ... бұл туралы қаулы
шығарады, онда сараптама тағайындаудың негіздері, сараптамаға жіберілген
обьектілер, ... қай ... және ... қандай жағдайда табылғаны және
ашылғаны, сарапшының қарауына ұсынылған өзге материалдар, істе ... ... ... ... ... ... алдына
қойылған мәселелер; сот сараптамасы органының атауы немесе сараптама
тапсырылған адамның тегі ... ... ... ... ... ... ол жіберілген және өз құзыретіне жататын органдардың немесе
адамдардың орныдауы үшін міндетті ... ... ... істі ... ... ... сараптама жүргізбейінше қабылдау
мүмкін болмайтын жағдайда ол қылмыстық іс ... ... ... Істе ... ... ... ... инспекция
қорытындыларының сондай-ақ мамандар іс жүргізу ... ... ... ... ... ... құжаттардың болуы дәл сол
мәселелер бойынша сот сараптамасын тағайындау мүмкіндігін жоққа шығармайды.
4. Сараптама іс жүргізуге қатысатын, ... ... ... ... ... қорғайтын адамдардың бастамашылығы бойынша тағайындалуы
мүмкін. ... ... ... ... мен мүдделерін қорғайтын іс
жүргізуге қатысушы тергеушіге өз ... ... ... ... ... жазбаша түрде ұсынады,зерттеу обьектілерін көрсетеді,
сондай-ақ сарапшы ретінде шақыруға ... ... ... Бұл ... шешуге
ұсынылған мәселелер қылмыстық іске жатпайтын немесе сарапшының құзіретіне
кірмейтін жағдайлардан басқасында тергеушінің сараптама ... ... ... ... ... ... ... тағайындалып отырған іс ... ... ... обьектісі ретінде заттарды, құжаттарды ұсына
алады. Тергеуші дәлелді ... ... ... ... обьектілердің қатарына
жатқызбауға құқылы.
6. Ұсынылған мәселелерді қарағаннан кейін тергеуші олардың қылмыстық іске
немесе ... ... ... ... сарапшыдан бас
тарту үшін негіздердің бар жағын анықтайды, мұнан соң талаптарды сақтай
отырып, сараптама ... ... ... ... ... ... ... шығындарды өтеуге, сондай-ақ сарапшының
еңбегіне ақы төлеу заңда көрсетілген ... ... ... ... ... ... сезіктіні, айыптанушыны, жәбірленушіні,
егер аталған адмдардың ... ... ... қатысуы міндетті деп
танылса оларды сарапшыға жеткізуді қамтамасыз етеді.
Сараптама ... ... ... ... үшін ... ... обьектілерді дұрыс таңдау маңызды орын алады. Салыстырмалық зерттеу
үшін қажетті үлгілер сараптама жүргізу кезінде қолданылатын ... жеке түрі ... ... үшін ... ... ... үлгілерді алу 1998 жылға
дейінгі қылмыстық іс жүргізу кодексіне жеке тергеу ... ... және тек ... ... ... не ... шараларының
шеңберінде жүргізіледі. Кейде тіптен қандай да заңмен реттелмей алынатын,
осыған орай тергеу органдарында салыстырмалық үлгілерді алу ... ... ... ... туралы мәселелерді шешкенде қиыншылықтар
туындайды.
Сараптамалық зерттеу үшін ... алу ... ... ... шешу үшін ... ... ... обьектілердің мазмұнын
сипаттайтын заттарды немесе нәрселерді, олардың материалдарды – ... ... ... ... ... ... ... барысында қажетті үлгілер тергеулік қарау, тінту, алу ... ... ... ... ... ... сезіктіден,
айыптанушыдан, жәбірленушіден және куәден алынуы мүмкін.Іске қатысы жоқ
тұлғадан үлгі алу ... ... одан ... куә ... жауап алу керек.
Содан кейін ғана сараптамаға қажетті үлгіні алуға болады.
Үлгілер обьектінің әрі жеке, әрі ... ... ... ... үшін ... ... ... түріне, сипатына және
сараптамалық жолымен шешілуі керек деп тапқан ... ... ... ... ... ... үлгілер қайта
жаңғыртарлық, салыстырмалық, өзгермелік, алынған ... ... ... ... ... ... жоданатын барлық үлгілер келесі талаптарға сай
болуы керек:
- пайда болған жеріне күмән ... ... қан ... ... қандай адамнан, заттай алынғаны дәл анықталуы(
- қайта жүргізу мүмкіндігі ( үлгілерді идентификациялық белгілердің толық
және дәл ... ... ( ... ... үшін ... тән ... ... мүмкін)
- бейнелердің саны мен сапасының жеткіліктігі
- ұзақ уақыт аралығында белгілердің өзгеріске ұшырамауы
Үлгілер деп салыстырып зерттеуге ... ... ... сипаттайын
заттарды немесе нәрселерді, олардың материалды – бекітілген бейнелерін
айтамыз.
Белгілерді ... ... ... ... ... ... ... ( қол, аяқ, бұзу құралдары іздерінің үлгілері
және басқалар)
- әр түрлі обектілердің топтық ... ... ... ... ... ... және ... пайда болу жағдайы мен уақыты ... ... ... ... ... ... еркін үлгілер, ... ... ... деп ... іск ... дайындалған үлгілерді айтамыз.
Шартты еркін үлгілер арнайы тергеу әрекетінің шеңберінде емес, ... іске ... ... ... Ал тәжірибелік үлгілер деп
Қылмыстық Іс Жүргізу Кодексінің 256 баптарына сәйкес жүргізілген үлгі ... ... ... ... үлгілерді айтамыз. Мысалы, жазуды
сараптамаға үлгілер жіберетін ... онда ... үлгі ... ... жазған күнделіктері, жұмыс не оқу орныдарында ... ... ... ... зерттелетін хатпен алынатын үлгілердің арасында
көп ... өтіп ... ... ... ...... үлгілер
ретінде сезіктінің сараптамалық
Зерттеу үшін арнайы емес іс ... ... ... ... жазған
өзінің құқытары, т.с.с. Тәжірибелік үлгі тергеушінің қаулысы ... ... ... ... ... Осы жағдайда тергеуші қағаздың
сапасы мен сипатын, жазу ... ... ... ... сәйкестендіріп алуы керек.
Үлгілер сараптамалардың түрлері ... да ... ... ... тағы да ... Негізгі үлгілер
ретінде мыналар алынады:
← адамның биологиялық бөлімдері
← адамның жекелігің сипатайтын бейнелер.
← Заттардың үлгілері.
← Оқ дәрілердін ... ... ... ... ... баиланысты сарапшының
алған үлгісі болып бөлінеді . Сарапшының алған үлгісі сараптала жүргізудің
бір сатысы ... ... ... ... үлгілерді кімнен алғандығына байланысты ... не ... ... ... ... сатысына байланысты бастапқы кезінде және тергеудің
кейінгі кезеңінде алынған үлгілер болып бөлінеді.
Сараптамашының зерттеу үшін ... ... ... ... көзі тірі ... мәйіттің, жануардың, бұйымның, заттың
қасиеттерін бейнелейтін үлгілердің зерттеудің іс үшін ... ... ... құқылы.
Сараптамалық зерттеу үшін үлгі ретінде, атап айтқанда:
1) қан, ұрық, шаш, қиып ... ... ... ... ... ... ... тер, және басқа бөлініп шығатындар;
3) тері бездерінің ізі, тістің ... ... ... ... ... ... ... басқа
материалдар;
5) дауыс фонограммасы;
6) материалдардың, заттардың, ... ... ... ... ... оқтардың, қару мен тетік іздерінің үлгілері алынады
Сараптамалық зерттеу үшін үлгілер алу туралы дәлелді қаулы шығарылады,
онда, ... ... ... ... ... ұйым, нақты қандай үлгілер
қандай мөлшерде алынуы тиіс екені, үлгілерді алу үшін адамның қашан ... келу ... ... ... ... ... зертеу үшін
салыстырмалық үлгілер ... ... ... ... үшін үлгілер
алудың тактикалық шарттарына, оларды алу мезетін дұрыс анықтау ... ... ... ... ахуалына, зерттеу мақсаттарына және
обьектінің күйіне байланысты анықталады. Үлгілер алу ... ... ... ... ... ... алу ... енеді. Сонымен бірге,
олардың пайда болған ... ... және ... ... мен ... ету ... сапасы мен саны сараптаманың түріне және
идентификациялық ... ... ... ... ... үлгі алу ... ... орны ме оларды алу үшін қажетті
шарттарды, материалдарды және құрылғыларды үлгілер алу ... ... ... техникалық құралдарды пайдалану керек.
Үлгілер алу адамның өмірі мен денсаулығына қауіпсіз болғанда ғана
жүргізіледі. Топтық белгілерді ... (қан шаш т.б) ... үшін ... сараптамалық сұрақтарды шешуге жеткілікті мөлшер анықталған.
Үлгілерді алу ... ... ... қатаң сақталуы керек.
Үлгілерді алу тұлғаның денсаулығы мен қадір-қасиетін қорғайтын қорғайтындай
етіп ұйымдастырылуы ... ... ... алу үшін ... ... не ... ... алу туралы ... ... ... ... ... негізгі міндеті - қолжазба мәтінін орындаған
немесе қол қойған тұлғаны анықтау. Сараптамаға ... ... ... үшін ... ... ... қолжазу үлгілері, үшке бөлінеді:
еркін, еркін шартты және тәжірибелі. Еркін үлгілер деп ... ... ... және оған ... жоқ ... қол ... ... Шартты
еркін үлгілерге қылмыстық іске қатысты орындалған ... ... үшін ... мен қойылған қолдар. Тәжірибелі деп тергеушінің ... үшін ... ... ... аталады.
Сараптамаға мүмкіндігінше әрі еркін, әрі тәжірибелі ... ... ... ... және және ... ... үлгілерге қосымша
жіберіледі. Еркін үлгілер сезіктінің жұмыс ... не ... ... ... ... ... үлгілер зерттелетін құжатты орындады деп
сезіктенген тұлғаның қолжазуы мен қол қою белгілерінің барлық ... ... ... үшін ... ... берілуі керек.
Әдетте, еркін үлгілер ретінде зерттеле тін мәтінде бар әріптерді, ... мен ... ... бірнеше қолжазбаларды беру талап етіледі.
Қысқа жазуларды ... үшін ... ... ... зерттегенге
қарағанда, салыстырмалық үлгілердің көбірек болуы талап етіледі. Қолжазудың
еркін үлгілері зерттелетін құжаттардағы мәтін орындалған тілге сәйкес болуы
керек.
Еркін ... ... ... орындалған уақытына, сол жыл мен
айдың шеңберіне сәйкес келгені дұрыс. Егер, тап ... ... ашу ... құжаттардың орындалған ең жақын өткен немесе алдағы айларды, тіпті
болмаса, бұрынғы не ... ең ... ... алу ... ... ретінде пайдалану үшін алынатын құжаттарда, ... ... ... оны ... және ... ... алу ... анықталады. Құжаттардың жасалған ... ... ... ... ... әр ... ... – баяу, орташа
және тез орындалған үлгілерді табу үшін ... ... ... ... ... ... ... бейнелену сипаты мен толықтығына әсер
етеді. Сарапшыға белгілерде бар сәйкестіктер мен айырмашылықтарды дәлірек
бағалауға ... ... Баяу ... ... ресми құжаттарда
қолданылатындығын естен шығармау керек.
Еркін ... ... олар ... де ... мәтінді немесе
қол қоюларды орындады деп сезіктенген тұлғамен жазылғандығын тексеріп алу
қажет. Осылай тексеру ... ... ... және ... ... алу керек.
Қолжазулық сараптама тәжірибелік үлгі алу қажет болса, тергеу
қолжазулық сараптама үшін үлгі алу ... ... ... ... ... ... ... сол қаулымен таныстырады және үлгілерді тергеу
әрекетіне қатысушылардың көзінше алады, содан ... ... ... ... мен ... хаттама тотырылады.
Тәжірибелік үлгілерді сезікті әдетте айтып тұрғандарды жазу арқылы,
кейде тергеушінің ... өз ... ... ... ... үлгісі алынайын деп жатқан адамнан жазу
жазғанда көзілдірік қолданатынын ... алу ... ... ... ... ... құжатта бар сөздер енгізілген белгілі бір ... бар ... ... беріледі. Сөздер қалай айтылатын болса, солай
айтылып беріліеді, яғни, қалай жазылатындығы ... ... ... ... үш рет жазуды ұсыну керек: баяу, орташа және тез темпті.
Осыдан кейін тәжірибелік ... ... ... зерттелетін
мәтін стильдік хатпен орындалса, бірнеше сан белгілерінен ... ... ... не ... ... емес ... орындалса, онда үлгілерді
алған соң, яғни оң қолымен жазылған мүмкіндігінше сол қолмен, ... ... ... ... ... ... Стильдік хаттың
тәжірибелік үлгілерін алған кезде сараптамаға жіберілетін ... ... ... талдап етуге болмайды. Сонымен қатар, қандай да
бір баспалық мәтіннен ( ... ... ... ... ... ... алудың күрделі жағдайларында, атап айтқанда хаттың
белгілі бір темпін сақтау ... ... ... маман шақырылады. Ол
зерттелетін құжаттың мәтіні орындаған кездегі темпі біршама дәл ... ... ... мәтіндерді орындау үшін қажетті жағдайлар
жасауға ... және ... ... алынуы керек тәжірибелік
материалдардың керекті ... ... ... ... арнайы бір ғылыми білімдер негізінде жүргізетін іс
материалдарын зерттеу нәтижесінде іс үшін маңызы бар ... ... ... ... Қылмыстық сот ісін жүргізуге қатысушы өзге
адамдардың ... ... ... ... істі ... адамды тиісті
жағдайларда сарапшы тағайындау қажеттігінен босатпайды.
Сараптама тағайындалған және ол ... ... ... ... ... ... дейін оның тағайындалғаны туралы қаулымен танысуға
өзіне тиеселі құқықтарына түсіндірме ... бұл ... ... ... ... бас ... немесе сараптама жүргізуден сот сараптама органын
шеттету туралы өтініш ... ... ... ... ... адамдарды немесе белгілі бір сот
сараптамасы органының қызметкерлерін ... ... ... ... ... жүргізуі туралы өтініш жасауға;
4) сарапшының алдында қлсымша мәселелер қою немесе ... ... ... өтініш жасауға;
5) тергеушінің рұқсатымен сараптама жасау кезінде қатысуға, сарапшыға
түсініктемелер ... ... ... не оның ... ... түскеннен кейін
беруге болмайтыны туралы ... ... өз ... ... ... алу, қосымша немесе қайталама сараптама тағайындау, сондай-
ақ жаңа сараптамалар жүргізу ... ... ... ... бар. ... ... ... сараптам жасалатын куә да және психикалық жағдайы
мүмкіндік берсе, медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын ... ... ... ... адам ... ... адамды сезікті деп танығанға немесе айыпталушы ретінде
іске тартқанға дейін жүргізілсе, тергеуші оны ... ... ... ... ... ... ... түсіндіруге
міндетті жәбірленушілер мен куәгерді сараптамадан ... тек ... ... ғана ... Егер бұл ... ... толмаған
болса немесе сот оларды әрекет қабілеті жоқ деп ... ... ... ... ... ... ... береді.
Егер сараптама жүргізуді сот сараптама органының қызметкері ... ... ... ... ... оны тағайындау туралы қаулыны
шығарғанша дейін тергеуші сараптама тапсыруды белгілеп отырған дамның ... оның ... ... оның ... ... сараптау жүргізілетін адаммен және іс жүргізуге басқа ... ара ... ... және ... бас тартуға
негіздердің бар –жоғын тексеруге міндетті. Тергеуші сараптама тағайындау
туралы ... ... оны ... тапсырады, оған Қылмыстық Істер
Жүргізу Кодексінің ... ... ... мен ... және ... қорытынды берген үшін қылмыстық жауаптылығы туралы
ескертіледі. Бұл іс - әрекеттің орындалғаны туралы тергеуші сарапшының ... ... ... ... туралы хаттамада белгі
жасайды. ... ... ... және оның ... де осылайша
бекітіледі. Сарапшының өтінішін қабылдамау туралы сараптама ... ... ... ... ... ... сот ... сараптама тағайындалған
немесе жүргізілген кезде стационарлық байқау қажеттігі туындаса, сезікті,
айыпталушы, жәбірленуші, куә медициналық мекемен орналастырылуы мүмкін, ... ... ... ... ... ... Сот медициналық
және сот психиатриялық ... ... үшін ... ... ... айыпталушыны, сондай-ақ жәбірленуші мен куәні медициналық
мекемеге жіберу белгілі тәртіппен жүргізілуі мүмкін.
3.2 Зерттеу ... ... ... ... ... процесі өзінің міндеттер, оны
жүзеге асырудың әдістері мен тәсілдері бар, ... ... ... ... ... ... ... зерттеуді -
дайындалу, обьектілерді бөлшектеп жеке-жеке зерттеу, салыстырып ... ... ... мен ... ... нәтижелерін бекіту
сияқты кезеңдерге бөлуге болады.
Дайындалу кезеңі – сараптамалық қарау, бастапқы ... ... ... ... анықтау, зерттеу жоспарын жасау кезеңі.
Бөлшектеп зерттеу кезеңінде оның мәнін, сапалық және сандық анықтығын,
обьектінің құрылымының шығу және ... ... ашу ... әр ... ... және жеке белгілері мұқият талдана зерттеледі, әр
обьектіге тән идентификациялық белгілер ... ... ... ... ... экспертті эксперименттер жүргізіледі, обьектіні
механикалық бөлшектеп зертеу ... ... ... ... кезінде
салыстырмалы обьектілер белгілерінің ұқсастығы мен ... ... ... ... ... ... белгілерге сәйкес
келетін немесе сәйкес келмейтігі анықталады, белгілердің ұқсастық жиынтығы
бекітіледі.
Зерттеудің нәтижелерін ... мен ... ... ... ... ... ... бағаланады. Мұнда зерттелетін
құбылыстың мәнін ұғынуға олардың жалпы және ... ... ... бар ... және ... ... ... көмектесетін
жалпылау, абстракциялау, модельдеу әдістерін қолданудың да ... ... ... ... ... бүгінгі заманғы математикалық әдістер
және ... ... ... кең ... ... нәтижелерін бекіту кезінде сараптамалық процесс аяқталып, оған
қорытынды тұжырым жасалып, ол ... ... ... талаптарға сәйкес сараптамалық қорытынды үш бөліктен –
кіріспеден, зерттеу және ... ... ... ... қорытындының нөмірі мен басталған күні туралы,
сараптаманы ... адам мен ... ... ... ... негіздері, істің жағдайы жөнінде ... ... ... ... ... ... ... міндеттер туралы
мәліметтер келтіріледі. Зерттеу бөлігінде ... ... ... мен оның ... ... обьектіні зерттеу деректері, оны
зерттеудің әдістемелері, ... ... ... ... ... зерттелген обьектінің байқалған белгілері
туралы ғылыми ... ... ... және ... ... ... көрсетілген баяндау зерттеудің мәнін және өткізілген
сараптамадан логикалық дұрыс тұжырым ... ... ... ... ... ... ... сараптама алдына қойған сұрақтарға ... ... ... ... ... ... ... сарапшы оның
себептерін көрсетуі керек.
Идентификациялық сараптамалар ... ... ... ... ... не ... екі түрлі, тепе-теңдігі жоқ екендігі
анықталады. Тепе – теңдік бар деп қорытынды ... ... ... ... ... тоырған обьектілерде бірдей
барлығы негіз бола алады. Кей ... ... ... ... ... ... ... ғана анықталуы мүмкін. Мұны
әрине екі обьект тепе-теңдігі табылды деп ... ... ... ... ... ... ... және мүмкіндік деңгейде болуы
мүмкін. Зерттеген және белгіленген фактілерге қатысты жағымды және ... ... ... ... сарапшының тұжырымдары кейдк күрделі болуы
да мүмкін. Айталық, баламалық негізінде ажырату ұғымы жататын(және шартты)
егер ... ... ... емес ... ... ... ... іс бойынша басқа дәлелдемелерді тергеулік іздеудің
мүмкін бағыттарын болжайтын сипатта болады. Мұндай ... мән ... ... емес, дегенмен, ондағы ақпараттарды пайдалануға ойланып,
сақтықпен қарау керек, оның ... ... ... ... ... кездесетінін де естен шығармау керек. Егер сарапшы, зерттеу
барысында, алға ... ... ... ... ... ... бұл ... өзінің қорытындысында көрсетілуі тиіс. Сарапшының тұжырымдары
бның тұжырымдары бұған ... ... ... ... диаграммалармен және де басқалармен қосымша ... ... ... сараптама мекемесінің қызметкері немесе сот сараптамасын жүргізуге
құқығы бар тұлға ... ... ... тәсілдерді, әдістемелерді,
қолында бар техникалық құралдарды қолдана отырып, зерттеуге кірісуі керек.
Сарапшы сараптаманы жүргізген ... сот ... ... ... ... обьективтілігі, толықтылығы және жан-жақтылығы;
- зерттеудің дер кезділігі;
- зертеудің мақсатты ... және ... ... ... мен ... ... ережелерін сақтау;
- заңдылық талаптарын сақтау;
Сараптамалық зерттеудің сатыларына ... ... кез ... ... ... негізгі сатылардан тұратын тұтас күрделі
процесті білдіреді:
1) обектілерді алдын-ала зерттеу
2) ... ... ... ... ... ... сарапшының зерттеу нәтижелерін бағалау және тұжырымын түйіндеуі
5) сарапшы қорытындысын толтыру
Алдын-ала зерттеу қаулымен танысудан басталады. ... соң ... ... ... келген обьектілердің бар екендігін тексереді,
шешілуге тиісті ... ... ... ... ... мән-
жайларымен танысады, және сараптамағ келіп түскен обьектілердің қарауын
жүргізеді. Бұл саты зерттеу ... ... ... және ... ... сатысында сарапшы обьектілердің
ұқсастық белгілерін ... ... және ... ... ... ... ... жүргізеді, содан соң, ... ... мен ... ... ... зерттеуін
жүргізеді. Бұл зерттеу кезінде сарапшы үйлестіру, теңдестіру және түсіру
сияқты тәсілдерді қолданады. ... ... ... сарапшы айыратын
немесе сәйкес келетін белгіер жиынтығына аса назар аудара ... ... және ... ... ... ... ... өтіп, оның нәтижесін айғақтайтын шешім қалыптасады: растаушы,
қарама-қайшылы, мүмкіндік болуы ықтимал.
Зерттеу процесі сарапшы ... ... мен оның ... ... ... ... жүргізілгеннен кейін оның
нәтижелерін есепке ала отырып, сарапшы өз атынан жазбаша қорытынды ... өз ... қоюы және жеке мөрі ... ... сараптама тағайындаған
мекемеге жібереді.
Сараптаманы сот сараптама мекемесі жүргізген жағдайда, сарапшының қолы
аталған мекеменің мөрімен ... ... ... ... тиіс: қай жерде, кім, қандай негізде сараптама жүргізілді,
жалған қорытынды ... үшін ... ... ... ... ... ... шешуіне қойылған сұрақтар, сараптама жүргізу
кезінде кім қатысты және қандай түсініктемелер берілді; сарапшы ... ... ... ... қандай обьектілер зерттеледі; қандай
зерттеулер жүргізіледі; қандай әдістер қолданылды және ... ... ... ... ... ... сарапшы іс үшін маңызы бар, олар туралы
сұрақ қойылмаған мән-жайларды анықтаса, ол бұларды өз ... ... ... ... оның ... ... ... өзінің арнайы
білімдерінің аясынан тыс екеніне, не оған ұсынылған затар қорытынды ... ... ... ... ... және ... мүмкін емес
екеніне, не ғылым мен сараптама тәжірибесінің жайы ... ... ... ... ... көзі ... қорытындыда қойылған
сұрақтарға жауап беруге мүмкіндік ... көзі ... ... ... ... немесе олардың кейбіреуіне жауап берудің
мүмкін болмауының негіздемесі қамтылуға тиіс.
Қорытындыға ... ... ... ... оынң ішінде үлгілер,
сондай-ақ фотокестелер, сызбалар, тізімдер, кестелер және сарапташының
қорытындысын растайтын ... да ... ... ... Сарапшының
қорытындысы айтып өткеніміздей, кіріспе, зерттеу және тұжырым бөлімдерінен
тұрады. Осыған орай, ... әр ... не ... ... ... кіріспе бөлімінде жалпы сипаттағы мәліметтер
мазмұндалады: сот сараптама ... ... ... ... оның
мамандығы, сараптық стажы, лауазымы, сараптама жүргізу негізі, істің мән-
жайының қысқаша ... ... ... ... ... ... және
сарапшыға қойылған сұрақтар аталады. Зерттеуші бөлімінде ... ... түрі ... ... ... ... ... жалпы және
жеке белгілерін сәйкестендіру туралы айтылады. Соңында ... ... ... ... және осының негізінде сарапшының
тұжырымы ... ... ... ... ... яғни ... ... береді. Егер, сараптама жүргізу кезінде сарапшы іс үшін
маңызы бар, бірақ олар жөнінде сұрақтар қойылмаған ... ... ... ... ... ... құқылы. Егер, сарапшы қойылған
сұрақты шеше алмаса, онда ол ... ... оның ... және оның ... ... ... шешуден бас тартады.
Сарапшының тұжырымы сенімділік шамасына байланысты нақты растаушы не
қарама-қайшылық бола алады. Егер, ... ... ... ... ... ... сұрақтар өзінің арнайы ... ... ... не оған ... ... ... беру үшін ... немесе
жеткіліксіз және орындалуы мүмкін емес екеніне, сонымен бірге ... ... жайы ... ... ... ... ... көзі жетсе, ол қорытынды берудің мүмкін еместігі ... ... ... оны ... ... ... немесе адамға
жібереді.
Қорытындыға зерттеуден қалған обьектілер, оның ішінде ... ... ... ... ... және сарапшының қорытындысын растайтын
басқа да материалдар қоса тіркелуге ... ... ... қол ... ... ... ... түрде айқын болмаса, қосымша
зерттеулер жүргізу талап ... ... ... ... ... ... мен терминдерді нақтылау қажет болса, тергеуші сарапшыдан
аталған мән-жайлар бойынша ... ... ... ... ... ... қолымен жазуына болады. Сарапшы қорытынды бергенге ... одан ... жол ... ... ... немесе оның қорытынды беру
мүмкін емес екендігі туралы хабарламасы, ... ... ... ... ... ... ... дейін сараптама жасалған сезіктіге
айыпталушыға, жәбірленушіге, сондай-ақ куәға ... ол ... ... және ... ... бойынша қарсылықтарын
мәлімдеуге құқылы. Мұндай өтінішті қанағаттандырған немесе оны қабылдамаған
жағдайда ... ... ... ... оны ... ... ... алып хабарлайды. Сезікті, айыпталушы, жәбірленуші, куә сарапшының
қорытындысымен және одан ... ... ... ... ... ... онда ... мәлімдемелер немесе қарсылық білдірулер
көрсетіледі.
3.3. Сараптамалық зерттеуді лицензиялау
Сот сараптамалық қызметті ... ... ... ... ... 1998 ... 9 қарашадағы № 1021 ... ... ... сот ... қызметін лицезиялау
ережесінің 15 тармағына сәйкес құрылады. Сот ... ... ... ... ... ... ... қайтарып алуға,
сондай-ақ тоқтатуға және оның жұмысын қайтадан жаңартуға байланысты
мәселелерді шешу ... ... өз ... ... ... Президентінің Заң күші бар
1995 жылғы 17 сәуірдегі № 2200 ... ... ... және ... ... қызметін лицензиялауды мемлекеттік реттеу мақсатында ҚР-
ның Әділет ... ... ... ... Сот ... ... асыруға берілетін лицензия, сот сарапатамасы ... ... ... жеке ... осы ... түрімен айналысу құқығын
куәландыратын құжат болып табылады.
Лицензия ҚР-ң Әділет министрлігі бекіткен ... ... ... белгілі бір сот сараптама қызметіне беріледі. Лицензия ҚР-
ң заңдарымен қылмыстық қудалау функциялары жүктелген ... ... ... ... ... қызметі үшін " Сот
сараптамасы туралы" ҚР 1997 жылғы 12 қарашадағы ... және осы ... ... сай ... ... ... басқа адамдарға беруге тыйым салынады. Лицензия бланкісі
қатаң есептелік бланкісі болып табылады және оның есеп нөмірі болады.
Лицензиялық ... ... ... ... ... жүргізумен оларды сақталуды және тіркеуді лицензиялар жүзеге
асырады. Сот ... ... ... ... ... ие ... ... сарапшыларының мемлекеттік тізіміне енгізіледі. ... ... ... ... ... сот сараптама қызметімен
айналысу құқығына лицензия алуға өтініш берген ... сот ... бір түрі ... ... және ... ... ... болып, мынадай
білім саласында жоғары біліктілігін танытуға тиіс: қылмыстық, қылмыстық іс
жүргізу, ... ... іс ... заңдарының, әкімшілік құқық
бұзушылық ... ... ... ... криминалистика, сот
сараптамасының құқықтық, ғылыми, ұйымдық және әлістемелік негіздері, со
сараптама ... ... ... ... мемлекеттік
жүйесі лицензия берудің бірыңғай тәртібін белгілейді.
"Сот сараптамасы туралы" ҚР-ң 1997 жылғы 12 ... ... 17 ... сот-сараптама қызметін жүзеге асыруға лицензия осы тәртіпте берілген
біліктілік ... сай ... жеке ... ... ... ... ҚР ... министрлігінің сот сараптамасы орталығында
жүзеге асырылады. Сарапшыларды ... Қр ... ... ... ... асырады, оның мәжілістері ҚР Әділет
министрлігінде ... ... ... әділет басқармаларында
комиссияның көшпелі мәжілістері өткізілуі мүмкін. Сот сараптама іс қызметін
жүзеге асыру құқығына лицензияларды ҚР-ң ... ... ... ... бұл ... лицензиялап аймақтық органдарына бере алады.
Біліктік емтиханын тапсырудың тәртібі ҚР-ң Әділет министрлігі бекіткен
ережеде белгіленеді. Сарапшылардың ... өту ... ҚР ... бекіткен ережеде белгіленеді.
Сот сарапшылық қызметті жүзеге асыруға лицензия ҚР ділет министрлігі
жанындағы сот сараптама қызметін лицензиялау жөніндегі ... ... ... ... Сот ... ... ... жөніндегі
комииссия құрамына - лицензиялардың және ҚР сот ... ... ... ... жұмысы туралы ережемен реттеледі. Лицензия
алу үшін мынадй құжаттарды ұсыну талап етіледі:
1) ... ... ... ... ... туралы дипломның нотариус ... ... ... ... ... мен ғылыми атағы болса, диплом мен ... Сот ... ... беру ... ... ... растаған
көшірмесі
4) Еңбек кітапшасының жұмыс істейтін жерде ... ... ... ... ... министрлігінің аттестациялық комиссиясының
қорытындысы
6) кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлерімен айналысуға ... үшін ... ... ... ... жүргізуді талап ететін қызмет түрі бойынша, сот –
сарапшылық қызметті ... ... ... беру ... ҚР ... сот ... отралығының немесе ҚР білім, мәдениет
денсаулық сақтау министрлігінің сот – ... ... ... ... ... ... ... (зертхананы ) сертификациялаудың
нәтижелері бойынша уәкілетті мемлекеттік ... ... ... қоса ... беру немесе беруден бас тарту ... ... ... барлық
қажетті құжаттармен бірге берілген күннен бастап 10 күннен аспайтын мерзім
ішінде қабылданады. Лицензиатқа берілген лицензияға тіркеу нөмірі ... ... төл ... ... ... ... ... бір ай
мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... беруге
міндетті. Лицензияны қайта рәсімдеу және лицензияның көшірмесін беру, 7 күн
ішінде лицензиаттың шығындарын өтей ... ... ... ... ... ... беруден "лицензия туралы" ҚР Президентінің
1995 жылғы 17 ... Заң күші бар ... 19 ... және ... ... ҚР 1997 ... 12 қарашадағы заңның 10 бабының 1-3
тармақшаларында көзделген негіздер бойынша бас тартылуы мүмкін. ... бас ... ... өтініш берушіге лицензия беру ... ... оны ... бас ... ... ... отырып,
дәлелді жазбаша жауап беріледі. Егер лицензия осы тәртіпте белгіленген
мерзімде берілмесе, не оны ... бас ... ... берушіге негізсіз
болып көрінсе, онда ол бір ай мерзім ішінде заңдарда белгіленген тәртіпппен
осы әрекеттерге шағымдануға құқылы.
Лицензия ... ... ... ... 1995жылғы 17
сәуірдегі Заң күші бар Жарлығының 22 ... ... ... ... кері ... ... мына негіздер бойынша егер лицензианаттанатын қызметті
тексерудің нәтижесінде заң норамларының ... ... сот – ... ... ... сай сот сараптамасы
ісін жүргізуді тапсырған адамдар бірнеше рет және негізді шағым ... ... емес ... ... егер ... ... ... айыпкер ретінде тартылған болса, лицензияның ... ... күші ... туралы, лицензиатқа мұндай шешім
шыққаннан ... бір ... ... оның себептерін көрсете отырып,
жазбаша түрде ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға тыйым салуға әкеп соғады.
Лицензияны тоқтатудың себептері ... ... және ... ... қабылданғаннан кейін лицензия ... ... енді ... Бұл жөнінде лицензиатқа 3 күн мерзім ішінде хабарланады.
Лицензияның күшін ... ... ... ... ... ... жасалуы мүмкін. Лицензия күші ... ... ... 1995 ... 17 сәуірдегі Заң күші бар ... 21 ... ... ... ... ... ... мерзімнен бұрын жою
лицензиялардың шешімімен рәсімделеді. Бұл жөнінде лицензиялар ... ... ... ... күші ... ... ... жағдайда
лицензиат, лицензияны он күн мерзім ішінде оны берген органға сонымен бірге
сот ... ... ... ... ... ... ... түрлерімен айналысу құқығы үшін алымға келсек, лицензия беру
үшін, кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлерімен айналысу ... ... ... сәйкес мөлшерде алым алынады.
Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлерімен ... ... ... алғанға дейін төленеді. Егер лицензиат со сараптама қызметіне
кіріспесе немесе оны тоқтатқан жағдайда оның ... ... ... немесе
қайта есептеу жүргізілмейді. Лицензиаттың ҚР заңдарына және осы тәртіпте
белгіленген талаптарды орындауын ... ... ... ... ... тәртібін, реттілігін және мерзімін қолданып, жүрген
заңдарға сәйкес лицензиялар белгілейді.
Азаматтық ... ... ... ... және ... практикасын
талқылай келіп, Қазақ ССР Жоғаы Соытының ... ... ... ... шешімдер қабылдауға жәрдемдесетінің атап көрсетеді. Істерді зерттеу
барысында ... ... ... ... орын алатыны
көрінеді. Соттар ... ... ... ... ... ... іске қатысушы адамдарға сарапшының қорытындысы, керекті сұрақтар
беруді ұсынбайды. Оларға АІЖК інің 40,42 ... ... ... ... қарсылық жасау правосын түсіндірмейді. Сарапшының ... оның ... ... ... туралы және т.б. мәліметтерді
анықтамайды. Дәлелсіз себептермен ... ... бас ... үшін
немесе қолданғаны үшін, жауаптылығы туралы оған ескертіледі. Кейде соттар
сарапшының алдына, оның ... ... ... кететін праволық
сұрақта қояды. Жекелген реттерде соттар заңға қарамастан ... ... ... және оған ... баға ... басқа
дәлелдемелерге қарағанда, артықшылығы бар дәлелдеме ретінде қарайды. Заң
бойынша міндетті болса да, немесе ... ... ... ... ... да,
істер көбінесе сараптама жүргізілмей шешіледі.
Соттар көбінесе эксперттердің ... ... ... ... қорытындысымен келіспеген жағдайда сот ... ... ... ... ... ... жою мақсатында
және сот практикасында пайда болған мәселелерге ... ... ССР ... Пленумы қаулы етеді:
1) Сараптама дәлелдемелерді қамтамасыз етуге, істі сотта қарауға әзірлеген
кезде немесе істі шешім ... ... ... қару ... ... ... соттарға түсіндірілсін.
Экспертиза қашан тағайындалатына қарамастан, сот іске қатысушы адамдарға
сарапшының қорытындысы талап етілетін сұрақтарды ... ... ... ... Ол іске ... ... ... ұсынған
сұақтарының шегінен оның қалай қойылуымен байланысты емес. Сол ... ... ... және ... ... қоюға, процеске қатысушылар
ұсынған сұрақтарды дәлелдей отырып қабылдамауға праволы.
Сараптама жүргізу үшін ... 43, 74, 78 ... ... ... ... туралы соттың шығарған ұйғарымы процесуалдық негіз
болып табылады. Ұйғарымды хаттармен немесе тапсырмалармен ... ... ... ... туралы ұйғарымды АІЖК-інің 221 бабында
аталған ... ... ... көрсетілуге тиіс:
а) сарапшы мекемесінің аты, сарапшының фамилиясы, ... аты, оның ... ... ... ... ... уралы, дәлелсіз себептермен
қорытынды беруден бас тартқандық немесе бұлтағандық үшін және біле ... ... ... үшін ... ... оны ескерту туралы
мәліметтер.
б) сарапшының шешуіне ұсынылған сұрақтар, ... ... үшін ... ... берілетін материалдар заттар документтер соттардың АІЖКнің 73 баына
сәйкес сарапшының ... ... ... өне ... ... ... ... талап ететін сұрақтар ғана қойылуы мүмкін екендігін ... ... ... ... ... оның ... білім шегінен
шықпауы керек, құқықтық сұрақтарды , мысалы , азаматтардың ... ... жол ... ... айыптылығы, материалдық құнды
заттардың, малдың жетіспеушілігі үшін кім жауап беруге тиіс екендігі туралы
сұрақтарды сарапшының шешуіне беруге болмайды. Сараптама ... ... сот ... ... ... ... ... мекемелердің
сарапшылары немесе өзіне белгілі немесе тараптар ұсынған мамандардың
арасынан сот ... ... ... ... ... ... қарай сараптама сотта немесе одан тыс жерде жүргізілуі мүмкін.
Сарапшыға сараптама тағайындау туралы ұйғарым және ... ... ... ... бар ... берілуге тиіс.
Сарапшы істің материалдарымен танысуға, сот ісін жүргізу барысында іске
қатысушы адамдарға және куәларға сұрақтар қоюға, қорытынды беру үшін ... ... ... зерттеуге қатысуға, соттан қосымша материалдар
беру туралы сұрауға құқылы.
Сарапшының қорытындысы ... ... ... түрде айқын болмаған
ретте, тап сол зерттеу обьектілеріне қатыты жаңа сұрақтар туындаса ... ... ... егер ... ... ... жеткілікті түрде
айқын еместігін сарапшыдан жауап алу жолымен жою ... ... ... сот ... ... Сұрақтардың сипатына қарай қосымша
сараптаманы сол сарапшы жүргізуі мүмкін.
Қосымша ... ... ... ... ... сот сарапшының
қарауына бұрынғы ... ... не ... қоса ... ... ... ... қорытынды беру мүмкін еместігі
туралы хабарларды, сондай-ақ сараптама затына қатысты және соттың ... ... ... кейні пайда болған қосымша материалдарды не
қорытынды беу мүмкін ... ... ... ... ... ... ... немесе дәлелденбеген деп танылған ... сот ... ... оны сарапшылар комиссиясына тапсырады. ... ... ... ... ... Сот ... ... рет
сараптама жүргізген сарапшы қорытындысының заңсыз немесе ... ... не ... ... ... ... сараптама қорытындыларының
растығына күмән туғызған істің мән-жайын, сарапшы ... ... мен ... ... ... ... қайшылық неде екенін көрсетуге
тиіс.
Істі сотта қарауға тағайындалғанға ... іске ... ... ... ... ... Сот мәжілісінде ол жарияланып,
толық зерттеледі. Соттар сараптама қорытындысынң сапасы мен ... ... Оның ... ... ... ала ... күші, басқа
дәлелдемелердің алдында артықшылығы жоқтығы және істің жинақталған ... ... ... әрі обьективті қарауға негізделген судьялардың
ішкі сана-сезімі бойынша ... ... Сот ... ... ... ... немесе немесе оны қабылдамау себептерін шешімде
көрсетілуге міндетті.
Облыстық соттары азаматтық істер ... ... ... ... ... орын алып ... ... жоюға шаралар
қолданады.
Сот сарапшысын аттестациялауды ҚР заңдарында ... ... ... ... министрлігінің аттестациялық комиссиясы
жүзеге асырады.
Сот сараптамасы жүргізетін ғылыми зерттеулерді қаржыландыруға келетін
болсақ, сот ... ... ... ҚР ... және ... уәкілетті органы бекіткен бағдарламаға енетін ... ... ... ... өзге де ... ... - әдістемелік жұмыстарды қаржыландыру шарттардың негізінде тапсырыс
берушінің қаражаты есебінен жүргізіледі. Дәлірек айтқанда, сот ... сот ... ... ... ... ... мен әкімшілік құқық бұзушылық бойынша қылмыстық іс
жүргізу заңдарында көзделген жағдайларды ... ... ... ... ... бойынша – қайталама сараптамалар жүргізілген, сондай-ақ
азаматтық іс ... ... ... ... ... расталған, негіздер болған жағдайларды қоспағанда, тараптар
есебінен жүзеге асырылады. Сот ... ... со ... ... ... ақы ... жүзеге асырылады. Сот сараптамасы ... ... ... үшін ... ақы есебінде алған соммалар,
сарапшылардың еңбегіне ақы төлеуден және ... ісін ... ... ... ... ... ... тұрады. Сот сараптамасы
органы алған соммалар ... ... ақы ... ... ... ... Оны ... байланысты сот сараптамасы органына
келтірілген ... өтеу ... – сот ... ... даярлауға
және олардың біліктілігін ... ... сот ... ... ... қамтамасыз етуді жетілдіруге аталған органдардың
шотына есептеледі.
Сот сараптамасы органдарын материалдық –техникалық өқамтамасыз ... және ... ... ... сот ... ... арналған шығыстарды өтеу ретінде алынған ... ... Сот ... ... ... ... сот сараптамсы
органдарының қызметкерлері болып ... ... ... ақы ... ... ... ... еңбек сіңірген жылдары үшін, ... ... ... сый ... ... да, ... мен төлемдерден
тұрады.
Сондай-ақ сот сарапшылары республикалық бюджеттің есебінен міндетті
жеке және медециналық сақтандырылуға ... ... ... ... ... төлеу тәртібін Қ Р Үкіметі белгілйді.
Сарапшыларды зейнетақымен қамтамасыздандыру Қ Р зейнетақы заңдарына сәйкес
жүзеге асырылады.
Сот сараптамашысы ... Қ ... ... ... шет
мемлекеттердің сот сараптама қызметін жүзеге асыратын оргындармен және
қызметтерімен ... ... ... ... ... және әдістемелік
ақпараттар халықаралық байланыстар орнатуға хақылы.
Сот сараптамасы Қазақстан Республикасымен тиісті халықаралық ... ... ... органының, тапсыруы бойынша жүргізіледі мүмкін.
Бұл жағдайда, егер ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Қылмыстық азаматық не әкімшілік процес жүргіуші оргын Қазақстан
Республикасының заңдарында ... ... шет ... ... саласындағы мамандарын тартуға хақылы.
Сот сараптамасы органы башысының сараптаманы тағаиындаған ... ... ... ... шет мемлекет сот сарапшысың тарту құқығы
болады.
Шет ... сот ... ... сот ... ... ... қылмыстық –іс жүргізу, азаматық ... не ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.[3]
3.4 Сараптама қорытындыларын қолдану
Сараптама қорытындысы дәлелдеменің басты негіздерінің бірі ... Ол ... ала ... есебінде ерекше күшке ие бола ... не сот үшін ... ... ... дәлелдемелерден басымдығы жоқ. Ең
алдымен, сарапшының қорытындысы іс жүргізу заңдарына ... ... ... оның ... ... ... сапасына орай бағаланады. Осыған
байланысты, сарапшының тергеуші, не сот ... ... ... ... ... ме, ... құқықтық мәселелерді
шешуге жөнсіз араласқан жоқ па, міне осылар тексерілуі тиіс.
Сарапшының ... ... және ... ... жағынан бағалаудың маңызы айрықша.Бұл ... ... ... ғана ... назар аудару қажет.Сонымен бірге сарапшы
сүйелген бастапқы теориялық қағидалардың оны қолдану әдісінің дұрыстығын,
жүргізілген ... ... ... істі ... ... және
сараптамашының зерттеу нәтижелерімен тұжырымдаудың негізділігі тексеріледі.
Сараптаманың тұжырымдары айқындығыменмен сәйкес істегі ... ... ... бағалауы керек.Егер сарапшының
тұжырымдары айқын болмай, қайсі бір күдік келтірсе ... ... ... ... ... ... тұжырымдарын толықтыруын талап етуге
құқылы./егер қосымша зерттеу жұмыстарын жүргізуді талап етсе/.Сарапшының
қортындысын тексерген кезде тек оның ... ғана ... ... ... ... мазмұнына да назар аудару ... ... ... ... өзінде қайсібір ішкі қарама-қайшылықтың жоқтығын
тексеру үшін де керек.Қорытынды мен басқа айғақтардың арасындағы ... ... ... ... ... ... ... деректерге
сүйене отырып мұның сарапшының ... ... ... ... ... анықтау қажет. Сонымен қортындыда сарапшы зерттеу
кезінде ... ... ... ... ... –ақ іс үшін ... бар және сарапшының өз бастамашылығы
юойынша анықталған мән-жайлар көрсетіледі. Сарапшының ауызша түсініктемесі
ол бұрын ... ... ... ... ғана ... ... Сарапшының қортындысы қылмыстық істі ... ... ... болып табылмайды, оның қортындысымен келіспеушілігі дәлелді болуы
тиіс. ... ... ... бір түрі ... ... алдын-
ала бекінткен күші жоқ және басқа дәлелдемелердің алдында үстем емес және
тергеушінің, соттың істегі ... мән ... ... толық қарастыруына
негізделген ішкі сенім бағалануы керек.
Сарапшы қорытындысын бағалау оның анализін, іс бойынша ... ... ... ... қорытынды да мазмұндалған тұжырымдардың
дұрыстығы мен зерттеу обьектілерінің шындығын ... ... ... ... кезінде тергеуші мыналарды анықтауы керек:
← Сараптама жолдаған ... мен ... ... Сараптама жүргізгенде сарапшының қолданған тәсілдерінің
ғылыми негізділігін;
← сарапшының өткізген зерттеулерінің ... ... ... ... ... тапсырмаға сәйкестігін;
Сараптама тағайындауымен және жүргізуімен байланысты, тергеушінің
барлық қызметінің ақырғы ... тек қана ... ... ... ғана емес, сонымен қатар оны дәлелдеу барысында да қолдану ... ... ... бұл оның ... бар деректерге іс
бойынша тексерілуге жататын мән-жайларды дәлелдеу кезінде сүйелуі айтамыз.
Сараптамада бар дәлелді деректерді дұрыс және толық қолдану ... ... ... тергеудің сапасын арттырады және сотта істің ... тиек ... ... қорытнды беру мүмкін еместігі туралы
хабарламамен және одан ... алу ... ... ... және куә ... алады дедік. Сарапшының қорытындысы немесе оның
қорытынды беру ... емес ... ... ... ... ... алу хаттамасы алдын ала тергеу аяқталғанға жәбірленушіге,
сондай-ақ куәға көрсетіледі, олар өз түсініктемелерін беруге және сараптама
қорытындылары бойынша ... ... ... ... ... немесе оны өтініш білдірген адамнан қолхат алып хабарлайды.
Сезіктіні, айыптаушыны, ... және ... ... және одан ... ... ... таныстыру туралы қаулы
тапысрылады, онда ... ... ... ... ... Сонымен бірге, сарапшының қорытындысы мен іске қатысты басқа
деректердің ... ... ... әлі сарапшы тұжырымның
жартыкештігін куәландыра алмайтығын ... жөн. ... ... ... ... ... олар нақ осылайша оқиға болған жерді
қарауда жіберілген кемшіліктерді, оның ... ... ... ... келтірген сәттерді жаңадан тексеруді
талап етеді. Егер ... ... ... ... ... атқара алмаса,
мысалы, жеке нақты белгілерін анықтаудың орнына, сарапшы ... ... ... ... ғана ... ... онда
мұндай қорытындының сипаты туралы шешім ... ... ... ... шығару керек пе, жоқ па, әлде оны ... ... ... пе, немесе бұл тұжырымды, жанама ... ... ... пе, сарапшының өкілеттігінің жеткіліксіздігін немесе бұл
мәселелені ғылыми ақиқат тұрғысынан шешудің мүмкін еместігін анықтау қажет.
Сарапшының ... ... ол ... ... ... түсіндіру
бөлігінде ғана дәлел болып табылады. Сарапшы қорытындысын бағалау, оның
анализін іс ... ... ... дәлелдемелермен салыстыра отырып
қорытындыда мазмұндалған тұжырымдардың дұрыстығы мен зерттеу обьектілерінің
шындылығын ... ... ... ... ... кезінде
тергеуші мыналарды анықтауы керек. Сараптамаға жолдаған материалдар мен
обьектілердің жеткіліктілігін, сараптаманы жүргізгенде сарапшының ... ... ... ... ... ... ... берген жауаптыларының сараптық тапсырмаға
сәйкестігін, сарапшының ... ... оынң ... бар деректерге
іс бойынша тексерілуге жататын мән-жайларды дәлелдеу ... ... бар ... ... ... және толық қолдану заңдылықты
сақтаудың кепілі болады, тергеудің сапасын арттырады және сотта ... ... тиек ... ... мына ... қолданылады:
- іс бойынша белгілі дәлелдерді дәлелдеу үшін;
- тергеуді жоспарлау кезінде;
- құрылған соттың немесе тергеу жобаларын ... ... ... ... ... негіздеу үшін;
- тергеу әрекеттерін жүргізудің мақсаты мен әдісін анықтау үшін;
- жеке тергеу әрекеттерін жүрігізу кезінде;
- айыпкер ретінде тарту тұжырымдарды ... ... ... ... ... ... қысқарту туралы қаулыда;
- үкімді негіздеу үшін;
- қылмыс жасауға ықпал ететін себептер мен ... ... ... ... айта ... ... ... криминалистиканың
тактикалық зерттеулерде дәстүрлі емес бағыттың мазмұны ... емес ... ... жаңа ... ... және ол ... жоқ ... те болады.Өйткені олар өз дамуын хх ғасырдың 2-ші
жартыснда ғана тапты.Сараптамалық зерттеу ... ... үшін ... мен ... ... ... ... екі түрлерін ғана қолданып қоймай,сонымен ... ... ... ... ... құрамын
және тағы басқа зерттеуге мүмкүндік туғызатын кешенді сараптама ... ... ... классификациялық, сәйкестен
дірушілік сұрақтарына жауап беру үшін ... ... ... ... ... қасиеттерін күрделі түрде зерттеп ... орай ... ... сараптама мекемелерін құрал-
жабдықтар дың жаңа ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге тап қазіргі уақытта
қаржының жеткіліксіздігі ... ... бірі ... ... одан әрі ... ... ... жағы
кедергі болады.
Тәжербие көрсетіп отырғандай сот-тергеу және криминалистік сараптамада
кейбір қылмыстық істерді( кісі өлтіру,зарлау,ұрлау,және т.б) яғни аса ... ... және ... ... ... ... ... істерді тергеуде шындықты айқындауда арнайы таным әр ... ... ... сайын оны ашу үшін арнайы танымның
рөлі де ... ... ... ... аспкетілерді
жинау,қолдану,ақпараттарды зерттеу,шындыққа жету үшін ғылым мен ... ... ... ... арқылы жүзеге асады.
Заттарды криминалистік сараптаудың негізгі міндеттері болып ғылыми
негіздерге сүйене ... ... ... ... ... ... технологиясын (қандай жасау,өнеркәсіптік және тағы
басқа жолмен ) анықтау ... іс ... ... ... ... сот ... ,сот дәрігерлік
(фармацевтік,тактикалық) зерттеу әдістерімен жүргізіледі.
Сот ісін жүргізудегі ... ... ... ... ... ұғымды
дұрыс және біржақты айқындауға көмектеседі.
Сот сараптамасының қажеттігі қазіргі ... ... ... ... ... өмірдің талабы болып отыр.Міне осыған қарай
арнайы білімдері бар мамандардан ... оның ... ... ... ... көбеюіне байланысты,сараптама түрлерінің бір
маманның әр түрлі сараптамаға көмегі тие бермейтінін өмірдің өзі ... ... оның ... ... ... ... ... жұмыстарының пәрменділігі және нәтижелігі қылмысты ашуға,оны
дәлелдеуге ... ... ... ... ... кең түрде пайдаланумен тікелей байланысты.
Қай саладағы арнаулы білімді қолдану тиістілігін ... ... ... ... ... ... сот ... прокурор
шешетін білеміз.Сараптаманың жалпыға ортақ және арнайы білім деген
ұғымдардың ... ... ... ... жөн ... орай ... бұл мәселе барысында бір тұжырымға алмай отыр.
Кейбір ғылымдар жалпыға ортақ білім мен ... ... ... ... сипатта болады,ол ерекшелікті нақты жағдайға
байланысты ... ғана ... деп ... ... ... ... білімді жалпы тұрмыстық білім мен
жалпыға ортақ білімді өзара салыстыру арқылы ғана ... ... ... де ... ... мен ... белгілі бір саласында мәселе шешуге қолайлы
жағыдай жасайтындай арнаулы кәсіби дағдысы нәтежесінде қалыптасқан ... ғана ... көз ... ... ... ... ететін мәселелерді шешу заңгердің өкілеттігіне
жатпайды.Тек жоғарғы білімге қоса арнаулы ... ... ... зерттеу өткізу әдісін меңгерген заңгер ғана ... ... ... ... синтездеу мен бағалау кезеңінде сараптаманың
жұмысы эксперттік тұжырымдар ... ... ... ... олардың жалпы және ерекше заңды байланыс
табиғатынан бар ... және ... ... ... ... ... да ... айрықша.
Қазіргі таңда эксперттік зерттеуде бүгінгі заманға ... және ... ... машиналары кең қолдана бастады.
Криминалистік тактика мен қылмыстың іс жүргізудің арасында үзіліссіз
тығыз байланыс ... ... ... болатынбыз.Барлық тергеу әрекеттері
криминалистикалық тактиканың да қылмыстық іс ... де заты ... біз ... ... ... ... ... тәсілдері арқылы көрсете алғанда ғана процесуалдық сипат
алады.Ал заңда пайда ... жаңа ... ... ... тактикалық
тәсілдерді дайындауды талап етеді. ... ... ... ... ... айқын болмаған ретте,тап сол зерттеу объектілеріне қатысты
жаңа сұрақтар туындаса немесе ... ... ... ... ... ... ... айқын еместігін сарапшыдан жауап алу жолмен
жою мүмкіндігі ... ... ... сот тағайындауы мүмкүн болатынын
үшінші тараудан білеміз.
Сараптамалық зерттеудің қалыптасқан зерттеудің ... ... ... оны ... ... ... мен тәсілдері
бар,сабақтастырыла жүргізілетін бірқатар ... ... ... ... зерттеуді дайындау объектілерді
бөлшектеп жеке-жеке зерттеу,салыстырып ... ... ... мен ... кезеңдерге бөлуге болады.
Тактикалық әдістердің,олардың комбинациясының қолданылуы ... ... ... ... ... ... деген
криминалистикалық санаттың ұғымына тоқталдық.
Сарапшының қорытындысы толық немесе жеткілікті түрде айқын болмаған
ретте тап сол зерттеу объектілеріне қатысты жаңа ... ... ... ... ... ... толық немесе жеткілікті түрде
айқын еместігін сарапшыдан жауап алу жолымен жою мүмкүн ... ... сот ... мүмкүн болатыны айқын.Бұл істің түпкілікті
ақиқатына көз жетуіне көмектеседі.
Құқық қорғау органдарының ... ... ... ... осы ... ... қарсы күрес жұмыстарының
іскерлігін және нәтижелігінарттырады.
Сот сараптамасының қорытындысы ең бір объективті дәлелдемелер қатарына
жатады.Қылмыскерге тағайындалған ... ... ... ... ... да ... қылмыстық іспен танысқанда айыпкер сот ... қоса оқуы ... ... ... ел ... халықаралық қауымдастықтың
мүшесі болғандықтан басқа шет елдермен, оның ішінде бұрынғы Кеңес одағынан
бөлініп ... ... ... ... ... ... де
бірігіп қылмыстылық пен күресу мақсатында өзара байланысып әрекеттенуі үшін
жаңа жағдайлар ойластырылған.
Қылмыстың іс жүргізуі заңына ... ... ... ... ... ... ... жеткізіліп отырса, онда жедел – іздестіру
қызметтерінің ... ... ... ... еді. Егер де ұқсастыру зерттеуі
сот сарапшыларымен жүргізілсе, онда іздеудегі жүрген қылмыскер мен ... ... ... бар екенідігі анықталар еді.
Құқық қорғау органдарының міндеттері: қылмыстарды тез және толық ... ... ... ... ... ... әділ сот ... және
қылмыстық заңды дұрыс қолдану, құқықты құрметтеу сөз қарасын ... ... ... іске асыру криминалистиканың міндеті. Криминалистика
қаншалықты толық және жаңа өмірге сәйкес құқық қорғау органдары және ... жаңа ... ... ... тиімді үлгілермен
қамтамасыз ете алса, тек сонда ғана ... тез ... ... ... ... ұмтылғандарға тосқауыл қоюға болады.
Сөз соңына келетін болсақ, арнайы білімдері бар ... ... оның ... ... табу туралы, сұраныс көбеюіне байланысты,
бір маманның әр ... ... ... көмегі тие бермейтінін өмірдің өзі
дәлелдеп отыр. Сот ... ... ... ... ... ... ... кеңеюінде де өмірдің талабы. Сараптау
ұйымдарының қызметтік анықтау, тергеу, сот, ... ... ... ... ... жүгінсек, бірде-бір қылмыстық ... ... ... ... ... ... іске ... сот сараптамасының міндеті. Сот сараптама
сы қаншалықты толық және жаңа өмірге сәйкес, құқық қорғау ... мен ... жаңа ... мен тәжірибелердің қорытындысын тиімді үлгілермен
қамтамасыз ете алса, тек ... ғана ... тез ... ... ... ... ... тосқауыл бола алады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Нормативтік – құқықтық актілер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995ж. ... ... ... ... іс ... ... Закон РК "О судебной экспертизе" Алматы. 12.11.97.
4. Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне сот сараптамысн
жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар ... ЕҚ. №252 – 253, ... ... ... ... Т.В., ... Р.С., ... Ю.Г., Россинская Е.Р.
"Криминалистика" (оқулық). Москва, 1997.
2. Аубакиров А.Ф., Гинзбург А.Я., ... Ю.Д. ... ... ... ... (оқу ... ... 1991.
3. Аубакиров А.Ф. ... ... в ... ... Учебное пособие. Алматы, 2000.
4. Аубакиров А.В., Бычкова С.Ф. и др. "Криминалистическая экспертиза
документов". Учебно-методическое ... ... ... А., ... ... С.Ф. ... ... и производства судебной
экпертизы". Алматы, 1999.
6. Богодухова Е.А., Мозговых Г.А. "Назначение и ... ... ... ... ... Пособие. Алматы, 1998.
7. Белкин Р.С. "Курс криминалистики" 1том. Москва 1997.
8. Бутрименко Г.Г. и др. ... ... ... ... ... 1984.
9. Гинзбург А.Я., Поврезнюк Г.И., Калинин А.В. "Справочник следователя".
Алматы, 1998.
10. Гинзбург А.Я., Белкин А.Р. ... ... ... ... П.Я. "Судебная бухгалтерия". Учеб. Пособие. Алматы, 1999.
12. Исаев А.А. "Тросологическая экпертиза ... ... ... ... ... ... Исаев А.А. "Применение специальных познаний для ... ... ... ... С.Д. ... баллистика"., Москва 1956.
15. Крылов И.Ф. "Судебная экспертиза в ... ... ... ... А.С. и др. "Теоретические и методологические основы судебно-
баллистической экспертизы". Метод. Пособие для экспертов. Вып. 3 и ... ... ... Г.А. ... ... преступления".
Алматы., 2002.
18. Поврезнюк Г.И. "Судебная экспертиза"(подготовка и назначение в
уголовном и ... ... ... ... ... Г.И., Поврезнюк Л.Л., Диьльбарханова Ж.Р. "Медико –
криминалистический справочник". Алматы., 1969.
20. Россинская Е.Р. ... ... в ... ... ... процессе". Москва., 1996.
21. Сонис М.А., Пчелинцев А.М. "Методические рекомендации по судебно –
баллистической экспертизе" Москва 1979.
22. Тілеубергенов Е.М. ... (оқу ... ... ... Тілеубергенов Е.М. "Криминалистикалық ... ... ... ... ... Ю. "Век ... ... об истории разоблачений.
Ростов – на – ... ... ... К.Н. ... ... ... ... в
схемах). Алматы, 1998.
26. Шляхов А.П. ... и ... ... ... ... 1972.
27. Яблоков Н.П. "Криминалистика" Москва 1995.
28. "Криминалистическая энциклопедия" под ред. Белкина Р.С. Алматы, 1995.
29. "Криминалистика социалистических стран" под ред. ... В.Я. ... ... ... ... для ... ... работников МООП) Алматы, 1969.
31. "Криминалистика" учебник под ред. А.Г.Филиппова. ... ... ... и ... ... ... ... для
следователей, судей и экспертов) Москва 1988.
33. "Общие положения технико – ... ... ... ... 1987.
34. "Дактилоскопическая экспертиза". Современное состояние и перспективы
развития. Красноярск. 1990.
35. "Назначение и организация ... ... ... ... ... ... ... Москва 1984.
36. "Криминалистика" Учебн.пособие в схемах. Под ред. ... ... Заң және ... 5,98. ҚР Бас Пркуратурасының қоғамдық – саяси, ғылыми
– құқықтық журналы.
38. Заң және заман. 1,98. ҚР Бас ... ...... ғылыми
– құқықтық журналы.
39. Фемида 3' 96 научно-популярный юридический журнал.
40. Фемида 1' 96 ... ... ... Заң. ... ... ...... журнал. 12.2001.
42. Юридический мир. Июнь 1998. Ежемесячный общеправовой журнал.
43. Юрист. №3. Март 2003г. ... ... ... мир. Февраль 1998. Ежемесячный общеправовой журнал.
45. Юрист. №1. Январь 2004. ... ... ... о ... обороне в советском уголовном праве. М, 1961. с.
62-64
[2] Наумов. А.В. Криминологические и уголовно-правовые идей борьбы ... М.1996. С. ... ҚР ... ... ... ҚР ... ... 1999.85-57б

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы индустриялық инновациялық стратегияны жүзеге асырудың сараптамалық мәселелері60 бет
Заң психологиясы жайлы түсінік3 бет
Меркантелизм кезеңдерінің ерекшеліктері туралы мәлімет3 бет
Патернализм басқару стилі ретінде6 бет
Ірі қара малдарының эймериозды- мониезиозды инвазиясы, емі, алдын-алуы.35 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
«Экологиялық сараптама түрлері »19 бет
Абайдың ақын шәкірттері М.О.Әуезов зерттеулерінде10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь