Бастауыш сыныптың қазақ тілі сабақтарында оқытудың көрнекілік принциптерін жүзеге асыру жолдарының тәжірибесі

Жоспары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
I.тарау. Бастауыш мектеп оқу жұмысындағы көрнекілік принципінің талаптарын жүзеге асырудың дидактикалық негіздері
1.1. Педагогика тарихында оқыту принципінің зерттелуі жайлы ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Бастауыш мектептің оқыту процесінде көрнекілік принципін тиімді қолданудың шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
II.тарау. Бастауыш сыныптың қазақ тілі сабақтарында оқытудың көрнекілік принциптерін жүзеге асыру жолдарының тәжірибесі
2.1. Қазақ тілін оқытудағы көрнекілік түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
2.2. Қазақ тілі сабақтарында оқытудың көрнекілік принципін жүзеге асыру жолдарының тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...45
        
        Жоспары
Кіріспе
............................................................................
.......................................3
I-тарау. Бастауыш мектеп оқу жұмысындағы көрнекілік принципінің талаптарын
жүзеге асырудың дидактикалық негіздері
1.1. ... ... ... ... ... ... ... оқыту процесінде көрнекілік принципін тиімді
қолданудың
шарттары....................................................................
.......................13
II-тарау. Бастауыш сыныптың қазақ тілі сабақтарында ... ... ... асыру жолдарының тәжірибесі
2.1. ... ... ... ... ... тілі сабақтарында оқытудың көрнекілік принципін ... ... ... ... қоғамдағы нарықтық қатынастарды ... ... ... елу ... қатарына қосылу, үдемелі ақпараттар
ағыны, ... ... ... өту ... заманда өмір сүріп отырған
адамның өз білімін ... ... ... тұруына икемділігін
тәрбиелеп отыруына көзін жеткізіп отыр. Осы күні мектепте әлеуметті жағынан
белсенді, еркін ойлай ... өз ... жаңа ... ... ... ... тәрбиелеуге талап қойылуда. Осыған ... ... ... ... ... ... ... оқуға деген
қызығушылығын, танымдық әрекет ... ... үшін ... ... ... жаңа бағдарламамен оқыту қажет.
Қазақстан Республикасы жалпы орта білім ... ... ... ... «Бастауыш мектепте қазақ тілін оқыту ... ... ... ... ... ... таныстыру, өз ойын,
пікірін еркін жеткізе алатын жеке ... ... - деп атап ... ... ... танымдық-шығармашылық белсенділігін, логикалық
және абстрактылы ойлауын дамыту мақсаттарында сабақта ... ... оның ... ... сай ... жаңаруымен баса назар
аудартады.
Зерттеу нысаны. Бастауыш сыныптың қазақ тілі сабақтарында көрнекі
құралдарды қолдану ... ... ... үрдісі.
Зерттеу пәні. Бастауыш сыныптың ... тілі ... ... ... ... мақсаты. Бастауыш ... ... ... ... құралдарды қолдану әдістемесін ұсыну.
Зерттеу міндеттері.
1. Психология, педагогика, әдістеме саласындағы әдебиеттерді талдау.
2. Бастауыш сыныптағы оқыту үрдісінде көрнекіліктің ... ... ... ұғымын ғылыми негіздеу, оның сабақтағы рөлін анықтау.
4. Бастауыш сыныптың қазақ тілі сабақтарында қолданылатын ... ... ... беру.
5. Қазақ тілі сабақтарында оқытудың көрнекілік принципін жүзеге
асыру ... ... ... болжамы. Бастауыш сыныптың қазақ тілі сабақтарында көрнекі
құралдарды қолдану ... ... ... ... ... артады:
сабақта көрнекі құралдар жүйелі қолданылып, оқушылардың жас ерекшелігіне,
материал мазмұнына сәйкес іріктелініп алынса, олардың байқампаздығы, ... ... ... ... ... ... талабына сай көрнекі
құралдар (аудио, визуальдық, компьютерлік және электрондық оқу құралы т.б.)
оқушылардың өзіндік әрекеттері мен шығармашылық ... ... ... ... қабілетін жетілдіруге мүмкіндік ашады.
Зерттеудің жетекші идеясы. Бастауыш сыныпта қазақ тілін оқыту үрдісінде
интерактивті әдіспен оқыту оқушылардың ... ... ... ... ... электронды түрге айналдырып,
көрнекті түрде өткізуге мүмкіндік береді. Сабақтың ... ... ... ... оң әсер етеді.
Зерттеу әдістері:
– Зерттеу ... ... ... ... ... ... ғылыми әдебиеттерге, мемлекеттік құжаттарға,
оқулықтарға теориялық талдау жасау әдісі; ... ... ... негізгі ұғымдар, көрнекілік ұғымының мәні, мазмұны, түрлері,
оқыту әдістері мен талаптары ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-педагогикалық әдіс (озат мұғалім тәжірибесін зерттеу);
эксперимент әдісі (анықтау, оқыту, бақылау); ... ... ... жіктеу).
Зерттеу жұмысы кіріспеден, екі ... ... ... ... ... ... Жалпы көлемі – 46 бет.
Кіріспе
Ең алғашқы әлем туралы түсінікті адамдар сезіну арқылы алды. ... ... ... ... ретінде қабылдайды. Қабылдаудың сезінуден
айырмашылығы – ... ... ... ... қабылдайды, бұл өзін
қоршаған ... мен ... және ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Адамның қоршаған ортаны сезімдік тануына сезіну, қабылдау, елестету,
есте сақтау жатады. Ал, ... мен ... - ... ... ... немесе
ойлау тәсілі. Өйткені сөйлеу мен ойлау арқылы сезімі мен қабылдауы ... ... ... ... таниды.
Елестету барлық уақытта бейне түрінде болады, ал есте ... ... ... қатар, логикалық (ойды есте сақтау), эмоциялық (сезінуді
есте сақтау) болып екіге ... Адам ... ... ... ... беретіндей әлемді өзбетінше түрлендіре алады. Сондай-ақ
алдағы болатын жағдайларды елестете алады.
Елестету адам өмірінде ... ... ... ... ... алу және оларды қажетті жағдайларда қолдана алу осы міндеттердің
бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... Үшінші міндет адамның жағдайы мен оның ... ... ... ... байланысты болады. Төртіншісі – адам
өзінің ішкі жоспарын жасап, ойша ... ... ... ... көру қабілеттерінің ерекшеліктерін ескеріп, дамытатын-
көрнекілік.
Көрнекілік - оқытуда заттар мен құбылыстардың өзіне тән ... сыр- ... ... ... ... көзбен көріп, қолмен ұстап,
құлақпен естіп қабылдауға баулитын дидактикалық ... ... ... ... мен ... ... сергек қарап,
сабақ барысында шебер пайдалана білуді талап етеді. ... ... ұлы ... Ы.Алтынсарин де зор көңіл бөлген.
«Қазақ жастары ғылым, өнерді кітап сөзі деп қарамай, ... ... ... ... ... деген.
Жас бала не нәрсені де болса білуге құмар, қызыққыш, қолмен ұстап,
көзбен көргенді жақсы ... ... ... ... ... ... байланысты.
Бастауыш сыныптарда оқу үрдісінде көрнекілік құралдарын тиімді
пайдалану ... ... ... құштарлығын арттырып, ынталандырады,
танымды қабілетін оятады.
Себебі бастауыш сынып оқушылары қызыққыш еліктегіш келеді, және олардың
танымдық қабілеттері өте жоғары.
Көрнекілік ... ... ... ... ... ... ... Көрнекілік әдістері арқылы оқушылаға жаңа ұғым ... ... ... ... ... де ... және ол оқушылардың
эмоциялық көңіл-күйіне әсер ... ... ... ... мен ... салыстыра білуге, айырмашылығы мен ұқсастықтарын көре ... ... ... ... принципінің зерттелуі жайлы
Оқу теориясының негізгі құрылым бірліктері – бұл ... ... ... мен заңдылықтар. Заңдар мен заңдылықтар құбылыстар,
процестер мен ... ... ... жалпы, объектив, тұрақты жəне
қайталанып ... ... мен ... мəнін ашады.
Дидактикалық процестің негізін ... аса ... жəне ... мен заңдар оқу принциптері немесе дидактикалық ... ... Бұл ... ... оқу ... қатысы бар көптеген
заңдылықтардың мəн-мағынасы ашылады, мұғалімдер мен оқушылардың қызметтері
реттеледі, барлық оқу ... ... жəне ... ... ... ... жалпы мəнін сақтайды. Принциптер дидактикалық процестің біртұтас
концепциясын құрай отырып, табиғи бірлікте ... ... ... оқу ... ... Я.А. ... ... Ғұлама-педагог
пікірінше, оқудың негізі – табиғи сəйкестік принципі, ал ... ... осы ... сəйкестікке сай бірізді іске асырылып барады.
А.Дистервег бұл ... жаңа ... ... ... ережелермен
толықтырды. Бұл ережелер 1) оқу мазмұнына; 2) оқытушыларға; 3) ... ... ... ... ... ... келесі шарттарды белгілеп
берді: уақытқа сай ... ... ... ... ... анықтығы, оқушылардың дербестік əрекеті, жүктемелердің аса ауыр
не өте жеңіл болмауы, дұрыстық.
Дидактика – оқыту мен білім беру теориясы. ... ... мен ... мен ... ... құралына айналдыра отырып оқу мен тәрбиелеуді
біріктіріп, оқытушының ... ... ... мазмұнды іс-шараларды 
анықтайтын бірден-бір озық тағылым.
Оқулықтарда дидактиканы оқыту мен білім берудің теориялық негізі
қабылдайды. ... ... тек қана ... талдаулармен қана
шектеп қарауға болмайды. Себебі, дидактиканың функциясына ... ... ... және оларға сәйкес теориялық және ... ... ... ... де енуі ... ... оқыту мен білім берудің негізгі құралы ретінде анықталып,
оқу мен қалай оқытуды үйретудің негізгі ... ... ... ... оқыту мазмұнындағы  ілімді оқушының игеруіне жол ашуы негізінде
қарастыруын көздейді.
     Мектептің тағылымдық, дағдылық, ... іс - ... ... принциптердің ішіндегі – ғылыми, көрнекілік,
саналық, ... жеке ... оның ... және ... ... ... бес түрі өмір талқысынан өтіп, бұлтартпас айғағы ретінде
қоғамдағы білім саласының айқын кепілділігіне ие болады.
 Қоғам мен ... ... ... мен ... беру ... да ... ... отыр. Соған сәйкес дидактика принциптері өзгеріске ... ... ... ... кезде оқу процессін ұйымдастыруда, оқытк
әдістерін таңдауда мектептердің оқу – тәрбие жұмысының ұзақ ... ... ... жалпы әдістемелік қағидаларды немесе дидактика
принциптерін ... ... туып ... Мұнда оқыту мен тәрбие беру
процестерінің заңдылықтарын және ... ... ... ой ... ... дамуын ескере отырып, төмендегідей принциптерді ұсынуға
болады.
1. Ғылымилық принципі.
Оқу ... ... осы ... ... жағдайымен
толықтырып, әрбір пәннің ... ... ... ... Көрнекілік принципі
Оқушының материалды сезімдік қабылдауы болып ... ... ... алған білімінің жүйелілігі болып табылады.
4. Пайымдылық принципі.
Оқушының алған тұрғысынан ойлануына, білімді өз қажетіне жаратуына, 
білімді сапалы меңгеруіне ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
6. Оқушының жеке ерекшеліктеріне байланысты тәрбиелеу принципі.
Оқушының бағдарлылығын,  іскерлігін, қызығушылығын арттыру болып
табылады.
7. Ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... үшін білім және тәрбиені
негізге алады.
8.   Ұжымдық принцип.
Оқытумен тәрбиенің ұжымдық ... ... ... ... принципі.
Оқыту мен білім берудің, сонымен бірге тәрбиелеудің әрбір ортаға,
ұлтқа, қоғамға, ... ... ... үрдістерге, салт-
дәстүрге мәдени бейімделуді, дамуды қалыптастырады.
10. Табиғатқа бой ... ... ... ... ... ой – ... ... сүюге
тәрбиелеу болып табылады.
11. Салауаттану принципі.
Оқушының жек басының тазалығы, өзін - өзі ... жас ... ... табиғи ерекшеліктері, денсаулық, физиологиялық, психикалық
дамуы, валеологиялық білім алуға ... ... мен ... ... ... мен ... ... бірге жүреді, оқыта отырып тәрбиелеу.
13. Құқықтық принцип.
Оқушының дами отырып өзінің жеке басының құқықтарын жете біліп, ... ... ... ... ... елінің Атазаңына құрметі
мен сүйіспеншілігін туғызады.
14. Байланыс принципі.
Теория мен практиканы өзара ... ... ... ... ... ... сияқты сыныптан тыс жұмыстар мен іс- шараларды
жүзеге асыру.
15. Өнерпаздық ... жан – ... ... ... ... ... ... нұсқау-көрсетпе (норматив) қызметтерін атқарады. Олар
мұғалімге кейбір жағдайларда қандай əрекетке келуі жөнінде тек ... ... ... ... жалпы заңдылықтар ретінде бұл ... ... ... ... қалаумен бірге олардың толық
орындалуын талап етеді. Принциптерді білу жəне оларды оқу-тəрбие процесінде
толықтай іске ... ... ... ... құрайды жəне ол
педагогикалық біліктілікті анықтауда алдымен ... ... ... ... жүйесі арқылы іске
асырылады. ... – бұл ... ... ... ... ... жеткізу тəсілінің суреттемесі (описание). Көбіне оқу ережесі
деп қандай да принципті қолданудың жеке ... ашып ... ... ... ... ... ... заңдары мен педагогиканың арнайы
заңдары орындалуы шарт.
Диалектиканың ... ... ... ... ... мен ... заңы, сандық жинақтың сапалық өзгерістерге келу заңы,
жоқты жоққа шығару заңы.
Оқу процесінде қарама-қарсылықтар бірлігі мен тай-таласы заңы ... ... туу ... – жаңа əлеуметтік жағдайлар,
тұлға мүмкіндіктерінің өзгеруі, ... беру ... ... ... оқу процесіне болған дəстүрлі, бекіген ұғымдар жəне көзқарастармен
сəйкессіздікке ұшырауы. Бұл өз кезегінде оқу ... мен ... ... сай ауыстыруды талап етеді.
Сандық жинақтық сапалық өзгеріске түсу заңы да оқу процесінде көрініс
береді. ... ... ... сипаты (нанымдары, сеп-түрткілері,
ұстанымдары, қажеттері, құндылықты бағыттары, даралықты іс-əрекет ... мен ... ... ... ... ... ... сапаға ауысуы жоқты жоққа шығару заңы тетіктеріне ... ... жəне ... жаңа ... ... ... кездердегі
жинақтаған тəжірибесі негізінде қаланады. Соңғы өмір кезеңдерінде пайда
болған ... ... ... ... шығарады. Жоққа шығару
тетігі оқу дағдыларының қалыптасу процесінде көрінеді, яғни ... көп ... ... ... ... ... ... оқу)
айналады.
Диалектиканың жалпы заңдылықтарымен бір қатар оқу барысында арнайы
педагогикалық заңдар да ... ... ... мұндай заңдардың
бірқаншасын ашып, педагогикалық тəжірибеге ұсынған. Өз заманында ғұлама
педагог ... ... ... ... елес ... ... ... анық түсініктерге өту.
Неміс педагогі Э. Мейман бірнеше ерекше заңдарды негіздеп, ұсынды:
- жеке адамның дамуы əуел ... ... оның ... ... ... ... ең ... бала тіршілігі мен оның қарапайым қажеттерін
қанағаттандыруға ... ... ... ... жан жəне тəн ... ... деңгейде өтеді.
Теоретиктер мен практиктер ашып, бүгінгі педагогикаға енгізген
заңдылықтар саны ұланғайыр (мысалы, И.П.Подласый өз ... ... ... ... ... ... реттестіріп, жинақтауға орай, оларды жалпы
жəне жеке (нақты) заңдылықтар деп бөлу қабылданған.
Жалпы заңдылықтар қалаған білім беру процесіне тəн болып, оқудың бүкіл
жүйесін ... ... ... аса көп ... оқу мақсаттары. Оқу мақсаты қоғам дамуының деңгейі мен қарқынына, оның
қажеттері мен мүмкіндіктеріне, педагогика ғылымы мен ... ... мен ... байланысты;
- оқу мазмұны. Оқу мазмұны қоғамдық қажеттер мен оқу мақсаттарына, ғылыми-
техникалық жəне əлеуметтік процестің ... ... ... оқу ... мен ... даму ... оқу
мекемелерінің материалды- техникалық жəне экономикалық жағдайларына тəуелді
келеді;
- оқу сапасы. Оқу ... ... ... оқу ... оқу материалының сипаты мен ... ...... ... , ... ... болған
қабілетіне, оқу уақытына байланысты;
- оқу əдістері. Дидактикалық ... ... ... білу ... ептілігіне, оқу-мақсаттарына, мазмұнына, оқушылардың жеке деңгейі
мен оқуды меңгеру ... ... ... ... ... тəуелді;
- оқуды басқару. Оқудың нəтижелі болуы оқу ... кері ... ... ... ... ... ... орайласады;
- оқуға ынталандыру. Оқу нəтижесі шəкірттің білім игеруге деген іштей
ынта-ықыласы мен оқу ... ... тəн ... ... оқу ... ... ... сыртқы жағдайлар (қоғамдық,
экономикалық, педагогикалық).
Жеке ... ... оқу ... кейбір тараптарына орай іске
қосылады. Оқу процесінің жеке ... ... ... тек ... тəн (оқу ... қолданылған оқу əдістері мен
құрал-жабдықтарына, оқытушының кəсіби шеберлігіне жəне т.б. байланысты);
- таным ... ... сай (оқу ... ... ... ... жəне ... қажетсінуіне, т.б. тəуелді);
- психологиялық (оқу нəтижесі ... ... ... ... мен тұрақтануына, ой-ақыл ... жəне ... ... ... ... дамуы төңірегіндегі басқа адамдармен тікелей
не ... ... ... ... ... дəрежесіне,
мұғалімнің оқушымен қатынас жасау стиліне жəне т.б. тəуелді);
- ұйымдастырушылық (оқу ... ... оның ... сол ... ... ... ... ынтаны, қажеттікті
тəрбиелеуге бағытталуына, таным қызығушылығын қалыптастыруына, қанағаттану
лəззатына бөлеп, танымдық белсенділікті ... жəне т.б. ... ... ... көріністері принциптерде жəне оларға орай
қабылданған ережелерде байқалады.
Ережелер мұғалімге қандай да бір жағдайларда ... ... ... ... ... бір талаптарды орындауға бағыттайды. Ал ... ... ... ... ... ... ... сабақ басына
кешігіп, сыныпқа қоңыраудан соң ... ... ... ... ... сай ... ... да ықпалды əрекет жасауы қажет, себебі тəртіп
бұзу ескерусіз қалмауы тиіс. Ал бұл ... ... ... оның жолы
бүтіндей жəне толығымен нақты ... ... ... ... ... ... қатынастарға жəне көптеген басқа ... ... ... ... аса ... болғандары келесі дидактикалық
принциптер: саналылық жəне белсенділік, көрнекілілікпен оқыту, жүйелілік
жəне бірізділік, беріктік, түсініктілік, ... ... ... мен практиканы байланыстыру. Саналылық жəне белсенділік принципі
негізінде ғылым тарапынан анықталған заңдылық тұжырымдары жатыр. Білім ... өз ... ... ... игерілген терең де əрі өз
бетінше ұғынылған білімдерден құралады. Білімдерді саналы ... ... мен ... ... оқу мотивтері, оқушылардың танымдық
белсенділігінің деңгейі мен сипаты, ... ... ... жəне ... ... ... ... қолданған əдістер мен оқу жабдықтары
жəне т.б. Оқушының өзіндік таным белсенділігі оқудың ... ... ... ол оқу материалын терең əрі берік игеруде пəрменді ... ... ... жəне ... ... іске асыру барысында
келесі маңызды оқу ... ... ... ... ... ... мен міндеттерін анық түсіну- саналы оқудың
қажетті ... ... ... көрсету маңызы мен мəнін ... ... бала ... ... ... ... ... оқушы не, неліктен жəне қалай істеу керектігін түсінуі,
сонымен оқу жұмыстарын қарадүрсін орындамай, алдын-ала ... ... ... ... оқу барысында танымдық іс-əрекеттің барша түрлері мен формаларын
пайдалану, талдауды біріктіру ... ... ... салыстыруды
қарама-қарсы қоя, біріктіру, сəйкестікті жиі пайдалану, балалардың жасы
кіші болса, индукция ... жиі ... ... əр ... ... ... ... түсінуі; оларды
қолдануда оқушылардың өтілген білімдері мен тəжірибесіне сүйену, бейнелі
салыстыруларды пайдалану, ... жете ... ... ... сабақта қолданудан аулақ болу;
- балалардың бірін-бірі оқыту мүмкіндіктерін пайдалану, дұрыс шешім
табудың ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... гөрі, қасында бірге отырған жолдасының əңгімелеп
бергені тиімді де, əрі ... ... ... ... ... қолынан
келетін оқу істерін өз міндетіне ... бала ... ... да, ... да ... Есте болсын, бүгінгі белсенді оқушы
қоғамның ертеңгі белсенді мүшесі;
- оқушыларға белгісіз мəліметтерді ... ... ... ... мен ... жатқан білімдердің арасында логикалы
байланыс болмаса, саналы оқу да болмайды.
- Есте болсын, оқудағы басты ... ... ... пəн ... ол ... ... жатқан тұлға. Оқушыны ... ... ... етіп оқыту əрі тəрбиелеу, керісінше, оқушыны сол ... ... ... ... ... ... ... Тұлғаны
қалыптастыратын пəн емес, пəнді оқытумен байланысқан мұғалімнің өз əрекет-
қимылы.
- оқушының бақылайтын деректері мен ... ... ... ... жəне оларды түсіндіруді ... ... ... егер əр ереже тиімді сандағы мысалдармен қамтамасыз ... жəне ... ... ... ... кең ... ... түсінсе, оқу
табысы соғұрлым жоғары болады.
- игеріліп жатқан материалдардағы басты жəне екінші дəрежелі ақпараттарды
табуға жəне ... ... ... ең алдымен өзекті проблемаларды
түсініп, игеретін ... ... ... ... ... ... негізгі мəселе мəнін көлеңкелеп тастамауы.
Көрнекілікпен оқыту принципі. Оның ... ... ... ... ... ... ... сырттай тітіркендіргіштерді
əртүрлі қабылдайды, адамдардың көбі көру органдарының аса ... ие; ... ... ... ... ... ... каналының өткізгіштік қабілеті өте ... ... ... ... бойынша) миға келіп түсетін ақпарат қайта
таңбаланбайды, ол оқушы есінде жеңіл, тез жəне берік бейнеленіп қалады. ... ... ... ... ... ережелерін іске
асырған. Солардың кейбірін еске салайық:
- ... ... ... не жазбаша өрнектелген материалдарға қарағанда,
табиғи күйінде берілген заттар жақсы, жеңіл əрі тез есте қалатынын ескеріп,
оларды оқу процесінде пайдалану.
- есте ... сəби ойы ... ... ... ... ... Осыдан бала санасы жалпы дерексізденген ... ... ... оның ... ... нақты бейнелерді арқау
етеді.
- оқушылар үшін ең ... ... ... ... ... ... ... айтсақ, көз қабылдауына – көретінді, құлақ қабылдауына ... иіс, дəм ... ... ... бір көрнекілікпен шектеліп қалмау: көрнекілік – мақсат емес, оқушының
ойын ... жəне оны ... ... ... жəне ... ... ... болсын: ұғымдар мен
дерексізденген тұжырымдар бала санасына нақты деректер, ... ... ... ... тез əрі жеңіл қабылданады; олардың мəнін
ашуға əрқилы көрнекілік ... ... ... тек сурет ретінде қолданбастан, оны ... өз ... ... алу көзі ... де ... жөн. ... ... ізденіс жəне зерттеу жұмыстарын ұйымдастыруға мүмкіндік
береді;
- көрнекі құралдар сабақта өтіліп жатқан заттар мен құбылыстар жөнінде
өте анық жəне ... ... ... жəрдемін беретінін оқу жəне
тəрбие барысында ... ... ... ... ... себеп- салдарлармен сəйкестендіру;
- көрнекі құралдарды қолдана отырып, алғашқыда балаларды ондағы ... ... ... кейін бастысын жəне екінші дəрежелілерін өз
алдына, содан соң – қайталай тұтастыққа келтіруге үйрету.
- əртүрлі көрнекілікті пайдалану, ... ... ... санын шектен
асырмау, себебі бұл баланың зейін шашыраңқылығын пайда етіп, негізгі мəн-
мағынаны ... ... ... ... ... ... ... белгілі жүйеде, бір
уақытта, тығыз байланысқан ... ... ... ... жүзеге
асып барады, оларды кезекпен немесе ... ... ... өте, ... ... ... Принциптер арасында басты не екінші
дəрежелісі болмайды, əңгіме тек олардан туындайтын ... ... ... ... ... ... мүмкін. Барша принциптер өзара кіріге
ұштасқан, сондықтан бірінің талаптары, екінші бір ... ... ... түсіп жатады. Олардың бəрінің де қызметі - бағыттау,
оқудың сапалы нəтижелеріне жетудің ... ... ... ... мəні ... тəн-дене жəне ақыл-ес мүмкіндіктерін
сақтау жəне дамыта түсу. Сондықтан оқу еңбегінің нəтижесі оған ... ... ... ... бағаланады. Принциптер баланың
табиғи жəне əлеуметтік мүмкіндіктерін, күш салулары мен еңбек ... ... ... егер ... да себептермен ауытқуға түспесе,
олар арасындағы теңдіктің (баланс) сақталғаны.
2. Бастауыш ... ... ... ... ... ... шарттары
Есте сақтау қабілеті адам өмірінде маңызды роль ... Есте ... ... ... және ... әрекеттері мен жіберілген
қателері туралы өзінің ой-пікірін есте сақтай алмаған ... еді. ... есте ... ... ... ... ... еске түсіріп, пайдалана
алады.
Қоршаған ортаны тануда балалардың есте сақтауы мен ... ... ... әсерлеседі:
1) бейне мазмұнымен алмасу: елестету материалын өз жадысынан алады, ал
жады елестету бейнелерін пайдаланады;
2) өзара бір-біріне әсер ету: ... есте ... одан әрі ... ... ... есте сақтау елестету процесін шығармашыл,
әрі өнімді етеді;
3) есте сақтау мен елестету ... да ... ... ... ... ойлаудың негізін құрайды.
Аз уақыт аралығында ақпараттарды есте сақтау қысқа мерзімді деп ... ... ... ... ... ... ... есте сақтау
шапшаң немесе оперативті деп аталады. Белгіленген мерзімге ақпаратты ... ұзақ ... деп ... Оны ... ... мен жігерді күшейте
түседі.
Естігенін есте ... ... ... ... және ... ... сақтау және оларды қайта ... Есте ... бұл ... оқушы оқыған мәтіндерінің мағынасын түсінеді. Қозғалтқыш есте
сақтау барысында ... ... ... ... ... ... дәлдікпен есте сақтайды. Баланың өз басынан кешірген қандай да
бір жағдайды еске ... ... есте ... ... Оған белгілі
материалдарды берік есте сақтау негіз болады.
Баланың есте сақтау процесі оның жас ... ... ... бір ... Алдымен механикалық есте сақтау бірте-бірте толығып, логикалық ... ... Ал, ... есте ... ... өте келе әртүрлі
мнемотехникалық құралдар мен ... есте ... мен ... ... үшін ... ... ... есте сақтауды байланыстыратын
аралық есте сақтауға ұласады. Сондай-ақ жас кездегі еріксіз есте ... жасы ... келе ... есте ... ... ... филогенетикалық даму түсінігін анықтауда П.П.Блонский
үлкен үлес қосты. Ол ересек адамдардағы есте ... ... ... даму ... де ... ... әрі есте ... жетілдірудің
филогенетикалық сатысы деп қарастырды. Бұл айтылған пікірлер қозғалтқыш,
аффектілі, бейнелік, лигикалық есте ... ... де ... есте ... құралдарының қалыптасуында сөз, сөйлеу үлкен орын
алады. Сөйлеу – адамдардың қарым-қатынасының ... ... ... ... ... нақты ажырата білу керек. Тіл – адамдар үшін белгілі бір мағына
беретін дыбыстардың ... ... ... ... жүйесі. Сөйлеу
қатынас құралы болуымен қатар, басқа ... ... және ... өз
мінезін жүйелеу құралы да болады. Сөйлеу функцияларына қарай ... ... ... ауызша сөйлеу болып бірнеше түрге бөлінеді.
Л.С.Выготскийдің айтуы бойынша, баланың ойлауы оның есте ... ... ... ... есте ... мен ... негізінде
дамиды. Адамзаттың қоршаған әлемді тануы ойлау мен сөйлеу болмаса ... ... еді. ... ... ... ... айырмашылығы – адамдар
өздерінің ойлары мен сезімдерін сақтап, ... сөз ... бере ... ... ... адам санасының сөздік-логикалық ойлау түрі болмайды.
Ғылыми білімдердің барлығы дерлік сөз ... ... ... мен ... үшін ... барлық материалды және
рухани құндылықтардың аты бар, олардың ... ... ... пайда
болған. Сондықтан оқушылардың сөйлеу, ... ... ... ... сынып мұғалімдерінің негізгі міндеттерінің бірі.
Танымдық процестер: қабылдау, зейін, елестету, есте сақтау, ойлау,
сөйлеу – ... кез ... ... негізгі құраушылары болып
табылады.
Адам әңгімелесу, ойлау, оқу, ... ету ... ... үшін ... әлемді қабылдауы, өзінің іс-әрекетін белгілі
бір құраушысына немесе сәттеріне ... ... ... не ... ... ... ойланатынын, айтатынын, талдайтынын елестете алуы қажет.
Сондықтан адам ... ... ішкі ... болып табылатын
танымдық процестерсіз ешқандай адам әрекеттері болмайды. Танымдық процестер
әрекеттер ... ... ... ... ... ... ... кірісер алдында ең
алдымен баланың табиғи қабілеті мен ... ... ... алғанына
көңіл бөлуі керек.
Адамның талабының дамуы, оның қабілеттіліктерге айналуы – оқу ... ... ... ... танымдық процестердің дамуы мен ол
туралы мәліметтерді білмей шешу мүмкін ... ... ... ... жаңа ... көтеріліп жетіледі. Оқыту мен тәрбиелеу әдістерін
дұрыс таңдау үшін танымдық процестердің психологиялық ... ... ... білу ... ... ... дамуы мен оны
зерттеуге Л.С.Выгодский, А.Н.Леонтьев, Л.С.Сахаров, Ж.Пиаже, ... т.б. ... ... үлес ... Олар ... процестердің қалыптасу
теориясы мен ... ... ... ... оқу ... ... ... дамыту үшін оқытудың қазіргі кездегі
әдістері мен құралдарын іздестіру керек.
Оқушының байқау, көру ... ... ... ... ... ... мен ... өзіне тән жаратылыс
бітімін, сыр- сипаттарын сезім мүшелері арқылы көзбен ... ... ... ... ... ... ... үрдіс. Көрнекілік
мұғалімнің шығармашылық ізденісі мен әдістеме ... ... ... ... ... ... білуді талап етеді. Көрнекіліктерді
пайдалануға қазақтың ұлы педагогы Ы.Алтынсарин де зор ... ... ... ғылым, өнерді кітап сөзі деп қарамай, заттай, көзімен көріп ажырата
білулері керек»,- деген.
Көрнекі оқу ... оқу ... ... ... ... ... жазық және көлемді бейнелері, табиғи немесе ... ... және ... объектілер. Көрнекі оқу құралдарын қолдану
оқушыларда материалистік ... мен ... ... ... ... ... ... құралдары мектепте оқу
үрдісінің әр ... ... жаңа ... ... оны ... өтілген материалды қайталау мен мұғалімнің
оқушылардың білімін тексеруі кезінде, ... ... тыс және ... ... ... оқу құралдары бағдарламалар ... ... ... ... мен тәсілдеріне, оқушылардың жас
ерекшелігіне сәйкес болуы, сондай-ақ белгілі ғылыми, эстетикалық, ... ... және ... талаптарға сай болуы ... оқу ... ... міндетіне, мазмұны мен бейнелеу тәсілдеріне,
дайындалу ... мен ... ... көп ... ... екі ... заттар мен құбылыстарды шынайы, бейнелі түрде
көрсететін бейнелік көрнекі оқу құралдары (модельдер, макеттер, нақпішіндер
(муляж), ... ... ... және т.б.) және ... ... тек ең бастыны, негізгіні, ... ... ... ... ... ... ... бояу мен бейнелеменің көмегімен
көрсететін схемалық шартты көрнекі оқу ... ... ... деп ... оқу ... ... оларды дұрыс сақтауына байланысты болып
келеді. Баспа көрнекі құралдарын (суреттер, кестелер және т.б.) ... бар ... емес ... ... күйде сақтау керек. Оларды
матаға, картонға жабыстыру немесе шеттерін жиектеу орынды.
Әдетте 2-4-6 ... ... ... ... географиялық, тарихи
карталарды көбінесе кенепке жапсырып, жоғарғы жиегіне дөңгелек шыбықтарды
бекітеді. Оларға карталар ... ... ... ... Картон,
ағаш және металдан жасалатын модельдер, макеттер және диорамалар үлкен
қораптарда немесе ... бар шере ... ... ... ... оқу
құралдарыды (гербарийлер, құрғақ және дымқыл ... ... ... мен ... ... нақпішіндер және
анатомиялық модельдерді құрғақ бөлмеде ... күн ... және ... ... ... ... ... жабылатын қақпақтары бар картон қораптарға
салып, бітеу есікті ... ... ... ... ... тұлыптар мен қаңқаларды уақ саңырауқұлақтар
мен ... ... ... ... әсіресе жазғы демалыс кезеңінде
нафталин, парадихлор-бензол және т.б. ... ... ... берілген білімдерді эмоционалды бағалауға
дағдыландыруға ықпал жасайды. З ... ... ... ... ... ... ... шынайылығына, әр түрлі құбылыстар
және үрдістердің ... ... ... ... ... ... білімдердің нақтылығына көзін жеткізу ... ... ... ... құралдары білімге қызығушылықты
арттырады, оларды ... ... ... ... зейінін
тұрақтандырады.
Дидактикалық міндеттерге сәйкес көрнекіліктің келесі түрлерін бөліп
көрсетуге болады:
Табиғи көрнекілік (өсімдіктер, ... ... ... ... – оқушыларды табиғаттың шынайы объектілерімен таныстыру.
Эксперименталды көрнекілік (булану құбылысы, мұздың еруі); міндеті –
құбылыстар мен ... ... ... ... таныстыру.
Суретті және суретті-динамикалық көрнекілік ... ... ... ...... бейнеленуі арқылы оқушыларды
белгілі бір айғақтармен, заттармен, құбылыстармен таныстыру.
Көлемді көрнекілік (макеттер, ... ... ...... ... емес, көлемді бейнесі маңызды болатын
заттармен таныстыру.
Дыбыстық көрнекілік (грамжазбалар, ... ... ...... ... жаңғырту.
Символдық және графикалық көрнекілік (сызбалар, схемалар, карталар,
кестелер); міндеті – абстрактілі ойлауды ... ... ... шартты
жинақталған, символдық бейнесімен таныстыру.
Аралас көрнекілік - оқу ... ... ...... ... ... ... көрнекіліктің түрін таңдамас бұрын оның ... ... ... орнын ойланып алған жөн. Бірінші кезекте,
белгілі сабақтың мақсаттары мен міндеттеріне ... ... ... ... ... ... ... маңызды жақтарын айқын көрсететін,
берілген сабақта ... ... ... ... ... ... ... бөліп алуға және топтастыруға мүмкіндік беретін көрнекі
құралдарды таңдап алған жөн.
Көрнекілік формаларының бірін таңдау оқу міндеттеріне байланысты ... Кей ... ... көзі көрнекі құрал болады да, мұғалімнің
түсіндіруі оқушылардың қабылдауын ... ... ... ... ... ... қиын ... құбылыстардың байланысын ұғынудың
тірегі болады да, мұғалімнің сөзі балаларды бақылауға, ... ... ... ... материалды жинақтауда, қайталауда әдеттегідей фактілер,
құбылыстар немесе олардың байланысы ... ... көзі ... ... ... сөздік мәліметті нақтылау, растау,
иллюстрациялау міндетін ... ... ... қабылдау қиын құбылыстар
мен байланыстар жайлы мәлімттерден тұратын хабарламаның бастауы болады.
Көрнекілік ... ... ... өзіндік жұмыстарын
ұйымдастыруда білім көзі бола ... Бұл ... ... ... оқушының әрекетін бағыттайды.
Көрнекілік құралы оқушылардан сабақ сұрау кезінде көру тірегі қызметін
атқарады: мысалы, диафильм кадрларының мазмұнын ... ... ... ... ... ... береді.
Сабақта қолданылатын оқыту құралдарының саны сабақтың белгілі білімдік,
тәрбиелік және дамыту мақсаттарына сәйкес анықталады. Мұғалімнің ... ... ... ... тек ... пайдалануы әбден мүмкін.
Сондай-ақ көп жағдайларда көрнекіліктің әр ... ... ... ... ... ... ... объектілер түсініктері ғана емес,
ұғымдар да қалыптасады. Бұл міндеттерге көрнекіліктің әр түрін ... қол ... ... құралдарын қолдануға кешенді көзқарас
олар қызметтерінің спецификасына ... ... ... ... ... ... ие. Оның
неғұрлым қарапайым, кең таралған және ... түрі – ... ... ... ... оның ішінде демонстрациялық және үлестірмелі.
Сурет оқыту құралы ретінде XIX ғасырдан белгілі. Оқу-тәрбие процесінде
(сабақта және сыныптан тыс жұмыста) үлкен форматты ... ... ... ... ... ... альбомдарында жеке және
топтық қолдану иллюстративті материал ... ... ... қималар) эпидиаскопқа; оқулықтардағы суреттер түрінде
қолданылады. Суреттер оқу ... жеке ... ... ... суретін репродукциялауға арнайы жасалуы мүмкін, сондай-
ақ пайдалы оқулық ... ... ... ... ... оның бір ... суретші өмірдегі заттар мен құбылыстардың ... ... ... ... ... алғы көрінісі негізгіні
қосымшадан анық бөліп көрсетуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... толық қабылдауға мүмкіндік беріп, оқушының сөйлеуін
дамытады.
Суреттер сабақтарда әр ... оқу ... шешу ... олар жаңа ... ... ... ... мұғалім немесе
оқушының әңгімесіне көрнекілік, мотивация құралы болуы мүмкін.
Бастауыш сыныптарда оқу үрдісінде ... ... мен ... ... ... ... білімге деген құштарлығын арттырып,
ынталандырады, танымды қабілетін оятады.
Себебі бастауыш сынып оқушылары қызыққыш еліктегіш келеді, және олардың
танымдық ... өте ... ... ... тақырыпқа байланысты пайдаланған көрнекілікке сүйене
отырып оқушылар мазмұнын дұрыс (математикада берілген сызбалар бойынша, ... ... ... ... ... ... ... суреттер, қазақ тілінен әрбір ережеге байланысты көрнекіліктер)
түсінуге, оны ... ... ... ... ... Әрбір орынды
пайдаланған көрнекіліктің оқушыны ойланатын, оқушыны білуге ынталандыратын,
оларға сүйеніп өз беттерінше ... ... ... ететін маңызы бар.
Өткізілген сабақтар ... ... ... салдарынан
оқушылар білімінің өмірімен тығыз байланысты екеніне ... ... ... ... ... ойлауы дамиды.
Көрнекілік әдістерінің тәсілдері пайдаланатын көрнекіліктің түріне қарай
өзгеріп отырады. Көрнекілік әдістері арқылы ... жаңа ұғым ... ... ... ... ... де кеңейтеді және ол оқушылардың
эмоциялық көңіл-күйіне әсер етеді. Соның әсерінен заттар мен ... ... ... ... мен ұқсастықтарын көре білуге
дағдыланады.
Сондықтан мұғалім көрнекіліктері ... ... ... ... керек. Себебі кез келген көрнекі құрал жеке ... ... ... ... ... адам баласының өмір шындығына
тікелей қатынасы ашылады. Қазіргі таңдағы келелі проблемалардың бірі ... ... ... ... ... ... байланыстырып тәлім-
тәрбиеге пайдаланудың маңызы зор.
Өзбетінше ойлайтын, дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру үшін осы жаста
танымдық процестерді дамыту өте ... Егер ... бір ... ... ... онда ... ... бастауыш сынып
оқушыларын оқыту процесі тиімді болуы мүмкін, себебі:
1) оны ... ... ... ... ... ... видеотехника құралдарын, түсті, графиктерді, дыбысты
пайдалану арқылы ... мен ... ... ... және оның ... оқушылардың танымдық және ... ... ол ... ... ... ... түседі.
Осындай мүмкіндіктерді жүзеге асыру үшін бастауыш сынып мұғалімдерінің
алдына:
← бастауыш ... ... ... ... ... құралдарын
пайдаланудың психологиялық-педагогикалық, әдістемелік аспектілерін
зерттеу;
← бастауыш сыныптағы ... тілі ... ... ... ... ... ... зерттеу;
← алынған мәліметтер негізінде қазақ тілі сабақтарында компьютерлік
оқыту құралдарын ... ... ... әдістемелік нұсқаулар
дайындау міндеттері қойылады.
Осындай міндеттерді шешуге арналған зерттеу ... ... ... ... ... ... ... жасалады;
← бастауыш сыныптағы оқу-тәрбие процестеріне бақылау жүргізіледі;
... ... ... тілі ... ... оқытуға арналған тапсырмалары таңдалып, құрастырылады;
← эксперименттік оқыту және алынған мәліметтерді өңдеу ... ... ... оқушыларының қабілеттері екі түрлі әрекетте дамиды.
Біріншіден, кез ... бала оқу ... ... ... осы ... жинақталған тәжірибесін меңгерсе, екіншіден, кез ... ... ... орындау арқылы өзінің ішкі мүмкіндіктерін дамытады.
Оқу әрекетінен шығармашылық әрекеттің айырмашылығы — ол баланың ... өз ... ... ... ... жаңа ... ... өзінше, жаңаша шешуге талпыныс жасайды. Біздің
ойымызша, бүгінгі ... ... ... кез келгені шығармашылық
тапсырмалар шешуді табыспен меңгере алады. Тек ол жұмысқа ... ... ... ... ... ғалымдар жүргізілген тәжірибе барысында, барлық пәндердегі
білім мазмұнында ... ... ... ... басты нысана
болып алынуымен байланысты, оқулықтарда берілген ... ... ... ... ... ... ... қою, мәтінмен,
сызбамен, суретпен, диаграммамен жұмыс ... ... ... ... ... қолдану т.б. сияқты оқушыны ... ... ... ... болып, шығармашылыққа жетелейтін, ... ... ... ... ... түсіретін, «жаңалық
ашып», оның нәтижесінің «қызығына» ... ... мен ... қызықты тапсырмалар тұрақты жүргізіліп ... біз ... ... ... ... ... да бүгінгі мұғалімдерге қойылатын талаптың жүгі ауыр. Бұл
міндетті іске асыру үшін кәсіби шеберлігін шыңдауға ... ... ... ... ... ... – оқушыны тұлға етіп қалыптастырудың алғашқы баспалдағы.
Көп пәнді бастауыш мектептің сан қырлы жақтарына төселе ... жеке ... ... әр ... ... беру ... ... тәрбиелік
мәні зор.
Осы мақсаттарды жүзеге асырудың негізінде оқытудың жаңа технологиясын
педагог – ғалымдар мен республика мұғалімдері ... ... ... ... ... ... ... берудің тиімді жолдарын
қарастырып, ... жаңа көп ... ... ... Оның ... ... ... ұсынды. Кез-келген технология мұғалімнен терең
теориялық білім мен үлкен педагогикалық ... ... ... ... жан ... ... білетін психолог болуды талап етеді.
Болашақ маманның ең негізгі міндеті таңдаған ... ... ... мен ... ... ... ... болса, кәсіби тұрғыдан
қалыптасуына педагогикалық іс- тәжірибе кезеңінің үлкен көмегі ... ... ... бағдарламаның тақырыптық құрылымына сай сан
алуан шығармалар, көрнекіліктерді пайдалана отырып, ... ән ... білу ... Жас ... өзін ... ... білуі, үйірсектік,
мақсатқа жетуде табандылық, орынды әзіл, ... ... ... ... ... қабілеті т.б. кәсіби пайдалы сипаттарды білгені
жөн. ... мен ... алу ... ... байланыста болса, алған білімді
кәсіби жеткізе білу де шеберлік.
II-тарау. Бастауыш ... ... тілі ... ... ... ... ... жолдарының тәжірибесі
2.1. Қазақ тілін оқытудағы көрнекілік ... ... ... ... – сабақтың сапасын арттыра отырып
сабақ түрлері мен әдістерін ... ... ... ... ... бастауыш сынып мұғалімдері сабақ өту әдістерін толықтырып, әр
уақытта ... ... ... ... ... ерекшеліктері сензитивті кезеңге
сәйкес келетіндіктен оқытудағы көрнекілік принципі басты роль атқарады.
Өмірде бар-заттар мен кұбылыстарды көрнекті құрал ... ... ... ... ... ... ... ұштастыру жөніндегі
диалектикалық принципті жүзеге ... ... ... көрнекі
материалды сапалы түрде меңгерту үшін қабылданатын зат пен құбылысты дұрыс
байқау, (анализ) жасау керек. ... ... ... ... ... ... негізгі бөлшегі мен қосымшасын ажыратуға, ... бір ... ... ... ... ... Көрнекілікті
оку процесінің барлық кезеңінде пайдалануға болады, бірақ оны жиі қолдануға
болмайды. Көрнекілікті белгілі тақырып мақсатында пайдаланғанда ғана ... Тіл ... ... ... ... немесе логикалық
мазмұнда таңдалынады. Яғни, суреттер мен түрлі көріністер ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін меңгереді.
Қазақ тілі сабағында жиі қолданатын көрнекілік - кесте. Ол не схема,
бұрын ... емес ... ... ... түсіндіруге, сөйлем
кұрылысын меңгеруге өте ыңғайлы. Қазақ тіліндегі кестелер мазмұнына ... ... ... ... және ... ... ... Ал колданылуы жағынан — салыстырмалы, сөзді
көрсету, анықтау, түрі жағынан ... ... ... ... ... сөздің мағынасын түсіндіруге, оқушының сөздік
қорын дамытуға, лексикадан ауызша және ... ... ... ... ... ... кестелер мазмұны жағынан әр түрлі болады.
Өрнектелуі және жасалуы жағынан кейде сөздің тізімі болуы да мүмкін.
Осындай ... ... ... ... ... ... ... грамматикадан, орфоэпиядан, орфографиядан тіл ... ... ... ... және орфографиялық кестелер жазылуы және ... ... ... үшін ... ... ... ... өткен кезде
дыбыстар жүйесін саналы меңгерту көптеген үйымдастыру және шығармашылық
жұмыстарды кажет ... ... ... ... ... ... мына
кестеге көңіл аударып көрелік:
|Ұяң дыбыстар|Ұяңмен | |
| ... |Ұяң ... ... ... |
| ... | ... ... |Ел байлығы жылдағыдан арта ... ... ... |Бұл ... ... ағалары бар еді. |
|д |дала ... ... ... ... ... ... ... зейін қойып тыңдады. |
... ... ... ... тыңдады. |
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... болатын. |
... |Аһ, - деп ... ... ... кестедегі материал бойынша ұяң дауыссыз дыбыстардың фонетикалық
зандылықтарын, ерекшеліктерін ... мен ... ... дыбыстарға
карағанда) салыстырып байқайды.
Ал грамматикалық ... ... қиын ... ... ... дедік. Мысалы, сын есім, зат ... сан ... ... ... ... ... ... құрмалас сөйлемнің жасалу
жолдарын менгеруге орай жасалатын кестелерді колдану тиімді.
Морфологияны оқытуға байланысты кесте.
Қосымша ... ... ... ... ... ... тудырушы Сөз ... ім ... ( гіш айт ( ... ... бұл ... ... IV сынып окушыларының жас ерекшелігіне
лайықты. Кестеде негізгі мәселе ... ... яғни ... ... кандай, жалғау жалғанғанда қандай айырмашылық
болғанын окушының саналы ... ... ... ... қазақ тілі сабақтарында жиі пайдаланылады. Әсіресе ол ... ... ... көбірек қолданылады. Оқулықты өздігінен
байқауға, салыстыруға, белгілі тілдік ... ... ... қабылдау сезімдерін дамытуға үлкен әсері бар.
Қазақ тілін оқытуда көбінесе ... ... алу ... айналып кеткен.
Айталық, зат есім дегеніміз не? Қандай сұрақтарға жауап береді деген сияқты
бүкіл тарауды ауызша сұраққа ... да, ... ... аз ... ... сұрақтардан кейін жазбаша жұмысты орындауға уақыт та
қалмайды, сонымен сабақ бір ... ... ... ... диктант жазу кезінде оқушылар мәтінде оқылған
сөйлемдерді, сөздерді қайталап сұрап, жанындағы құрбыларының ... ... ... ... шағын сөйлемді есінде сақтай алмайды. Кейде
диктант мәтінін оқу ... ... ... де ... ... Ол – ... нормаға сай оқи алмау. Диктант ... ... да ... ... ... арқылы жүргізілген диктантта
оқушылардың ... ... ... ғана ... ... ... ... мен жабайы жануарлардың (мысықтың, ... ... ... ... ... ... дауыстары естіледі. Оқушылар
естіген дыбыстардың қай жануарға ... ... ... ... ... мияулағаны, т.б. дауысы бойынша әрбір дауыстың ... ... ... ... жазып шығады.
Бұл диктанттың түрін күрделендіріп те ... ... ... ... ... дауыстар шығаратынын сұраймыз. Сонда оқушылар мысықтың
мияулайтынын, иттің үргенін, т.б. атап ... ... ... ... Мысық
мияулайды, ит үреді, әтеш шақырады, ат кісінейді, сиыр ... ... ... ... ашу және ... ... жұмыстарында
аталған диктант түрлері оқушыларды қатты қызықтыратыны байқалады.
Оқушының пәнге қызығушылығын арттыру мақсатында сабаққа проблемалық
жағдай туғызып ... да ... ... ... табу ... ... ... нығайып, кез келген проблеманы шешуді үйренеді. Мұғалім жаңа
сабақты бастамас бұрын тақырыбын проблемалық ой ... ... ... жаңа ... ерте ... ұмтылып жауап іздейді, ... ... Сол ... үлестірмелі дидактикалық материалдар мен
тест сұрақтарын дайындап, пайдалану оқушының білімін сараптап жетілдіреді.
Әр түрлі тақырыптарға сәйкес кестелер, ... ... ... байқампаздығын, логикалық ойлауын, есте сақтау қабілетін
дамытады.
... ... ... қима ... ... сюжетті суреттер;
• үнтаспалар;
• дидактикалық материалдар тағы басқа;
Көрнекіліктің оқушыға берері:
1. ... ... ... ... негізгі түйінін ажырата білуге
үйретеді.
2. Тақырыпты жеңіл, тез түсінуге ықпал етеді.
3. Қайталау кезінде алған білімді ... ... ... ... қызығушылығын арттырады.
Көрнекі оқыту – ақыл-ойын, логикалық ойлауын дамыту.
Сабаққа тиімді қолданылған көрнекілік түрлері мұғалімнің түсіндіріп
отырған ... ... аса зор ... ... ... ... ... Өйткені бастауыш сынып оқушылары айналадағы көрген
нәрсеге қызыққыш келеді.
Тез сергіп, тапсырманы ... ... ... ... ізденімпаздығын арттырады. Сөздік қорларын
көбейтуге, өз ойын ... ... ... ... тіл ... көп ... тигізеді. Байқампаздығы артады.
Бүгінде елімізде мемлекеттік тілді жаңа ... ... ... және ... ... компьютерлік мультимедиялы
бағдарламаларды қолдануға мол ... ... Осы ... ... ... ... тілі сабақтарында қолдану ... ... ... ... жаңа әдіс-тәсілдермен ерекшеленеді.
Интерактивті оқыту әдісі арқылы оқушының танымдық-шығармашылық
ізденістері дамиды. ... ... ... ең ... сабақпен
байланысты. Демек, сапалы, тиімді, нәтижелі жүргізілген әрбір ... ... ... ... Уақыт талабына сай көрнекі құралдар -
интерактивті тақта, слайдтар, видеоролик, тестер, ... ... ... ... ... ... ... жол ашылып отыр.
Интерактивті тақтамен жұмыс жасай білуі ақпараттық коммуникациялық
технологияның мүмкіндіктерін дамыту бағытында қолданылады. ... ... ... ... ... барысында Activ-тақтаны
қолдануға негізделген программалық құрылғы.
Бұл бағдарламаның көмегімен оңай да, қарапайым түрде түрлі ... оның ... ... ... ... қою),сабақты
электронды түрге айналдырып, көрнекті ... ... ... ... ... ... флипчарттарды құру оқушылардың танымдық
қызығушылығын арттырады.
Интерактивті тақта ... ... ... – бұл компьютердің қосымша құрылғыларының бірі және
де дәріс берушіге немесе ... екі ... ... ... кескіні мен қарапайым маркер тақтасын біріктіретін құрал.
Бүгінгі күні ... ИТ ... бар. ... ... ... саласында
қолданып жүргендеріне қысқаша шолу жасайық.
ACTIVboard(Promethean компаниясы) - ACTIVstudio программасы ... ... Бұл ... компьютер, мультимедиялық проектор және ақпараттарды
енгізуге арналған активті қаламнан тұрады.
Активті қалам – ... ... ... – бұл ... ... ... және ... мен тақта
арасындағы байланысты іске асырушы құрылғы.
ACTIVwandуказкасы
Электронды ACTIVwand указкасының ұзындығы 54 см ... ... ... да қол ... мүмкіндік береді. Жанында орналасқан
батырма ташқанның сол жақ ... ... ... ... ... ... жұмыс жасаушыға проектордың ... ... ... береді. "Оң қол" сонмен бірге "сол қолмен" ... ... ... ... ... аудиторияларда қолдануға өте қолайлы,
онда үлкен экранға проекцияға қолданады. ACTIVpanelpro арнайы қарындаштың
көмегімен ... ... ... ... арқылы тақтадан көруге
мүмкіндік береді. ... ... өте ... зат, ... ... – ақ алып жүре беруге болады, ал проектор ... ... ... ... ДК ... ... салады, жазу жазады
– бұл ақпаратты енгізетін құрылғыға жатады.
ACTIVslate
Радио портты ACTIVslate ... ... ... ... ... белсенді қатысуына мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... қозғалуға болады ACTIVslateXR панель
аудиторияның кез келген жерінен тақтамен ... ... ... ... ... өз ... ... тұрмай-ақ тақтада жаза
алады.
ACTIVtablet
ACTIVtablet планшет қарапайым тышқанның қызметін атқара алады, презентация
мен конференция материалдарын ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бетерін құрылғы.
ACTIVtablet компьютерге USB порт арқылы ... ... ... ... ... ... батареясыз қаламмен ... жазу жаза ... ... ... ... ... қатысушыларына сұрақтарға,
бірнеше берілген жауаптардың нұсқаларынан желісіз радио пульттің ... ... ... ... ... ... Пульттың көмегімен ақпарат
ACTIVboard қабылдайды және де өңделіп конференция қатысушысының жауабын
қабылдайды. ACTIVote қарапайым тест ... өте ... зат. ACTIVote ... 32 ... ... ... тест ... үшін қолданылады.
ACTIVote қолдана отырып:
«Тест дайындау шеберінде» ACTIVstudio ... ... ... ... ... тест ... ... сақталады да, тестің
нәтижесін кесте немесе диаграмма түріндекомпьютердің жадында сақталады.
Тестің нәтижесін EXСEL ... WORD ... ... ... болады.
ACTIVstudio программасы
ACTIVstudio PE программасы арнайы презентацияларды өткізуге және оны ... ... ... ... Бұл программа ACTIVboard және
ACTIVpen қаламымен жұмыс жасау үшін жасақталған. ACTIVstudio программасының
мүмкіндіктері өте көп. Атап ... ... ... ... ... ... негізгі кезеңдерді көрсетуге, көрсеткіштерді қосуға, қосымша
ақпараттарды ... және ... да ... ... бар.
Флипчарт
Флипчарт – бұл бірнеше қажетті беттерден тұратын негізгі жұмыс аймағы. ... ... ... және оны көрсетуге қажетті құралдардың барлығы
көрсетіледі. Бірнеше флипчарттарды бірден ашып, бір флипчарттан келесі
флипчартқа, объектілерге ... ... ... ... бір ... ... ... болады. Флипчартты басу құрылғысынан шығаруға немесе
әр түрлі форматтарда экспорттауға болады.
« Активті ... » ... ... ... ... ... ... оны компьютермен басқаруға тағайындалған әмбебап ... ... ... ... ... » ... ... кешенінің дидактикалық мақсатта
пайдалану барысында олардың негізгі қызметі – жалпы ақпаратпен кәсіби
біліктілікті ... ... ... ... қатар бұл құралдың
оқушылардың, ойлау және ойын қысқа және ... ... ... ... ... өз ... жаңа ... құралдары көмегімен жүзеге
асыруын қалыптастыруды қамтамасыз ете ... ... ... - ... ... ... кіретін интерактивтік
тақтаны оқытушыға сабақты қызықты және динамикалық ... ... ... ... ... тудыратындай оқуға
мүмкіндік беретін визулды қор деп те атауға ... ... ... мұғалім тақта алдында тұрып, бір мезетте мәтіндік, аудио, бейне
құжаттарды DVD, CD-ROM және Интернет ... ... ... Бұл ... ... іске қосу, CD-ROM, Web- түйін мазмұнын қарастыру, ақпарат
сақтау, ... ... ... ... ... ... арқылы жазулар жазу
және т. б. әрекеттерді ... ... ... ... ... пайдаланғанда дидактикалық бірнеше
мәселелерді шешуге көмектеседі :
- Пән ... ... ... ... ;
- ... ... жүйелеу ;
- Өзін - өзі бақылау ... ... ... оқуға деген ынтасын арттыру
- Оқушыларға оқу материалдарымен ... ... ... ... ... ... оқу ... хабарлау және оқушылардың ақпаратты
меңгеруін ұйымдастыру арқылы, көзбен көру ... іске ... арта ... мүмкіндіктерімен қамтамасыз ететін әдіс деп қарауға болады.
Оқушылардың көпшілігі ... 5 % және ... 20 % есте ... ... – және ... бір мезгілде қолдану есте сақтауды 40-
50 % дейін ... ... ... ... ... ... ... мазмұны
оқушылар үшін танымдылығы жағынан ... әрі ... өтуі үшін ... ... қажетті материалды іздеу мен жүйелеуге жұмсайды. Ал
жекелеген курс бойынша мәселелік – ... оқу ... ... ... « ...... » ... ақпаратты беруді, өңдеуді
және қайталауды жаңаша ұйымдастыруына мүмкіндік береді. Бірақ , ... ... асуы үшін ... ... оқыту технологиясы бойынша
білімдер мен іскерліктерді ... ... Бұл ... ... болуы
тиіс. Себебі, әрбір пән ... үшін ... ... ... әр түрлі сипатқа ие.
Ғылым ғасырының табалдырығынан ... ... ... ... ... ... саласына кеңінен енуде.
Елбасы атап көрсеткендей « Қазіргі заманда жастарға ... ... ... ... сай ... жаңа білім беру өте
– мөте қажет » - жас ұрпаққа ... беру ... ... технологияны
оқу үрдісіне оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы зор.
Білім ... ... ... пән ... ... технологияны жан - жақты пайдалану саласына үлкен талап қояды.
Іс-тәжірибеде интерактивті құрылғылардың барлық мүмкіндіктерін
пайдалана ... ... ... ... қалыптастыру үшін
сабақта төмендегі іс-шараларды қолданудың маңызы зор.
- Оқушының дайындық деңгейін, ынтасын және қабылдау ... ... жаңа ... ... байланысты оқытуды ұйымдастыру
және оқыту процесіне интерактивті құрылғылардың мүмкіндіктерін пайдалану.
- ... жаңа ... мен ... ( ... іс - ... компьютерлік ойындар және т. б.) сабақта жиі
қолдану.
- Проблемалық зерттеу , аналитикалық және ... ... ... ... әдістерді жетілдіру.
- Жаңа ақпараттық технология құралдарын ( жаңа типті ... ... орта және ...... құрылғылар) пайдалану арқылы оқу ... ... ... ... ... ... Power Point презентациясы немесе мәтіндік ақпарат
түрінде беріледі. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... гиперсілтемелер, графиктер болады. Түсіндіру
барысында мұғалім тақтаның алдында тұрып ... ... ... көрсете алады және өзгертеді. Сабақтың соңында қолданылған
материалды есте ... ... ... ... ... ... тақтамен жұмыс істеу барысында жасалған файлдар белгілі бір
форматпен сақталады, ... ... PDF ... да сақтап, оқушыға
электрондық пошта ... ... ... ... алдын-ала дайындаған
сабақты оқушының білімін , біліктілігін, дағдысын бақылауға бағытталған
тапсырмаларды ... ... ... барысында тапсырманы орындау
бойынша ауызша түсіндіру жүргізіледі, интерактивтік тақтаны пайдалану
арқылы теориялық ... ... ... жағдайда, оқытушы тақта
арқылы мысал есепті ... ... ... құрал -саймандарды
қолдануды көрсетіп түсіндіреді. Мұғалім оқушыны тақтаға шығарып, оған ... ... оған ... ... бөлу үшін ... ... ... отырады.
Мұғалім алдыңғы сабақта өтілген материалды ашып, өткен сабақты
қайталай алады. ... ... ... ... түрде өткізуге мүмкіндік
береді. Тақтада жұмыс істеген мұғалім мен ... ... іс ... есте ... ... сабақта қолдануға болады.
Сонымен, интерактивтік тақта ... ... ... бір ... ... ... ... өңдеу арқылы жалпыланған
ақпараттық біліктілікті қалыптастыратын тиімді құрал болып табылады. Алдын
ала ... оқу ...... ... графикалық
ақпараттық объектілер – сабақтың жақсы өтуін және барлық ақпарат ... ... ... ... « Активті экран » кешенін қолдану
арқылы оқыту үрдісінде жаңа дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... даярлау
мақсатында интерактивті тақтаны пайдаланған тиімді. Интерактивті ... ... де ... ... ... тақта режимі – ең қарапайым режим. Ақ тақта режимін қолданғанда
оны ақ бет ... ... ... және ... қажетті жерін
белгілеулермен, негізгі ұғымдарын ерекшелеу үшін түрлі ... ... ... Ақ ... артына фон ретінде мазмұнды суретті пайдалануға
болады. Тақтаның бұл қасиеті, мысалы географиядан, физика, биологиядан ... ... ... ... ... Фон ... ... картаны,
физикалық аспаптардың суреттерін алуға болады және ... ... ... ... ... салуға, жазуға мүмкіншілік бар.
Екінші режим – Office режимі. Бұл режим сабаққа қажетті дайындық
жұмыстарын, яғни материалдар даярлауға ... ... ... ... ... ... Excel ... кестесінің құжаттары, Power
Point – презентациясы болуы мүмкін. Мысалы , Microsoft Word ... ... ... ... ... ... әзірлеуге болады. Осы
құжатта тапсырмаларды қайталап, жауаптарының ... ... ... ... ... көрсету керек. Қайталанған тапсырмаларды сурет
салу панелінің « ... » ... ... ... ... ... құжатты интерактивті тақтаның Office режимінде ашу қажет. Бұл режим
Microsoft Office – нің ... ... ... Сондай
мүмкіншіліктерінің бірі – құрылған ... ... ... болады, яғни
экраннан түсірілген суретпен емес құжатпен тікелей ... ... ... ... ... тапсырмаға жазбаша жауап беруге тақтаға шығарып,
оқушының жауабын дұрыс жауаптарымен салыстыра алады ( « тік ... ... ... ... жою ... ) және ... ... шаблон
ретінде келесі сабақтарды пайдалану үшін сақтап қоюға болады.
Үшінші режим - тақтаның интерактивті режимдегі жұмысы.
Сабақтарды жүргізуде өткен материалды қайталау қажет, ... ... ... ... ... ... ... қолдануға
болады. Бұл компонент арқылы Microsoft Office құралдары арқылы құрылған
құжаттарға, ... ... ... ... ... құрылған файлдарға, интернет беттеріне сілтемелерді
ұйымдастыруға ... ... және ... ... ... ... бір ... көрсетуге арналған. Прожектор құралы аудиторияның ... ... ... ... ... ... бір мезгілде бірнеше объектілер
орналасқан болса, оның қажет ... ... ... ... қоюға
арналған. Шторка экранның бір бөлігін жауып қоюға арналған ( есеп шығаруда
дұрыс жауаптарын, ... әзір ... ... ) және материалды оқу
барысында мүмкіндігінше тақтаның ... ... ... білім беру жүйесін ақпараттандырудың негізгі мақсаты
оқушылардың ... ... ... Осы ... ... оқушылардың ақпараттық мәдениетін қалыптастыруда жаңа әдістерді
қолдану қажеттілігі ... ... XXI ... ... ... қанағаттандыру үшін білім беру саласында ... шешу ... отыр : ... ... ... ... электрондық және телекоммуникациялық құралдарды,
интерактивті ... ... ... оқу ... ... ... ... сапасын көтеру.
XXI ғасыр – ақпарат ғасыры болғандықтан адамзатқа компьютерлік
сауаттылық қажет. Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... оқыту нәтижелерін зерттеудегі ғылыми проблемаларды
шешу ең басты орын ... ... ... ... процесінде туындайтын
компьютерлендірудің педагогикалық- психологиялық жаңа проблемалары ... ... беру ... ... ... беру үшін ... ... Соңғы жылдары компьютерлік, телекоммуникациялық
техника мен технологиялардың қоғам өміріндегі ролі мен ... ... ... мен ... даму ... оқу – ... ... оқыту
үрдісіне жаңа технологиялық әдістер оның ішінде интерактивті құралдарды кең
көлемде қолдануды қажет етеді.
Мектептердің білім деңгейін ... және онда ... ... ... оқу – тәрбие процесін тиісті деңгейге көтеру,
мектеп ұстаздарының, басшыларының, педагогикалық ұжжымның жүйелі басшылыққа
алған бағыты деп ... ... ... ... ... ... ... пәндерін оқыту сапасын арттырып, білім
беруді ақпараттандыру жүйелі түрде іске асады деуге болады.
« Қазіргі заманда ... ... ... ... ... сай ... жаңа ... беру өте қажет » деп, Ел басы
атап көрсеткендей жас ... ... беру ... ... ... ... оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы зор.
Компьютер және интерактивті құралдар ... ... ... оқыту
процесі оқушының жаңаша ойлау қабілетін қалыптастырып, оларды ... ... ... ... ... - өздерінің кәсіби
потенциалдарының қалыптасуына жол ашу керек. Бүгінгі таңдағы ақпараттық
қоғам ... ... ... ... ... ... оқыту ісін дамытатын ... ... ... ... ғана ... деп ... ... интерактивті құралдар көмегімен қалыптасатын және
жүзеге ... ... ... ... ... ... берілетін
ойлау жүйесінен өзгеше болатындықтан, тек ойлау қабілеті ... ... ... есте ... ... ... болады.
Интерактивті құралдардың келесі ерекшеліктерін атап өтуге болады:
1.Бормен тақтаға жазылған кескінді интерактивті тақтадағы түрлі – ... ... ... ... ... ... мен ... көмегімен әр түрлі қосымшалары бар жұмысты түсіндіру
қиын әрі мүмкін емес.
3. Слайдтарда, ... ... ... тез ... ... ... ... ACTIVote тестілеу жүйесі арқылы тест алу ... ... ... ... ... тақтаның жоғарғы бөлігіне
кішкентайларға да қол жеткізуге мүмкіндік береді.
6. Сабақта ... ... ... ... ... ... артады.
8. Оқушылардың білім деңгейіне оң әсер етеді
Ғылыми білім беруде интерактивті тақтаның мүмкіндігі мол. ... ... ... ... ... кеңістігіне еркін бойлай алады.
Оқу процесінде, оның ішінде практикалық сабақтарда ... ... ... жеке ... шығармашылық ізденісіне
байланысты. Интерактивті құралдар оқыту ... ... ... ... ... жаңа ... ... жасайды. Бұл оқушылардың пәнге деген қызығушылығын
арттырады.
Я.Ф.Коменский : ... ... ... ... ... ... барлығын сезім әсерлерін туғызып білдірген жөн: көруге болатын
нәрселерді көрсет, ... ... ... ... ... ... ... білсін, дәмін татып көрсін, қолына ұстап нәрсенің ... ... т.б. ... ... ... ... ... бірдей түсініп,
қабылдағаны жақсы »,- деген. ... ... ... ... ... ... өз бетінше жұмыс істеу қабілеті, монологты,
диалогты сөйлеу іскерліктері артады.
Компьютерлік мультимедиямен өткізілген әрбір сабақтан соң оқушы ... ... ... өз білімдерін бекітеді. Бала өз ... ... ... Бұдан соң оқушының өз бетінше оқуға қызығушылығы артады,
білімін көтеруге ұмтылады.Ж. Аймауытовтың: ... ... ... ... ... бір ... болу ... деп айтқанын ескерсек, танымдық іс-
әрекеттердің қозғаушы күші, ... ... ... ... ... ролі ... үшін ... екені
белгілі. Сабақта жиі қолданылатын графикалық (сызба, кесте, диаграммалар ),
бейнелеу ( фото, ... ... ... табиғи ( зат пен құбылыстың
суретін көрсету) , ... ... ... ... ... мен ... оқулық және танымдық үрдіске жаңа сипат береді.
Аудио-бейне оқу материалдары ... ... ... ... ... ... ... немесе CD-ROM лазерлі
жинақ-дисктердің көмегімен берілуі керек. Компьютерлік желілер - байланыс
каналдарымен қосылған әр ... ... ... мен ... ... ... құралдары болып табылады.
Қорытындылай келе, интерактивтік тақта ... ... ойын бір ... ... ... ... өңдеу арқылы
жалпылаған ақпараттық біліктілікті қалыптастыратын ... ... ... ... ала ... оқу материалдары - презентациялар, мәтіндік,
графикалық ақпараттық объектілер - сабақтың жақсы өтуін және барлық ақпарат
түрлерін қолдануды ... ... Бұл ... ... ... әрі өз ... ... қабілетін арттырады. Бұл сапалы білім
берудің ең басты факторы болып табылады. ... ... ... ... ... жыл ... асырылып отырса, бала жаттығып, өз
бетінше ізденіп, жаңалық ашуға, зерттеу жұмыстарын жасауға дайындалады. ... ... ... ... мен ... ... мәдени
құндылықтарын өзігінен пайымдауға қадам бастайтын, рухы мықты азамат
тәрбиелейміз. ... ... ... ... оқыту үрдісінде ... ... ... жетелейді.
2.2. Қазақ тілі сабақтарында оқытудың көрнекілік ... ... ... ... тақырыбы: Зат есім.
Сабақтың мақсаты:
1. Оқушыларға зат есім жайлы түсінік бере отырып, сұрақтар қоя ... Жаңа ... ... ... ... ... дамыту.
3. Сауатты, көркем жазуға, өзара ынтымақтастыққа, шапшаң ойлай ... ... ... ... ... Microsoft PowerPoint
презентациясы, дидактикалық материалдар, тест, шығармашылық тапсырмалар.
Сабақтың ... ... ... ... жұптық әдіс, өз бетімен жұмыс, ... ... ... барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
1) Психологиялық дайындық «Ортеке» әнін баян аспабына қосылып орындау.
2) Бағалау әдісімен таныстыру.
- ... біз ... әр ... ... ... ... барамыз. Олардың
сендерге дайындаған тапсырмалары мен сыйы бар. Сендердің әрбір дұрыс
жауаптарыңа 10 ... ... ... ... ... ұпай сандарыңа қарай
бағаланасыңдар. 10, 20, 30 ұпайға – «3», 40, 50, 60 ... – «4», 70, ... ... – «5» деген баға қоясыңдар.
- Балалар, бізді бүгін ... ... ... ... ... ... және ... қонаққа шақырып отыр. Бізге оларға бару үшін ... ... ... ... ... түрін таңдап алайық. Таңдаған
автокөлікке міну үшін сол автокөліктің атына дыбыстық ... ... ... талдау.
Л –
И –
М –
У –
З –
И –
Н –
III. ... ... ... ... ... жауабын тауып көр.
1. Түбір сөзді тап.
а) жаңалық ә) ... ... ... ... не деп ... ... ә) түбір
3. Қосымшаның неше түрі ... 4 ә) 2
4. ... ... ... сөз бен сөзді байланыстыратын қосымша
ә) сөз мағынасын өзгертетін қосымша
5. Жалғау деген ... сөз бен ... ... ... сөз ... өзгертетін қосымша
6. Сөз таптарын тап.
а) жұрнақ, жалғау
ә) зат есім, сын есім, сан ... ... ... Тест ... ... бір-біріңді бағалаңдар. Әр дұрыс жауапқа
– 10 ұпай.
Тесттің кілті:
1. Ә
2. ... ... ... ... Ә
IV. Дәптермен жұмыс.
Ақпанның он алтысы
Сынып жұмысы
Зат есім.
Көркем жаз.
Сөздік диктант.
Мұғалім, дәрігер, балықшы.
V. Сергіту сәті:
Күркіреді күн-күн...
Терезелер шың-шың
Жауды жаңбыр топ-топ
Шелек-шелек көп-көп
Жон арқаңды тос-тос
Күнбағыс тез ... Жаңа ... атын ... ... зат есім ... Зат есімдерге кім? кімдер?
не? нелер? деген сұрақтар қойылады: адам, әншілер, кеме, ағаштар.
Балықшы тапсырмасы: ... ... ... ... ... не деп атайды?
VII. Оқулықпен жұмыс.
300 – жаттығу.
Дәрігердің тапсырмасы: Мақалды көшіріп жаз. Кім? не? ... ... ... ... ... ... тапсырмасы: Суреттегі заттардың атын жаз.
Сұрақ қой. Ребусты шешіп, әңгіме құра.
IX. Музыкант тапсырмасы: Кімге не керек екенін табыңдар.
X. Суретші тапсырмасы: ... –ші ... ... жаз. ... ... қойылады?
XI. Аспазшы тапсырмасы: «Сиқырлы кесте» сұрақтарына жауап беріңдер.
| | | ... |20 |30 |
| | | ... есім ... ... есімнің сұрақтарын ата.
Зат есімге мысалдар келтір.
XII. Оқушыларды бағалау. Оқушыларды жинаған ұпай ... ... ... ... ... ... Үйге тапсырма: 302-жаттығу.
Кім? сұрағына жауап беретін зат есімдерді бір ... ... ... ... зат ... ... бағанға бөліп жазу.
Cабақтың тақырыбы: Қыc
Сабақтың мақсаты:
Сабақтың білімділік мақсаты: Модуль ... ... әр ... ... ... ережелерді пысықтау.
Дамытушылық мақсаты: «Қыс» тақырыбы бойынша сөздерді пысықтап, ... ... ... ... оқушылардың ойлау қабілеттерін,
белсенділігін, қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік мақсаты : жылдың әр мезгілі өзінің әсемдігі, ... ... ... таныту.
Сабақтың түрі:  Интерактивті
Көрнекілігі:
1. Интерактивті тақта
2. Электронды оқулық
3. Жыл мезгілдері бейнеленген суреттер, аннимациялар, ... ... ... Ұйымдастыру кезеңі.
Қызығушылықтарын ояту
– Сәлеметсіңдер ме, балалар! Мен сендермен жүздескеніме қуаныштымын.
Бүгінгі көңіл- ... ... Жаңа ... ... ... ... мақсаты: Қыс тақырыбын жалғастырып, ... ... ... ... ... сабағымды Абай Құнанбаевтың «Қыс» өлеңімен бастағым ... Бұл ... ... ... ... ... танысып,
жатқа білетін боламыз.
IIІ. Жан-жақты тексеру
1. Қазір қай жыл мезгілі?
2. Қыс айларын атаңдар.
3.Қыс та ... ... ... ... ... ... ... қандай мереке болады?
Жаңа жыл мерекесінде
Балалар бүгін біздің сабаққа Аяз атамен Ақша қар келе жатыр екен.
Музыка.
ІҮ. Олар ... біз ... ... қояйық. Әр ойыншықтың ... бар. Біз ... ... ...
1. Мәтінді тында.
2. Мәтінді оқып, түсін.
3. Мәтінге ауызша сұрақтар құрастырыңдар.
4. Бір –біріне сұрақтар қойындар.4 мин.
5. Зат есімнің тірек сызбасын толтырыңдар.
6. ... зат ... ... ... Зат ... қар, ... ... интерактивті тақтада шыршамызды безендірдік.
Қандай тамаша біздің шыршамыз.
Сергіту ... Ойын «Кім көп ... ... ... ... бізге аққалалар да қонаққа келіп қалыпты.
Олар шыршаны айналып, бізбен бірге Жаңа жылды қарсы алғысы ... да ... өз ... алып ... деңгейлік тапсырмалар.
Кім бірінші таңдайды?
1.Сын есімнің тірек-сызбасын толтырыңдар. 3мин.
2.Дауыссыз дыбыстар дегеніміз не?
3. Әліпби дегеніміз не?
Дыбыс дегеніміз не?
Әріп ... ... ... ... ... ... Дауысты дыбыс дегеніміз не?
7 Берілген сын есімдерге сипаттама беріңдер.
8 ... ... ... ... тақтаға шығып, немесе орындарынан сұрақтарға
жауап береді.
ҮІ. Қорытынды. Сұрақ-жауап
Сабақ соңында Аяз ата мен Ақша қар әкеледі.
ҮІІ. Үй ... ... өз ... ... ... ... ... мақсатқа бағытталған және оқушыларға оқытылатын құбылыстың
заңдылықтарын ойға ... оқу ... ... ... ... жағдайда бұл заңдылықтарды шығармашыл ашуға немесе
оның дәлдігіне көз ... ... ... ... келесі сипаттар тән:
1) ол білім алудың көзі және негізі болып табылады;
2) оқу материалын жетік меңгеру мен оны есте ... ... ... ... ... ... шығармашыл қиял мен ойлаудың негізі;
4) алған білімнің анықтығының, дәлдігінің белгісі;
5) оның әр ... ... ... есті дамытудың тәсілі болып
табылады;
6) оқушылардың формалар, бояулар, дыбыстар, түйсіктер негізінде ... ... ... ... ... ес ... және ... қиял
бейнесінің кері байланысын қамтамасыз етеді;
8) ... ... ... ... және ... ... қозғалыс формулалары түрінде жүзеге асады.
Оқытудың көрнекі әдістерін қолдануда бірқатар шарттарға көңіл ... ... ... көрнекіліктер оқушылардың жас ... ... ... ... шамалап қолданылуы қажет, оны біртіндеп және тек
сабақтың сәйкес ... ... ... бақылау көрсетілетін затты оқушылардың барлығы көре алатындай
ұйымдастыру қажет;
4) иллюстрацияларды ... ... ... ... анық ... ... көрсетілетін көрнекілік материалдың мазмұнына сәйкес болуы қажет;
6) оқушылар көрнекі құралдан немесе демонстрациялық құрылғыдан өзіне
қажет ақпаратты таба алу қажет;
Менің ... ... ... ...... ... қолдану мүмкіндіктерін ашу. Менің ойымша, мақсатым толығымен жүзеге
асырылды. Мен оны ... ... ... дәлелдеп шықтым.
Көрнекіліктің сабақта беретін мүмкіндіктерін атап өтейін:
1. білімді жете меңгеруді, ... ... мен ... ... ... ... ... сынып оқушыларының шығармашылық белсендігін
дамытады;
3. оқушылардың абстрактылы ойлауын байытады.
«Еліміздің ертеңі бүгінгі жас ... ... ал жас ... ... ... - деп, ... Нұрсұлтан Назарбаев айтқандай
қазіргі қоғамымызға білімді, тәрбиелі, саналы ұрпақты ... ... ... өз ... шыңдап, шығармашылықпен жұмыс істеуге тиіс.
«Әр бала бір жұлдыз, жарқырауына жәрдем бер» - деген нақылды ұстанып,
әр баланың қалаған ісін ... өз ... ашық ... өзін ... ... ... қабілетін дамытуға мүмкіндік беруіміз керек.
Қорыта айтқанда, әлемдік, отандық тәжірибеде ... ... ... ... еркін пайдаланып, ер жеткенде ... өз ... ... ... ... жетік білетін, ізгілікті жеке тұлға болуын
қамтамасыз етуіміз ... ... ... ... Н.Ә. ... ... ... өсіп-
өркендеуі және әл-ауқатының артуы: Ел ... ... ... ... ... 1997.
2. Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңы. – Астана: Ақорда,
2007. –№319-ІІІ ҚРЗ.www.edu.gov.kz.
3. Қазақстан ... 2015 ... ... ... ... ... // Егемен Қазақстан. –2003.
4 Жалпы білім беретін мектептің бастауыш сатысындағы білім мазмұны
тұжырымдамасы. Кітапта: Жалпы білім ... ... оқу ... ... ... Республикалық баспа кабинеті, 1997. –3-25 б.
5. Жұбанов Қ. Тіл ғылымы жөніндегі зерттеулер. Алматы: Ғылым, 1999.
6. Жиенбаев С. ... ... ... ... ... ... ... С. Қазақ тілі әдістемесінің теориясы мен технологиясы.
Бастауыш оқыту педагогикасы мен ... ... ... оқу құралы.– Алматы, 2007.
8. Артемов В.А. Психология наглядности при ...... ... ... С.П. ... опыт ребенка в начальном обучении. – М.,
1963, С. 12.
10. Зельманова Л.М. Наглядности в преподавании ... ... ... учителя. М.: Просвещение, 1984. – с. 159.
11. Караева С.А. Использование карточек с картинками на уроках русского
языка: наглядный материал. // Н.Ш. – 2003. - № 8 – с. ... ... ... и методика их использования в начальной школе:
Кн. для ... / Г.Ф. ... Н.В. ... А.В. ... и др.,
Под ред. Г.Ф. Суворовой. – М.: Просвещение, 1990, С. 120 – ... ... ... ... Жалпы білім беретін мектептің ... ... ... ROND, 2003. –28 б. ... ... ... ... 12 жылдық мектептің 1-4-сыныптары (байқау нұс-
қасы). Қазақ тілі. 2-4-сыныптар. –Алматы: Атамұра, 2004. –43-62 ... ... ... Қазақ тілі: Жалпы білім беретін мектептің 3-сыныбына ... ... ... Атамұра, 1998. –192 б. (Г.И.Уәйісова,
М.Б.Балақаевтармен авторлық ... ... ... Жалпы білім беретін мектептің 3-сыныбына арналған
оқулық. –Алматы: Атамұра, 1999. –192 б. ... ... ... ... ... басылымы 2003 ж.
17. Қазақ тілі: Жалпы білім беретін ... ... ... ... –Алматы: Атамұра, 1999.–192 б. (Г.И.Уәйісова, ... ... ... ... тілі: Жалпы білім беретін мектептің 4-сыныбына арналған
оқулық. –Алматы: Атамұра, 2000. –192 б. (Г.И.Уәйісова, Ұ.Ә. ... ... ... ... басылымы 2004ж.
19. Қазақ тілі: Жалпы білім беретін 12 жылдық ... ... ... Байқау нұсқасы. –Алматы: Атамұра, 2005. (Г.И.Уәйісова,
М.Қ.Әлиевалармен авторлық бірлікте).
20. Қазақ тілі: Жалпы білім беретін 12 ... ... ... ... ... ... –Алматы: Атамұра, 2006. ... ... ... ... Қазақ тілі оқыту әдістемесі: Жалпы білім беретін мектептің 3-сынып
мұғалімдеріне арналған. –Алматы: Атамұра, 1999. –53 б. ... ... ... ... дидактикалық материалдар: Жалпы білім беретін
мектептің 3-сынып ... ... ... ... 1999
(Қ.Ж.Әбдрахмановамен авторлық бірлікте).
23. Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар: Жалпы ... ... ... ... ... ... ... 2000.
24. Қазақ тілі. Әдістемелік құрал: Жалпы білім беретін 12 ... ... ... ... ... Атамұра, 2004.
(Г.И.Уәйісова, М.Қ.Әлиева, А.С.Бесіровалармен авторлық бірлікте).
25. Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар: ... ... ... 12 ... ... ... ... –Алматы: Атамұра, ... ... ... ... ... ... тілі.Диктанттар жинағы: Жалпы білім беретін 12 жылдық
мектептің 2-сынып ... ... ... ... ... ... А.Бесіровалармен авторлық бірлікте).
27. Жалпы білім беретін 12 ... ... ... мұғалімдеріне
арналған Қазақ тілінен әдістемелік ... ... ... ... 2005. ... ... авторлық бірлікте).
28. Жалпы білім беретін 12 ... ... ... ... ... ... ... материалдар (байқау нұсқасы). –Алматы:
Атамұра, 2005. –64 б. ... ... ... ... ... ... 12 ... мектептің 4-сынып мұғалімдеріне
арналған Қазақ тілінен әдістемелік құрал ... ... ... 2006. ... М.Қ.Әлиева, А.Бесіровалармен авторлық
бірлікте).
30. Бастауыш сыныптарда ... ... ... ... //
«Мектепке дейінгі және
бастауыш білім: қазіргі жағдайы, даму ... және ... ... ... ... –Алматы: Қазақ
мемлекеттік қыздар педагогика институты, 2007. 2 том. –661-666 б.
31. Қазақ тілі сабақтарында оқытудың жаңа технологияларын қолдану ... «Қ.Р. ... ... ... халқына Жолдауында (2008 ж.
6 ақпан) Қазақстан халқының әл-ауқатын көтерудің негізгі бағыттарын жүзеге
асыру» атты халықаралық ... ... ... ... ... Абай ... Қазақ ұлттық педагогикалық университеті,
2008. –66-69 б.
32. Сорокин Н.А. Дидактика, Москва. Просвещение /3бет/.
33. Ушинский К.А. Дидактика.
34. ... Б.П. ... ... Баранов С.П. Чувственный опыт ребенка в начальном обучении. –
М., 1963, С. 12.
36. Қоянбаев Ж.Б ... / Ж.Б ... ... ... Л.С. Педагогическая психология/ Л.С. Выготский– М.:1980
38. ... Ө. ... ...... / Ө. ... // Бастауыш мектеп.
39. Майғаранова Ш. Бастауыш сыныпта оқыту мәселелерi / Ш. Майғаранова
40. Бастауыш мектеп, -1989, -№9 –28
Ақмола ... ... ... №2 орта ... ... тілі пәнінің
мұғалімі Шаймерденова Ләззат Ғазизқызы. «Қыc».
-----------------------
Ақыл – ... ...... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Бастауыш сынып оқушыларымен дене тәрбиесі сабағын жүргізудің әдістемелік ерекшеліктері16 бет
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу64 бет
Қазақ тілі сабағындағы тіл дамыту жұмыстары49 бет
Азаматтық сот ісін жүргізу принциптері5 бет
Басқару мектептерінің классификациясы7 бет
Түрік тілін үйретуде оқулықтың және көрнекі құралдардың алатын орны10 бет
Қазақ тілін оқытуда қолданылатын оқу-әдістмемелік кешендер34 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь