Мектептегі дене тәрбиесінің маңызы және оның ерекшеліктері

Мазмұны:
Кіріспе

I бөлім. Мектептегі дене тәрбиесінің мәні мен мағынасы.
I.1.Мектептегі дене тәрбиесі сабақтарын ұйымдастырудың түрлері
I.2.Мектептегі дене тәрбиесі сабағының балаларға беретін әсері

II бөлім. Мектептегі дене тәрбиесінің маңызы және оның ерекшеліктері.
2.1. Мектептегі тазалық және оған қойылатын талаптар
2.2. Мектеп жабдығына қойылатын негізгі талаптар

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны:
Кіріспе
I бөлім. Мектептегі дене тәрбиесінің мәні мен мағынасы.
I.1.Мектептегі дене ... ... ... ... дене ... ... балаларға беретін әсері
II бөлім. Мектептегі дене тәрбиесінің маңызы және оның ерекшеліктері.
2.1. Мектептегі тазалық және оған ... ... ... жабдығына қойылатын негізгі талаптар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе.
Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін алғаннан бастап мемлекеттік
саясатта ... ... ... ... ... ... 1997 жылы ... ел президенті Тәуелсіз ... ата ... ... 8-
тармақшасы “ҚР азаматтарының ... ... ... және олардың
денсаулығын сақтауға деген Конституцияның құқығын іске асыру талабына сай
Қазақстан халқына Қазақстан 2030 ... ... ... және әл-ауқатының артуы” жолдауын жасады. Осы ... жас ... ... ... қалыптастыру.
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың “Қазақстан-2030” ... ... өмір ... ... ... ... айналысуымызға дұрыс тамақтануымызға, тазалық пен санитарлық
шараларын ... ... ... нығайту үшін жастарды
салауатты өмір салтына насихаттап, ақпараттық іс-шаралар ... ... ... ... дене шынықтырумен айналысуының ең басты мақсаты
салауатты өмір салты болып табылады.
Дене тәрбиесімен ерте жастан айналысып, тиімді де ... дем ... ... ... ... қабілеті арта түсетіні белгілі. Спорттың өзіне
тән керемет қасиеті ... ... ... ... ... ... бойды аулақ салуға тәрбиелейді. Елбасының салауатты өмір салты
туралы сөз ...... ... ... мән беріп отырады.
Себебі, денсаулық болмаса тән азабын былай қойғанда, адам ... ... ... ... ... ... көңілді мазалап, жан азабына
шалдығады.
“Он екі мүшең сау ... ... ... – деп ... ... ... ... тән сұлулығын, жан тазалығын ешнәрсемен теңестіруге
болмайтыны жайлы ескертіп отырған.
Дене тәрбиесі жүйесі дегеніміз - ... ... ... ... ... ... негіздерінің жиындығы және
республикада дене тәрбиесі мәселесін үйлестіріп ... әрі ... ... мен мекемелер. Дене тәрбиесі жүйесінің басты мақсаты – күш
қуаты мықты, жан-тәні сау, ... ... ... ... ... ... дене тәрбиесі дайындығынан өткен адамдар тәрбиелеу.
Дене тәрбиесі сабақтарының міндеттері:
- Дене ... ... ... ... өмірлік маңызы
бар білімге ие болуын қамтамасыз ету;
- Дене ... ... ... ... ... ... оқушылардың денсаулығын нығайту;
- Оқушыларды өмірлік маңызды қозғалыс біліктері мен ... ... ... ... ... тәрбиелеу, әртүрлі дене
жаттығулары түрлерін өз бетінше меңгеруге дағдыландыру;
- Оқушылар бойында жеке тұлға және ... ... ... ... ... әрқайсысында қозғалыс тәртібін жан-жақты
ұйымдастырудың ... ... және дене ... ... ... оқушылардың дене тәрбиесі, мәдениеті мен спортқа
ықыласын ... ... дене ... ... ... ... бөлім. Мектептегі дене тәрбиесінің мәні мен мағынасы.
I.1.Мектептегі дене тәрбиесі сабақтарын ... ... ... ... тек қана ... ғана шынықтыру емес, ол жанды да
шынықтырады. Себебі, күнделікті спорттық жаттығулар үстінде адам өзін бір
тиянақты тәртіпке ... ... ... ... ... ол ... ... жету үшін ерікті түрде дене қызметін жасап, ... Дене ... ... ... ... да ... Сонымен
дене шынықтыру әр түрлі дене жұмысын атқаруға ғана емес, одан ... ... ... ... ... ... және ... сақтаудың, оны
шынықтырудың бірден бір кепілі таймайтын жолы, ... дене ... ... ... оған да жол ... ... ... бір түрі және көпшілікке ... ... мен ... ... ... Жас ... физкультурамен, спортпен
шұғылданғандардың дене құрылысы жақсы дамып, күш-қайраты мол болады. Дене
шынықтыру үстінде бұлшық еттердің аса жетіліп ... ... да ... ... ... ... болады. Спортшылардың қан тамыр
жүйесі дамып, нығаяды, олардың қызметі жеңіл және ... ... ... ... ... де анағұрлым жоғары болады.
Бағдарлама мектептің бастауыш сатысына ... ... ... отырып спорттық пәндер мазмұнын күшейтуді көздейді.
Дене тәрбиесі базалық мазмұнын сапа тұрғысынан жаңарту сабақ ... ... және ... ... одан ... дене тәрбиесін жетілдіру мақсатында оқушылардан жеке ... ... ... ... ... құралдарының құрамында негізіне қоса қосалқы элементтер
де болуы қажет. Сондықтан ашық алаңда немесе жабық орында ... ... ... мақсаттарды жүзеге асыру есебімен жасалуы ... ... мына ... ... ... өсіп ... ... ету, әртүрлі жаттығу түрлерін ... ... ... ... ... ... жақсарту. Мұндай педагогикалық
міндеттерді орындауға жалпы дамытатын және арнайы дамытатын жаттығуларды
шебер ұштастыру үлкен мүмкіндік ... ... ... ... ... ... үйретеді, еркін қозғалысты іске асыруда олардың ... ... ... жаттығулары.
Адамның арнайы дене тәрбиесі міндеттерін орындауға арналған қимылын
дене ... ... ... Қимылдың бәрі емес, тек ... ... ... ... ... бағынған қимыл
қозғалыстары ғана дене тәрбиесі жаттығулары деп ... ... ... да дене ... ... еңбек тұрмыс қимыл
қозғалыстарынан бөліп қарау керек. Кейбір ... ... ... дене ... ... емес ол бір ғана ... элемент. Дене
тәрбиесі жаттығулары көп ретте қайталанатын күрделі қозғалыс. Қазіргі
пайдаланып ... дене ... ... өте көп. ... ... әр
түрлі.
Дене тәрбиесі жаттығуларының тәсілі.
Жаттығулардың тәсілі ... ... ... Дене тәрбиесі
жаттығуларының тәсілі өзіне тән ... ... ... ... ...... ... суретінен тұрады. Мысалы, ұзындыққа секіруді
алсақ, ол екпіндеп жүгіру, серпілу, ұшу, ... түсу ... ... ... ... ... ... және жақсы меңгеруге көмектеседі.
Жаттығуды орындау 3 кезеңге бөлінеді:
1. Дайындық кезеңі – негізгі қозғалыс ... ... ... ... ... (ұзындыққа секіру алдында екпіндеп
жүгіру).
2. Негізгі ...... ... ... шешетін қозғалыс
(ұзындыққа секірудегі серпін жасау, ұшу кезеңі).
3. Қорытынды кезеңі – ... ... кезі ... жерге түсу кезеңі).
Жаттығуларды топтау.
Дене тәрбиесі тәжірибесінде өте көп мөлшерде дене ... ... ... тиімді пайдалану үшін жаттығуларды топтау қажет.
1) Дене тәрбиесі жүйесін тарихи ... ... ... ... Ол ... барлық жаттығулар төрт топқа бөлінеді.
a) Гимнастикалық жаттығулар.
в) Ойын ... ... ... ... ... ... дене ... дамыту бағытындағы жаттығулар:
a) Төзімділік пайда болуына әсер ететін жаттығулар.
в) Икемділікке арналған жаттығулар.
с) Комплексті қимылды талап ... ... ... бұлшық еттерін дамытатын жаттығулар. Қолдың бұлшық
еттеріне кеуде, аяқ, іштің бұлшық еттеріне ... ... ... ... жаттығулар. (жүру, жүгіру, ескек есу,
снаряттағы гимнастика, жеке сайыс, т.б.)
5) Жаттығуларды күш қарқынына қарай топтау.
a) Өте ... ... ... ... (20 ... ... Өте жоғары қарқынмен орындалатын жаттығулар. (20 ... ... ... ... ... ... Сол аяқпен алға аттағанда, екі қолдың ұшын иыққа
тигізу.
2. Оң аяқпен аттағанда екі қолды екі ... ... ... Сол ... алға ... ... екі қолды жоғары
көтеру.
4. Оң аяқпен аттағанда екі қолды жоғары көтеру.
II. Орындалу жылдамдығы жоғарымен бірдей, ... ... ... ... ... екі адым ... ... Бір қалыпты қолды алға жоғарырақ алақанды төмен қаратып ұстау.
1. Сол аяқпен алға ... ... ... ... жіберу.
2. Оң аяқпен алға аттағанда, қол кеуденің алдында иіледі де ... ... ... ... Сол ... алға ... ... екі жаққа созу.
4. Оң аяқпен алға аттағанда қолды бастапқы қалыпқа әкелу.
IV. Орындалу ... ... ... ... ... ... жасайтын
қимылы да аяқты екі аттау керек.
V. Б.қ. бұларда да солай.
1. Сол аяқпен алға аттағанда қолды төмен ... оны нақ ... ... тез ... Оң ... аттағанда қолды екі жаққа созып тез бастапқы қалыпқа
көшу.
3. Сол аяқпен алға ... ... ... ... ... ... ... Оң аяқпен алға аттағанда қолмен екінші есепте жасалатын қимылды
орындау қажет.
VI. Б.қ. –екі қолды алға ұстап, жоғары қарай көтеру.
1. Аяқтың ... алға үш адым ... ... ... ... ... Аяқтың ұшымен алға үш адым аттау екі ... ... ... ... ... ... қояды.
3. Аяқтың ұшымен алға үш аттап екі қолды екі ... ... ... Аяқтың ұшымен үш аттап қолды бастапқы қалыпқа келтіру.
VII. Бастапқы қалып екі қолды мықында. Аяқтың ұшымен төрт ... ... ... ұшымен сегіз аттау (әр бірі есеп бойынша екі ... ... ... екі қол ... ... ... алға ... төртінші
есепке біртіндеп табанмен толық жер басып тізені ... бір ... ... бүгу және ... ... қарсы бағытта (яғни ішке) ұстау.
IX. Бастапқы қалып – екі қол екі ... ... ... ... және сол ... ... ... төртінші есепте біраз бүгіліп қол
жоғары көеріледі, бас екінші тұрған жаққа қарай ... ... де ... ... ... ... қалып – екі қол мықында.
1. Оң аяқпен алға бір аттайды.
2. Екінші аяқпен алға бір ... Оң ... үш рет ... ... ... ... Бір қолды алға қарай, ал екіншісін артқа ... ... ... ... ... Бұл да солай, бірақ дене қалпын төрт және ... ... ... ... қалып екі қол екі жаққа созылған.
1) Сол ... ... ... I ... сол аяқпен алға кең адым
жасау және есебінде оң аяққа қарай кіші адым ... Бұл да ... ... оң ... ... қалып – екі қол екі жаққа созылған.
1) Және сол ... ... ... (сол ... кең адым)
2) “Және “ оң аяқпен кіші адым жасау.
3) Оң аяқты артқа созып, екі қолды артқа ұстау.
4) Сол ... екі рет ... ... оң аяқпен қайта бастау.
6. Кең адыммен жүгіру.
7. Бастапқы қалып – екі қолды екі ... ... ... және оң ... ... ... және оны дамыту әдістемесі.
Адамның жаңа күрделі ... тез ... ... қозғалыс
әрекетін өзгертілген жағдайға байланысты тез ... құра ... ... ... дамыту кезінде біз мынадай үш міндетті орындауымыз керек.
1. Күрделі қимыл ... ... ... отырып жетілдіру.
2. Қозғалыс ірекетін өзгертілген жағдайға байланысты құра ... ... ... ... ... Берілген қозғалыс әрекетін дәл қайталай алу қабілеттілігін
арттыру.
Ептілік тәрбиелеудің ... ... жаңа ... ... ... болған
элементтері бар спорттық қозғалмалы ойындар гимнастика, акробатика
жаттығулары. ... ... ... ... ... дамытпайды.
Сондықтан мұғалім әрбір дене тәрбиесі сабағында бір екі жаңа жаттығу немесе
бұрын үйренген ... ... ... ... отыруы қажет.
Ептілік дамыту жаттығуларын сабақтың бірінші ... ... ... ... ... ... ол жаттығулар аз нәтиже береді.
Ептілік бастауыш және орта ... ... ... ... ... дене
арқылы сезіну, анализаторлары екпінді өсу кезінде дамытқан тиімді.
Жоғары қимыл ... ... ... ... ... Оның ... міндеттері
оқушының тұрмыс, еңбек, спорттық әрекетті дағдыларын еркін меңгеруге
үйрету. Дағдының тәжірибелік ... ... Егер ... ... ... ... ... ортада секіре алмаса, ол дағдының тәжірибелік
құндылығы болмайды.
Сонымен жоғары қимыл ептілігі дегеніміз қалыптасқан қимыл ... өмір ... ... ... (жүгіру, секіру және ... ... ... және үйрету мақсатының соңғы межесі. Алға
қойған ... ... үшін ... ... ... жолмен жетілдіру керек:
біріншіден, жаттығуды орындау тәсілінің даралығы, екіншіден, ... ... ... ... ... үшіншіден, меңгерген қимыл
дағдысын әртүрлі қозғалыс әрекеттерінде пайдалану ... ... ... әрекет жағдайына сай ... ... ... ... ... жаңа ... ... ерте игерілген
дағдымен әртүрлі бірлік таба қолдану шеберлігін меңгеру.
Қимыл ... ... ... оқу ... көмегімен іске
асырылады. Оның ішінде жетекші орынды ойын және тұтас ... ... ... түзету немесе қозғалысты орындау тәсіліне өзгеріс кіргізу
керек болса, бөлшектеп үйрету әдісі қолданылады.
Икемділік және оны ... ... ... ... амплитудамен орындай алу ... ... ... өсуі буын ... ... ... ... көңіл күйге (жоғары көңіл-күй де ... бой ... ... ... ... ... (12-ден 17-
ге дейін, ал көп), жасқа (16-18 жаста икемділік көп кезеңі), күш ... ... көп ... ... аз); ... мамандыққа және тағы сол
сияқтыға байланысты. Икемділік белсенді және енжар (бәсең) ... ... ет ... үлкен амплитудамен қозғалысты орындау қабілеттілігін
енжар икемділік дейміз (штанга, бірге ... ... ... ... ... амалдары мен әдістері.
Икемділікті дамытудың негізгі амалы созылу ... ... ... өзіңді ұстаумен, сыртқы көмекпен тағы сол ... ... бой ... кейін қай сабақ бөліміне де кіргізуге
болады. Икемділік жаттығуларын орындауда ... ... қою ... ... ... алу, бір затқа допты дәл тигізу т.с.с.
Созылу жаттығу сериясынан кейін босаңсу жаттығулары ... ... ... үшін күнделікті жаттығулар жасау керек.
Икемді жаттығулары арасындағы үзіліс (екі-үш ... оның ... кері ... ... ... ... әдісі – қайталау. ... ... қол ... ... аяқ ... ... орындау
қажет. Икемділік жаттығуларын қайталау мөлшері әртүрлі. Жамбас буындағы
иілу және жазу ... ... ... шегі 30-40 рет ... 45 рет ... ... жетіледі. Одан әрі қарай амплитуда
қозғалысы азаяды, жаттыуды тоқтатқан дұрыс. ... ... ... ... шегіне жеткізе, яғни буындарда жеңіл ауырту сезімдерін
сезінгенше орындау қажет. Икемділікті дамытқанда жас ... ... ... ... ... ... буын жылдамдығын дамыту, жоғары
сынып оқушыларына қарағанда ... ... да ... ... ... ... ... сол дамыған деңгейде сақтап қалу міндеті тұрады.
15-20 жастан кейін жас ерекшеліктеріне байланысты қозғалыс ... ... ... ... 9-10 ... ... 10-14 ... 15-17 жас икемділікті жетілдірудің ең соңғы шегі. Қыз балалардың
буындарындағы жылжымалылық, ер ... ... 20-30 ... ... күш ... ... көбірек беруге болады.
Дене шынықтыру арқылы ... ... ... ... ... ... жүктемелері бойынша медициналық ұсынылымдарды
құрастыру.
Сауықтыру дене тәрбиесі ... ... ... ... ... тұтыну шегінің 100 пайыз деңгейіне
жеткізетін жаттығулар ... ... ... кейде физикалық
жаттықтыру немесе ... ... ... ... Ал ... ... жаттықтыру жүйесі деп атайды. Сауықтыру дене тәрбиесінің ... ... ... ... қызметтік мүмкіншілігін жоғарлату
арқылы тұрақты денсаулықты қамтамасыз ету.
Сауықтыру дене ... ... ... ... ... ... ... – денсаулықты сақтау, жақсарту, ауру-сырқаттардың
алдын алу, денсаулықтағы дене ... ... ... ... дер ... ... жою.
Аэробты сауықтыру жаттығудың К.Купер, Н.Амосов, т.б. ғалымдар ұсынған
арнайы жүйелер мен тәсілдері бар. ... ... жаяу ... ... ... суда ... бір орында тұрып жүгіру, спорттық
ойындар ойнау сияқты жаттығулар түріне негізделген.
Сауықтыру дене тәрбиесі ... ... ... ... ғана
пайдалы. Олар: орындалатын ... ... ... ... ... бір ... ... сабақтар жиілігі, әр сабақтың
ұзақтығы.
Жаттығулар түрлері организмде көрсетілетін ... және ... ... ... екі ... ... ... Циклді жаттығулар (жүгіру, жүру, велосипед тебу, жүзу, ... ... және ... емес ... ... ... ... дайындау тобы, спорттық ойындар, т.б.)
Дене жаттығуларының түрлері ағзалар мен ... ... ... ... Дене жаттығуларының әсерінен бұлшық еттерде едәуір өзгерістер
болады. Егер бе бұлшық еттер ұзақ уақыт жұмыссыз күйде ... онда олар ... ... Дене жаттығулары олардың
көлемін ұлғайтады, нығаюына ыңғайлайды. Мұнымен қатар ... өсуі ... ... ... ... ұзаруынан
емес жуандауы әсерінен болмақ.
2. Дене жаттығуларымен айналысқан кезде көптеген ... қана ... ... саны да ... ... ... Жаттығу кезінде оттегін тұтыну деңгейі бірден көтеріледі,
өйткені ... ет ... ... ... ... ... ... те қызмет етеді.
Дене шынықтыру мен спортпен айналыспайтын адамдардың жүрек бұлшық ... ... ... ... 60 мм. ... ғана қан сол ... лықсып
шығарылатын болса, жаттыққан адамды жәй тыныштық жағдайында бір жиырылыстың
өзінде қолқаға 90-100мм қан шығады.
Дене шынықтырумен айналысуды бастайтындар үшін ... ... ... ... мол жиынтығының арасындағы ең ... ... ... ... жүріс пен алмастырып тұратын жүгіру,
аэробика, ... ерік ... ... ... ... ... және ... алу жаттығулары.
Сабақтың ойдағыдай өтуі мұғалімнің жақсы даярлығына байланысты. Даярлық
төмендегідей іс-әрекеттермен анықталады:
1. Сабақтың ... ... Дене ... ... ... ... ... білім беру, сауықтыру және
тәрбиелеу деп үш топқа бөлінеді.
a) Білім беру ... ...... білімін шыңдай
түсу, жаттығуларды ептілікпен және дағдымен орындату, оларды
өмірде қолдана алуға үйрету.
в) ... ... – дене ... ... ... организмге сауықтыру әсерін тигізуіне тиімді жағдай жасау.
с) Тәрбиелеу міндеттері – оқушылардың ... ... ... ... ... әсер ... ... басшылыққа ала отырып әр сабаққа жеке міндеттер
қойылады. Мысалы, ... ... ... ... ... секірудің
әдісін жетілдіру, дене қуаты қасиеті – жылдамдықты дамыту.
1. Қойылған міндеттерді орындау ... ... ... ... белгілеу. Мұнда ... ... ... ... ... мен ... Олардың тұратын, отыратын орындарын, қозғалыс жолдарын
анықтайды, снарядтарды жинау жолдарын ... ... ... ... мектеп бағдарламасында
кездесетін барлық ... ... алу ... ... ... ... ... жаттығуды қайталап, өз ... ... ... қажет.
4. Теориялық және сөйлеу дайындығы. Мұғалім өтілетін сабақты жақсы
білумен қатар, шешен сөйлей алуы да керек (әңгімені дұрыс ... ... ... ... материал жағынан қамтамасыз ету керек. Құрал жабдықтарды
дайындау және спорттық ... ... ... ... ... ... ... көмекшісі өзінің міндетін жақсы
білуі және дәл уақытында орындауы керек.
7. Сабақтан босатылған ... ... ... ... Олар ... түсіндірген сөздерін
тыңдауға, жаттығу ... ... ... ... ... ... ... орынды дайындауға, қазылық жасауға
қатысуы қажет.
8. Мұғалім өзінің сыртқы түріне киім киісіне ұқыпты қарауы ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру. Оқу
процесін басқару қызметін орындай ... ... ... ... ... Осы ... әртүрлі оқу жұмысын ұйымдастыру
әдістері қолданылады. Олар топтық, даралық, шеберлігі, фронтальдық
әдістер болып бөлінеді.
1) Фронталдық әдіс ... ... бәрі бір ... ... жаңа оқу материалымен таныстырғанда, сақтандыру мен
көмекті керек етпейтін қарапайым жаттығуларды үйренгенде, жақсы меңгерген
қозғалыста жетілдіргенде осы әдіс ... ... ... негізгі
варианттары: жаттығушылардың тапсырманы бір уақытта орындауы, жаттығуларды
кезектесіп орындауы, жаттығуларды толассыз орындауы және ауысымды орындауы.
2) Күрделі жаттығуды ... ... ... әдіс ... ... ... жұмысына дене қуаты дайындығы деңгейіне байланысты
бірнеше ұсақ топтарға бөлінеді. Әрбір топ мұғалімнің бақылауымен ... ... ... ... алып жеке өз бетімен дербес ... ... ... дейміз. Көбінесе жеке тапсырма дене қуаты дайындығына,
денсаулығына байланысты беріледі.
4) Шеберлі ... ... деп ... ... ... ... бір ... келесі “станцияға” ретті ауыса
(шеңбер бойынша) отырып орындауын ... ... ... ... ... және дене ... қасиеттерін тәрбиелеу үшін қолданылады.
I.2.Мектептегі дене тәрбиесі сабағының балаларға беретін әсері
Оқушылардың дене тәрбеисі арнайы ұйымдастырылған екі ... ... және ... ... ... ... Дене тәрбиесі
процесін орындайтын негізгі сабақ-оқу сабағы. Оқу ... ... ... ... ... ... кестесі бойынша
жүргізіледі. ... ... ... бой жазу ... ... ... ... т.б. орындалады.
Жаттықтыру бірнеше топтарға ... ... Күн ... ... ... кіріспе гимнастика, жаттығу арасындағы тынығу,
кластан тыс ... ... ... сабақтары, туристік
жорықтар, спорт ... және т.б. ... ... бой ... ... ... тебу, жүгіру, спорттық және қозғалмалы ойындар,
үй тапсырмаларын орындау т.б.
Дене тәрбиесі оқу сабағының жаттығулары мен жүйелі жаттығу ... ... ... ... беру және ... ... кәсіптік техникалық
училищелерде, жоғары және арнаулы оқу орындарында ... Дене ... ... байланысты сабақтың мазмұны және ... ... екі түрі ... ... төрт ... элементтен тұрады: оқу сабағына
кіргізілетін дене тәрбиесі жаттығуларының құрамы. Жаттығушы ... ... ... ... ... ... ... мазмұнының
бұл жағы: мұғалімді тыңдау, жаттығу орындау, орындау тәсілін ... ... ... ... ... ... ... ойша жобасын
құру, оны орындау, өз әрекетіңді ... ... т.б. ... ... әрекеттерінен тұрады.
Мұғалімнің қызметі. Сабақ міндетін қою, оны орындауды ұйымдастыру,
жаттығулардың әрекетін бақылау, орындауын ... ... күш ... т.б. ... бойынша бір-бірімен байланысты орналасқан сабақ мазмұнының барлық
элементтерін сабақ құрылымы деп атаймыз. Дене ... ... оқу ... ... бөлінеді: кіріспе бөлім, негізгі бөлім, қорытынды бөлім.
Кіріспе ... өзі ... ... ... және таза кіріспе бөлімнен
тұрады. Дайындық бөліміне: киім ауыстыру, спорттық жабдықтарды ... ... ... ... ... ... сапқа тұру т.б. Сабақ
басталарда рапорт беру, сабақ міндетін хабарлау, көңіл бөлу ... ... ... ... міндеті оқушылардың организмін ... ... ... ... дайындау. Ол оқушыларға
таныс жеңіл үйренетін, ... ... ... көмегімен орындалады.
Жүру, жүгіру жалпы дайындық сипатындағы ... ... ... ... ... элементтері, әртүрлі сипатта сапқа тұрулар
және басқа біртіндеп ... бір ... ... ... ... бөлімде жиі қолданылады. ... ... ... ... ет ... әсер етеді. Ол мынадай реттілікпен орындалуы тиіс:
керілу, жоғары иық ... ... ... ... ... босаңсу
жаттығулары, т.б. Сабақтың дайындық бөлімінің мазмұнына сай болуы қажет.
Кіріспе дайындық ... ... ... ... 10-20 процент, яғни оқу
сабағына 5-12 ... ... ... 30-40 минутке дейін уақыт
бөлінеді.
Сабақтың негізгі бөлімінде оқу бағдарламасына және ... ... ... ... ... және ... ... орындалады. Жаңа
материалды меңгеру секілді күрделі ... ... ... бөлімінің
басында орындалады, сонан соң дене қуаты ... ... ... Бұл ... алға қойған міндетті орындау үшін әрбір сыныпта оқу
бағдарламасында белгіленген дене тәрбиесі жаттығулары кеңінен ... ... ... оқу ... 30-35 ... ... 90 ... дейін созылады.
Сабақтың қорытынды бөлімінде организмнің функционалдық белсенділігі
ақырындап төмендейді. Снарядтарды жинау, сабақ ... ... тұру ... жаттығушыларды жайландырады, ауыр жаттығудан соң ... ... ... ... Қорытынды бөлімге организмді тез бастапқы
қалыпқа келтіруді массаж және су процедуралары да жатады. Қорытынды ... ... ... ... ... ... және ... арнайы назар аудару жаттығулары, би жаттығулары, жәй қарапайым
сипаттағы ойындар т.б. Оқушылардың қимыл белсенділін ... ... ... ... ... ... оқушыларының дене тәрбиесіндегі Президенттік сынаманың орны мен
мәні.
Қазақстан Республикасы ... ... дене ... ... ... ... ... және дене шынықтыру мен спортпен
айналысуына мүмкіндік жасалуда.
Балалардың дене ... ... мен ... Қазақстан
Республикасының Президентінің жарлығымен белгіленеді.
Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан ... ... ... ... мен ... дене ... және білім жүйесі мен дене ... ... 1-11 ... арналған жалпы білім ... дене ... ... ... ... ... беретін
мектептерде оқушылардың дене тәрбиесі жөніндегі ережесінде өскелең ұрпақты
жан-жақты дамыған демократиялық ... ... ... тәрбиелеуде дене
тәрбиесінің алар орны маңызды, ... ... ... ... өмірге
және Отан қорғауға тәрбиелейді.
Мектеп оқушылары дене ... ... ... ... рөлі ... ... мен мектептегі дене тәрбиесінің сонымен ... тыс ... және дене ... сауықтыру жұмыстарымен шешетін
мақсаттары бір және бір-бірімен байланысты. ... ... ... сай ... 1993 ... ҚР ... министрлігі бекіткен дене
шынықтыру бағдарламасы 4-6 сыныптарда келесі мақсаттарда шешіледі.
1. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... теориялық білімі, жеңіл атлетика, гимнастика, шаңғы
спорты және т.б. Президенттік сынаманың ... ... ... ... қозғалыс қимыл және олардың әр қилы қиын күрделі
жағдайда ... ... ... қозғалыс сапасын дамытуды
үйрету.
3. Оқушыларда өз бетімен дене ... ... және ... айналдыру, дене шынықтыруға деген
қызығушылыққа тәрбиелеу, оны ... күн ... ... ... ... ... тұлғаның қалыптасуына тәртіп мәдениет
дағдысына ... ... ... мен дене шынықтыру бағдарламасы көмегімен мектепте
сауықтыру, спорттық, тәрбиелік және білімділік мақсаттар шешіледі, оқушылар
дене шынықтыру сабағымен және ... ... ... ... ... ... көптеген спорт жұлдыздары өмірге келеді.
Қазақстан Республикасында Президенттік сынама оқушылардың дене тәрбиесі
бағдарламасының ... ... ... 4-6 ... оқитындардың және олардың
жан-жақты дене дайындығының негізгі нормаларын да құрайды. Нақ осы ... ... ... ... негізгі ұйыммен дамуы
нәтижесінде білікті тәрбиелеу, өмірге қажетті дене дамуын қамтамасыз ету.
Жаңа бағдарламаға ... ... ... ... ... Әр ... ... мен көлемі де тұжырымдалды.
1993 жылға дейін қолданылып келген ... ... ... ... ... ... қарастырылған: гимнастика –14 сағат, жеңіл атлетика
– 12-14 сағат, шаңғы дайындығы –12 сағат, баскетбол (4-6 ...... жүзі ... – 26 ... ... ... –4-5 ... 12 сағат
мектеп мүмкіншілігіне байланысты таңдауға бөлінеді.
Оқыту мен үйретудің міндеттері:
- өмірлік ... ... ... ... - ... ... ... себепкер болатын дене ... ... ... ... ...... мәдениетін қалыптастыру мен ... ... ... ... және дене ... ... ... меңгеруіне көмектесу;
- уақыт пен кеңістікке қозғалыс әрекеттерін басқаруға деген ... ... ... ... үшін ... туғызу;
- дене жаттығулары және спорттпен ... ... ... ... ... оқу пәнінің мазмұнын таңдаудың негізгі өлшемдеріне
жататындар:
1) қоғамның дене ... мен ... ... ... ... дене ... мазмұнын әрі қарай жетілдіру және мектеп пен отбасында
үйрету үшін әлеуметтік, материалдық-техникалық жағдайдың болуы;
3) мектептің бастапқы ... ... жеке ... ... және козғалысқа байланысты мүмкіндіктері.
Бастауыш сынып оқушыларының дене шынықтыру мәдениетін ... ... ... ... ... дене ... және қозғалыс іскерліктері мен
дағдыларының базалық негіздерін қалыптасу зандылықтары туралы бастапқы
теориялық ... ... ... ... ... ... сауықтыру міндеттері,
дене жаттығуларының техника негіздері, қозғалыс қасиеттерін дамыту.
Бағдарламаның айрықша ерекшеліктеріне жататындар:
1) ... ... ... дамытудың жасқа байланысты
ерекшеліктерін есепке алу;
2) дене ... ... ... ... ... жүру, секіру, тепе-
теңдік жаттығулары, өрмелеу), ... ... ... ... танымдық қозғалыс қызметі (дене жаттығуларының түрі және ... ... оқу ... ... дене ... ... ... түсініктерді хабарлау.
3) оқу материалын іріктеп алуда оқушылардың қажеттілігін есепке алу; ... дене ... ... ... бастапқы түсініктерді
хабарлау;
4) дене жаттығуларымен айналысуды кең көлемде таңдауға ... ... ... және ... ... бөліктер);
5) қозғалыс тәжірибесін практикалық іскерліктерді калыптастырумен тығыз
байланыста ... ... ... пәні ... ... ... жеке тұлғаға
бағытталған тұрғыда келу мыналарды қарастырады:
- пән бойынша ... ... ... ... ... алу;
- табиғи қозғалыс дағдыларын қалыптастыру мен жаңа қозғалыс қимылдарын
меңгеру ... ... ... өзі орындауы үшін жағымды
жағдайлар туғызуы.
Жоғарыда айтылғандар осы бағдарламаның білім беру ... ... ... ... дене ... ... түрі;
- дене жаттығулары және салауатты өмір салты;
- мүсінді дұрыс қалыптастыру мен қозғалыс қасиеттерін дамыту;
- дене жаттығуларымен айналысудың жекелеген түрлері мен күн ... ... ... тыс уақытта дене жаттығуларымен топпен және дербес айналысу
жағдайларына тән ... ... ... жүзу ... ... арнайы мүмкіндіктер болған жағдайда жүргізіледі;
2) денсаулық күндері ... ... ... ... рет ... ... ... мазмұны
1 сынып
Саптық жаттығулар.
Бір қатарға және бір лекке сапқа тұру. Бір орында, оңға, солға, артқа
бұрылу. ... Тік тұр! ... тұр! ... бас! ... командалары.
Жалпы дамытатын жаттығулар.
Кеуде, қол мен аяқ үшін ... әр ... ... қалыптан
орындау.
Негізгі тұрыс: өкше бірге, аяқтың ұшы алшақ, ... ... ... ... Бір ... ... ... және затпен орындалатын жаттығулар.
Тұлғаны калыптастыруға, дұрыс еркін дем алуды қамтитын ... ... және ... бұру және шырқ ... Қолдарды екі жанға ... ... ... және ... қолдарды шырқ айналдыру. Денені оңға
және солға, алға және артка еңкейту, бұру және айналдыру.
Аяқтарды алға, ... және ... ... ... ... қарай
еңкейту. Шалқалап жатқан бастапқы қалыптан кеудені көтеру. Гимнастикалық
орындыққа қолдармен тіреліп жатқан ... ... ... ... ... алшақ ұстап тұрған бастапқы қалыптан отыру. Тобық буындарының
қозғалғыштығын дамытуға ... ... және ... ... ... үйлестіре тізені жоғары
көтеріп, жүру. Жүзу мен ... ... ... ... орындау мен
үйлестіру. Кедергілерден өтіп жүгіру және жүру. ... ... ... ... баяу және ... екпінде жүру және жүгіру.
Жарысып жүгіру. 30, 40, 60 м-ге жүгіру. Қайталап жүгіру. 1-1,5 минут
бойы баяу ... Екі ... ... Алға ... екі аяқпен секіру. Алға
жылжи бір аяқтап секіру. Екі аяқпен итеріліп орнынан ұзындыққа ... ... см. ... ... ... ... алып ұзындық пен биіктікке ... ... ... ... жоғары лақтырып екі не бір қолмен
ұстау. Допты ... ... ... ... бір не екі қолмен ұстау. Допты
серігіне екі ... әр ... ... ... кеудеден, иықтан, бастан
асыра, төменнен беру. Тор арқылы допты бір және екі ... ... ... ... ... нысананы бір қолмен ... 3-4 ... ... ... бір ... ... Еңкейтілген гимнастикалық орындықпен алға жылжып, өрмелеу.
Жоғары - төмен, солға - оңға секілді әр ... ... ... ... ... ... ... тұрып тартылу және
теңселу. Біріктіріп ұсталған аяқтардың тізесін алға, жанға көтеру.
Тепе-теңдік жаттығулары. ... әр ... ... ... ... орындық, бөрене үстімен жүру. Төбеге жеңіл салмақты
зат қойып, жүру. Гимнастикалық орындықта көзді жұмып, ... алға ... ... шырқ ... кейін жүру.
Акробатикалық жаттығулар. Таянып отырған бастапқы қалыптан жинақталу.
Артқа, жанға тоңқалаң асу. Шалқалап ... ... ... ... ... ... түсу. Жартылай шатқа отыру. Шалқалап жатқан бастапқы
қалыптан созылған ... ... ... көтеру. Шалқалап жатқан
бастапқы ... ... ... ... ... әуендердің ырғағымен би козғалыстарының
кешенін (комплексін) орындау. Төбешіктен сырғанау. Екі аяқпен ... ... ... ... ... ... ... жұппен, топпенен төмен карай
сырғанау.
Шанамен сырғанау. Төбешіктен шанамен түсу. Шапшаң сырғанап жарысу.
Шананың ... ... ... ... ... ... лақтыра,
төбешіктен шанамен түсу. Төбешіктен сырғанап түсу шананы оңға және солға
бұру.
Шаңғы дайындығы. Орнында тұрып, аттап ... ... ... ... ... оңға және ... бұрылу. Таяқсыз жүру. 300-500 м
қашықтықты ... өту. ... ... ... ... ... "Ұзын адам", "Түсіріп алма", "Бір шаңғымен". Күрес пен жекпе-
жек элементтерінің түрлері. ... пен ... ... ... ... ... ... материалдық-техникалық жағдайлары туралы білімі.
Қарапайым спорт жабдығының атауы, оны пайдалану біліктілігі. Спорт зал
мен ... ... ... – жабдықтары. Жекелеген жалпы дамытатын
жаттығуларды орындаудың әртүрлі тәсілдерін меңгеру.
2 сынып
Саптық ... ... екі ... екі ... тұру тәсілдері, жүріп
келе жатып бір лектен екі ... ... ... ... ... ... ... тұру. Теңел! Тік тұр! Орныңда ... бас! ... ... ... ... тұрыс (қолдар кеуде тұсында
бүгілген, қолдар жанға созылған), тізерлеп отыру, бір тізерлеп отыру, төрт
тағамдап тұру, ... ... ... ... ... ... ұстау, аяқты алшақ
ұстау секілді әр түрлі ... ... ... ... Басты
оңға, солға бұру, басты шырқ айналдыру. Тұлғаны дамытуға, дұрыс дем ... ... ... және ... қолдарды айналдыру. Қолдардың
қозғалысымен үйлестіре ... ... ... ... мен аяқтардың
қозғалысымен үйлестіре кеудені алға және жанға еңкейту.
Жүру мен жүгіру. Санды ... ... жүру және ... Бағытты
өзгертіп жүгіру. Жаттығуларды орындау мен ... ... ... жүру мен ... Жүріспен жүгірісті ауыстыру; жүруден жүгіруге
ауысу. 30,40,60 метрлік қуып жету, озу жүгірістері. Қайталап жүгіру. 1, ... баяу ... Екі ... ырғып секіру. Алға қозғала екі аяқпен секіру.
Алға қозғала бір аяқпен секіру. Екі ... ... ... ... 60-70 см биіктіктен секіріп түсу. Екпін алып ұзындық пен биіктікке
секіру.
Доппен орындалатын жаттығулар. Допты ... ... оны екі не ... ... алу. ... ... ... одан шоршыған допты бір не екі қолмен
кағып алу. Допты серігіне әр түрлі бастапқы қалыптардан: кеудеден, иықтан,
бастан асыра, ... екі ... ... Тор ... бір не екі ... ... 5-6 м қашықтықтан нысанаға допты бір қолмен допты лақтырысу.
Өрмелеу. Еңкейтілген гимнастикалық орындықпен алға жылжып, өрмелеу.
Жоғары – ... ... – оңға ... әр түрлі тәсілдермен
гимнастикалық қабырғамен ... ... ... ... ... және теңселу. Біріктіріп ұсталған аяқтардың тізесін алға, жанға
көтеру. Аяқтың көмегінсіз өрмелеу.
Тепе-теңдік жаттығулары. Қолдармен әр – ... ... ... үйлестіре гимнастикалық орындықпен, бөренемен жүру. Төбеге аз
ғана салмақты зат қойып жүру. Гимнастикалық орындықта көзді ... ... ... ... ... адыммен, жартылай отырып (қол белде) жүру.
Акробатикалық жаттығулар. Жартылай шат, шатымен отыру, ... ... ... ... ... жинақталу. Артқа қарай тоңқалаң асу, жанға
аударылып ... ... ... ... ... — бір ... ... (домаланып), жаурынға аударылу — жаурында жатқанда тербеліп,
теңселіп, жаурынға тұру. Таянып ... ...... ілгері
ұмсындыра, аяқтарды бүгу (артқы ... ... ... таянып отырған,
таянып бір аяқпен отырған қалыптан да осылай жасау.
Етпеттеп жатқан қалыптан – ... ию ... мен ... ... ... ... Сандарға таянып жатқан қалыптан, аяқтарды бүгу,
денені ию.
3-сынып
Жеңіл атлетика. Жүгіру. Сирақтарды артқа сілтей, санды жоғары ... ... ... ... ... оң және сол ... /жанды/
арқаны алда ұстап жүгіру. "Кең адымда", "Қысқа адыммен", ... ... көш" ... ... отырып жүру және жүгіру. Жүгіретін бағытқа
арқаны беріп тұрып, таянып отырған жағдай, бір аяқпен тұрған қалып ... ... ... ... қуып жетіп, басып озу сияқты жүгірістер. 2. 3-
5 минут бойында бір қалыпты үдемелікте жүгіру.
Секірулер. Екі аяқпен, бір орында 90,180 ... ... ... ... итеріле орнынан ұзыныраққа қарғу. Екпін алып ... ... ... ... ... қашыққа және нысанаға лақтыру. Алдын ала бастан
асыра ... екі ... бір ... немесе құм салынған қапшықтарды
немесе жеңіл тастарды лақтыру. Допты немесе өзге ... ... ... және қашыққа лақтыру.
Ойындар.
Спорт ойындары. Баскетбол, волейбол, футбол ойындарының элементері.
Қысқартылған ережемен екі жақты командалық ойын ойнау.
Қозғалыс ойындары. "Орын ... ... жет", ... ... "Он ... ... ... түрлері", "Көген тартыс", "Салт
аттылар", "Кенгуру", "Ара", "Жүргізушіге доп берме" және т.б. ... ... ... ... ... ... бағытталған
жаттығулар енген эстафеталар мен ойындар.
Саптық жаттығулар. Бір лекте жүру, қозғалыс кезінде бір ... ... ... ... ... тұрып, жүру. Кең адымда, бір екі сана, біріншілер бір
адам алға, атта командалары.
Жалпы дамытатын ... ... ... ... ... және
қозғалыс кезінде затпен жасалатын жаттығуларды орындау. Тұлғаға, еркін
тыныс алуды белсенді етуге, қозғалыс үйлесімділігіне ... ... ... ... ... екі ... созған бастапқы
қалыптан, жазылып ұсталынған және ... ... ... ... ... және қарсы бағытта қозғалыстар жасау. Гимнастикалық орындыққа
таянып, тіреніп ... ... ... ... Бір ... екі және ... секіру және ырғып секіру. Иілгіштік пен босаңсуға жаттығулар.
Өрмелеу. Гимнастикалық қабырғада ... ... ... және тартылу.
Төбеден тіке түсірілген арқанға үш тәсілмен өрмелеу.
Тепе-теңдік жаттығулары: Қойылған заттар ... ... ... төбеге
қойылған затты түсірмей жүру. Қойылған заттар арқылы аттап өтіп, бөрененің
үстімен жүру. Қолдардың әр ... ... ... ... ұшымен,
жартылай отырған қалыпта бөренемен жүру.
Акробатикалық жаттығулар. ... ... ... ... Таянып
отырған бастапқы калыптан артқа аударылып түсіп, жаурынға тұру. Иілгіштікті
дамытуға жаттығулар: көпір жасау, ... ... ... ... ... ... кеудені аяқтарға қарай еңкейту. Босаңсуға ... ... ... ... ... ... жатып, асылып
тартылу (гимнастикалық кіші аттарға аяқтарды тіреп). Бүгіліп және шалқайып
асылу, бір не екі ... ... ... ... төмен жіберіп қылтамен
(тізенің астымен) асылу.
Тірелу, таяну жаттығулары. Таянып жатқан бастапқы қалыптан қолдарымен
алға қарай ... ... ... ... жүру. Артқа таянып жатқан
бастапқы қалыптан алға және артқа жүру.
Шаңғы дайындығы. Шаңғы жолында шаңғымен ... ... ... ... ... бір ... адымды жүріс. Жүрудің түрліше ... ... ... аттап басу, сырғанау, алма кезек екі адымды және бір
адымды жүріс (итерілуге даярлық, итерілу, дененің ... ... ... ... ... жаттығу: таяқты ілгері шығару қарға тіреп қою.
Шаңғы ... 800-1000 ... ... өту. ... ... ... Құрлықтағы дайындық жатығулары: иілгіштік пен дененің бөліктері
мен буындарының аяқ, қол, ... ... ... жаттығулар.
Судағы жаттығулар: демді алу, суға бату, ... ... ... ... ... ... еркін жүзу әдісінің (кролмен) қимыл-қозғалыстарын
орындау. Аяқпен итерілгеннен кейін ... ... ... ... дем ... ... ... кейін жылжу (тақтайдың жәрдемімен) —
суға дем шығару. Аяқпен итерілгеннен кейін жылжу аяқпен еркін жүзу ... ... пен ... түрлерінің элементтері. Қазақша күрес, еркін
күрес және жекпе-жектің жекелеген ... ... ... орындау.
4 Сынып
Жеңіл атлетика. Жүгіру. Сирақтарды артқа сілтей, санды жоғары көтеріп,
жүгіру, адымдап секіріп, қосарланған ... — оң және сол жақ ... алда ... ... Кең ... ... адыммен! командаларын орындай
жүру және жүгіру. Ойлы — ... ... ... ... ... ... жүгіру. Қуып жетіп, басып озу жүгірістері. 30-60 метрді уақытты
есептеп жүгіріп өту.
Секірулер. Бір ... екі ... ... ... бұрыла
секірулер. Екі аяқпен итеріліп орнынан ұзындыққа қарғу. Отырған бастапқы
қалыптан жоғары қарай секіру. ... алып ... ... техникасының
элементтері; секіру фазалары: екпін алу, 25-30 метрлік қиындыны бірқалыпты
екпінмен ... өту. ... ... ... ... ... Биіктікке
секіру техникасының элементтері; секіру ... ... алу, ... ... ... секіру.
Лақтыру. Теннис және резеңкі допты лақтыру (қашықтық пен ... ... алып ... ... алудың бастапқы бөлігі 8-10 жүгіру адымы),
сол (оң) аяқпен бақылау сызығына доп түсу.
Ойындар. Баскетбол, волейбол, футбол спорттық ... ... ... ... ... ... ... "Орын алмастыру", "Қуып жет", "Қызыл жалау",
"Бояулар", "Он шыбық", "Қашақ", "Секіру түрлері", ... ... ... "Кенгуру", "Ара", "Допты жүргізушіге берме". Жүгіру, секірулері
бар эстафеталар көп жағдайда икемділік, жылдамдылық, шыдамдылықты ... ... ... тығыздықтағы ойындар.
Гимнастика. Саптық жаттығулар. Бір лектен екі, үш ... ... ... ... Кең ... Қысқа адыммен! Жүгір! Бір-екіге сана! командалары.
Жалпы дамытатын жаттығулар. Негізгі тұрыс бастапқы бастапқы қалыпынан
және қозғалыста ... ... ... ... ... ... белсенді етуге, тұлғаға бағытталған жаттығулар. ... ... ... ... нығайту жаттығулары. Күш пен иілгіштікті дамыту
үшін жұппен орындалатын жаттығулар. Ырғақты гимнастика ... ... ... ... - ... касиеттерін калыптастыру үшін арқа
мен етерін нығайтуға арналған жаттығулар. Бір орында екі және бір ... ... ... ... ... арналған
жаттығулар.
Өрмелеу. Төбеден тіке түсірілген арқанға үш тәсілмен өрмелеу.
Тепе - тендік жаттығулары. Қойылған ... ... ... ... ... Аякгың ұшымен, қосарланған адыммен, алға ... ... ... ... жүру. Бөрененің үстімен жүгіріп өтіп,
колдарды сілтей секіріп түсу. Көзді жүмып бөрене не орындықпен ... ... ... ... ... отырған жағдайдан жинақталып алға
карай екі рет бірге алға карай тоңкалаң асу. Таянып отырған ... ... ... түсу ... ... ... және ... түру. Серігінің
көмегімен қолмен жүру. Гимнастикалык қабырғаға аяктарды тіреп (ер ... ... ... жасау, жартылай шат, толық шатқа отыру.
Асылып тұрғандағы жаттығулар. Аласа белтемір (ер балалар); әр ... қос ... ... ... ... ... және шалқая асылу.
Асылып түрған жағдайдан бір аяқты ... және ... ... ... ... көтеріліп отыру. Гимнастикалық кабырғаға асылып тұрғанда
(жоғарыдан немесе ... ... ... ... ... ... ... кабырғада асылып түрғанда оңға және солға теңселу; алға және
жанға аяқгарды кезек-кезек сілтеу. ... бүге ... ... ... ... ... асылып түрғанда (жоға-рыдан немесе төменнен ұстап) —
қолды баяу ғана ... ... ... Гимнастикалық кіші ағаш ат (биіктік 110 см) — секіру
фазалары: екпін алу — ... ... ... 8-10 м ... ... ... алып — көпіршеге секіріп түсу; секіріп ... ... ... ... ... Шаңғы жолында конькишінің жүрісімен таяқсыз жүру. Бір
мезгіддегі бір адамды жүріс: адым ... ... ... ... ...... ... тіреу, екі таякпен итерілу -аяқтарды бір-біріне
жақындастыру, таяктарды кардан суырғанда — екі ... ... ... ... ... ... кимылдарын орындау. Шаңғы жолымен
1000-1500 м-ді жүріп өту.
Жүзу. Судағы жаттығулар: бір ... алда ... ... ... санда
(жанда) ұстап еркін жүзу қимылдарын аяқпен жасай жылжу. Тақтайшаны ұстап
еркін жүзу. Аяқгардың көмегімен еркін жүзгенде ... ішке алу, ... ... ... суға ... дем шығару. Белге қалтқы байлап, қолдар
қозғалысыньщ көмегімен еркін жүзу.
Күрес пен жекпе-жек ... ... ... ... ... күрес
және жекпе-жектің жекелеген түрлерінің карапайым тәсілдерін орындау.
Салаутты өмір салты дағдыларын орнықтыру. ... ... ... ... бос ... күн тәртібі мен қозғалыс белсенділігін сақтау.
Шынығудың гигиеналық ережелерін сақтау. Мектепте және ... тыс ... ... ... ... Мектепте өткізілетін жүгіру
бойынша жарыстарға, дала жарыстарына ... ... ... ... волейбол, футбол ойындарын ойнау. Жеке және ... ... ... талаптарды орындау.
Қозғалыс касиеттерін дамыту, дұрыс түлғаны калыптастыру. Иық белдеуі, кеуде
және аяқтардың ... ... үшін дене ... ... іріктеп
алу. Орнықты динамикалық тұлғаны қалыптастыру үшін жаттығулар. Ырғакты
гимнастика, ... ... ... ... ... ... ... сабақтар.
Сабақтың материалдық — техникалық және ... ... ... ірі, ... ... ... мен ... ғимараттарының тарихы
мен олардың неге арналғандығын білу. Спорт залдарындағы, жүзу әуіздеріндегі
(бассейндеріндегі), ... ... ... ... ... ... түрлерінің неге арналғандығы туралы түсінік.
Спорттың жекелеген ... үшін ... ... ... ... мен ... бағалау. Мұғалімнің бақылау — бағалау кызметі
окушылардың дене ... ... ... ... ... саяды; ал бағаның өзі диагностикалық (анықтау) және басқару
қызметін атқарады. (1 кесте)
1 кесте. Дене тәрбиесінің даму ... ... ... ... ... түрлері |Ұлдар ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... |деңгей |деңгей |баға |
|1 |60м ... ... | ... 12 3|
| ... /сек/. | | | | |
|2 |1000м ... |3,30 3,50 4,10| | |3,50, 4,20 |
| ... /мин/ | | | |4,30 |
|3 ... кермеде тартылу|4 | | | |
| ... | | | | |
|4 ... ... |--- | | | |
| ... ... | | | |14 12 10 |
|5 ... |7.00 7.30 8.00| | | |
| ... жүру | | | |7.30 8,00 ... ... ... 1000м. |уақыт | | | |
| | ... | | | |
|7 ... ... |160 150 140 | | | |
| ... ... | | | |140 130 120 |
|8 ... 25 м. |уақыт ... | | | |
|9 ... ... |100 90 80 | | | ... |Ұзындыққа секіру |320 310 300 | | |95 90 80 ... ... ... ... 25. 23 | | |300 230 200 |
| ... | | | |23 20 18 ... ... даму деңгейін анықтайтын көрсеткіш
3-сынып
|№ |Жаттығу түрлері |Ұлдар ... |
| | ... баға ... ... |Көрсеткіш. |
| | | ... ... ... |
|1 |3*10м ... |9,1 9,8 10,4 | | |9,6 10,4 ... ... | | | | |
|2 |30м ... |5,7 6,2 7,0 | | |5,8 6,5 7,2 |
| ... /сек/ | | | | |
|3 |1000м ... ... ... | | | |
| ... /мин/ | | | | |
|4 |6м ... ... |4,3,1 | | |4 3 1 |
| ... дәл ... | | | |
| ... | | | | |
|5 ... ... тартылу|4 2 1 | | | |
| ... ... | | | | |
|6 ... /рет/ | | | |8 6 4 |
| |1м ... | | | | |
|7 ... ... |8,00 8,30 9,00 | | |8,30 9,00 ... ... ... | | | | |
|8 ... ... |уақыт есептелм | | | |
|9 ... ... ... | | | |
| ... 25 м. | | | | ... | ... ... | | | ... ... даму ... ... ... |Жаттығу түрлері |Ұлдар ... |
| | ... баға ... ... |Көрсеткіш. |
| | | ... ... ... |
|1 |3*10м ... ... | | |10,4 10,8 ... ... | | | | |
|2 |30 м ... |6,2 6,8 7,2 | | |6,3 6,9 7,3 |
| ... /сек/ | | | | |
|3 |1000м ... ... ... | | | |
| ... /мин/ | | | | |
|4 |6м ... допты |3 2 | | |3 2 1 |
| ... дәл ... | | | | |
| ... 5-рет | | | | |
|5 ... ... ... 2 1 | | | |
| ... | | | | |
|6 ... ... ... | | | |8 6 4 |
| ... | | | | |
|7 |8 м ... |8,30 9,00 9,30 | | |9,00 9,30 |
| ... жүру | | | |10,00 |
|8 ... ... 1000м ... есептелм | | | |
|9 ... ... ... | | | |
| ... ... | | | | ... ... 25м. |уақыт есептелм. | | | ... ... ... ... ... дене ... ... |Нормативтері ... |
| ... | | |
| | ... ... ... |Ер ... |Қыз ... |
| | ... | | | |
| | ... ... ... ... |3 |
| |Мин, с |14,00 |16,00 |- |
| ... |15 |- |10 |
| |См | | | |
| |См | | | |
| |М | | | |
| ... | | | ... |бойы (слс-мен) |Жасы |биіктігі ... |ені ... орны | |3 ... |6—7 |31 |136 |ее |0,90 | |4 ... |35 |146 |66 |0,93 | |5 ... |10—11 |39 |156 |71 ... |6 ... |12—13 |42 |166 |71 |1,16 | |7 ... |14—15 ... |76 |' 1,31 | |8 ... |15—16 |47 |186 |76 |1,42 | ... және |17—19 |49 |186 |81 |1,51 | | ... биік | | | | | | ... ... ... ... тек ... алынған мөлшер деп қарау керек.Кереуеттерден басқа ұйықтау бөлмелері
кереуеттің жанына қойылатын тумбочкалармен, орындықтармен, ... ... ... ... ... ... ал ... де жабдықталады.
Мектеп оқушыларын партада дұрыс отырғызудың маңызы.Мектеп оқушыларын
партада, оқушылар столына дұрыс ... ... ... ... ... окушысы басын алға қарай болар-болмас кана еңкейтіп, тік отырса,
көзінен кітапқа немесе дәптерге ... ... 35 ... болса, дұрыс
отырған болып саналады. Бұл жағдайда оқушының белі міндетті ... ... ... немесе орындықтың арқалығына) тиіп ... ... ... мен ... шетінщ арасында алақанның еніндей қашықтық
қалуы ... ... стол ... шетіне параллель етіп ұстаған жөн:
шынтақтың екеуі де партаның қақпағында жатуы ... ... ... ... ... немесе біраз доғалдау бұрыш (100—110°) жасай бүгіліп, ... ... ... ... ... тиіп ... тиіс.
Бұлайша отыру ең ыңғайлы, ең аз шаршататын отырыс болып саналады; ол
оқушынын, оқу ... ... ... ... қамтамасыз етеді, сондай-
ақ омыртқаның қисаю мүмкіндігін болдырмайды.
Парталар (оқушылар столы, орындықтар) дұрыс жасалғанда және ... ... ... ... ... ғана мектеп оқушысы осылайша
отыра алады.
Мектеп оқушыларынын. дұрыс отыруының бұзылуы ... ... ... бір ... оқу ... ... ... шаршаған кезде
(шаршай бастаған-дықтың көрінісі: қозғалақтай беру және қисық ... ... жою үшін ... ... қабілеттілікті ішінара қалпына
келтіру үшін жұмыстың түрін өзгерту немесе дене шынықтыру үзілісін ... ...... ... ... ... дұрыс отыруын
қатаң қадағалау.
Мектеп партасы. Партаға қойылатын ... ... Оқу ... ... ... ... ... Оған қойылатын негізгі талап оқушының
бойына және денесінің пррпорциясына сәйкес келуі. Ол оқушы орын ... ... ... ... кедергі жасамайтындай, жауап бергенде ол
үшін парталар аралық жолға шықпай-ақ, орнында емін-еркін тұра ... және ... күш ... ... ... ... ... отыруы, олардың сымбатының бұзылмауы, омыртқа
жотасының қисаймауы, сондай-ақ оқушылардың қалыпты ... ... ... ... ... және оның злементтерінің оқушылардың дене
пропорцияларына, ... ... ... ... ... ... ... берік те орнықты болуы және сонымен бірге, класс ішін ... оңай ... ... ... ... столдары мен орындықтарының сыртқы бетін жақсылап
өңдеудің елеулі маңызы бар: олардың беті ... ... ... сынықтарсыз тегіс, таза болуға тиіс. Мектеп ... ... ... аса ... материалдардан жасалуы керек.
Әдетте, парталар қылқан жапырақты ағаштардан немесе қандыағаш, қайың, бук
ағаштарынан жасалады.
Оқу мебельдері пайдаланған кезде орнықты тұратындай, ыстық сумен ... ... ... ... құралдарды колдануға болатындай етіп
өңделуі тиіс.
Оқу мебеліне қойылатын жоғарыда баяндалған гигиеналық ... ... Ф. Ф. ... ... екі ... ағаш ... және
«Мектеп парталары» деп аталатын мемлекеттік стандартта ескерілген.
Мектеп партасы бір ... ... екі ... етіп ... ... ... металдан немесе арнаулы синтетикалық материалдардан жасалуы
мүмкін.
Егер I—IV класс оқушыларына ... ... ... типі ... ... ... байланысты екі орынды парта болса, ал V—VIII класс оқушылары
үшін тиісті өлшемдегі бір орынды ... екі ... ... ... ... ... («Оқушылар столы» 11015-64 және «Оқушылар орындығы»
11016-64 деп аталатын мемлекеттік стандартты).
Мектеп-интернаттар мен күні ... ... ... ... бір
адамдық столдармен және орындықтармен жабдықтауға болады. Бұл жағдайда
орындықтың отырғышының шеті ... ... ішке ... 40 мм еніп тұруы
тиіс, ал столдың қақпағы 12—15° бұрыш жасайтындай көлбеу күйде болуы ... ... ... әр ... ... мен ... ... еткізу үшін
жан-жақты пайдалануға мүмкіндік береді, оны класта орнынан козғап жылжыту
да оңай.
Қалыбынан өзгермейтін ... ... және ... ... ... темен түсіп тұратын жылжымалы ... мен ... ... деп ... парталар, столдар, орындықтар да жасалады. Универсал
оқу мебелі екі өлшеммен жасалады: № 6—8 және № 9—11; бұл ... ... ... ... ... ... тиісті мөлшерде өзгертуге
болады; бірақ аралыры, ... ... мен ... ... болады.
Қорытынды:
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ... өмір ... ... әрқайсымыздың дене
тәрбиесімен айналысуымызға дұрыс тамақтануымызға, ... пен ... ... бағытталған денсаулықты нығайту үшін жастарды
салауатты өмір салтына насихаттап, ақпараттық іс-шаралар ... ... ... ... дене ... айналысуының ең басты мақсаты
салауатты өмір салты болып табылады.
Дене ... ... тек қана ... ғана шынықтыру емес, ол жанды да
шынықтырады. Себебі, күнделікті спорттық жаттығулар үстінде адам өзін ... ... ... жігерін дамытады, жаттығу үстінде ол алдына
қойған мақсатына жету үшін ... ... дене ... ... ... Дене шынықтырумен қатар адамның денсаулығы да ... ... ... әр ... дене жұмысын атқаруға ғана емес, одан басқа да
толып жатқан ... ... ... және ... ... ... бірден юір кепілі таймайтын жолы, шыныққан дене жанды ... ... оған да жол ... ... ерекше бір түрі және көпшілікке мәлім ... мен ... ... ... Жас ... физкультурамен, спортпен
шұғылданғандардың дене құрылысы жақсы дамып, күш-қайраты мол болады. Дене
шынықтыру үстінде бұлшықеттердің аса жетіліп ... ... да ... ... ... пайда болады. Спортшылардың қан тамыр
жүйесі дамып, нығаяды, олардың қызметі жеңіл және ... ... ... ... ... де анағұрлым жоғары болады.
Бағдарлама мектептің бастауыш сатысына арналған ... ... ... ... ... мазмұнын күшейтуді көздейді.
Дене тәрбиесі базалық мазмұнын сапа тұрғысынан жаңарту ... ... ... және ... ... одан әрі
нығайтуды, дене тәрбиесін жетілдіру мақсатында ... жеке ... ... дамытуды көздейді.
Дене тәрбиесі құралдарының құрамында негізіне қоса ... ... ... ... ... ашық ... немесе жабық орында пайдаланылатын
оқу материалдары нақтылы мақсаттарды жүзеге ... ... ... ... ... мына мәселелерге қатысты: мүсіннің өсіп дамуына ... ету, ... ... ... ... жүгіріспен, секірумен
байланыстыра отырып, шыдамдылық көрсеткішін жақсарту. Мұндай педагогикалық
міндеттерді орындауға жалпы дамытатын және ... ... ... ... үлкен мүмкіндік береді. Бұлай ұштастыру оқушыларды спорттық
мінез-құлық жағдайына үйретеді, еркін қозғалысты іске асыруда олардың ерік-
жігерін нығайтады.
Пайдаланылған әдебиеттер ... Т, А., ... М. I., ... Ә. Ж, ... дене ... ілімдік және әдістемелік негіздері. Алматы, 2002-140б.
2. Волков Л.В. Физические способности детей и подростков. -Киев: Здоров'я,
1981. -117 с.
3; Верхошанский Ю.В. ... ... ... ... ... М.: ... и спорт, 1988. - 331 с.
4. Горанько М. И., ... А.К., ... Е.Б. ... ... Республикасы халқының дене шынықтыру дайындығының
негіздері. Алматы, 1997.-1046.
5. ... Г Д„, ... А.К. ... бег. ... 2001.
6.Лесгафт П.Ф. Руководство по физическому ... ... ... // Избранные труды / Сост. И.Н. Решетень. - М.: ... ... 1987. ... ... ... Учебник для ИФК. / Под ред. Н.Г Озолина и др. - ... и ... 1989. - 671 ... ... ... / Под общ. ред. ... А.Н. - М.: ... 1987. -
304 с.
9. Матвеев Л.П. Теория и методика физической культуры. -М.: ... ... 1991. - 331 ... ... В.Н. ... - методические основы подготовки ... ... ... ... ... ... ... -
М.:ГЦОЛИФК, 1983. - 24 с.
12. Суслов Ф.П. С чего ... бег - М.: ... и ... 1974. ... ... Ф.П., Гилязова В.Б. Методика силовой подготовки в цикпических
видах ... ... ... ... ... ... - ГКФКТ, ВНИИФҚ ЦНИС, 1990. - 32 с.
14. Суслов Ф.П., Попов Ю.А., ... В.Н,, ... С.А.. Бег на ... ... дистанции. - М.: Физкультура и спорт, 1982. -176 с.
15. Филин В.П Теория и методика юношеского спорта. - М.: ... ... 1987. -128 ... В.П., Фомин Н.А. Основы юношеского спорта.: Физкультура и спорт,
1980. - 224 ... ... В.Б., ... С.В. ... ... ... и ... - М.: Физкультура и спорт, 1984. * 151 с.

Пән: Спорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогикадан мемлекеттік емтиханға дайындық40 бет
Дене тәрбие саласы. Дене тәрбиесінің міндеттері мен маңызы20 бет
Дене тәрбиесі жүйесінде гимнастиканың алатын орны және маңызы22 бет
Дене тәрбиесінің қоғамдағы маңыздылығы11 бет
Дене тәрбиесіндегі қимыл-қозғалыс ойындарының маңызы23 бет
Дене шынықтырудың адам өміріне маңызы.5 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь