Рыноктың шаруашылық тауарлық өндiрiс дамуның жоғарғы баспалдағы ретiнде

Жоспар

Кiрiспе. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

I. Рыноктың шаруашылық тауарлық өндiрiс дамуның жоғарғы баспалдағы ретiнде. ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1. Рынок түралы негiзгi түсiнiктеме ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Рыноктың пайда болу шарттары. ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3. Рыноктың қызметтерi және қасиеттерi. ... ... ... ... ... ... .

II. Рыноктық механизм және түрлерi. ... ... ... ... ... ... . 2.1. Рыноктық механизмнiң мәнi мен негiзгi элементтерi. ... ...
2.2. Рыноктық механизмнiң қызметтерi мен басты принциптерi 2.3. Рынок түрлерi. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

III. Рыноктық қатынастардың экономикалық теориясы
3.1. Сауда және бәсеке рыноктың элементi ретiнде. ... ... ... ..
3.2. Биржа және банк . рыноктың буындары. ... ... ... ... ... ..

IV. Рыноктық экономиканың басымдылықтары мен кемшiлiктерi. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.1. Рыноктың инфрақұрылымы. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.2. Трансакциялық шығындар. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кiрiспе.

Рынок адамзат қоғамының тарихи даму сатыларында ерекше орын алады. Себебi адамдар өмiр сүру үшiн алдымен материалдық, рухани игiлiктер өндiруi қажет. Екiншi сөзбен айтқанда өмiрге қажеттi азық – түлiк, киiм, тұрғын үй, отын т.с.с тұтынуға жарамды заттар өндiрiлуi керек. Осыған орай не өндiру керек, қалай өндiру керек, кiмдер үшiн өндiру керек деген сұрақтар адам баласының әрбiр жеткiншек буындарының алдында тұрған көкейтестi мiндет. Бұл мiндеттен ешбiр қоғам құтыла алмайды. Өмiр сүру үшiн тұтыну қажет. Тұтыну қалай тоқтамаса, өндiрiс те солай тоқтамауы керек. Сайып келгенде өндiрiс қоғамдық өндiрiс болып саналады. Себебi жеке өнiм өндiрушiлер өздерiнiң қажетiн өтеп қоймайды, қоғам мүшелерi үшiн де қызмет атқарады. Қоғамның өндiргiш даму барысында, алдымен адамдардың еңбекке қабiлеттерi өсуiне байланысты алғашқы қауымның өзiнде қосымша өнiм пайда болуына сәйес тайпалар арасында тiкелей өнiм айырбасы, кейiннен ақша арқылы айырбас жүргiзiлiп экономикада тауар – ақша немесе рынок қатынасы пайда болды. Бұл рыноктық, товар – ақша қатынастарының тарихы кем дегенде 5 - 7 мың жыл бұрын болғаны белгiлi. Рынок қоғамдық еңбек бөлiнiсiмен келiсiлген және шаруа-шылық субъектiлерiмен шеттелген тауарлы өндiрiс дамуының табиғи – тарихи процесi нәтижесi.
Бұл тақырыпт рыноктың пайда болу шарттарын, ролi, қызметтерi, оның инфрақұрылымы, түрлерi артықшылықтары мен кем-шiлiктерiн, оның механизми түралы мәлiмет алуға болады.
Рынок - әлемдiк өркениеттiң жетiстiктерiнiң бiрi. Рыноктық қаты-настар мәнiн рынок түсiнiгiнiң екi жақты маңызы бар екенiнен шығу керек. Бiрiншiден, рынок өз мағынысында айырбас айналым сферасында iске асырылатын өткiзудi бiлдiредi. Екiншiден, рынок - бұл өндiру, бөлу, айырбас пен тұтыну процестерiн қамтитыт адамдар арасындағы экономикалық қатынастар жүйесi.
Қолданылған әдебиеттер:

1. Борисов Е.Ф. “ Экономикалық теория негiздерi “ , 1998
2. Жатқанбаев Е. “ Аралас экономика негiздерi “ А. Қаржы – қаражат “ , 1996
3. Отаров Ә.К. “ Нарықтық экономика негiздерi “ Шымкент-2001
4. Әубакиров Я.Ә. “ Экономикс “ Оқу құралы. А. Эк .
5. Гельбрейт Дж. “ Экономические теории и цели общества “. М., 1978
6. Отаров Ә.К, Мейiрман А.Ә, Дулатбеков Ж.А “ Экономикалық теория негiздерi “ Оқу құралы. Шымкент – 2004
        
        Жоспар
Кiрiспе. -----------------------------------------------------------------
--
I. Рыноктың шаруашылық тауарлық өндiрiс дамуның жоғарғы баспалдағы
ретiнде. ----------------------------------
1.1. Рынок түралы негiзгi түсiнiктеме ---------------------------------
1.2. ... ... болу ... ... Рыноктың қызметтерi және қасиеттерi. -------------------------
II. Рыноктық механизм және түрлерi. -------------------------
2.1. Рыноктық механизмнiң мәнi мен ... ... ... ... ... мен ... ... 2.3.
Рынок түрлерi. ---------------------------------------------------------
III. Рыноктық қатынастардың экономикалық ... ... және ... ... ... ретiнде. --------------
3.2. Биржа және банк – рыноктың буындары. ----------------------
IV. Рыноктық экономиканың басымдылықтары мен кемшiлiктерi. -----------------
-------------------------------------
4.1. Рыноктың ... ... ... ... ... ... ... -----------------------------------------------------------
Кiрiспе.
Рынок адамзат қоғамының тарихи даму сатыларында ерекше орын
алады. Себебi адамдар өмiр сүру үшiн ... ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда өмiрге қажеттi азық –
түлiк, киiм, тұрғын үй, отын т.с.с ... ... ... ... ... орай не ... керек, қалай өндiру керек, кiмдер үшiн
өндiру керек деген сұрақтар адам ... ... ... алдында тұрған көкейтестi мiндет. Бұл мiндеттен ешбiр
қоғам құтыла алмайды. Өмiр сүру үшiн ... ... ... қалай
тоқтамаса, өндiрiс те солай тоқтамауы керек. ... ... ... ... ... ... Себебi жеке өнiм өндiрушiлер
өздерiнiң қажетiн өтеп ... ... ... үшiн де ... Қоғамның өндiргiш даму барысында, алдымен ... ... ... ... ... қауымның өзiнде қосымша
өнiм пайда болуына сәйес тайпалар ... ... өнiм ... ақша ... ... ... ... тауар – ақша
немесе рынок ... ... ... Бұл ... ...... ... кем дегенде 5 - 7 мың жыл ... ... ... ... ... бөлiнiсiмен келiсiлген және шаруа-шылық
субъектiлерiмен шеттелген тауарлы өндiрiс дамуының табиғи – тарихи
процесi ... ... ... ... болу шарттарын, ролi, қызметтерi,
оның инфрақұрылымы, түрлерi артықшылықтары мен кем-шiлiктерiн, оның
механизми түралы мәлiмет ... ... - ... өркениеттiң жетiстiктерiнiң бiрi. Рыноктық қаты-
настар мәнiн рынок түсiнiгiнiң екi ... ... бар ... ... ... ... өз ... айырбас айналым сферасында
iске асырылатын өткiзудi бiлдiредi. Екiншiден, рынок - бұл ... ... пен ... ... қамтитыт адамдар арасындағы
экономикалық қатынастар жүйесi.
I. Рыноктың шаруашылық тауарлық өндiрiс дамуның ... ... ... ... негiзгi түсiнiктеме
Рынок тар мағынада-тауарлар мен капиталдардың ... ... ... күшi ... ... ... да ... дегендi бiлдiредi. Ал, кең мағынада алғанда тауарларды өндiру,
айналысқа жiберу, бөлу, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... ресурстар көздерiн
қалыптастырып, пайдаланудағы еркiндiгi тән сипат болып табылатын ақша
қаражаттарының қозғалысы қалыптасатын экономикалық қаты-настар жүйесi.
Рынокта ... ... ... ... ... - ... өркениеттiң жетiстiктерiнiң бiрi. Рыноктық қаты-
настар мәнiн рынок ... екi ... ... бар ... ... рынок (market) өз мағынысында айырбас ... iске ... ... ... рынок- бұл өндiру, бөлу, ... пен ... ... ... ... ... ... меншiктiң тауар – ақша байланыстары мен қаржы – несие жүйесiнiң
түрлi – ... ... ... негiзделген экономиканың әрекет
етуiнiң күрделi механизмi ретiнде жүрелi. Ай-налымнан басқа ... ... екi ... ... ... байланыс рыноктық негiзде iске асырылатын
кәсiпорын мен экономиканың басқа құрылымдарының ... ... ... ... ... ... кәсiпорындарды айырбас процестерi;
• еңбек биржасы арқылы жұмыс ... ... және ... ... ... бiр процентпен несиелердi беру кезiнде несиелiк қатынастар;
• тауар, қор, ... ... мен ... элементердi қамтитын рыноктық
инфрақұрылымдарды қызмет ету процесi.
1.2. Рыноктың пайда болу шарттары.
Рынок, ... ... – бұл ... ... тығыз
байланысты және тұрмыстық деңгейде жиi теңестiрiледi. Сонымен
қатар олар қатаң себеп – ... ... және ... ... әр ... ... сатыны бiлдiредi.
Қоғамдық еңбек бөлiнiсiнiң болуы қызмет пен еңбек өнiмдерiнiң
айырбас қажеттiлiгiнiң пайда болуына әкеп соғады. Бұл ... ... ... тән ... ... екендiгiн бiлдiредi.
Ең көп тараған формасы бартер болып табылады.
Бартер – бiр тауарды ... ... ... ... ... пен ... ... түсiнiктерiнiң арасында айырмашылық
бар.
Тауар айналысы – бұл ақшамен жанамаланған тауар айырбасы. Көрiнiп
тұрғандай, тауар айналысы ақша айналысымен байланысты және ... ... ... ... көптеген жүзжылдықтар бойы тауар айналысы кездейсоқ
құбылыс болып қала бердi.
Ол жалпы сипатқа ие болған ... ғана ... ... ... ... ... Бұл 6-7 мың жыл бұрын болған.
Рынок белгiлi бiр ... ... ... ... ... екi топқа бөлуге болады. Бiрiншi топ рыноктық
байланыстарды қамтамасыз ететiн шаруа-шылықты жүргiзудiң жалпы жағдайлары
енгiзумен байланысты.
Оларға ... ... сан ... нысандарын iске асыру ... ... ... ... мемлекеттiк реттеуiштердi сақтаған ... ... Бұл ... рыноктық экономиканың өзi шексiз даму
қабiлетi бар өзiн - өзi реттеушi жүйе емес ... есте ... ... тауарлар мен қызмет көрсету рыногы, өндiрiс факторлары және ... ... үш ... ... ... ... ... құру.
Факторлардың екiншi тобына құқықтық заңдарды дайындау және шаруашылықты
жүргiзудiң рыноктық әдiстерiне өту ... ... ... ... ... жүйесi енедi. Бiрiншiден, ресурстарды
ұрлаумен тиiмсiз пайдалануға жол бермейтiн ... пен ... көп ... ... қалыптастыру мен игеру ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық қайта
құру арқылы топшылықты игеру. Үшiншiден, экономиканы шетелдiк капитао тарту
және аралас кәсiпорындарды құру ... ашық ... ... ... ... және қасиеттерi.
Рынок мәнi оның қызметтерiнде өте толық көрiнедi.
Ең маңызды қызметтерiне жататындар:
- ... ... өзiн - өзi ... қызметi. Ал тауарға деген
сұраныс өскен кезде өндiрушiлер өз өндiрiсi көлемiн ... ... ... ... ... өндiрiс қысқара бастайды. Рынок
арқылы қоғамдық өндiрiстi реттеудi iске ... яғни не ... ... ... ... кiм үшiн ... керек деген мәселелер
шешiледi;
- ынталандырушы қызметi. Баға төмендеген кезде өндiрушiлер
өндiрудi ... жаңа ... ... ... ... жетiлдiру арқылы шығындарды азайту мүм-кiндiгiн iздей
бастайды;
- ... өнiм мен ... ... ... маңыздылығын
орнату қызметi. Бұл тапшылықсыз өндiрiс жағдайында (сатып алушы
таңдай алғанда, ... ... ... бол-мағанда және
олардың арасындағы жарыста ) әрекет ете алады;
- реттеушi ... ... ... ... өндiрiс пен
айырбаста негiзгi микро және макро тепе – теңдiк орнатылады;
- шаруашылық өмiрдi демократиялау, өзiн - өзi ... iске ... ... Әсер ... ... ... ... өндiрiс оның экономикалық өмiрлiк қабiлетi жоқ
элементтерiнен босату жүргiзiледi және ... ... ... ... iске ... ... тән ... рынокта бейтарап тұлғалар болмайды, сатушы қымбатырақ сатуға, ... ... ... ... жасайды;
• рынокта барлық тұлғалар тең құқықтық, ешкiмге жеңiлдiктер ... ... ... ... ... немесе бақылау жасау мүмкiн емес;
• рынок – бұл бәсекелестер құресi;
• рыноктағы ең негiзгi көрсеткiштер – сапа және баға;
... ... кiнә тағу ... ... Себебi, ұсыныс сұраныстан кем
болса баға көтерiледi сондықтан ... мен ... ... наразылық
туындайды.
II. Рыноктық механизм және түрлерi.
2.1. Рыноктық механизмнiң мәнi негiзгi элементтерi.
Рыноктың экономикалық әрекет етуi ... ... ... оның ... бiр ... болуын көздейдi. Рыноктың
экономиканың бiрiншi әрi маңызды элементi өндiрiшiлер мен тұтынушылар
болады. Олар еңбекты ... ... ... ... ... басқалары оны тұтынған кезде қалыптасады. Тұтыну жеке өзiндiк
және өндiрушi болып бөлiнедi. Жеке ... ... ... ... шығарып, олар халықты жеке қажеттiлiгiн қанағаттандыру үщiн
пайдаланылады.
Өндiрушi тұтыну өндiрiс процесiнiң жалғасы ретiнде жүредi, бұл
кезде тауар басқа ... ... ... үшiн ... Бұл
жағдайда өндiрушiлер мен тұтынушылар арасындағы өзара әрекет ... ... үшiн ... Рыноктық шаруашылықта ол
тұрақтылығымен ерекшеленiп, мамандандыру негiзiнде құрылады және
көтерме рыноктық мәмiле нысанында көрiнедi.
Рыноктық экономиканың екiншi элементi ретiнде өндiрiстiк
бiрлiктердi корпаротивтi ... ... ... жеке ... нысандарымен ерекшеленетiн экономикалық ерекшелiк жүредi.
Рыноктық экономиканың үшiншi ... ... ... Ол ... ... ... Бiз бұл жерде тек екi ескерту жасағымыз
келедi. Бiрiншi, баға ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс нәтижесiнде қалыптасады.
Екiншi, баға осы географиялық ауданда ... осы ... ... ... әрекетi сферасын анықтайды. Осы сфераның шекарасы
трансакциялық шығындармен, яғни айырбаспен байланысты айналым
шығындармен анықталады.
Рыноктық экономиканың төртiншi элементi- орталық ... ... ... ... құрамдас болып табылады. Сұраныс рынокта тауарларға
деген қажеттiлiк түренде жүредi. Тұтынушылар осы тауарларды
қалыптасқан бағалармен ақша табыстары кезiнде сатып ала алады. Ұсыныс
өндiрiстiң ең ... ... мен ... ... ... ... ... жүредi. Сұраныс пен ұсыныс материалдық
игiлiктердi өндiрушiлер мен тұтынушылар арасындағы тұрақты байланысты
қамтамасыз ететiн рыноктың механизмнiң маңызды элементтерi болып
табылады.
Рыноктың механизмнiң ... ... Ол ... ... және ... ... ... көлемiн кеңейтуге жол
ашады. Бәсеке рыноктық субъектiлер мен ... ... ... ... ... ретiнде жүредi. Адам Смит
бәсекенi рыноктың “ ... қолы ” деп ... және сол ... ... ... түрiндегi өз бас пайдасын ойлаған
жекелеген адамдардың талпынысы жалпы қоғамның игiлiгiне ... ... ... ... ... ... баға және т.б
экономикалық реттеушiлер көлемiн анықтауда болып табы-лады.
Рыноктық экономикадағы баға өндiрушiлер мен тұтынушылар
мүддесiнiң үйлесуiне көмектеседi. Баға ... пен ... ... рынокқа қатысушылардың пайда алуға талпынуына және оны
бәсеке мен сатып алушылар мүддесiне қарамастан алу мүмкiндiгiне
байланысты болады. Осы элементтер сипаттамасы мына ... ... ... ... ... мен ... ... экономика қызмет етуiнiң механизмi үш басты принципке
негiзделедi:
• маржиналдық (шектi) талдау;
• балама талдау ... ... ... талдау принципi негiзiнде рыноктық субъектiлер мiнез-
құлқы құрылады, оған ... ... ... ... ... әсер ... Рыноктың
тауарларға толуы, нарықтық бағалардың өзгеруi нәтижесiнде рыноктың
экономиканың бiр қалыптан екiншiсiне өтуi ... ... Бұл ... ... ... ... ұсыныс түрiнде рыноктық экономикаға әсер
етпеуiнен болып отыр. Жетiлген рынок жағдаында үлкен және ... ... ... жүргiзетiн субъектiлердiң шексiз саны болған кезде,
осыларды әрқайсысы шексiз шағын үлес ... ие ... ... жол
рыноктық кеңiстiктiң үздiксiз қызмет өтiп қамтамасыз еткендей болып,
сұраныс пен ұсынысты ... ... ... болу ... ... ... мен ... арасындағы тепе-тең жағдайды ... ... ... ... ... ... ... пайдаланбаудың басты тәсiлдерiнен немесе ... ... ... ... ... мен ... сомасы түрiнде болады. Рыноктық эконо-миканы құ ... ... ... ... аз, бiрақ көпi табыс беретiн ең
нашар вариант таңдау ... ... ... ... ... ... ... бар ресурстарды тиiмдiрек пайдалаеудың
жолдар iздеуге итермелейдi.
Экономикалық рационалдылық принципi пайда мен ... ... ... ... ... табысты пайда-
ның ең төменгi бөлiгi ... ... ... шектi болып
табылатын өзгермелi варианттардың бiрiнде iске ... ... ... ... ... анықталады.
Капиталды шектеулi пайдалану кезiнде фирмалар пайданы жоғары-
латуға тырыса, тұтынушылар өз игiлiгiн барынша жақсартуға ұмтылады.
Көрсетiлген принциптер ... ... ... құру ... сұраныс пен ұсыныс сияқты қарама-қарсы күштердi, екiншi
жағынан, нарықтық бағаларды пайдалануға ... ... ... ... ... табылатын тепе-тең жағдайға қол
жеткiзуге мүмкiндiк бередi.
2.3. Рынок түрлерi.
Рынок ... ... ие және өз ... ... барлық
сферасын қамтиды .
Рыноктық экономикалық құрылымы мыналармен анықталады :
• меншiк нысандарымен (мемлекеттiк және ұжымдық аралас );
• бүтiн экономикадағы ... ... ... ... да ... ұлы ... байланысты болатын таруар өндiрушi құрылымы (
мемлекеттiк, жал, коопе-ративтiк, жеке ... жеке ... ... - ... ... ... ... сферасының ерекшелiктерiмен;
• шаруашылықтың құрылмдық бөлiмшелерiн жеке шелендiру мен мемлекеттен ... елде ... ... ... ... ... бойынша белуге болады .
1. Рыноктық қатынастар объектiлерiнiң экономикалық қызметi бойынша:
• материалдық игiлiктермен қызмет көрсетулер ... ... ... ... ... – техникалық жасалымдар рыноктары;
• құнды қағаздар рыноктары;
• жұмыс күшi рыноктары;
2. Рыноктары тауарлық топтар бойынша саралау болады:
• өндiрiстiк ... ... ... ... тұттынатын тауарлар, азық – түлiк тауарлар рыноктары;
• шикiзат пен материалдар рыноктары және т. б.
3. Рыноктарыды өндiрiстiк ... ... ... рынокта ры:
• аймақ iшiлiк;
• аймақ аралық;
• ұлттық;
• халықаралық ( ... ).
4 . ... ... ... ... бөледi:
1. монополиялық;
2. алигополиялық;
3. салааралық рыноктар.
5. Рыноктық қатынастар субъектiлерiнiң түрлерi түрлерi бойынша ... ... ... ... ... мен сатушылар ретiнде кәсiп – орындар мен ұйымдар жүретiн
көтерме ... ... ... ... ... ... ... азаматтар жүретiн бөлшек сауда
рыноктары;
• сатып алушылар ретiнде мемлекет, ал ... ... – ауыл ... ... өндiрушiлерi жүретiн ... ... ... ... ... .
6. ... ... сақтаудың өскерiлуiнен рыноктар мынадай болып
бөлiнедi :
• ашық , ресми ;
• ашық емес “ ... “ , “ қара “ және т. ... ... зерттеу рыноктың негiзгi ұрлерiн бөлiп
көрсетуге мүмкiндiк бередi:
Тауарлар мен қызмет көрсетулер рыноктары. ... ... ... ... ... ... тауарлар – азық – түлiк және азық – ... ... ... ... ...... көлiктiк, коммунал -дық ;
өндiрiстiк емес бағыттағы тұрғын үйлер мен ... ... ... ... ... . ... ... қозғалмайтын мүлiктер рыноктары ;
• еңбек құралдары ;
• шикiзат пен материалдар ;
• энергетикалық ресурстар ;
• пайдалы қазбалар .
Қаржылық рыноктар . Бұл ... ... ... , яғни ... ... ... ... ;
• акция , облигация , опцион , варант ,фьючерстiк көлiсiм – ... т . б ... ... ... ... ;
• валюта – ақша рыноктары .
Орналасу жағдайларына байланысты:
• жергiлiктi;
... ... ... ... ... ... монополиялы;
• олигополиялық;
• таза монополиялық;
Тауардың шеттен келуiнiң мүмкiндiгiне қарай:
• ашық;
• жабық;
Интелектуалдық өнiм рыноктары – инновациялар , өнертапқыштар, ... ... ... пен өнер ... ... күшi ... Олар ... күшi рыноктары экономика заңдарына
сай пайдаланылатын еңбек ресурстары қозғалысының эко-номикалық нысаны
түрiнде болады ... ... даму ... ... пен рыноктың дамуына байланысты.
Рыноктың мынадай үлгiлерi белгiлi: дамымаған, еркiн, реттелетiн ерекше
моделi сәйкес келедi.
1. дамымаған рыноктың тауарлы ... ... ... ... ... ... ... тауарлы өндiрiсi;
4. деформацияланған рыноктың тауарлы өндiрiсi.
1. Дамымаған рыноктың тауар өндiрiсi ( жай товар өндiрiсi ) ... ... ... ... жеке ... ... тауар
өндiрушiлердiң өз еңбектерiне негiзделген. Жай тауарлы өндiрiс кезiнде
шығарылған өнiмнiң тек белгiлi бiр бөлiгi ғана рынокқа шығарылады.
Сондықтан, ол бүкiл ... ... ... ... ... ... ... рыноктың тауарлы өндiрiсi ( рыноктық экономика ) түбегейлi
жаңа белгiге ие болды, ол жалпы ортақ ... ... яғни ол ... ... ... ... күшi ... айналды және өндiрушiнiң өз еңбегiнiң орнына
жалдамалы еңбек келдi;
• қоғамдық өнiмнiң басым бөлiгi тек жеке тұтыну үшiн емес, ... ... ... кезеңдерi тауарлы өндiрiс еркiн бәсекенiң болуымен сипатта-
лынатындықтан, оны әлi күнге дейiн еркiн бәсеке дәуiрiнiң ... « ... ... » деп атайды. Мемлекеттiң шаруашылық өiрiне
тiптi толық араласпауы оны “ таза “ – laisser яғни “ ... ... ...... бiлдiретiн капита-лизм деп атауға мүмкiндiк
бередi. Iс - әрекеттi үйлестiру мақсатында барлық жерде рынок пен
баға жүйелерiн қолдану бұл ... ... ... ( ... ... деп атауға негiз болды. Рыноктық экономика машиналы
өндiрiс сатысында қалыптасты.
3. Реттелетiн рыноктың тауарлы өндiрiс экономикада ... ... ... ... Бұл ... ... барлық ресурстар мен
материалдық игiлiктердi өндiру, бөлу, айырбастау мен тұтынудағы үлестерi
жоғары. Мемлекет белсендi түрде рыноктық экономикаға араласқанымен,
рыноктың ... ролi – « ... ... » ... ... ... ... монополияландыру, яғни үкiмет алдында монополияны шектеу
мәселесi пайда болатын кезде қалыптасады. Мемлекеттiк реттеудiң басты
формаларына заң шығару, салықтық және ... ... ... ... тауарлы шаруашылықтың бiрнеше модельдерi бар:
• әлеуметтiк рыноктың шаруашылық;
• аралас эономика;
• корпоративтiк экономика.
Олар, ең алдымен ... ... ... ерекшеленедi. Әлеуметтiк шаруашылықтағы басты мақсат –
азаматтар мүдделерiн қорғау; аралас экономикада кәсiпкерлiктiң дамуына
жағдай жасау; корпоративтiк экономикада – iрi ... ... ... ... ... ... – АҚШ – қа, үшiншi
модель – Жапония мен ... ... ... ... ... ... ... - әкiмшiлiк
экономикаға тән және дамыған қоғамдық еңбек бөлiнiсiн реттеудi, еркiн
нарықтық қатынастарды басып тастауды бiлдiредi.
Бұл экономиканың екi моделi бар: жоспарлы – ... ...... жүйе ... қызметiн ресурстарды
таратуда қалай болса, баға тағайындауда да сондай орталықтандыруға
негiзделген. Нормативтi модель тауар өндiрушiлердiң дербестiгiне
рұқсат бередi: әр ...... ... ... ... ... ... бағдарламалар және анағұрлым бәсең
жоспарлаумен алмастырылады.
Рынок жағдайында тауарлар өндiрiсi тұтынушiларды жекелеген
топтарының ... ... ... ... ... жiктеу.
1. әлемдiк рынок.
2. Iшкi рынок.
3. Iшкi рыноктар жиынтығы.
Рынок сигментi – бұл – рынок бөлiгi ; ... ... ... ... ... тобы .
Рынокты сигменттеу – тауарларға бiрдей емес талаптар қоятын осы
тауарларды тұтынушыларды жөкелеген топтарға бөлу .
III. Рыноктық қатынастардың экономикалық теориясы.
3.1. Сауда және ... ... ... ... ... ... аясынан басқа тауарды тұтынушыға дейiн жеткiзудi iске асыратын
қызметтердiң жиынтығы қажет.
Өнiмнiң ... ... ... ... ... қызмет ету аясы ... ... деп ... ... өнiм ... сатып
алушыға өтедi, яғни меншiк иесiн ауыстырады. ... ... иесi, ... мен ... иесi, ... ... ... туындайтын тауарлы-ақша
қатынастарының делдалы немесе агентi САУДА болып табылады.
Сауда - бұл ... ... мен сату және ... алу ... iске ... адамдардың қызет. Сату-сатып алу операциялары өнiмдi тудырмайды,
олар тек тауарды өткiзудегi қоғамның қажеттiлiгiн ... ... осы ... қызмет көрсету аясына жатқызуға мүмкiндiк туғызады.
Отандық экономикалық ғылымда сауда қызметтерiн ... және ... ... ... қызметтерiне тауарды өткiзуге, жарнамаға, сатушы сұранысын
зерттеуге, тауарды жәрмеңкелерде, аукциондарда ... ... ... сауда қызметтерiне өндiрiс процесiнiң айналыс сферасындағы
жалғауымен – тасымалдауға, сорттауға, товарды ... және ... ... көрсетулер кiредi.
Сауда қызметiн жүзеге асыру үшiн капитал қажет. Оның ... ... ... ... ... болып бөлiнiп шыққан кездегi үшiншi iрi қоғамдық еңбек
бөлiнiсiнiң кезеңiнде пайда болған көпестiктiң орнына ... ... ... ... – бұл айналыс сферасында қызмет ететiн және
өнеркәсiптiк ... ... ... ... ... ... өткiзумен өздерi айналысқан, ал олардан ... ... ... зерттеу үшiн қосымша шығындарды талап еттi.
Бiртiндеп бұл қызметтер ... ... ... ... ... өнеркәсiптен ерекшеленiп дербес болды. Бұл процес екi жақ үшiн ... ... ... ... мен ... үнемдейдi, ал саудагер
сату бағасы мен сатып алу бағасының арасындағы айырмашылық ретiнде түскен
сауда пайдасын алады. ... ... тән ... ... ... ... ... өткiзудi бақылау мақсатымен iрi компаниялардың өздерiнiң
өнiмдерiн сатуын қолына алу процесi ... бой ... ненi ... ғана емес, қалай сатумен де сипатталады.
Ұйымдастыру әдiстерi бойынша былай бөлiнедi:
1. қолма-қол ... ... ... ... ... Бұл ... ... қажеттi элементi бола отырып,
сатып алушы үшiн банк ... ... ... ... ... алушының мүлкiн кепiлдiкке ала отырып сату;
5. тауар айырбастау ... ... ... байланысты көтерме және бөлшек сауда деп
бөлiнедi. Олар бағамен де бөлiнедi: тауарды көтерме сату бағасы бөлшек
сатудан төмендеу болады.
Сатушы үшiн ... ... сату ... ... ... ... ... коммерция деп аталады.
Коммерцияның өзегiн сатып алумен ары қарай сату бойынша операциялар,
яғни тауарды ... сату ... ... коммерция үшiн екi негiзгi шартты
сақтау қажет:
• тауарға деген сұраныс ... ... ... ... барлық тауарды
оны алған кездегi бағадан жоғары сату үшiн жеткiлiктi болу керек;
• тауардың сатып алу бағасы, оны ... ... ... ... бағадан
төмен болу керек.
Сауда магазиндерде, аукциондарда, жәрмеңкелерде жүргiзiледi.
Магазин (фр. magazine –қойма, ... ... ... ... ... ... ... бөлшек сауда жүргiзiледi. Бөлшек саудада көп үсақ
саудагерлерi бар iрi сауда монополиялары кездеседi. Iрi саудалы мо-
нополияларға әмбебап және ... ... ... ... ... ... саудагерлердiң – ларегi, палаткасы, лавкасы болады.
Бiркелкi тауарларды өндiру аукциондар мен ... ... ... ... жүргiзуге мүмкiндiк жасайды.
Аукцион (лат. auction – жұрт алдындағы сауда) – бұл тауарларды сатып
алушылардың ... ... ... ... Аукционның жеңушiсi, тауарға
деген құқыққа ие болушы болып ең ... баға ... ... ... ... ... аукциондар да жүргiзiледi; мәселен, “ Сотби ”
фирмасының өнер заттарын сату бойынша Лондонда өткiзiледi.
Жәрмеңке ( нем. ... – жыл ... ... ) – бұл белгiленген
уақытта белгiлi бiр ... ... ... ... ететiн
ұйымдастырылған рынок.
Жәрмеңкелер Европада орта ғасырларда ғана ... ... және ... ... қамал менмонастырьдың сыртында өткiзiлген. Олар
сауданың негiзгi формасы болып табылады.
Сауда торларының бiрқалыпты ... ... ... ... ... ... Жәрмеңкелер сатуға арнадған өнiмдi
көрсететiн үлгiлi коммерциялық көрмелерге айналады. Салалақ, әмбебап,
аймақты және халықаралық ... ... ... ... ... мен ғылыми-техникалық конференцияларды ұйымдастырумен
байланыстырылады. Ең iрi жыл сайынғы халықаралық ... ... ... ... ... Венада сияқты қалаларда белгiлi
бiр өнеркәсiп тауарлары немесе озық үлгiлi ... ... ... өткiзiледi.
3.2. Биржа ( лат. Burca - әмиян, кiшкене қалта ) ... ... ... және ... формасы ретiнде XVI ғасырдан белгiлi.
Әлем бойынша бiрiншi ... 1531 жылы ... ... ... оның ...... ... пен тiлдердiң, саудагер
елдердiң адамдары үшiн “ деген жазу ... – бұл ... ... сауда рыногы немесе валютаны,
бағалы қағаздары және жұмыс күштерiн сату – сатып алу операциялар
рыногы.
Сауда затына байланысты тауар, қор ( валюта ) ... және ... ... ... ... биржалары – бұл материалдық, заттық
объектiлердiң: шикiзат, құрал, астық, металдардың ұйымдасқан рыногы.
Бұндай биржалар мамандалған деп аталады. Әр түрлi тауарлар ұсынылған
биржалар әмбебап деп ... ... сату – ... алу орны ... онда ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың негiзiнде баға қалып-тасады.
Қор биржалары – бұл бағалы қағаз рыногы, ... ... ... сату – сатып алу шарттары жасалатын рынок. Бағалы
қағаздар ... ... сату ... яғни ... ... жоғары баға берсе, сол иемденуi бойынша жүргiзiледi. Валюталық
биржада валюталардың iрi партиялар саудасы ... ... қор ... ... кiруi ... Қор ... ... баға белгiленедi, яғни бағалы
қағаздар дың биржалық курсы ( ... ) ... мен ... бағаларының номиналды құнына қатынасы
арқылы анықталады.
Еңбек биржасы арнайы тауар ретiнде жұмыс күшiн сату және ... ... ... ... Олар ... мен жалдашының
арасындағы делдал ретiнде сипатталады. Олардың қызметтерi: жұмыссыздар
мен кәсiпорындағы бос жұмыс орындарын ... ... ... ... ... қайта дайындықтан өтуi мен
бiлiктiлiктерiн жоға-рылату.
Биржа мемлекеттiк және жеке ... ... көп ...... қоғамдар болып табылады. Биржаның табысы
тауарларды, валюталарды, бағалы қағаздарды сату құнының процентi,
брокерлiк орындарды сатумен түскен табыс және мекемелiк салымдар
арқылы жиналады.
Биржалық тәжiрибеде ... ... ... типтерге бөледi.
- Форвордтық келiсiм шарт - бұл нақты ... мен ... Бұл ... ... ... ... болу ... және келiсiмде
көрсетiлгендей, мерзiмiнде ұсынуы керек.
- Фьючерлiк келiсiм шарт – бұл кеiсiм шарт ... ... ... ... жасалатын келiсiм. Бұл жерде тауар емес, тауарға
құқық сатып алынады.
- Опцион – бұл белгiленген баға ... ... мен ... ... ... ... ие болу. Бұл құқықтар қайтадан
сатылуы мүмкiн, ол осы ... және ... ... баға
көтерiлген кезде осы құқықтарды қайта сату арқылы пайда табуға
мүмкiндiк ... ... ( ағ. hebge – ... ) бағаның бiрден ауытқуынан
болатын жоғалтулардан сақтандыруды – қамтамасыз ету ... ... ... бiр ... екi ... ... дереу жеткiзуге келiсм және белгiлi мерзiмнен кейiн тауардың
осындай партиясын ... ... ... ... ... белгiленген мерзiмде сатып алу арқасында тез ... ... сату ... ... ... ... ... орнын жабу болып табылады. Және керiсiнше мезгiлiнде сатып
алынған тауарларды тез арада жеткiзу жағдайында сату арқылы ... ... ... орнын толтырады.
Биржада негiзгi қызмет етушi тұлғалар брокер, маклер, дилер-
“өгiз ”, “ аю ” ... ... ... ( ағ. broker – ... ) – ... тапсырмасын
және мүдделерiн олардың атынан ... ... мен ... арасындағы делдал. Брокер өздерiнiң клиенттерiнiң атынан
барлық келiсiмдердi: форвардық, фьючерлiк, ... және ... ... бар. ... жеке тұлғалар, брокерлiк конторалар
және толық брокерлерлiк фирмалар болуы да мүмкiн.
Маклер ( нем. makler ) – бұл ... ... ... ... ... және сол үшiн ... – куртаж
алатын биржалық сауданың қатысушысы. Көбiнесе ... ... ... негiздейтiн биржалардың қызметкерлерi болып
табылады.
Дилер (ағ. dealer ) – ... мен ... ... өз ... өз ... ... жеке және ... тұлғалар. Дилердiң пайдасы
сатып алу бағасы мен қайта сату бағасының арасындағы айырмашылықпен
анықталады.
“ Өгiз “ – бұл ... ... ... ... ... ... ... бiр уақытта кейiннен қымбатқа сату үшiн
сатып алады.
“ Аю “ – бұл бағаның түсүiмен ойнайтын сауданың қатысушысы.
Биржа бiр ... ... ... ... ... ... – кәсiпкеолiктiң дербес формасы болып табылады.
Ендi, банк ... ... Ең ... ... ... ... VII – VI ғғ.) пайда болған. Банктiк iскiң ары ... ... ... ... орта ғасыр дәуiрiнен белгiлi.
Ең бiрiншi осы заманғы тиiптiк банкi - XV ғ. ... ... ... ... ... ... ... жеке кәсiпкерлiк қызметтiң ерекше түрi және
қарыз капиталдарын бөлу мен қорландыруды iске асырады. Олар несие берушiлер
мен қарыз алушыны байланыстыратын ... ... ... ... ... төрт негiзгi қызмет атқарған:
1. несиедегi делдалдық;
2. төлемдегi делдалдық;
3. қор ... мен ... ... тауарын жұмылдыру;
4. айналыс құралдарын құру ( банкнот, чектер және т.б.).
Қазiргi әлемде банктiк кәсiпкерлiктiң ең кең ... ... iске ... ... ... ... және пассивтiк
болып бөлiнедi.
Пассивтiк операциялар - ақшаны қор жинаулар мен ... ... олар үшiн банк ... проценттер төлейдi.
Активтiк операциялар – несие берудi қамтамасыз етедi, банк ол үшiн
процент ... ... ... ... ( ... ) ... ... екi категорияға бөлiнедi: шұғыл және талап етуге дейiнгi салымдар.
Шұғыл салымдар – бұл ... ... ... ... (1ай, ... 1 жыл т.б. ). ... салымдар проценттерi талап етуге ... ... ... ... ... ... ... және мерзiмсiз деп бөлiнедi.
Банк шоғырланған қаражаттардан өз резервтерiн қалыптастыруы керек, яғни
салымшылардың бiрiншi талабы бойынша ақша беру үшiн қолма – қол ... ... ... шұғыл салымдарға көбiрек ынталанған.
IV. Рыноктық экономиканың басымдылықтары мен кемшiлiктерi.
Рыноктық экономика төмендегiлерден көрiнетiн белгiлi бiр ба-
сымдылықтарға ие:
ресурстарды тиiмдiрек бөлу мен ... ... ... ... икемдi жауап бередi;
тұтынушылар мен қатар өндiрушiлердiң таңдауы мен әрекет ету ... ... ... ... ұйымдастыру мен басқарудың жаңа технологиялары,
әдiстерiн енгiзу үшiн жағдай жасауға көмектеседi;
өндiрушiлердi адамдар қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға және тауарлар ... ... ... ... бағытталады.
Рыноктық экономикаға мынадай белгiлi бiр кемшiлiктер тән:
1. табыс алуға ... ... ... ... бастылыққа кепiлдiк бермейдi;
3. қалпына келтiрiлмейтiн ресурстарды сақтауға ... ... ... ... жөнiндегi шараларды ендiрудi әлсiз
ынталандырады;
5. ұжымдық пайдаланылатын тауарлар мен ... ... ... ... ... Рыноктық инфрақұылымы.
Рыноктың сипаттамасы оның құрылымының, әрекет етушi тұлғалар ... ... ... талдауынсыз толық сипаттау ақиқатқа сәйкес
келмейдi.
Рыноктың тұлғалары үй шаруашылығы, фирмалар және мемлекет ретiнде
қарастырылады.
Үй шаруашылығы ( жанұя ) – бұл бiр ... ... ... ... ... ... адам ... өндiрiсi мен ұдайы өндiрiсiн ... ... ... ... тәрбиесiн, бiлiмiн
қалыптастырады;
• өздiгiнен шешiмдер қабылдайды;
• өндiрiстiң кейбiр факторларының ... иесi ... ... ... ... ... ... күшiн жалгерлiкке бередi
және сата алады;
• өздерiнiң қажеттiлiктерiнiң максималды қанағаттануына ұмтылады.
Фирма – бұл:
- сату мақсатымен өнiмдi шығару үшiн ... ... ... ... ... ... өздiгiнен шешiм қабылдай алатын экономикалық бiрлiк болып табылады.
Мемлекет қоғамдық мақсатты қамтамасыз ету үшiн ... мен ... ... ... ету үшiн ... және ... iске ... үкiмет мекемелерiнен тұрады.
Үй шаруашылығы, фирмалар мен мемлекет экономикалық қатынастарға
рыноктың нысандарын иелену, пайдалану, сату және ... алу ... ... ... болып: тауарлар мен қызмет
көрсетулер, ... ... ( ... жер, ... ... ... бағалы қағаздар, субсидиядi және әлеуметтiк төлендермен т.б.
табылады.
Рыноктың белгiлi бiр құрылымы бар. ... ...... ... ... iшкi құрылысы.
Рыноктың құрылымын әр түрлi белгiлерi бойынша жiктеледi. Олардың
маңыздылары мыналар:
1. Экономикалық белгiленуi бойынша тауар мен қызмет рыногы, ... ... ... ... ... қаржы рыноктарыболып
бөлiнедi.
2. Географиялық орны бойынша жергiлiктi, ұлттық, аймақтық және әлемдiк
ретiнде бөлiнедi.
3. Бәсекенi шектеу дәрежесi бойынша: монополиялық, ... ... деп ... ... бойынша автомобиль, астық және т.б. болып бөлiнедi.
5. Сату сипаттамасы ... ... және ... деп ... ... ... дамыған инфрақұрылымсыз, яғни қосалқы көмекшi
салалар мен ұйымдарсыз мүмкiн емес.
Рыноктық инфрақұылымы - бұл рыноктық қатынастардың қызмет етуiн
табысты ... ... ... ... және ... ... ... үш түрiн бөлу қабылданған:
• өндiрiстiк;
• әлеуметтiк-тұрмыстық;
• рыноктық;
Өндiрiстiк инфрақұрылым – бұл негiзгi қызметтерi өндiрiстiк
қызмет ... мен ... ... ... айналымды
қамтамасыз ету болып табылатын салалар мен ... ... ... ... ... ... мен оны орналастыру үшiн жалпы
жағдайлар жасайды. Бұл кезде ... және ... ... ... ... ... жағдай – бұл ең басты ... ... ... әсер ететiн табиғи-климаттық, географиялық және басқа
жағдайлардың жиынтығы. Өндiрiстi ... ... ... ... ... барлық түрлерi: өндiрiске қызмет ... ... ... ... және ... ... ауыл ... өнiмдерiн дайындау және өткiзу;
электр қуатыны объектiлерi енедi.
Әлеуметтiк-тұрмыстық инфрақұрылым – бұл халықты ... өмiрi ... ... ... ... ... ... мен
салаiшiлерiнi жиынтығы. Бұл қызмет көрсетулер
мен рухани игiлiктердi өндiру сферасы. Ол халыққа бiлiм беру, ден-
саулық сақтау дене ... мен ... ... пен өнер, бөлшер
сауда және қоғамдық тамақтандыру, тұрғын-коммуналдық шаруашылық,
тұрмыстық қызмет ... ... ... мен ... ... ... байланыспен көрсетiлген.
Рыноктық инфрақұрылым – бұл ерекше рыноктар негiзiнде ... ... ... ... ... ... ететн институттардың
өзара байланысының жиынтығы, рыноктық экономика объектiлерiнiң тиiмдi
жұмыс iстеуi мен ... ... бiр ... ... ... ... ететiн қызметтер түрлерiнiң жиынтығы.
Рыноктық инфрақұрылым элементтерi:
Тауар және қор биржалары; сауда үйллерi; көтерме және бөлшек
сауда кәсiпорындары; жәрмеңкелер мен көрмелер; аукциондар; ... ... ... ... ... мекемелер; түрлi
қызмет көрсететiн ұйымдар мен мекемелер.
Осындан көрiнiп тұрғандай классикалық рыноктық инфрақұры-
лымның негiзгi элементтерi болып ... ... ... ... ... ... рыноктың табысты қызмет етуi: - жарнамасыз, ақпаратсыз және
консультативтiк қызметсыз, бақылау және ревизия мекемелерiнсiз мүмкiн емес.
Ендi соларға тоқталайлық:
Жарнама – бұл ... мен ... ... ... оларға сұранысты
көбейту мақсатымен тарату ( латын тiлiнде -reclamo- ... ... ... ... дамуының алғашқы кезеңiнде – ақ пайда болған. Ежелгi
Греция мен Римде коммерциялық ... ... ... мыс және ... ... ... ... қатты дауыстап оқылған. XX ғасырдың
басында жарнама бәсекелестiк ... ... ... бiрi ... 70-шы ... ортасынан бастап жарнама агенттерiнiң кең торымен
жарнамалық бизнестiң индустриясы бекiтiлдi, ал жарнаманың өзi басқарудың
жаңа ... ... мен ... ... ... ... ( латын тiлiнен information – ... ) – бұл ... ... мен ... үшiн ... мағлұматтар. Кез келген фирма
қай жерде болмасын арзанға сатып алу және ... ... ... ... ... пайданың нормасы туралы ақпараттарға мұқтаж болады. Алынған
мәлiметтер базасында фирма өзiнiң бағытының стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... жекешелеген
ақпараттарынан ақпараттық жүйенi құрумен сипатталады.
Консалтинг (ағылшын тiлiнен consultino – ... ) – ... ... ... iске ... бақы - лаушылық кеңес
беру.
Тауарлар мен қызметтер, лицензиялар, ноу-хау рыноктарын зерттеу мен
болжау ... ... ... Соны-мен қатар заңға байланысты қызметтерде
ұсынылады. Фирмалар өздерiнiң мамандарын ... ... ... ... ... ... консалтингтi кеңiнен қолданылады.
Аудиторлық компаниялар ( ағылшын ... auditor – ... ... ... ... ... бағалау мақсатымен оның қаржы-
шаруашылық қызметiнiң комплекстiк ... iске ... ... ... ... акционерлiк компаниялардың қызметтерiн бақылауға
мемлекет органдардан арнайы ... ... ... ... ... ... Ол ... қатынастардың қатысушыларының қалауларын жүзеге
асыру мен олардың қызметтерiнiң ... ... ... үшiн
бейiмделедi.
2. / қызметi трансакциялық шығындарды үнемдеуде болып табылады.
Трансакциялық шығындар теориясы ... ... ... ... оның ... ... әр ... төмендету тенденциясы жүредi. Ақпаратты ... ... ... ... шығындардың негiзгi
бөлiгiн құраса, онда осы игiлiктi ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... шығындарының абсалюттiк деңгейiнiң өзi, өзiнiң
өндiрiстiк (трансакциялық) шығындарымен салыстырғанда өте ... ... ... рынок шекарасы өте тар болып, арасында байланыс
орнаған ... мен ... ... саны рыноктық қатынастардың тұрақты
әрекет етуiне қажет кейбiр қауiптi мәнiнен аса алмай қалады.
Қорытынды:
Рынок ... ... ... ... және ... шеттелген тауарлы өндiрiс дамуының табиғи-тарихи ... ... деп ... ... мен ... ... орынды
атаған. Олар қалалық алаңдар болған: Лондон “чревосы”, ... ... ... ... ... қатар рынок та дамиды және күрделене түседi
және оны экономистердiң талдауы да тереңдейдi және қүрделене түстi.
Рынок көпжақты, оны әр ... ... ... болады. Сондық-тан да
экономикалық әдебиеттерде оның көптеген анықтамалары бар.
Сатып алу және сату көзқарасы бойынша рынок ... пен ... мен ... өзара әрекетiнiң сферасы ретiнде қарастырылады.
Экономиканы ұйымдастыру көзқарасы бойынша рынокты экономи-каның iс-
әрекет етуiнiң қоғамдық формасы деп атайды.
Рыноктың ... ... ... ... ... ... арасындағы қоғамдық байланыс формасы деп көрсетедi.
Сонымен оған мынадай анықтама беруге болады:
Рынок – бұл ұдайы ... ... ... ... ... ... ... аясында сату және сатып алу арқылы жүзеге асырылатын ұйымдық-
экономикалық қатынастардың жүйесi.
Рынок экономика ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ол
әрқашан және барлық жағдайда экономикалық жүйенiң өзiн - өзi реттеуi мен
тепе – ... ... ете ... ... ... ... қызметтерiмен толтырылуы
керек.
Мемлекеттiң рыноктық жағдайындағы негiзгi мiндетi – қоғамдық
институттары құру, яғни, ... ... ... ... ...... ... және шектейтiн ережелердiң жиынтығын
айқындау болып табылады.
Әлеуметтiк ережелерсiз, институтционалдық рәсiмдеусiз рыноктық
қатынастар белгiлi деңгейде мафиозда құрылымдар ... ... ... ұйымдармен теңестiру
дұрыс емес. Олардың айырмашылығы бар. “ Институттар ” ... ... ... институционалдық шектеулердiң субъектiсi
болып табылатын ... ... ... тұлғалар болып табылады.
Жағымды институционалдық ортаны құру – бұл ұзақ та қиын процесс.
Батысқа бұл үшiн 500 жыл ... ... ... ... ... үш ... ... болады: кәсiпорын деңгейiндегi институттар,
корпоративтiк аралық ... ... ... ... ... және макроэкономикалық деңгейдегi институттар.
Олардың объектiлерi үй шаруашылығы, фирма, мемлекет.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Борисов Е.Ф. “ Экономикалық теория негiздерi “ , ... ... Е. “ ... ... ... “ А. ... – қаражат “ ,
1996
3. ... Ә.К. “ ... ... ... “ Шымкент-2001
4. Әубакиров Я.Ә. “ Экономикс “ Оқу ... А. Эк .
5. ... Дж. “ ... ... и цели ... “. М., ... ... Ә.К, Мейiрман А.Ә, Дулатбеков Ж.А “ Экономикалық теория
негiздерi “ Оқу құралы. ...... Тепе – тең ... ... . ... ... ... пайдаға деген талпыныс . Бәсеке (билiк )

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы7 бет
«Жоғарғы температураның үй қояндарының ph көрсеткішіне әсері»44 бет
Алматы қаласының жоғарғы оқу орындарының тарихи музейлері49 бет
Болашақ жоғарғы мектеп оқытушыларының кәсіби-педагогикалық біліктілігін Университет магистратурасының білім беру жүйесінде қалыптастыру58 бет
Депозиттік рыноктың дамуы, банктердің депозиттік саясаты85 бет
Еліміздегі жоғарғы әскери оқу орындарындағы қазақ бөлімінде оқитын болашақ офицер мамандардың кәсіби маңызды сапалық қасиеттерін эксперименттік тұрғыдан зерттеу60 бет
Ертіс өзенінің жоғарғы ағысының қазіргі экологиялық жағдайы және су сапасын бағалау41 бет
Еңбек нарығы және еңбекақыны талдау, олардың есебін жоғарғы сатыға көтеру жолдары 25 бет
Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь