Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктегі ипотекалық несиелеуді басқарудың практикалық көрінісі

КІРІСПЕ

1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ НЕГІЗГІ БАСҚАРУ ТЕОРИАЛАРЫ
1.1 Ипотекалық несиелеудің мәні және негізгі принциптері
1.2 Ипотекалық несиелеудің түрлері мен ерекшеліктері
1.3 Ипотекалық несиелеудің шетел тәжірибесіндегі рөлі

2 ҚАЗАҚСТАН РАСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕГІ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІ БАСҚАРУДЫҢ ПРАКТИКАЛЫҚ КӨРІНІСІ (МЫСАЛҒА АҚ «БАНК ТУРАН ӘЛЕМ»)
2.1 Ипотекалық несиелеуді басқару саясаты
2.2 Банктегі несиелік портфельді басқару
2.3 Ипотекалық несиелеу механизмі

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУ
3.1 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеудің қалыптастыру мен дамуы
3.2 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу проблемалары мен перспективалары

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ НЕГІЗГІ БАСҚАРУ ТЕОРИАЛАРЫ
1. Ипотекалық несиелеудің мәні және негізгі принциптері
2. Ипотекалық ... ... мен ... ... ... ... ... рөлі
2 ҚАЗАҚСТАН РАСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕГІ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІ
БАСҚАРУДЫҢ ПРАКТИКАЛЫҚ КӨРІНІСІ (МЫСАЛҒА АҚ «БАНК ТУРАН ӘЛЕМ»)
2.1 ... ... ... ... ... ... портфельді басқару
2.3 Ипотекалық несиелеу механизмі
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУ
3.1 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... проблемалары мен
перспективалары
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Тақырып өзектілігі. Еліміздің нарықтық қатынастарға көшкен сәттен
бастап ... ... ... ... бірі банк ... жұмысы болды.
Бірте – бірте әр ... ... ... ... ... ... жеке ... көбірек көңіл аударатын болды. Ұлттық банк
тарапынан екінші ... ... ... ... ... саны ... ... таза активтері жылдам қарқынмен өсуде.
Сөйтіп жеке тұлғаларға дәстүрлі банк қызметтерімен бөлекше несие беруге жол
кеңінен ашылды. Бұл - ... ... ... ... ұй – ... ... ... екінші күрделі мәселе»
деп Карл Макс қалай дәл ... ... ... ... ... ... бұрыш...
Алматыға келген қазақ баласының бұл «құлбыраудан» қапысын тауып ... ... ... үй мәселесі кешегі кеністік дәірде де шешімін
тапқан жоқ. Кеңес дәуірінен мұраға қалған пәтер мұқтаждығы бүгінде де ... ... ... ... ... ... жаман өмір сүруі көбінесе өзіне байланысты. Материалдық
жағын түзгісі келген адам, ең бірінші, баспананы ойлайтыны анық. ... ... ... – тәуелсізбіз. Курстық жұмысым ең ... ... ... ... ... ... ... Елбасының соңғы, яғни 2004 жылғы халыққа жолдаған жолдамасында да
ескеріліп, басты назарға алынған. Осындай мәселелердің шешімін іздестіруге
бағытталған бұл ... ... ... ... негіз болады.
Курстық жұмысының мақсаты – елдің экономикалық және әлеуметтік дамуын
қолдайтын маңызды фактор – ол ... ... ... оның рөлі ... дағдарыстан шығуды маңызы өте жоғары. Қазіргі таңда бұл өте
актуалды мәселе. Шетелдік және отандық тәжірибеге сүйене ... ... даму ... ... ... ... қолданылатын
ипотекалық несиелеу түрлерін, оның әдістерін ... ... ... жолдарын іздеу.
Зерттеу жұмысының обьектісі. Қазақстан Республикасының екінші ... ... ... басқару практикасы болып табылады.
Әрбір адам артында із қалдыру үшін бұл өмірде үй салуы, ағаш ... ... ... ... деген ғибарат сөзде саналы ... ... ... ... баспана тұрғызу мәселесінің алынуы жайдан-жай болмаса
керек.
Ипотекалық несиелеу елдің ... және ... ... ... фактор болып табылады. Әсіресе, оның рөлі елдің
экономикалық дағдарыстан ... ... ... ... ... ... дамуы ипотекалық несиенің даму
қажеттілігін одан әрі ұлғайта түсуде. Бірақта ... ... ... ... ... ... меншік иесінің болмайынша ипотекалық
несиенің дамуы мүмкін емес.
Тек ипотекалық ... ... мен ... ... ... жағдайда, сондай-ақ, ипотекалық несиелеу жүйісіне ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік
базасын және бұрыннан қалыптасқан несиелік құралдарын, ... ... ... ... ... ... банктеріне ұқсап жұмыс жасай
алады.
Ипотекалық несиелеу жүйесін және салынған мүлік ... ... ... құру ... нарықтық қатынастардың дамуында жасалған
келесі қадам бола отырып, сол ... ... банк ... ... түсуіне
қызмет етер еді.
Ипотекалық несие беру жүйесін ... ... ... мен ... ... негізгі рөлі қатысушылардың
қаржылық тәуекелін төмендету мен азаматтар үшін тұрғың үйге қол ... ... ... ... құру және ... ... реттеу
нысанында болады.
Жұмыстың құрылымы. Осы жұмыс кіріспеден, үш тараудан, қортындыдан,
пайдаланған әдебиеттерден тұрады.
1. ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ ... ... ... ... ... мәні және негізгі принциптері
Ипотека – ... алу ... ... берілетін жылжымайтын
мүліктің жазбаша міндеттісі.
Ипотеканың экономикалық маңызы дегеніміз ол – банктен немесе басқа да
қаражат ұйымдарының қарыз алу ... ... ... ... бір ... ... ... рет б.э.д. 6 ғ. Басында Грецияда пайда болған.
Бүгінгі күні ипотека АҚШ-та, Германияда, Францияда, Англияда және Швецияда
кең көлемде дамып ... ... ... ... мүлікпен сауда-сатық
бойынша ресми мекемелерден; ипотекалық несиелеуді жүзеге ... ... ... ... институттар; клиенттердің несиелік қабілеттері
туралы ақпараттарын жабдықтаушы несиелік агенствалардан; ... ... ... ... ... ... жағдайда алуға маманданған
компаниялардан құрылатын біртұтас ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелеу осы
сферадағы ең ірі қайшылықтардың бірі–жылжымайтын мүлік ... құны ... мен ... мүлікті иқтимал тұтынушылардың
ағымдағы табыстары деңгейі ... ... шешу ... ... үшін ... ... несиелеу – тұрғын үйге деген
қажеттілік пен табыс деңгейі ... ... шешу ... мүлік рыногындағы кәсіпқойлар үшін ипотекалық несиелеу –
рыноктағы сұранысты ... ... ... үшін ... ...... пен тәуекелдің тұрақты
қайшылығын шешу тәсілі.
Ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі принципі - ипотекалық несиелеу
механизмдері оның қаржылық нарықтағы бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... мынадай идеялар жатыр:
- жылжымайтын мүлікті алушылардың болашақ табыстарын, олардың
ағымдағы төлем қабілеттілігіне ... ... ... жылжымайтын мүлікті дамыту мен алуды (сатып алуды) қаржыландырудың
ресурстық базасын кеңейту;
- қаражаттары ... ... ... ... ... ... мен табыс табу сенімділігін қамтамасыз ету.
Аталған идеяларды практика жүзінде қолдану үшін келесі проблемаларды
шешу қажет:
- кредит ... мен ... ... ... ... кредиттік мекемелер мен инвесторлар үшін қолайлы ... ... ... үшін де ... несиелеудің мәні мен маңызын анық
көрсететін механизмдерді іздеп табу.
Тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді қаржыландырудың негізгі бағыттарына
ипотекалық несиелеу мен құрылыс ... ... ... ... үшін де ... үй ... басым бағыты - ... мен ... ... ... үй ... ... қалыптасуы Қазақстанда 1991 жылдан басталды. Содан бергі
уақыттарда «Мемлекеттің ... алу және ... ... ... ... «Инвестициялық қызмет туралы», «Жылжымайтын ... ... ... мүлікке құқықтарды мемлекттік тіркеу және
олармен ... ... т.б. ... үй сферасында нарықтық ... ... ... база ... үйге ... сұраныс пен ұсыныс деңгейі, сондай-ақ оларға баға
жасау мәселелері Қазақстанда өзіндік сипаттарымен ерекшеленеді. Тұрғын үйге
сұраныс деңгейі қалыптасып ... ... ... ... ... ... ... өңдеуші салалары орналасқан аймақтар жатады.
Тұрғындардың баспанаға сұранысы көп ... жаңа ... ... ... деңгейі, күрделі үй шаруашылығы саны сияқты демографиялық
көрсеткіштер анықтайды.
Қазақстанда ... туу ... ... ... ... ... мүлік нарықтардағы ситуацияны сараптасақ сұраныс
Алматы мен ... және ... ... ... ... сияқты облыс
орталықтарында салыстырмалы түрде жоғары.
Сандық көрсеткіштерге қарап Қазақстандағы баспана ... ... деп те ... әбден мүмкін. 15 млн. халқы бар республикада
тұрғын үй алаңы 253 млн.2 ... ... әр ... 17 м2-тан келеді екен.
Бірақ, жақынырақ ... бұл ... ... ... ... көз ... ... үй жағдайын жақсартуға мұқтаж 264 мың отбасы және оған қоса 2
млн.2 метр ... ... ... ... онда Қазақстанда жылына 3-
3,5 млн. шаршы метр жаңа ... салу ... ... ... Соңғы
жылдары тұрғын үй мәселесінің өткірлігі миграциялық ... ... тұр, ... ... үй ... ... ... артып кеткен
жағдай қалыптасты. Тұрғын құрылысы ... ... ... ... ... Біріншісі – мемлекеттік емес секторда салынып жатқан
тұрғын үйлердің өзіндік салмағының жоғарылауы, яғни жеке меншік үй ... ... ...... ... ... ... бағалардың
қайталама нарық бағаларынан 1,5-2,5 есе қымбаттығы.
Ұзақ мерзімді ипотекалық несиелеу проблемасын шешудің ... ... ... ... ... ... ... қоғамның
бюджеттен тыс ресурстарын жұмылдыру және ... ... ... сфераға
бағыттау болып табылады. Ипотекалық несиелеу ... ... ... ... табысы және ... ... ... ... Жеке ... ... ... соңғы
жылдардағы тәжірибесіне сүйенсек, жақын жылдары қарыз алушылырдың жиынтық
саны жылына 2-3 мың ... ... түрі ... несиелеудің жалпы схемасы
Бұл схема несиелік процесске қатысушылардың келесідей ... ... ... ... ипотекалық банкке несие алуға болады. Бұл мекемелер бірінші
реттегі ... ... ... ... ... құрайды;
- Кредитор. Берілген салынған мүлік туралы актілерді өзінің ... ... ... ... ... ... басқадай
инвесторларға сатуы мүмкін. Бұл инвесторлар екінші реттегі салынған
мүлік туралы ... ... ... ... ... ... ... сатып ала отырып, инвесторлар
кредиторларды ... ... ... ... ... ... ... Эмиссиондық-қаржы компаниялары (реинвестор, ЭҚК) ... ... ... ... ... меншікті портфелінде
сақтай отырып, олармен қамтамасыз етілетін өзінің бағалы қағаздарын
шығарады. Мұндай облигацияларды сатып алушылардың ... ... да ... ... Бұл ... тек ... портфеліндегі бар салынған мүлік туралы ... ... ғана ... ... ... ... ... қағаздарын ұстаушыларға бойынша уақыттылы ай сайын тиісті
пайызын төлеп отыруға кепілдік береді;
- әрі ... ... ... ... екінші нарықта тартылған
несиелік ресурстарға сүйене отырып, азаматтарға жылжымайтын мүлікті
алу арқыла жаңа ... ... ... бұл цикл ... ... ... түрлері мен ерекшеліктері
Қарыз алушылар арасында бәсеке туғызу мақсаты бір-бірінен өзгеше
иптекалық типтерді ерекшелейді. ... ... ... жатады:
- ипотекалық несиелеу мерзімінің ұзақтығы (15-30 жыл шектерінде);
- берешекті қайтару мен пайыздарды ... ... ... ... мен ... ... қабылданған кестесіне
байланысты ипотекалық несиелер екі базалық типке шоғырланады:
1) пайыздарды да несиенің ... ... да ... және толықтай
төлеу;
2) берешекті кезең-кезеңімен бөлшектеп төлеу.
- бір қалыпты төлеу – қарыз алушы несие ... ... ... тең ... ... ... несиені тізбелеп төлеу – негізгі сома бірдей бөліктермен төленеді
де, оның сомасы азайған сайын пайыздық төлемдер де кеми ... ... ... ... ...... жылдары төленбеген нақты,
сомалар кейінгі төлемдерге қоса ... ... ... ... бір ... қайталануы - әрбір уақыт
кезеңінде несиенің келісілген сомасы қарыз ... есеп ... ... ... көп ... ... қарыз алушының мүдделерін
ескереді, оның табыс динамикасы ерекшеліктерімен ... ... ... ... мен ... ... бағасы арасындағы қайшылықтардың
шешудің екі жаққа да қолайлы варианты таңдалып алынады.
Ипотеканың түрлері көп болған сайын, оны ... ... ... де ... ... ... Сонымен бірге ипотека түрлерінің көбеюі
кредитордың тәуекел деңгейін де ... ... және дер ... ... ұлғайтады.
Тәуекелді басқару проблемасы ипотекалық несиелеу бағдарламасын жүзеге
асыру барысында пайда болатын ірі мәселелердің бірі. Егер бұл ... ... ... ... ... ... тән артықшылықтарын
жоғалтып, оның орнын капиталдар нарығын инвестициялаудың басқа ... ... ... де жоқ ... ... кезінде негізінен тәуекелдің екі түрі ... Олар – ... және ... тәуекелдер. Несиелік тәуекл –
қарыз алушының ... өтеу мен ... ... ... ... берілген мүліктің ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі. Несиелік тәуекелді басқарудың
негізгі тәсілдеріне андеррайтинг процедураларын қолдану жатады.
Андеррайтинг дегеніміз – ... беру ... ... бас ... ... ... ... жағдайы және кепілдікке беретін
жылжымайтын мүлкі туралы мәліметтерді жинау, тексеру және ... екі ... ... ... ... ... несие мен пайызды қайтару мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... мүлікті бағалау. Қарыз алушының
төлем мүмкіндігін тексеру үщін негізінен үш ... ... ... үй үшін ... ... коэффициенті – несиені өтеу мен
пайыздарды төлеудің айлық сомасының ... ... ... ұзақ ... ауыртпалық коэффициенті – ұзақ мерзімді несиелер
бойынша ... ... бір ... ... қатынасы;
б) қарыз алу коэффициенті – несие ... ... ... ... ... ... тәуекелден басқа кредитор пайыздық тәуекелден де қорғану
мүмкіндігіне ие болуы тиіс.
Пайыздық ... ...... ... ... несиелер
үшін төлейтін пайыздар деңгейі мен ипотекалық банктер немесе ипотекалық
делдалдардың инвесторларға төлейтін ... ... ... ... ... ... ... Теріс мәнді айырмашылық туындауының негізгі
себепкері – инфляция, сондықтан инфляция ... ... ... тәуекелге
қарсы күрестің басты бағыты болып табылады. Инфляция қарқыны жоғары және
оны болжау қиындыққа түсетін жағдайларда ... ... ... ... несиелеудің басқа түріне көшкендегі ... ... өз әсер – ... ... ... ставкасы
«қалықтайтын» ипотекалық несиелер және «табысқа ортақ» ипотекалық несиелеу
жатады.
Ставкасы қалықтайтын ипотекалық несиелеу инфляция ... ... ... бір ... косақтау арқылы шешеді. Индекс жоғарылаған
сайын ставка да ... егер ... ... ... ... да кеми
бастайды.
Бекітілген ставкасы бар ипотекалар мен қалықтайтын ... ... ... ... ... ... деп ... Гибридтік
ипотека жағдайында алғашқы үш, бес, жеті жылға ... ... да, ... өте келе жыл ... ... арқылы қалықтау
ставкасы пайдалынады.
Ипотекалық несиелеудің «табысқа ортақ» түрі инфляция мәселесін оның
әсерінен ... ... ... ... ... ... қарастырады.
«Табысқа ортақ» ипотеканың екі түрін ажыратуға болады:
1) сату ... ... алу ... ... ... өз ... ... ипотека;
2) кредитор өз үлесін операциялық ... ... ... ... ... ... ... несие алушы несиені нарықтық
ставкадан төмен деңгейде алады, ал кредитор болса обьектінің сату бағасының
сатып алу ... ... бір ... ие ... ... ставкасы мен
кредитордың «табысқа ортақ» үлесі арнайы келісім-шартта қарастырылады.
Мұндай келісімдердің ең ұзақ ... ... 10 ... дейінгі уақыт
аралығын қамтиды. Он жыл өткеннен соң обьект қайта қаржыландырылады, тіпті
кредитордың өзі жобаны қайта қаржыландыруға ... ... Бұл ... үшін ... ... оны ... (күтпеген) инфляциядан
қорғайды. Ал несие алушы үшін қызығарлығы – ... ... ... ... ... бір бөлігіне ие болатын жағдайдағы ипотека,
әдетте табысты жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... үшін бұл схеманың қызығарлық тұсы
несиенің пайыздық ставкасы деңгейінің кемуінде жатса керек.
Ипотекалық ... ... ... ... ... ипотекалық несие – бұл катаң ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік сатылады
және одан түскен түсім кредитордың қарызын жабуға ... ... ... ... ... байланысты, залогты сату
қиынға түседі.
Екіншіден, ипотекалық ... ... ... көздеген мақсаты
болады. Олар тұрғын үйлерді, сол сияқты, өндірістік ғимараттарды сатып ... ... ... құру және жер ... ... қаржыландыру үшін
пайдаланады.
Үшіншіден, ипотекалық несие ұзақ мерзімге 10-30 жылға ... ... ... ... соза түсу мен ... ай ... ... төлемдердің мөлшерін азайтады.
Ипотекалық несиелердің құжаталынуының өзіндік ерекшеліктері ... ... екі ... ... ... ... етіледі: қарызды қайтару
міндеттемесі (ссуда ... ... ... ... сол ... мүліктің салынғаны туралы актісі.
Ипотекалық несиелеу жүйесінің басты бір ерекшелігі ондағы ... ... ... ... және ... ... нарықтарының жұмыс
жасауымен сипатталады.
3. Ипотекалық несиелеудің шетел тәжірибесіндегі рөлі
Ипотекалық несиелерді ұйымдастыру үшін шет ел ... ... ... ... ... ... ... біршама ұарапайым және біршама жетілген үлгісі
шартты түрде айтсақ, «қарапайым – ашық ... Бұл ... ... ... ... ипотекалық ссудалаға деген барлық
клиенттердің жалпыөтініші банктің ... және ... ... ... ... ... қаражаттары; банк аралық
несиелержәне т.с.сс есебінен қамтамасыз етіледі.
Қарапайым – ашық үлгінің екінші бір ... ... ... ... ... ... мөлшерлері елдегі несие – қаржы
нарығындағы жалпы жағдай ... ... ... ... бұл ... ... несиелеуге байланысты олардың активтеріне және
ауқымына мәнді әсер ... үлгі ... ... ... ... ... қаржы
нарығы мен бағалы қағазды нарығы толық қалыптасып ... ... ... ... ... ... ұарастырылған үлгіде ажыратылатын келесі үлгі «кеңейтілген – ашық
үлгі» деп аталады. Бұл үлгі ... ... ... ... жүйесі үшін
несиелік ресурстардың қалыптасуы ... ... ... ... етілетін екінші ретті бағалы қағаздар нарығы арқылы
жүзеге асырылады. Кеңейтілген ашық үлгісі тек кеңейтілген ипотекалық нарық
құрылымының құрылған ... ... ... айналыста жүретін бағалы
қағаздардың эмиссиясына мемлекет тарапынан көмек ... және ... алу ... ғана іске ... Бұл үлгі іс ... ... бар елдерде кеңінен таралған. Әсіресе, бұл үлгінің дамуы АҚШ-та
қанат жайды. Осындай себептергебайланысты бұл ... ... ... ... деп атап кеткен.
Американдық үлгінің қағидасы бойынша әр жылда белгілі бір табысы бар
адам тұрғын үйдің құнын жартылай нақты ... ал ... ... ... бар ... ... ... отырған жылжымайтын мүлікті кепілге ала
отырып, берген арнайы ипотекалық банктің ... ... ... ... үй ала ... ... ... қайтарылуы ипотеканың типіне және
қарыз алушының әр жылдық табысына байланысты 15-30 ... ... ... Бұл үлгі 1 – ... ... тұрғын үйді қаржыландыруды ұйымдастыру үлгісінің дамуы берілген
ипотекалық салынған мүлік актілерін сатуға мүмкін болатын ... ... ... ... үлгі ... ... компаниялар үшін ұзақ
мерзімді қаржы тәуекелі мәселесін шешетін қолайлы тәсіл ретінде көптеген
банктерді өзіне тартатын.
Р1
Несие үшін ... (7-9% ... ... (70-
75% үйдің бағасынан)
Бірмезгілдік бастапқы
салым (25-30%)
0 15-30 жыл
P – нарықтан тұрғын үйді сатып алу ...... ... ... ... ... ... құны
Абсцисса осінде – баға, ординат осінде – жылдар
2-сурет- Ипотекалық несиелеудің Американдық ... – ашық және ... – ашық ... ... белгісі
олар таза нарықтық ипотекалық ... ... ... ... ақша ... сұраным мен ұсыным балансы және ауқымы көбіне екі
өзара байланысты көрсеткіштермен реттеледі:
1) ссудалар ... ... ... ... және ... ... бағалы қағаздардың табыстылығына байланысты анықталатын
несиелік ресурстар ... ... ... қоса ... ... ... ... қатысушыларның қызметтеріне төленетін аударымдар мөлшерімен.
Ипотекалық несиелеудің келесі ... ... – бұл ... ... Бұл ... басты белгісі оның қызметінің жинақ – ... ... ... Мұндай принцип барысында ... ... ... капиталдардың ашық нарығынан қарызға алу арқылы
емес, оның орнына өзара кассалық ... ... ... ... қарыз
алушының қаражаттарын тарту есебінен құралады. Бұл үлгі бойынша қарыз ... ала ... ... бос ... ... ... сомасы
мөлшерінде жинақталғаннан кейін барып ссуда алуға құқылы.
Мұндай шектеулілік алдындағы қарастырылған ... ... ... ... ... ... бұл үлгі ... қарыз алушының
жылжымайтын мүлікті сатып алудағы мүмкіндігін кешеуілдетеді.
Бірақ та, бұл балансталған ... ... ... ... ... яғни бұл үлгі өзінің автономиялылық күшіне ... ... ... ... ... жағдайына тәуелсіз. Балансталған автономиялы үлгінің іске
асырылуы барысында ипотекалық банк үшін қай ... және ... ... ресурс табу сұрағы мазаламайды, банкке тек өзінің ... үшін ақыл – ойға ... ... ... ғана ... Құрылыс
құжаттары салымы бойынша табыс мөлшері және несиені ... ... ... ... еркін жағдайда белгіленеді. Банк мақсаты жинақтарға
табыс төлемей-ақ сол ... ... ... ... бағасын қысқарта
белгілеуіне болады. Мысалға айталық, ... ... ... 10%, ... ... ... мөлшері 13% десек, онда банк жинаққа төленетін
табысты несие бағасынан шегеру арқылы маржаны 3% деп ... ... бұл үлгі ... ... ... нарықтық бағасын да, сол
сияқты бұл бағаның жалпы деңгейіне тәуелсіз болып табылады. Балансталынған
автономиялық үлгінің бұл ... ... ... ... ... үшін аса ... ... та, бұл жерде барлық өзара есеп
айырысулар еркін аумастырылатын валютада жүргізілгенді ... ... ... тағы да бір ... ... ... беруші несиенің
қайтарылуында ең төменгі тәуекелге барады.
Қазіргі кезде Германияда бұл лгі іс ... ... ... ... механизмімен нақты азаматтарды несиелеу механизміндегі сондай-
ақ тұрғын ұй ... ... ... ... жинақтау және
пайдаланумен байланысты болатын азаматтардың инициативасына қаржылық қолдау
көрсетуге байланысты ... ... ... ... елді қамтыған «құрылыс жинақтарының жүйесі» құрылған.
Тұрғын үй алғысы ... ... ... үйді сатып алатын уақыттан
бұрын, яғни 2-10 жыл бұрынырақ ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне қарай арнайы банктерге немесежинақ кассаларына
(Bausparkasse, Schwabisch Hall және т.б. құрылымдарға ... ... ... ... 45% ... ... кейін барып, ол мемлекеттік
датация алуға (үйдің құнының 10% шамасында) және қалған төлейтін ... ... ... 10-15 жылға несие алуға құқылы болып
табылады.
Р1 ... үшін ... ... (5-9% ... -----------------------
Ипотекалық несие( 45-50%
3 ... ... ... ... ... салым ( 45-50%
үйдің бағасынан
2-10 жыл тұрғын үй сатып 7-8 алу ...... ... үйді ... алу ...... ... алғандағы тұрғын үйдің нақты құны;
Абсцисса осінде – баға, ординат осінде – жылдар (2-сызба).
3- ... ... ... қаражаттарын жинақтау үлгісі.
Бірінші кезеңде мақсатты салымдар есебінен ... ... банк бұл осы ... ... ... ... ... алу
кезеңіне өткендерге, яғни ссуда сұрап отырған клиенттер үшін ... ... ... ... ... ... үлгісі
жылжымайтын мүліктердің салынған мүлік туралы актілермен қамтамасыз етіліп
шығарылатын бағалы қағаздардың ... ... ... және ... емес.
Сонымен қатар, американдық коммерциялық банктердің ... ... ұзақ та ... ... 3-сызбадағыдан түрде жүзеге
асырылады.
1. Несиелік келісімдерді жаңарту.
2. Қамтамасыз етілген кепілдікті сату.
3. Сотқа шағымдану.
Р
4. Сот шешімінің ... ... ... ... сурет- Проблемалық несиелермен жұмыс.
Бірінші кезеңде банк және қарыз алушы нағыз серіктестер ретінде әрекет
етеді. Олар ... ... ... ... ... алушыға несиені өтеудегі
мерзімінің кешіктірілуіне ... ... ... ... ... ... ... яғни қарыз алушының
қаржылық жағдайы жақсармаса және ссуданың өтелуіне көз ... ... онда банк ... кезеңге – қамтамасыз етілген мүлікті сатуға
көшеді. ... ... ... сату – бұл несиенің қамтамасыз ету
туралы келісім-шартына байланысты банктің ол мүлікті нақты ақшаға ... ... ... етілген мүлікті аукцион және басқа да
жолдармен сату ссуданы қайтарудың ең қарапайым тәсілі ... ... ... ... ... кедергілер де болуы мүмкін. ... ... ... сату ... ... ... сәйкес ауытқуы мүмкін.
Бұл жерде оны бағалау, нарықтық преспективаларды есепке ... ... Егер ... ету ... ... ... ... мүмкіндік бермесе, үшінші кезең – несиені сот арқылы ... ... Сот, ... ... ... ... бойынша жауап беруін
талап ету туралы шешім шығарады. Сот сондай-ақ, ... ... ... ... ... мен активтері арқылы ... ... ... шешімінің орындалуын банк әртүрлі формада ... ... ... Бұл ... ... ... ... кезеңі болып
табылады. Сонымен, таңдау жолдары келесідей:
1. Борышқордың мүлкін тәркілеу туралы сот шешімінің орындалу ... ... ... ... ... ... аукциондары арқылы сату;
3. Борышқордың үшінші бір тұлғадағы қаражаттарына арест ... ... ... борышқордың мүлкін басқарушы тұлға ретінде мәртебе
беріледі.
Мерзімі өткен ... ... банк ... ... ... болып табылады. Бұл бесінші кезең. Банкроттық – бұл
күмәнді несиелерге қолданылатын соңғы шешім құралы.
Осындай ... ... ... банктердің күмәнді
несиелерді анықтау және жою жұмысы қалыптасады. Әрине шетел банктерінің бұл
тәжірибесі отандық банктер тәжірибесі үшін аса ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕГІ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІ
БАСҚАРУДЫҢ ПРАКТИКАЛЫҚ ... ... АҚ ... ... ӘЛЕМ»)
2.1 Ипотекалық несиелеуді басқару саясаты
Мемлекеттік міндеттерге жауапты емес, АҚ «Банк Туран Әлем» дербес
коммерциялық банк ... ... ... ... қорына салынған қаражат
шектерінің мемлекеттің міндеттеріне ... ... ... ... ... ... көтерудегі операциясына талпыныс, өзін-
өзі өтеу негізінде құрылады.
Қазақстан ... ... және ... ... несиелік қызметті жүзеге асырудағы банктің құқығы бар.
Банк несие нарығында орналасуы үшін банкаралық ... ... ... ... ... халықтар мен мекемелер, ұйымдар, корпорациялар
депозит түрінде тартылған ақша ... ... ... ... бағыттарын мен басымдылықтарын банктің өздігінен
анықталады.
Банк коммерциялық, инвестициялық, тұтынушылық ... ... ... ... ... ... ... несие
ресурстарын және мемлекеттік бюджеттің қаражатын орналастыру ... ... ... және ... ... ... жағдайы бойынша
анықталатын агенттік шарттар.
Банктің стратегиялық дамуы есебімен, мемлекетте ... ... және АҚ ... ... Әлем» несиелік саясаттың басым өзгерісі
көптеген иқтималдық ... ... ... ... ... ... транспортты несиелеу;
- сауда сферасында несиелеу;
- халықтың тұтыну тауарлар өндірісін несиелеу;
- ауылшаруашылық ... ... және ... ... ... ... несиелеу;
- кіші және орта бизнестің дамуы;
- ұйымшылдық нысанына артықшылық бағдарлануының банкаралық несиелеу;
Еліміздің барлық аумақтарында ... ... және ... ... ... ие банк ... ... аумақтық
басымдылықтарын ұстанбайды.
Ең алдымен ҚРҰБ ... ... ... және басқа ішкі
құжаттарға сәйкес келетін банктің ішкі несие саясатын жасақтайтын жұмысын
қарастырайық
Несие ... ... ... ... ... қол ... келесідей басқарулардан тұрады:
- филиалдармен жұмысы бойынша №1 және 2 басқармасы;
- корпоративтік клиенттермен жұмысы бойынша № 3 және 4 ... ... ... ... ... № 5 ... ... қаржыландыру № 6 басқармасы.
Банкте осы басқармалардан басқа Басқарма Төрағасының ... ... ... басқармасы да бар. әр ... ... ... және ... ... ... басқармасында
қарастырылған
Басқармалар жұмыстары өз ішінде қарыз алушылардың ... ... және де ... ... ... ... ... рұқсат беру құрамында банк басқармасының төрағасының 2
орынбасары 6 басқарма бастықтардан заңгер және ... ... ... және де апта ... ... ... несиелік комитет
отырысында мақұлданады.
Несиелік тәуекел менеджментінің ... ... ... ... ... ... ... барысында АҚ «Банк Туран Әлем»
несиелеу сферасында мақсатты нарықтар ... ... ... және ... нақтылау саясатын жүргізеді.
Несиелік тәуекелдер жинақтарының параметрлерін анықтау, Қазақстан
Республикасының ... Банк ... ... ... ... Заңы ... Республикасының банк және банктік қызмет»
Ереже «пруденциалдық нормативтер», Ереже «Қазақстан ... ... ... банк ... ... ... ... және
провизиялық есеп айырысу».
Қарыз алушының негізгі талаптары:
А) банктер.
- ... ... ... ... ... ... ... орындалуы;
- АҚ «Банк Туран Әлем» пруденциалдық нормативтің орындалуымен қатар
меншік шектеулігін белгілейді, ... ... ...... ... ... ... Қаржы жағдайының тұрақтылығы, қарыз алушының төлемқабілеттілігінің
репутациясы;
- Қарыз алушының ... ... ... қызметі нарықта сұранымы
болуы керек, сонымен бірге тұрақты өткізуді қамтамасыз ету ... ақша ... ... ... беруін қамтамасыз ету.
Б) жеке тұлғалар
- Қазақстан азаматтарының барлығы;
- Тұрақты мекен орны;
- Тұрақты жұмысы немесе ... ... ... ... ... ету.
Кепілдікті қамтамасыз ету несие талаптарын қанағаттандыратын мүлікпен
иелену АҚ «Банк Туран Әлем» Ережесі «жеке тұлғаның тұтыну мақсатына ... жеке ... ... ... ұсыну шартымен жүргізу бекітілген.
В) Банктің жұмысшылары
АҚ «Банк Туран Әлем» банк жұмысшыларына несиені ұсыну негізгі несие
бағасын ... есеп ... ... ... ... ... жағдайда кепілдіктер мен аккредитив комиссиясы жеке банктік
операцияларды жүргізуде АҚ ... ... ... ... мен ... ... мен мерзім өтеу сыйақы несиесін бекітеді.
Несие шартындағы ескертпесінде, сыйақы ... ... ... ... ... ... ... жағдаятын өзгерту тәуекелдігіне
құбылмалы мөлшерлемені несие ... ... ... ... мүмкін. Несие шартында тіркелген мөлшерлеме барлық уақыт
әрекетінде өзгертілмей қалады.
Ұнамсыз ... ... өтеу ... 3 ... ... ... ... несиелердің өтеу мерзімі, ресурстарды ... ... ... салымдарына енгізу несиесі;
Кәсіпорынды акциямен қамтамасыз ету, нарықта бағалы қағаздардың баға
белгілену несиесі;
Сенімділік илігіне ... ... ... күмән туғызатын жеке
және заңды тұлғалардың несиелері;
Жылжымайтын мүлікке, құрылысқа және талдамаға жалдаптық несиелер;
Нарықта бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... кепілдік құны анықталмаған, жабдық түрлеріне
мамандырылған ... ... ... ұйым ... ... несиелер.
Несие шешімін қабылдау өкілеттігі.
Несие шешімінің ұсынысын (несие комитетінің өкілеттілігімен бекітілген
лимит) алқалы ... ... және ... ... ... ... ... кеңесі мен Банк Басқармасы шешім қабылдайды.
Банкпен жүргізілген ... ... ... ... ... беру ... ... шешім қабылдайды. Басқа да банк ... ... ... Департаменттімен және Заң ... ... ... тереңдетілген пысықтауды қажет ететін және
жобалары бойынша, жобаны талдаудың тәелсіз эксперттерінің ... ... мен ... жүргізуге жауап беретін жұмысшы топтары құрылуы
мүмкін.
Несиені рәсімдеу және баға тәртібі.
Жоба экспертизаларының ұйымы.
Критерий ... ... үшін ... мен эксперттік баға заты болып
табылады:
- несиені тағайындау;
- экономика саласы, өнім мінезі және нарық тұрақтылығын ... ... мен ... ... ... ... тұрақтылығының көрсеткіштері;
- коммерциялық тиімділіктің қызмет көрсету көрсеткіштері;
- техникалық және экономикалық жоба негізделігі;
- басқару деңгейі;
- құқықтық жағынан ... ... ... ... көзін қамтамасыз ету, кепілдіктер.
Несие мақсатқа сай және жағдай ұсынысына сай, сонымен ... ... мен ... ... не ... алушының класы анализ
көрсеткіштермен анықталады.
Банк басқару әдістеме негізінде ... ... ... ... ... да ... қажеттілігі, сонымен бірге, жеке
инвестициялық жоба жұмыс экспертизасы ... ... ... банк
бөлімшелерінің құрылымы бойынша несие экспертизациялық жоба мен ... баға ... ... ... ... жоба негізділікке баға беру үшін кәсіпорын жетекшісімен
байланысады. Өзіндік практика және ... ... ... ... өтеу мен несие шарты, несиені тарту ресурстары мен өзіндік
шоты арқылы несиені ұсыну ... ... ... мен ... ... ... ... комитеті мен несие департаманті дайындайды.
Банк бөлімшілеріне сай ... ... ... ... ... экспертизасының жобасының жүргізуінсіз қарыз алушының несие
ұсынысына несие Комитеті шешім қабылдай алмайды.
Қазақстан ... ... ... құжаттарына сай Банктің
нормативтік ... ... ... ... ... алу үшін тізбе
құжаттары ұсынылады.
Несие берудегі несие құжаттарын дайындау үшін ... ... ... ... мен ... ... оң болған
жағдайда жүргізіледі:
- несие ... ... ... ... ... туралы шарт (жоғарғы беделді корпорация немесе банктің
тұрақты кепілдік заң түрінде рәсімдеу);
- агенттік функция орындалуындағы агенттік ... заң ... ... ... ... ... ... рәсімдеу аяқталмағанынша жобаны қаржылындыруға ашуға
жіберілмейді.
Келісім немесе шарт ... сай саты ... ... ... несие беру бір уақытта жүргізілуі мүмкін.
АҚ «Банк Туран Әлем» ережесі ... ... ... несиені
ұсынбайды. Қамтамасыз етілмеген несиені ұсыну несие комитеті клиентінің
сенімділігі үлкен несие ... ... ... ... құқылы.
Форма түрінде ұсынылған несиені қамтамасыз ету банкпен мойындалады:
Қарыз алушының активтік кепілдіктері (банктегі депозиттер, жылжымайтын
мүлік, көлік қаражаттары, ... ... ... жоғарғы
өтімділікке ие болу, жер учаскісін қолдану құқығын заң жүзінде рәсімдеу,
мемлекеттік қағаз пакеті).
Жоғарғы несие ... ... мен ... ... ... кепілдігі.
Мүлік кепілдігінің бағасы нарықтың құны арқылы жүргізіледі.
Несие бойынша ... ету ... 1,5 жыл ... ... өтеу ... бағалауға жатады. Қайта бағалау жылына бірақ рет жүргізіледі.
Ұсынылған несиені қолдануы мен өтеуін бақылау.
Несие шешімін қабылданғаннан ... ... ... және ... ... ... ... несиелердің пайда болуын өз уақытында
айқындауға байланысты берілген несиеге тұрақты маниторингті және ... ... ... ... банк ... ... ... қарыз
алушыға банк бөлімшесінде ... ... ... ... ... оған ... қарыз алушы туралы базалық ақпарат;
- берілген несие бойынша несиелік құжаттардың толық жинақтамасы;
- ... ... мен ... өтеу;
- несие бойынша қаражат қозғалысының болжамы мен нақтылығы.
- қарыз алушының ... ... және ... (баланстар, табыс пен
шығыс бойынша отчеттар, салық декларациясының көшірмесі ақша
қаражаттарының ... ... ... және т.б. )
- ағымдағы жазысқан хат және сұрақтарға жауап;
- ... ... ... ... ... ... салық
деклорациясының көшірмесі ақша қаражаттар қозғалысы ... ... ... ... ... алынған мен төленген сыйақы суммасы,
негізгі берешекті өтеу суммасы бойынша ... ... ... және ... ... ... қарыз алушымен ұсынылады). Несиені өтеу ... ... ... ... сақтауына ерекше көңіл бөлу.
Пролонгациялық несиеге сұранымы, өз ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының қызмет ету шапшаң
жүргізілуі жобаға жауапты ... ... ... ... толық
ақпаратты ұсынуын жүзеге асырады.
Қарыз алушының кластың төмендеу кезіңде пайда болған ... ... ... ... ... ... ... жеңу
жұмысын ұйымдастыру және несиенің қолдануының ... ... ... ... беру міндеті.
Қазақстан Республикасының Заң жүзінде қарастырылған, заң ... оның ... ... етубанк арқылы несиені өтеу мерзімі және
берілген несие критериялық жағдайда жөндеу мүмкін ... ... ... ... ... ... ... және негізгі міндеттері классификациялық несие портфелін жүргізеді,
сонымен қатар банктің методын қолданады.
Жобаларды несиелеуді ... ... және ... ... ақпарат арқылы
түскен анализі мен қорыту негізінде несиелеу Департаменті ай сайын несиелер
классификациялық пен портфелдік ... ... ... ... ... жақсаруына шара қолдануда, несие
классификациясының нәтижесі бойынша ... ... ... портфелдің жағдайымен қоса ағымдағы бақылау банк жылына бір
рет аудиторлық тексеруді жүргізудегі ... ... ... несие документтерінің сақтау тәртібі мен жағдайы;
- берілген несие мориторингы бойынша несие бөлімшілердің жұмыс
жағдайы;
- ішкі ... ... ... ... жарияланған банктің несие
бөлімшелерінің жұмысына сәйкестік;
- провизиялық қорлардың дұрыс қалыптасуы;
Банктің Басқару Төрағасымен ... ... ... нәтижесі
бойынша отчет құрылады.
«Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктер бойынша првизиялық
есептеу және шартты міндеттер мен ... ... ... ... ... ... досьесінің мәліметі және мориторингқа
жүргізілген нәтижесі ... ... ... ... ... ... қалыптасуы жүзеге асырылады.
Қазіргі уақытта көптеген актуалды сұрақтар бұл несиелік портфелдің
сапасын бақылау, сондықтан келесі сұрақтарға көңіл бөлу ... ... ... ... және ... ... тарту мен сүрыптау несие
өтініші банк үшін өте ... ... ... карыз жағдайын талдау;
- несиені қайтаруды қамтамасыз ету , кепілдіктерді талдау ; ... ... ... ... ... ... және
қамтамасыз ету;
- несиелеу принциптерін сақтау ... ... ... ... несиелік портфелдің құрылымын талдау, көрсеткіштердің есептелуі мен
түсінуі, несиелік портфелдің реструктуризациясы бойынша ... ... ... ликвидациясы бойынша шараны өңдеу және проблемдік
несиелердің әсері;
- басқада экономикалық аумақтарда несиелеу.
2.2 ... ... ... ... ... ... портфелді басқару облысында саясатты іске
асыруда одан әрі қарастырамыз. Несие бойынша берешек ... заң және ... ... 01.01.05 ж. 95 575 599 теңгеге үлкейді немесе 60,13% 1-
кестеде көрсетілген.
Кесте 1.-Несиелік портфелдің классификасиясы
АҚ «ТұранӘлемБанк» 2004 ж. мәліметтер
|Классификацияға |01.01.2004 ... ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... |
| ...... |салмақ | |
| | ... | ... | |
| | ... | | | ... ... 609 |80,36 ... 406 |57,89 |-22,47 ... 1 |11 778 703 |8,17 |75 372 813 |31,44 |+23,27 ... 2 |5 681 195 |3,94 |7 521 983 |3,14 |-0,80 ... 3 |3 022 258 |2,10 |13 275 763 |5,54 |+3,44 ... 4 ... |1,25 |853 396 |0,36 |-0,89 ... 5 |2 838 100 |1,97 |1 422 550 |0,59 |-1,38 ... емес |3 185 816 |2,21 |2 488 334 |1,04 |-1,17 ... ... 646 |100 ... 245 |100 | |
* ... ... АҚ «ТұранӘлемБанк» 2005 жылдық қаржы отчеты
Несиенің қызмет етуінен залалды жабу үшін провизия 2003 жылы ... ... ... ... ... ... ... жағдайына
байланысты провизия қажетті мөлшерде 12 814 806 мың теңге провизиясының
соммасы – ... мың ... ... ... ... – 2 571 739 мың
теңге, күмәнді – 8 176 741 мың теңге, сенімді емес – ... мың ... ... ... ... портфелі бойынша қалыптастырылған провизиялар
АҚ «ТұранӘлемБанк» 2004 ж. мәліметтер
|Классификацияға |01.01.2004 жылға ... ... ... ... | | | |
| ... |Меншікт|Қалдық ... |
| ...... ... | |
| | ... | ... | |
| | ... | | | ... | | |2 571 739 |19,43 |+19,43 ... 1 |588 935 |8,64 |3 768 640 |28,47 |+19,83 ... 2 |568 120 |8,34 |752 198 |5,68 |-2,66 ... 3 |604 450 |8,87 |2 655 152 |20,06 |+11,19 ... 4 |448 991 |6,59 |213 347 |1,61 |-4,98 ... 5 |1 419 053 |20,82 |787 404 |5,95 |-14,87 ... емес |3 185 816 |2,21 |2 488 334 |1,04 |-1,17 ... |6 815 366 |100 |13 236 814 |100 | |
* ... ... АҚ ... 2005 ... қаржы отчеты
2004ж. карастырылған провизия есебі бойынша банктік баланстың есептен
шығырылған несиелердің жалпы көлемі 7 136 547 мың теңге. АҚ ... ... ... ... ... емес ... ... банктің табысына
негізгі қарыздардан 1 578 170 мың теңге ақша түсті, ... ... ... мың ... ақша ... 2004ж. ... ... бойынша банктің
несиелік портфелді бөлу келесі 3-кестеде көрсетіледі .
Кестеде3.-Банктің ссудалық портфелінің құрылымы
| |2002ж |2003ж |2004ж ... ... |2 553 |6 303 |1 243 ... ... сату саудасы |30 600 |27 583 |53 538 ... және ... |1 122 |1 195 |1 243 ... ... | | | ... өнеркәсібі |9 997 |11 661 |30 350 ... және ... |8 642 |11 710 |29 841 ... |13 362 |14 547 |32 506 ... ... |5 785 |12 765 |27 222 ... | 3 177 |8 495 |17 863 ... өнеркәсібі |7 735 |10 161 |9 254 ... |1 633 |6 124 |15 242 ... ... ... |11 262 |5 602 |7 173 ... ... |3 758 |1 134 |7 125 ... және байланыс |1 007 |335 |4 612 ... |3 522 |3 061 |3 558 ... |9 024 |10 400 |3 541 ... және тері ... |425 |45 |688 ... ... ету ... |3 589 |6 792 |9 882 ... |117 193 |137 913 |255 118 |
* ... ... АҚ ... 2005 жылдық қаржы отчеты
Соңғы уақытта банк өндірістік сектордың дамуына өзінің акценттерінің
қызмет етуін ынталандыруда. ... ... ... ең бірінші
доминирующии сала болып табылады және бұл салаға байланысты банкнесиелеудің
үлкен көлемінде жүргізіледі. Бұл жерде белгілеп кету ... көп ... ... ... банктің негізгі акценты жасалынады.
Деверсификациялық ссуда портфелі мен бір ғана қарыз алушының лимиттер
қатынасына банк ... ... ... ҚРҰБ ... ... ... ең көп ... берілген несие өзіндік капиталы 25%-дан артық ... ... осы ... ... және 20% жоғары анықталады.
2004ж. мәлімет бойынша жеке тұлғалардың несиелеу көлемі 12 765 млн.
теңгеден 27 222 млн. тг. ... ... ... көлемі 2,1 рет көбейді.
Сонымен бірге, жеке тұлғалардың тұтынушы несиесі бойынша ... 2,01 ... ... ... ... ... тұтынушыны
несиелеудегі портфелі 7 663 649мың тг-ні құрады, ал ... мың ... мен ... ... қарыздар саны 1,5 есе рет ... ... ... ... ... ... байланысты, тұтынушыны несиелеу
бойынша уақыт ... ... ... ... ... ... сапасы 4%-дан аспауы керек. 01.01.2004ж-дың жағдайы ... ... ... 530 120 мың ... ... ... несиелер көлемі
3,44%-тін құрайды. Сонымен бірге сенімді емес ... ... ... ... ... ... байланысты тұтынушыны
несиелеу бойынша несиелік ... ... ... ... ... бойынша несиелік портфелдің ... ... ... үлесі ... |97 ... |1 ... |1 ... |0 ... |0 ... |0 ... емес |1 ... |100 |
* ... ... АҚ ... 2005 жылдық қаржы отчеты
Қазіргі уақытта банк кепілдікті қамтамасыз етудегі белсенді жұмыс
жүргізудегі көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... ... оңай жолы, ликвидтілік, бағалау, амортизация
мен моралдық тозу. Қазақстанның несие нарығынның ең ... ... ... ... ... ... болақшақта түскен мүліктер
кепілдігінің қауіпсіздігін ... ету ... ... ... ... ... ... сақтандырудың қамтамасыз етуін сұрайды, сыртқы
қауіп-қатердің төзімділігінің негізіне байлынысты ... ... ету ... ... ... ... Қазақстанның
сақтандыру нарығы өзінің қалыптасу этапынан өтуде. Жалпы ... ... ... банк ... ... етудегі бөлшектеп
талдауын жүргізбейді, сондықтан барлық ... ... ... ... ... ... несиелік портфелі үшін жоғарғы стандартты сапаны
енгізуге талпынады.
2.3 ... ... ... АҚ 1992 жылы ... алғаш рет ӨндірістікҚұрылысбанкі
(ТұранБанк) болып құрылды. 1991 жылы ... ... банк ... қайта құрылымданды. Ал 1998 жылы ... пен ... ... ... ... құрылды. Осы жылдан бастап дамыған
аймақтық желісі бар банк ... ... ... ... ... ... қол жеткізді.
Несие-есептеу секторының негізгі функциясы ... ... ... жеке ... ... ... және т.б. ... және есепшот арқылы шетелдік валюталармен есеп айырысу ... ... ... ... ... элементтерінің бірі кассалық операциялар
бөлімі, және инкассация бөлімі. Олар ... ... мен ... ... жинақтау, жеткізу, қабылдау мәселерімен айналысады. Банктің ішкі
есептеу секторы банктің ішкі жүйесін ... және ... ... банктерінің арасында “ТұранӘлемБанк” АҚ-мы ипотекалық несиелер
беру операцияларын қарқынды жүргізіп ... ... ... ... дейін Қазақстан облыстарына қызмет көрсетеді.
Ипотекалық несие берудің банк таңдап алған түрі несиелерді беру
деңгейінде ... ... ... ... ... ... ... беріп
қана қоймай, бұл деңгейдегі несие алушылардың қаржылық жағдайларына баға
беруге мүмкіндік ... ... ... екі ... ... ... ... көлемі үш есе өсті, оның ішінде ипотекалық несие – З,8 есе.
“ТұранӘлемБанк” АҚ-ның ... ... ... көлемі жалпы берілген
несиелердің 81,1% ... ... ... ... ... ... ипотекаға келеді- ЗЗ,7 %, Ал “Тұран Әлем ... ... ... ... да төмен небәрі 10% .
“ТұранӘлемБанк” АҚ-ның ... ... ... ... біздің олардың іс-тәжірибелерінің және несие
алушыларын ... ... ... ... несиелендіру
түрлерін талдап жүйелендірдік ( ірі, орта, кіші, және жеке ... ... ... несиелік қатынастардың банк пен несие
алушының қарым-қатынастарының құрылымдарының күрделілігін ескере ... ... ... ... үлгілерін көрсетіп, “ТұранӘлемБанк” АҚ-ның
несие беру ... ... ... ... ... басқармасының ресми хабарына сәйкес 1998-
2003 жылдарда республика көлемінде банктің әр ... ... ... ... өскені байқалады.
“ТұранӘлемБанк” АҚ-ның ипотекалық несиелерінің динамикасын зерттеу
көрсеткендей, банк несие беру көлемін ұлғайтуда ( кесте 7)
Кесте5.- 2002-2005 ... ... ... ... ... ... |2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 ... ... ... |1103,14 |954,47 |1008,13 | 1221,87 |1454,85 ... ... Оның ... | | | | | ... ... |354,11 | 323,66| ... |324,433 ... ... | | | | | ... ... |32,1 | 33,9 | 32,2 | 27,7 | ... үлес салмағы, | | | | | ... | | | | | ... ... ...... ... 2005 ... берген несиелерінің мөлшері 2002 жылғы межеден 10 есе жоғары
болды, бұл кезеңде ... ... ... ... 43 ... ... бір ... берген несиесінің көлемі 8 есе өскен.
“ТұранӘлемБанк” АҚ-ның зерттелінетін қарыз ... ... ... ... ... ... ... сақтау және
банктік қарыздың ... ... ... ... ... ... сақталғандығын көрсетеді: ипотекалық несие портфелінде
стандартты несиелердің үлесі соңғы үш ... ... ... ... ... ... ... портфелінің сапасы айтарлықтай
жоғары және халықаралық талаптарға сай келеді.
Берілген ипотекалық ... ... ... ... ету ... сақтауды талдау нәтижелері бойынша зерттелінетін
банк ипотекалық несиелеуді тек ... ету ... ... сомасынан
асқан жағдайда ғана жүзеге асыратындығын айтуға болады. “ТұранӘлемБанк” АҚ-
ның Астана қаласындағы несиелік ... ... ... ... ипотекалық несиелендірудің түрлі көздері бар ( кесте 8).
Кесте 6.- Астана қаласындағы ипотекалық несиелендіру ... ... ... көздері|Жобалардың саны |Несие сомасы, млн. |
| | ... ... |
| | |2003 |2004 |2005 |2003 |2004 |2005 |
|1 ... ... | | | | | | |
| ... оның ... |18 |33 |42 |219,5 |212,7 |270,0 |
| ... ... | 7 | 13 | 5 | 50,0| 90,1| 50,0 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... үй кешенін дамыту| 2 | 2 | - | 44,0 | 14,7 | - |
| ... ның | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... ... | 1 | - | - | 75,5| - | - |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| |АБР ... | - | - | З | - | - | 88,3 |
| |Өз ... | 8 | 18 | 34 | 50,0| 107,9 | 131,7 |
|2 |Аз ... ... | | | | | |
| ... қоры |204 |114 |55 |9,0 |6,2 |З,0 ... ... ... | 283 | 639 | 1421 |1634,4 |3733,1 |15325,9 |
| ... | | | | | | |
| ... ... ... | 505 | 786 | 1518 |1862,9 |3952 |15598,9 ... ... ... ... Астана қаласындағы ипотекалық
несиелендіру жылдан – жылға ұлғайып келе ... Егер 2003 жылы ... ... көздерден 16862,9 млн. тенге бөлінсе, 2005 жылы бұл сома 8 есе
көбейіп, 26598,9 млн. ... ... ... ... ... алу
жеңілдеді.
“ТұранӘлемБанк” АҚ, сонымен қатар, ... және ... ... ... де, ... ... агенті болғандықтан
белсенді несиелендіреді. Өз қаражаты есебінен ... ... ... үш жыл ... 2,5 есе ... 2005 жылы 131,7 млн. ... АҚ-ның ипотекалық несие потенциалын анықтау
мақсатымен банктің үш жылға созылатын ипотеканы ... үшін ... ... ... мына ... ... ... (1)
Мұндағы:
S-үш жылдағы ... ... ... Ипотекалық несиелердің алғашқы саны
X¹- алғашқы жылғы ипотекалық несиелер санының ... ... ... ... несиелер санының өсімі
g¹- өтелген несиелер ... ... ... ету және ... ... ... шығындар
D- Басқа активтерге жұмсалған қаржы сомасы
Формуладан көргеніміздей (1) ипотекалық несиелеу ... ... ... жүргізу үшін несиелер үш жылға жоспарланған жағдайда
“ТұранӘлемБанк” АҚ-на 30 млрд теңге қажет.
“ТұранӘлемБанк” үшін ... ... ... ... ... болып табылады. Ипотекалық несие беруде ... ... ... жағдайлардың бірі, тұтынушыда алатын несиенің 15
пайызы ... ... ... соманың келесі жартысына несие берілуі мүмкін,
бірақ та міндетті түрде сатып ... ... ... ... ... АҚ-ның күнделікті ипотекалық несие беру тәртібі ... ... ... қабылдау бөлімі. Клиент қажетті құжат қағаздарын
банктен алып өзбетінше дербес толтырады.
2. ... ... ... ... ... ... онда ... жұмыс орны, кіріс-шығыстары, салықтары, банктегі
жинақтары жөніндегі мәліметтер толық қарастырылады.
Банкпен ... ... ... ... ... ... ... мұрагерлікке қалған бағалы заттар ... бәрі де ... ... Егер ... бұрын да бағалы заттар
сатып алуға несие алған болса оның қайтарылу ... ... ... ... семья мүшелері мысалы, несие алушыда оның ... ... үшін ... міндеттемесінің бар-жоғы бәрі мұқият тексеріледі.
Осы тексерулердің нәтижесінен сараптау бөлімшесі ... ... ... Егер ... төлейтін міндеттемелері кіретін кірістің
32 пайызынан ... ... оған ... берудің тиімсіз екені туралы
қорытынды шығарылады. Мысал ретінде,ипотекалық несие беруге ... ... ... 9-ші ... ... - ... қызмет көрсетуге қажетті табыс мөлшерін анықтау
|Несие, (доллар АҚШ) |25000 |25000 |25000 |25000 |25000 |25000 |25000 ... ... ... | 7 | 15 | 15 | 15 | 25 | 25| 25 ... (жыл) | | 10| 5| З | 10| 5 | 3 |
| |10 | | | | | | ... ... ... | 290| 403| 595 | 867 | 569 | 734 | 994 ... ... ай ... | 968| 1344 |1982 |2889 |1896 |1446 |3313 ... (долл) | | | | | | | ... ... ... |1396 |1940 |2861 |4169 |2736 |3530 |4781 ... ... ай ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... ... ... ... жүйесі келісілетін несиелік ... ... ... ... ... келісім бойынша төлейтін
күн белгіленеді. Ипотекалық ... құны ... ... және де
әртүрлі алымдар мен комиссиондық төлемдерден тұрады. Пайыздан ... ... ... ... ... ... жабатын комиссиондық
төлем алады. Бұл алым несиені берер кезде алынады, көлемі несие ... %-ін ... ... ... беру кезінде екі факторды ескерген
маңызды: несиенің көлемі және қайтару мерзімі. Қайтарым мерзімінің ... ... ... ... ... ... ... клиент үшін
қарыз құнын өсіреді, ал банк үшін төлемсіздік қаупін ұлғайтады. Одан ... ... ... және аз ... алғашқы төлем несиенің
өтімділігін қысқартады.
Мысалы, үш жылға 20 мың АҚШ доллары көлемінде несие алынды ... ... ... ... бір ... ... ... қайтарылады. Несие үшін
төлем ”ТұранӘлемБанк” АҚ-мен негізгі несиенің қалдық сомасынан ... ... Әр ... ... ... ... ... формуламен есептеледі:
K*n
P=------------------- АҚШ доллары.
(2)
1- (1+n)¬t
P- ... бір ... ... сома (аталған мысалда әр
тоқсанда)
K- ... ... ... мың АҚШ ... ... ... (әр тоқсанда 4,5 % немесе 0,045
t- Төлем мерзімінің саны (аталған мысалда 12 мерзім)
20000* 0.045
P=------------------------ = 2189.8 ... ... ... ... түрінде көрсетуге болады (кесте 10).
Кесте 8.- Ипотекалық ... үшін ... ... ... |Өтеудің алғашқы |Аталған |Қарызды тең | ... ... ... ... |бөліп төлеу |қарызды өтеу |
| ... ... ... ... |сомасы |сомасы |
| ... | | | |
|1 |20000 |900 |2189,8 |1289,8 |
|2 |18710,2 |841,959 |2189,8 ... ... ... |781,3062 |2189,8 ... |
|4 ... ... |2189,8 ... |
|5 |14481,99 ... |2189,8 |1538,11 |
|6 ... ... |2189,8 ... |
|7 ... ... |2189,8 ... |
|8 ... ... |2189,8 |1755,24 |
|9 ... |355,5746 |2189,8 ... ... ... ... |2189,8 |1916,766 |
|11 ... |186,78 |2189,8 |2003,02 ... ... ... |2189,8 ... |
| ... |- ... |26332,092 |20000 ... ... ... ... бірі кепілдікке беретін
меншікті бағалау болып табылады. Бірақ та жылжымайтын мүліктің ... ... ... оның кейбір қасиеттерінің тез ... ... ... Ал кейбір қасиеттері дәл анықтауға ешқандай
келмейді /22/.
Бағалау процесі ғимараттың тұрған ... ... ... ... ... оның ... бағаланатын меншіктің ерекшеліктерін
анықтаудан басталады. Одан әрі обеъктіні ... ... ... келесі сатысы- оның құнын анықтау. Құнын анықтау
бүтіндей ... ... ... ... тікелей қарастырылатын
меншіктің құндылығына елеулі ықпал етуші ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктің құнын есептегенде үш
негізгі тәсілді ... ... ... ... ... сатуды тікелей салыстырмалы талдау тәсілі.
Бұл тәсілдерді қолдану бір ... үш ... ... алуға
мүмкіндік береді. Бұдан арғы салыстырмалы ... ... ... мен ... ... және бұл ... қолдану
арқылы мүліктің соңғы құнын есептеуге мүмкіндік береді.
Тұрғын үй жинақтау банкінің іс-қимылы (ТЖБ) қарапайым мысалмен
түсіндіріледі: 10 ... ... ... ... бір уақытта
бағасы 1000 ақшалай бірлік тұратын тұрғын үй сатып алғылары келеді.
Әрқайсысы бір жылда қажетті капиталдың тек ... бір ... ақша ... үнемдейді деп есептейік, демек әрбір 10-шы өз мақсатына
10 жылда жетеді. Егер осы 10 ... ... ... 100 ... бір қорға біріктірсе, сатып алатын үйге қаражатты бір ... еді. ... ... өз ... ... 100 ақша ... салып
қалған 900 ақша бірлігі үшін осы жылдың аяғында салатын еді.
2-ші жылы қалған 9 тұлға ... ... ... 100 ақша
бірлігі мөлшерінде құя береді, ал 10-шы өзінің 100 ақша бірлігімен алған
несиелерін қайтарады. Сөйтіп үй ... ... ... ... арналған 1000
ақша бірлігін екінші жылдың аяғына жинақтауға болады.
Осы тектес амалмен тұлғалар ... ... ... да ... ала
береді, олардың 10-ны да түгел өз ... ... Осы ... олар 10 ... орнына орта есеппен 5,5 жыл күтеді. Егер осы
ұйымдасқан жүйе жыл ... жаңа ... ... отырса, келесі тұрғын
үй жинақтау салымдары 5-ші ... ... ... 10 ... ... беруге мүмкіндік туады. Салынған 500 ақша ... ... ... ... 10-шы ақша ... ... Сөйтіп қорға кейін қосылған
қатысушылар 500 ақша бірлігі көлемінде несие ала алады, оның үстіне олар ... ... ... қалған 500 ақша бірлігін өз беттерімен жинақтайды.
Егер салымшылардың саны ... онда күту ... ... ... ... ұзартпау үшін тұрғын үй-жинақтаушы салымдар
қорланып жатпайды). Әрбір жекелеген ... үшін ... үй ... ... ... ... Жинақтаушы кассаның салымшысы несие алуға келісім ... Ол ай ... ... үй- ... З-тен 10 промиле – келісілген
қызметке төлейтін сома ... ... ... ... алады.
- Егер тұрғын үй-жинақтау ... 40-50 ... ... ... алу ... ие ... ... тұрғын үй жинақтаушы салымдары мен несие ... ... ... төленеді. Осылайша тұрғын үйді қаржыландыру
жүзеге асырылады.
Салымшылар арасында тұрғын үй – ... ... ... ... әрбір клиент үшін арнайы бағалау көрсеткіштерімен
есептелінеді. Ең жоғарғы көрсеткіші бар ... ... ... ... ... ие ... Тарату орташа жеткілікті сома жиналғанда жүргізіледі.
Дәл мерзімі сол сәттегі тұрығн үй жинақтау ... бар ... ... ... ... ... қаржылар, өтеуден
түсетін қаржылар және салымдар бойынша проценттен тұрады.
Клиенттің жеке ... ... үй ғана ... осы ... үшін ... ... да сәйкес болуы тиіс, олар жеткілікті
дәрежеде индивидуальды және икемді ... ... ... ... тұрғын
үй жинақтаушы салымдар кассасы өз клиенттеріне тарифтің әртүрлі типтерін
ұсынады. Тұрғын үй ... ... (ТЖС) ... ... мен ... ... (сурет 5):
Средст
Сурет 5- Тұрғын үй жинақтау салымдарының конкурстік
массасының құрылымы
Барлық салушылардың салымдары мен барлық қарыз алушылардың өтемақыларының
арақатынасы ... ... ... ... ... ... ... - тұрғын үй-жинақтау салымдарының үлестіру
кезектілігінің негізгі құралы. Бұл көрсеткіш барлық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес,
бағалаудың өзекті көрсеткіші есептелінеді.
Ең жоғарғы көрсеткіші бар келісім-шарт осы кезеңде біріші кезекке
қойылады. Келісім-шарттардың кезекті ... реті ... ... қалдырылады 3 айға. Айына қанша келісім-шарт қанағаттандырылатыны,
осы айдағы үлестірілетін массаның қомақтылығына және оның бұрынғы келісім-
шарттар бойынша ... ... ... ... келісім-шартар уақыт өте келе сарапталып
жоғары бағалық көрсеткішке ие болады. З айдың ішінде қанағаттандырылмаған
барлық ... ... ... ... ... Бұл үшін
келісім-шарттардың жаңа кезегі бекітіледі. Алдыңғы кезеңі біткен келісім-
шарттар жаңа ... ... ... ... болады. Ол келісім-шарт
міндетті түрде жоғары бағалық көрсеткішке ие ... ... ... үшін ... ... проценттер
мен жинақталған сома болып табылады:
Жинақталған проценттер сомасы
Бағалау көрсеткіші = --------------------------------------------- *
бағалау коэфф.
Жинақталған ... ... ... ... ... ... мөлшері
үлестірілген кезде ешқандай роль ойнамайды деп есептеледі.
“ТұранӘлемБанк” АҚ-мы бағалау ... ... ... ... ... ... 1, 2, З, 4 ... бар
оларға кезекті коэффициенттер-0,7; 0,9; 1,0; 1,4 сәйкес келеді. Мысалы:
10000 ... ... ... ... – 1 000. ... ... 4,
коэффициенті 1,4. Жинақталған пайызы 20 ақша бірлігі (2 % жылдық өсім 1000
ақша бірлігіне). ... ... ... ... ... бағалау
көрсеткіш (20 /10)* 1,4 = 2,800
“ТұранӘлемБанк” АҚ-мы жылына 4 мерзім белгілейді, оған ... ... және ... ... ... ... ... шілде-қыркүиек
30,06 кезең үшін; қазан- желтоқсан
30,09 кезең үшін; қаңтар- наурыз
31,12 кезең үшін; сәуір- маусым.
Барлық мерзімдер З-айлық кезеңге сәйкес. Кезеңнің өз ... ...... (әр ... ... ... ... 12 рет. Әр айда қажетті жәйттерге
сәйкес барлық келісім-шарттар бағалау көрсеткіштерінің көлеміне ... ... ... ... ... және ... ... азайтатын перспективалық бағыттың бірі жеке сақтандыру
компанияларымен жылжымаитын мүлікке ... ... ... ... ... АҚ- ның ... қарыздарын жеке сақтандыру 10
жылға есептелінген. Бұл мерзім аяқталғаннан кейін банктің төлемеушіліктен
туындаған шығындары оған ... ... ... төмендетіледі. Қарыз
мөлшерінің жылжымайтын мүлік құнына қатынасының ұлғаюымен ... да өсуі ... ... АҚ-ның тәжірибесінде “қарыз – кепіл
құны” қатынасына тәуелді сақтандыру ... ... 12%-ін ... ... ... ... ... қатарды өзгермелі орташа әдісі көмегімен тегістеу
жүргіземіз. Ол толығымен ... ... ... ... ... нәтижелері 1 кестеде көрсетілген:
Кесте9.- Уақыттық компонентаның есептеу нәтижелері
|квартал |Түсім,млрд |4кв,бойын, |4 –кв өзгеру| Орталық-ған | |
| | ... ... ... орт. ||
| | | | ... | |
|1 |91,92 |  |  |  |  |
|2 |88,74 |  |  |  |  |
|3 |82,81 |354,11 |88,5275 |175,545 ... |
|4 |90,64 |348,07 |87,0175 ... ... |
|5 |85,88 |337,8 |84,45 ... ... |
|6 |78,47 |329,83 |82,4575 ... ... |
|7 |74,84 |323,66 |80,915 ... ... |
|8 |84,47 |324,91 |81,2275 ... ... |
|9 |87,13 |325,78 |81,445 |162,37 ... |
|10 |79,34 |323,7 |80,925 |162,08 ... ... |72,76 |324,62 |81,155 ... ... ... |85,39 |322,01 |80,5025 ... |1,056235 |
|13 |84,52 |324,74 |81,185 ... ... ... |82,07 |336,73 |84,1825 |168,685 ... |
|15 |84,75 |338,01 |84,5025 ... ... ... |86,67 |336,62 |84,155 ... ... ... |83,13 |334,853 ... ... |0,99846 ... |80,303 |332,213 ... ... ... ... |82,11 |325,433 ... |  |  ... |79,89 |  |  |  |  |
2 ... ... ... берілген қатар деңгейлерімен
орталықтандырылған өзгермелі орташа арасындағы айырма деп анықтап, оны
маусым компонентінің мәнін есептеуде пайдаланамыз.
Мультипликативті модельде ... ... ... ... ... ... ... есептеу
| | ... ... № |
| | |
| |1 |2 |3 |4 |
|1 | | ... ... |
|2 ... ... ... |1,038528 |
|3 ... ... ... ... |
|4 ... ... ... |1,032596 |
|5 |0,99846 ... | | ... кв ... ... |3,89254 ... ... ... |1,03074225 |0,973135 ... ... |
| | | | | ... ... ... ... ... |
Маусымдық компонентасы бар модельдерде, әр кезеңде маусымдық
әсерлер өзара жойылады деп есептеледі, яғни мультипликативті модельде
барлық квартал бойынша ... ... ... ... ... ... (4-ке) тең болу ... модель үшін:
1,03074225 + 0,973135 + 0,9429388 + 1,0461465=4
Түзету коэфиценті:
K= 4 / 3,992967 = 1,001761347
Түзетілген маусым компоненттері келесі ... ... = ... ... ... ... ... сәйкесінше маусымдық компонента
белгілеріне бөлеміз, яғни
Т*Е=Y/S (2)
Мультипликативті модельде ... Т және Е ... ... ... ... ... ... |Yt |S ... |T |T*S ... |E^2 |
|1 |91,92 ... |89,02163 |85,9804 |88,77975 |1,0353712 |1,071994 |
|2 |88,74 ... ... |85,6938 ... ... ... |
|3 |82,81 ... |87,66637 |85,4072 |80,67598 |1,0264517 |1,053603 |
|4 |90,64 ... ... |85,1206 ... ... ... |
|5 |85,88 ... ... |84,834 ... ... ... |
|6 |78,47 ... |80,49452 |84,5474 |82,42095 |0,9520638 |0,906425 |
|7 |74,84 ... ... |84,2608 ... ... ... |
|8 |84,47 |1,047989 |80,60199 |83,9742 |88,00404 |0,9598423 ... |
|9 |87,13 ... ... |83,6876 |86,4123 ... |1,01668 |
|10 |79,34 ... ... |83,401 ... ... ... ... |72,76 ... |77,02699 |83,1144 |78,51019 |0,9267586 |0,858882 |
|12 |85,39 ... ... |82,8278 ... ... ... ... |84,52 ... |81,85497 |82,5411 |85,22847 |0,9916874 |0,983444 |
|14 |82,07 |0,974849 |84,1874 |82,2546 ... ... ... ... |84,75 ... |89,72014 |81,968 |77,4273 |1,0945752 |1,198095 |
|16 |86,67 ... ... |81,6814 ... ... ... ... |83,13 ... |80,50879 |81,3948 |84,04485 |0,9891147 |0,978348 |
|18 |80,303 |0,974849 |82,37481 |81,1082 ... ... ... |
|19 |82,11 |0,944604 |86,92531 |80,8216 |76,34441 |1,0755208 |1,156745 |
|20 |79,89 ... ... |80,535 ... ... ... |
4 ... модельде Т компонентасын анықтаймыз. Ол үшін,
(Т*Е) деңгейін ... ... ... ... ... теңдеуі келесі:
Т = 86,288 - 0,2873*t
Осы теңдеуге 1,................20, ... ... әр ... ... Тренд теңдеуінің графигі 3 суретте көрсетілген.
5 Қадам.
Мультипликативті модельмен алынған қатар деңгейін анықтаймыз. Ол
үшін T ... ... S ... ... ... ... ... модельдің қатесін есептеу, келесі формуламен
анықталады:
E=Y/(T*S), (3)
Есептелінген қате мәндері 6- кестеде көрсетілген. Енді
аппроксимацияның орташа ... ... ... ... мультипликативті модель бойынша болашақтағы екі жылға болжам
жасаймыз. Ол үшін мына формуланы пайдаланамыз.
Y21=T21+S21
Y22=T21+S22
S1, S2- ... ... ... берілген. S1=1.032558 ,
S2=0.974849. Ал тренд T1, T2 ... ... ... ... ... ... әдіс бойынша, екі жылға Казкоммерцбанктің
ипотекадан түскен табысын,
(82,86111+77,95068)=160,8118
құрай ды.
4.Трендтік модельің адекваттылығы мен нақтылығын бағалау.
Yt нақты ... ... Yt^ ... моделі уақыттық қатардың
жүйелік компанентасын дұрыс сипаттаса, адекватты деп саналады. Бұл талап
уақыттық қатардың кездейсоқ компанентасының қасиеттерінің Et=Yt-Yt^
(t=1,2,…n) ... ... ... Олар ... ... ... ... тербелістерінің кездейсоқтылығы;
2. кездейсоқ компонента таралуының қалыпты таралу заңына сәйкестілігі;
3. ... ... ... ... ... тең ... ... соқ компанентаның деңгейлер мәндерінің тәуелсіздігі;
1-Қасиет. Қалдықты тізбектер деңгейлерінің тербелістерінің
кездейсоқтылығын тексеру деп – ... ... ... ... ... ... ... кездейсоқтылығын зерттеу
үшін біз әртүрлі тізбектер мен қамтылғанбыз:
Et=Yt- Ŷt ... =a0+a1t ... ... (t-t)^2, ... ... ... ... тербелістерінің
кездейсоқтылығын тексеру
|t |Yt |Y-Yt |t-t ... |
|1 |91,92 |8,67835 |-9,5 ... |90,25 |
|2 |88,74 |5,49835 |-8,5 |-46,736 |72,25 |
|3 |82,81 ... |-7,5 ... |56,25 |
|4 |90,64 |7,39835 |-6,5 ... |42,25 |
|5 |85,88 |2,63835 |-5,5 ... |30,25 |
|6 |78,47 ... |-4,5 |21,47243 |20,25 |
|7 |74,84 ... |-3,5 ... |12,25 |
|8 |84,47 |1,22835 |-2,5 ... |6,25 |
|9 |87,13 |3,88835 |-1,5 ... |2,25 ... |79,34 ... |-0,5 ... |0,25 |
|11 |72,76 ... |0,5 ... |0,25 ... |85,39 |2,14835 |1,5 ... |2,25 ... |84,52 |1,27835 |2,5 ... |6,25 |
|14 |82,07 ... |3,5 ... |12,25 ... |84,75 |1,50835 |4,5 ... |20,25 ... |86,67 |3,42835 |5,5 ... |30,25 ... |83,13 ... |6,5 ... |42,25 ... |80,303 ... |7,5 ... |56,25 |
|19 |81,11 ... |8,5 |-18,119 |72,25 ... |79,89 ... |9,5 ... |90,25 |
|10,5 |83,24165 |  |  |  |  ... ... ... ... ... ... өсу ... бойынша
топтастырук арқылы пайда болған вариациялық қатардың Еm ... яғни n - тақ ... ... орта мәнді есептейміз.Бастапқы
Еt- нің тізбектеріне келетін болсақ және осы тізбектерінің мәндерін Еm- мен
салыстыра ... «+» ... Еm мәні ... ... болса, «-» таңбасын
Еt мәні медианадан кіші болса, ал олар біріне тең болған жағдайда сәйкес
Еt мәні түсіп ... Осы ... қосу мен алу ... ... және
олардың жалпы саны n -нен аспайтын жүйелілік, тізбектілік пайда болады.
Серия деп – бірінен соң бірі тізбектеліп келетін қосу немесе алу
таңбаларынан ... ... ... ұзын ... ұзындығы – Kmax, ал жалпы сериялар санын v– деп
белгілейік.
Егер 5%- к мәнділік деңгейі үшін келесідей тенсіздік ... ... ... ... ... теңсіздік бірдей орындалды, қалдық тізбек денгейлер
тербелістерінің кездейсоқтығы туралы гипотеза қабылданды, яғни құрған
моделіміз адекватты.
Моделдің нақтылығын дәлділігін анықтау.
Уақыттық қатардыңкөрсеткіштері үшін ... ... ... ... жолымен, бағасымен және уақыттық қатардың нақты денгейінің
мәндерінің арасындағы айырмашылықпен анықталады. Осы жағдайда нақтылықтың
дәлдіктің статистикалық көрсеткіштері келесідей беріледі.
Аппроксимацияның орта ... ... ... ... коэффиценті
ω^2 =((Yt-Ŷt)^2)/ (Yt-Y)^2 (8)
Детерминация коэффиценті
R^2= 1-0.8730.19
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ ... ... ... банкілеріндегі ипотекалық несиелеудің
қалыптасуы мен дамуы
Әрбір адам артында із қалдыру үшін бұл өмірде үй ... ағаш ... ... өсіруі қажет деген ғибарат сөзде саналы ғұмырдың басты бір
міндеті ретінде ... ... ... ... ... болмаса
керек. Қазақстан президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев ... ... ... ... ... баяндамасында ауыл әкімдерінен
бастап Үкіметке дейінгі аралықтағы бүкіл атқару билігінің ... ... ... мен ... ... солардың бірі тұрғын үй құрылысы
мәселесін атап айтты. «Таяу болашақтағы,-деді ... ... ... – тұрғын үй құрылысы. Тұрғын үй реформасы және ... ... ... алғашқы ірі қадамдарды біз жасап та
үлгердік. Бізге байыпты тұрғын үй саясатын ... ... ... ... ... ... ... Президент Жарлығымен бекітілген
мемлекеттік бағдарламаға түзетулер енгізу, жекеменшік тұрғын үй ... ... ... күш ... ол үшін қажетті қаржы көздерін
табу керек. Ақырында, бұл мәселенің ... ... ... ... жеке үй ... үшін ... ... салық тәртібіне барған
дұрыс». (Н.Назарбаев)
Президент өз баяндамасында айрықша назар аударып, дамыту ... ... ... үй ... ... ... дегеніміз не және
баспана мәселесін шешудегі оның маңызы қандай?
Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын күрделі қаражат көлемінің
қысқаруы жағдайында ... үй ... ... ... үшін ... ... жұмылдыру шешуші мәнге ие болады. Ал мұндай қаражаттың
көзі мыналар ... ... ... ... ... мен ұйымдар өз қызметкерлеріне бөлетін қаражаттар;
- тұрғын үй лотереяларын өткізуден түсетін ... ... ... үй заимы;
- тұрғын үйді бөлшектері бойынша сатып ... ... ... ... ... және басқа да құнды қағаздар;
- Отандық және шет елдік инвестициялар.
Халық қаражатынан басқа жоғарыда аталған қаражат ... ... ... ... олар қарыз алушыларға тұрғын үй салу үшін
олардың өз ... ... ... ... Жоғарыда аталған
несиелер азаматтардың мүлкін ... ... қою ... ... ... ... ... деп атайды.
Елде күрделі, дағдарысты социал-экономикалық жағдай банктік несиеде
төтенше шиеленісте ... ... ... ... қаржы
тұрақсыздығы, ақша жүйесінің бұзылған жағдайда несиенің ... ... ... мерзімді қарыз алу басым. Ұзақ мерзімді несиені, бұған
ипотекалық несиелеуді де ... ... ... ... көтеріңкі
тәуекелге, оларды болжау мүмкіндігінің жоқтығына байланысты береді. Сондай-
ақ ... ... ... өндірісті қолдауға және оны өтеудің сенімді
кепілі ретінде аса ... ... ... ... аса ... әдәсінің бірі болып
табылады. ... ... даму ... ... ... ... несиенің дамуына сұраныс ... ... ... ... ... ... өзінің жеке мүлкінсіз, ипотеканың дамуы
мүмкін емес. Кепілдік құқының әмбебап ... ... ... ... ... иесі ғана сала ... ... несиелеу дамуының жақын арадағы келешегі қазірдің өзінде
алғашқы белгілері қаралып жатқан Қазақстандағы жылжымайтын мүлік ... ... ... бұл оның ең үлкен ... ... күні ... ... мүлік обьектілері жүздеген миллиард ... оның ... ... ... ... ... ... әрбір сегментінде даусыз өзінің белсенділігі мен шеңберлігі
жағынан бәсекелестерінен артық басшылар бар.
Үшіншіден, көп қырлылық. Қазір ... ... ... ... мен кісі ... ... коттедж бен офистер салуға арналған
жерлер, құрылысы аяқталмаған және ... ... ... құқы ... ... ... мен құрылысқа арналған подрядтар айналымда
жүр.
Жылжымайтын мүліктің барлық түрлерінің бағасының өсу қарқыны доллар
курсының өсу қарқынан артық. Бәрінен бұрын ... ... ... ... ... құнының өсу тенденциясы осыған ұқсас. Қала шетіндегі жер
учаскілері өте тез ... ... Жер ... ... ... ... ... екенін айта кеткен жөн. Қыста
жылжымайтын мүлік рыногының бұл секторы іс жүзінде тоқтап ... Бұл ... ... ... ... ... мақсатта алғанда жылжымайтын мүлік нарығында ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі болады.
Бүгінде сұраныстың шегіне ... ... ... енді жай ... болады. Қазір
муниципальдық пәтерлер басып озу қарқынымен қымбаттауда.
Жылжымайтын мүлік нарығының дамуында ... ... ... ... ... ... ... арналған учаскілерді, қайта қалпына
келтіруге келетін ғимараттарды, ... ... ... алу.
Жылжымайтын мүлік нарығы өзінің зор сыйымдылығы мен әсерлі өсуінің
арқасында ... ... ... ... ... беру арқылы
ипотекалық несиенің қалыптасуының маңызды факторы болмақ.
Ипотекалық жүйе дамуының зор келешегі кәсіпорындарды жекешелендірумен
байланысты. Мемлекеттік және ... ... ... ... ... ипотекалық несиелеу тек ... ... ... ... ... де ... ... жекешелендіру фактісінің өзі жұмысшы ұжымға,
мысалы банкротықтан немесе жұмыссыздықтан ... ... ... мемлекеттік қолдаудан, дотациясыз, ... ... ... ... ... ... ... пайыздан тыс
ставкада қалған жекешелендірілген кәсіпорын ең бірінші экономикалық
қолдауды, оның ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын өзінің мүлкін кепілдікке қою қалпында сенімді
кепіл беру ... ... ұзақ ... ала ... Атап айтқанда,
кәсіпорындарға өзінің қаржы жағдайын түзетуге, олай болмағанда да жай ... ... ... қарастырылған банкроттықтын бірте-бірте жүргізілетін
процедурасының үлкен ...... ... бар. ... ... ... ... әлеуметтік – экономикалық дағдарыс жағдайында
өмір сүруге орындалмаса, кепіл (залог) алушы ипотекадағы ... ... ... және де ... ... ... ... қақсыс
жоқ. Ипотекалық несие беретін кепіл ... ... ... ... ... ... ... оған қоса жетекші органдарға
өкілдерді тағайындау, өндірілген өнімді және ... ... ... алу ... шектелуін сауықтандыру бойынша өз ... ... бар. Егер ... ... ... қорытындылар
бермесе, онда тек несие беруші ғана ... ... ... ... кешен ретінде белгіленген заңдық тәртіпте сата алады.
Халыққа ұзақ мерзімді ипотекалық несие беру құрылыстық жинақ ... елде ... үй ... ... ... ... беретін тұрғын
үйді қаржыландырудың тиімді тетігін жасаудың ... және ... бар ... мен ... болып табылады.
Бұл орайда, ипотекалық несие беру жүйесін ... екі ... ... мүмкін болатынын атап өту қажет:
1) Еуропалық - ипотекалық несие беруді ... ... ... ... ... ... қолдаудың құралдары жеңілдікті
салық салу, жеңілдікпен несие беру және ... ... ... ... ... ... көп мемлекеттік емес ұйымдар
іс-қимыл жасайды.
2) Американдық – мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... щығаруға
кепілдік беретін институттарын құруды көздейді.
Ипотекалық несиелеудің Қазақстан үшін қолайлы қандай да бір ... ... мен ... ... ... ықпал етті. Олардың
негізгілері болып мыналар табылады: ипотекалық несиелеудің дамуына ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы, басқа
мемлекеттердің әскери немесе ... ... ... болуы
немесе жоқтығы. Ипотеканың табысты дамуын мемлекеттік саясатқа мақсатты
несиелік ресурстар беру, екінші ретті нарық үшін ... ... ... жүзеге асырылатын ипотекалық несиені қамтамасыз ... ... ... сияқты мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... қоғамның құқықтық ортасының жалпы жағдайымен
анықталады. Бұл кезде ... ... ... ... ... ең ... жылжымайтын объектілерге меншік қатынасын қорғау
қабілеттілігі елеулі ықпал етеді. Басты ... ... ... ... ... ... немесе аластату тәсілдерінің заңдық қамтамасыз
етілуі алады. Бұған ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің бар-жоғы да жатады. Ипотеканың ... ... ... ... ... асырылу мазмұны мен
тәртібін ... ... мен ... арнайы блогын бөліп көрсетуден
мүмкін болады.
Ипотекалық несиелеудің дамуына ықпал етуші экономикалық ... ... және ... ... ... ... инфляция
деңгейі, жылжымайтын мүлік нарығының жалпы ауқымы мен қарқынын ... ... ... Факторлардың бұл тобындағы ерекше мәнді
ипотекамен ... ... ... ... ... тәуекелдерді
сақтандыру жүйесінің дамуы алады. Бұл кезде ипотеканың қалыпты ... ... ... өзін ... ... алушылар және оларға берілетін
несиелер, сондай-ақ ... пен ... ... ... ... ... табылады.
3.2 Қазақстандағы ипотекалық несиелеудің проблемалары мен
преспективалары
Қазақстан Республикасындағы ұзақ мерзімді несиелеудің ...... ... жеке азаматтарды, жеке қаражаттары есебінен ... ... ... ... ... ... тиімді жүйесін
талдап жасау. Осындай жүйе жасау арқылы ... ... ... ... ... ... және ... да бюджеттен тыс ресурстар
түріндегі ... ...... ... үй ... тарту;
- тұрғын үй нарығын мейлінше жандандыру міндеттелген мақсатқа сәйкес
қалыптасатын ипотекалық несиелеужүйесі мынадай талаптарға жауап
беруі тиіс:
1) ... ... ... және ... экономикалық жағдайларға
сәйкес болуы;
2) Азаматтардың, банктердің, инвесторлардың қаржылық ресурстары,
зейнетақы қорлары, сақтандыру ... және ... да ... ... ... ... ұзақ мерзімді жүйесінің орнығуы мен дамуы үшін
өзекті дейтін келесі негізгі ... ... ... ... ... заңнамалық және нормативтік базаларды жетілдіру, зейнетақы
активтерін ... ... ... ... несиелеуге қосымша қаржыларды тарту мақсатын ... ... ... беру қызметіне мүдделі ... ... ... ... ... ... ... активтерін басқарушы компаниялардың ... ... алу ... ... ... ... ... банкетдің ипотекалық облигациялар шығару ережесін
талап жасау;
- ипотекалық несиелер алатын ... ... ... ... ... ... ... қорғау механизмдерін талдап жасау,
- жеке және мүліктік ... ... ... ... несиелеуді кең көлемде жүргізе алатын ірі мемлекеттік емес
ұйымдардың қазіргі кездегі тапшылығына байланысты Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... ... отыр. Аталған
модель тұрғын үй нарығы дамуын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... Ал, банктер ипотекалық пулдар арқылы қамтамасыз
етілген ипотекалық ... ... ... ... қайта
қаржыландыруға қол жеткізеді. Уақыт өте келе Еуропалық немесе Американдық
моделдерді қолдану мүмкідіктері де ... ... ... пайдалану
жақтары да қарастырылуы ашақ мәселе.
Ұзақ мерзімді несиелік ресурстарды тартатын несиелік ... ... ... ... кредиторлар ипотекалық облигациялар ... ... ... ... ... ... берушілер ұжымдық инвестициялар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... нарықтары,
операторлары арқылы қайта қаржыландырылады.
Нарықтың дамуы барысында несиелік ресурстарды ұзақ ... ... да ... ... ... Ипотекалық несиелеуге ұзақ мерзімді ресурстарды тарту негізгі
көздеріне несиелік желілер аршып, займдарды беруге ынталы ... ... ... тартылады;
2) Екінші деңгейлі банктер шығаратын ипотекалық ... және ... да ... ... ... ... Мақсатты облигациялық займдарды орналастырудан түскен қаражаттар
есебінен қаржыландыру орын алады;
4) Кепілдікке салынған мүлікті қайталама нарықта сату ... ... ... ... ... ... ... бекітілген
«тұрғын уй құрылысын ұзақ мерзімді қаржыландыру және ипотекалық несиелеу
жүйесін дамыту бағдарламасында» осы мәселені ... ... іс – ... ... ... ... шаралар тізбегі мынадай:
1. Екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелеуді жүзеге асыруын
реттейтін нормативтік- ... ... ... ... ... үй құрылысы саласында ипотекалық несиелеу жүйесін дамытудың
нормативтік – құқықтық базасын жетілдірі.
3. ... ... ... Заң күші бар ... ... ... жарлығына өзгертулер мен қосымшалар енгізу.
4. Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй ... ... ... мен ... ... ... ... деңгейлі банктердің ипотекалық облигациялар
шығару туралы ережені ... ... ... ... ... компанияларды зейнетақы және меншікті
активтері есебінен екінші ... ... ... ... алуы ... ... дайындап, бекіту.
7. Қазақстан Республикасы Президентінің Заң күші бар « ... ... және ... ... туралы» және
«Банкроттық турылы» Қазақстан Республикасының Заңыны өзгертелер мен
қосымшалар енгізу.
Ұзақ мерзімді ... ... бір ... жүйесін жасау
ипотекалық несиелеуді бастапқы және ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын бұл жүйенің жалпы
қарағандағы жобасы ... ... ... ... ... нарығында кредиторлар тұрғындарға
ипотекалық несиелер береді. Несиелік ... ... ... ету үшін және ... ... өтімділік проблемасын шешу
мақсатында кредиторлар қайталама нарықта арнайы құрылған оператор-ұйымдарға
талап ету құқықтарын береді. Бұл ... ... ... ... ... ... агенттік арасында келісім жасалады, сондай ақ қол қойылады.
Мұның өзі кредитордың қаржы алушыны ... ... ... ... ... үшін ... ... алуына және агенттіктен
алынған қаражатқа өзінің ... ... ... жол ... ... ... ... сай келетін кредиторлар ғана
оның серіктесі бола алады. Кредитор тартылатын ... ... ... ... мен стандарттарға сай екендігі туралы
агенттікке мәліметтер беруі қажет, сондай-ақ ... ... ... ... ... басқа да өз ара қатынастарға байланысты
құжаттарды жеткізуді қамтамасыз етуі тиіс.
Агенттік оқтын-оқтын ... ... ... бір бөлігін
тексерістен өткізеді. Егер тексеріс барысында ... ... ... ... ... табылған болсы, онда кредитор қателікті ... тиіс ... ... алуы (қайтаруы) қажет. Кредитор тарапынан ... ... ... ... ... ... ... арадағы келісім –
шартты бұзуға құқығы бар.
Агенттік несие ... ... ... ... ... ... арқылы қарыз алушының төлем қабілеттілігі несиенің
тарихи мен жеке ... ... ... мүлкінің құны мен ... ... ... ... ... сарапталады.
Ипотекалық несиелер бойынша құжаттардың заңдық күші бар. Онда көрсетілген
құқықтарды жүзеге асыру жауапкершіліктері кредиторға ... ... ... алу ... – шарты шеңберінде кредитор
бақытсыз жағдайлардан сақтандыру, өмірі мен еңбекке жарамдылығын, сондай –
ақ ... ... де ... ... ... өз құзырына
алады. Сенімді басқару механизмі кредитор ... ... ... ... құқықтарын қорғайды.
Сенімді басқару есепшоттарын несиелерге қызмет көрсету үшін пайдалану
әрбір ай ... есеп ... ... ... өзі ... мен
кредиторлар операцияларын ҚР – сы ... Банк ... ... іс - ... арқылы қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Ипотекалық несиелердің қайталама нарығының ... ... ... ... тәуекелдігін азайтып, жалпы
ипотекалық несиелеудің тәуекелдіктерін қайта бөлуге ... ... ... ... ... тәуекел мен пайыздық тәуекелді ... ... ... себебі бастапқы кредиторлардың активтері мен пассивтері
құрылымының сәйкесіздіктері орын алатын кездері аз емес ... ... ... ... ... ... банктенрдің кепілдіктердің сатып
алумен шұғылданады. Басқаша айтқанда, банктер тұрғын үй ... алу ... оның ... үшін ... береде, бірақ бұдан ... ... және ... да ... ... агенттіктердің құзырына
беріледі, ал агенттіктер өз кезегінде банктен алынған ақшаларын қайтарады.
Осы сәттен бастап қарыз алушы ... ... қоса ... емес ... ... болады. Банктер өз тарапынан несиеге қызмет көрсетеді ... ... ... сол ... ... ғана ... табады.
Агенттік өз қаражатын толықтыру мақсатында бағалы қағаздар, ипотекалық
облигациялар шығарады және банктерден басқа да қаражат ... ... ... ... үйді ... ... ... рыногы арқылы
жұмыс істейтін болады да банктердегі тұрғын үйді ... ... ... ла ... ... ... ... қағаздар
рыногында сату арқылы ... ... ... қаржылық көмекке
мұқтаждығын жояды.
Қазіргі кезде отандық инвесторла (әсіресе ... ... емес ... ... ... ... ... ісінде едәуір шектеулерді бастан кешіріп отыр. Сондықтан ... ... ... ... бар мемлекеттік емес бағалы қағаздар
рыногын қалыптастыруға алғашқы қадамдардың бірі болатындығына сендіреді.
Мұның өзі ... ... ... секторына қаражаттар тартуға
көмектесетін факторға айналады.
Агенттік өз қаражатын ... ... ... ... ... облигациялар шығарады және банктерден ... да ... ... ... Нәтижесінде тұрғын үйді ... ... ... арқылы жұмыс істейтін болады да банктерденгі тұрғын үйді
несиелеу ресурстарының көлемі ... ал ... ... ... ... ... сату арқылы жанданып, мемлекет
тарапынан қаржылық көмекке ... ... ... ипотекалық несиелеудің нарықтық жүйесін қалыптастыру
процесінде мемлекеттің негізгі ... ... ... ... база ... ... ... жүйесін банктер үшін тәуекелдігі
мейлінше кем, ... ... ... үшін ... ... ... ... мөлшерде жасау қажеттінде болса керек. Сонда ғана
мүдделер мен құқықтар тепе-тендігіне қол жеткізуге жаңа ... мен ... ... ... атап ... ... үйді ... несиелеу
жүйесін жетілдіріп, оны шын мәніндегі халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту
құралына айналдырудың сәті түседі. Сонда ғана ... ... ... үрдісінен шығады деп айтуға толық сенімділік туатындығы сөзсіз.
Қазақстанда ипотекалық несиелер шын мәнінде жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз
етілген несие ... ... ... ... жағынан олар
ипотеканың қазіргі заманғы концепциясынан, яғни ... ... ... мерзімді тұрғын үй ссудасынан ерекшеленеді. Орташа ипотекалық несие
Қазақстанда жылдық жиырма пайызбен бес жыл ... ... 5 мың ... мөлшерінде беріледі. АҚШ-та бұл несиелік карта ... яғни ... ... ... ... несие алушыға қолайлы
қысқа мерзімді ... ... ... АҚШ-тың орташа көлемді
ипотекалық несиесі шамамен 135 мың АҚШ долларын құрайды. ... ... 30 жыл, ... пайыз ставкасы – 6,79 % /19/. АҚШ пен Қазақстандағы
ипотекалық несиелердің ... ... ... және ... ставкасына нақтылы мысалдар
келтіруге болады. Бұл айырмашылықтарды білу, тану Қазақстандағы ипотекалық
несиелер нарығын дамытуға не қажет екендігін ... ... ... ... ... мүлік құнының функциясы болып ... ... ... үй құны ... Өз ... он ... мен экономикалық белсенділіктің төмендеуі салдарынан,
төмендеген отбасының ... ... ... ... табылады. Әрине, соңғы
екі жылда Қазақстан экономикасы қалыпты ... ... ... ... ... Егер ... табыс жалғыз фактор болған жағдайда, тұрғын үй құны
да өсті деп пайымдауға болар еді. Бірақ, одан ... ... үй ... ... тағы екі ... ... бұл - демография. 1991 жылдан бастап Қазақстан халқының саны,
негізінен эмиграция нәтижесінде 9,4% ... ... ... ... ... ... төмендеуіне әкеледі. Неғұрлым адам аз ... ... ... ... ... жаңа құрылысқа қатысы
жоқ, бос тұрғын үйлердің ... ... Жаңа ... және ... ... (жол ... ... құрылыс материалдары, жиһаз,
т.б.) экономиканың нығаюы мүмкін емес.
Екінші фактор – үйді ... ... ... айтылғандай, Қазақстандағы
қазіргі үй иемдену деңгейі 92% пайыз. Бұл әлемдегі ең ... ... үшін ... халықтың 68% пайызы ғана өз ... ... ... ... ... Оны ... ... 1945 жылы ипотекалық
несиелер жаппай тұтыну өнімі бола бастаған кезде үй иелену деңгейі не бары
32% пайызды ... ... ... ... ... ... өсуі өсіп келе жатқан халықтың өз баспанасын иемдену арманына
байланысты мүмкін болды.
Әзірге демографиялық ... ... ... 1945 ... ... ... саны 140 ... адам құраған; бүгінде АҚШ-та, шамамен, 300
миллион адам мекендейді.Осыған байланысты, соңғы 55 ... ... ... үй ... ... ғана ... ... қатар, адам саны да екі есе өскен,
сол себептен, шын ... ... үйді ... деңгейі төрт есеге артты.
Қазақстандағы үй ... ... ... 55 жылда төрт есеге ұлғаюы, ... күрт өсе ... да ... ... ... соған қарамастан үй иемдену
деңгейі, демография және жылжмайтын мүлік бағасы ипотекалық ... ... ... ... ... ... Бұл жағынан Қазақстанның
ипотекалық ... ... бола ... ... ... несие болып табылады, яғни қарыз
(негізгі қарыз және пайыздары) несие ... ай ... ... мөлшерде
қайтарылып, төленетін ақша мөлшері ипотеканың барлық мерзіміне белгіленеді.
Математикалық ... ... ... қол жеткізу – оның
проценттік ... ... ... ... берілу мерзіміне байланысты.
Отыз жылға берілетін ипотекаға қол жеткізу бес жылға ... ... ... ... ... жағынан екеуі тең. Әрине, пайыздар
есептеледі. ... ... оны ... ... ... Он мың ... 5 жылға жылдық 20 пайызбен алынған ипотекалық несиені алушы ай
сайын 264,94 доллар көлемінде қайтаруы тиіс. Дәл ... ... ... жылға берілсе, ай сайынғы қайтарылатын ақша мөлшері 167,10 ... ... /20/. ... ... ... ... ... туындайды, егер
отыз жылдық несиелер оны алушының қаражаты ... ... ... ... неге ... ... несиелерді отыз жылдық мерзімге бермеске?
Жауабы: ипотекалық сақтандыру.
Шын мәнінде, үлкенді – кішілі жүрген банкирлер, ... ... ... ... отыз жылдық мерзімге несие бермеуі тиіс, себебі, қандай
сенімділікпен болмасын, отыз жыл ішінде не ... ... ... айта
алмайды. Болашақты ешкім болжай алмайды және үзілді-кесілді ... ... бере ... Әрине, мемлекеттен басқа. Мемлекеттің көздеген
мақсаты - өз азаматтарының болашағына кепілдік беру.
Ипотекалық сақтандыруды енгізу нәтижесінде ... ... ... ... займ ... стандартты жиырма процентке дейін ... ... ал ... шағын премиясы (несие сомасынан 1,5-тен 3,0
пайызға дейін) банктік құрылымдағы пайыздық ... ... ... ... тұрақты жұмыс орны бар әрбір америка азаматы ипотекалық
несиеге қол жеткізе ... ... ... ... бастап, USAID Прагмасының ... ... ... ... ... сақтандыру бағдарламасының құрылымымен
жұмыс істей бастады. Қазақстан Республикасының ипотекалық ... ... 2003 ... ... ... ... өз жұмысын жүргізе
алады. Ипотекалық несиелердің қазақстандықтардың едәуір көпшілігінің қолына
түсу мүмкіндігі туды.
Ипотекалық несиенің қаншалықты деңгейде тиімді екендігі, ... ... ... Ал ... ...... ең түйінді
мәселелердің бірі болып табылады..
Қазақстанда пайыздық ставканы бағалау қиынға ... ... ... әлі ... күйінде: қаржы келісімдерінің 70% пайызына жуығы,
оның ішінде ипотекалық несиелер ... ... не ... 2,4 млрд ... мемлекеттік, муниципалдық, корпоративтік қаржылық
құнды қағаздар айналымының ішінде 30,9 пайызы ғана ... ... ... ... тағы ... ... ... несиелерді
қоссақ (3,3 млрд. доллар) тенгелік ... ... ... ... ... ... проблемасы сол, макроэкономикалық деңгейде Қазақстанның
ақша ... және ... ... ... құрылымы сыртқы әсерлерден
әлі арыла қойған жоқ.
Осы себептен ... ... ... ... несиені экономиканың
долларлануының деңгейін төмендетудің бірден-бір құралы ретінде ... ... ... ... бұл ... ... береді, себебі олар
теңгелік бағаның ұзақ жылдарлық болашағын ... ... ... ставкамен ипотекалық несиелер беруші Қазақстандық
банктер, ендігі жерде ... ... өз ... ... қаламайды
және инфляцияға индексацияланған түзетуші ставкаларды пайдалану есебінен
сақтандырылатын болады немесе басқа да алдыңғы ... ... ... ... ... сүйену қажет.
Шындығында өздерінің теңгелік ипотекалық несиелерін Қазақстандық
ипотекалық Компанияға (ҚИК) ... ... ... ... ... ... ипотекалық Компаниясының өзі де ... ... ішкі ... ... ... ... ... қауіпке ұрынбайды.
Жергілікті ивесторлар да ипотекалық несиелердің баға құруына қатысады. ҚИК
өз облигацияарын ұстаушыларына төлейтін ... ... ... ... ... ... ықпал ететін базалық ставка болады. Бұл ставканың
мөлшеріне (оны ... ... ... ҚИК ... шығару мен
банктерден ипотекалық несиелерді сатып алумен ... ... ... кішкене спрэд қосады; осы ставка ... ... ... ставкасы) ҚИК банктерден несие сатып алатын болады.
Банктер бұл қайта қаржыландыру ставкасының мөлшеріне тұтынушылық ... ... ... бойынша әкімшілік шығындарды жабатын спрэд және
өздерінің кішкене ... ... ... ставкаға (базалық ипотекалық
ставка) банктер ... ... ... ... ... алатын ипотекалық сақтандыру премиясын қосады.
Соңғы ипотекалық ставканы құрайтын төрт компоненттің ішінен қарызгер үшін
қомақтысы және маңыздысы “инвестициялық ... ... ... ... көп жағдайда инвесторлардың ипотекалық құнды қағаздарға
деген көзқарасына байланысты болады. ... ... ... ... осы Компанияның шығарған құнды қағаздарының құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің кепілдік проблемаларын шешу үшін ипотекалық
несиелеуді ары қарай дамыту қажет. Бұл саладағы зерттеулер ... ... ... коммерциялық орталығымен (ЖКО) бірігіп,
коммерциялық құрылымдардың ипотекалық несиелеу жәйттерін қарастыру керек,
бұндай әрекеттің ... ... ... кепілдік мәселесін шеше
отырып, жылжымайтын мүлік иесі болу мүмкіндігіне ие ... ... ... ... мүліктің өзі қойылады, несие берудің шарты сатып алушымен
меншіктің құнын ... ... ... табылады. Осылайша жылжымайтын
мүліктерді сатып алу ... ... көп ... ... оны ... сатып алу үшін қаржы жинағанша бұл ... ... ... үй ... ... ... ... аз болып
жатқан жоқ. Оған биылғы жылдан бастап ипотеканың сыртында ... ... ... ... атауға болады. Бұл жобаның ипотекалық несиеге
қарағанда айырмашылығы бар. Аталмыш жүйе “Тұрғын үй ... ... ... 3 жыл ... аралығында өзіңіз шамаңызға қарай белгіленген
несиенің 50 пайызын ай ... ... ... ... ... одан да
ұзақ мерзімге соза беруге мүмкіндік бар. Тағы бір ... ... ... ... несиенің 50 пайызын үш жылдан ертерек жинап, өткізіп қойсаңыз
да ... ... бәрі бір ... ... ... ... кем дегенде 3
жылдан кейін аласыз. Жаңа жүйе ... ... ... ... ... ішінде нарықтық бәсекелестік нәтижесінде банктер
ипотекалық несиелердің тартымдылығын барынша ... үшін ... ... ... Соның нәтижесінде тұрғын үй несиелерін дамытудың
жаңа кезеңі ... ... 2004 ... сәуір айында Халық банкі “Ипотека”
деп аталатын жаңа банктік өнімі туралы ... және жаңа ... ... ... Ең ... ... ... нәрсе қарызгерден өз
табысын ресми ... ... ... ... ... де бұл ... ... басымдығы пайыз ставкасының мүлдем төмендігінде болып отыр: небәрі ... ал ... өтеу ... – 15 ... ... ... ... қаржы нарығында дәл қазір ешқандай қаржы ... ... ... ... ... мұнымен шектелмейді. Несиенің табыс
көзін дәлелдемей-ақ, 7% ... ... ғана ... ... үй ... ... ... да мүмкіндік беріледі. Бұл үшін сатып алатын 50%
көлеміндегі ақшаны банкке ... салу ... ... ... ... ... ... есебінен автоматты түрде өтеледі. Мерзімінен ... ... үшін ... ... ... ... өз ... тарихқа терең бойланған несиелік
қатынастардың түрі, қарызгердің өз ... ... ... бөлігі.
Ипотекалық несиелеудің әртүрлі жолдарын сараптай отырып, дамыған елдердің
ипотекалық нарықтың ерекшеліктерін, ипотекалық несиелер ... ... ... Біз ипотекалық несиелеудің шетелдік тәжірибесінің екі
моделін қарастыра отырып, ... екі ... де ... екі деңгейлі американдық модельді ұйымдастырудың
күрделілігіне қарамастан оған артықшылық ... атап ... ... ... ... 2000 жылы Ұлттық ... ... ... ЖАҚ ... ... ... көзі болып негізінен жеке
тұлғалар мен заңды ... ... және ... ... ... ... ... мекемелерінде келешекте несиеге тұрғын үй
сатып алуға жинақталған қаржылары үйді ... ... ... дайын қарыз
алушыларға ипотекалық несиелер беруге бағытталады.
Соңғы жылдардың көлемінде ұзақ мерзімді ипотекалық несиелердің даму
жолдары айтарлықтай мөлшерде ... ... ... ... ... ... ғана ... несиелер жүйісіне позитивтік өзгерістер
еніп, Қазақстанның ірі ... ... және ... банктерде ипотека саласында жұмыс істейтін құқықтық базаларға
сүйенетін әртүрлі тұрғын үй бағдарламалары іске ... ... ... ипотекалық несиелердің нарығы жалпылай айтқанда баяу ... ... ... ... ұзақ ... ипотекалық несиелер
Қазақстан банктерінің тұрақты, өз бетімен жұмыс істейтін бизнес түрі ... ... ... ... ... ... ... кезігіп
жүрген негізгі проблемаларын зерттеу мен сараптау көрсеткендей, негізгі
проблемаларының бірі ұзақ мерзімді, ... ... ... ипотекалық
несиелерді үзбей беріп тұруға қажетті несиелік ресурс көздерінің жоқтығы.
Сондай-ақ ипотекалық несиелерді ... ... ... ... ... ... ... эмиссионды құнды қағаздар
туралы, жоғары ... ... мен ... ... табыс деңгейінің
төмендігі және халықтың қажетті мөлшердегі жиналымдарының жоқтығы; ... ... ... ... ұзақ мерзімді тұрғын
үй несиелерінің сенімділігін арттыратын және осы салаға инвестиция ... ... ... ... ... атауға болады.
Ипотеканың Қазақстан бойынша дамып, өркендеп кең ... ... ... менің ойымша бұл істі Қазақстанның ипотекалық Компаниясы өз қолына алу
керек, ол қайта ... ғана ... ... да ... ... ... барлық саланы ақпараттық қамтамасыз ету немесе қандай да
бір ақпараттық орталық құруды қолға алу қажет.
Сөйтіп Қазақстандағы ... ... ... дамыту үшін қажетті
инфрақұрылым құру керек, бұл қадам тұрғын үй проблемаларын түбегейлі ... ... ... дамытады. Ипотекалық несие ... ... ... жақсартып қана қоймай тұрақты банк жүйесін құруға
себебін тигізеді.
Біріншіден, ... ... ... ... ... болса ұлттық
валютаға ғана емес, сонымен қатар, жеке ... ... ... ... Екіншіден, ипотекалық механизм неғұрлым көп қолданылса,
жеке меншік құқығын тіркеу, меншікті сақтандыру сапасы, ... ... әділ және таза ... ... арта ... Кепілдікке
қойылған меншік тұрақтылық пен қауіпсіздікке деген қызығушылықты ... ұзақ ... ... зор ықпал етеді.
Республика тұрғындарын тұрғын үймен қамтамасызету мәселесін шешу ... ... ... ... ... ... үшін біздің ойымызша
төмендегі мәселелерді шешуге баса назар ... ... ... үй құрылысына бөлінетін жер учаскілерін тұрғын үйдің әрбір
шаршы метрінің ... 350 ... ... ... ... ... фирмаларға
тендер арқылы бөліп беру керек;
2. Тұрғын үй құрылысын салуда отандық құрылыс саласын дамытуды қолға
алу керек және ... ... ... ... ... Бұл міндетті шешу
үшін осы салаға отандық және шетелдік инвестицияларды тарту ... ... ... ... ... ... ... қабілеті бар орташа
табысы бар отбасылардың мүддесін қорғауы ... ... ... шартарының тұрғындар үшін тиімділігін
қамтамасыз ету үшін ... ... ... дамыту және тұрғын үй
нарығының инфрақұрылымын қалыптастыру қажет;
5. Ипотекалық несие көздерін қалыптастыруға банктен ... ... ... ... ... қорлары, сақтандыру компаниялары)
құралдарын тарту қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДІБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Аникеева А.В. Ипотека в РК // ... на пути к ... ... ... ... и императивы роста. А.: Экономика, 2001
2. Абдильманова Ш. Вопросы ... ... ... ... ... Казахстана. 2000, №3
3. Кудрявцев В.А. Основы организации ипотечного кредитования. М.: ... ... ... ... ... ... Астана, 2001ж.
5. Жылжымайтын мүлік кепілдігін тіркеу туралы Қазақстан Республикасының
1998ж. 30 мауысым, №254 ... ... Б.Б. ... ... ... ... ипотечных
кредитов // Рынок ценных бумаг. 2001, №6
7. Евтух А.Т. Жилищная ипотечная ... ... опыт // ... ... 2000, № 10
8. Цылина Г.А. ... ... в ... М.: ... 2001, ... Копейкин А., Стебенов Л., Скоробогатько Б., Пенкина И. ... ... // ... ценных бумаг, 1999, №8
10 Миронов В., Попова А. Рынок ипотечных ... // ... ... бумаг,
1998, №4
11. Цылина Г.А. Ипотекалық несиелендіру және оның ... / ... ... 2001, ... Минц В.М. Модели ипотечного кредитования и перспективы их применения ... // ... ... 2002, ... ... Г.Б. ... ... / Д.А. Қонаева атындағы
университеттің Гуманитарлық жаршысы, 2002, №1
14 ... Е. ... ... ... ... ... ... ценных бумаг, 2000, №6
15. Бисекова М. ... ... ... ... ... ее ... в Казахстане // Аль-Пари, 2000, №5
16 Республика Казахстан: 2004г. ... ... ... ... ... ... развития жилищного строительства в РК на
2005-2007 годы. Астана, 2004. Указ Президента РК от 11 июня 2004 ... ... Ж.Б. ... ... ... Астананың
іскерлік әлемі, 2001ж., №3
19. Бриншинова Г.Б. Совершенствование ипотечного кредитования // ... ... ... Джаншанло Н.А. Современные проблемы ипотеки в РК // Банки Казахстана,
2003, №6
21. Диденко А. ... ... и пути ... операции по нему //
Предприниматель и право, 2003, ... ... М. ... ... ... ... ҚазМҰУ жаршысы эконом. сер., 2002ж., №6
23. Ипотекалық тұрғын үй несиелендіру бағдарламасын ұйымдастыру және реттеу
жөніндегі әдістемелік ... ... Н.Б. ... – М.: “ ... ... ... ... Г. Шет елдердег ипотекалық несиелендіру жүйесінің дамуы /
Астананың іскерлік әлемі, 2003ж.
25. Қаңтарбаева А.К. Шет ... ... ... ... 2001, ... Карпуничева М.Н. Экономиканың өтпелі кезеңіндегі ипотекалық несие
операциялары / ... ...... ... А.Н. ... ... түйінді мәселелері / ҚазМҰУ жаршысы,
эконом. сер., 2003 ж., №2
-----------------------
П Л
Р ... ... ... І
Е
М Қ
А ... ... ... ... У
Е
С
И
Е
Жылжымайтын мүлік
Несиелік ақшала
Клиент (ссуда алушы)
Салынған мүлік туралы акт
Ипотекалық банк
Салынған мүлік ... акті ... ... ... ... ... түсетін қаржылар
Жинақтаушы салымдар
Сыйлық
пайыз
Төлемдер
ТЖС-ның таратылу мөлшері
Алымдар
Тұрғын үй
ТЖС-ның таратылуы

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екінші деңгейлі банктегі банктік есептің теориялық негіздері81 бет
Несие23 бет
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердегі ипотекалық несиелердің теориялық негізі78 бет
Қазақстан Республикасындағы тұрғын-үй құрылысының жағдайы мен халықтың баспамен қамтамасыз етілуі жағдайын анықтау68 бет
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктерінің ипотекалық несиелендіруін ұйымдастырудың қарқынды дамуын және механизмін зерттеу78 бет
Қазақстандағы ипотекалық несиелендіруді бағалау мен талдау48 бет
ҚР-ның экономикасының қазіргі жағдайындағы несиенің теориялық аспектілері45 бет
Банк жұмысының аудиті7 бет
Банк операцияларының аудиті6 бет
Банк операцияларының аудиті туралы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь