Жеке тұлғаның тәрбиесі, қалыптасуы

1. Негізгі ұғымдар. Жеке тұлғаның психикалық қасиеттері мен процестері
2. Бала дамуына әсер ететін әлеуметтік, биологиялық, психологиялық факторлар.
3. Жас ерекшеліктері туралы ұғым. Белгілі кезеңдерге бөлінуі.
        
        Жеке тұлғаның тәрбиесі, қалыптасуы
Жоспар:
1. Негізгі ұғымдар. Жеке тұлғаның психикалық қасиеттері мен процестері
2. Бала дамуына әсер ... ... ... ... ... Жас ... ... ұғым. Белгілі кезеңдерге бөлінуі.
Жеке тұлғаның психикалық қасиеттері мен процестері. Жеке тұлғаның қасиеттері туралы әр түрлі ... бар. ... ... ... жақыны және бұл жөнінде арнайы тәжірибе арқылы зерттеп оның ... ... із ... ... психолог К.Левин ілімі.
Бұл ғылыми тұжырым бойынша адамның әр қилы істері мен мінез-құлық ерекшеліктері оның мүддесі мен қажетілігін ... ... ... мен оған ... ... арасындағы байланыс та өзгермелі сол байланысты адам өзінің іс-әрекеті арқылы өзгертеді. Адамды іс-әрекетке ұмтылдырушы - ... ... ... - адам ... күш-қуат. Дене күші қажеттілікке байланысты қозады.
К. Левин зерттеулерінде адамның қажеттілігін қанағаттандырудың екі тәсілі ... ... - адам ... ... ... қандай да бір дәрежеге ие болғысы келетіндігі және өзін қоршаған ортада өзіндік орын ... ... ... адам ... ... ... онда оның ... таусылады. Бұл тәсілдер адамның жеке басының қасиеттерін зерттеуге арналған.
Нақты іс-әрекетте психикалық процестер тығыз байланысып жатады да оларға адамның ... ... ... әсер ... Сол ... ... жеке ... бағыты ерекше маңызды орын алады.
Жеке тұлғаның бағыты - көзқарас, пікір, қажеттіліктер, қызығулар, бейімділік, ... пен ... ... ... ... әдет және дағдылардан құрастырылады да солардан көрінеді. Бұлар өмір бойы қалыптасатын болады.
1. Жеке адамның бір-бірінен ажырағысыз және оған ... ... ... ... ... ... мен ... бір-бірімен байланысты. Анықтауыш қасиеттер - жеке адамның әлеуметтік сипаттамасы, оның себептері, мүдделері, мақсаттары.
Жеке адам болу үшін психикалық дамудық белгілі бір ... ... ... ... қарағанда ерекшелігі бар екенін білетіндей біртұтас тұлға ... ... бойы даму мен ... ... жеке ... ... жетілуін қалыптасу деп атайды.
Жеке адамның қалыптасуы - күрделі, ағзаның өсуі мен ... ... ... ... ... ... қамтитын қарама-қайшылықты процесс.
Жеке адамның қалыптасуы өмірге келген сәтінен басталады, жеткіншек және жасөспірім шақта жедел жүреді, ересек шақта өзінің біршама ... ... ... жеке ... ... деген ұғымды анықталық.
Даму ұғымына ағзаның өсуі мен пісіп жетілу процесін жатқызады. Бұл процестер психикалық дамумен өзара тығыз байланыста өтеді, оған ... ... ... адамның жеке адам ретінде қалыптасуын белгілеп бере алмайды. Жеке ... ... - бұл оның ... ... ... ... жеке адам үшін ... болып табылатын барлық сфераларды іс-әрекетте, өзін қоршаған құбылыстарға, адамдарға деген қарым-қатынасқа, танымдық процестерінде болатын сапалық өзгерістер процесі.
Жеке адамның әсіресе балалың және ... ... ... ... ең алдымен тәрбиенің ықпалы арқылы жүріп отырады. Бірақ тәрбие әсерінің дәрежесі мен сипаты көп жағдайда тәрбиенің даму заңдылықтарын қаншалықты ... ... ... ... ... мен ... арасында екі жақты байланысы болады. Сондықтан жеке адамның даму заңдылықтарын тереңірек қарастырған жөн.
Жеке тұлға мен қоғамдық ортаның ... ... ... ... т.б. ... ... көптен айналысып жүрген көкейкесті мәселелері. Бұл жөнінде кейінгі жылдары жарық көрген философиялық, педагогикалық, психологиялық, этикалық, ұлтаралық ... ... ... басқа П.И.Подласыйдық, М.Ф.Хар-ламовтың "Педагогика" (М.1996-1997), Б.С.Гершунскийдің "XXI ғасырда білім берудің философиясы" (1993), Г.К.Нұрғалиеваның "Тұлғаның құндылық бағытын қалыптастырудық методологиясы, практикасы" (АД995) ... ... ... ... жарық көрді.
Адам баласы материалдық және рухани өмірдің ортасында ... ... де, өзі өмір ... ... ... ... ұлттың, рудың мүшесі ретінде өзіндік ақыл-парасатымен, жеке бастың өзіне тән ақыл-ой, ерік-жігер, ... ... ... ... Қоғам мүшелерінің бәріне ортақ біркелкі мінез-құлықтың, қасиеттің болуы мүмкін емес. Әр адам өзінше жеке тұлға.
Жеке тұлғаның ерекшелігі дегеніміз -- оның ... тән ... ... ... ... даралануы.
Қоғамдық тұлғаларға ортақ этикалық бірыңғай талаптардың болуына қарамастан, қоршаған орта ... әр ... ... ... ... көзқарасының болуы, олардың өзі өсіріп-білген құбылысқа деген көзқарасын, ой-пікірін білдіруі заңды құбылыс. Мәселен, ... - ... ... ... ... ... енді ... - сын көзімен қарап, ой-қорытуы, сын пікірлер айтуы мүмкін.
Адамдардың қоршаған ортадағы құбылыстарды түсініп қабылдауы да әр түрлі. Ол әр адамның жеке ... тән ... ... ... ... ... Жеке тұлғаның ой-санасының, білім көлемінің толысуына байланысты оның өмірге көзқарасы, белгілі құбылыстарға баға беруінде де ... ... ... ... ... ... ... бір анадан туған егіз балалардың түр жағынан бір-біріне ұқсас болғанымен, мінез-құлқы, іс-әрекеті, өмірге ... ... ... ... ... ... әр ... өзінше даралаған жеке тұлға деп қараймыз. Адамның саналық, мінездемелік қасиеттерін ... оның ... ... ... Сана ... туындайды. Адамның ақыл-ойы біркелкі дамымайды. Адамдар бір-бірін бағалауда қателіктер жіберуі де мүмкін. Кейбір адамдар өзінің жеке басын басқалардан артық ... ... ... тән ... - ... ес, ... өмірді өзінің сана-сезім өлшемімен қарап бағалауға бейім тұруы. Сондықтан өмірді танып білу - миллиондаған жеке тұлғалардың сезім, түсінігінен тұрады.
Жеке ... еске ... өзге ... ... ... да ... ... тұлға оларды оқып, көріп, оңығанын, естігенін, көргенін өз ... ... ... ... алу ... да ... іс-әрекетін, мінез-құлқын, сана-сезімін байытады.
Адам өмірде өзі жіберген қателіктерден де, басқалардың қателіктерінен де сабақ алады. Оны қайталамауға ... Мұны ... ... ... ... деп ... Басқалардың өнегелі іс-әрекетінен үйрену, оны өзінің жақсы қасиетіне айналдыру өмір заңы.
Тұлға -- жеке адамның мақсатының ... ... іске ... өзі ... ... ... іске асыруға дайындығы және оны іске асыруының нәтижесі. Ерік-жігер механизмі дегеніміз - адамның өзіне тән ... іске ... Адам ... ... ... іске асыруда ерікке жол береді. Бірақ адам бір нерсені істерде алдымен еркін ақыл-парасат таразысына салып, оны іске асыру жөн бе, ... оған ... ... ... ... ойға қалады. Ерік-жігердің іске асырылуы ақыл мен санаға бағынышты.
Өмірде кейбір адамдар бір іс-әрекетті іске ... өте ... ... ... ... ... болар екен деп "мың ойланып, жүз толғанып" іске кіріседі, ал кейбіреулер бірден ... ... ... іске асырып, кейін опық жеп жатады. Осының бәрі адамның ерік-жігер күшінің түріне байланысты. ... ... - ... ... ішкі ... ... ... көрінісі.
Алайда, әр тұлғаның эмоциялық сезім дүниесі әр басқа. Біреу жауыздықты көргенде ... ... ішкі ... ... шығуына еркіндік берсе, екінші біреу іштей булығып, көгеріп-сазарып, тас-түйін болып қатып қалады. Бұл әр тұлғаның эмоциялық сезімі ... ... алу ... ... ... ... даму және қалыптасуы жайында осы уақытқа дейін әр түрлі пікірлер мен теориялар орын алып ... ... грек ... ... және ... ... ... алдын-ала тағдыр белгілеген тұқым қуалаушылық табиғатынан деп дәлелдеді. Аристотель құл болушылық немесе бағынушылықты табиғаттың заңы дейді.
Тұқым қуалаушылық теориясын қолданушы және ... бірі - ... ... - XVIII ... ... ... ... еткен, адамның дамуы жайлы диалектикаға қарсы философиялық ағым. Преформистер ересек адамдардық барлық қасиеттері мен белгілері ана құрсағындағы сәбидің ... ... ... жеке ... ... ... рет ... пайда болған қасиеттердің өрістеп күшеюі мен сан жағынан артуы деп ... ... әсер ... факторлар және оның мәні.
Даму - жеке адамды жетілдірудің өте ... және ... ... ... анадан туа біткен белгілі идеялар мен түсініктер және өжет, жұмсақ немесе байсалды мінез болмайды. Баланың адамгершілік, әуестік, белсенділік және ... ... ... даму ... қалыптасады. Өйткені, оның өсіп жетілуіне белгілі әлеуметтік ... мен орта әсер ... ... ... және оның дүниені тануы түрлі әлеуметтік жағдайларға байланысты. Сондықтан оның мінезінде әр түрлі ... мен ... ... ... Баланың дамуына ықпал ететін факторларға тұқым қуалаушылық, әлеуметтік орта, тәрбие, т.б. жатады.
Тұқым қуалаушылық - ... ... ... ... ... Кейбіреулері баланың сыртқы пішініне қарап, бірден қалай әкесіне не шешесіне ұқсап қалған деп таңданады. Әрине бұл ... ... ... Өйткені, баланың шашы мен көзінің бояуы, терісінің пигменті, бет келбеті мен басының ... ... мен өзін ... қалпы тұқым қуалаушылық арқылы берілетін биологиялық ұңсастықты еске ... Бала ... ... нерв ... ... ... ал ... дауыс тембрі, музыкаға, биге, математикаға қабілеттілігі сияқты өте нәзік ерекшеліктерді тұқым қуалау арқылы алады. Бірақ, өте нәзік ерекшеліктердің ... ... ... берілуі өте сирек кездесетін жағдай. Мысалы: әйгілі ұлы компо-зитор Иоганн Себастьян Бахтың ұрпақтарында 300 жыл ішінде тек қана 20 ... ... ... Мұны бір жағынан отбасы мүшелерінің табиғи мүмкіншіліктердің (нышанның) болуына, екінші жағынан отбасындағы ... ... ... ... ... деп ... ... - адам дамуына табиғи және әлеуметтік орта ықпал жасайды.
Табиғи орта - бұл ... ... ... адам тұрмысына қызметіне ықпал жасауы. Жылы және суық климат жағдайы халықтардың тұрмысына әрекетіне елеулі ықпал етеді. Климаты ыстық жерлерде егін ... ... Ал ... жерде балық, бұғы шаруашылығымен айналысады. Табиғат жағдайына байланысты олардың мінез-құлықтары да ерекшеліктер байқалады.
Әлеуметтік орта - жеке ... ... ... ... жасайтын әлеуметтік қатынас, олардың көп қырлы іс-әрекеттері. ... ... ... ... ... ... баланың дүниеге көзқарасы, құлықтық, эстетикалық және осы сияқты болымды қасиеттері дамып ... Егер ... ... ... ... ... ... онда орта адамдардық талабын қанағаттандырмайды. Сондықтан адам өзінің дамуы үшін қажетті материалдарды осы әлеуметтік ортадан жинайды. Егер бала ... ... тыс ... онда оның даму ... жануарлардан жоғары болмайды.
Африкада, Үндістанда, Инденезия елдерінің ормандарында Түрлі себептерімен аңдардық ... ... ... тыс өмір ... жас ... ... ояту, қабілетін дамытудық мүмкін емес екендігіне ғылыми мәліметтер дәлел бола алады. 1920 жылы Үндістанның Гадамури деревнясында тұрғындардық хабарлауымен аңшылар ... ... бет ... ... ... ... төрт ... жүретін екі қыз баланы табады. Оларға Камала және Амала дейтін ат қояды. Камала 7-8 жаста, ал Амала 2 ... ... көп ... өледі, ал Камала күн сәулесінен және оттан қатты қорқып, тек шикі ет жеп қана күн ... төрт ... ... көбінесе күндіз ұйықтап түнде бөлме ішін кезіп жүрген, өзінің кешкі сағат ондарда, түнгі сағат бірлерде, ... ... үш ... ... уақыты болған. Камаланы адамға айналдыру өте қиын болған.
Адам арасында жүрген 2 жылдан кейін Камала түрегеліп ... және екі ... ... ... ... ... ... қолымен жеуді үйренеді. Адам тілін үйрету бұдан да қиын болған. Жеті жыл ... ... 45 сөз ғана ... ... 15-ке ... оның есі екі ... баладай, ал 17-ге келгенде ой-өрісінің дамуы 4 жастағы баланың деңгейіне әрең жетті. Камала 17 жасқа дейін өмір ... жеке ... ... ... өсуі және ... үшін тек қана ... арасында өмір сүруі қажет. Соңғы кезде орталық Австралияда және Филиппиннің Менданао аралы ормандарынан табылған жабайы адамдардық сана-сезімінің өте ... ... ... байқалады. Олардың тіршілік әрекетінің де алғашқы қауымдағы жабайы адамдардық өмір сүріп, күнін көру әрекетінің ұқсастығы анықталады.
Педагогика адам дамуындағы әлеуметтік ортаның ... ... оған зор мән ... ... ... ... және мидын ала анықтаушы фактор деп қарастырмайды.
2. Тәрбиенің бала дамуындағы рөлі. Жеке адамды дамытудағы басты ... бірі - ... ... балалардың жеке және дербес ерекшеліктеріне, дайындығы мен дәрежесіне лайық іске асырылып, тәрбие адамдардық іс-әрекеттерін ұйымдастырады. Ол үшін ... ... ала ... ... ... ... тәрбие жұмысын мақсатқа бағыттап ұйымдастырып, тәрбиенің құралдары мен әдістерін және формаларын іздестіреді, оларды тиімді етіп ... ... ... ... аса ... ... да ... (1632-1704) "тәрбие адамның көзқарастары мен адамгершілік қасиеттерін жасайтын негізгі ... адам ... ... ... ... - деп сыңаржақ пікір айтты. Бала өмірге келгенде, оның жаны сүттей ақ, судан таза, соңдықтан тәрбиеші өзіне керек ... ... ... деп, ... ... аса дәріптеп, тұқым қуалау мен әлеуметтік ортаның баланың қалыптасуындағы рөлін онша бағаламады.
Революционер-демократ В. Г. Белинский (1811-1848) ... жаны таза ... ... ... да ... жазу да әдемі болу керек деді. Белинский тәрбиенің рөлін жоғары бағалап, адам ... ... ... пен ... ... де ескерген жөн деді.
Д.Локк, т.б. көзқарастар бойынша тәрбие арқылы адамды түрлі дәрменсіздіктен, кемістіктен құтқаруға болады. Демек, олар тәрбие арқылы адам ... ... ... және ... ... ... ... жорамал ойға келді.
Тәрбие арқылы халықтың тұрмысын жақсарту үшін ... ... ... ... жойып, демократиялық қоғам құруды ұсынды.
Тәрбиеші тәрбие арқылы ... ... ... тиімді етіп, оның жақсы дамуына қажетті материалдарды іріктеп алады, айналадағы табиғи және әлеуметтік ортаға көзқарасын дамытады. Тәрбие жұмыстарының сара ... табу ... ... ой-өрісі кеңейеді, эстетикалық сезімі мен талғамы артып, адамгершілік сапасы қалыптасады.
Мектеп мемлекет қолындағы ақпарат құралдардық (баспа-сөз, ... ... ... ... тәрбие береді, сондай-ақ, мемлекеттің саясатын жүргізеді. Баланың жеке басының дамуы мен қалыптасуына ықпал ететін үш ... ... ... ... ... ... ... ықпал етіп, тұқым қуалаушылық пен ортаның ықпалына белсенді әсер ... ... ... қоғам талаптарына сәйкес бағыттап, белгілі бағытта баланың өмірі мен іс-әрекеттерін ұйымдастырады, ... ... ... ... қажетті материалдарды іріктейді, жеке бастың дамуына теріс, зиянды әсер ... ... ... аластайды. Осы тұрғыдан келгенде тәрбие аға ұрпақтың жаңа ұрпаққа қоғамдық тарихи тәжірибені беру процесі, жаңа ... ... ... ... ... ... алға ... дамуын қамтамасыз ететін процесс.
Сонымен, тәрбие бала дамуын бағыттайды, басқарады, сондықтан да ол -- баланы қалыптастырудағы ... күш. ... ... күш ... оның ... ... баланың қалыптасуына кері әсер етеді.
3. Акселерация оның әлеуметтік және педагогикалық мәні. Адамның өсіп жетілуінде белгілі заңдылық ... Ал, бұл ... әр ... әр ... болады. Баланы дұрыс тәрбиелеу үшін олардың жас және дара ... білу ... ... өзі ... (6-10 ... ... ... жылдық (10-15-ке дейін), орта мектеп оқушылары (15-18-ге дейін) болып үшке бөлінеді. Баланың дене дамуындағы ең ... - ... ... ... ... адамның психикалық әрекеттері осы орталық жүйке жүйесіне байланысты болады. Балалардың дене және ... ... ... ... ... ... ... бірі - ағзаның жедел дамуы. Бұл құбылыстарды акселерация (латынша "дәлелдеу") деп аталады. Акселерацияға тән ерекшелік: балалардың бойының, ... ... ... ... ... өсіп жетілуі. Акселерация құбылысы түрғысынан қарағанда қазіргі жеткіншек балалардың бойы ... ... ... ... ... ... ұзын ... Күні бұрын тез жетілген ағза ауруға, суыққа және дене салмағына төзімсіз келуі анықталуда. Ересек жастағы балалар жыныс мүшесі ... ... тез ... ... тез ... ағзада жүрек тамыр жүйесінің дамуы бірнеше есе қалыс қалады да, өз ... ... ... Ал ... ... жетілу денгейі артта қалады. (соңдықтан ер немесе қыз бала қоғам, отбасы алдындағы өзінің борышын ар-намысын, міндеттерін, жауапкершілігін түсіне көрмейді. Осы ... ... ... ... ... ... - биологиялық фактор, әлеуметтік жағдайлардың жақсаруы сонымен бірге радио толқындардық және географиялық-климаттық жағдайлардың өзгеруі аталған құбылыстың пайда болуына әсер ... ... ... ... ... ... қорытынды шығару ертерек. Өйткені бұл әлі де зерттеуді қажет етеді, дегенмен ... ... ... жиһаздарына, сырт және аяқ киімдерінің үлгілеріне, дене шынықтыру және жаттықтыру кешендеріне ... ... тура ... ... ... ... ... ықпал жасайтындығы байқалуда. Сонымен адамның дамуы өзара байланысты бірнеше факторлардың ыңпалымен жүретін күрделі педагогикалық, психологиялық ... ... ... ... оның ... және тұлға дамуындағы рөлі. Адам белсенділігінің табиғатын тани білу, ... және ... ... ... бойынша адамның қоғам мен ұжым үшін жарамдылығын жете ... ... ... ... - ... ... үстіндегі жағдайын айтады. Тіршілік және іс-әрекеттері барысында ... ... ... ... және ... ... ... дамиды.
Бала белсенділігінің ең алғашқы формасының бірі - қарым-қатынас жасау белсенділігі. Бұл адамның ... ... ... белсенділік. Балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес басқа адамдар мен қарым-қатынас жасау белсенділігінің мазмұны өзгеріп отырады. Мектеп жасына дейінгі балалар ересек адамдардық ... ... ... үйренеді, оларға еліктейді. Балалардың саналы түрдегі мұндай әрекеттерін ырықтм немесс ерікті белсенділік дейді. Бұл жастағы балалардың үлкендердің әрекеттеріне және ... ... ... ... еліктеуі рөлге құрылған ойындарды атқару барысында байқалады. Ойын барысында балалардың құрдастарымен өзара қатынасы өзгереді. Бала ... ... ... ... рөлді ойындарды атқара отырып, әлеумет өмірінің, өндіріс қатынастарының мазмұнын түсінеді.
Әр түрлі ойын баланың дүниетінымын кеңейтіп, ... ... ... ... ... ... жеке адам қасиеттерінің (қайырымдылық, қамқорлық, т.б.) қалыптасуына мүмкіндік туғызады. Баланың даму барысында ... ... ... ... тәрбиелеу ісін жетілдіру үшін олардың жас және дербес ерекшеліктерін еске алып, оқу-тәрбие жұмысының барысында ... ... өз ... ... ... білуге үйрету - мұғалімнің басты міндеті. Мұғалім оқушының білімге, өнерге қызығушылық ынтасын, спорт ойындарына құштарлығын анықтайды, ... ... ... ... ... ақыл-ой, құлық, еңбек, эстетикалық тәрбиесімен ұштастырып алады. Баланың өзін-өзі тәрбиелеу белсенділігін қоғамдық жұмыстарға байланысты тапсырмалар беріп, ... ... ... ... ... ... ... тазалық комиссиясының төрағасы болу, т.б. Осындай тапсырмаларды сапалы дер кезінде орындап отыруға балаларды ... ... мен ... ... және тәрбиешінің төл ісі. Оқушылардың жас ерекшеліктері мен жеке қабілеттерін ескере отырып, барлығын ... ... ... ... ... ... ету ... Егер тапсырма балаға бұйрық есебінде немесе көтеріңкі дауыспен берілсе, онда ол іштей наразылық білдіріп, тапсырманы орындамай аяқсыз ... ... ... мұғалім әр уақытта өзінің ілтипатты және ұстамды болуын естен шығармай, тапсырманы тыңғылықты ... үшін ... ... күш ... ... білдіреді. Кейбір баланың еріктік қасиеттері тұрақсыз болады. Ол ... ... ... ... тапсырманы орындаудан бас тартады. Мұндай сангвиник балаға көмек бере отырып, оның намысына ... ... ... ... талап ете білу керек. Сонда ғана ба-ланың ісінде жаңа қарқын туып, ол алдына қойған ... ... ... екенін сезінеді.
Адамның еңбекте және адамдармен қарым-қатынаста көрсетсен белсенділігіне ... оның ... және ... ... жете ... ... ... міндеті.
5. Бала туралы синтездік, комплекстік ғылым болып табылатын педогогия ғылымының басты "айыбы"- балалар мәселелері мен әр ... ... ... жан ... ... ... мен тест ... шамадан тыс пайдалануы, сондай-ақ осы ғылымның "Бала ой-өрісінің дамуы түрліше болып, әлеуметтік ... ... ... ойы, ... деңгейі біреуде жоғары, біреуде төмен болады," - деген тұжы-рымдарды жалған деп есептелуі.
Педогогия бала туралы ғылымдарды: психология, педагогиясы, физология, психотехника, т.б. ... ... ... ... ... ... ... мағлұмат беретін синтездік ғылым болып табылады. Х.Досмүхамедұлының педогогия саласында жүргізген іс-әрекетіне де ғылыми ... ... ... оның пікірінше, қазақ баласының шыр етіп жерге түскеннен бастап кәмелетке ... ... ... ... ... ... әдетте оның бірінші еститін үні - анасы ... ... ... ... Қазақ баласын тәрбиелеуде дыбыстың ырғақтардың басты орынға шығуына қазақтардың өмірін кез келген жағдайында өлең шығарып, ән ай-туы себеп болған.
Сондай ... ... ... педогогиясының бірнеше жыл басы-қасында жүрген Х.Досмүхамедұлы осы саладағы еңбектерін қорытындылап үлгермеді.
Ғұлама ғалым өз ... бала ... ... жолдарын, қазақ халқының үлттық ерекшеліктерін негіздей отырып түсіндіреді. Сол ... ... ... ... ... мен Е.С.Выготскийлер де өз зерттеулерінде педогогиялық тұжырымдарға жүгініп отырған.
6. Жас ерекшеліктері туралы ұғым. Белгілі кезеңдерге бөлінуі. ... бір ... ... тән ... және ... ... әдетте жас ерекшеліктері деп атайды. Сондықтан педагогика және психология балалардың жас ерекшеліктеріндегі шираңтықты, өзгерімпаздықты айқындайды, тәрбиеленушінің және ... ... ... ... ... ... ... атап көрсетеді. Балалардың өсіп-жетілуінің бір сатысынан екіншісіне көшуі кездейсоқ ... Әр ... ... тән ... ... ... жиі байқауға болады.
Сана-сезімнің, дене күш-қуаттарының дамуы адамдардық жас ерекшеліктеріне байланысты. Баланың жасы ... ... ... ... ... ... ... дамып, білімдері тереңдей бастайды. Балалардың жас ерекшелігін есепке алу, Оқыту мен тәрбие жүйесіндегі негізгі ... ... ... ... ... белгілі құқығы бар адамды жеке адам деп түсінеміз. Ал, қалыптасу дегеніміз - адамның жеке басының дамуы мен ... ... ... саналы өмір сүруге дайын болуы.
Жас ұрпақты қоғамдық өмірге және еңбекке араласуға дайындау міндетін іске асыруда, баланың жеке басын қалыптастыруға әсер ... ... ... ... орта және тұқым қуалаушылық. перзент сүю - ата-ананың бақыты, олардың қоғам алдындағы ... ... ... жалғастыру - бүкіл тіршілік дүниесінің эволюциялық жемісі. Адам табиғат-тан тыс өмір сүрмейді, олай болса, оның табиғи зақына орай ... ... ... Адам ... баға ... ұрпағы үшін бар жағдайды жасайды.
Тәрбие ісінде балалардың жас ерекшеліктерін ескеріп отыру қажеттігін педагогика ғылымы ерте кезде-ақ көрсеткен еді. Ал ... ... ... ... тәрбие беру кезінде бала табиғатын, оның қабылдау, ойлау ерекшеліктерін еске алып отыруға үндеген ... ... және ... ... ... мен ... ... биологиялың фактордық рөлін айрықша көрсетеді. Педагогика ғылымы жас ерекшеліктерін анықтауға баланың дамуын үнемі қозғалыс ... ... ... ... бұл қозғалыстан сан жағынан жинақталу, сапа жағынан елеулі өзгерістер болатынын алға тартады. Мәселеге бұлайша қарау балалардың дене және психикалық ... ... ... ... ... ... Осының негізінде мектеп жасындағы балалар мен жасөспірімдердің өсіп-жетілуін мынадай кезеңдерге бөлу қабылданды:
1) төменгі сынып шағындағы кезең (7 жастан 11 ... ... ... ... ... ... ... (12 жастан 15 жасқа дейін);
3) орта мектеп шағындағы жасөспірімдік кезең (15 жастан 18 жасқа дейін).
Соңғы жылдары симпозиумда ... жас ... ... жаңа ... ... ... жасөспірімдік шаққа дейінгі өзгерістер кіреді. Олардың сатылары:
1. Жаңа туған бала ... ... ... айға ... ... шақ ... ... бір жылға дейін);
3. Ерте сәбилік шақ (бір жастан үш жасқа ... ... ... ... шақ ... ... 7 ... дейін);
5. Бастауыш мектеп жасы (7 жастан 11,12 жасқа дейін);
6. Жеткіншек шақ (11, 12 жастан, 14, 15 ... ... ... шақ (14,5 ... жастан, 17 жасқа дейін).
Тәрбие мен оқыту осы жас ... ... ... керек. Өйткені, адам жасының табиғи негізі - жас сатылары немесе биологиялық жетілу ... жас шағы ... ... ... ... ... болып табылады және бала дамуының осы кезеңдегі жеке басының өзіндік құрылымының жиынтығын құрастыратын көптеген өзгерістермен сипатталады. Осыған байланысты әрбір педагог-маман орта ... ... жас ... ... ... те ... ... қарап, олардың жан дүниесін түсіне білуі шарт.
Мектепке дейінгі балалық шақта, жас баланың 4 пен 7 жасының аралығындағы өзіне тән ... оның ... ... ... ... жіті ... көргені мен сезінгендерін зердесіне хаттай жазып ала қоятын зеректігін ала бөтен ескерген жөн. Әрдайым қозғалыс үстінде жетіле ... ... ... мен ... да бір ... ... ... өсіп отырады.
4-5 жасар балалардың салыстырмалы ойлай алатын қабілеттері ерекшелене түседі. ... ... ... аз және көп ... ... күн, жыл ... ... алатын халге жетеді. Бұл жастағылардың ойыны, әрбір әрекеттері мазмұнға ... ... бір ... ... ... жасайды. Бұл жастағы балалар топ-топ болып, өзара бірігіп ... ... ... ... ... қанат қақтырар жеткіншектері -- 6 жастан өтіп 7-ге толған балалар екені әркімге де аян. ... ... 7 ... ... - ... биологиялық және физиологиялық заңдылықтарды басшылыққа алудан деп түсінген жөн. Дендері сау боп ... ... ... ... да ... да ... үғымталдығышпен ерекшеленеді. Олар айналасындағы құбылыстарды тез байқап қабылдауға да бейімді. Жете түсінген құбылыстарын өмір бойы ұмытпайтындықтары да ... ... ... ... және ... ерекшелігі
Бастауыш мектеп жасындағы баланың психологиялық ерекшіліктері баланың бұрынғы дамуында жинақталып, оны өз кезегімен дамудық келесі сатысына көшуге дайындап отырады. Бастауыш ... ... ... оқушыларының ерекшеліктерін зерттей отырып, сол ерекшеліктерді мектепке дейінгі шағында қалыптасқан ерекшеліктерден бөлек алып ... ... ... оның бүкіл өміріне түбегейлі, сапалы өзгерістер енгізеді. Алаңсыз балалық шақ аяқталып, баланың өмірінің іс-әрекеттің жаңа түрі - оқу ... Оқу ... іс ... табылғандықтан, ол баладан белгілі бір жауапкершілікпен еңбек етуді талап ... ... бару ... ... және ... ... өзгертіп, оған бірқатар жаңа міндеттер жүктейді. Осының бәрі баланың қоғамдағы жағдайын өзгертіп, бұл өзгерісті ол біртіндеп ... ... ... ... ... оқу ... ... сан-салалы өміріне бауыр басып, өздерінің түсініктерін кеңейтіп, сөздік қорын молайып, оқуға, ... , ... ... Оқытудық алғашқы сатысында олардың өмірлік тәжірибелері молая түседі. Бірлесіп оқу, жалпы оқу тапсырмаларын шешу, мінез-құлықтың жаңа ережелері мен ... ... ... ... ... қалыптасуына жағдай туғызады. Төменгі сынып оқушыларының ойлауын дамытуда екі негізгі саты байқалады. ... ... ... ... ... ... ... баланың ойлауын еске түсіреді. Екінші сатыда оқушылар ... мен ... ... ... ... ... ... келе ойлау сипаттары өзгереді. Оқушылар білуге әуесқой болғандықтан, олардың табиғат құбылыстары, адамдардық өмірі туралы сұрақтары ... ... ... ... ақыл-ойын дамытады.
Сезімдік көңіл-күйінің көтеріңкілігі - олардың маңызды бір ерекшелігі. Оқушылар ересек адамдармен, өзінің құрдастарымен қарым-қатынаста болғанды жақсы көреді.
Бұл жастағы ... ... ... - оқу. ... ... ... ұзақ уақыт бір қалыпты отыра алмайтындықтан, сабақта жазу мен оқуды алмастырып, ... ... ... ... ... тазартып, үзіліс кезінде мектеп ауласында ойындар ұйымдастыру керек.
Мұғалім оқыту процесін жеке бөліктерге бөліп, оқушыларға жеңіл тапсырмалар ... ... ... ... ... Оқыту процесі зейін мәдениетін тәрбиелеуге бағытталуы керек. ... және ... ... ... ... жүйелі қойып, оның орындалуын бақылау, өздік жұмыстарды орындату, іс-әрекетті түрлендіру, ... ... ... еңбегін жеңілдетіп, балаға тапсырма орындаудық қажет екендігін түсіндіру арқылы, мұғалім оқушының оқуға деген жауапкершілігін тәрбиелейді.
Бала форма, ... ... ... ойлайды, сондықтан көрнекілік әдістері мен ойындарды жиі қолдану пайдалы. Мектептегі, үйдегі еңбек, дене жаттығулары, ойындар баланың есте ... ... ... ... ... оқу ... ... оларды күрделі бағдарлама, оқулықтармен оқыту өте маңызды іскерлік, атап айтсақ, өз ойын ауызша, жазбаша түрде беруге үйретеді.
Бұл жастағы балалармен ... ... ... ... үшін мына ... ескеру керек: сөз бен істің сәйкесті болуын талап ету, жөнсіз кінәлаудан жеркену сезімінің болуы, үлкен адамдардың жіберген қателігін тез ... ... ... ... ... іздеу, өз мүмкіндіктерін асыра бағалау, түрлі спорт ойындарына ... ... Осы ... оқу ... ... ... жетекшілері, мұғалімдер, ата-аналар ескеруі қажет.
Адамгершілік тәрбиесінде баланың көнгіштігін, сенгіштігін, еліктеуге бейімділігін пайдаланып, қателігін мойындауға үйретуге болады. Мұғалімнің оқушымен қарым-қатынасы, ... ізгі ... ... ... өзін ... көмектесуі адамгершілік сезімін тәрбиелейді. Ерекше көңіл аударатын мәселе - баланың мінез-құлқының көпшіл де кең пейілді болуы.
Бұл жастағы балалар үшін еңбектің ... мәні зор. ... ... еңбекке баулу отбасында, ұжымда жүргізіледі. Ұзақ уақыттың дене еңбегіне, күш түсетін жұмыстарға әлі қабілетсіз болатындығын ескеру керек. Еңбек іс-әрекетімен жүйелі ... оны ... ... ... орындарына экскурсияға апару, мамандықтармен таныстыру тұлғаның әлеуметтік құнды сапаларын қалыптастыруға көмектеседі. Төменгі сыныпта өзіне-өзі қызмет етудің әдеттері мен ... ... ... ... ... адам өміріндегі еңбектің рөлін түсініп, дене еңбегіне даяр ... ... ... ... ... ... іс-әрекет икемділігі дамиды.
Мектептің ең негізгі міндеті - балаға білім атаулының әліппесін үйретумен қоса, оның ... өз ... ... ... Жеке ... ... ең ... - ақыл-ой, адамгершілік, еңбек, эстетикалық, дене тәрбиесін өзара байланыста кешенді жүргізу.Жеткіншек балаларды дамыту және тәрбиелеу ерекшелігі.
Жыныстық толысу тез ... ... - 11-13 ... ер ... - 13-15 ... ... мен ... етінің жедел жетілуіне байланысты моторлық аппараттың қайта құрылуы мінез-құлқының өзгеруіне әкеліп соғады, сондыктан дене тәрбиесін дұрыс ... ... шақ. ... ... ... шамамен орта мектептің V-VIII сыныбына сәйкес келеді де, 11-12 жастан 14-15 ... ... ... қамтиды. Жеткіншектік кезеңнің баланың дамуындағы ерекше орны оның "өтпелі", "бетбұрыс", "қиын", "сыналатын" кезең деген ... ... Бұл - ең ... ең қиын, ең қызба жас. Жеткіншектің жеке басы дамуының аса маңызды факторы -оның өзінің ауқымды әлеуметтік белсенділігі, ол белгілі бір ... мен ... ... ... ... ... орнатуға бағытталады. Жеткіншектік кезеңнің маңыздылығы адамның жеке басының моральдық, әлеуметтік негіздерін қолданып, қалыптасуының жалпы бағытының белгіленуі. Бұл кезеңдегі дамудағы ... және ... ... рөлі туралы теориялық талас жарты ғасырдан астам уақыттан бері болып келеді.
Жеткіншектер ... ... әр ... ... негіз болды. Жеткіншектік шақтың басында балалардың сырт пішіні, мінез-құлқы ересектерге ұқсамайды. Олар көп ойнап, көп жүгіреді, алысып-жұлысып тентектіктер ... әлі де бала бола ... ... ... ... жеке басындағы басты жаңа құрылым өзі туралы "енді бала емеспін, ересекпін " - ... ... ... ... ... ... осы-лай деп қарауын тілейді.
Мектеп пен оқу жеткіншектердің ... ... орын ... Оқу ... ол ... сырттай көріну дәрежесі әр түрлі болуы мүмкін. Жеткіншектер білімді, әділ, мейірімді, сабақтағы жұмысты ұйымдастыра білетін мұғалімдерді ... ... ... - оқу ... қайталау арқылы мағынаны есте сақтауға үйрету болып табылады.
Жеткіншектік шақ - ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері мен өмір жағдайларын ескере отырып, ол туралы ойлану басталатын, өз ... ... ... асыруға ұмтылатын кезең екендігін үнемі қаперде ұстауымыз қажет.
Сананың дамуы баланың өз бетімен тәуелсіз талаптануын тудырады. Олар үйелменде, мектепте еңбек процесіне ... ... ... ... ... кеңиді. Бұл жастағы бала намысқор келеді, үлкендер бақылауын әкімшілік шараларды ұнатпайды. ... ... ... деп ойлайды. Кейде түсініспеушілік осындайдан да туады. Үлкендерге байланып ... ... ... байқауға тырысуы үлкендер мен балалар арасында түсініспеушілік туғызады. Үлкендердің ойланбай асығыс ... ... ... зиян ... ... Бұл жастағы балалар өнегелі адамдардық істерімен масаттанады. Осы тұрғыдан ... ... ... ... мен ... ... ... мен тілектерін қамтамасызыз ету дұрыс педагогикалық ойларға негізделуі ... Осы ... ... ала ... тәрбие жұмысын тиімді етіп ұйымдастыру керек. Жеткіншіктер қоғамға пайдалы істерге ыңыласты, ұжымшыл, жолдастық, достық сезімге бай, ... ... ... ... ынталы, спортты ұнатады.
Әдебиет жеткіншекке азаматтардың қарым-қатынасының мәнін, сезімдерін ашып, өз ... ... ... ... ... Саз ... - адам сезімінің әміршісі, толқу үстіндегі адамға түсінікті, сондықтан сазға баса ... бөлу ... ... ... ... ... ... педагогикалық идеал - баланың іс-әрекетте жетістікке жетуіне жағдай жасау. Баламен жеке ... ... ... ... ... шыдамдылық, ұстамдылық көрсету жеткіншектің қалыптасуына тікелей ықпал етеді.
Дене тәрбиесі. Дұрыс ... таза ... жиі ... көп ... ... дене ... ... айналысу) дене тәрбиесіне көмектеседі. Дене тәрбиесі мұғалімі және жаттықтырушы баланың бет әлпетінің, қолының, ернінің түсін үнемі қадағалау керек. Бұл ... ... ... және ... қан ... ... ... толықтырылады, жеткіншектер жиі тыныс алатындықтан, тыныс алуын басқаруын үйрету керек. Жеке гигиена, ұйқы, тамақ, демалыс, белсенді еңбек іс-әрекетіне жағдай ... ... тыс ... ... ... ... Дене тәрбиесі арқылы жүрек қан жүйесін жаттықтыру, дене жаттығулары, спорт, дене еңбегі үшін дәрігерлік және педагогикалық бақылау өте ... ... жол ... ... Дене ... және ... айналысу зейіннің дамуына әсер етіп, оның көлемін көбейтеді, зейіннің бір нерседен екіншіге бөлінуіне әсер етеді.
Тәрбиешінің міндеті - еңбек, спорт ... ... и, ... сапаларын қалыптастыру. Мұғалімдер, тәрбиешілер, ата-аналар мақсатқа жетудегі сенімділігін тәрбиелеп, жтістігін атап көрсетіп, қауіп-қатерден сақтандырып, дер кезінде көмекке ... ... өз ... ... ... үйретеді.
Жеткіншектердің қалыптасуында жолдастарының қоғамдық пікірі үлкен рөл атқарады. Мораль мәселелерін талдау және ... ... ... ... ... өмірдің мәні, өз болашағы, мамандығы туралы, өз беделі туралы ойланатындықтан, мұғалім бұл мәселелерді шешуге пәрменді түрде көмектесіп, күнделікті іс-қылықтардың адамгершілік ... ... ... ... адамдар бала тәрбиесіне ерекше көңіл бөліп, әр баламен ойланып жұмыс істеу ... ... ... ... музыка тыңдағаны үшін баланы сөгу дұрыс емес. Жеткін-шектермен өзара әрекеттің негізгі ... ... ... ... ... ... баға бергізу, өзін-өзі талдауға, өз мінез-құлқын басқаруға үйрету.
Осы жаста адамның мінез-құлқы және басқа да жеке басының негіздері ... ... осы ... жеткіншектермен жасалатын тәрбие жұмысында кемшіліктер айқын көріне бастайды. Соңғы ... ... ... төмендегенін байқауға болады: а) ата-анамен келіспеушілік жағдайда болу; ә) мектептегі қиындық пен ... б) ... қиын ... ... ... ... ... кәсібі, материалдық жағдайы, білім деңгейі жеткіншектің өмірдегі жолын айқындайды. Ата-ананың саналы, мақсатты Тәрбиесі бала ... ... рөл ... ... жақсы қарым-қатынасты жоғалту, мектептегі сәтсіздік, келеңсіз топтағы құрбыларымен жақындық әр түрлі жолдарға ... ... ... ... тобы - ... ... нағыз табиғи ортасы, ең маңызды қоғамдық факторы. Демек, баланың мінез-құлқының қалыптасуына отбасы ерекше әсер ететіндіктен оның көп қырлы, ... ... ... ... ... ... жағынан жіберілетін әлсіздік, оқу жүйесіндегі сәтсіздік - ауытқымалы мінез-құлықтың қайнар көзі. Жеткіншектің ... ... ... туа ... ... олар отбасындағы және мектептегі дұрыс тәрбие бермеуден пайда ... Осы ... ... ... ... мінез-құлық деп аталады.
Девиантты мінез-құлықтың бір түріне қылмыстың әрекетке апаратын агрессивті мінез-құлық (төбелес, тіл тигізу) жатады.
Жеткіншектің мінез-құлығындағы ... ... аяу ... ... ... ... ... нәтижесінде өзін қоршаған ортаға зиянын тигізеді. Бұл жағдай тұлға ... топ ... ... ... ... мүмкін. Жеткіншектің мінез-құлығындағы агрессивтілік ішімдікпен, нашақорлықпен тікелей байланысты. Кейде жеткіншектер ішімдік ішкен кезде өзінің еңбегін (бұзақылық, төбелес, сәтті аяқталған ... атап ... ... ... ... күйде болса, олар "қиын" балалар қатарына жатады. Кейбір мектеп мұғалімдерінің қиын балалармен жұмысы сынып алдында жүйке жұқартатын әңгіме, жазалау, т.б. ... ... ... ... бұл ... ... оң нәтиже бермей-ді, керісінше қиын жеткіншектердің мұғалімге, мектепке кектенуі күшейіп, ... ... ... Мұғалімдер қиын жеткіншектерге өзінің кері көзқарасын жасырмағанда, олармен кикілжіңге келеді. Девиантты ... ... ... ... ... ... - ... әсер ету, әлеуметтік педагогикалық түзету іс-шаралары, кері әсерлі ортаны сауықтыру.
Жасөспірім шақ (15-17 жас)
Жасөспірімдік кезеңнің көптеген теориялары бар. Жасөспірімдік шақ бала мен ... ... ... баланың ересектерге тәуелділігімен сипатталады, ересектер баланың өмірлік іс-әрекетін мазмұны мен бағытын белгілейді.
Жасөспірімдік шақтың аса маңызды ... - ... ... еңбек пен қоғамдық-саяси қызметке даярлану, некелесуге, өз отбасын құруға әзірлену. Өзара байланысты бұл ... ... ... белгілі бір уақытты талап етеді.
Адамның жалпы ақыл-ой қабілеті 15-16 жасқа қарай қалыптасып болады. Сондықтан оның бала ... ... өсуі ... ... ол одан әрі ... береді. Жасөспірімдік шақ - жеке адамның толысуы мен қалыптасуының аяқталатын кезеңі. Жыныстық толысуға байланысты өз ағзасы мен сырт ... ... ... ... ... ... байқалады. Сондықтан жасөспірімдік шақ ымырасыз келеді. Жасөспірімге өзін ... ... өзін ... ... құштарлық тән.
Олар өз мамандығын таңдап алуға тырысады. Мамандыққа ықыласының ... ... ... іс-әрекеттеріне жауапкершілігін арттырады. Оларға іс-әрекетті өз бетінше орындауға мүмкіндік беріп, дұрыс бақылау мен ... ... ... ... кезеңде сезім, достың қарым-қатынастар дамиды. Мысалы: ғашықтың, өзара сенім, қайырымдылық, ... ... ... ... ... ... ... жолдасының кемшілігін айтып, жоюға көмектесу.
Бұл күндегі жастардың мінезінде түрлі өзгерістер ... ... ... ... ... сыртқы киіміне, дене қимылына көңіл бөледі. Ер балалар әдемі киініп жүруді ұнатады. Әр түрлі іс-әрекеттерінің барысында осы ... еске ... ... мектепке дейінгі балалық шақтан жасөспірімдік шаққа дейін балалардың ... және ... ... мен ... ... ата-ана үнемі еске алып, олардың дұрыс дамуына, қалыптасуына жүйелі түрде ықпал етуі қажет.
7. Тәрбие және балалардың ... ... ... ... ерекшелігі тәрбие процесінде, даму кезеңінде байқалады. Дербес ерекшеліктерге түйсік, ... ... ... жеке адам ... ... темперамент, қабілет жатады. Жүйке жүйесінің типтік қасиеттері - адамның мінез-құлығының, ... ... ... ... ... жеке ... жете білуі қажет. Нерв жүйесіне байланысты темперамент типтерін басшылыққа алмай, ... ... ... ... ... іс ... ... мүмкін емес. Жеке адамның дүниені сезгіштігі және қабылдағыштығы темпераментке тәуелді. Дербес қабілеттерінің дамуы жеке ... ... ... ... ... адамның қасиеттерін калыптастыру мен дербес ерек-шеліктерін дамытуды жан-жақты және үйлесімді тәрбиелеу дейді. Жүйке ... ... ... ... ... алып ... керек.
Темперамент деп жеке адамның қылығы мен түрлі іс-әрекеттерінен ... дара ... ... ... ... ... 4 ... бөлінеді: холерик, сангвиник, меланхолик, флегматик. Оларды тәрбиелеу - ... ... ... жасап, даму дәрежесіне сүйену.
Мұғалім сабақ үстінде, тәрбие барысында (ойын, ... ... ... т.б.) ... ... ескеріп, темпераментін тәрбиелейді. Сангвиник баланың іс-әрекетін бақылап, берген тапсырманың орындалуын қадағалап отыру керек. Меланхоликті ... ... ... ... жөн. Тәрбиеші мына жағдайларды ескеруі қажет:
- баланың өз мүддесін ғана ойлауын болдырмау;
- өз мүддесін ұжым мүддесімен ... ... ... баланың әр түрлі жағдайда болатын өзгерістерді басынан ... ... ... ... өмірді даму күйінде көре білуге үйрету.
Әдебиеттер:
1. А.С.Макаренко. ... ... ... - Алматы, 1968.
2. В.А. Сухомлинский. Балаға жүрек жылуы. - Алматы, 1976.
3. Караковский В.А. О ... - М.: ... ... ... Е.И. ... и ее ... в ... воз-расте.-М.,1968.
5. А.Г.Хрипкова, Д.В.Колесов. "Жаманнан жирен", "Зиянды әдебиеттер және одан алдын ала сақтандыру туралы". - Алматы: ... ... ... Е.Н. Пугь к ... - ... Просвещение, 1988.
7. Дубровский А.А. Открытое письмо врача учителю. - М.: Просвещение, 1988.
8. Фридман Е.М. Изучение ... ... и ... ... -М.: ... ... ... Балаларға ақыл-ой тәрбиесін берудің кейбір мәселелері. - Алматы, 1977.
10. Ө.А.Уманов, В.А.Парфенов. Бала бақыты. - Алматы, 1979.
11. ... Б.А., ... А.П.. Мы и наши ... - М.: ... рабочий, 1988.
12. А.Г. Хрипкова. Үл есейсе, қыз өссе. - Алматы, 1988.
13. Хрипкова А.Г. Биологическое и социальное в развитии, формировании и ... ... ... ... ... педагогики и психологии". - М.: Знание, 1970. Вып.2.
14. ХарламовИ.П. Педагогика. - М.,1990.
15. Р. Қоянбаев. Тәрбиетеориясы. - Алматы, 1991.
16. Ж. ... Р. ... ... - Астана, 1998.
17. Е. Сағындықұлы. Педагогика. - А, 1999.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке тұлғаның дамуы, тәрбиесі және қалыптасуында іс - әрекеттің және қарым қатынастың алатын орны38 бет
Жеке тұлғаның тәрбиесі, қалыптасуын зерттеу40 бет
Жеке тұлға белсенділігі30 бет
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет
Азаматтар өтініштерімен жұмыс азаматтар өтініштерінің түрлері анықтамасы, азаматтардың хаттарын, өтініштерін және шағымдарын қарау жөніндегі құжаттармен жұмыс істеу30 бет
Америка этнологиясындағы психологиялық бағыттар4 бет
Дамыған елдердегі кәсіпкерліктің ұжымдық, құқықтық түрлері, құрылымы5 бет
Жеке кәсіпкерлік8 бет
Жеке тұлғаларды несиелеу71 бет
Жеке тұлғалардың мүлік салығы42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь