Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктердің депозиттік операцияларын талдау

КІРІСПЕ 8

1. Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларының теориялық негізі
1.1 Депозит және депозиттік операциялардың экономикалық мәні 10
1.1 Коммерциялық банктің депозиттік саясатының қалыптасу
ерекшеліктері 20
1.3 Шетелдің тәжірибедегі депозиттік операциялардың түрлері 25

2. Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктердің депозиттік операцияларын талдау
2.1 ҚР.ғы депозиттік нарықтың қалыптасуы мен дамуы 33
2.2 «Тұран.Әлем Банкі» АҚ .ның депозиттік портфелін талдау 42
2.3 «Халық Банкі» АҚ.ның депозиттік операцияларының сипаты 49

3. Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын жетілдіру жолдары
3.1 Коммерциялық банктің депозиттік операцияларын басқару 57
3.2 «Тұран.Әлем Банкі» АҚ.нің депозиттік саясатын жетілдіру 65


ҚОРЫТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        МАЗМҰНЫ
| | |
| |бет |
| ... | |
|8 | ... ... ... ... ... ... негізі | |
| | |
| ... және ... ... ... мәні 10|5 |
| | ... банктің депозиттік саясатының қалыптасу | ... | ... | ... ... ... депозиттік операциялардың түрлері | ... | |
| | ... ... Республикасының екінші деңгейдегі банктердің депозиттік | ... ... | ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуы | ... | ... ... ... АҚ –ның депозиттік портфелін талдау | ... | ... ... ... АҚ-ның депозиттік операцияларының сипаты | ... | |
| | ... ... банктердің депозиттік операцияларын жетілдіру жолдары | |
| | ... ... ... ... ... ... | ... | ... ... ... ... ... саясатын жетілдіру | ... | |
| | ... | |
| | |
| | |
| ... ... | ... ... Коммерциялық банктер басқа да шаруашылық
субьектілері сияқты, ... ... және ... ... етіп отыру үшін, белгілі бір ... ... ... ... ... ... даму жағдайында депозиттік ресурсты
қалыптасытыру мәселесі ... ... ... ... Банк
ресурстарының негізгі ... ... ... ... ... бұл ... экономиканың нарықтық үлгісіне өтуімен
байланысты, банк ісіндегі монополияның жойылуына сай екі ... ... ... байланысты банк ресурстарындағы түбегейлі өзгерістерден
туындап отыр десе де болады.
Мұның келесідей өзіндік себептері ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттік
ресурстар қорының қысқару нәтижесінде оның бүгінгі қызмет ету аумағының
Қазақстан Ұлттық банкінен ... ... мен ... әртүрлі формаларда құрылып жұмыс
жасауына байланысты олардағы уақытша бос ақша қаражаттарын иеленуші жаңа
меншік иелерінің пайда ... ... ... өз ... ... ... ... болуына байланысты болды.
Бұрынғыдай клиенттерді қандай да бір банкке әкімшілік тұрғыда ... ... ... ... Қазіргі кезде клиенттерді банктердің өздері іздеп
табуға міндетті.
Сонымен қатар, банктердің қызметтерінің ... ... ... ... обьектілері, банктердің ... ... ... ... ішінде салымдарға тікелей байланысты
болып ... Міне ... ... ... депозиттік ресурстар тарту
барысында өзара бәсекелестікке баруына жол береді.
Бүгінгі таңда қаржы нарығының несие ... ... ең ... отырған
нарығы бұл депозиттік нарық. Ол нарықта екінші деңгейлі банктер мен қатар
банктік емес мекмелердің қызмет етуі ... ... ... ... ... ... ... отыру әр банктегі депозиттік
саясатқа ... ... Міне осы ... айтылған мәселердің болуы
бұл диплом жұмыстың тақырыбын таңдауға себеп болды.
Диплом жұмыстың басты мақсаты екінші деңгейлі банктердегі ... ... баға бере ... ... орын алар ... ... ... мақсатқа жетуде келесідей міндеттерді шешу қажет:
1. Банк депозиттік операциясының анықтамасын нақтылау
2. Депозиттік саясаттың қалыптасу ерекшеліктеріне мән беру.
3. Шетел ... ... ... ... зерттеу.
4. Екінші деңгейлі банктердегі депозитік операцияларының ... ... ... ... ... ... жолдарын қарастыру.
Диплом жұмыстың зерттеу объектісіне Қазақстан Республикасындағы екінші
деңгейлі банктердің депозиттік операциялары және депозиттік нарықтың ... ... жазу ... ... және ... ... шығармашылық еңбектері пайдаланылды.
Диплом жұмыстың құқықтық негізіне: Қазақстан Республикасының заңы,
Қазақстан ... ... ... ... құжаттары мен
актілері, сол сияқты Қазақстан ... ... ... банктердің
әдістемелік нұсқамалары мен ережелер пайдаланылды.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден, үш ... және ... ... ... өзектілігі, жұмыстың мақсаты мен міндеттері
туралы сұрақтарды қарастырған.
Бірінші тарауда автор коммерциялық банктердің ... ... ... ... ішінде депозит және депозиттік операциялардың
экономикалық мәні, коммерциялық банктің депозиттік саясатының ... ... ... ... ... ... мәселелер қарастырылады.
Екінші тарауда Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктердің
депозиттік операцияларын ... ... ... ҚР-ғы депозиттік нарықтың
қалыптасуы мен ... ... ... АҚ ... ... портфелін
талдау, «Халық Банкі» АҚның депозиттік ... ... ... ... ашылған.
Үшінші тарауда коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... басқару
Тұран әлем банкі АҚ-нің депозиттік саясатын жетілдіру
Қорытындыда банктердің депозиттік саясатын жетілдіру бағытында ... ... ... ... ... ... теориялық негізі
1.1 Депозит және депозиттік операциялардың экономикалық мәні
Депозиттік операцияларды қарастырудан бұрын, депозит ... ... ... ... ... латын сөзінде deposіtum банкке сақтауға берілген затты
білдіреді. Бұл зат ретінде ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Қазіргі банктік тәжірибеде депозит ретінде тек
қана сақталған ақшалай қаржатты ... де ... ... отандық және шетелдік экономикалық
әдебиеттерде депозит ұғымына ... әр ... ... ... ... ... жазылған ресейлік “Банковское ... ... – бүл ... уақытша пайдалануға берілген клиенттің
қаражатына ... ... ... ... ... ... ... депозиттің толық ұғымын бермейді. Себебі, ... ... бір түрі ... депозитті клиент банкке сақтау үшін
және одан пайда көру үшін салатындығы ... ... ... ... тұрғысынан депозиттің мәні мүлде ескерілмеген.
Ал, О.И. Лаврушиннің жетекшілігімен жазылған келесі ... ... ... ... – банктік заңдылыққа және ... ... ... ... ... бар, ... - заңды және
жеке тұлғалардың банктегі белгілі бір шотқа ... ... ... түсіндіріледі.
Әрине мұнда да келіспейтін сұрақтар бар, яғни бұл ... де ... ... ... ... банктік депозит туралы сөз қозғалмаған десе
болады.
Отандық әдебиеттерге келсек, соның бірі ... ... ... түсіндірме экономикалық сөздікте депозит – клиенттің ... ... ... ... берген салымы және жинақ кассасы,
сондай-ақ банктік кітаптағы жазулар деп береді. Мұндай анықтама өте ... ... ... бермейді. Жинақ кассасын депозит ... ... ... ... ... ... жазу деп санау өте орынсыз.
Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет ... ... ... ... ... - бұл ... бір уақыт
өткен соң немесе алдын-ала келісім бойынша депозитордың алғашқы талабымен
қайтарылатын немесе ... бір ... ... не ... ... ... ... басқа тұлғаға – банкке (оның ішінде Ұлттық банкке)
қайтарылу шартымен уақытша ... ... ... ... қатар осының қысқарған түсінігі С.Б. Мақыштың Коммерциялық
банктер операциялары деген ... ... ... ...... ... және заңды тұлғалардың) банктегі ... бір ... және ... ... алатын қаражаттары.
Менің ойымша осы аталған соңғы екі түсініктемемен біршама келісуге
болады.
Дегенмен, депозитке банктің активі мен ... ... ... берген дұрыс сияқты: депозит – бұл қандай да бір ... ... ... кез ... ... ... ... және одан пайда алуға
болатын, жеке тұлғалардың, кәсіпорындар мен ... ... ... ... бос ақша ... ... сәйкес, банктік депозиттерді пассивті және активті
деп екі топқа бөлуге болады ... ... ... ... активтік депозиттер – бұл банктің басқа банктерде ... ... ... қолдау мақсатында орналастырылған, ... ... ... ... ... сай пайдалануға
мүмкіндік беретін уақытша бос ақша қаражатын сипаттайды.
Отандық тәжірибеде активтік депозиттер ... ... ... ... депозиттері мен өзге коммерциялық банктерде,
соның ішінде шетелдік немесе отандық банктерде орналастырған ұлттық ... ... ... ... ... ... активті депозиттерді банкаралық депозит деп атайды.
Банкаралық депозит негізінен банкаралық ... ... ... ... депозитер - бұл банктің ресурсының негізін ... ... ... ... ... ... ... клиенттердің
инициативасы бойынша жинақтайды.
Пассивтік операциялар негізінде банктің ... ... да, ... операциялардың коммерциялық банктер қызметіндегі
рөлі жоғары.
Пассивтік операциялар – бұл ... ... ... немесе
активті-пассивтік шоттағы қаражаттардың өсуін, яғни пассив пен активтің
арту ... ... ... ... ... ... бірі ... десе болады, себебі біріншісі
пассивтік операцияның толық түсінігін бере ... ... ... ... ... несиелік ресурстарды
сатып алады.
Пассивтік операциялардың төмендегідей формалары болады:
• коммерциялық банктердің бағалы қағаздарды алғашқы эмиссиялауы;
• банк пайдасынан капиталдарды ... ... ... және ... ... да ... тұлғалардан несиелер алу;
• депозиттік операциялар.
Пассивтік операциялар айналыстағы ақшалай ... ... ... береді. Алғашқы пассивтік операциялардың екі формасы
негізінде банктік ресурстардың ... ірі ... яғни ... ... ... екі ... негізінде екінші ірі топ - заемдық ... ... ... ... коммерциялық банк үшін оның ... ең ... көзі ... ... Жеке ... ... акционерлік компаниялар, жеке кәсіпорындар, коммерциялық емес
ұйымдар, үкіметтік мекемелер, ... ... ... ... қаражаттарды коммерциялық банктерге ынтамен ораналастырады. Бұл
бірнеше себептермен түсіндіріледі. Біріншіден, ... ... ... ... ... ... салымшылар өз салымдарын
кез келген уақытта қайтаруды талап етіп қана қоймай, одан асатын сомада
қарыз ала алады, үшіншіден бұл салымдар ... ... ... ... бос ақша қаражаттары салымшы үшін
екі рөл атқарады, ... бір ... ақша ... ал ... ... табыс әкелетін капитал рөлін атқарады.
Депозиттік операциялар мынадай қағидалармен ұйымдастырылады;
• банктік пайда алуға немесе болашақта ... алу ... ... ... ... ... етуі керек;
• банк балансының өтімділігін жоғары дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... депозиттік операциялар мен
қарыздарды беру бойынша байланыс пен ... ету ... ... ... әрекет ететін банктік қызметтерді
дамытуға шаралар қолдану.
Банктермен тартылатын депозиттердің көлемі негізінен ... ... ... ... ... Халықтың ақшалай табыстарының көлемі;
2. Олардың банктік жүйеге деген сенімінің деңгейі;
3. Салымдар бойынша ... ... ... ... банктік жүйенің даму деңгейі және ондағы ... ... ... - ... ... ... ала келісілген сыйақы қосылып
қайтарылуы шарты негізінде берілген ақша ... ... ... банк үшін оның ... ең ... көзі ... табылады. Жеке тұлғалар, іскерлік
фирмалар, акционерлік компаниялар, жеке кәсіпорындар, ... ... ... мекемелер, мемлекеттік кәсіпорындар жергілікті билік
органдары, қаражаттарды коммерциялық банктерге ынтамен ... ... ... ... ... ... салымдардың үлкен
сенімділігін қамтамасыз етеді, ... ... өз ... ... уақытта қайтаруды талап етіп қана қоймай, одан асатын сомада қарыз
ала алады, үшіншіден бұл салымдар ... ... ... ... бос ақша ... ... үшін
екі рөл атқарады, яғни, бір ... ақша ... ал ... ... ... ... капитал рөлін атқарады.
Депозиттік операциялар мынадай қағидалармен ұйымдастырылады;
• банктік пайда алуға немесе болашақта пайда алу үшін
жағдай ... ... ... ... етуі ... банк балансының өтімділігін жоғары дәрежеде демеп
отыратын мерзімдік салымдарға депозиттік ... ... ... депозиттік операциялар мен
қарыздарды беру бойынша байланыс пен ... ету ... ... ... ... ететін банктік қызметтерді
дамытуға шаралар қолдану.
Банктермен тартылатын депозиттердің көлемі негізінен негізгі 4 факторға
тәуелді болып келеді:
1. Халықтың ... ... ... ... ... жүйеге деген сенімінің деңгейі;
3. Салымдар бойынша нақты пайыз мөлшерлемесі;
4. Елдегі банктік жүйенің даму деңгейі және ... ... ... ... сақтандыру шоттарына аудару ерікті сипатта жүзеге
асады. Әр бір ... ақша ... ... кезінде көп деген
шарттарды ескере отырып банкті өз қалауынша ... Банк ... ... ... оған есептелетін пайыз және тағы да басқа
шарттармен салымшыларын таныстырып, толық және ақысыз кеңес беру.
Шот ашу үшін ... ... ... ... туралы келісім шартқа
отырады. Талап еткенге дейінгі және мерзімді ... ... ... ашу ... ... ... ... немесе жинақтау кітапшасын
береді.
Депозиттік операцияларды жүзеге асыру барысында коммерциялық ... ... ... ... ... депозиттік операциялар
түрлерін кеңейте түсіп, депозиторлар санын өсіру үшін көптеген қосымша
қызметтер көрсетіп, ... ... ... ... мағынасы тұрғысынан депозиттерді мына топтарға бөліп
қарастыруға болады. Талап еткенге дейінгі ... ... ... ... есеп ... ... ... ақшалай қаражаттар,
олар банкті алдын ала ескертусіз кез келген уақытта салымшылармен алынуы
немесе шотқа аударылуы мүмкін. ... банк ... ... дейінгі салымдар
бойынша ең төмен процент төлейді, ал кейбір жағдайларда олар бойынша сыйақы
мүлдем төленбейді. Кейбір мемлекеттерде пайыздарды ... ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте ағымдағы есеп
айырысуларды жүзеге асыру үшін арналған. Шот иесі ... әр ...... қол ... ... аударымдармен жүргізе алады.
Осындай шот ашып клиент ... ... ... ... ... ... ... Банктерде күнделікті төлем операцияларының
жүргізу ... ... ... ... ... ... ... қолданумен ол біршама азайды, ... ол ... ... факторы болып табылады. Талап еткенге дейінгі шоттарда
иеленуші клиенттер өз шоттарындағы ақшалай ... ... ... үшін ... ... ал бұл банк шығындарын көп дәрежеде
немесе аз дәрежеде компенсациялайды.
Банктің коммерциялық мақсаттары үшін банкімен ... ... ... ... ақ ол ... табу мақсатымен қарызға берілуі мүмкін.
Ол банктің көптеген клиенттері ... ... ... ... алып және оны бірнеше күннен немесе аптадан кейін ... ... ... ... Бірақ көптеген клиенттер өз
міндеттемелерін төлеу үшін ... ... ... ... Осы ... ... ... дейінгі шоттар есебінен банктер ... ... ... ... ... бере алады.
Отандық банктік тәжірибеде депозиттерді, олардың сипатына қарай әр
түрге бөліп қарастырады.
Айталық, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ақша массасын құрылымын анықтауда екінші
деңгейдегі банктердегі депозиттерді былай жіктейді:
Аудармалы депозиттер – 1) ... ... және ... ... ... ... 2) чектің, траттаның немесе жиро-кепілдіктің
көмегімен еркін айналады; 3) төлемдер жүргізуде кеңінен ... ... ... ақша массасының бір бөлігін құрайды.
Басқа депозиттер – негізінен ол, белгілі уақыт ... ... ... ... әртүрлі шектеулері жай коммерциялық операцияларда біраз
қолайсыздық туғызатын және жинақ механизміне қойылатын талаптарға ... сай ... ... және мерзімді депозиттер. Басқа депозиттер,
сонымен қатар, шетел валютасында салынған басқа салымдар мен ... ... ... ... ... және ... ... шоттарының әр түрлері кездеседі. Бұл банктердің жоғарғы
бәсекелестік нарықта банк қызметтеріне деген клиенттер топтарының сұранысын
қанағаттандыруға және ... ... мен ... бос қаражаттарын
банктік шоттарға тартуға ұмтылуына жағдай жасайды.
Отандық банктер тәжірибесіндегі ... ... ... ... ... ... ... депозиттер;
- мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
Талап етуіне дейінгі депозиттер – бұл салым иелерінің ... ... ... әр ... ... ... ... қолма-қол ақшаларын
алатын әр түрлі шоттардағы қаражаттар.
Талап етуіне дейінгі депозиттерге мыналар жатады :
- мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, ... әр ... ... ... ... ... ... әр түрлі мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- басқа банктердің корреспонденттік шоттарындағы қаражат қалдықтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Талап етуге ... ... ... ... және ... да ... ... барысында түседі және пайдаланылады.
Ал, кемшілігі – бұл шот бойынша пайыз мүлде төленбейді немесе біршама
төменгі мөлшерде ... Міне ... ... ... ... дейінгі шоттардың
төмендегідей өзіндік ерекшеліктері қалыптасады:
- ақша салу және оны алу кез келген уақытта ешқандай да ... ... шот иесі ... осы ... ... үшін ... ... немесе
комиссиондық ақы алып отырады;
- банктер талап етуге дейінгі шоттарда ақшалай қаражаттарды сақтағаны
үшін өте төменгі деңгейде пайыз төлейді, ... ... де ... ... етуге дейінгі депозиттер бойынша, коммерциялық банк Орталық
банкте сақталатын ... ... ... ... ... ... – бұл ... белгілі бір мерзімге және пайыз төлеу
шартында орналастырылған клиенттердің уақытша бос ақша ... ... түрі ... ала хабарлаудан кейін немесе мерзім ... ... ... ... ... ... ... бірақ
қолма-қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ағымдағы ... ... ... ... бұл салымды алатын болса, онда шот иесі ... ... ... ... - ... ... дейінгі депозитке қарағанда,
оларға міндетті резервтердің төменгі мөлшері белгіленеді.
Депозиттің бұл түрін алдын ала хабарлау ... ... ... ... ... иесі ала ... Мерзімді депозиттерді чектер арқылы алуға
болмайды. Мерзімді депозиттерді басқа шоттарға аударуға ... ... ... ... бөлінеді:
- меншікті-мерзімді депозиттер;
- алдын ала алуы ескертілетін ... ... ... ... ... қарай жіктеледі:
- 30 күнге дейінгі;
- 30-90 күнге дейінгі;
- 90-180 күнге дейінгі;
- 180 күннен 360 ... ... 360 ... ... депозиттер бойынша, салым иесінен алдын ала хабарлау ... ... ... ... ... ... ... беру уақыты алдын ала
келісіледі және депозит бойынша, соған сәйкес пайыз ... ... ала ... ... мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің мынадай ерекшеліктері болады:
- есеп айырысу үшін ... әрі ... ... ... ... ... құжаттары толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу айналады;
- тұрақты пайыз төленеді;
- пайыз мөлшерінің ең жоғарғы ... ... ... ... ... ақшаны алуы туралы салым иесінің алдын ала хабардар етуі талап
етіледі;
- бұл ... ... ... ең ... ... ... бір кеңінен таралған депозиттердің түрі - жинақ салымдары. Олардың
белгіленген мерзімі жоқ, ... ... ... ... ... ... шегі шектелген, ақшаны салу және алу кезінде жинақ кітапшасын
көрсетуі ... үшін ... ... қосымша жұмыстарды талап етеді: операцияны
ресімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ұрлатып алу ... сай ... ... енгізу қажет және т.б. Компьютердің көмегімен жасалған жеке
бет шоты туралы көшірмесі ... ... ... ... ... ... ... депозиттер және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың
біршама ... ... ... ... тұрақты мерзімі болмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... пайыз төленеді.
Жинақ салымдары жинақ кітапшалары негізінде ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттар сақтауда тұрақты мерзімі болмайды;
- шоттағы қаражатты алдын ала алу барысында ешқандай да ескерту талап
етілмейді;
- ақшаны шотқа ... ... ... аларда міндетті түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кітапшасының болуы талап
етіледі.
Отандық банктік тәжірибеде ... ... тек жеке ... ... Ал, ... ... ... шоттар коммерциялық емес ұйымдарға
және іскер фирмаларға ашыла береді.
Отандық банктік тәжірибеде жеке ... ... ... ... ... ... және ... қарай төмендегідей түрлерге
бөлінеді:
- мерзімді жинақ салымдары;
- қосымша жарна қосатын мерзімді жинақ салымдары;
- ұтыс салымдары;
- ақшалай-заттай ұтыс салымдары
- ... және ... ... ... ала ... ... ... валюталық салымдар.
Мерзімді жинақ салымдарға тұрақты мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес салымдар жатады. Мерзімді жинақ салымдарына ... ... ... жоғарғы мөлшерде пайыз төленеді.
Қосымша жарна қосатын салымдар – бұл шоттағы ... ... ... уәде бойынша үздіксіз ақшалай соманы қосып ... ... ... Бұл ... ... ... ... бір күнде (жаңа
жылдық салым, бойжеткен кезде және т.с.с) толық төленеді.
Ағымдық жинақ салымдар, негізінен, ... ... ... ... үшін жинақталатын және пайдаланылатын қаражаттарды
білдіреді. Мұндай салымдар бойынша өте ... ... ... ... мен ... ... бір ... депозиттік және
жинақ сертификаттарын жатқызуға болады.
Депозиттік сертификат – заңды тұлғаның банкке салған қаражатын
куәландыратын және оған салым ... ... ... ... немесе оның
филиалдарынан салған салым сомасы мен сыйақы ... ... ... ... ... сертификаты - жеке тұлғаның банкке салған қаражатын куәландыратын
және оған салым мерзімінің өтуіне қарай банктен немесе оның филиалдарынан
салған ... ... мен ... ... алуға құқық беретін бағалы
қағаз.
Депозиттік және жинақ сертификаттары иемденуіне қарай екі түрлі болып
келеді:
- атаулы ... ... ... депозиттік және жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің атына
толтырылып беріледі. Ал, ... ... ... ... ... яғни оны кім ... сол қаражаттың иесі болып саналады.
Депозиттік және жинақ сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін ... ... ... ... немесе есеп айырысу қызметін
атқара алады. Депозиттік сертификаттар көбіне ірі сомада ... ... ... ... ... ... банктік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың мынадай екі түрі
бар:
- аударылатын;
- ... ... ... ... ... қолдарында
болып, уақыты жеткен соң банкке ұсынылады.
Аударылатын депозиттік сертификаттар ... бір ... ... сатып алу-сату арқылы өтеді.
Жинақ сертификаты жеке тұлғаларға ... ... ... мерзімі 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзім аралығын құрайды.
Жинақ сертификаты тек жеке тұлғаларға ғана беріледі.
Мерзімді депозиттік және ... ... ... ... ... ... ... жағдайда банк сертификатты сатып алады, бірақ
төменгі мөлшерде пайыз ... ... үшін бұл ... ресурсты жинақтау
тиімділігімен, яғни ірі соманың ... бір ... ... ... ... ... банктердің активтік операцияларын
қаржыландырудың басты көзі ретінде ... ... ... ... ... ... саясатты белсенді түрде
жүргізе отырып, депозиттік операцияларды ұлғайту талап ... ... ... ... ... ... өтімділігін сақтай отырып, мынадай талаптарды ескеруі тиіс:
- депозиттік ресурстардың қаржыландыратын ... ... мен ... ... ... депозиттік операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта
пайда алу үшін ... ... ... ... ... ұйымдастыру процесінде мерзімді депозиттер
мен мерзімді салымдардың көбірек тартылуына көңіл бөлу;
- салым ... ... ... ... депозиттік операциялар
түрлерін ұлғайтып, қосымша қызмет көрсетіп, жеңілдіктер жасауға
тиіс.
Депозиттік операцияларды жүзеге асыру ... ... ... қаражаттарын мерзімді депозиттерге тартуға, ... ... ... ... депозиторлар санын өсіру үшін ... ... ... ... ... тиіс.
Сонымен, депозиттік операциялар – бұл заңды және жеке ... ... ... немесе талап етуге дейінгі салымдарға
тартуға байланысты банктің ... ... ... операцияларды депозитердің түріне қарай активті және
пассивті операцияларға ... ... ... операциялар – банктің уақытша бос ақша қаражаттарын
басқа корреспондент-банктердегі шоттарда ... ... Олар ... өтімді активтері ретінде, яғни жалпы активтердің
өте аз ... ... ... ... - бұл клиенттердің уақытша бос ақша
қаражаттарын белгілі уақытқа және пайыз ... ... ... ... Бұл ... көмегімен тартылған депозиттер пассив жағының
көп бөлігін алады және банктік ... ... ... көзі.
Қорыта айтқанда, депозиттер, коммерциялық банктердің еркін ... ... ... ... ... делдалдық қызметінің мазмұнын
ашады. Депозиттер банктердің ресурстарының ... ... ... ... ... үшін ең арзан ресурс көзі болып табылады.
Депозитттер банктердің ішкі және сыртқы міндеттемелерін ... ... ... банк ... көп ... ... жасалған банктердің
саясатына тікелей байланысты. Депозиттік саясаттың дұрыс болмауы банктердің
ресурстарының қалыптасуына кері ықпал етеді.
1.2 Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының ... ... ... ... ... ... ... көздейді.
Коммерциялық банктің депозиттік саясаты салым ... ... ... ... және ... қаражаттарды тиімді басқарумен
байланысты банктік саясатты білдіреді.
Депозиттік саясат банктің қаражаттарды ... ... ... ... қамтиды.
Депозиттік саясаттың ұғымын екі тұрғыдан қарауға болады. Кең ... ... ... және өзге де ... ақшалай қаржаттарын
тартумен, сондай-ақ қаражат көздерін анықтаумен ... ... ... Ал, тар ... бұл ... ... қаражттарға деген қажетін
қанағаттандыру мақсатында тартылған қаражаттарды ... ... ... ... ... сәйкес жасалуы тиіс. Соныдықтан
банк өзінің депозиттік саясатын жасау барасында өзінің әлуетті клиенттерін,
яғни жеке салымшыларды ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Банктік ортадағы күшті бәсекелестік ... ... ... саясат жүргізуді таңдайды. Отандық депозиттік нарықта бүгінгі
күні үш жетекші банктердің ... өте ... ... ... ... АҚ және Халық жинақ банкі АҚ жатады.
Сонымен қатар, клиенттерді тартуда ... ... ... ... дұрыс. Ол үшін банк депозитік саясат шегінде ... ... ... ... ... ... ... принциптерді
басшылыққа алады:
- депозиттік базаны қалыптастуры барысында заңдық және ноормативтік
талаптардың орындалуын сақтау;
- ... ... ... пайда табуына ықпал етуге тиіс;
- тартылған депозитік ресурстар банктің өтіміділігін қамтамасыз етуге
тиіс;
- депозиттік ... ... ... және мерзімдері бойынша
дифференциалдануын қадағалауы қажет.
Банктің депозиттік саясаты ... ... ... ... ... аса мән ... ... міндеті: банк балансының өтімділігін сақтау; ең
төменгі ... ... ... ... ұзақ ... ... ... тартуды қамтамасыз ету; алдағы ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Депозитік саясат туралы ереженің құрылымы мынадай ... ... ... ... ... ... ... мен міндеттері;
- банктің құрылымдық бөлімшелерінің өзара әрекеті;
- банк ресурсының құрылымы;
- ақшалай қаражатты ... ... және ... келісім-шартты
бекіту тәртібі;
- депозиттік келісім-шартты жасауға және банкте шот ... ... ... ... және жинақ сертификаттарын сатумен байланысты
операцияларды ресімдеу тәртібі және оған қажетті ... ... және ... емес ... қаражаттарын тарту және
рәсімдеу тәртібі;
- Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің белгілеген міндетті резерв
нормалары негізінде ... ... ... ... ... ... сақтау тәртібі.
Клиенттердің құрамына және банкітің қызметінің бағытына байланысты
депозиттік саясатттың өзге де бөлімдері ... ... ... ... мен іске ... ... ... екі тұрғыдан бөліп ... ... ... ... ... ... байланысты анықталатын экономикалық қатынастар
субъектілерінің мүдделерінің әр ... ... ... ... әлеуметтік топтың ерекшеліктері, соның ішінде жасы, олардың
рухани, ... ... ... ... жағдайы, білім деңгейі,
мамандығы, табысының деңгейі, ... ... ... ... ... және т.б. ... Ал, ... тұрғысынан алсақ,
ондай факторларға мыналар жатады: бесекелестік ... ... ... даму ... ... клиенттер үшін” деген саясат, банктік
қызметтердің сапасы, тәуекелдің диверсификациялануы, банк қызметкерлерінің
біліктілік деңгейі, ... ... ... ... ... ... техникалармен қамтамасыз етілуі және т.б.
Депозиттік нарықтың қазіргі жағдайына жасалған талдаудан салым ... ... ... айта кету қажет:
Біріншісі – бұл банктің сенімділігі. Көптеген салымшылардың пікіріне
сүйенсек, ... ең ... ... ... ... банкі АҚ, ТұранӘлем
банкі АҚ, Қазкоммерцбанк АҚ ... ... ... ... банктік
қызмет көрсету тәжірибесі жеткілікті немесе сапасы ... ... – бұл ... ... ... ... мөлшерлемелерінің
деңгейі. Бұл жерде қаншалықты банк тұрақты болса, соғұрлым ... ... ... ... Ал ... танымал емес банктеріміз
керісінше барынша жоғары пайыз мөлшерлемесін белгілеп, депозиттік нарықтан
клиенттерді ... ... ... ... ... көп ... және қызмет көрсету
сапасы. Әрине неғұрлым филиалы көп болса соғұрлым депозиттік нарықтағы
клиенттерді көбірек ... ... ... Ол үшін ... көрсету сапасы
жоғары болуы тиіс.
Депозиттік нарыққа жасалған талдау депозиттік саясаттың ... ... ... талап етеді. Қазақстандық банктердің
депозиттік саясатының ортақ ... ... ... жатқызуға
болады:
- банктің тұрақтылығын, сенімділігін және қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз ету мақсатында ... ... және өзге ... ... ... ... Атап айтсақ, активтер мен
пассивтерді ... ... ... ... және ... ... ... қажеттігі, яғни
депозиттік саясатты жүргізу барысында ... ... ... мән беру;
- тәуекелді төмендету мақсатында банктің ... ... ... ... қарай депозиттік қызмет көрсету (байларға,
кедейлерге, халықтың жалпы бөлігіне арналған банк өнімдерін ... ... ... мен ... ... ... ... тұруға тиіс (сапасына, бағасына және т.б.
қарай).
Міне осындай талаптар ... ... ... ... ... іске асыру тиімділігі артады және ықшамды депозиттік
портфелді басқаруға қол жеткізе алады.
Депозиттік операцияларды жүзеге асыруда, ... ... ... ... ... ... ... пайда алуына қарай ұйымдастырылуы
тиіс;
... ... ... ... депозиттік
операциялардың әртүрлі субъектілері және депозиттедің ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыру барысында олардың несиелік
жұмсалымдардың мерзімі мен ... ... ... ... ... ... байланыс қамтамасыз етілуі;
– депозиттік операцияларды ... ... ... ... ... ... олар ... бір дәрежеде банк
айналысының өтімділігін қолдауды қамтамасыз етеді.
Қазақстандық ... ... ... ... ... үлесі тартылған қаражаттар құрылымында өте жоғары болып
келеді. Бұл өте арзан ресурс болғанымен ... ... ұзақ ... ... ... ... ... банктік
тәжірибеде оларды ұзақ мерзімді активтерге айналдыруда депозиттік базаны
сандық талдау әдісі қолданылады. ... ... ... ... ... Талданатын мерзім ішінде ... ... ... ... (талап етілетін депозиттердің) шоғырлану деңгейі. ... ... ... формуламен есептейді:
Шд ( (Қс – Қб) / ... Шд - ... ... ... - ... ... ... қалдығы;
Қб - мерзімнің басындағы қаражат қалдығы;
Т - ... ... ... ... Орташа сақталу мерзімі. Талап етілетін депозиттерде сақталатын
қаражаттардың орта күнінің санын ... ... сол ... ... ... ... ... мерзімін мынадай формуламен
анықтауға болады:
М ( Қо ( К / ... М – ... ... ... - ... ... ... қаражат қалдығы;
К - қарастырылатын мерзім ішіндегі күндер саны.
А - мерзім ішіндегі ... ... ... ... ... ... депозиттердің азаймайтын (тұрақты) қалдығы немесе олардың
табысты активтерге оналастыруға болатын қаражаттарының бір бөлігі:
Ақ ( Қо / ... Ақ – ... ... ... - ... ... орташа қаражат қалдығы;
Т - мерзім ішіндегі ... ... ... депозиттік қоржынның сапасын бағалауда депозиттердің
орташа мөлшері көрсеткішін пайдалану қажет. Оның формуласы мынадай:
О ( Жд / ... О - ... ... ... - ... ... ... - жасалған депозиттік келісім-шарттардың саны.
Қорыта атқанда, бүгінгі күнгі Қазақстандағы екінші ... ... ... ... асыру мынадай принцпиптерге негізделеді:
1) Салымдарды кепілдендіру.
Қазақстандық жеке тұлғалардың салымдарды сақтандыру қорына мүше болу
арқылы ... ... ... мен ... ... беруге тиіс.
2) Міндеттемені орындау.
Банктік салым туралы келісімшартқа сай және ... ... ... ... алдындағы міндеттемелерді толық және уақытыл
орындау.
3) Ашықтылық.
Банктің қаржылық жағдайы туралы клиенттердің барлығына ақпараттың ... қол ... ... ... тиым ... ... ... өзінің депозиттік өнімдерінің депозиттік нарықтағы бәсекелестік
қабілетін арттыру үшін мынадай шешімдер ... ... ... ... және жаңадан шығаратын депозиттік өнімдерінің сапасын
арттыру мақсатында банк үнемі ішкі және ... ... ... ... ... ... және ... бойынша жәй,
күрделі және прогрессивтік сыйақы есептеу әдістерін пайдалану;
- депозиттер бойынша ұтыс ... ... ... ... беру, бонус
жүйесі сияқты маркетингтік ынталандыру әдістерін қолдану қажет;
- клиентерге өте ... ... және ... ... ... ... ... орнату барысында алынған кез келген
ақпаратты, соның ... ... ... олардың қызметі,
қаржылық мүдделері қатаң құпия болуға тиіс.
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... болуға тиіс.
Жеке тұлғалар салымдары бойынша:
Банктердің тұрақты ресурсын құрайтын жеке тұлғалардың, ... ... ... ... ... ... ... базаны нығайту.
Табысы жоғары клиенттер сегментіне байланысты ... ... VІP ... ірі ... ... ... ... клиенттерді тарту.
Заңды тұлғалар депозиттері бойынша:
Корпорация мен ұйымдардың ұзақмерзімді салымдарын банкке тарту арқылы
банктегі олардың ... ... ... және банктің ол депозиттік
нарықтағы ұстанымын одан ары ... ... ... ... ... депозиттер нарығын өздерінің қысқа ... ... ... ... тиімді пайдалануы қажет.
1.3. Шетелдік банк тәжірибесіндегі депозиттік операцияларының түрлері
Бұрынғы Кеңес экономистері депозиттерге ... ... ... ... Бұл ... ... тәжірибеге
сәйкес келмейді.
Шетел банктерінің тәжірибесінде депозиттер екі ... ... ... ... банк ... және жеке тұлғалардан ақшалай қаражаттар
қабылдай отырып, оны олардың депозиттік шотына ... ... ... ... яғни банк клиентке чек арқылы есеп-айырысуы
мүмкіндігін беру барысында.
Банк қызметтеріне депозиттік ... ... ... ... ... байланысты жіктеуі қажет етіледі. Шетелдік банктік
тәжірибеде депозиттер төрт ... ... ... ... ... ... да ... - депозиттік
сертификаттар(
ІІ-топ, мерзімсіз депозиттер(
ІІІ-топ, халықтың жинақ салымдары(
ІV-топ, бағалы қағаздар түріндегі депозиттер.
Мерзімдік депозиттер тобы, әдетте мерзімдеріне қарай жіктеледі:
- 3 ай ... ... ... 3 ... 6 айға ... мерзімдегі депозиттер;
- 9 айдан бір жылға дейінгі депозиттер;
- бір жылдан ... ... ... депозиттік сертификаттар.
Көптеген елдерде депозиттік шоттардың жіктелуі келесідей екі ... ... ... ... депозиттік мерзім;
2. салым иелерінің категориялары.
Қаражаттарды депозиттерге орналастыруды бірнеше себептермен түсіндіруге
болады. Банктер үлкен қаражат сомасының ... ... ... ... ... мерзімді салымдар банктен төленетін пайыз түрінде табыс әкеледі,
ал сұранымды салымдар төлем құралы қызметін атқарады.
Мерзімсіз ...... ... ... ... ... кез келген уақытта талап етуіне жататын қаражаттарды
білдіреді.
Мерзімсіз депозиттер ... ... ... Мұндай шоттарды
ашу инициативасы клиенттің ақшалай қаражаттарымен есеп-айырысу, төлемдерді
төлеу сұранысына байланысты туындайды. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... қоймайды, сол себепті бұл ... ... үшін ... ... пайдалануға болады.
Мерзімсіз депозиттерге сонымен бірге контокорренттік шотты жатқызуға
болады. ... шот – бұл ... ... ... бәрін есепке алатын бір ... шот ... ... ... бір ... ... ... және клиенттің тапсырмасы
бойынша шотынан ... ... ... ... жағынан шоттар
аударымдар түрінде, салымдар түрінде, ссудалардың қайтарылуы және ... ... ... ... көрсетіледі. Демек, контокорент шоты
есеп-айырысу және ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Бұл шот бойынша кредиттік қалдық – бұл клиенттің
меншікті қаражатының барлығын, дебеттік қалдық – бұл ... ... ... ... ... шот ... бірінші классты қарыз алушыларға ашылады.
Контокоррентік шотың иесі шотқа қаражат артық түскен жағдайда, ... ... сома ... банктен ешқандай құжат толтырмай-ақ несие ала
алады.
Контокорренттік ... ... ... ... ... Бұл ... қарызға алуды білдіреді.
Бірақта осы шоттар ... ... көре білу ... ... ... қарағанда қарызға алу үздіксіз ... ... бұл шот үшін ... ... тән. ... ... овердрафтпен
болуы клиентке қосымша депозиттік немесе ссудалық шоттар ... ... ... кедергісі болмайды. Ал контокорренттік шот
бойынша барлық операциялар бір жерде болады.
Мерзімсіз ... ... ... ... да жатады.
Банктің басқа банк-корреспонденттерінде ... ... ... деп, ал сол ... ашылған басқа банктердің корреспонденттік шоттары
лоро деп аталады.
Коммерциялық банктердің көбінде тартылған қаражаттар құралымында талап
етуге дейінгі депозиттердің үлесі өте ... Бұл банк ... ... арзан көзі болып табылады. Бұл шоттар ... ... ... ... ... иесі ... уақытта банктен нақты ақша талап ете
алады. Бұл шот бойынша ... ... ... өте ... ... төлейді, кей жағдайларда мүлдем төлемейді.
Бірақ та тұрақты несиелік ресурс ретінде оны пайдалануға және оның ... ... ... ... ... Талап етуге ... ... ... ... ... ... оны ... ресурсын құру үшін мерзімді депозитке аударуға мүмкіндік береді.
Мерзімсіз депозиттерден басқа банктерде, сол сияқты мерзімді ... ... мен ... ... ... ... жинақ
салымдары алады. Жинақ салымдары бойынша жинақ кітапшасы беріледі және ол
арқылы ондағы қаражатты пайдалануға ... ... ... ... түрінде келесідей болып бөлінеді:
- кәсіпорындар, ұйымдар және акционерлік қоғамдар мен компаниялардағы
банктің ... мен ... ... ... берген ссуданы алғашқы қамтамасыз етуге берген
акциялары мен облигациялары;
- шетелдік валюталармен операциялар бойынша ... мен ... ... ... ... ... есеп ... шотын ашу барысында
туындайтын белгілі бір ... ... ету ... де кеңінен қолданылады.
Бұл депозит міндетті сипатқа ие, себебі, депозит ... есеп ... ... ... ... тиісті. Бұл депозитті шартты депозитке де жатқызуға
болады. Өйткені, ондағы қаражат клиентің ... ... ... ... Бұл ... ... мерзімсіз депозитті құрайды.
Сондықтан да бұл шоттағы қаражатты банктер ұзақ ... ... ... де ... Бұл ... ... табыс және пайыз өте төмен
болмауы ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ чектік
депозит деп аталады, ол салушының бірінші талабы бойынша ақша ... ... ... ... чекті көшірме көмегінде жүзеге асыратын құрал болып
табылады. Чектік депозиттер тиімді, қауіпсіздігімен ... ... ... ... жасау қарапайымдылығы және қауіпсіздігі, сондай-ақ, олар
бірінші ... ... ақша ... алып ... ... ... ... олар иемделушіге жоғары өтімділікті қамтамасыздандырады.
Дегенмен, бұл шот ... ... бір ... бар. Олар қымбат
тұратын ... ... ... ... етеді және банкінің көбісі
белгілі бір төлемге бейімделеді бірақ та егер салымшы өзінің қарасымен ... ... ... ... ... ... төлемді өндіртіп алуға бас
тартуға басым көпшілігі бармайды.
Тағы бір ... – шот ... ... ... ... өте ... ... шоттардың ерекшелігі, тез салымға ... ... ... ең аз ... ... ... ... еткенге дейінгі шоттарға пайыздарды коммерциялық
банктерге төлеуге заң ... ... ... ... ... өз
салымшыларын сақтап қалу ... ... ... жаңа ... ... ол бір ... ... өтімділік денгейін, шоттарды
есеп айырысу үшін пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз етсе, ал ... ... ... бір ... ... ... етеді.
Бұл шот – нау шот деп аталады. Ол тек жеке тұлғаларға ғана ... ... ... ... үшін пайдалануы мүмкін есеп ... ... ... алу туралы бұйрығы, сондай- ақ ол чектер сияқты есеп
айырусу тратталарын беруге ... ... шот, ол ... нарықтық
мөлшерлеме пайыздық төлемдер түрінде табыс алуға болады. 1981жылдан бастап
заң ... АҚШ – тың ... ... ... бұл ... рұқсат етілді.
Банктер кәсіпорындарға келісілген лимит сақтауды беріп отыр, ол ... ... ... ... ... ... ... активтерге
салынады.
Егер қаражаттың жетіспеушілігі пайда болса, банк ақшаны шотқа аудару
міндетіне айналдырады.
Кәзіргі уақытта, ... ... ... ... ... ... салымдарды қаражатқа тартудың әр түрлі ... бар. ... ... несиені алудың мүмкіншілігі немесе егде және азиеліктегі
салымдардың чектік кітапшаларының тегін көшірмесі ескеріледі:
• шот бойынша ... ... тек қана жеке ... ... ... ұйымдарға ашылатын шот.
• иемденушінің ең аз ... ... ... ... ... ... тәжірибеде, қарапайым мерзімсіз депозиттік шоттармен
қатар, сондай шоттар ... ... және ... ... ... АҚШ ... ... қолданылады (2-сурет).
2-сурет. АҚШ комерциялық банкілеріндегі депозиттік шоттар.
Осы тексерулермен қатар коммерциялық ... бір ... ... ... ал ... ... ... қаражатты түсіру
мүмкіндігін беруде жаңа депозиттік шотты ұсынады. Сонымен бұл шотта жедел
шоттардың негізгі артықшылығы мен талап ... ... ... ... жаңа ... бірі ... Бірақ, бұл жеке тұлғалар
үшін ашылған. Банк кәсіпорындары үшін кассалықты қолма-қолдықты басқару
әдісі ... – бұл ... ... ... ... ... ... келесідей өзіне тән ерекшеліктері болады:
- бұл шот түрі бойынша процент төленеді;
- бұл шот жеке тұлғаларғы немесе пайда таппайтын ұйымдарға ... ... ... бұл ... ең ... қаражат болуын талап
етілемейді.
Куәландырылған чектер шоттары – бұл куәландырылған чектерді төлеу үшін,
сақталатын банктердегі талап етуіне ... ... ... қаражаттарды
білдіреді.
Куәландырылған чектер – бұл банктің, шотта қаражаттың барлығын ... ... ... екі ... - ... ... чек ... құрайды, сондай-ақ чекті қолданудағы шоттан немесе үшінші жақпен есеп
айырысу кезінде қолданылатын басқа да есеп ... ... ... ... – бұл ... ... чектер бойнша
төлем жүргізу үшін қажетті ақша ... ... Яғни бұл ... ... ... қажетті қаражат бар екендігі жаыйнда ерекше белгі
жасайды. Бұл шоттар АҚШ-та ... ... ... ... деп аталады.
Бұл шоттардың жоғары өтімділігі, төлем құралы ретінде оларды үздіксіз
пайдалну мүмкіндіктері олардың басты артықшылығы болып ... ... ... ... – шот ... пайыз төмен немесе пайыздардың
болмауы. Қажет уақытында талап ... ... ... ... кез ... уақытта және кез кеген мөлшерде ағымдағы
мақсаттарға пайдалану мүмкіншілігінің ... ... ... – қол ... ... чекпен жүргізілуі
(сол себептен мұндай депозит түрімен жұмыс жүргізу
банктердің ... ... ... қояды);
- осындай депозиттердің шотымен операцияны немесе қызметтерді
ұыймдастырғаны үшін банк клиенттерден комиссиялық ... ... ... уақытында талап етілетін клиенттер үшін
ағымдағы кәсіпкерлік қызметті ұыймдастырудың материялдық
негізі болып келеді;
- сонымен қатар мұндай салымдар боыйнша коммерциялық ... ... ... тиіс «8%»;
- қажет үақытында талап ... ... ... үшін ... және ... депозиттер, ал банктер
үшін мұндай ... үлес ... ...
банктердің өтімділігіне деген талапты күшейте түседі ... ... ... ... ... ... ... депозиттер бойынша ақша айналымының жылдамдығы
жоғара болып келеді;
- тарту шығындары салыстырмалы түрде өте аз ... ... ... кеткендей, пайыздардың мүлдем болмауы
немесе төмен болуы);
- мұндай ... үлес ... ... ... ... ... ... нарықтағы
репутациясын көрсетеді.
Чектiк шоттар ашу үшiн банк таңдауда үй ... ... ... ... қолайлылығы
2. Көптеген қызмет түрлерiн пайдалануға болатындығы
3. Сенiмдiлiгi
4. Қызметтер үшiн ақы ... және ... ең ... ... ... Пайыздық ставкалар
Чектiк шоттар ашуға қарағанда жинақ шоттарын ашу үшiн банк ... ... үй ... ... ... ... маңызды фактор
деп есептемейдi. Коммерциялық фирмалар қаржылық ... ... ... ... жөн көредi, демек, ол сенiмдi несие көзi болады. Сондай-ақ олар
үшiн банк қызметкерлерiнiң кәсiби ... мен ... ... ... ... ... Соңғы зерттеулер ... ... тек ... күннiң шығыстар деңгейi туралы ғана емес, сондай-ақ
клиенттердiң өздерi пайдаланатын депозитер бойынша кез келген қызметтерге
нелiктен төлем ... ... ... ету ... ... ... қажет екендiгiн көрсеттi.
Талап еткенге дейінгі салымдар депозиттік немесе контокоренттік
шоттарды орналастыруы мүмкін. Олардың ... бар. ... ... ... ... ... ... ғана алуы немесе оң қалдықтар алуы
мүмкін. Клиент кез келген уақытта шоттан өз ... алып ғана ... ... бір ... ... бойынша депозиттік шоттардан несие алуы мүмкін.
Контокоррент (италиян сөзі conto cоrrente – ... шот) – ... ... шот. Бұл шот ... ... ... жүзеге
асырылады,яғни әртүрлі тауарлы-материалды құндылықтарға және көрсетілген
қызметтер үшін есеп айырысу құжаттарын ... ... ... ... төлемдер бойынша төлем тапсырмасын төлеу және т.б. ... өнім және ... ... үшін ... ... ... есепке алынады. Барлық төлем айналымы контокорентік шоғырланғандықтан
қарыз алушының есеп айырысу жабылады.
Контокорренттегі сальдо дебеттік немесе ... ... ... ... ... ... ... төлемдерді жүргізу үшін ақша
қаражаттары жетіспей, оған қарыз берілген кезде орын ... ... ... ақша ... ... ... оның ... төлемдерінен
асып, ол банкке несие беріп отырғанын көрсетеді.
Контокорренттік ... ... ... ... ағымдағы шотты
(overdraft- несиенің асып кетуін) қарастырайық. Осы шот ... ... ... ... негізінде қалдықтан асып кететін соманы аударуға,
яғни несие алуға мүмкін. ... ... ... алуы кей жағдайларда ғана
жүзеге асады. Бұның алдындағы шоттан тағы бір ... шот тек ... ... ғана ... ... ақ ... ... және оның келіп
түсуінде уақытша келіспеушіліктің орнын толтыру үшін жеке ... ... ... ... ... ... пайыздарды коммерциялық
банктерге төлеуге заң бойынша тыйым салынады. Коммерциялық ... ... ... қалу мақсатымен депозиттік ... жаңа ... ... ол бір ... ... өтімділік денгейін, шоттарды
есеп айырысу үшін ... ... ... ... ал ... ... белгілі бір табыс алуды қамтамасыз етеді.
Американдық банктік тәжірибелерде жаңа депозит түріне ақша ... шоты ... ... ... ... ақша ... ... құралдары бойынша мөлшерлемелерінің өзгеруіне
байланысты, әр ... шот ... ... ... ... ... шот ... ең төменгі қалдықтың болуының талап етілуі;
• салымдардың сақтандырылуы;
• иемденуші, үшінші ... ... үшін ... ... алты ... ... ... мұның ішінде үшеуі чекті көшіріп жазу
жолымен, үшеуі телефон арқылы жүзеге асады.
Мерімді салымдар – белгілі бір ... ... бір ... берілген
ақша қаражаты. Бұл депозит түрі алдын-ала білдіруден кейін алынбауы мүмкін
немесе мерзім бойынша.
Мерзімді салымдар чектің көмегімен ... ... ... ... және ағымдағы шотқа аударылады. Мерзімге дейінгі салымды алып
тастау кезінде қожайын айып пұл төлеуге міндетті.
Бұл салымның ерекшелігі, ... үшін ... ... талап еткенге
дейінгі депозиттан басқа, міндетті ... ... ... бір ... таралған салымның түрі жинақ кітапша салымдары. Оның
белгіленген мерзімі жоқ, алып ... ... ... ... жоғары шегі шектелген, ақшаны түсіру кезінде немесе енгізгенде
жинақ ... ... ... үшін ... ... ... қолдауларды талап етеді:
операцияны рәсімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ұрлатып алу ... екі ... ... ... талап етеді. Компьютердің көмегімен жасалған
жеке шот туралы көшірмесімен жинақ салымдарымен салымдарды ... бар. Осы ... банк ... ... ... кітапшадан
жинақ шотын пайдалану жалғасуда. Шоттың жаңа ... ... ... шоты қатысады, банк клиенттің келісімімен қажетті уақытты ... ... ... ... ... қандай болмасын артық қаражатты аударады.
Американдық банктік тәжірибелерде маңызды жаңа ... ақша ... ... ... Ақша ... басқа құралдар қойылымының өзгеруіне байланысты әр аптада
өзгерген шот бойынша проценттік қойылым.
• Шот ... ... ... ... ... Салымдар сақтандырылады.
• Иемденуші үшінші жақтан ... үшін ... ... алты ... ... ... ... ішінде үшеуі чекті көшіріп жазу
жолымен, үшеуі телефон арқылы жүзеге асады.
Мерзімді салымдарды ... ... ... формалары
жинақ және депозиттік сертификаттар болып табылады.
Жинақ сертификаттарының айналыстан шығудың белгіленген мерзімі және
тұрақты проценті болады.
Депозиттік сертификат – белгіленген ... және ... ... ... салымды банкке енгізуді куәландыратын құжат. Әйгілі ерекшелігі
ұсынушыға жіберілетін депозиттік сертификаттың пайдаланылуы.
Қорыта айтқанда, депозиттiк шоттар клиент пен банк ... ... ... олар ... несиелер туралы келiсiмдер жасасу,
сенiм қызметтерiн ... және т.б. ... ... түседi. Бұл
байланыстардың үзiлуi банк ... ... ... сондықтан олар,
әдетте, өздерi таңдап алған банкке аса жоғары тұрақты ... ... ... олар басқа қаржы көздерiне қарағанда банк ... ... ... ... оның ... ... өзгеруiне, сондай-ақ
бәсекелес банктер ұсынатын қызмет түрлерiнiң кеңеюiн онша сезiне қоймайды.
Егер банктiң салымшыға ... ... ... ұзақ ... ... ... мүмкiндiгi болса, депозиттер бойынша пайыздық төлемнiң төмендiгiне
қарамастан, салымшы бұл қаражатты басқа банкке ауыстыруға жұмсалатын үлкен
шығындардан ... сол ... ... ... ... Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктердің
депозиттік саясатын талдау
2.1 ҚР ... ... ... мен ... ... - ақша ... бір бөлігі ретінде банктің депозттік
қызметін ұсынушылар мен тұтынушылардың жиынтығын білдіреді.
Кез келген мемлекеттің ... ... ... тән. ... нарығының құрылымына институттар мен нарықтың қаржылық құралдары
тұрғысынан қарауға болады. Институционалды құрылым қадағалау органдары мен
тікелей ...... ... жүйесінен тұрады.
Депозиттік нарықтағы қаржылық институттар өз ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасы қаржылық жүйесінің жоғарғы буыны бола ... ... мен ... ... ... мен қадағалау жөніндегі ҚР
Агенттігі коммерциялық банктер мен ... ... ... ... қатар, барлық қаржы нарығын, соның ішінде депозиттік нарықты да
реттейтін – ... ... мен ... ... ... мен қадағалау
жөніндегі ҚР Агенттігі болып табылады. Негізінен, бұл агенттік 2004-жылы
құрылған болатын. Ал, одан ... ... ... мен ... ... ҚР ... ... қадағалап отырған.
Қазақстан Республикасының депозит ... ... ... ... поштаны, жинақтаушы зейнетақы қорларын, жеке
тұлғалардың депозиттерін кепілдендіру ... ... ... ... ... ... ... қабылдап, олар бойынша заң жүзінде
операциялар жүргізеді.
Әрине, бұл ... ... ... ең көп ... бар ... банктер болып табылады. Өз кезегінді, депозиттер коммерциялық
банктердің пассивінде ең көп ... ... ... ... нарықтың қалыптасу кезеңдерін
екі кезеңге бөліп қарауға болады:
1-кезең - 1995 -1999 ... ... - 2000 ... осы күнге дейін.
Қазақстан Республикасындағы депозиттік нарықтық қалыптасуы 1995 жылдан
басталады. ... оған ... ... ... ... ... Оған кейбір
елдегі экономикалық тұрақсыздық, құқықтық жағынан жіберілген ... ... ... ... ... жоғары инфляция жағдайында
құнсыздануы, жұмыссыздықтың орын алуы, ... ... ... ... ... қайтармай кетуі, кейбір банктердің аяқ асты жабылуы
және т.б. факторлар әсер етті. Бұл ... ... ... ... жүйесіне деген сенімсіздік көзқарасының туындауына ықпал етті.
Сонымен ... ... ... барысында Қазақстан
Республикасының Ұлттық банк және отандық екінші деңгейдегі ... ... ... ... депозиттік нарықтың қалыптасуына себеп ... бұл ... ... ... ішінде: Қазақстан Республикасының банктер
және банк қызметі туралы заңының қабылдануын жатқызамыз. Бұл заң ... ... ... мен ... ... ... болды.
Сонымен қатар, бұл кезеңде Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ең
басты шараларының біріне елде қатаң ақша-несие саясатын ... ... ... ... - ... ... ауыздықтау, сол арқылы халықтың
банк жүйесіне деген сенімін қайтару еді.
Бұл мақсатқа жетуге ... ... ... 1999 жылы 5 ... ... Республикасындағы екінші деңгейдегі банктерегі жеке
тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) ... ... ... ... ... ... себеп болды.
Осы ереженің негізінде құрылған “Жеке тұлғалардың салымдарын
кепілдендіру (сақтандыру) Қазақстан қоры” АҚ құрылды. Ендеше осы қорға
қысқаша тоқталайық.
Қордың жарғылық капиталы 1 млрд ... ... ... ... ... табылады. Қордың банктік шоты Ұлттық банкте ашылған. ... ... ... ... бағытта орналастырылады:
- Қор активінің 80(-ын кем емес қаражатын мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... - “ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктерегі жеке
тұлғалардың салымдарын қайтаруды қамтамасыз ... ... ... ... мен ... ... ... банктердегі жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) міндетті
түрде ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) объектісіне мыналар жатады:
- жеке ... ... ... салымдары сыйақыларымен;
- жеке тұлғалардың шетел валютасындағы (доллар мен еуродағы) мерзімді
салымдары сыйақсыз;
- жеке тұлғалардың талап етілетін салымдары ... ... ... банктерегі жеке тұлғалардың салымдарына кепіл
беру Қорға қатысушы банктерге берген куәлік негізінде жүзеге асады.
Қорға ... ... үшін ... ... ... ... ... міндетті күнтізбелік жарна ... ... ... сомасы мен оған есептелетін сыйақы көлемінен 0,125 (-дан
0,375 (-ға ... ... ... күнтізбелік жарна мөлшерлемесін
есептеу үшін кепілдендірілетін салым (депозит) сомасына көбейту қажет.
Жеке ... ... ... және оның ... қандай
валютада салымға салынса сол валютамен қайтарылады.
Қор ... ... ... ... мөлшерде кепілдік береді:
- теңгедегі мерзімді салымды - 700 мың теңгеден аспайтын ... ... ... ... арналған лицензиясын қайтарып
алғанға дейінгі уақытқа есептелген сыйақы сомасын, ... ... ... ... мөлшерлемесінің елу пайызы мөлшерінде;
- АҚШ доллары және еуродағы салымды - салынған салымның (депозиттің)
90( теңгеге балама ... ... ... сыйақысыз шетел
валютасында, яғни Ұлттық банктің салық және кеден төлемдерін есептеу
мақсатында белгілеген шетел валютасының ... ... ... ... салынған валютада;
- Теңгедегі талап ету салымын - 50 мың теңгеден аспайтын ... ... ... халық салымдарын сақтандыру қорының құрылуы және жалпы
алғандағы ... ... ... нарықтың тұрақты дамуының
кепілі болып табылды.
1 кезеңдегі депозиттік нарықтың қалыптасуы мен даму ... ... мән ... ... ... жж. ... ... екінші деңгейлі
банктердегі халық салымдарының даму жағдайына арналған.
1 кесте- Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердегі
Халық салымдары
| ... |01.01. |(- |01.01. ... |01.01. ... ... |1996 |тік |1997 ... |1998 ... |
| ... ... ... | ... | |
| ... | ... | ... | ... ... |28,8 |100,0 |32,1 |100,0 |43,2 |100,0 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |19,3 |67,0 |20,7 |64,5 |21,7 |50,2 ... 10 ірі |6,7 |23,3 |7,6 |23,7 |15,7 |36,4 ... | | | | | | ... Өзге ... |2,7 |9,7 |2,8 |11,8 |5,7 |13,2 ... ... ... ... банктердегі халық
салымдарының шоғырлану дәрежесінің арта түскендігіне куә болуға ... ... жылы ... ... 28,8 ... ... жылы – ... ал 01.01.1999 жылы 43,2 млрд. теңгеге дейін өсті.
Депозиттер құрылымының бұдан ары қарай талдауынан ... ... ... ... ... валютадағы сомасы 01.01.2000 жылы 13,9
млрд. теңгені ... ... бұл ... ... 16,2 ... ... 2,3 млрд ... төмендеген. Сондай-ақ тұрақты шетел
валютадағы халық ... ... ... жылы 7,7 млрд ... ... ... 4,5 млрд ... салыстырғанда 3,2 млрд теңгеге
артқандығын байқаймыз.
2000 жылдың желтоқсан айының соңындағы ... ... алып ... ... ).
2 ... - Банк ... депозиттер құрылымы
|Депозиттер |01.01. |(- |01.01. |(-тік |01.01.2|(-тік |Өсуі ... |1998 |тік ... ... |000 ... |(((() |
| ... | ... | ... | ... ... | ... | ... | |9 ... |80,2 |100,0 |79,8 |100,0 |126,4 |100,0 |1,6 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... Банктік емес|52,5 |65,5 |49,4 |62,6 |85,2 |67,4 |1,7 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... Жеке |27,6 |34,5 |30,4 |37,4 |41,2 |32,6 |1,3 ... | | | | | | | ... ... ... ... ... банктеге
депозиттер дегі депозиттер сомасы: 01.01.1998ж. – 80,2 ... ... – 79,8 млрд ... ал ... ж. - 126,4 ... ... Бұл жерде 1998 жылғы 1 қаңтардағы көрсеткішпен салыстырғанда 1999
жылғы 1 қаңтардағы көрсеткіштің ... бір ғана ... ... ... ... дағдарыстың Қазақстан экономикасын айналып
өтпегендігімен түсіндіруге болады. Бірақ та, Ұлттық банк ... ... ... ... ... банк жүйесіндегі депозиттердің
қайтадан өсу динамикасы байқалады. Соңғы екі ... ... ... 2000 жылы ... ... ... 1999 жылмен салыстырғанда 1,6
есеге ... ... ... ... емес ... ... ... бойынша – 1,7 есе, ал жеке тұлғалар депозиттер сомасы бойынша – ... ... ... бұл кезеңде жалпы депозиттердің құрамындағы шетел
валютасындағы депозиттердің үлесінің жоғарғы болуын айта кету ... ... ... ... ... 01.04.99 жылы үкіменттің
қаулысымен Ұлттық банк тарпынан енгізілген ... ... ... ... деп ... ... ... Соған қарамастан, соңғы жылыдары
банктердің депозиттердің ... ... ... да, ... валюталық
салымдар бойынша тұрақты өсуі бақыланады.
Екінші кезең 2000 жылдан ... ... ... ... ... мүше ... соның нәтижесінде банктерге деген халықтың
тұрақты сенімдерінің артуымен жалғасады. ... ... ... салымдарын
тартуда екінші деңгейдегі банктер арасында бәсекелестік дамыды. ... ... ... ... халықтың жұмыспен қамтылу жағадайы
жақсарды, орташа айлық табысы өсті, сондай-ақ ... ... ... және ... ... ... өзгерді.
Депозиттік нарықтың тұрақты дамуына әр түрлі факторлар, ... ... ... ... ... АҚШ ... ... нығаюы, халықтың
салымдарынын ұжымдық кепілдендіру жүйесінің қызмет етуі және жалпы ... ... өсу ... етуде.
Мұндай өзгеріс негізінен екі жылдағы ұлттық валюта бағамының шетел
валютасы, соның ішінде АҚШ долларына қатысты ... ... ... ... ... депозиттерді ұлттық валютада сақтауға ... ... ... жылы ... ... ... бойынша депозиттік
нарықтағы өзгерістерді 3-кестеден байқауға болады. Соңғы екі ... ... 3,5 есе, ... ... ... және жеке ... ... салымдары мен мерзімді депозиттерінің 4,6 есе ... ... ... ... ... Депозиттік нарықтағы өзгерістер
| ... ... (-бен |
| |2006ж |2007ж ... барлығы, |100,0 |100,0 ... ... | | ... валютада |40,0 |54,0 ... ... |60,0 |46,0 ... ... |57,8 |54,7 ... тұлғалардың |42,2 |45,3 ... ... |36,5 |43,0 ... ... |63,5 |57,0 ... ... ... |100,0 |100,0 ... | | ... ... |36,6 |56,0 ... ... |63,4 |44,0 ... ету ... |30,8 |7,0 ... ... |69,2 |93,0 ... ... 2006 ... ... ... бойынша
банктің депозиттерінің құрылымындағы теңгедегі депозиттерді үлесі 40,0(-ды,
ал шетел валютасындағы депозиттер 60,0 (-ды ... бұл ... ... көп ... ұшырырап, яғни ұлттық валютада – 54,0(-ды және шетел
валютасындағы депозиттер ... ... ... ... ... екі ... ұлттық валюта бағамының шетел
валютасы, соның ішінде АҚШ долларына қатысты нығаюының арқасында халықтың
және ... ... ... ... ... сақтауға көңіл
аударуымен тікелей байланысты.
Қазіргі таңда депозиттік ... ... ... ... ... ... отырған сегментіне жатады.
Депозиттік нарықта үлкен үлесті алатын отандық банктер қатарына
мыналарды жатқызуға ... ... ... АҚ - 22(;
2) Қазкоммерцбанк АҚ - 21(;
3) Халық банкі АҚ -20(;
4) АБН АМРО Казақстан банкі - ... өзге ... - ... нарықта халық үшін ең тиімді депозиттік саясат жүргізіп
отырған ең ... ... ... ... АҚ, ... ... АҚ, ... орынды - Халық банкі АҚ, төртінші орынды - АБН
АМРО Казақстан банкі алады.
1998 - 1999 ... ... ... бірінші орынды Халық Жинақ
банкі АҚ, 2000 жылы Қазкоммерцбанкі АҚ, ал 2001 ... ... ... ... ... АҚ ... дейін екінші орынды «Казкоммерцбанк» алып келсе, 2004-жылдан
бастап «ТұранӘлем Банкі» оның орнын ... Бұл ... ... ... ... орыннан кетпеуіне оның бұрыннан ... ... ... және соған сәйкес ... оған ... ... ... Сондай-ақ, банктің өзі бұрыннан келе жатқаны
белгілі.Қарастырылған екінші ... ... ... ... талап етуіне дейінгі салымдарға қарағанда біршама көп.
Ал, шетел банктерінде – «ЕАБ «АБНАМРО Банк ... ЕБ «HSBC ... және ... Банкте», керісінше, талап етуіне дейінгі депозиттер
көп. Бұл аталған банктердегі клиенттердің қолма-қол ақшамен жиі және ... ... ... ... Ал, ... ... ... көбінесе мерзімді депозиттерге салады. Өйткені, ... бос ... да, ... одан ... ... ... алуды
қалайды
Барлық банктердің ішінде «ЦентркредитБанкі», «Демир Қазақстан ... ... ... ... ... қарағанда қарқынды өскен (40-130%-
ға дейін). Бұл ... ... ... ... ... ... айқындайды. Банктердегі депозиттерді қарастыра келе, неғұрлым
ұсақ банктерде депозиттер бойынша ... ... ... ... ... қатар, клиенттерді тартудың қосымша ... ... ... ... ... өсуіне себеп болған 1999
жылдан бастап, қызмет ететін жеке тұлғалардың салымдарын ... ... ... қызметінің жетілдірілуі. Қазақстан Республикасының
Ұлттық банкі 2004 жылдан бастап, ... ... ... ... халық салымдарын сақтандыру қорына қатысуға міндеттеді.
Жалпы бүгінгі күні халықтың отандық банктерге деген сенімі ... ... ... ... ... ... ... басына,
|Көрсеткіштер |2001ж |2002ж |
| ... ... |Жан ... ... |Жан ... ... |(мың |шаққанда |салымдары |(мың ... |
| ... ... |(мың ... ... |(мың |
| ... | ... ... | ... ... |8018 |746,7 |10,7 |8376 |747,2 |11,2 ... |22513 |686,9 |32,8 |50348 |689 |73,1 ... |4842 |1604,2 |3,0 |6830 |1605,8 |4,3 ... |12013 |472,2 |25,4 |14151 |474,2 |29,8 ... |1430,9 |26,1 |42539 |1429,7 |29,8 ... | | | | | | ... |8346 |1001 |8,3 |9252 |1002,6 |9,2 ... |609,2 |24,3 |16429 |610 |26,9 ... | | | | | | ... |69250 |1334,3 |51,9 |84914 |1335,8 |63,6 ... |26376 |903,1 |29,2 |22576 |902,5 |25,0 ... |5955 |618,1 |9,6 |5599 |620,1 |9,0 ... |14607 |374,6 |39,0 |16811 |378,3 |44,4 ... |20588 |742,7 |27,7 |23859 |743,7 |32,1 ... |662,9 |17,6 |12162 |662,2 |18,4 ... | | | | | | ... |14141 |2233,3 |6,3 |14562 |2245,3 |6,5 ... | | | | | | ... қ. |568425 |1247,4 |455,7 |621928 |1257,5 |494,6 |
| ... қ. |88590 |550,2 |161,0 |136294 |555,1 |245,5 ... ... ... 2007 ... 1 ... Алматы және астана
қалалары бойынша жан басына шаққандағы депозиттердің көлемі 494,6 мың ... 245,5 мыңы ... ... бұл ... ... және ... ... бойынша 4,3 және 6,5 мың теңгені құраған
Сонымен қатар депозиттік нарықтың жалпы көлемінің өсуіне ... ... ... ... ... ... сақтандыру
қорының кепіл беру мөлшерінің талап етілетін салымдарға қарағанда жоғаруы
болуы, екіншіден, заңды және жеке ... үшін ... ... ... ынталандыру құралдарын пайдалану, соның ішінде ... ... ... ... салыстырғанда жоғары белгіленуі
жатады.
Депозиттік салымдарды талдау ... ... ... ... жоғары бәсеке жағдайына жақындап қалды. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... құбылыс ретінде бағалауға болады.
Осындай жағдайда, коммерциялық банктердің активтік ... ... көзі ... пайдаланылатын тартылған қаражаттарды
жинақтауда, коммерциялық банктерден депозиттік саясатты белсенді түрде
жүргізе отырып, депозиттік ... ... ... ... ... ұйымдастыру барысында коммерциялық банктер баланс өтімділігін
сақтай ... ... ... ... ... депозиттік ресурстардың қаржыландыратын активтік операциялардың
мерзімдері мен сомасына сәйкес ... ... ... банк ... ... ... ... алу үшін жұмыс жасауға тиіс;
- депозиттік операцияларды ұйымдастыру процесінде мерзімді депозиттер
мен мерзімді ... ... ... ... ... салым иелерінің санын өсіру мақсатында, депозиттік операциялар
түрлерін ұлғайтып, ... ... ... ... жасауға
тиіс.
Сонымен, депозиттік нарықағы ұлттық валютадағы депозиттердің артуына ҚР
Ұлттық банкінің ақша-несие саясаты шегінде долларға қарсы саясат ... ... ... тұлғалардың салымдарын сақтандыру Қорының пайда болуы ... ... ... бір ... ... Олардың өсу қарқыны заңды
тұлғалар салымдарының өсу қарқынынан жоғары болды.
Қорыта айтқанда депозиттік нарықтың тұрақты дамуына ... ... ... ... ... тұрақты даму немесе экономикалық
өсудің ықпалын, екіншіден, Қазақстан жеке тұлғалардың табыстарының өсі және
халық ... ... ... ... ... ... экспорттау көлемінің өсуі нәтижесінде олардың валюталық
түсімдерінің артуын, төртіншіден жалпы екінші ... ... ... саясат жүргізуін жатқызуға болады..
Ал енді жалпы депозиттік нарықты талдағаннен кейін ... ... ... ... ... ... Тұран Әлем банк АҚ-ның және
Халық банкі АҚ-ның депозиттік ... және ... ... ... ... сондай-ақ олардың депозиттік қоржындарына
талдау жасап көрейік.
2.2 Тұран-Әлем банктің депозиттік портфелін талдау
Туран Әлем ... ашық ... ... банк ... табылады. Бұл банк
1997 жылдың 15 қаңтарында Туранбанк пен ... ... ... ... Әлем ... 1990 жылы Қазақстандағы Внешэкономбанктің
филиалы ... ... көп ... бойы ... ... ... ... тартуда Қазақстан Республикасының агенті болды. 1994 жылға
дейін Әлем банк ... ең ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы қаржы институты ретінде қарастырылды.Бұл
банк ... SWІFT және REUTERS ... ... ... ... және
бірінші VІSA және Іnternatіonal Master Card жүйесінің мүшесі болды. ... ... 1925 ... ... ... ... бөлімшесі ашылған кезден басталады. Банктің ... ... ... ... ... ... еліміздегі ірі кәсіпорындарға қызмет ... ... банк пен ... банктің бірігуі осы банктердің 100% акция пакетін
иеленуші Қазақстан Республикасының ... мен ... ... Банк ... ... құрылды. Бастапқы кезде банк жабық
акционерлік қоғам ретінде ... ... ... ... ... ... банктің тұрақтануына Үкімет пен республикамыздың ... көп ... ... ... ... ... ... $90млн қосты.
1998 жылдың наурыз айында ААҚ ''БанкТуранӘлем'' ... ... ... ... 100% акциясы жеке жергілікті ... 6 ... 1998 жылы банк ... ашық ... ... болып
тіркеліп, 30 қыркүйекте- ашық акционерлік қоғам болып жарияланды.
Туран-Әлем банкі ... күні ... бір ... ... ... ... Қазастан нарығындағы барлық салаларға қызмет көрсетіп отыр.Оның
ішінде ірі корпоративтік клиент ... мен ірі ... ... мұнай өнімдерін өңдеуші компониялар,
металдарды ...... және т.б. ... ... 15%-і ... жеке көрсетіп отырған банк қызметтерінің үлесіне тиеді.Бұл
банк өзінің жеке клиенттерінің саны ... ААҚ ... ... ... ... Банктің басты мақсаты клиенттердің сақтаған қаражаттарына
қызмет көрсете отырып, жаңадан клиенттер тартуда ... ... ... ... жылдың тамызында ’’Thomson Bank Watch” рейтингтік агенствасымен
банкіге ұзақ мерзімді В қарыздық рейтинг, ал 1998 ... ... ... ... ... ... В2 ... рейтингісі берілді.
1999 жылдың 1 наурыз айындағы рейтингтерге ешқандай өзгеріс ... ... ... ... ... пен ... ... сауда операцияларын
қаржыландыру 15-50 млн $-ға ... ... ... өсуі ... ... ... айқын көрінуі ААҚ БанкТуранӘлемге 1998
жылы ЕДҚБ-мен сауданы дамытуға жәрдем бағдарлама ретінде ... 5 ... ... ... ... жасады. Бұл банктің капиталдың нарығына
шығудағы ... ... ... ... ... ... табылады.
Сонымен қатар банк ЕДҚБ ның бағдарламасындағы – шағын ... ... тың 1,5 млн ... сомасында атсалысты. 1998 жылда банк Азилық Даму
Банктің 2-ші ... ... ... бойынша сәтті қызмет атқарды: АҚШ-тың
7,9 млн доллары ауылшаруашылық өнімін қайта өңдеуге және ... ... ... ... ... ... ... банк
кәсіпкерлікті қолдау жөнінде ОртаАзиялық Американ қорымен қаржыландыратын
Азиялық ... ... ... ... ... ... Бұл
бағдарлама Қазақстандағы шағын және орта бизнестің дамуына бағытталып, сол
үшін 1998 жылы ... ... және ... ... ... 766 мың ... ... несие берді. 1998 жылы 5 млн долларға
ЭксимБанк ... ... ... ... ... қатар "EGAP" Чехтың
сақтандыру агенствасымен ... ... ... жобаларын
қаржыландыруды жабу мен сақтандыру жөнінде келісім ... ... 17 ... ... ААҚ ... ... ... (Әлемдік банк тобына кіретін) арасында $15 млн сомасында қарыз
беру жөнінде келісім-шартқа қол қою рәсімі ... ... ... ... ... ... ірі ... қаржы ұйымынан ААҚ
Казкоммерцбанктен кейінгі, екінші ... ... ... Осы ... 5 млн
банктің акция пакетін жетілдіруге баытталып отыр. ... ... ... ... ынтасы, бұл банктің еліміздегі банк секторлары
ішінде қаржылық тұрақтылығы мен ... және ... ... ... ... көруін білдіреді. Банк тамыз айының аяғындағы
мақта өнімін экспортауды қаржыландыруға шетел банктерінен (“ABN Amro ... Express Bank Ltd”, “ІNG ... ... Bank ... AG”, “Rado bank ... ... қарызы бойынша, 1999
жылдың 02-ші шілде айында 13 млн АҚШ ... ... ... ... жөнінде келісім-шартқа қол қойды. Бұл келісім-шарттың агенті ретінде
“ІNG ... ... ... қатар тамыз айында көптеген ірі неміс
банктерімен- “Commerzbank AG”, “Dresdner Bank AG” ... ... ... ... ... ... мен ... және фирмалардың, есеп айырысу және
ағымдық шоттағы қаражаттары;
- ... ... ... басқадай банктер немесе қаржылық ұйымдардан алынған несиелер;
- Қазақстан Ұлттық банкінен алынған несиелер;
- халықтың салымдары;
- басқа да ... ... ... және ... да ... ... ... мен арадағы есеп-айырысуда, сапалы қызмет көрсетуді қамтамасыз
етеді. Клиенттерге есеп айырысу және ... ... ... ... банк
ағымдық шоттарға тартады.
Есеп айырысу және ... ... ... талап етілетін
уақытқа дейінгі депозит түріне жатқызуға болады. Бұл шоттар бойынша процент
төленбейді немесе өте аз ... ... есеп ... ... мен ... банк ... ресурсы
ретінде, осы клиенттерінің ашқан басқада депозиттерін пайдалана алады.
Туран-Әлем банктің шығаратын бағалы қағаздарын ... ... ... ... ... ... болады:
1. Акциялар шығару;
2. Қарыздық міндеттемелер ... ... және ... шығару.
Бағалы қағаздар несиелік ресурстардың ең ыңғайлы көзі ... ... де, және оны ... ... ... ... табылады. Эмитент-банк
өзінің бағалы қағазын шығара отырып, оның айналыс мерзімі ... ... ... ... ресур ретінде пайдаланса, ал оны ұстаушы,
егерде банктің бағалы қағаз өтімді ... оны ... ... ... ... сата ... ... қажет қаражат сомасына қол жеткізеді.
Ал, Туран-Әлем банкі бүгін тек ... ғана ... ... ... міндеттемелерді шығаруы алдағы уақыт бағдарламасында көзделген.
Сонымен қатар, Туран-Әлем банкі мемлекеттің бағалы қағаздарын: қысқа
және орта мерзімді қазыналық міндеттемелерді, сол ... ... ... екінші нарықта сатуда дилерлік қызмет атқарады.
Туран-Әлем банк өзіндегі ресурс жеткіліксіз болған жағдайларда, ... ... ... бере ... Ұлттық банктің қысқа мерзімді
несиелерін алып пайдаланады.
Тұран-Әлем банкінің клиенттерге ... ... ... депозиті – жеке тұлғалардан, балаларының атына (16 жасқа
дейін) мақсатты салымға жатады.
Бұл депозит бойынша ең ... ... ... ... ... –2000 ... 50 АҚШ ... 50 ЕВРО.
Аталған депозит бойынша әр жылдың ... сый ақы ... ...... – бұл ... жарна қосу арқылы жеке және заңды
тұлғалардан 1, 2, 3 ай мерзімге қабылданады. Ең төменгі салым мөлшері:
- ұлттық валютада – 15 000 ... 100 АҚШ ... 100 ... ақы ... ... күні төленеді, бірақ бұл депозитті
жартылай алуға ... ...... ... ... Мұнда
салым үстіне қосымша жарна қосуға және оны ... ақша ... ...... 36, 60 айға ... Ең төменгі салым мөлшері:
- ұлттық валютада – 45000 ... 300 АҚШ ... 300 ... ... – жеке және ... ... 3 ... жоғары
мерзімде міндетті түрде сақталуға тиісті салым: Төменгі салым ... ... ... – 15000 ... 100 АҚШ ... 100 ... успеха” депозиті – жеке және заңды тұлғалардан 3,6,9,12 ай
мерзімге қабылданады. Депозиттік шот ашылу ... Visa және ... ... ... ... ... тегін беріледі.
Банк әр ай сайын депозит бойынша сый ақы ... ... Ең ... мөлшері:
- 150 000 теңге;
- 1000 АҚШ долары.
- 1000 ... ... ұтыс 100 ... ... басты сыйлық - 1 000 000 теңге.
”Жетістік фомуласы” депозитінің салым иелері арасында НИВА ... ... ... – әр ай ... ... ... депозит. Салымды
қабылдау мезімі: 3,6,15,18,24,36,60 ай. Салымның ең төменгі мөлшері:
- 1 500 000 теңге;
– 10 000 АҚШ ... 10 000 ... ... - ерекше жеңілдіктердің жиынтығын беретін депозит.
«Platinum» депозитін рәсімдеу ... ... ... мүддеңізді
білдіретін персоналды менеджердің шоты беріледі.
«Талап етелітін» депозит. Салымның ерекшелігі - қалаған ... ... ... ... ... мөлшерлемесімен алуыңызға
мүмкіндік береді. «талап етеілетін» салымы клиентке қолма-қол ақшасыз қаржы
аудару мүмкіндігін қолдануға, қолма-қол ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Sprіnt депозиті – жеке тұлғалардан 7 күнен 90 ... ... ... ... төменгі мөлшері:
- ұлттық валютада – 150000 теңге;
- 1000 АҚШ доллары.
- 1000 ЕВРО.
Маусымдық депозиттер – жеке ... ... ... ... ... 3,6,9,12 ай. ... ... депозиті. Қабылдау мерзімі 1 желтоқсаннан 29 ақпанға
дейін;
Солнышко депозиті. Қабылдау мерзімі 1 наурыздан 31 ... ... ... ... ... 1 ... 31 ... дейін;
Золотая осень депозиті. Қабылдау мерзімі 1 қыркүйектен 31 ... ... ... 15000 ... АҚШ ... ... барлық депозиттер бойынша келісім-шарт ерте бұзылған жағдайда
мынадай шара қолданады:
- 30 ... ... ... ... ... 30 күн ... одан жоғары мерзімде сақтаса талап ету депозиті
бойынша сыйақы төлейді;
"Детский мультивалютный" ... - ... ... ... ... ... сіз ... болашағын жасауыңыз үшін
арнайы құрылды.
Міне осы ... ... ... ... ... мерзімді
депозиттер ретінде Тұран-Әлем банкінің банктің ресурсын нығайтуға көп үлес
қосады.
Жоғарыд ... ... ... ... тұрақты саясат ұстанып,
екінші деңгейдегі банктер арасында алдыңғы ұстанымға ие болғандығы ... ... де ... банк АҚ кеңес үкіміті тұсында ... ... ... ... ... ... ... емес. Тек
тәуекелсіз алған күнен бастап, және оның ... ... ... ол ... көрсеткішке ие болып отыр десе болады.
Тұран-Әлем банкі АҚ-ның депозиттік нарықта үлкен үлеске ие ... оның ... яғни 85 жыл бойы ... екіншіден, оның
жоғарда аталған сияқты бірнешедепозиттерінің түрлерін, соның ішінде ұтыс
салымдарын бірқатар жеңілдіктермен клиенттерге ұсыну және ... ... ... оның ... ... болып келуі әсер етуде
Енді, Тұран-Әлем банкінің депозитер қоржынының құрылымына талдау жасап
көрейік 6- кесте):
6 кесте- ... ... ... динамикасы
| |Депозит түрлері|2004ж |2005 ж |2006ж |2007ж ... 2007/ |
| | |млн. |млн. |млн. |млн. |2006 жж |
| | ... ... ... ... |(есе) |
|1 |Талап етілетін |20993,0 |24532,1 |31321,1 |52587,3 |1,6 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|2 ... |24535,3 |43665,3 |56435,4 |86 465,3 |1,5 |
| ... (МД)| | | | | |
| ... |45528,3 |68197,4 |87756,5 ... |100,0 ... ... ... ... ... ... депозиттердің (МД)
тұрақты өсу қарқынын көруге болады. Мерзімді ... ... ... жылы ... млн ... 2005 жылы –24532,1 млн, теңге, 2006жылы -
31321,1 млн ... ал, 2007 жылы – 52587,3 млн ... ... ... ... 2006 ... салыстырғанда 2007 жылы 1,6 есе
артқандығын көруге ... Ал, ... ... ... ... келсек:
2004 жылы –24535,3 млн теңгені, 2005 жылы –43665,3млн, теңге, 2006 жылы ... млн тең ... ... депозиттердің сомасы 2005 жылмен
салыстырғанда 2007 жылы 1,5 есе ... ... ... соңғы 4
жылдағы өзгерістерден мерзімді депозиттердің (МД) ... ... ... ... Олардың депозиттер сомасындағы үлесі: 2004 жылы
–54,0 % 2005 жылы –61,6 % 2006 жылы –65,0 % - ті, ал, 2007 жылы – 68,0 ... ... ... ... етілетін депозиттердің барлық депозиттер
сомасындағы үлесі: 2004 жылы –46,0 %, 2005 жылы –39,6 % 2006 жылы –35,0 % ... ал, 2007 жылы – 32,0 % -ті ... ... салымдар арасындағы ... ... да ... ... ... азая түсуде. Бұл әрине салым иелерінің
АҚШ долларының теңгеге ... ... ... 3 жылда төмендеуімен
байланысты, олардың салған ақшаларының құнсызданбауы үшін таңдаған әрекеті
болуға тиіс. Соңғы ... ... ... ... ... ... 7- ... пайдалана отырып талдайық.
7 кесте- ... ... ... ... ... %
| |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж ... ... |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 ... ... | | | | ... банкінің |15,7 |18,2 |21,7 |25,3 ... | | | | |
7- ... ... ... ... ... үлесі: 2004 ж.- 15,7
%-ті, 2005 ж. – 18,2%-ті, 2006 ж.-21,7, ал 2007 ж - 25,3% құрайды.
Депозиттік нарықта соңғы үш жылда ... ... ... ... ... ... ... рейтингінің жоғары болуы, клиенттерге
тартымды депозит түрлері бойынша қызмет ... ... ... мөлшерлемелерінің жоғары болуы, банктік қызметтер нарығындағы
маркетинг қызметінің және бәсекелестік қабілетін жоғары ... ... ... ... сяасатының қалыптасуымен баяндауға болады.
Сонымен қатар, соңғы үш жылдағы Тұран-Әлем ... ... ... ... ... көз болып табылатындығын 8-кесте
мәліметтерінен көруге болады.
8 кесте- Тұран-Әлем банкінің ... ... ... ... ... |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж ... ресурстары |79 205 |157 288 |261 256 |377 960 ... ... | | | | ... | | | | ... ... |45528,3 |68197,4 |87756,5 ... ... ... ... банкінің ресурстарының соңғы жылдары тұрақты
өсіп отырғандығын, соның ішінде депозиттердің ... ... ... ... ... 2004 ж.- 45528,3 млн. ... 2005 ... млн. теңге, 2006 ж. – 87756,5 млн теңгені, ал 2007 ж.- 139052,6
млн теңгені ... ... ... депозиттердің үлесін 6-суретпен
беруге болады. Сонымен қатар, соңғы үш жылдағы ... ... ... ... ... ретінде пайдаланылу деңгейін 9-кесте
мәліметтерінен көруге болады.
9 кесте- Тұран-Әлем банкінің депозиттері мен несиелері, млн. ... |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж ... ... |26 989,2 |53 806,5 |108 049,4 |241 165,4 ... | | | | ... ... ... ... ... 528,3 |68 197,4 |87 756,5 |139 052,6 ... депозиттері берген несиелерінің жартысынан көбін құрап отырғаны
кестеден байқауға болады. Яғни банк тартқан депозиттерінің көп ... ... ... өзге ... активтерге орналастыруда.
2.3 Халық Банк АҚ-ның депозиттік операциялары
Халық Банкінің тарихы – бұл Қазақстан аумағындағы ... ... және даму ... ... Халық Банкі» АҚ-ның негізі қайта
құрылған Қазақстан ... ... ... базасында қаланған.
Еліміздегі алғашқы жинақ кассасы сонау 1923 жылы, төңкеріс жылдарынан
кейінгі жаңа экономикалық қарым – қатынастар қалыптаса ... ... ... ... ... ... ... (коллективтендіру)
және индустрияландыру науқандары жүргізілген тұста, 1936 ... ... КСРО ... банкінің филиалы ашылды. Ақтөбедегі ... ... ... ... 4 ... ... республикадағы мұндай кассалар саны
335-ке жетті. 1929 жылы ... ... ... ... ол
Қазақстандағы барлық кассалар қызметіне жалпы басшылықты іске асырды. Касса
салымшыларының қатарына жұмысшыларды, ... мен ... ... ... мақсатында жинақ кассаларын тікелей зауыт –
фабрикалардың өзінен, колхоз – ... ... ... ... ашу ... алынды.
Жинақ кассалары сонымен қатар, мемлекеттік қарыз облигацияларының,
басқа да бағалы ... ... ... ... беру ... ... оларға қор операцияларын, басқа да бір қатар қаржылық
және банктік оперциялар жүргізуге рұқсат етілді.
Бұл кезеңдегі ... ... ... ... беру ... дами ... жинақ ісі мен жинақ кассалары желісінің кеңінен қанат
жаюы ең алдымен еліміздегі тың және ... ... ... ... ... қарқынды дамуымен, еңбекшілердің материалдық
жағдайының айтарлықтай жақсаруымен байланысты ... 1988 ... ... ... банк ... екі ... ... көзделді: орталық
банк және арнаулы банктер. Мемлекеттік еңбек жинақ ... КСРО ... ... ... және ... тұлғаларға қызмет көрсететін
мемлекеттік арнаулы банк болып құрылды.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздік пен егемендікке қол
жеткізумен жинақ ... ... ... ... құру ... ... – дәл
осы кезден бастап Қазақстан Халық ... ... ... ... қайта бағдарлауға негізделген ісі қолға алынды.
1990 жылдың желтоқсанынан бастап ... ... ... ... ... бере алатын банк жүйесін құруға кірісті.
1991 жылдың ... ... ССР – ... банктер және банк қызметі туралы
» деген заң қабылданды, мұның өзі ... ... банк ... ... ... ... ... еді.
Мемлекеттік тәуелсіздігіміз ресми түрде жария етілген соң бір жылдан
кейін, 1992 жылы ... ... ... ... ... оның ... құқық иеленушісі бүгінгі Қазақстан Халық Банкі болды.
1993 жылы Жинақ банкі Қазақстан Республикасының үкіметіне қарайтын
дербес заңды құрылым – ... ... ... ... ұйымдастырылды. Ал
1995 жылы Банк жабық тұрпаттағы АҚ болып қайта ... ... құру ... ... ... жұмыс стилін түпкілікті өзгертумен
ұштастырылды.
Жаңа ... ... ... ... ... қағидатын негіз етіп
алды және бүгінгі күнге ... банк ... ... барынша кеңейтуді,
банкингтегі ақпараттық – ... ... ... ... барынша қолдап әрі дәйектілікпен іске асырып
келеді.
1995 ... ... ... ... Банкі республикадағы ірі
операциялық банк болып танылды. Қазіргі ... Банк ... ... сол ... ... қол ... ... сақтап
қалуға ұмтылып келеді.
1998 жылдың шілдесінде акционерлердің ... ... ... ... ... ... Үкіметтің қатысуы 100 пайызды құрайтын
«Қазақстан Халық Жинақ ... ашық ... ... жылы ... Республикасы Үкіметінің 1998 жылдың 6 шілдесінде
шыққан №644 «Қазақстан Акционерлік Халық Жинақ Банкін 1998 – 2001 ...... ... ... ... ... деген қаулысына
сәйкес АҚ капиталын ұлғайту бағытында жұмыс жүргізілді.
2001 жылдың қараша айында өткен сауда – ... ... ... ... ... 33 пайыз + бір акцияның бақылау пакетін сатты. Осы
уақыттан бастап ... ... ... ... ірі әмбебап әрі жетекші
коммерциялық банктердің бірі болып келеді. 80 жылдан астам өз клиенттеріне
үздіксіз қызмет ... ... ... ... айналып отыр.
Қазіргі уақытта «Қазақстан Халық Банкі» АҚ – өз ... үшін 80 ... ... уақыт табысты қызмет етіп келе ... ... аса ірі ... ... ... ... ең
сенімді әрі қызметі барынша сараланған қаржылық құрылымдардың бірі.
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ы ... ... ... ... ... қайта құрылды және біраз жылдар бойы ... ... ... мен ... ... ... агенті
болып келді.
Активтері мен меншікті ... ... ... ... Банкі
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі ірі банктердің үштігіне ... ... 1 ... ... бойынша Банктің активтері 651,7 млрд.теңге,
жарғылық ... 29,9 ... ... ... капитал мөлшері (есеп айырысу)
64,5млрд. теңге, тапқан таза пайда көлемі – 3,4 ... ... ... жылы ... ... ... жекешелендіру рәсімі нәтижесінде
Банк өз клиенттеріне кең ауқымды және барынша сапалы қызметтер ... ... ... ... құрылымын жасауға қол жеткізді.
Банк VISA International және Master Card ... ... ... ... және қазақстандық пластикалық карточкалар
нарығының тұрақты көшбасшысы болып ... ... ... ... саны 2 млн. бірліктен асып түсті, ал ... ... ... ... бұл ... ... үлесі 70
пайызды құрайды.
Банктің миссиясы: Сақтап көбейте біл!
• Біз ... ... ... халықаралық стандарттарға сай кең
ауқымды банк қызметтерін көрсетеміз.
• Біз халықтың барлық тобымен, меншік нысаны әр ... ... ... ... ... жұмыс істейміз.
• Біз клиенттер мен акционерлер қаржысының сенімді сақталуын, тиімді
орналастырылуын әрі көбейтілуін қамтамасыз етеміз.
Банктің мақсаты: ... ... ... ... ... ... нарықты жаулап алу. Клиенттерге экономикалық, саяси және әлеуметтік
ортада әрдайым өзгеріп отыратын ... жаңа ... ... ... Банкі» АҚ-ның негізгі жетістіктері:
«Банк №1 2002 года в Казахстане» (декабрь 2002 года ...... ... ... ... Gold Medal Award» за качество и эффективность (май 2003
года, Международный саммит – ... «Global Rating Leaders ... №1 2003 года в ... ... 2003 ... ...... «Выбор года», Казахстан).
«2006 Awards of Excellence, the best bank in Kazakhstan».
Депозит ... ... ... жеке ... ... ... деңгейлі банктердің арасында Халықтық банк жоғары көрсеткішке ие.
Мұның келесідей өзіндік себептері бар:
• біріншіден ... ... ... ... ... басым
көпшілігі оны сенімді банк - отандық банк ретінде ... ... бұл ... ... ... көп ... тәжірибесі бар;
• Үшіншіден, салымдар бойынша проценттік мөлшерлеме деңгейі аса ... ... ... ... банк ... және ... ... сайын
депозит бойынша проценттік мөлшерлеме төмен, ал, онша мәлім емес
банкілер мейлінше жоғары ... ... ... ... ... ... ... көп филиалды банк.
Бұгінгі таңда Қазақстан Республикасының Халықтық банкі филиалдарын
саны жағынан бірінші ... банк ... ... ... ... ... ... тұрғын аумақтарда қызмет етеді.
Бүгін Халықтық банк әмбебап банк болып отыр. Халықтық банк - банктік
қызмет көрсетудің кең көлемді түрлерін ... және жеке ... ... ... ... арналған депозиттері мынадай ... ... ... жеке және заңды тұлғалардан жинақ шоттарын бір рет жарна
қосу арқылы белгілі бір ... ... ... ... жеке және ... тұлғалардан қабылданатын және банктік
салым туралы келісім-шарт мерзімі ішінде толықтыруға мүмкіндік беретін
салым;
- Шарты салым, ... ... ... келісім-шартта көзделген шарттардың
орындалуына дейін, салым иесінің қосытына жарнасы немесе толықтыратын
салымы.
- ... ... ... банктік салым туралы келісім-шарттың қызмет ету
мерзімі ішінде жеке және заңды тұлғалардан қабылданатын ... ... ... кез келген уақытта ондағы қаражатты алуға мүмкіндік
береді.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... операциясы жатады. Азаматтар ... ... ... ... әртүрлі болып келеді. Осыған байланысты
ақшалай жинақтың жағдайын бақылауда және тиімді ... ... ... негізгі әуенін анықтау, сондай-ақ жинақ процессі
жүруіне қажеттіліктің етуін ... ... ... ... ... ... байланысты:
• тұрғындардың болашақтағы қажеттілігін қанағаттандыру;
• сенімсіз жағдайда ақшалай ... ... ... ... ... жас жан- ұялардын
құрылуына байланысты шығындарды ... ... ... ... сұранысын қанағаттандыру.
Сол себептен, тұрғындар салымының операциясының жұргізудегі ... мен ... ... ... ... ... салымдар
түрлері жасаудың тіке жолына өту қажет. Қазіргі уақытта Халықтық банк
салымдардың бірнеше түрі ... ... ... ... ... ... қысқаша сипаттамасы төменде көрсетілген:
• Қосымша жарна қосуға болатын талап етуге дейінгі салымдар. Белгілі бір
тұлғаның атына ... ... ... ... ... Салымшы
әртүрлі мөлшерде қосымша жарналарды енгізіп отыруға ... ... ... оның бірінші талабына сай беріледі.
• Қосымша жарналар қосуға ... ... ... - бір жыл ... ... ... және қосымша жарналар нақты және қолма-
қолсыз жолмен енгізіледі. Салымның бөлігін беруге болмайды, тек ... ... ... ... ... ... бір сақтау мерзімі бар мерзімді салымдар мерзімі бір жылдан үш
жылға ... үш ... бес ... дейін, бес жылдан жоғары мерзімдерге
қабылданады. Бұған қосымша жарналар қабылданбайды. Салым бойынша бөліп
төлеуге болмайды. ... ... ... ... ... ... ... Балаларға арналған мақсатты салымдар. Он алты ... ... ... ... ... ... ... қабылданады. Қосымша жарналар
қолма-қол немесе қолма-қолсыз жолмен қабылданады, сомасын бөлшектеп төлеу
жүрмейді.
Жалпы, Халық банкінің депозитік ... ... ... ... ” депозиті – салымның мерзімінің соңында жоғары сыйақы
төленетін мерзімді салым. Ең төменгі ... ... ... валютада:
– 15 000 теңге (Астана және Алматы қаласы бойынша);
– 2 000 ... ... ... ... 100 АҚШ ... және 100 ЕВРО (Астана және Алматы қаласы бойынша);
- 50 АҚШ доллары және 50 ЕВРО қалған ... ... ... ... ...... ... – ай сайын пайыз төленетін мерзімді салым.
Ең төменгі салым мөлшері:
- ұлттық валютада:
– 15 000 теңге ... және ... ... ... 2 000 ... қалған аймақтар бойынша;
- 100 АҚШ доллары және 100 ЕВРО (Астана және Алматы қаласы бойынша);
- 50 АҚШ ... және 50 ЕВРО ... ... ... мерзімі: 3,6,9,12,18,24,36 ай. Салым мерзімі ... ... ... ... ... ... ... мерзімі ұзарады.
”Накопительный - Плюс” депозиті – ай сайын ... ... ... ... ... ... ұлттық валютада:
– 2 000 теңге қалған аймақтар бойынша;
- 10 АҚШ доллары және 10 ЕВРО қалған аймақтар бойынша.
Сақтау мерзімі: 3,6,9,12,18,24,36 ай. ... ... ай ... ... карт-шотқа сыйақы есептеледі.
”Проценты вперед” депозиті – салым ашылаған күні ... ... ... ... ... ... 15 000 ... (Астана және Алматы қаласы бойынша);
– 2 000 ... ... ... ... 100 АҚШ доллары және 100 ЕВРО (Астана және Алматы қаласы бойынша);
- 50 АҚШ ... және 50 ЕВРО ... ... ... ... ... ай.
Салым бойынша қосымша жарна қосу немесе ... ... ала ... ... біткен соң автоматты түрде салым иесінің ... ... ... ... ... – 50-ге ... ... мен зейнеткерлерден
зейнеткерлер шотына қабылданатын арнайы салым. Депозит бойынша проценттік
мөлшерлеменің ... - ... ... құралдары арқылы және Халықтық
банк жүйесі бойынша әр айдың бірінші ... ... ... ... ... ету ... ... өзгертілмейді.
”Золотой возраст” депозитін иемденушілер үшін ... ... ... ... ... Жеделдетілген конвертация.
• Жедел есеп айырысулар. /Қазақстанның әрбір облысына ақша қаражатын аудару
мүмкіндігі/.
• Сенімді тұлғамен депозит ... ... ... ... әрекет
ететін формасында белгіленген негізде ресімделген ақшаны ... ... ... ... әрекет ететін өтінішін ресімдеу, оның
зейнет ақысын депозитіне аудару.
Депозиттен қаражатты біртіндеп беру жүргізілмейді. Алтын жас ... ... ... ұтыс ... ... кіріс төленеді.
”Золотой возраст” депозиті бойынша жарнаның ең аз сомасы 1000 ... ... – 10 АҚШ ... ... 10 ЕВРО және бір ... ... ең көп ... мен шот саны шектелмеген. Салым мерзімі біткен соң
автоматты түрде салым иесінің қатысуынсыз келісім-шарт ... ... ... ... ... – 50-келген азаметтер ... ... ... ... және ай ... ... арнайы салым.
Ең төменгі салым мөлшері:
– 15 000 теңге (Астана және Алматы қаласы бойынша);
– 2 000 ... ... ... ... 100 АҚШ ... және 100 ЕВРО (Астана және Алматы қаласы бойынша);
Проценттік мөлшерлеме, депозиттің қызмет ету ... ... ... ... ай ... ағымдағы немесе карт-шотқа сыйақы
есептеледі.
”Ақ бота” депозиті – балларға арналған арнайы ақшалай ... ... ... ... ... ... мөлшері:
- ұлттық валютада:
– 2 000 теңге қалған аймақтар бойынша;
- 10 АҚШ доллары және 10 ЕВРО қалған аймақтар бойынша.
Әрбір қосымша жарна 300 ... 2 АҚШ ... ... 2 ЕВРО көлемінде
белгіленген.
Проценттік мөлшерлеме, депозиттің қызмет ету ... ... ... ... ай ... ... немесе карт-шотқа сыйақы
есептеледі. Туысқандаық қатынасы жоқ азаматтарда осы ... ... ... ... ... Жеке тұлғалар үшін ашылатын тұрғындар жинағының бір
түрі болып ... Олар 4 ... ... ... Еңбек демалысы алдында берілетін сыйлық депозиті.
3. Оқушыларға берілетін сыйлық- депозиті.
4. Жаңа-жыл -депозиті.
Сюрприз депозиті бойынша бастапқы жарнаның ең аз ... ... ... ... ... ұтыс ... ... кіріс төленеді.
Сюрприз депозитінің қызмет ету мерзімі-365 күн. Сюрприз ... ... ... жыл ... ... ... ... мерзімдермен жүреді.
- Көктем депозиті бойынша - 4 наурыз.
- Еңбек демалысы алдында берілетін сыйлық депозиті бойынша-25 ... ... ... депозит бойынша-27 тамыз.
- Жаңа-жыл депозиті бойынша-21 желтоқсан.
Халық ... ... ... ... ... ... қарағанда мерзімді депозиттер қатарының өсуінен көруге болады.
Айталық, 2005 жылы талап етілетін депозиттер үлесі – ... ... ... ... ол ... ... – 43,0(-ды құрады. Керісінше мерзімді
депозиттер көлемі өскен.
2005 жылы банктік депозитер көлемінде шетел валютасындағы депозиттердің
үлес ... 74(-ды ... 2007 жылы бұл ... 46 (-дейін төмендеді,
керісінше теңгедегі депозиттер үлесі ... үш ... ... ... ... және депозиттерге тартқан
қаражаттарының көлемі 10-кестеден көруге болады.
10 кесте- Банктердің ағымдағы шоттарға және ... ... ... теңге
| |2005ж |2006ж |2007ж ... ... ... |10798 |7631 |10264 |
|- ... емес заңды тұлғалардың|10669 |7543 |10045 |
|- жеке ... |129 |87 |219 ... ... , ... |1683 |1264 |1890 ... ... ... |717 |534 |553 |
|- ... емес ... ... |33 |88 |
| |2005ж |2006ж |2007ж |
|- жеке ... |670 |502 |465 ... ... |966 |730 |1338 |
|- ... емес ... ... |554 |1088 |
|- жеке ... |234 |176 |250 ... тарқан қаражатарының көп бөлігі банктік емес ... ... ... ... ... ... ... талап
етілетін депозиттер үлесінің азайып, керісінше мерзімді депозиттер
үлестерінің өсіп ... ... ... ... өсі
негізінен талап етілетін депозиттерге қарағанда оларға ... ... ... ... ... ... ... көрсеткендей, қаржылық нарықтың осы
сегменті жоғары бәсеке жағдайына жақындап қалды. Сондықтан да ... ... ... диверсификацияланған қызмет көрсетумен алмасуы
заңды құбылыс ... ... ... жағдайда, коммерциялық банктердің активтік ... ... көзі ... ... ... қаражаттарды
жинақтауда, коммерциялық банктерден депозиттік саясатты белсенді ... ... ... ... ... талап етіледі.
Депозиттік операцияларды ұйымдастыру барысында коммерциялық банктер
баланс өтімділігін ... ... ... ... ... ... депозиттік ресурстардың қаржыландыратын активтік операциялардың
мерзімдері мен сомасына сәйкес келуі;
- депозиттік операциялар банк ... ... ... ... алу үшін жұмыс жасауға тиіс;
- депозиттік операцияларды ... ... ... ... ... ... көбірек тартылуына көңіл бөлу;
- салым иелерінің санын өсіру мақсатында, депозиттік операциялар
түрлерін ... ... ... ... ... жасауға
тиіс.
Сонымен, депозиттік нарықағы ұлттық валютадағы депозиттердің ... ... ... ... ... ... долларға қарсы саясат қолдануы
да ықпал етті.
3 . ... ... ... ... ... ... депозитік операцияларын басқару
Депозитік операцияларды басқару - бұл жекелеген банктердің өтімділігін
сақтап отыру мақсатында депозитік ... ... ... ... ... операцияларды басқару екі деңгейде жүзеге асырылады:
1. Макродеңгейде басқару;
2. Микродеңгейде басқару;
Макродеңгейде басқаратын Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі болып
табылады.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... әр ... элементтеріне әсер ету арқылы жүзеге асырылады.
Ұлттық банк коммерциялық банктердің ... ... ... екі ... қолданады.
Бірінші құралдар тобына Ұлттық банктің ақшалай операциялары ... банк бұл ... ақша ... үш ... ... ... Депозит нарығы,.
2. Несие нарығы.
3. Валюталық нарық жатады.
Депозит нарығында Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... ҚҰБ ... ақша-несие саясатын
жүргізуді қолдануды.
Бүгінгі күні әлемдік қаржы және тауар ... ... ... ... көптеген елдерінде инфляция деңгейі өсіп отыр. Мәселен,
АҚШ-та жылдық инфляция (соңғы 12 айда) 2006 жылғы ... ... ... ... 4,3%-ға дейін, Еуроаймақ елдерінде 1,9%-дан 3,1%-ға
дейін, оның ішінде Германияда ... ... ... ... Республикасында бағаның өсуіне қарай қазіргі кезде бірінші
түрі байқалады. Қазақстанда жалпы инфляция және базалық ... ... ... инфляцияны үкімет пайдаланса, ал Ұлттық банк ... ... ... ... ... ресми деректері бойынша
2007 жылдың қорытындысы бойынша инфляция 18,8% (2006 жылғы желтоқсанға ... ... ... бұл 2006 ... көрсеткішімен салыстырғанда 10,4
п.т. жоғары. Азық-түлік тауарлары 26,6%, азық-түлікке ... ... ... қызмет көрсету 15,4% қымбаттады.
Базалық инфляция (жеміс пен көкөніс, бензин мен көмір бағаларының өсуін
қоспағандағы инфляция) ... ... ... ... үрдісті
көрсетеді, 2007 жылғы қарашаның қорытындысы бойынша жылдық көрсетумен 17,3%
дейін (2006 жылы – 7,3%) өсті.
2007 жылы инфляциялық ... әр ... ... ... болды.
Жылдың басында инфляцияның өсу қарқынның төмендеуі байқалды: жылдық
инфляция 2006 ... ... ... ... ... 2007 жылғы
мамырдың қорытындысы бойынша 7,6%-ға дейін төмендеді.
2007 жылдың екінші ... ... ... ... ... ... 2007 жылғы қыркүйек-
қарашада ғана бағалардың өсуі 9,7% ... бұл 2007 ... ... ... 50% ... құрайды.
Нәтижесінде инфляцияның жылдық деңгейі 2007 жылдың қорытындысы бойынша
соңғы 7 жылдағы өзінің ең жоғары ... (18,8%) ... ал ... жылдық
инфляция 10,8% құрады (3-сурет).
3-сурет. Қазақстандағы инфляцияның серпіні, ... ... ... ... сұраныстың жоғары өсу қарқыны, 2006
жылғы ақша ұсынысының ұлғаюы, еңбек ... ... ... ... мен қызмет көрсету нарығындағы бәсекенің жеткіліксіз деңгейі 2007
жылы инфляцияның түбегейлі факторлары ... қала ... ... ... ... нарықтарда 2007 жылғы тамызда
бірқатар азық-түлік тауарларының (бидай, өсімдік майы) бағалары күрт ... ХВҚ ... ... ... ... бағасы (Канада) 2007 жылы 2
есе өсті, АҚШ ауылшаруашылық ... ... ... ... ... 2007 ... қаңтар-қарашада 91,9% өсті.
Бұл құбылыстар Қазақстан Республикасы ішінде аталған тауарлар мен
олардан өңделіп жасалған өнімдердің ... сәл ... әсер ... ... 2007 ... ... нан, ұн және күнбағыс майы сияқты
өнімдердің бағалары біршама ... ... ... ... ... ... әсер етуі нәтижесінде Қазақстан
Ұлттық Банкінің 2007 жылға инфляцияға қатысты жасалған болжамы орындалмады.
Ақша-несие саясатының ... ... ... негізгі бағыттарына
сәйкес 2007 жылға арналған инфляция жөніндегі болжам экономика дамуының 3
сценарийі («капиталдың ... ... ... ... қалыпты бағалары»,
«капиталдың жоғары ағыны кезіндегі мұнайдың қалыпты ... ... ... бағалары») бойынша айқындалған болатын. 2007 ... ... ... ... ... бойынша орташа жылдық
инфляцияның болжамы 8,2%-9,2% шегінде белгіленген ... Brent ... ... бағасы 2007 жылы бір баррель үшін 72,7 АҚШ ... ... ... ... ... ... ... күшеюі және қаржы
нарығындағы ахуалдың ... ... ... ... ... ... бір ... жасауға итермелерді. Ондай таңдауларға: бағаның
тұрақтылығына қол жеткізу, банк ... ... ... ету ... одан әрі ... ... ... жатады.
Сонымен 2007 жылы Қазақстан Ұлттық банкі алдағы екі жылға, яғни ... ... ... ... ... ... бағыттарын әзірлеу
жөнінде шешім қабылдады.
Алдағы кезеңдердегі Қазақстан Ұлттық банкінің ақша-несие саясатының
негізгі басымдығы инфляциялық ... ... көшу ... ... ... ... Инфляциялық таргеттеу Қазақстан Ұлттық
банкінің инфляцияны төмендету жөніндегі негізгі мақсатына сай келеді және
қойылған ... ... ... ... ... ... сенімін қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының өткен жылдардағыдан 2008-2009 жылдарға
арналған ... ... ... түбегейлі түрде
айырмашылығының барлығын айта кету қажет. Бұған, негізінен ... ... ... ... ... ... болды. Осыған байланысты
дамудың сценарийлік нұсқаларын әзірлеу тәсілдері толық қайта қарастырылды.
Қазақстан Республикасы соңғы жылдарда бірінші рет экономикалық ... ... ... ... отыр. Сондықтан да 2008-2009 жж
арналған ақша-несие саясатының бағыттарында ЖІӨ-нің ... ... ... сақталуын болжайтын сценарий қарастырылмаған. Сондай-ақ онда
мұнайдың ... ... ... ... да ... ... жүзеге асырудың алдағы екі жылда Қазақстан Республикасындағы жоғары
экономикалық өсу сценарийін жүзеге асыру сияқты мүмкіндігі аз.
Қазақстан ... ... одан әрі ... ... ... ... 2007 жылғы 6 қарашадағы қаулысымен
бекітілген ... ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі бірінші ... ... іске ... ... ... ... қаржы нарықтарындағы теріс құбылыстардың әлі де
жалғасатын ескеріп, оның отандық экономикаға ... ... ... ... ... және ... 2 сценарийі қарастырылды.
Базалық сценарий кезінде төлем балансындағы ағымдағы операциялар
бойынша айтарлықтай ... (5 ... АҚШ ... ... ... Бұл ... банктердің резидент еместер алдындағы, өтеу мерзімдері
2008 және 2009 жылдары басталатын барлық міндеттемелерді жаңадан ... алу ... ... қаржыландыра алмайтыны болжанды. Осы жағдайларда
банктердің сыртқы активтері қысқарады деп күтілуде (11-кесте).
11 кесте- 2008-2009 жылдарға арналған ақша-несие ... ... ... ... ... ... |2007 |2008 |2009 |
| ... |(болжам) |(болжам) |
|Инфляция (орташа алғанда кезеңдегі), %| | | |
|- жыл ... % |18,8 |7,9-9,9 |7,5-9,5 |
|- ... ... бір жылда, % |10,8 ... ... ... қайта қаржыландыру ставкасы, % |11,0 |10,0 |9,0 ... ... ... ... |1464 |1681 |1878 ... %-бен |-2,5 |14,8 |11,7 ... ... млрд. теңге |4614* |4998 |6173 ... %-бен |25,5* |8,3 |23,5 ... ... ... |3874* |4167 |5124 ... | | | ... ... ... |7256 * |8220 |9848 ... ... | | | ... монеталандыру деңгейі, % |38,6 * |31,6 |33,1 ... ... ... ... өсуі 2008 жылы 5%, ал 2009 жылы ... өсу ... ... тауарлар импортына ... ... және ... ... ішкі ... ... ... бұл төлем балансындағы жағдайды 2009 жылға түзетуді
қамтамасыз етеді. ... 2009 жылы ... ... ... бұл ... Республикасы Ұлттық Банкінің халықаралық резервтері
көлемінің 2008 жылғы ... ... және ... ... ... ... болжайды.
Осы сценарий үшін нақты сектор мен ... ... ... ... ... ... жасалған кезде 2008-2009
жылдарға арналған мынадай болжамдар алынды. ... ... ... ... ... өсімі 11-15%, ақша массасының өсімі ... ... ... 16-18%, банк ... ... ... болады.
Пессимистік сценарий кезінде банктердің резидент еместер алдындағы
міндеттемелерінің орындалуы шетелден ... ... алу ... ... сыртқы активтерінің қысқаруымен қамтамасыз етіледі деп болжанады
(12-кесте).
12 кесте- ... ... ... ... ... ... ... (пессимистік сценарий)
кезең соңына
| |2007 |2008 |2009 |
| ... ... ... ... ... ... % | | | |
|- жыл ... % |18,8 |7,9-9,9 |7,5-9,5 |
|- ... ... бір ... % |10,8 ... ... ... қайта қаржыландыру ставкасы, % |11,0 |8,0 |6,0 ... ... ... ... |1464 |1410 |1402 ... %-бен |-2,5 |-3,7 |-0,6 ... ... ... ... |4614 * |4088 |4088 ... %-бен |25,5 * |-11,4 |0,0 ... депозиттері, млрд. теңге |3874 * |3384 |3438 ... ... ... ... * |6570 |6656 ... | | | ... ... деңгейі, % |38,6 * |28,0 |25,6 ... ... ... ішкі ... ... ... және
ішкі жинақ ақша өсуінің бәсеңдеуіне әкеп соғады. Ішкі инвестициялық және
тұтынушылық сұраныстың ... ... ... ... әкеп ... ағымдағы шот дефицитінің 2008 және 2009 жылдардағы ұлғаюын шектейтін
болады.
Сыртқы ресурстарға рұқсаттың болмауы ... ... ... ... ... ... елден капиталдың сыртқа шығуына
себепші болады.
Мұндай жағдайлар теңгенің айырбас бағамына, оның әлсіреуі жағына ... ... ... ... ... сценарийдің шегінде Қазақстан Республикасында 2008 және ... ... өсуі ... деп күтілуде.
Нақты сектор мен төлем балансы ... ... ... ... ... ... ... 2008-2009 жылдары
банк жүйесінің сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... ақша ұсынысы қысқарады.
Көрсетілген кезеңде ақша базасының орташа жылдық тарылуы 2-4%, ақша массасы
орташа алғанда 6-7%, ... ... ... 4-5%, банк ... 2-3% ... сценарийді іске асырудың нәтижесінде жылдық инфляцияның біршама
бәсеңдеуін болжайтынын атап ... ... Егер 2007 ... аяғында жылдық
инфляция 18,8% деңгейінде қалыптасқан болса, онда 2008 және 2009 жылдардың
аяғында ол бір ... ... ... ... ... төмендеуі мүмкін.
Инфляцияның осындай бәсеңдеуі ақша ... ... ... ... ... шектеу, сыртқы күйзелістерді күтудің болмауы сияқты
объективтік факторлардың әсер етуінің төмендеуімен байланысты.
Қазақстан ... ... ... ... ... ақша-несие
саясатының негізгі мақсаты жылдық инфляцияны (өткен жылдың желтоқсанымен
салыстырғанда желтоқсанда) 2008 жылы 7,9-9,9%, 2009 жылы 7,5-9,5% ... және ... ... ... ... кезіндегі деңгейде ұстап
тұру болып табылады. Бұл ... ... ... ... 16-18% ... ... сай болып келеді.
Сонымен, Қазақстан Ұлттық Банкінің іс-қимылдары ... ... ... ... сценарийін жүзеге асыруға қатысты болады.
Базалық сценарийді жүзеге асыру кезінде бағалардың ... ... ... ... ... ... ... сценарийді жүзеге асыру ... ... одан әрі ... жол бермеу мақсатында қаржы
секторының тұрақтылығын қамтамасыз ету пайдасына ... ... ... етеді.
Әлемдік және отандық экономикаларда қалыптасқан жағдайдың ... ете ... ... ... Банкі «қатаң» ақша-несие саясатын
жүргізуден бас тартады. Жоғарыда атап өтілгендей, ірі елдерді қоса ... ... ... ... ... банк ... ... мақсатында ақша-несие саясатын жүргізу тәсілдерін ... ... ... ... ... өсудің бәсеңдеуі жағдайында
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мұндай ... ... ... ... ... ... Банкі 2008 жылы ақша-несие саясатының
құралдарын ... ... ... ... ... ... ... бойынша пайыздық ставкалардың ролін арттыруға қатысты
жұмысын жалғастырады.
Қайта қаржыландырудың ресми ставкасы ақша нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... ақша нарығындағы
ставкалардың жоғарғы деңгейі болатындай етіп белгіленеді. Қазақстан Ұлттық
банкі екінші деңгейдегі банктерден тартатын депозиттер бойынша ставка ... ... ... ½ ... ... болады және
Қазақстан Ұлттық банкінің ставкалары дәлізінің төменгі мәнін білдіреді.
Қазақстан Ұлттық банкі екінші деңгейдегі банктерге ... ... ... ... ... бере ... кері РЕПО операцияларын
жүргізу түрінде қайта қаржыландыру заемдарын беруді жалғастырады. Валюталық
СВОП операцияларын ... ... ... ... ... корреспонденттік шоттарындағы қалдықтарды кепілге бере отырып,
қысқа мерзімді заемдар беру банктердің Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... және өзара іс-қимыл жасау
туралы келісім жасаған кезде ғана жүзеге асырылатын болады.
Коммерциялық вексельдермен қайта ... алу ... ... ... ... ... ... байланысты кәсіпорындарға
вексельдердің бірінші класты эмитенттері мәртебесін беру тоқтатылады.
Қазақстан Ұлттық банкі Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының активтерін
конвертациялау және ... ... ... ... ішкі валюта
нарығында шетел валютасын сатып алу немесе сату арқылы және сол ... ... ... ... асыратын болады. Бұл ретте ішкі
нарықтағы шетел валютасына қосымша ... ... ... ... конвертациялау операцияларын жүзеге асыра алатын мерзімдердің 6 айға
дейін ұлғаюы (2007 жылғы қарашаға ... – 1 ай) ... ... айтқанда 2008-2009 жылдарға арналған ақша несие саясатының
бағыттарында анықталған сценарийлер бойынша Қазақстан Ұлттық банкі ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезіндегі
шаралары.
Қазақстан Ұлттық Банкі бірқалыпты қатаң ақша-несие саясатын ... Бұл бір ... ... ... ... ... ... қалыптасқан жағдайларға барабар деңгейде ұстап тұруды, екінші
жағынан ... ... ... өтімділікпен қамтамасыз ету бойынша
операцияларды жүргізуді білдіреді.
Қысқа мерзімді ... ... ... деңгейдегі банктердің
депозиттерін тарту, қайта қаржыландыру заемдарын беру ... ... ... ... нарығындағы сыйақы ставкаларын
реттеудің, сондай-ақ банктердің ... ... ... ... ... ... кезде және сұраныс туындаған жағдайда ... ... ... ... ... ... қисығын
қалыптастыру үшін айналыс мерзімі 1 жылға дейінгі қысқа мерзімді ноталарды
шығаруды ... ... ... ... қарастырады. Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі кірістіліктің қысқа ... ... ... ... және қаржы нарығындағы жағдайға қарай тиісті
шешімдер қабылдайтын болады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жағына қарай қысым жасалған жағдайда теңгенің айырбас бағамының
қысқа ... күрт ... жол ... бұл ... ... ... бағдарлары немесе дәліздері белгіленбейтін болады.
Ішкі инвестициялық және тұтынушылық сұраныстың айтарлықтай ... ... ... ... ең алдымен импорт шығыстарын қысқарту
есебінен түзетуді қамтамасыз ... ... ... ... болуы мүмкін
уақытша лагты ескере отырып, қысқа мерзімді кезеңде ішкі валюта нарығындағы
сұраныс пен ұсыныстың теңгерімсіздігін жою үшін ... ... ... қысқа мерзім ішінде шетел валютасына ... ... ... ішкі валюта нарығында валюта сатып алу және сату тәртібін өзгерту
арқылы шектеу ... ... ... мүмкін.
- Ақша-несие саясатының пессимистік сценарийді жүзеге асыру кезіндегі
шаралары.
Қазақстан Ұлттық банкі қолдаушы ақша-несие ... ... ... ең ... резервтік талаптардың қолданылып жүрген нормативтерінің
айтарлықтай төмендеуі мүмкін екенін білдіреді.
Қазақстан Ұлттық банкі банктерге біршама көлемде тікелей ұзақ мерзімді
көмек ... бас ... ... қарамастан, Қазақстан Ұлттық банкі
Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын ... ... ... және ... ... ... ... түрлі жанама құралдарды (активтерді секъюритизациялау, банктердің
облигацияларымен және акцияларымен операциялар, даму ... ... беру және т.б.) ... ... банк ... ... ... әзірлеуді және белсенді пайдалануды жоспарлап отыр.
Қазақстан Ұлттық Банкі алтынвалюта резервтерін елдің өзінің халықаралық
міндеттемелерін ... үшін ... ... ... тұру ... ... бағамына неғұрлым жоғары қысым жасалу жағдайында ... ... оның ... ... жол ... инвестициялық және тұтынушылық сұраныстың тарылуы төлем
балансындағы жағдайды ... ... ... ғана емес, сонымен қатар
сыртқы борышқа қызмет көрсету үшін төлемдерді қысқару есебінен ... ... ... ... ... ... өтімділіктің
айтарлықтай тапшылығын және елден капиталдың кенеттен әкетілу қаупін ескере
отырып, қажет болған кезде ішкі валюта нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкі осы
мақсатта капиталдың әкетілуін шектеу және шетел валютасына ... ... ... оның ... ... ... ... рұқсат
режимі) уақытша енгізу арқылы шаралар қабылдауы мүмкін.
3.2 Тұран-Әлем Банкі АҚ-ның депозиттік саясатын жетілдіру
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... және ... қызмет туралы Қазақстан
Республикасының заңын және Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... басшылыққа ала отырып, жасалуға тиіс.
Депозиттік саясат – банктік саясаттың құрамдас бөлігі ретінде ... ... ... ... бағытталған шаралардың
жиынтығын білдіреді.
Кең мағынасында депозиттік саясатты ... ... ... ... ... ... ... реттеу құралы ретінде қарастыруға болады.
Тар мағынасында, бұл кез ... ... ... ... ... ... банктің стратегиясы мен тактикасын
сипаттайды.
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының басты мақсаты – Қазақстан
Респуьликасының ... ... ... ... ... бар мүмкіндіктерін пайдалану және өтімділіктің қажетті дейгейіне
қолдау көрсету.
Банктердің депозиттік саясатының міндеттері мынадай болуға тиіс:
- банктің депозиттік базасын ... ... ... үлесін
кеңейту;
- меншікті капиталға қатысты нормативтерді сақтай ... ... ... көлемін ұлғайтып, оның сапасын арттыру;
- банктің активі мен пассивін басқаруға байланысты шешімдерге сәйкес
және өтімділік саясатына ... ... ұзақ ... және қысқа
мерзімді депозиттерінің өзара шекті қатынасын ... ... ... иелеріне қатысты өлшемді және икемді саясат ұстану.
Депозиттік саясатты жүзге асыру мынадай принцпиптерге негізделеді:
1) Салымдарды кепілдендіру.
Қазақстандық жеке ... ... ... ... мүше болу
арқылы банктер салымдардың сақталуы мен қайтарылуына кепіл беруге тиіс.
2) Міндеттемені ... ... ... ... сай және ... алғашқы
талабы бойынша клиенттер алдындағы міндеттемелерді толық және уақытыл
орындау.
3) Ашықтылық.
Банктің қаржылық ... ... ... барлығына ақпараттың ашық
немесе қол жетімді болуы (заңмен тиым ... ... ... ... ... ... депозиттік нарықтағы бәсекелестік
қабілетін арттыру үшін мынадай шешімдер қабылдау қажет:
- ... ... және ... ... депозиттік өнімдерінің сапасын
арттыру мақсатында банк үнемі ішкі және сыртқы депозиттік нарықтарға
маркетингтік зерттеулер жүргізу ... және ... ... ... және ... ... есептеу әдістерін пайдалану;
- депозиттер бойынша ұтыс жариялау, салым иелеріне сыйлық беру, ... ... ... ынталандыру әдістерін қолдану қажет;
- клиентерге өте жоғары мәдени және ... ... ... ... қарым-қатынас орнату барысында алынған кез ... ... ... ... ... ... ... мүдделері қатаң құпия болуға тиіс.
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының нарықтың ... ... ... ... ... тұлғалар салымдары бойынша:
Банктердің тұрақты ресурсын құрайтын жеке тұлғалардың, ... ... ... ... ... ... депозиттік базаны нығайту.
Табысы жоғары клиенттер сегментіне ... ... ... VІP санатындағы ірі клиенттерді тарту;
- Орташа табысты клиенттерді тарту.
Заңды тұлғалар депозиттері бойынша:
Корпорация мен ... ... ... ... ... ... олардың шоттарының қатарын өсіру және ... ол ... ... одан ары ... ... нарығы бойынша.
Банктер банкаралық депозиттер нарығын өздерінің қысқа ... ... ... ... ... ... қажет.
Мысал, Тұран-Әлем банкі банк өзінің банктік саясаты ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер ”
бағдарламасын дайындады. Бұл бағдарлама негізінен банктік ... ... ... ... ... бір жеңілдіктер жүйесін пайдалану арқылы
клиенттерде ... ... ... ... ... ... ... көрстеуге жаңа клиенттер тарту;
- Клиенттермен ұзақмерзімді қатынасты ... екі ... әр ... клиенттең категорияларына қарай
мынадай үш пакет қызмет түрлерін қамтиды:
1) Депозит пакеты;
2) Несие ... ... ... ... ... ... ... қызмет түрлері көрсетіледі:
- Сейфтік депозитарий;
- Интернет-банкинг;
- Виртуальды карточкалар шығару;
- VІSA ... ... Mass ... карточкаларын
жеңілдікпен;
- Сақтандыру қызметі;
- Ақшалай аударымдар бойынша жеңілдіктер беру;
- Карточка және тұтыну несиесі бойынша жеңілдікпен несиелер алуға
Депозиттік ... ... бір ... ... ... ... ынталандыруға бағытталған пайыз саясаты жатады. Пайыз саясатына
сәйкес және ... ... және ... ... ... ... сай
заңды және жеке тұлғалардың депозиттері бойынша сыйақы мөлшерлемелері
белгіленеді. Заңды және жеке ... ... ... ... белгілеуде мына факторлар ескерілуге тиіс:
- Қаржы нарығының коньюнктурасы;
- Ішкі және ... ... ... депозиттер бойынша
белгіленген сыйақы мөлшерлемелері;
- Банкаралық ... ... ... қағаздардың табыстылық деңгейі;
- Жалпы пайыз және валюта тәуекелін қолайлы дәрежесіне қарай қажетті
пайыз маржасының деңгейі;
- ... ... ... Республикасының Ұлттық банктің қайта қаржыландыру
мөлшерлемесі.
- Салымдардың ... мен ... ... табыстарының динамикасы;
- Қазақстандық жеке тұлғалардың салымдарын сақтандыру Қорының салымдар
бойынша ұсынатын сыйақы мөлшерлемесі.
Сонымен депозиттік операцияларды жүзеге асыруда, ... ... ... басшылыққа алған дұрыс:
– депозиттік ... ... ... ... ... ... ... операцияларды ұйымдастыру процесінде депозиттік
операциялардың әртүрлі субъектілері және ... ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыру барысында олардың несиелік
жұмсалымдардың мерзімі мен сомасы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі;
– депозиттік операцияларды ұйымдастыру ... ... көп ... ... ... олар белгілі бір дәрежеде банк
айналысының өтімділігін қолдауды қамтамасыз етеді
Қорытынды
Нарық экономикасын құру, барлық ... ... ... ... етумен қатар, ұдайы өндіріс ... мен ... ... жаңа ... ... ... ... проблемаларды шешу банк жүйесінің болашақтағы ... ... ... ... ... әсер ... ... мүмкін
емес.
Бүгінгі таңда банктердің ресурстарының иесі тұрғысында, олардың өз
ресурстарының құрылуы мен орналасуы ... ... ... ... ... банк ... үшін ресурстардың базалық болуы және ... күн ... ең ... ... болып отыр. Нарық қатынастары
жағдайында ресурстың потенциялды түрлендіру және ұлғайту міндеті, және оның
тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... несиелік ресурстарын құрау барысында
жүргізетін өзіндік ерекшелігі мол саясатының тиімді ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Еліміздегі банктердің балансына талдау жасалған деректерге сүйенетін
болсақ, бүгінгі банктердің ресурстық көлемі, яғни ... ... ... ... ... ... қоса ... шетелдік ең ірі
банктердің меншікті қаражаттарынан жүз есе кем ... ... ... бәрі кешегі тоталитарлық жүйеде қалыптасып келген ... ... ... ... кемшіліктермен толық сипатталады.
Ол уақыттардағы банктердің өз ... ... ... ... ... ресурстың едәуірі белгілі орталықтандырылған ресурстан және
сол банктерге әкімшілдік тұрғыда ... ... бос ... ... ... күні ... бәрі келмеске кетті, яғни орталықтандырылған
ресурстарды пайдалану тоқталды, клиенттер өз ... ... ... ... ... банктерге барып, өз қаражаттарын сақтауға тырысады.
Ал банктердің өз қаражаттарының мөлшері де өте ... ... ... да өзіндік проблемалар орын алады.
Мысалға, банктердің басым көпшілігі акционкерлік қоғамға өтіп өз бағалы
қағаздарын ... ... ... ... ... осы шығарылған бағалы
қағаздарды толық сатпайынша, оларға екінші ... ... ... ... ... ... ... етілмейді, оның үстіне,
шығарылған бағалы қағаздарды сатуға салынатын салықтар бағалы ... ... жете дами ... ... кедергілер де аз емес.
Банктердің жарғылық қорының ең ... ... де ... ... ... ... ... отыр. Сондықтан да, бұл ... құрұ көзі өте бір ... ... түріне жатады.
Келесі бір пассивтік операциялардың негізі болып табылатын ... ... ... ... ең ... да ... ресурстардың түрі
– бұл депозитер, яғни оның қалыптасуы, бұл банктің депозиттік саясатты
жүргіізуіне ... ... ... ... да ... ... орын ... бастапқыда жаңадан құрылған банктік емес мекемелердің халықтық
жинақтарын ... ... ... қашып кетіп, тартылған қаражаттарды
қайтаралмай қалуы, оған деген бақылаудың болмауы, айналып келгенде ... ... еш ... ... ... ... міне
осының бәрі өзіндік тежеуші механизмдер жиынтығын білдіреді. Сол сияқты
таяу арадағы ... ірі ... бірі ... ... Наурыз банктің
қызметінің нәтижесіздігі, яғни банкротқа ұшырауы, онда ... ... ... ... Ұлттық банк тарапынан белгіленген
банктерге жүзеге асырылуы да өз ... ... ... ... ... ... сөзсіз.
Сондықтан да, бүгінгі банктер тең ... ... ... ... ... ... ... Бұл тұрғыдан, біздің ойымызша, бірінші
кезекте шетелдік банктік тәжірибеде кеңінен қолданылып жүрген, банктердің
пассивтік ... ... ... ... ... ... салым иелерінің мүддесін қорғаудағы бірден бір шара ... ... ... ... қосу ... ... арнайы мемлекет
тарапынан құрылған депозиттерді ... ... ... ... Бұл қор ... күні тек қана ... салымдарын кепілдендіріп
отыр, болашақта оның қызметін заңды ... ... ... ... деп ... ... банктерде салым иелерінің тиімді депозиттердің түрлерін
кеңейту арқылы жаңа клиенттер тартуды жолға қою ... ... ... ... ... ... ... чек арқылы қолдануға икемді
депозиттерді енгізу клиенттердің сұранысына ие болады. Бұл жерде банктердің
депозиттік ... ... де мән ... ... ... емес ... көзі – ... несиенің
дамуына қолдау көрсетіп, банктердің өздері осы нарқтың дами ... ... ... Бұл ... жете ... банктердің рессурсқа деген
қажеттілігінің едәуір мөлшерін қанағаттандыруға тиіс .
Экономиканың дамуының обьективті процессі мен ... ... ... өз кезегінде несиелік ресурстарды басқаруға бірқатар өзгерістер
енгізуді ... ... да, бұл ... ретеуге бағытталған шаралар, бүгінгі таңда
несиелік нарықтың қалыптасуына, әкімшілік тұрғыдан ... ... тән, ... ... әсер ету шараларын кеңінен қолдануға
бетбұрыс жасайды.
Әдебиеттер тізімі
1. “ҚР-ғы Ұлттық банк туралы” ҚР заңы 30.03.1995.
2. “ҚР-ғы ... және ... ... туралы” ҚР заңы / 31.08.1995.
3. Программа развития денежно-кредитной политики Национального Банка
Республики Казахстан на 2008-2009 гг.
4. 2002 жылы 16 ... N 465 ... ... ... ... ... және ... күмәнді және үмітсіз
санаттарға жатқыза отырып, оларға қарсы провизиялар құру” туралы
ережесі.
5. ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі: Оқу ... Алматы. Қазақ
университеті 2004
6. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердiң операциялары: Оқу ... ... ... ... С.Б., Ильяс А.А. Банкосвое дело: учебное пособие Алматы. Қазақ
университеті, 2006.
8. Банковское дело: учебник / под ред. Г.С. ... // ... ... ... ... ... ... / под ред. О.И. Лаврушина // Москва “Финансы
и ... ... ... дело: учебник / под ред. Г.Г.Коробовой. М.:Юристь, 2002.
11. Банковское дело: учебник / под ред. А.М. ... ... ... ... ... ... руководство / Под ред. В. Платонова,
М. Хиггниса. - М.: “Консалтбанкир”, 1998.
13. Основы банковской деятельности: учебник / под ред. ... К.Р. ... ... ... ... И.В. ... ... коммерческого банка / М.:
ИНФРА-М, 2001.
15. Щербакова Г.Н. Банковские системы развитых стран. – ... ... ... Г.С. ... ... коммерческого банка. – М. ИКЦ ДИС,
1997.
17. Е.Б. Ширинская Операции коммерческих ... и ... опыт ... ... и ...... О.М. ... и др. Коммерческие банки и их операции// Москва: ... ... ... ... ... ред. О.И. ... - М.: Финансы и Статистика,
2004.-576.;
19. «Банковское ... ред. ... В.И. ... ... Л.П.
Кроливецкой. - М.: Финансы и Статистика, 1996.-480 с.;
20. Банковское обслуживание населения. ... А.А. ... и ... ... ... и ... операции. Под ред. проф. Е.Ф. Жукова. Москва, изд.
«ЮНИТИ», 1997г.
22. ... ... Под. ред. С.И. ... Л.А. ... ... ... ... портфель № 1. Под. ред. Лаврушиной. Москва, «Финансы и
статистика». 1998г.
24. Банковское ... Под. ред. ... В.И. ... ... ... ... ... и статистика». 1996г.
25. 11. Банковские операции. Лаврушин И.О. Часть-1. - Москва, ... ... ... Роуз Питер С. Пер. с англ. со 2-го изд. ... ... ... ... Э. Дж. И др. ... ... дело и ... с англ. В. Лукашевича и др.; Под общ. Ред. ... М. ... - СПб., ... ... ... ... № 3, 2004 г. Статья Г. А. Куановой «Влияние уровня
жизни в Казахстане на ... ... ... ... 2004/4-5. Статья М. Мыргыясовой «Капитальная база банков и
сбережения населения - основа ... и ... ... № 5 2005 г. Статья М. Сагиндыковой «Казахстанский ... ... - ... ... в ... механизме
республике» 34-36 стр.;
31. «Банки Казахстана», № 10 (64) 2004. ... ... Г.А. ... ... ... ... ... Казахстана», № 12, 2004. Статья Нурсеита Н.А. «Привлечение
сбережений и финансовую систему страны» 27-43 ... ... ... № 11, 2004. ... «О ситуации на финансовом
рынке» 5 стр.;
34. ... ... № 1, 2005. ... Хиль М. ... ... вкладов в банковских институтах зарубежных стран» 40-50 стр.;
35. «Банки Казахстана», № 5, 2005. Статья ... А. ... ... вкладов физических лиц - гарантия личной финансовой
безопасности» 39-40 стр.;
36. «Банки Казахстана», № 6, 2004. ... ... В.В. ... ... и ... ... системы 49-52 с.;
37. «Финансы Казахстана» 11-12/2004. Статья А. Лима ... - ... ... «Финансы Казахстана» 3-4/2004. Статья Е. Шамуратова «К вопросу ... ... ... ... 93-96 ... Тұран-Әлем банкі АҚ-ның 2006-2007 жж есептік материалдары.
40. Қазақстан Халық Банкі АҚ-ның 2007-2008 жж ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктегі депозиттері
Өзге коммерциялық банктегі депозиттер (банкаралық депозиттер)
Талап етілетін депозиттер
Мерзімді депозиттер
Депозиттік және жинақ сертификаттары
Халық салымдары
Депозиттер
Талап еткенге ... ... ... және ... салымдар.
Трансакциялық шоттар
Жинақ салымдары
Мерзімді салымдар.
Куәландырылатын чектер шоттары
Ұсақ мерзімді салымдар.
Нау-шоттары және басқа да шоттар.
Ірі мерзімді
салымдар
Ақшалай нарықтың депозиттік шоты
Кәдімгі ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының банктерін соның ішінде екінші деңгейдегі банктердің құрылуы, екінші деңгейдегі банктердің депозиттік операция жасау ерекшеліктері71 бет
Банктің депозиттік операциялары31 бет
Банктің қысқаша сипаттамасы мен қысқаша тарихи анықтамасы42 бет
Банктегі депозиттік операциялар және олардың есебі27 бет
Депозиттік операциялар9 бет
Депозиттік операциялар түрлері15 бет
Коммерциялык банктер, олардың жіктелуі6 бет
Пассивті операциялар30 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері туралы27 бет
Ағымдағы шоттағы шетел валютадағы ақша қаражаттарының есебі43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь