Қазақстан Республикасының инвестициялық іс – әрекетін бағалау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.5

1 ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... .
1.1 Инвестициялардың мазмұны, ұғымы және оның жіктелуі ... ..6.20
1.2 Инвестициялардың экономикалық мәні және түрлері ... ... ... .20.33

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ІС . ӘРЕКЕТІН БАҒАЛАУ
2.1 Өндірістің инвестициялық мәселелерін талдау ... ... ... ... ... ...34.45
2.2 Ұлттық экономиканы инвестициялаудың мәселелері ... ... ... .45.60
2.3 Қазақстан Республикасының инвестицияларының даму перспективалары ... 60.69

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 70.72
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .73.74
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75.78
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТІН БАҒАЛАУ
РЕФЕРАТ
Бітіру жұмысының тақырыбы: «Қазақстан Республикасындағы инвестициялық
іс-әрекетті бағалау»
Жұмыстың көлемі: 78 бет.
Жұмыстың құрылымы: Кіріспе, негізгі ... ... ... және ... ... ... Кіріспеде тақырыптың
өзектілігі, мақсаты сынды мәселелер қарастырылады. Негізгі бөлім 2 ... 1 ... ... теориялық негіздері», 2 тарау «Қазақстан
Республикасының іс-әрекетін ... ... ... ... ... жалпы талдау, анализ жасалған.
Жұмыстың мақсаттары мен міндеттері: Қазақстан Республикасының
инвестициялық іс-әрекетін ... ... ... ... ... ... ала ... төмендегідей мақсаттар мен міндеттерді
басты бағытқа алуға болады:
- Инвестиция ұғымына теориялық түсініктеме бере ... оның ... ... ... ... ... Республикасындағы экономикалық процестердегі
инвестицияның алатын орны ерекше, осы мәселені ... ... ... ... ... ... ашу;
- Елбасы Н.Ә. Назарбаев биылғы жолдауында айтқандай, біз ҚР-сы нарықтық
экономикаға толықтай көшіпболдық, енді ... ... ... ... ... ... ... көшу. Осы бағытта
Ұлттық экономиканы инвестициялаудың алатын орны өте ... оның ... ... ... бағыт етіп алу алға қойған
басты мақсаттардың бірі болып табылады.
Тірек сөздер: инвестиция, экономика, ... ... ... ... ... ... ... импорт, стратегия, элемент,
фактор, технология, капитал, сфера, бюджет, механизм, ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.................
1.1 Инвестициялардың мазмұны, ұғымы және оның жіктелуі......6-20
1.2 Инвестициялардың экономикалық мәні және түрлері.............20-33
2 ... ... ... – ӘРЕКЕТІН
БАҒАЛАУ..............................................................
2.1 Өндірістің инвестициялық мәселелерін талдау.......................34-45
2.2 Ұлттық экономиканы инвестициялаудың мәселелері.............45-60
2.3 Қазақстан Республикасының инвестицияларының даму
перспективалары.............................................................
............60-69
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................
.................70-72
ПАЙДАЛАНҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР.................................................73-74
ҚОСЫМША.................................................................
...................75-78
КІРІСПЕ
Инвестиция — экономиканы ... ... және ... ... ғылыми-техникалық прогресстің жетістіктерін енгізуді,
инфрақұрылымды дамытуды көздейтін басты фактор.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... бағытталған. Республикада инвестициялық
жобаларды ... ... ... ... жеңілдіктер мен
преференциялар әзірленіп жасалған.
Қазақстан Республикасының экономикасын ... және оны одан ... ... ... ... ролі зор. Шетелдік инвестицияларға
табыс алу мақсатында кәсіпкерлік қызметтің объектілеріне инвесторлар салып
отырған мүліктік құндылықтар және оған қоса ... ... ... ... ... да ... ... Азаматтық Кодексіне қатысты шаруашылық
серіктестігі еншілестікті мойындайды, егер басқа шаруашылық ... ... ... күшіне оның жарғы капиталы немесе олардың арасында
қатысты шарт ... ... ... түрде шешімді анықтау мүмкіндігі осындай
серіктестікті қабылдауда, тәуелді акционерлік қоғамның тәуелдігін ... ... ... тұлға-бұл серіктестік, яғни басқа заңды тұлға.
Әсеріне түскен шарт жасау күші және де ... ... ... пен ... ... ... үлкен немесе кіші екенін анықтауға
мүмкіндік береді.
Инвестициялардың экономикадағы рөлі мен орны ... ... ішкі ... ... тікелей түрде әсер етеді, жаңа жұмыс
орындарын қалыптастырады, ... мен ... жаңа ... ... ... ... бірге ұлттық экономиканың құрылымын өзгертеді.
Инвестициялық процесті басқару Қазақстан экономикалық дамуының тарихи
тәжірибесін, ... ... ... ... ескеруді пайымдайды. Қайта құру кезеңінде республика
дамуының жалпы деңгейі мен қарқыны, оның ... ... ... төмендеді
және нақты потенциалды мүмкіндіктері әлемдік тенденцияларға сәйкес келмеді.
Бұл кезеңде ... ... алға ... ... ... ... тұрмыс
жағдайының көптеген негізгі көрсеткіштері бойынша бұрынғы КСРО ... ... ... деңгейде тұрды. Қоғамдық еңбек өнімділігінің өсу ... ... ... ... ... ... ... қалды. Әлемдік
деңгейге жабдықтың тек 2-3%-зы ғана сәйкес келді, ал ... ... ... ... ... ... 2-3 және одан ... есе артық болды.
Қазақстан Республикасы Президентінің тұжырымдауынша ... ... ... ... ... инвестицияларын тарту деңгейі бойынша
Орталық және Шығыс Еуропа елдерінің сондай-ақ ТМД-ның алғашқы ... ... ... ... кәсіпорындарды қаржыландыратын және ұзақ
мерзімге ... ... ... ... банктер мен
акционерлік қоғамдардың акцияларынан құрылған инвестициялық қорлар ... ... ... қорлар экономиканың неғұрлым пайдалы салалары мен
кәсіпорындарына капиталдың құйылуына жағдай жасайды.
Қаржылық ... ... үшін ішкі және ... жағдайында белгілі бір тәуекелділікпен байланысты болатынын
ескерген жөн. Бұл тәуекелділік басшылардың біліктілігімен және олардың епті
әрекеттерімен, есеп пен ... ... ... ... ... ... ... орта мерзімді және қысқа мерзімді
несиелерді тартудың қиындылықтарымен осы сияқты мәселелерімен ... ... ... ... ... ... және саяси
тәуекелділіктерімен байланысты болатынын ... ... ... ... ... жасалған соң және сол
инвестицияланатын объектіні қажетті зерделеуден ... ... ... ... Осы ... ғана нарықтық қарым-қатынастар жағдайындағы
тәуекелділіктер төмендеуі мүмкін.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан
халқына ... ... 2005 ... 18 ... былай дейді:
«Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында. Біз
жалпы ішкі ... екі есе ... ... тағы да бір ... ... ... Біз ... жұмыс істеп жатқан нарық
экономикасын құрдық».
Жұмыстың мақсаты мен міндеті: ҚР-ғы ... ... ... өзекті мәселелерін, теориялық негіздерін басшылыққа ала отырып,
төмендегідей мақсаттар мен міндеттерді басты бағытқа ... ... ... инвестиция ұғымына теорилық түсініктеме бере отырып,
оның негізгі критерийлерін ... ... ... ... экономикалық процестердегі инвестицияның
алатын орны ерекше, осы мәселені мүмкіндігінше дәлелдеу;
• Өндірістегі инвестициялық ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев биылғы жолдауында айтқандай, «біз ... ... ... ... ... енді ... ... экономикалық, әлеуметтік-саяси жедел жаңару жолына көшу».
Осы бағытта Ұлттық экономиканы инвестициялаудың алатын орны өте
жоғары болғандықтан, оның ... ... ... ... етіп алу
менің алға қойған басты мақсаттарымның бірі ... ... ... Бітіру жұмысы кіріспеден, 2 бөлімнен, қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымша материалдардан ... ... ... ... негіздері қарастырылады.
Нақтырақ айтсақ, инвестицияның мазмұнына, жіктелуіне, экономикалық ... ... ... ... ... беру болып табылады.
Ал 2-бөлімінде ҚР-ғы инвестициялық ... ... ... ... ... ... талдау, Ұлттық
экономиканы инвестициялаудың ... және ... ... даму ... ... ... қойылған.
Қорытынды бөлімде жұмысқа жалпы талдау, анализ жасалады. Алдыңғы
қатарлы ... және ... ... ... ... ... көздерін
тиімді пайдалану мәселелеріне қысқаша экономикалық тоқтам жасалынады.
1 ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Инвестициялардың мазмұны, ұғымы және оның ...... ... ... ... ... жүйесін дамыту кезеңінде, ішкі ... ... ... да ... ... тарту және пайдалану мәселелері
өте маңызды орын ... ... ... ... тек ... ... ... сонымен қатар сыртқы инвестициялық өзгерістермен де тығыз
байланысты.
Қазақстан экономикасының қазіргі ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Негізгі капиталдың істен шығуы
инвестициялық ресурстар ағымымен, ал өндірістік ақпараттардың ... және ... ... ... ... ... ... асуы екіталай. Сондықтан да қазіргі
таңда экономикалық өсуге қол жеткізу үшін шикізатты пайдалану мен бәсекеге
қабілетті өнімдер ... ... бой ... ... ... ... жоюға ықпал ететін жобаларды іске асыруға
бағытталған ... ... ... ... Жалпы инвестициялық
саясаттың мақсаты - тартылған қаражаттарды тиімді ... және ... ... ... ал ... - ... және ғылымды көп керек
ететін салаларға инвестициялар тарту.
Бүгінгі танда республикамызда экономикалық тұрақты ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелердің бірі
болып отыр. Инвестициялық ресурстарға ақша қаражатын салудың ... ... ... жатады. Олар елдегі өнеркәсіп, кәсіпорындарының
қызметінің жүруіне, экономиканың барлық салаларының ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
экономикалық саясатында шетел тікелей инвестицияларын тарту және қолайлы
инвестициялық хал-ахуалды қалыптастыру басты ... ... ... ... ... ... ауыл ... және өзге де
салалардағы инвестициялық жобаларды несиелеудің ... ... ... ... ... инвестициялар өндірістік аппаратты жаңа ғылыми-
технологиялық негізде қайта құрып, тауар және ... ... ... ... ... ... ... ұтымды тарта
білгенде және тартылған инвестицияны тиімді таратып, ... ... ... ... ... Еліміздің Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан
халқына жолдауында шетел инвестицияларын тарту стратегиясы ұзақ ... ... ... ... тыс ... 12 ... жалпы ұлттық өнім өндірісіне жұмсалатын табыстардың маңызды
бөлігін құрайтын жаңа технологияны, материалдарды және басқа да ... ... ... ... ... және жұмыс жағдайын
жақсарту мақсатында жұмсалатын қаражаттардың активтерге салынуы болып
табылады. ... ... ... жаңа ... ... құрап,
олардың дамуына жағдай жасайды. Аймақтағы шетел инвестициясы негізінде
құрылған жаңа ... ... жаңа ... ... шешуші факторы
және қозғаушы күші болуы ықтимал. Инвестициялар нәтижесінде мемлекеттік
табыстардың ... ... ... әлеуметтік-экономикалық өсуіне,
тұрғындардың өмір сүру сапасының ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге әлеуметтік қажетті
шығындарды ... ... ... орындарының құрылуы ... ... ... ... ... инвестор кейбір әлеуметтік
шығындарды өз мойнына ... ... ... сақтандыру шығындарын
айтуға болады. Сонымен қатар жұмыс орындарын ... ... ... ... психикалық аурулар, қылмыс сияқты ... ... ... ... тигізеді. Инвестицияны тарту артта қалған
депрессиялы аудандардың дамуына жағдай жасайды.
Қазақстан Республикасының үкіметі басты назарды инвестицияның ... ... деп ... ... қатар әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... соңғы жылдардағы жоғарғы
инвестициялық белсенділік көрсетіледі.
Елімізде минералды-шикізаттар ресурстарына бай ... ... ... кен ... қайта өндеу кәсіпорындарына базисті ресурстар
жинайтын жаңа ережені енгізуде ыңғайлы жағдайлар жасалды. Ресурс ... ... ... ... ... ... қажет ететін
өнеркәсіпті және жоғары технологияны инвестициялаудың сапалы негізін құрды.
Инвестициялар өндірістік ақпаратты жаңартып қайта құрып, жаңа ... ... ... қамтамасыз етеді. Сол себепті шетел капиталын
ынталандыру және қолдану қазіргі кезеңнің инвестициялық процестің ... ... ... ... ... мақсатты бағытталған әсері Қазақстанда
құрылымдық саясат экономикалық, энергетикалық және азық-түлік, көлік
саясатын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... байланысты тау-кен өнеркәсібінің стратегиялық ... ... ... ... Бай ... шикізат ресурстарын
қолданумен байланысты өнеркәсіптің құрылымы жақсарды.
Қазіргі таңда өндіріс пен қызмет көрсетулер сфераларының ... ... ... әлі де көптеген кемшіліктер байқалады. Әрбір қызмет
көрсету сфераларында, әрбір кәсіпорында инвестициялық ... ... мен жаңа ... ... және ... ... қамтамасыз
етілуі қажет. Әлеуметтік-мәдени салаларда бұл ... шешу ... ... ... өсуімен және қайырымдылықпен (меценат)
байланысты.
Қызмет көрсету сфераларындағы инвестицияның ролі, ол сол ... ... ... ... ... байланыс және көлік
кәсіпорындарының жоғары ... ... үшін ... ... қызметті жетілдіру, жаңа қызметті игеру, персоналды оқыту сияқты
мәселелер шешімін табу ... ... ... ... байланыс және
көлік кәсіпорындары бәсекелестік қабілеттілігін көтеру, олардың нарықтық
қатынастағы ... ... ... ... ... жұмылдыруына
байланысты болады. Егер қызмет көрсету ... ... ... ... ... пайдалану жүзеге асқан жағдайда, ол еліміздегі
халықтың әл-ауқатын, әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартудың бір кезі
болатыны сөзсіз. Экономикамызда ... ... ... ... барлық жақтарымен жанасуда. Әсіресе, инвестицияның білім, ғылым,
денсаулық, т.б. әлеуметтік салаларға ... зор. ... пен ... көтеру, елдің жағдайын жақсарту - экономиканы дамытудың ... 54 ... пен ... ... ... ... оның
материалдық - техникалық базасының нашарлауы тек қана ... ... ... ... қана қоймайды, ол тікелей
экономикалық шығындарға соқтырады. ... ... ... жалпы ұлттық өнімнің өсуіне тек қана білім ... ... үлес ... ал ... ... ... ... елдердің
экономикаық гүлденуін қамтамасыз ететіні белгілі жәйт. Инвестицияның
жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... да елімізде әлеуметтік саланы, ... ... ... ... ... ... Бұл мәселеде, яғни
экономиканың әлеуметтік бағыттылығын күшейтуде мемлекеттің ролі ерекше.
Инвестиция - бұл ... ... ... ... ауыл шаруашылық
кәсіпорындардағы экономика саласындағы күрделі ... ... ... ... ... ... - кәсіпорын кірісі мен пайызы.
Инвестиция көздері болып жаңа ... құн ... ... ... таза кіріс бөлігі табылады. Кәсіпкерлер оны меншіктік ... ... ... және ... ... рыногында
жұмылдырады. Инвестиция көзі амортизациялық аударым болып табылатын негізгі
капиталды жаңарту.
Инвестиция өзінің бағыттары немесе сатып алу ... ... ... мен ... ... болып екіге бөлінеді.
Қаржы инвестиция - бұл құнды қағаздарға жұмсалынған қаржылар.
Нақты инвестиция - өнеркәсіптің негізгі капиталына және ... ... ... ... ... ... шығын мен негізгі капиталдың актив
элементтері арақатынасы мен оның пассивтік элементтері анықталады.
Қаржы инвестициясы келесі категорияларда ... ... ... ... ... ... – 1 ... дейін иелену;
• ұзақ мерзімді инвестиция - иелену мерзімі 1 ... ... ... (жер, үй) иеленуші субъект бұл инвестицияны ... ... ... ... ... ... кезде, ол оны сату құнымен, оған
қоса сатып алған ... ... ... ... мен ... қызмет көрсету
сый ақысы) құны бағаланады. Қаржылық инвестиция құны бойынша сатып алуға
пайыздар, дивиденттер, сатып ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Сатып алу құны мен құнды-құнды ... ... құны ... ... ... ... мерзімінде өтейді.
Қысқа мерзімді инвестиция бухгалтерлік баланста есептелінеді: ағымдағы
құны, сатып алу құны мен ... ... ... баға бойынша. Егер
қысқа мерзімді қаржы инвестициясы ... алу құны мен ... ... құны ... ... ... ... немесе толығымен
жиынтық қаржының негізінде немесе бөлек инвестиция ... ... ... шығын қысқа мерзімді қаржы инвестициясының ағымдағы құны
өзгерісінен алынған есеп беру мерзімінде беріледі, олар ... ... ... ... ... инвестициясы бухгалтерлік баланста: қайта бағалау
есебінің құны, ... алу мен ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді қаржы инвестициясын қайта бағалау үшін қайта
бағалау дүркінділігі мен ұзақ ... ... бір ... ... ... Ұзақ мерзімді қаржы инвестициясынын қайта бағалау
сомасына ... ... ... ... ... ... төмендетуге
сол инвестицияны бағалауға дейінгі сомасы енгізіледі. Бағалауға дейінгі
сомасы ... ... және сол ... құны шығынға
қатысты болады. Бағалауға дейінгі инвестиция шығын ... ... ... ... ... Ұзақ ... ... инвестициясы құнынын
қайтымсыз төмендетілуі әр инвестицияға бөлек анықталады және ... ... ... үлес ... мен ... ... ... аударған жағдайда қабылданады.
Қаржы инвестициясының істен шығуында сатудан алынған ... құн, ... ... ... ... ... ... шығыс
пен кіріске кірмеді.
Ұзақ мерзімді қаржы инвестициясын қысқа ... ... егер ... ... ... ... ... алу мен ағымдағы
құнының арзан бағасы болса, ұзақ мерзімді қаржы ... ... алу ... ... ... бағасы бойынша. Егер инвестиция ерте қайта
бағаланса, онда (қайта бағалау сомасы кіріс немесе ... ... ... ... ... сомасы кезінде есептен шығарылуы керек;
• баланстық сома, егер қысқа мерзімді қаржы инвестициясы ағымдағы құн
бойынша есептелсе.
Қайта бағалаудың ерте енгізілген ... бұл ... ... ... ... ұзақ ... категорияға қысқа мерзімді ... ... ... алу мен ағымдағы құны арзан баға бойынша;
• ағымдағы құн, егер олар ертедегі осы құн ... ... ... ... және ұзақ ... ... ... бойынша
жалгерлік төлем мен дивиденттер, роялти, ... ... ... ... ... ... ... шегерілініп шыққан
қаржы нәтижесі кіреді. Инвестицияның тиімділігі актив элементтері үлесі
өскен жағдайда артады. ... - ... ... ... ... ... ... етудің керекті факторы.
Шетел инвестициялары - бұл мүліктік инвестицияның барлық түрі ... ... ... ... ... алу ... өнеркәсіп қызметіндегі
объект инвесторлармен салынған меншік.
Қазақстан Республикасының шетел инвесторлары ретінде: шетелдік ... ... ... ... жоқ тұлға, шетелде тұрақты жері бар ҚР-
ның азаматы, ... ... ... ... көрсете алады.
ҚР территориясында:
• шетел кәсіпорындары - шетел ... ... ... ... сәйкес, шетел инвесторына толық жататын;
• бірлескен кәсіпорын - ... ... ... ... ... ... мүлік бөлігі (акция, үлес) жартысы шетел инвесторына
жататын.
Шетел инвестицияларының есебі синтетикалық шотта ішкі ... ... ... ... керісінше. Еншілестік инвестициясына
есеп беру, тәуелді және бірлесіп бақыланған шаруашылық ... ... 14 ... ... ... оған қоса келесі
синтетикалық шоттар: 141 ... ... ... ... серіктестерді инвестициялау", 143 "Бірлесіп бақыланатын ... ... 144 ... ... ... ... ... бақыланатын заңды тұлға, еншілес,
тәуелді серіктестіктің үлестік жарнасы мен ... ... пен ... ... бір ... арналған. 141-144 шоттар
активті, күрделі болып табылады. Аналитикалық есеп инвестицияланған ... ... ... және онын ... бойынша жүргізіледі. Инвестиция
есебінде келесі әдістер қолданылады:
Үлес қосу ... - әдіс ... ... ... ... ... ... инвестор үлесінің мөлшерін мойындауы бойынша ... ... өсуі ... ... алу құны ... ... алған мезеті
көрсетілетін инвестициялар.
Кіріс сияқты қаржы - шаруашылық қызмет қорытындысы туралы есеп ... ... ... таза ... ... үлесі өзгергенін
көрсетеді.
Таза шығын үлесі мен таза кіріс үлесі тең болған жағдайда ғана ... ... таза ... өз үлесін қатыстырып бейнелегенде
(пайда) қайта инвестор пайда болады.
Құн әдісі - есептеу әдісі, инвестицияны сатып алу мезетінде ... ... ... ... ... ... ... мезгілден кейін пайда
болған тәсілді шаруашылық серіктестігінің таза ... ... ... ... ... мөлшері бойынша инвесторлар қаржылық-
шаруашылық ... ... ... есеп ... ... сатып алу құн әдісі бойынша ... ... ұзақ ... шектеу шарты бойынша қозғалады, өйткені оның
кірісті инвесторға беру ... ... ... ... ... ... санына келесілер қатысты дивиденттер
үлестірме саясатына араластыру болатын қандай да бір реттелген ... ... ... ... өз ... шетелде (жүргізіледі)
жүргізе алады, өйткені шетелде дивиденттерді аударуға шектеу ... ... ... тез ... кете алады. Сонымен қатар, кәсіпорынның шаруашылық
қызметінің пайда болуына саяси жағдайына қарсы тұра ... ... ... ... ... ... шектеу күші бой көрсете алады.
Тәуелді шаруашылық серіктестігі шоғырландырма қаржы есептемесі үлес қосу
әдісі бойынша; ... ... ... ұзақ ... ... шартында қозғалуы бойынша есептеледі. Екінші жағдайда олар құн әдісі
бойынша есептелуі керек. Қабылданған ... есеп ұзақ ... ... ... ... ... ... керек, ал тәуелді шаруашылық
серіктестігі бастапқы мерзімдегі тәуелді шаруашылық ... ... ... ... ... ... инвесторлар, өз инвестицияларының
тәуелді шаруашылық серіктестігі сияқты ақпарат ... ... 24 ... ... есептемесі инвестордың қаржы есептемесін құрмайды,
сондықтан олар: үлес қосу әдісі мен құн әдісі, сатып алу құны мен ... есеп құны ... ұзақ ... есеп бойынша саяси есепті қабылдауға
қатысты сатып алу мен ... құн ... ... ... ... ... ... Қаржы инвестиция есебі 40 бөлім ... ... ... ... оған ... ... 402
«Облигациялар», 403 Басқалары кіреді.
401-403 шоттар активті, ... ... ... ... бұл ... ... мен ... қаржы жұмсау қалдықтары, инвестицияның өсуі ... ал ... ... ... ... кему операциялары
жазылады.
Қаржы инвестиция шоты бойынша аналитикалық есеп түрлері: түрі мен
объекті инвестициясы ... шоты ... ... ... банк және тағы ... ... алуға жұмсалған сала есептелінеді.
Акция - бұл құнды қағаз, дивиденд түрінде оның ... ... ... ... ... ... қоғам капиталына белгілі бір соманы
салғанын куәландіру. Акцияны ... алу ... ... шот ... 401 ... және кредиттің» 671 «Өнім
берушілер және мердігерлермен есеп айырысу», 687 ... 641 ... ... 642 ... ... ... 643 «Бірлесіп
бақыланатын заңды тұлғаларға борышы және сатып алынған ... ... ... ... ... шотта «Облигациялар» сатып алу құны ... ... ... құнды
қағаздар мен мемлекеттік және жергілікті займдар ... ... ... қозғалысы мен ақшалай есептелінеді.
Облигация - бұл тіркелген пайыз көлемімен оның ... ... ... міндеттемесін растайтын құнды қағаз. Облигацияның келесі түрлерін
бөледі: мемлекеттік және жеке ... ... ... ... мен ... ... және ... пайыздық және пайызсыз, еркін
айналатын және айналым шеңбері шектелген.
Облигациялар келесі деректемелерді ұстауы ... ... ... мен ... ... ... ... шығарушы) орналасқан жері
(мемлекет, кәсіпорын, ұйым, облигация айналымын шығарушылар); фирма атауы
немесе сатып алушы аты ... ... ... және ... (сатып алушы)
ұсынушыға жазылды деген; атау құны, пайыз мөлшері, өтеу құны мен пайыз
төлемі; ... орны мен ... ... алу ... ... ... 402 ... және
«Кредиттік шоттар» 687, 431, 441, 451.
Облигацияларды сатып алу мүмкіндігі екіге бөлінеді:
1. Атауға қарағанда құны ... ... ... құны ... мен атау құны арасындағы айырмашылық өзара амортизациялануы
керек. Өйткені өтеу мерзімі ... ... құн мен ... ... тең ... ... ... алу кезіндегі атауға қарағанда құн үлкен. Егер
сатып алу құны мен ... ... ... ... ... ұқсас, онда әрбір
есептеген кезде, сатып алған кездегі мен нақтылы құн ... ... ... ... Бұл ... ... шоттарда бейне табады:
Депозиттік сертификат - депозитті алуда салымшының куәландыру ... ... ... салу несие мекемесінің ... ... ... банк ... мен ... ... пайызды
жоғалту арқылы сатуға болады. Депозиттік сертификаттың экономикалық мәні ... ... және ... ресурстық мультипликаторы ретінде
қолданылады.
Депозиттер - банкке бос ақша қаражатын салу. ... ... ету ... ... депозиттерге бөледі.
Бона - бұл бөлек мекеме мен кәсіпорын, мемлекеттік ... ... ... ... сатып алу мен сату құралдары
ретінде қолданылуы мүмкін. Олар жасанды ақшалар ... ... ... - бұл ... ... ... ... түрі;
бұл ешқандай пайыздық купонын алмайды.
Қазынашылық ноталар - қазынашылық эмиссия тәртібі шығарған ақшаның
алуан түрі.
Ұсынылған займдар - белгілі бір ... ... ... алынған ұзақ
мерзімді немесе қысқа мерзімді заем.
403 шот бойынша аналитикалық ... ... ... ... ... есеп 403 шот ... қаржы жұмсау түрлері
мен аналитикалық есеп ведомосы пайда болады.
Инвестицияны түгендеу мен қайта бағалау, есептемеде ашу, ... ... және ... займдар нақты ұзақ мерзімді және қысқа
мерзімді инвестиция ақшасын көрсетеді.
Түгендеу кезінде құнды қағаздар (акциялар, ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар) нақты
ақшасы; құнды қағаздар балансында есептелген шын құны белгіленеді; ... ... ... ... ... ... алудың толықтығы мен
уақыттылығы. Құнды қағаздарды сақтаған кезде ... ... ... ... ... жүргізіледі. Құнды қағаздарды түгендеу
бөлек эмитент актіде көрсетілген: аты, сериясы, нөмірі, нақты бағасы, өтім
құны мен ... ... ... жүргізіледі. Әр құнды қағаз деректемесі
берілген жазбалармен (реестр, ... ... ... мен ... ... ... түрінде түгендеу.
Қаржы инвестициясы бейнелеуінен қорытынды инвестиция табады, түгендеу
кезінде банкротқа ұшыраған немесе өткізілген кәсіпорын инвестициясы шығуы
мүмкін.
Инвестицияны қайта ... Ұзақ ... ... инвестициясын қайта
бағалау үшін қайта бағалау дүркінділігін анықтап алу ... және де ... ... бір ... ... ... ... мерзімді бағалауға дейінгі сала өз капиталының ... ... Сол бір ... ... дейінгі саласы жоқтығынан
(жетіспеушілігінен) оның төмендетілген құны шығынға қатысты болады. ... ... ... құны ... ... ... онда ... баланстық құны қайта қаралуы керек. Бұндай құн төмендету ... ... ... және ... ... ... ... мөлшері мен қауіптілігі алуан түрлі жағдайды қабылдайды.
Төменде инвестицияны қайта бағалау бойынша ... ... ... ... ашу есептемесі. Шаруашылық субъектінің
қаржы есептемесін ашу керек: баланстық құн, кіріс. Кіріске қосылған соманы
ашу: ... ... ... ... пен ... деп - ... құрылыстың, ауыл шаруашылығының және
экономиканың басқа да салаларынын кәсіпорындарына капитал ... ... ... жиынтығын айтамыз. Инвестициялық қызметтің мақсаты -
түпкі нәтижесінде кәсіпкерліктен табыс немесе пайыз алу ... ... көзі ... жаңадан қалыптасқан (құрылған) құн ... ... ... бөлігі саналады. Кәсіпкерлер (кәсіпорындар) оны өзінің
табысының (таратылған) қаражаттарының ... ... ... ... ... инвестиция көзі болып кәсіпорынның меншігінде
қалған табысы саналады. Бағалы ... көп ... ... ... критерийлерін алдын ала айқындайды. Қаржылық инвестиция
өзінің пайдалану мерзіміне қарай, қысқа және ұзақ ... ... ... ... ... ... алынған мақсаты бойынша: қаржылық және
нақты болып бөлінеді.
Нақты инвестициялар - бұл кәсіпорынның ... ... ... қорын өсіруге салынатын салымдар.
Қаржылық инвестициялар - бұл ... ... алу ... активі (мысалға, пайыздар, роялтилер, дивидендтер және жалға
ақысы), инвестицияланған капиталдың өсімі немесе алынатын басқа да ... ... ... ... ... ... ... тұрған жылжымайтын мүліктер де жатады. Қаржылық
инвестицияның бір түрі болып бағалы (құнды) қағаздар да ... ... ... ... екі топқа бөлінеді: ақшалай және ... ... 87 б./ ... ... ... ... ... ақшалай
қарыздарды алғандағыдай етіп рәсімделеді. Бұл борыштык, бағалы қағаздар.
Оларға: вексельдер, депозиттер және жинақ сертификаттар ... Осы ... ... ... бір ... ... ие болады және олар өзінің
номиналдық (атаулы) құнынан төмен бағаға сатып ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімге (бір жылдан аспайтын
уақытқа) беріледі. Төменгі кесте 1 ... емес ... ... ... 1- ... емес активтерге инвестициялар
| |2002 |2003 |
| |млн. ... |млн. ... |
| ... |салмағы |теңге |салмағы |
|Қаржы емес активтерге инвестилар |752645 |100.0 |1158148 |100.0 ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... |595663 |79.1 |943398 |81.4 ... ... ... | | | | ... ...... ... | | | | ... шығындар |43013 |5.7 |85657 |7.4 ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... да ... емес ... |153526 |20.4 |207067 |17.9 ... | | | | |
| |3456 |0.5 |7683 |0.7 ... ... ... ... ...... ... қағаздар кәсіпорынды дамыту үшін, оның капиталын
(қорын) құрастыру немесе ұлғайту мақсатында шығарылады.
Бағалы ... ... ... ... ... туралы белгілерін
куәландыру үшін олар былайша бөлінеді:
— бағалы қағазды ұсынушыға - құқықтарын орындау үшін, ... ... ... ... ... етпейді, ұстаушылардың атына
тіркеу жасалынбайды. Ұсынушы бағалы қағазды куәландыратын құқығын ... ... ... қолына береді.
— атаулы бағалы қағаздар - белгілі бір адамның атына жазылады. Бағалы
қағаздарда куәландырылған құқықтары ондағы қойылған талапты жеңілдету ... ... ... тұлғаға беріледі. Атаулы бағалы қағаздар
бойынша құқық беретін адам соған сәйкес келетін талаптардың орындалуы ... ... ... ... еместігіне жауап береді.
— ордерлік бағалы қағаз - ол ең алғашында иемденушінің атына ... ... ... ... Бұл онда ... ... қағазға
түсірілген тәртіпке байланысты ауыспалылығын сақтайтындай ... ... ... ... ... ... ... ғана
емес, сонымен бірге, оның жүзеге асуына да жауап береді. Бағалы ... ... ... ... ... және ... етіп бөлуге
болады.
Борыштық бағалы қағаздар - пайыздарды төлеуді және негізгі ... ... ... ... ... эмитент өз міндетіне алады. Бұл
кімнің эмитенті екендігіне ... оған ... ... ... бағалы қағаздар - эмитент ... бір ... ... береді, оларға эмитенттердің барлық типтеріндегі акциялары
тұтастай жатады.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... (Үкімет пен
Ұлттық Банктің борышкерлік міндеттемелері), муниципалдық (жергілікті атқару
органдарының борышкерлік міндеттемелері) және ... ... ... ... ... ... ... қаржылық-
шаруашылық қызметін жүргізу үшін қажет қаражатты тарту ... ... ... ... ... бөлінеді.
Мәмілеге байланысты шығарылатын бағалы қағаздар: фондылық (акциялар,
облигациялар) және саудалық ... ... ... ... міндеттемелер, т.б.) болып бөлінді.
Фондылық бағалы қағаздар ... ... ... және олар қор ... ... ... ... қағаздар коммерциялық бағытқа ие, олар негізінен сауда
операциялары бойынша есеп ... және ... орын ... ... көрсетуге арналған.
Нарықтағы айналыс ерекшеліктеріне байланысты бағалы ... ... және ... емес ... ... етіп бөлу
мүмкін.
Нарықта болатын бағалы қағаздар - биржалық немесе ... ... ... ... ... рет еркін сатылуы және сатып алынуы
мүмкін. Олар сатылғаннан кейін эмитентке мерзімінен бұрын ұсынылмайды.
Нарықтық емес ... ... - бір ... ... қолға еркін көше
алмайды, яғни екінші рет айналысқа түспейді. Бұндай бағалы ... ... ... ... ... ... шарт қойылса, онда оларды
тек эмитенттің өзі ғана сатып алады. ... ... ... ... да ... көрсетілуі мүмкін. Мысалға, ЖАҚ акцияларын сатып ... сату ... ... ... ... ... жатады.
Бағалы қағаздар әрекет ететін орны бойынша ақша нарығының бағалы
қағаздары және капиталдық ... ... ... ... ... ... - қысқа мерзімді бағалы қағаздардың алынуы мен
сатылуын көрсетеді және ол қаржылық нарықтың бір ... ... ... ... ... ету ... — бір ... бастап бір жылға дейін
болуы ... ... ... қағаздар, әдетте, төменгі ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі
жоғары болса ғана шығарылады. Ақша нарығының бағалы қағаздарына: қазыналық
вексельдер, депозиттік ... ... ... ... ... нарықтық капиталдар ретінде бір жылдан астам мерзімге
ұсынылады. Бұл борышкерлік, сондай-ақ инвестициялық бағалы қағаздар ... ... ... ... ролі ... негізгі (акциялар мен
облигациялар), көмекші (чектер, вексельдер, сертификаттар, т.б.) ... ... ... ... мен ... құқығын куәландыратын шартты
бағалы қағаздар болып бөлінеді (варранттар, опциондар, қаржылық ... алу ... ... ... өздерінің алдына қойған міндеті мен мақсатына сәйкес
басқа да белгілері бойынша (құжатты және құжатсыз, кері қайтарылатын және
кайтарылмайтын, тұрақты ... және әр ... ... ... ... ... 45 ... бағалы қағаздар нарығында жұмыс істей жүріп салымдарды
тараптандырудың (диверсификациялаудың) ... ... ... ... активтердің әр түрлісін алуға ұмтылуы керек. Бұл салымдардың
тәуекелділігін азайту үшін ... ... ... ... ... ақшаларын
бір компанияның акцияларына салды делік. Бұл ... ол ... ... ауытқуына толық тәуелді болады. Егер кәсіпорын қаражаттары бірнеше
компаниялардың акцияларына салынатын ... онда ... ... аз ... ... ... ... тәуелді болады. Егер
инвестор әр тараптандыру (диверсификациялау) принципін ұстанатын болса,
онда ол инвестициялық ... ... деп ... ... ... байланысты болады.
Қоржындық (портфелдік) инвестициялаудың объектілері ретінде әртүрлі
бағалы қағаздар: акциялар, облигациялар, бағалы ... ... ... ... ... бір бөлігі ақша түрінде ұсынылуы мүмкін. Қоржындағы
қағаздардың ... де әр ... ... Қоржындық инвестициялау өзінің
құрамына тәуелді, ол табыс немесе залал ... ... және тап ... де сол және басқа да деңгейіне ие. Қоржынға енетін бағалы
қағаздардың тізбесін де, көлемін де инвестор өзгерте алады.
Қоржынды ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділікті, табыс дәрежесін, орындалу мерзімін, бағалы қағаздар
типін. Инвестор инвестициялық мақсатына ... ... бір ... ... ... ... ... қабылданған: бірінші тип —
өсім қоржыны, екінші тип — табыс қоржыны.
Қоржынның бірінші типінің ... ... ... ... мен
пайыздар алу есебінен емес, бағалы қағаздардың бағамдық (курстық) өсімінің
есебінен алу болып ... Бұл ... ... ... ... акция
құрайды. Күтілетін капитал өсімімен және тәуекелділіктің ара қатынасына
байланысты ... ... ... тағы да ... қоржынның түрлерін,
атап айтқаңда: агрессивті, консервативті және ... ... ... көрсетуге
болады. Агрессивті өсім қоржындары капиталдың ... ... Бұл ... ... ... ... ... көрсетеді,
бірақ эмитент-кәсіпорындардың қолайлы дамуы кезінде ол үлкен табыс әкелуі
мүмкін. Қоржынның бұл құрылымы, ... тез ... жас ... ... ... ... қоржынның өсімі негізінен
ірі, жақсы белгілі және ... ... ... ... ... тәуекелділігі де аса үлкен болмайды. Қоржынның орташа өсімінде
агрессивті қоржынға да, ... ... да тән ... ... Оның құрамына сенімді кәсіпорындармен қоса ... жас ... да ... ... Мұндай қоржын жеткілікті
жоғары табысқа және тәуекелдің орташа ... ... ... жағдай
туғызады.
Қоржындардың екінші дивидендтерімен пайыздар есебінен табыс алу болып
табылады. Қоржынның бұл типі тәуекел ... ... ала ... деңгейін қамтамасыз етеді және онда тәуекелділіктің деңгейі нольге
тең болады. ... ... ... ... ... ... жоғары бағалы қағаздар алынады. Оның құрамына енетін ... ... ... ... ... ақшалай және
облигациялар болып бөлінеді. Конверттелетін (айырбасталынатын) қоржындар:
айрықша акциялардан және облигацияларынан ... ... ... оны
құрайтын бағалы қағаздардың есебінен нарық коньюктурасы мүмкіндік ... онда ... жай ... өзі де, ... ... әкелуі мүмкін.
Басқаша жағдайда, қоржын инвестициясы тек тәуекелділік төмен болған кезінде
ғана табыспен ... ... ... ... (портфелі) капиталды толық сақтау мақсатынан
тұрады. Оның құрамына ақшалай қаражат пен тез ... ... ... де ұлттық валюта өзінің төмендеу бағамын көрсетсе, онда ол шетелдік
валютаға айырбасталуы ... ... ... ... ... тәуекелділік
кезінде өз өсімін сақтайды. Облигациялар қоржындары облигациялардың
есебінен қалыптасады және ... ... ... ... табыс
әкеледі.
Қоржындардың өсуіне қоржынға енген құрылымдардың өзгерісі ... әсер ... ... ... ... ... және ... ие.
Қоржын қызмет етуінің уақытына байланысты мерзімі шектелген және мерзімі
шектелмеген болып бөлінеді.
Мерзімі шектелген қоржын тек ... ... ... ... қана қоймай,
алдына-ала уақыты белгіленген кезеңнің шегінде табыс алуды көздейді, ал
мерзімі шектелмеген коржынның уақыты ... ... ... қайтарып алынатын және тұрақты қоржындар ажыратылып
көрсетіледі. ... ... ... салынған ақша
қаражаттарының есебінен емес, сыртқы ... ... ... ... ... ... алынатын қоржындар бастапқы салынған
қаражаттардың бір бөлігін қайтарып алуға жол береді. ... ... ... ... ... ... кезең бойына тұрақты көлемін
сақтайды./6, 25 ...... ... ... және ... қарқынын
қалыптастыруды, ғылыми-техникалық прогресстің ... ... ... ... ... ... ... жаңа технологияларды, алдыңғы ... және ... ... ішкі ... ... сапалы тауарлармен
толтыру және қолайлы ... ... ... ... ... ... және ынталандыру; экспортқа бағытталған және импортты
алмастырушы өңдірістерді ... ... ... ... көздерін
тиімді және кешенді пайдалану; қазіргі заманғы менеджмент пен маркетингтің
әдістерін ... жаңа ... ... ... ... ... оқу жүйесін енгізу, олардың біліктілік деңгейін көтеру; өндірістің
жедел ... ... ету; ... табиғат ортасын жақсарту болып
табылады.
Инвестициялық қызметтің негізгі объектісі ... ... ... ... Қазақстандық экономистер де ... ... ... Бұл экономистер инвестицияның күрделі қаржыдан басты
айырмашылығы инвестицияларды ... ... ... ... ... қатар, айналым қаражаттарын ... Егер ... ... ... ... ... ... көбейту ісінде
пайдаланылатын болса, инвестициялар кеңінен орын ... ... ... ... ... әрі айқын болмағанымен де, мына келесі анықтаманы
негізге алуға болады.
Инвестиция деп – капиталды толассыз түрде, ұдайы жаңартып, оны ... ... ... ... ... ақша ... ... мәнге ие.
Инвестициялық қызметтің объектілерін және инвестициялаудың түрлерін
келесі ... ... ... ... ... М.Т., ... Т.И.,
Иностранный капитал и инвестиции: вопросы и теории, практики ... ... ... Факсинформ, 1997-с.27-165)
| ... ... ... |
| | ... | ... беру ... | ... | |қаржы-ландыру |
|қорлар | ... | |т.б. |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... | | | ... ... |
| | ... ... | | ... ... ... ... ... ... ... ... ... тағы ... ... 1 - ... ... объектілері және инвестициялау нысандары
Шетелдік инвестициялар Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларының
жарғылық капиталына қатыса ... ... ... ... ... және құқықтарын қорғауына болады./7, 15 б./
2. Инвестициялардың экономикалық мәні және түрлері
Мемлекеттер экономикасындағы инвестициялары. ... ... көп ... ... оның ... мағыналық түрлері бар:
• ең алдымен, инвестициялау ... сөз ... ... жөнінде айтылады. Оларды енгізу арқылы ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды, акцияларды сатып алу жөнінде ... ... ... бірнеше шектеуші сипатта болады, өйткені кең
мағынада алғанда, ол әр алуан текті ... ... ... ... бір процесс болып табылады;
• осы процестің әлеуметтік-экономикалық салдары ... ... ... ... ... ... бір механизм ... ... ... ... ... ретінде қолданылады. Бұл
мағынада, халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қызметін атқарады.
Халықаралық капитал өз қозғалысында әр түрлі факторлармен және себептермен
байланысты, әр түрлі мақсаттарды көздейді. Бұлардың ішінде ... ... ... орын алады, ол әр алуан формада болуы мүмкін: өнеркәсіптік, банктік,
саудалық займдар бойынша пайыздар және жер ... ... ... әр ... ... ... арқылы
екі формада болады:
- кәсіпкерлік капипал;
- саудалық капитал.
Кәсіпкерлік капиталдың өзі халық ... кез ... ... мүмкін, ол мына бағыттар бойынша жүзеге асырылады: бағалы
қағаздарды ... қор ... ... алу және сату; шетелдерде
өздерінің кәсіпорындарын сату, төл компаниялар мен филиалдарды құру, аралас
типтегі кәсіпорындарды құру және ... ... ... қағаздарды немесе мүлікті меншіктену құқығының
болуына байланысты ерекшеленеді. Барлық ... ... ... ... жүргізудің белгілі дәрежесі айқындалған.
Бақылау қызметін жүзеге асырудың толықтығы дәрежесіне байланысты ол
екіге бөлінеді: ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды тікелей басқаруға құқық береді және
инвестор өндірісті басқару процесіне тікелей қатысады.
Екінші жағдайда, ... ... ... ... едәуір
тарылады және оның айрықша құзыреті пайданың ... ... ... ... және ... ... инвестицияларды шектеудің
маңызды әдістемелік мәні бар, алайда олардың ... ... ... ... маңызды айырмашылық төмендегі белгілерде ... ... ... ... бойынша портфельдік инвестициялар уақытша болып
есептеледі және алып-сатушылық сипатта болады. Ал ... ... ... ... ұзақ ... әсер ... 78 ... алу ауқымы бойынша, портфельдік инвестициялар банктік пайыздан
артық болатын, капиталдың тұрақты ... алу ... ... ... ... табыс алуға мүмкіндік береді. Олар: капиталға
кіретін табыс, толық кәсіпкерлік пайда, ... ... ... ... ... ... етілетін барлық пайдалар (сауда,
инвестициялау, қаржыландыру, кооперация, ғылыми-техникалық қызмет ... ... ... ... қауіп бойынша ұлттық меншік
шетелдік инвестор полюсіне қарай ... ... ... ... түбегейлі өзгерістер 80-жылдар аяғында болды.
Бұл әлемдегі миграцияланатын капиталдың теңбе-тең күшеюі арқылы жүріп
отырды. Жиынтық капитал 1999 жылы 1258 ... ... ... ол 1996 ... ... 3 есе көп ... ал ... капитал
құрылымында шетелдік тікелей инвестициялар едәуір ... Оның ... жылы 325 ... ... ... яғни ... ... 3,5 есе
өсті.
Зерттеулер көрсетіп отырғандай, инвестициялық ресурстардың ағымын екі
себеп ынталандырады: жекелеген ... ... ... ... және
индустриалдық елдердің жедел өсуі. Капитал импортының жоғары ... ... ... ... сауданың жедел өсуіне ықпал етті.
Осылайша, 1995-1999 жылдары әлемдік экспорт 1,5 есеге өсті, өзгеріссіз
бағалар бойынша ол ... өсу ... 2-3 есе көп ... ... инвестициялардың сомасының ұлғаюы шетелдік капиталдың қатысуымен
жасалған өнімнің өтуіне зор ықпал ... ал ... ... 250 ... ... 40 мың ... ... әлемдік экспорттың 2/3-і
қозғалысын басқарды, олардың жартысы ішкі ... ... ... елдердің инвестициялық саясатының ... ... ... ... ... ағымдардың өсуіне ықпал етуші
факторларды дамыту белсенді түрде жүргізілуде. 60-80-жылдары ... ... ... ... ... ағымы өте жоғары қарқынмен дамыды.
Мысалы, егер 1960 жылы тікелей шетелдік инвестициялар көлемі 66 млрд.
доллар ... онда ... олар 8 ... ... Бұл ... ... ... елдер экономикасын инвестициялауға дамушы елдер экономикасынан
шығатын шетел капиталының ... ... ... ... Бұл
бәсекелестік күресті қатаң жүргізудің негізі болып табылады. Осы ... ... ... ... ... бойынша іс-қимылдар
белсенді түрде жүріп жатты. Бұл құбылыс сөзсіз, үйлестіру императивтерін,
экономикалық және ... ... жаңа ... ... ... қозғалысының тарихында аталған кезең былайда
ерекшеленеді, яғни капиталды ... ... ... ... ... өзгерістерге ұшырады. Салыстыру үшін төмендегідей мысал ... ... ... ... ... ... ... ірі
экспортеры болды, оның үлесінде жалпы көлемнің 40%-дан астамы болды, ал ... ... аз ғана ... 1960 жылдың басында күштердің арақатынасы
сәйкесінше 20% және 55% ... ... ... рөлі ... ... ... ... та осы уақытқа дейін АҚШ-тағы шетел активтерінің барлық түрлері
едәуір көп ... ... ... ... ... ... ... формасы ретінде мемлекеттік және жеке меншік саудалық капитал
экспортында АҚШ ... үлес ... және олар көп ... ... ... ... Бұл ... мақсат сол елдерде американдық ықпал ... ... ... ... атап өту ... яғни ... жеке ... ірі формаларының бірі ретінде тікелей шетел инвестициялары
қарастырылды. Бұл кезде статистикалық мәліметтер көрсеткендей, кәсіпорындар
мен ... ... ... басым көпшілігі американдық
капиталдың толық меншігінде болады.
Бұл американдық корпорацияларға, ... ... өте ... ие ... ... береді, ал алынатын пайдалардың ... ... ... балансындағы пассивтің белгілі бір үлесінің орнын
толтырады және шетел ... ... ... ... американдық капитал дамушы елдердің ... ... ... ... ... яғни оның ... ... өндеу
салаларының жартысына жуығын құрайды.
АҚШ капиталды шетке шығарудан мынадай экономикалық тиімділік алады,
яғни АҚШ-тан шығатын капитал ... ... ... ... ... 5 есеге көп болады.
Біздің ойымызша, шетелдегі американдық кәсіпорындар кешенін АҚШ-тың
екінші ... деп ... өте ... ... ... ... ... елдер үкіметінің басқару және ынталандыру ... ... ... ... ... ... бірге оларды тарту стратегиясына
деген мемлекеттердің позитивтік қатынастары мынаған ықпал ... ... ... ... шаруашылығының жетекші салаларының 25%-дан
астамын құрайды.
Сонымен бірге, Батыс Еуропадағы ... ... ... ... барлық инвестициялардың 40%-на жуық болады. Осы кезде
олар дамыған өндірістік ... бар, ... ... ... бар және ... инвестициялық климаты бар өнімді өткізудің сыйымды
нарықтарын іздестіреді.
Американдық капиталды қолдану жүйесінің салалық палитрасы сан қырлы:
коммуникация, ауыл ... ... ... ... ... ... әскери өнеркәсіптік салалары.
Әлемдік аренада 60-жылдардың соңында күштерді орналастыру күрт
өзгерді, ол ... ... ... ... ... энергия ресурстары болмады да, белгілі бір
шикізаттық тәуелділікте болды. Сонымен бірге 60-жылдары ... ... орын ... ... және ... кәсіпорындардың
мүмкіндігін арттыру жеделдетілді, ол әлемдік аренада американдық капиталдың
жағдайының ... ... ... ... ... ... ... өндірістер Батыс
Еуропадағы өз қызметін тапты және 80-жылдардың ортасына қарай ... ... өсу ... ... және ... ағымынан артта қалды.
Сонымен бірге айта кететін жайт, ... ... ... ... дамушы елдер экономикасы ЖИЕ және мұнайды экспорттаушы
мемлекеттер тобын туындатты, олардың өз ... ... ... ... ... күшті экспортерларының бірі ретінде Жапония ... ... ол ... ... ... ұзақ ... ... құнын жинақтады.
Егер 60-жылдары тікелей инвестициялардағы Жапонияның үлесі 0,5%-ды құраса,
1985 жылы ол ... ... ... ... өз ... орналастырудың негізгі
аймақтары - бірінші ретте дамушы елдер, соның ішінде ЖИЕ болып ... ... ... оның үлесінің кеңейгендігін атап өтпеуге болмайды.
1985 жылы ... мен ... ... ... 10 млрд.
доллардан асты, ол жалпы көлемнің 1/4-не тең, ... ... ... ... ... "АҚШ - ... - ... Еуропа" үшбұрышында
өткір қақтығыстарды туындатты.
70-жылдардың басына қарай тікелей ... 725 ... ... ... кезде Жапония капиталдың өте белсенді экспортеры ... ... ... ... ... ... жүргізбей отыр. Өйткені,
соғыстан кейінгі Жапония өзінің даму моделіне АҚШ-қа әскери тәуелділігі
жағдайыңа жетті, АҚШ пен ... ... ... әсерінен Жапония капитал
импортын ырықтандыруға тырысуда.
1980 жылғы Жапондық ... ауыл ... ... және газ
өнеркәсібіне шетел инвестицияларын енгізуге ... ... ... ... Экспансия құралдарының күрделі байланысуында ТҮК өзінің енгізілу
аймағын едәуір ... Бұл ... ... ... ... ... капиталдың ағылып келуіндегі түбегейлі өзгеріс 1984 жылы
болды, яғни осы кезде АҚШ-тың күшті ықпалымен ... ... ... үшін ... жасады. Осылайша, қысқа мерзімдік ... ... ұзақ ... капиталдың экспорты ырықтандырылды.
Капиталдың әлемдік экспортында Батыс Еуропа ерекше орынды ... ... ... оған үш ... ... ... етті:
- екінші дүние жүзілік соғысты қаржыландыру;
- Ұлыбритания, Франция, Голландия және Бельгия капиталы ұмтылатын Азия
мен ... ... ... ... ... ... ... аяқталуы және ықпал ету сферасы Батыс-Еуропалық капиталдың
инвестициялық байланыстарындағы күрделі өзгерістерді туындатты.
Еуропалық Одақ елдеріндегі ... ... ... ... ... ... елеулі қаржылық ресурстарының, сонымен
бірге долларлық резервтердің үлкен сомаларының жинақталу жағдайларында
жүрді.
70-жылдардың ... ... ... ... ... құрылымдық проблемаларды шешуге мүмкіндік ... ... ... ... ғылыми салаларының өсуі негізінде капитал
экспортын ... ... ... ... ... ... экономикасы басымды бағыт болып
табылады. Дегенмен, Еуропа терең энергетикалық және шикізаттық тәуелділікте
бола ... өз ... ... үшінші дүние елдерінің қазба
өнеркәсібін сақтауы тиіс. Соғыстан ... ... ... ... әр түрлі
жылдамдықтарында болды. Бұрын топ жарып, алда ... ... ... ... елдер дамудың жоғары қарқыны бар елдерге, соның ... өз ... ... ... ... ... кейін, күйреген
Германияға 1948 жылы дамыған мемлекеттердің қатарына кіру үшін 10 жылдай
уақыт қажет болды. Германдық ... ... ... егер 1946 жылы
оның бастапқы деңгейі нөлдік капиталмен анықталса, ал 1985 жылы ... ... ол ірі ... ... 4 орынға көтерілгенін
көрсетті. Капиталдың салынған жері бойынша Швейцария мен ... ... ... ... ... елеулі инвестор ... ... ол ... ... ... мен ... ... Оның айырықша
белгілерінің бірі мынау: шетелдердегі Канадалық банктер өз кәсіпорындарына
және капиталды қабылдайтын елдер кәсіпорындарына несиелік қызмет ... ... ... ... ... ... капиталдың қатысуы
айқын көрсетілген. Осылайша, әлемнің саяси картасының басым бөлігі ... ... және ... ... ... ... ... Осы елдердің банктік жүйелері шетелдегі тармақталған ... орап ... ... жүйенің едәуір бөлігі халықаралық
валюталық-қаржылық орталықтарға негізделген. Олардың ... ... ... ерекшелігі мынада: яғни банктік институттар шетелдегі
белгілі бір банктерді сатып алуда. Бұл ... араб ... ... ... ... Бәсекедегі маңызды рөлді 1978 жылғы АҚШ-тың
федералдық заңы ойнады. Мынаны зор ... атап ... ... ... заңды қабылдау - барлық шетел банктерінің ынтымақтастығы тенденциясын
күшейте отырып, бәсекелестік күреске жаңа ... ... ... ... ... ... ... мұхиты (АТМ), Шығыс
Еуропа, ТМД елдеріне де белгілі бір дәрежеде алдын-ала ... ... ... ... ... атап ... жөн./9, 78 б./
Дамушы елдердің инвестициялық ... ... ... ... Чили ... әлемдік деңгейден артта қалғандығын
анықтады. Чилидің экономикалық саясатындағы күрт өзгерістер елеулі болды
және жоспарлық модельдің ... ... ... ... ... ... ... кезеңі сыртқы саудамен салыстырғанда капитал
нарығын қажетті ырықтандырумен қамтамасыз етпеді. ... ... ... ... 70-жылдары ұсақ кәсіпкерлерге, инвесторларға,
фермерлерге бұрын-соңды жеңілдікпен ... ... ... ... ... ... ... капитал нарығын ырықтандыру
жолындағы кейбір қадамдардың болып жатқандығын атап өту керек. Оған елдегі
масштабты жекешелендіру ... ... ол ... банктердің кезеңдік
жекешелендірілуіне өз әсерін тигізді. Пайыздық мөлшерлемелер, ... ... ... ... шеңберінен шыға бастады, ал елде
туындап жатқан жаңа қаржылық институттар іскерлік белсенділікті күшейтуге
мүмкіндік алды. ... ... ... бір ... ... ... және шектеулер тізімі едәуір қысқарды. Осы кезде ... ... ... дәстүрлі салаларына іріктелген қолдау жасады. Бірақ
бұл кезең елге ... ... ... ағым ... ... ... ... ырықтандыру бірқатар жағдайлар жасағаннан кейін, реформаның
екінші кезеңінде инвестициялар деңгейінде біртіндеп даму (өсу) ... ... ... ... ... бір ... тұрды, ал
инфляция қарқындары бақылау аймағында болды, инвестиция көлемі маңызды
фактор болып ... ... өсіп бара ... ... ... осы кезеңінде жылына 1 млрд. долларға жетті және 1989 ... ... ... ... ... ұлттың өнімнің (ЖҰӨ) 80%-на жуық болды.
Бұрын айтылғандай, Чилиде елеулі күрделі салымдарды талап ... ... еді және ... ... капиталы ағымын белсенді жүргізу 80-
жылдардың аяғында дами ... ... ... ... күрделі салымдар
қажеттілігінің белгілі құрылымын ... ала ... және ... өндіріс саласында жұмыс істейтін инвесторларды марапаттау
(қолдау) жүйесін, яғни қосымша жеңілдіктер мен ... беру ... ... ... 85 б./
Негізгі капиталды қайта жаңарту ісіндегі алатын орны тұрғысынан
қарағанда, инвестициялардың атқарар ... мына ... ... ... ... немесе бүтіндей инвестициялар, негізгі капиталды
көбейтуге бағытталған таза инвестиция, ... ... ... ... ... Экономикалық әдебиеттерде инвестицияның
қалыптасуына әсер ... ... ... ... туынды, индукциялы және
автономды деп бөледі. Инвестицияның түрлерін және оны ... ... ... ... 2-де ... ... ... Г.И., Мартынов
В.Г., Курс рыночной экономики // М: ... ... ... ... ... | | ... |
|ың | ... | ... ... | ... ... |
|әсер ету | |а | ... ... | ... | ... ... | | | | ... 2 – Инвестицияларды негізгі белгілері бойынша жіктеу
Шетел инвесторларды өз капиталын ... кез ... ... мүмкіндігін алды, ал пайданы шетелге ... ... бір ... ... құрылып жатқан валюталық нарықтық толық құқылы
субъектісі ... ... ... ... ... 10 жыл ішінде кепілденген
тұрақты салық салу жүйесіне ие болды. Ол елге ... ... ... бір ... ... мүмкіндік берді, олар реформаның
бірінші кезеңімен салыстырғанда 2 есеге ұлғайды. ... ... ... ... ... ... ... істеуге мүмкіндік алды және
олардың 1994 ... ... 2,6-2,0 ... ... ... 48 ... ... елдер (ЖИЕ) экономикасындағы шетел инвестициялары.
Азия елдерінің өнеркәсібің гүлденген елдерге айналдырған факторлардың ... ... ... ... ... ... ... процесі үш
кезеңге бөлінеді және оның өзіндік ерекшеліктері бар:
- импортты алмастыратын ... ... ... ... мен ... ... құру;
- ғылыми салаларды дамыту;
Импортты алмастыратын салалардың даму ... ... ... ... ... мен ... валюталық қаржыларды үнемдеу және ішкі рынокты
тұтыну тауарларымен толтыруды көздейді. Индустрияландырудың ... ... ... ... еңбек бөлінісіндегі өзгерістермен және дамыған
елдер экономикасындағы құрылымдық қайта ... ... ... Осы
кезеңдегі дамушы елдердің саясаты жаппай тұтыну ... ... ... ... Бұл саясат қазіргі танда халықаралық еңбек
бөлінісінде ... ... ... ... ... ... ... елдердің нарықтарын толтыруға арналған жаппай өнімді
өндіруші рөлін бекіту 70-жылдардың аяғыңда және ... ... ... ... ... дамыту мен өзіндік ғылыми-техникалық базаны
құру ісіне өтуді туындатты. Бұл ... ... ... - ғылыми-зерттеу
және тәжірибелік-құрылыстық жұмыстардың дамуына мемлекеттік және жекеменшік
салымдардың ... ... ... ... және ... қажетті шығыңдар ЖҰӨ-де 0,6%-дан 2,2%-ға өсті, 1991 жылы олар 3%-
ға тең болды, ал 2001 жылы оларды ЖҰӨ-де 5%-ға ... ... ... ... ... және ... өнеркәсіп, металл өңдеу,
автомобильдік, химиялық, авиациялық және аэрокосмостық ... ... ... ... Жоғары технологиялық тауарларды өндіруге қайта
бағдарлану жүріп жатыр. Бұл ... ... ... даму қарқынын
төмендегі деңгейге жеткізуге ... ... ... - 9,94%,
Таиланд - 10%.
1990 жылы ... ... ... ... сияқты "төрт айдаһардың"
жиынтық ЖҰӨ-і 505 млрд. долларға тең болды.
1960 жылдарға дейін Оңтүстік Корея, АҚШ ... ... өмір ... ... 50-жылдарды ЖҰӨ-нің 6%-нан 14%-на дейін өзгеріп отырды. ... ... ... ... сипатта болды.
60-жылдардың басынан бастап Оңтүстік Корея дамудың экспортқа
бағытталған ... ... ... ... ... дайын
өнеркәсіптік өнімнің экспортына жасалды, бұл күрделі ресурстары жоқ ... ... бар ... тән ... ... ... ... кезінде
экспорттық өндірісті құру көзделеді. Шетел капиталын нысаналы және тиімді
колдану "Сеулдық экономикалық ғажайып ... ... ... ... кең ... стратегиялық ойлармен және еңбек ақының
аздаған шығындарымен түсіндіріледі.
1963-1969 жылдар аралығында шетел капиталы ішкі күрделі ... ... ... ... ... Оңтүстік Кореядағы мемлекеттік
қарыздар үлесі 3 есе, ал жеке меншік несиелер 2,5 есе ... АҚШ ... ... ... ... өте ... жағдайларда ұсынылды: 1-
3% және жеңілдік ... 9 ... ... ... ... ... ... 1967-1978 жылдары Жапонияның Оңтүстік Кореяға
ұсынатын қарыздық қаржыларының жалпы сомасындағы мемлекеттік қарыздар ... және жеке ... ... қаржылар 21,5% -ға тең үлесті алды.
Шетел капиталының келіп ... ... бір ... ... ... ... Жапония, АҚШ және бір қатар қаржы
ұйымдарынан (Даму мен қайта ... ... ... ... ... ХВҚ ... мемлекеттік қарыздар 13 млрд. долларға жуық ... 70%-ы ... ... ... Жеке меншік несиелер
өте қысқа мерзімге және ... ... ... ... олар ... және ... ... өндірісті қамтамасыз етуге бағытталды.
Несиелік капиталдық экспорт өте маңызды болды және ол күрделі ... ... ... ... ... ... ... жалпы ағымы 100 млрд.
долларға жуық болды. Жинақталудың ... көзі ... ... ... ... ... өте қарапайым орынды алып
тұрды. Осылайша, 1981 жылы шетел қарыздары - 32,500 млн. долларға ... ... ... ... - 1758 млн. ... тең ... жылға дейін тікелей Жапондық инвестициялардың жалпы санының 55%-ы
Оңтүстік Кореяның үлесінде болды.
1981 жылдың аяғына ... ... ... ... ... санының
1%-ы қазба өнеркәсібіне, 75%-ы өңдеуші өнеркәсіпке және 24%-ы қызмет
көрсету ... ... Бұл ... ғажайыптың" кұраушылары
инвестициялык саясат ерекшеліктерінен ... ... ... ... 70%-ы ... ... арналарына тартылды, іс жүзінде ол
Тайвань мен ... ... ... орынды қамтамасыз етеді;
Оңтүстік Кореядағы өндіріс Батыс технологиясы мен ... оның өзі ... және ... ... тікелей
бақылауында болды. 30 жыл ішінде Корея экономикасына 10000-ға жуық шетел
технологиясы импортталды, ал ... ... ... ... ... "ноу-
хауды" және тікелей санкцияланған қарыз алуды қолдану ... ... ... ... етті.
Оңтүстік Кореяның инвестициялық саясаты экономиканың өте жабық типін
қалыптастырды, жалпы активтегі ... ... бар ... ... 2% ... ... отырды, осы көрсеткіш Сингапурда- 25%-ға, ... 15%-ға тең ... ... ... ... өте қатаң және шатысқан
регламенттеуі тән. Тізім саны 100-ден асатын ауыл және ... ... ... ... көтерме сауда, байланыс және тағы ... ... өз ... ... ... ... ... ырықтандыру процесіне Сыртқы сауда ұйымының
араласуы салдарынан 67 сала жабық күйінде ... ... ... ... компаниялар акцияларының үлесі (сатып алуға арналған) ... ... ... ... ... ... ... капиталдың
экспорты мемлекеттік немесе жеке меншік жолдар бойынша жеңілдетілген және
коммерциалык шарттар негізінде ... ... ЖИЕ үшін ... ірі ... - АҚШ пен ... болды. Оңтүстік Кореяда -
Американдық көмектің 51%-ы, ал ... - 23%-ы ... ... ... мен қарыздардың 85%-ға жуығы ЖИЕ-дің үлесінде, соның
ішінде: Таиланд - 44%, Малайзия - 21 %, ... ... - ... жылы ... ЖИЕ ... ... сомасы 166 млн. доллар
қарыз бен несие алды, олардың 91%-ы Малайзияның үлесінде болды. 1986 ... ... ... ... ... 8,9 млрд. доллар, Таиланд -
6,2 млрд. доллар, Малайзия - 3,3 млрд. доллар болатын несие мен ... ... ... кәсіпкерлік капитал салатын жетекші инвестор - АҚШ болып
табылады. Қазба өнеркәсібі (негізінен мұнай шығару), ... ... ... саласы - американдық капиталды салудың басымды салалары болып
табылады.
1981 жылдың аяғында таман барлық ... ... ... ... ... ... тең ... олардың 36,2%-і Азиялық ЖИЕ-дің үлесінде ... ... ... ... ... ... ... 1987жылдың
басында ЖИЕ-ге салынған күрделі қаржылар көлемі 11,3 ... ... ... ... және ... ... - Жапондық Трансұлттық
корпорациялар үшін басым салалар ... ... ... ... ... ... ... орын алады.
80-жылдардың ортасында күрделі қаржылар 5,3 млрд-қа тең ... ... ... ... көп бөлігі (52,5%) өңдеуші өнеркәсіпке (химия
өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп, кызметтер саласы мен ... ... ... аяғында Азиялық ЖИЕ экономикасындағы тікелей инвестициялар көлемі
29,3 млрд. долларды құрады.
Оңтүстік-Шығыс Азиядағы (ОША) Қытай капиталының рөлін ... атап ... ... салу үшін ... және тиімді қайтарымдылықты ... ... ... отырып, Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріндегі ЖҰӨ-нің 60%-
ға жуығын Қытай кәсіпкерлері өндіреді. Бұл кездегі экономикалық дамудың
айырықша ... бірі - ... үш ... ... ... Тайвань) атқарған рөлі, сонымен бірге, осы ошақтардан тыс жерлерде
өмір ... ... ... ... ... ... ... қарсы бағытталуына жауап бере отырып,
жеке меншік фирмаларды, акционерлік ... ... ... Қытайларға тән ерекше қасиет ... ... ... ... орасан ұдайы өндірісін дамытты, ол елдердің бүтіндей
өнеркәсіп салаларын ... ... ... ... ... жетекшілер экономиканы саясаттан жоғары етіп қойған, ал идеология
саясат мүддесіне ... ... ... ... ... дәстүрлі белгісі
- Қытай қауымының өзі. Халықтық нығаюдың жоғары деңгейі, қауым ... және ... ... ... ... ... тыс ... Салынған елдегі Қытайлық капиталдың қызметіндегі ... бірі - ... ... емес ... іскерлік
белсенділігіне әсер ету немесе бағындыру ниеті (мақсаты) болып ... ... ... ... ... капитал, мысалы,
Индонезияда үкімет шараларын ашық түрде ... ... ... бір орталықтың біртұтас басқаруымен жеңілдетіледі, ол ... ... ... ... ... ... ... саны Малайзияда -479, Филиппинда - 368, Сингапурда - 179, ... 59 ... Азия ... өз ... нығайту мақсатында
қытайлық компаниялар тікелей мемлекеттік құрылымдармен және жергілікті
капиталмен ынтымақтасады. ... ... ... елдердің капитал
тарту саясаты.
Шығыс Еуропа елдерінің дамудың жаңа моделіне көшу тұжырымдамасы ... сену және ... ... ... тарту идеяларына сүйену еді.
Соңғы 10-жылдық тәжірибесі көрсеткендей, оны ... ... ... сан ... болып келеді. Оның позитивті аспектілеріне
мыналар жатады:
- экономикалық дамуына ықпал ету;
- жұмыспен қамтамасыз ету;
- жаңа технологиялар ... ... ... ... ... ресурстарының жеткіліксіздігі әсерінен бүкіл экономиканы реформалау
үшін Шығыс Еуропа ... ... ... ... ... мәжбүр
болды. Капиталдың өсуінің жоғары қарқындары 90-жылдардан ... ... ... ... ... 5 ... ... инвестициялар көлемі 43 есеге
ұлғайды және бірнеше млрд. долларға жетті.
Инвесторлардың өз капиталын салу мынадай себептерге байланысты ... ... мен ... ... толығуы;
- білікті жұмысшы күші, шикізат пен ... ... ... шетел инвесторларына инвестициялар мен тұтыну тауарларын өткізуді
кеңейтуге мүмкіндік берді, аймақтың ыңғайлы географиялық ... ... оның ... мен ... ... ... халықтың қоршаған ортаны қорғау нормаларын қатаңдатуға
қатысты ұлғайып бара ... ... ... ... ... ... ... реттік қайта жасау өндірістерінің көбін қайта
орналастыру қажет болып отыр.
Қабылдаушы ... ... ... ... жоғарылатудың және
технологиялық өндірістер құрылымын үйлестірудің ... ... ... ... ... формаларының ішінде Шығыс Еуропа
капиталдың тікелей салынуына көңіл аударды. Өйткені, бұл форма ... ... ... жойды, қаржыландыру шарасын жеңілдетті
және капиталды тарту мен пайдалану шығындарын төмендетті. Сонымен бірге
Шығыс ... ... ... тікелей инвестицияның 90%-ға жуығы Венгрия,
Польша мен ... ... бұл ... бір ... ... ... сомасы тиісінше 692 доллар, 342 доллар, және 142
доллар болды. Басқа мемлекеттерде бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... ... сандық параметрлері төмендегідей:
- әлеуметтік және саяси жағдайдың тұрақтылығы;
- жекешелендіру процесінің ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп отырғандай, жекешелендіру қарқыны төмен, ... ... ... ... туындататын тәуелділіктердің болуы бар
елдерде (Болгария, Словакия, Румыния) ... ... ... ... ... ... ... ағымының елдік векторы ең алдымен Батыс Еуропа
елдеріне сүйенеді, ал олардың 1/3-і ғана ... ... ... ... Еуропа, Ресей бұл кезде елеусіз параметрлерге ие. ... ... ... ... көп ... және онда ... ... қаржылық ұйымдар атқарады./11, 48 б./
Сонымен бірге, Шығыс Еуропадағы капитал ағымының барлық көлемін елдер
бойынша ... ... ... бар. ... ... - АҚШ
капиталы, ал Чехия мен Болгарияда ... ... ... ... шетел капиталын тартудың төмендегідей ерекшеліктері бар:
- салалық құрылым ... ... ... ... палитрасы әр
алуан;
- алғашқы жылдары қаржылар ... ... ... ... ... ... сферасына капиталды орналастырудың жоғары үлес
салмағы;
- халық шаруашылығының жоғары технологиялық салаларына ... ... ... ... ... өнеркәсіптегі капиталдың жоғары үлесі, көлік өндірісінің
(жеңіл, жүк, көліктері, автобустар), сонымен бірге телебайланыс, ... ... ... ... ... ... кіру ... сонымен бірге оны алу
шарасы ауыл шаруашылығы сияқты салаға мұқият, көңіл аударудан алыстатты.
Өзіміз білетіндей, ... ... ... бір елге әр ... исолмен
тартылады, бірақ Еуропада бірлескен кәсіпорын (БК) құру сияқты жол кеңінен
таралған. Өйткені, жаңа бизнес ... ... ... шығындарсыз
өндірісті жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Мүнда жинақталған тәжірибе мен
серіктестік іскерлік байланыстарда негізгі құралдар болып ... ... ... ... ... астамы шетел капиталын 100%-
дық тарту объектісі (үлесті сатып алу есебінен толық ... ... ... ... Болгария, Венгрия және Румыния сияқты елдерде
кеңінен таралған.
Салыстырмалы түрдегі аз уақытқа қарамастан, капиталды тарту ... ... ... маңызды түрде көрініс тапты:
- жекешелендіру процесін жеңілдетті;
- бәсекелестік ортаны қалыптастырды;
- өндірістердің халықаралық ... ... ... ... тарихи қысқа мерзімдерде автомобиль, компьютерлік жүйелер
өндірісі және тағы ... ... ... ... және сақтандыру жүйелерін реформалау белсенді түрде жүрді;
- көптеген елдер шетелдерге тауар шығаруда өз ... ... ... ... ... ... ... параметрлер
санынан мыналарды атап өту керек:
- елдің экспорттық саясатын инвестор елдің ішкі ... ... ... ... елдері территориясындағы жоғары рентабельсіз,
прогрессивті емес дәстүрлі салаларды қайта орналастыру;
- ... ... ... ... ... экономикалық өсу қарқыны - тікелей шетел инвесторларын тартуға
тура байланысты болмайды./13, 78 б./ ... ... ... түрлері келесі кесте 2-де көрсетілген. Қосымша Г-де
инвестицияның тағы бірнеше түрлері ... 2. ... ... ... түрлері
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... |
|Біріккен кәсіпорындар |44.0 |32.0 ... ... ... |16.0 |24.0 ... ... |12.0 |12.0 ... | | ... ... ... |8.0. |8.0 ... |4.0 |0.0 ... ... |4.0 |4.0 ... |12.0 |20.0 ... ... ... бюллютень
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫҢ
ІС-ӘРЕКЕТІН БАҒАЛАУ
2.1 Өндірістің инвестициялық жағдайын талдау
Ең алдымен аса маңызды екі ... ... ... бөлу ... ... ... құрылымдық өзгерістеріне нарықтық механизм
әсер ете алмайды, сондықтан бұл өзгерістерді мемлекет тарапынан реттеу
қажет; ... ... ... процестермен және шаруашылық
жүргізуші субъектілердің инвестициялық белсенділігін ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық тиімділігін
арттыру мақсатында құрылымдық реттеу мәселесін шешу ... ... ... ғылыми негізделген құрылымдық өзгерістердің ... ... ... басқарудың жоғарғы деңгейінде инвестициялық шешімдер
қабылдауға қатысты мақсатты сипатта болады.
Экономикадағы құрылымдық өзгерістерді сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі
мен ... ... ... ... ... ... ... мен
болашақтағы кезеңдерге белгіленген мақсаттарға қол жеткізу ... ... ... ... ... ... ... экономикалық саясат — макроэкономикалық, салық және аймақтық
деңгейлерде құрылымдық саясатты ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық саясатты қалыптастыру
негізіне өзара тиімді қатынастарды қамтамасыз ету ... ... ... ... өнім ... бөлімшелері арасындағы, аралық және
дайын өнім, өнеркәсіптегі өндіріс ... ... ("А" ... ... ... қоры мен қор ... өндірістік және өндірістік емес
күрделі қаржы жұмсау, құрылыс-монтаж жұмыстары мен ... ... ... ... қатынастар. Олардың негізінде тиімділікке қол
жеткізу дегеніміз — ... ... ... ... ... қолдана отырып, халықтың материалдық және ... ... ... жағдайын қамтамасыз ету. Мұнда ... ... ... негізі әрдайым аз шығын жұмсап көп нәтижеге қол
жеткізуге бағыттайтын шаруашылық ... ... ... ... ... ісі ... ... салалық
құрылымына да әсер етеді. Өйткені мұнда өзгерістерді жүзеге асырудың
маңызды тетігі — ... ... ... әсер ... ... ғылыми негіздеу болып табылады. Республикамыздың жағдайында
салалық ... ... ... ...... ... жою және ... дамыту мәселелерімен тығыз байланысты.
Болашақтағы салалық өзгерістерді негіздеуде ... ... ... ... сұраныс құрылымы жайлы болжамды мәліметтер. Олар ішкі қорлар мен
импортты алмастыратын өндірісті ұйымдастыру ... ... ... ... ... етеді. Әлемдік тәжірибе, басқа елдерден алынатын ... ... ... ... ... дәлелдеп отыр.
Ал, егерде мәселе азық-түлік өнімдеріне деген сұранысты өтеу ... ... ... ... ... ... бойынша қауіпсіздігін айтарлықтай
нашарлатады./15, 27 б./
Дағдарысты жағдайдан шығу жөне ... ...... ... қор ... ... арттыруға байланысты. Ал бұл, өз ... ... ... ... ... ... салаларда
өндірістің өсу қарқынын арттыруды қажет ... ... да ... ... ... ... және бағытталу керек деген
пікірлер бар. Шетелдік технологиялық инвестицияларға толықтай бағытталу,
біріншіден, отандық машина ... және ... ... ... автоматтандыруды қамтамасыз ететін салалардың мүддесіне шек келтіруі
мүмкін; екіншіден, елде ... ... ... ... ... және ... ғылыми зерттеулер жүргізуге қажеттілік төмендеуі
мүмкін. Бұл екі жағдайда да ... ... ... анық
байқалады, ал оны болдырмау үшін ... ... ... халық шаруашылығының инфрақұрылымдық және әлеуметтік
салаларының өндірістік негізін жаңарту мен ... ... ... ... ... ... қалыптастыру қалдықсыз технологияларды кеңінен өндіре
отырып, елдің табиғи байлықтарын тиімді игеру мүдделеріне де ... ... ... ... ...... барлық жағынан
әлемдік стандарттарға сәйкес келетін дайын өнім шығаруға мүмкіндік ... Сол ... ... оның ... ... шикізаттық бағытын
жою мүмкін болар еді.
Егер әлемдік шаруашылық байланыстарда өз орнымызды таппасақ, сондай-ақ
халықаралық еңбек бөлінісіне қатысу ... ... ... ... саясат ғылыми негізделген болмайды. Аталған жағдайда ... ... ... ... ... салаларды дамыту, ал "еңбек
бөлінісіне қатысу" — маманданған салалардың пайда болуы мен ... 68 ... ... біз ... ... ... құрылымының тиімділігін
арттыру саласындағы мемлекеттік ... ... ... ғана ... ... ең ... ... өндіргіш күштерін
орналастыруды оңтайландыру мәселесін қамтитын халық шаруашылығының аймақтық
құрылымын тиімді ету ісі де ... ... атап өту ... Бұл тұста,
экономиканың салалық және аймақтық құрылымдарын оңтайландыруда шешуші рөл
атқаратын екі факторды бөліп қарастыруға ... ... ... ... ... және ... ... пен халықтың өмір сүру деңгейінің
тиімділігін арттыруға қол жеткізуде ... ... ... ... ... ... ғылыми негіздеуде
ерекше сипаттағы факторлар да ... Атап ... әр ... ... өмір сүру деңгейін теңестіру қажеттігі жөнінде,
өйткені, егерде аймақаралық ... ... ... ... әлеуметтік
шиеленісу мәселелері күшейе түседі.
Аталған жағдайдан аймақтық құрылымды қалыптастырудың келесі ... ... ... жұмыспен қамтылу коэффициентінің мөлшерін арттыру
арқылы экономикалық жөне әлеуметтік ... қол ... ... ... туындайды. Аймақтық жұмыспен ... ... және ... алу ... мемлекеттің аймақтық саясатын
қалыптастыруда бастапқы негіз ... ... Бұл ... ... жағдайында өте өзекті болып отыр. Себебі, материалдық
өндірістің аса маңызды салаларында ... ... ... ... ... шараларын жүзеге асыру түптеп келгенде
жұмыссыздықтың өсуіне, ... ... ... көшуін күшейтіп,
экономиканың аграрлық секторының материалдық-техникалық және ... ... ... алып ... 63 б./
Халық шаруашылығы аймақтық құрылымының өзгерісі көбінесе республиканың
әкімшілік аумақтары мен ірілендірілген аудандарының ол ... ... ... қағидасына байланысты. Аталған қағида
аймақтық құрылымды қалыптастырудың маңызды факторларының ... ... ... саясаты, ең алдымен макроэкономикалық деңгейде
инвестициялық шешімдер ... ... ... ... яғни құрылымдық және
инвестициялық саясаттарды тығыз ... ғана ... ... ... ... үш ... жүргізіледі:
- мемлекеттік ... ... ... ... ішкі ... ... мен жеке заңды тұлғалардың өзіндік қаражаттарын
тиімді қолдануды ынталандыру арқылы;
- ... ... ... мен тиімді пайдалану механизмі
арқылы.
Осы бағыттар ішінен ... ... алу және ... ... ... аймақтық-салалық құрылымын қолдау мақсатында олардың
үйлесімін қамтамасыз ету — ... ... ... ... Оны қалыптастыру барысында ҚР Президенті бекітетін күрделі ұлттық
бағдарламаларды іске асыру қажеттілігі де ... Іс ... ... қол жеткізуді көздейтін мемлекеттің ... ... мен ... ... ... ... ... бойынша анықталуы тиіс.
Ал бұл, өз кезегінде, мүдделер, ресурстық база, механизмдер, объекті
мен осы саясатты ... ... ... өзі де ... ... ... ... шаруашылығының орта жөне ұзақ мерзімдік даму жоспарларында
көрініс табатындығын білдіреді./18, 89 б./
Болашаққа әзірленген, мақсаттары мен әдістерін ... ... ... ... деңгейлерге жасалған матрицалық модельдердің мәліметтерін
талдау — халық шаруашылығының тиімді құрылымы ... ... ... негізін құрайды. Осы тұрғыдан ғана ... ... ... ... мемлекеттік реттеу механизмдерін қолдау мәселелерін
қарастыруға болады. Өз ... өзге ... ... ... ... тәжірибесін талдау, мұндай жағдайда механизмдер
құрамы мен басымдылығы көбінесе құрылымдық өзгерістер бағыттарының бастапқы
жағдайына ... ... ... ... бұл ... мақсатты міндеттерге
сәйкес болып, құрылымдық өзгерістердің экономикалық және әлеуметтік
тиімділігін ... үшін ... ... ғана ... ... ... ... Мұндай жағдайда халық шаруашылығының төменгі бөлімшелерінде
инвестициялық белсенділікті ынталандыру ... ... ... еді. ... ел ... ... дағдарыс орын ... ... ... ... ... болса — бұл мүлдем басқа
жағдай. Қазақстанда ... екі ... ... да орын алып ... ... ... республика экономикасындағы құрылымдық
дағдарысты жою үшін тұтастай мемлекеттің ... ... ... өзгеру қажет және оны ауыл шаруашылығы ... ... ... ... рөлін қалпына
келтіруге бағыттау керек./19, 3 б./ Құрылыс кешеніне де осындай көзқарас
қажет. ... ... ... ... ... реттеудің
механизмдері арасында бюджеттік қаржыландыру, несие бөлу және ... ... ... табылады.
Қазіргі жағдайларда Қазақстан Республикасы Үкіметі құрылымдық
мәселелерді қамтуы ... ... өнім ... арқылы экспорттық әлеуметті арттыратын салалар
дамуына басымдық беру;
- ішкі нарық талаптарын қанағаттандыратын және ... ... ... ... ... ... өндіріс есебінен халық шаруашылығы барлық
салаларының өндірістік ... ... ... ... қанағаттандыруға бағытталған салалар дамуын
қамтамасыз ету;
- экономиканың аграрлық ... ... ... ... және ... қорларын арттыру.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе келесідей негізгі тұжырым
жасауға болады: ... ... ... ... ала
ғылыми негіздемейінше және салалық, аймақтық деңгейлерде оны ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мүмкін емес. Сұраныс пен ұсынысты сәйкестендірудің
нарықтық заңы бойынша стихиялы түрде капитал мен өзге де ... ... ... ... ешқашанда бірінші кезектегі әлеуметтік
мәселелерді шешуге және қоғамдық өндіріс ... ... ... ... ұғыну қажет. Ал, олардың шешімі — тұтастай
алғанда мемлекеттің жалпы экономикалық ... ... ... ... ... басты мақсаты. Енді осы саясатты іске ... ... ... ... сауалға жауап беріп көрейік./20, 12 б./
Макроэкономикалық деңгейде оны жүзеге асырудың шешуші механизмі
басымды ... ... ... ... Онда ... ... ... сипаттағы шаралар
жеткілікті түрде нақтыланады. ... ішкі және ... ... ... алу ... осы ... ... өнім сапасы мен техникалық
деңгейін арттыруға ... ... ... ... ... басымды
салалар мен аймақтардың барынша қарқынды дамуы үшін тиісті жағдайлар жасау
жөніндегі барлық шараларды ... ... ету ... да қамтиды. Бұл
жерде мәселе ең алдымен қаржы ресурстары туралы болып отыр, өйткені оларды
анықтау кезінде сала ... ... ... ... ... жүзеге асырудың маңызды
механизмдерінің бірі — ... ... ... ... ...... аталған резервтерді арттыруды қамтамасыз етеді. Бұл
істе қарастырылып отырған ... ... ... ... ... ... салық салу), сондай-ақ инновациалық қызметке,
әсіресе жаңа ғылыми-техникалық жетістіктерді ... ... ... ... ... ... маңызды рөл атқарады.
Мұндай қызмет жеңілдікпен несие беру механизмі мен салықтық несие бөлу
арқылы да ынталандыруы шарт. Бірақ, бұл ... егер де ... ... ... ... ... ... жеңілдікпен несие бөлінсе
ғана тиімді ... ... ... ... ... инвестициалық
жобаларды жеңілдікпен несиелеу қызметін атқаратын ... ... ... және ... қолдау табатындай жағдай жасалса -
бұл аса маңызды шара болар еді./21, 9 б./
Егер отандық және ... ... ... салалар объектілеріне
көңіл бөлсе ғана салықтық жеңілдіктер жасалуы керек. Бірінші кезекте ішкі
(отандық) несие ... ... ... бөлу ... ... ... жоғарыда атап өтілгеніндей, нәтижесінде ... 2-3 ... ... Ерекше атап өтетін тағы да бір мәселе, жеңілдікпен салық
салу - қалдықсыз және ... ... ... технологияларды қолдануға
негізделген инвестициалық жобаларды қаржы ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен инвестициалық жобаларды шикізатпен, техникамен,
құрал-жабдықтармен, импорт есебінен қамтамасыз ету көзделген ... ... ... (аймақтар) барынша қарқынды дамуы үшін ... ... ... ... да ... бар. ... импортты
алмастыратын отандық өнім өндірісі көп жағдайда өте тиімді екенін тағы да
атап өткен жөн. ... осы ... ... ... мен ... ... ... және орта бизнестің ... ... ... ... ... ... ... 22 б./
Қорыта келе, айтарымыз, жоғарыда аталған механизмдер ұзақ ... ... ... ... жасаған жағдайда ғана тиімді
ықпал ете ... Осы ... ... үнемі өзгеріс енгізу
(Қазақстандағыдай) инвестициялық ... ... және ... ... ... жобаларының іске аспауына алып келетіндігін
өмір көрсетіп ... Бұл ... ... шаруашылық мәселелерін шешу
кезінде өте сақтықпен қарау қағидасын ... ... ... ... ... ... ... өндірістер
туралы шешім қабылдауда отандық инвесторларды да ... ... ... ... тәуекелге баруға тура келеді.
Инвестициялық саясаттың әлеуметтік-экономикалық салдарын ескере
отырып, Қазақстан ... ... ... ... ену ... әдістерді қолдана бастады, бұл әдістер төмендегі бағыттарды қамтиды:
• үкіметтік несиелер мен ... ... ... ... ... ақы ... кепілдемелерді ұсынуды және белгілі сомалардың
пайызымен қайтарылуын талап етеді).
Мұндай жағдайда елге ... ... ... ... ... мүмкіндіктер кеңейіп жатыр. Капиталды тартудың мұндай формасының
басымдылығы әртүрлі түсіндіріледі:
• тікелей шетел ... ... ұзақ ... ... ... ... ... донордың өндірістік процесті басқаруға қатысу мүмкіндігі болуы
тиіс;
• елеулі ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді, ол сыртқы қарыздардың төлену проблемасына әсер етпейді;
• тікелей шетел инвестициялары іскерлік және ... ... ете ... ... және ... ... түрлі формаларының кең түрде таралуына ықпал етеді./23, 3 б./
Мұның барлығы Үкіметтің орта ... ... ... және жүзеге асыру үшін бағыт-бағдар беруге мүмкіндік жасады.
Объектілерді салу және ... ... ... ... ... салу ... жатады:
• біріккен және төл кәсіпорындарды құру;
• шетел компанияларының басқаруына объектілерді беру;
• акционерлеу жолы ... ... ... ... ... ... ... мекемелерді инвестициялау.
Қолданылатын бағыттар сипатында елеулі өзгерістер болуда: біріккен
кәсіпорындардың делдалдық-өткізу және сатып алу қызметі салаларында ... ... ... қызметте, аграрлық секторда ұлғаюы.
2003 жылы қызмет етіп жатқан біріккен кәсіпорындардың жалпы саны 1388,
ал шетел инвесторларының ... ... ... саны ... ... ... серіктестердің мүдделері, өндірістік ... ... ... ... бір ... тоғысады. Қазақстан
Республикасы экономикасына тартылатын айналым капиталының ұлғаюы ... ... ... ... ... ... Оның ... мөлшерде төлем төлемеу ... ... ... ... ... іскерлік белсенділігін көтеруге және озық
технологияларға өту ... ... ... ... 18 ... ... жағымсыздықтар да кездеседі, олар ... ... әсер ... ... ... ... жағдай
жасайды.
Олар мыналар:
1. Бұрынғысынша донор үшін өте тартымды болып табылатын мұнай-газ
саласы, қара және ... ... ... ... олар ... жекелеген салалардың дамуындағы алшақтықтың ұлғаюына ықпал
етеді. Шетел инвестицияларын ... ... ... ... ... ... ... және т.б.) қызмет етуін
монополиялық тұрғыда бекітілуіне ықпал етті.
2. ... ... ... құрылымында үлкен үлесті - несиелер,
займдар, ссудалар алып жатыр. Оларды ... ... ... мен ... ... ... ... фирмааралық инвестициялау
қиындап бара жатыр. Соның ... ... ... және ұсынудың қатаң жағдайлары кезінде коммерциялық несиелеу
кеңейтілуде.
3. Фирмааралық несиелерді ... ... ... бас ... көп жағдайда инвестициялаудың өзінің көлеміне тең емес ... ... ... ... әлемдік тәжірибедегі шынайы салым
жоспарланған инвестициялар сомасының 20%-дан асқан жоқ, ал ... ... ... ... ... бухгалтерлік және басқа да
әдістерсіз қаржылардың ... ... ... ... ... Соңғылар
тікелей де, жанама да табыстардың ... ... ... ... ... Ел ... өңдеуші емес, шикізат салаларын инвестициялау
теріс жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... олар саланың экспорттық көлемінің ... ... ... ... ... ... ... өнімнің едәуір көлемінің өтуі ... ... ... ... ... ... ... инвестициялаудың басқа формаларымен салыстырғанда, тікелей
инвестициялар ағымын қатаң түрде реттеу өте ... ... ол ... ... белгілі дәрежеде әсер етеді.
6. Бүкіл әлемдік тәжірибедегідей, Қазақстан Республикасына тікелей
шетел инвестицияларын ... ұзақ ... ... ... ... ... донорлар міндеттемелер шеңберін орындауға қабілетсіз
болып келеді, тиісінше ол ... ... ... ... ... әсер ... ... объектілер басқаруға өте
тиімді жағдайларда беріледі: әлеуметтік объектілерді қамтамасыз етілуден
босатылады, жұмыскерлер санын қысқартуда ... ... және ... ... құнға үстеме салықтан босатылады. Сонымен ... бір ... ... ... кейінгі жылдары едәуір көлемде
коммерциялық несиелеу құнынан асып ... ... ... құрылмағандығы - шетелдік басқаруға өту
шарасының шектен тыс жабық түрде ... ... ала ... ... ... бақылау мен олардың жүргізуіне жауапты болуы ... 1996 ... ... ... еңбек ақыны дер ... ... ... ... ... ұлғайту сияқты
көрсеткіштері - 1995 жылдың объектілерді ... ... ... беру ... ... төмен болды./25, 11
б./
Сонымен, біз «инвестиция» деген ұғымда қаржылық ... ... ... материалдық байлықтарға және қоғамымыздың материалдық емес
құндылықтарына тікелей және ... ... ... ... ... ... салынатын инвестициялық ресурстардың белгілі-бір
бөлігі күрделі қаржының көлемімен бірдей. Осыған орай, біз ол көрсеткішті
бұдан ... ... ... ... салынған инвестиция немесе күрделі
қаржы деп ... ... ... ... ... болмасын капитал
әлемінде әрқайсысының атқарар рөлі әрқилы болғанымен де, ... ... ... ... зор. Инвестициялау процесінің ... ... 3-те ... (Рузавин Г.И., Мартынов В.Г., Курс рыночной
экономики // М: ЮНИТИ, 1994.-с. 41-116).
|Инвес-ти|Материалды активтерге ... ... емес ... |жұмсалған инвестициялар |активтерге ... ... ... | ... ... |
| | ... | ... ... және ... мем. |Патенттер, |Білім |
|ция-лау |өндірістік емес ... ... ... ... ... |, ... ... | ... ... ... |
| | |т.б. ... ... |
| | ... ... |шарала-ры |
| | | ... ... т.б. ... ... ... ... |сек-торы |банктік орта |қ орта |к орта ... | | | ... | | | | ... ... ... ақша ... |
|ция-ны |матери|аспай |қ ... ... ... ... ... |ҒТ ... ... |актив-|мате-риа|ң ... ... ... ... ... |тиімділігі| |және ... ... ... | |бәсекелес-ті|сапасын |
| |у |дің | | |к ... | ... | | ... ... |
| | |толтыру | | | ... |
| | | | | | ... ... ... пен ... емес сипаттағы қоғамдық |
|ция-лауд|құндылықтардың көлемін ұлғайту ... | ... ... | ... ... 3 - ... процесінің сызбасы
Барлық елдердегі сияқты, Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... тежеліп
отыр.
Олардың біріншісіне мынаны ... ... яғни ... ... ... ... ... қаржыландыру механизмінің
жоқ болуы (сақтандыру, зейнетақымен қамтамасыз ету және инвестициялаудың
нарықтық ... ... ... ... ... айналуы механизмінің аяқталмағандығы).
Бұл жағдайды Ұлттық Банктік жүйенің жеткілікті түрде ... ... ... ... ... ... жүйе ... салудың
және оларды инвестициялаудың шынайы ... ... ... ... ... ... Республика көлемінде тиімді инвестициялық жобалар түріндегі
төлем алушылар ұсыныстарының ... ... ... ... ... ... ... осының әсерінен жеткіліксіз
дәрежедегі ... ... ... ... ... банктердің, клиенттердің қаржылық жағдайының төмен деңгейі;
мемлекеттік бағалы қағаздардың жоғары табыстылықпен қамтамасыз етілмеуі;
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... инвестициялаудың жоғары тәуекелділіктерін компенсациялайды.
Төртіншіден, төлемдер дағдарысы жағдайындағы ... ... ... ... ... үшін ... ... жоғары сұранысты
сақтап отыр, ол қаржылық ресурстарды инвестицияландыру мақсаттарына емес,
айналым қорларын қаржыландыруға бағыттайды.
Бесінші - ... ... ... ... ... ... өзін ... жоғары шығындарды талап етеді, сол арқылы қаржылық
ресурстардың елеулі бөлігі ... - ... ... ... ... ... теңбе-теңсіз
қайта бағалануына әкеліп соқты.
Осының салдарынан амортизациялық ... мен ішкі ... өнім ... ... шектен тыс жоғары болып отыр. Нәтижесінде, жоғарыда
аталған себептер әсерінен Қазақстан экономикасында өндірістік шығындардың
бұзылған ... ... ... шынайы пайдалылығы, бюджетке
төлемдердің ... ... ... ... ... ... көрініс алып отыр.
Көптеген экономистер мемлекеттік ... аз ... ... ... асырылуы нұсқаларын ұсынып отыр. Бірақ жоғарыда аталған
факторлар Қазақстан Республикасының өзіне тән ... ... ... ... ... қолайлы жағдайларды қалыптастыру
әдістерін ... ... ... ... ... ... ... қабілеті бар отандық өндірушілерді бюджеттік қаржыландыру
және қолдау, балансталған сыртқы ... ... (СЭС) ... даму ... үйлесімді түрде байланыстыру және т.б.) /26, ... ... ... ... ... ... Азия-Тынық мұхиты
аймағындағы кеңістік өзінің терең нарықтық өзгерістері сатысына ... ... ... ... ІЖӨ ... ... инвестиция салудың үлесі 30-40%-дан ... ... ... отырған экономикалық саясаттың мұндай сапалы
сипаттамасы жоқ.
Ұзаққа созылған өндірістік құлдырау, инфляцияның ... ... ... ... жолындағы тежегіштер болды. Бұл жағдайда талдау
көрсетіп отырғандай, инвестициялардың төмендеу динамикасы 1990 ... ... ... ... ... ... есеге көбейіп
отыр.
Инвестициялық белсенділікті қамтамасыз ... ... ... ... жатады: бюджеттік саясаттың қатандығы және ... ... ... ... инфляциялық құнсыздануы,
экономикалық байланыстардың үзілуі, несиелерді берудегі шынайы ... ... ... ... ауыр ... ... ... банкротқа ұшырау және халық шаруашылығының барлық ... ... ... ... ... жағдайларда инвестициялық
құлдырау материалдардың да, өндіріс кұралдарының да ... ... ... ... ... /27, 68 б./
КСРО кезінде де көрініс тапқан техника мен құрал-жабдықтарды
қолданылудың ... ... ... ... ... ... қорлардың бұзылуы күшейді, ал негізгі қордың моральдық емес, ... 40% ... ... ... ... ... ... деген сұранысты 25-40% деңгейінде канағаттандыра алды. Елдегі
қаржылық, несиелік жүйелер мен оның ... ... ... ... ... өүтемдік жүргізуі үшін қолайлы жағдайлар жасады.
Мемлекеттік меншікті ... ... ... іс ... ... ... өндіріс процестеріне әсер ете алмайды. 2001-2003
жылдарда ... ... ... 6,2 ... ... ... ... инвестициялық саясатын дамытушы елдер
тәжірибесімен салыстыра отырып, ... ... ... ... бар ... атап өтуге болады. Өйткені ... 4 ... ... ... ... ... ... кезеңі - инвестициялық жекешелендіру корының
(ИЖҚ) ... және ... ... ... арқылы
тартылатындығына жағдай жасады.
• екінші кезең - жекешелендіру ... ... ... және
акциялардың мемлекеттік пакеттерінің 80%-ға дейінгі шетелдік инвесторларға
сатылуын қамтамасыз етті, осы уақытта төлемдердің ... ... ... ... ... ұшырауы проблемалары қат-қабат
жүріп отырды.
• үшінші кезең - ... ... ... ... ... рөлін ... ... ... саясатың Аргентиналық қателіктері болған, атап ... ... әдіс ... ... ... салаларының туындауына жағдай
жасамай, керісінше дәстүрлі салалар экспортын кеңейту құралдарының дамуына
жағдай жасады.
Тиімді инвестициялық саясаттың жоқ ... "өсу ... ... ... бір салаларды анықтауға мүмкіндік бермеді; ол сыртқы экономикалық
саясатты "өсу ... ... ... ... ... ... тұру, халықтың ағымдық табысының төмен деңгейі, сонымен
бірге тұтынушылық несиенің болмауы ... ... ... ... ... біріне айналдырды.
Бұл кездегі тауар өндірушілердің жаппай банкротқа ұшырауы ... баюы ... ... ... және ... ... ... саны 1300-ден астам біріккен кәсіпорындар жаңа, яғни 20
мың жұмыс орны бар ... ... ... ... осы ... ... алғашқы кезеңдерде жұмысшы орындарының саны 70 мыңға
жеткен еді.
Экономиканың қазіргі кездегі төртінші кезеңге енуі еңбек бөлінісінің
халықаралық ... кіру ... ... ... ... ... қайтадан талап етіп отыр./28, 6 б./
2.2 Ұлттық ... ... ... инвестиция түсінігіне анықтама беру жөнінде көп ... ... ... ... оның ... табыс және әлеуметтік эффект
алу мақсатында экономика салаларының ... ... ... дамытуға жұмсалатын меншік және интеллектуалдық құндылықтардың
барлық түрі ... ... ... ақша ... ... ... үлестік жарналардан, акциялар мен ... да ... ... жөне ... ... ... ... т.б.) жерді пайдалану құқығынан, табиғи қорлардан
т.б. тұрады. Инвестициялық қызметтің негізгі нысаны инвестициялық ... ... ... ... Бұл ... ... үрдісін қаржыландыру
үрдісінен ажыратып алған жөн. Егер инвестициялау қорларды ... ... ... ... онда ... осы қорлардың көздерін
қамтамасыз етеді./29, 5 б./
Кейбір әдебиеттерде инвестицияны күрделі қаржы ретінде ... ... ... инвестициялық қорларды нақты пайдалану нысанының
анықталмауында. Егер күрделі қаржы негізгі қорларды қарапайым және ұдайы
өңдіруге ... ... онда ... ... ... ... және ... шығындардың құнын қамтиды.
Яғни, инвестиция түсінігі күрделі қаржы түсінігінен әлдеқайда кең. Сонымен,
инвестициялық қызмет ... - ... ... ... және
мемлекеттің инвестицияларды жүзеге асыру жөніндегі практикалық іс-
әрекеттерінің ... ... ... ... ... сфераларды жүзеге асырылады:
а) күрделі құрылыс;
ә) инновациялық сфера;
б) ... ... ... ... ... және ... мүлік нарығында мүліктік құқықтарды
жүзеге асыру ... ... ... пен ... ... ... ... қаржылардың тағы бір айырмашылығы, олар
материалдық емес активтерді (жер бөліктерін пайдалану құқығы мен ... ... ... авторлық құқықтар, тауарлық белгілер, сауда
маркалары, лицензиялар және т.б.) ұлғайту үшін де жұмсалынады. Материалдық
емес активтерді құру және ұлғайтуды ... үшін ... ... ... ... таза ... ... және басқа да
банктердің ссудалары, қор нарығынан ... және т.б. ... 18 ... әр түрлі меншік түрлеріндегі кәсіпорындардың ... де ... ... ... активтері өндіріс
сферасындағы (өндірістік запастар, аяқталмаған өндіріс, келешек кезеңдер
шығындары ж.б.), айналым сферасындағы ... ... ақша ... ... қорларынан тұрады.
Инвестициялау жөнінде шешім ... ... ... ... ... ... бағалау. Жобаларды бағалау оңай ... ... сөз ... ... мақсаттарға қол жеткізу үшін мемлекет
деңгейінде жүргізілетін жобалар туралы болып отыр. Инвестициялық жобалардың
тиімділігін бағалауда таза ... құн, ... ішкі ... мерзімі сияқты көрсеткіштерді есептеумен қатар, ақшаның қазіргі ... ... ... ... да ... ... ... не үшін қажет? Өйткені, ақшаның қазіргі кездегі құны
бойынша есептелген шығындарды ... ... ... ... ... себепті, жобаны жүзеге асыру кезіндегі ақша құны ... ... ... жөнінде шешім қабылданған кезендегі ақша құнымен
қайта есептелуі тиіс.
Бұл есептеудің дисконттау деп аталатыны ... және ол ... ... ... ... - ... мөлшерлемесі немесе ақшаның қазіргі кездегі құны;
mt - ақшаның келешектегі құны;
a - ... ... ... немесе ақшаның уақытша құны;
п - ақша құнының өсуі байқалатын жылдар саны./31, 13 б./
Осындай ... ... ... ... ... ... анықтаймыз. Келтірілген (дисконтталған) ... ... ... бөлу ... ... ... денгейін
есептеп шығаруға болады. Қарастырылып отырған инвестициялық жоба бойынша
шешім ... үшін оның ішкі ... ... ... ... жобаны жүзеге асыру кезеңіндегі инфляция деңгейінің ықпалын
көрсетеді, яғни, инвестициялық жобаны ... ... ... ... болу ... ... ... инфляция деңгейі қандай болуы керек
деген сұраққа жауап береді. Сонымен, ... ... ... ... және ... ... осы ... ұйымдастырудың
логикалық моделін алдын ала дайындауды талап етеді.
Біздің ойымызша, кәсіпорындардың инвестициялық ... ... ... логикасын макроэкономикалық (мемлекеттік) деңгейде де
қолдануға болады. Соңғы он жылда ... ... ... ... көлемінде мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың
үлесі өте ... (95,3 ... 13,3 ... ... керісінше,
мемлекеттік емес кәсіпорындар мен ... ... ... ... 84,6 ... ... ... жағдайдың қалыптасуына, әрине,
жекешелендіру ... ... ... емес ... ... ... ... себеп болып отыр.
Енді қаржыландыру қайнар көздері бойынша негізгі ... бөлу ... ... Ол ... ... ... 3 - ... қайнар көздері бойынша негізгі капиталға
инвестицияларды бөлу
| |2004 ... | |
| ... ... 2003 ж % |
| |млн. ... ... % | ... |1530628 |100.0 |100.0 ... ... | | | ... ... | | ... ... |186359 |12.2 |12.4 ... ішінен: | | | ... |141144 |9.2 |7.7 ... |45215 |3.0 |4.7 ... ... ... | | ... ... | | | ... ... |998439 |65.2 |65.9 |
| |345830 |22.6 |21.7 ... ... ... ... ежегодник Казахстана, 2004
2004 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында инвестицияның өсімін 2003 жылмен
салыстырғанда Республиканың 13 ... ... ... Ең ... ... ... – 1.3 есе, ... ... ... – 1.2 есе, ... ... – 1.4 есе, ... қаласында – 1.2
есе екендері байқалды. 2003 жылмен салыстыра ... ... ... мына ... ... ... облысы – 1.9 есе, Батыс-Қазақстан
облысы – 1.7, ... ... – 1.4 есе. 2004 ... ... ... ... инвестицияларды салудың қайнар көздері болып
мыналар табылады: меншік қорлары – 65.2%, шетел инвестициялары – 22.6% және
бюджет ...... ... ... ... ... 4-те барлық аймақ
бойынша негізгі капиталға инвестицияны игеру берілген.
Кесте 4 - ... ... ... ... бойынша негізгі капиталға инвестицияны игеру |
| ... 2004 ж. ... 2004 ж. |
| | |2003 ... |
| | |% |
| |млн. ... |Республикалық | |
| | ... ... | |
| | ... | ... | | | ... |391882 |100.0 |109.7 ... ... |2483 |0.6 |107.2 ... ... |33431 |8.5 |96.8 ... облысы |13823 |3.5 |127.2 ... ... |128376 |32.8 |120.3 ... |11806 |3.0 |110.3 ... |4349 |1.1 |164.1 ... ... | | | ... |28869 |7.4 |64.0 ... |17471 |4.5 |121.6 ... ... |8312 |2.1 |142.5 ... ... |10359 |2.6 |60.0 ... ... |22965 |5.9 |121.0 ... ... |6605 |1.7 |133.6 ... ... | | | ... |1826 |0.5 |92.0 ... | | | ... |6781 |1.7 |107.3 ... |49375 |12.6 |182.3 ... ... |45051 |11.5 |98.6 ... ... | | | ... көзі: Статистический ежегодник, 2004г.
Шетел инвестицияларында жетекші орындарды Жапония, АҚШ, Ұлыбритания,
Оңтүстік Корея т.б. алып ... Айта ... бір ... ... ... ... және ... жиі өзгерістер, халық шаруашылығының салалық және аумақтық
басқару жүйесіндегі айқынсыздық т.б. ... ... және ... ... үшін ... қызметтің, оның
ішінде шетелдік инвестицияларды ... ... ... ... өте маңызды./32, 31 б./ Олардың арасында инвестициялық қызметтің
экономикалық және әлеуметтік қағидасы негізгі болып саналады. Осы ... алу, яғни ... ... ... ... инвестициялар мен инвестициялық кредит берудің ... ... ... ... ... тартудың тағы бір негізгі қағидасы — ол
келісілген ... екі ... да ... ... ... ... біржақты табыс алуды қуалау тек елдер ... ... ... ... екі ... ... ... жағдайымызда, шетелдік инвестициялық қорларды ... ... ... ... ... және ... қауіпсіздігін
сақтау және нығайту болып табылады. ... ... ... ... құрайтын кәсіпорындарды шетелдік инвесторларға сату
арқылы біздің елде жүргізіліп отырған жекешелендіру ... ... ... Тәжірибе көрсеткендей, олардың ... ... ... сақтап және біздің мүдделерімізді, әсіресе экологиялық
қауіпсіздікті ескеріп ... жоқ және де, ... ... ... ... ... көңіл бөлуде, ол республика халық
шаруашылығы ... ... ... ... ... ... елдер алдында ауыл шаруашылық өнімдеріне тәуелділігін ... ... ... ... ... ... ... тұтынуға дайын сапалы өнімдер шығару ... ... ... ... және ... ... ... тұрғысынан бағалануы тиіс. Түптеп келгенде, республика аумағын
шетелдерде ... таза ... ... ... ... беретін салалардың даму полигонына айналдырмау керек.
Маңызды қағидалардың бірі — елдердің ... ... ... ... ... жариялылық негізде болуы. ... ... ... және жүзеге асыру механизмдері келісуші
жақтарға алдын ала белгілі болуы шарт және де қоғамдық ақпарат ... ... Бұл ... сөз ... ... құрайтын нысандар туралы
болып отырған жоқ.
Егер қағидалар инвестициялық қызметті дұрыс басқару үшін қажет болса,
шетелдік инвестицияларды тарту ... ... ... ... ... ... таңдап алу үшін қажет. Тікелей инвестициялау — шетел
инвестицияларын тартудың тиімді және нәтижелі түрі ... ... ... және ... ... бағытталуымен ерекшеленеді. Ол
халықаралық ... және ... ... ... ... береді, біріккен кәсіпорындар құру негізінде екі
жақтың интеллектуалдық потенциалын өзара байытады. /33, 45 б./ ... жаңа ... ... ... ... ... тұрған
кәсіпорындарды сатып алу) негізінде шетелдік кәсіпорын құру - осы форманың
бір ... ... ... ... ... бұл формасы халық
шаруашылығының аумақтық, салалық құрылымын тиімді өзгерту, оның шикізаттық
бағытын жою және ... мен ... ... ... техникалық
қайта жарақтандыру үшін қолданылуы тиіс.
Соңғы көздері, ... ... және ... таза
технологияларды жалға алу лизингттік операциялар, жекелеген жұмыс түрлерін
атқару жөнінде келісім жасау сияқты ... ... ... ... емес ... да қолданылуда. Бұндай лизингттік келісімдер
қабылдаушы жақ үшін экономикалық және әлеуметтік ... ғана ... ... ... ... ... ... береді.
Несиелер мен займдар да шетелдік инвестициялар тартудың формасы ... ... олар ... кезеңнің қарыздарын ұлғайтады. ... ... ... ... ... өз несие қорымен
салыстырғанда 2-3 есе қымбатқа түсуі мүмкін.
Шетелдік инвестицияларды ... ... бір ...... Бұл ... ... алу төлемдерінің реті мен олардың көлемі
концессияға алушының қоршаған ... ... және ... ... ... міндеттемелері, жергілікті жұмыс күшін пайдалану
жағдайлары және т.б. ... Егер ... ... келісім-шарттарын
бұзуға мүмкіндік алатын болса, онда ... елге ... ... ... туындайды./34, 54 б./
Жоғарыда келтірілген кестеде көрсетілгендей, мемлекеттің инвестициялық
жобаларды бағалауы ғана ... ... ... ... ... ... ... да стратегиялық мақсаттар мен жоспарлардың шеңберінде
жатыр. Бұл шетел капиталының құйылымын ынталандыру мен ... ... ... ... ... мақсаттарды жүзеге асырудың тактикалық жолдары
екендігін көрсетеді. Осы ... ... ... каналдар бойынша
тартылатын шетел инвестициялары көбінесе төменгі екі бағытта пайдаланылуы
тиіс:
а) алдымен — капиталды, содан ...... ... соң — ... ... ... салаларды дамыту;
ә) шетелдік инвесторлардың қаржыларын экономиканың жеке меншік
секторына бағдарлау.
Шетелдік ... ... мен ... ... ... ... ұйымдық-құқықтық, әлеуметтік-экономикалық, ішкі саяси,
институционалдық т.б. жағдайлар жасағанда ... ... ... ... ... шеше ... Әзірге осы жағдайлардың жетіспеушіліне,
құқықтық негіздердің жиі өзгертілуіне, инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... тізімі мен
құзырының жиі өзгертілуіне, билік құрылымдарының ... ... ... шетелдік инвесторлар сақтық танытуға немесе бекітілген ... ... ... көздеуге мәжбүр.
Сол себептен, біздің ойымызша, мемлекеттің инвестициялық қызметінің
негізгі бағыттары төмендегідей болғаны жөн:
- шетел ... ... ... ... ... т.б. механизмдерді жетілдіру;
- олардың инвестициялық келісімдерде көрсетілген міндеттемелерін толық
орындауын бақылау;
- басыңқы салалар мен ... ... ... үшін
инвестицияларды тартудың әр түрлі әдістері мен ... ... ... ... және ... ... импортты ауыстыратын өнімді
дайындаушы өндірістерге, экспорттық ... ... ... ... ... ... және іс жүзінде қолдану;
- басыңқы салалардың, әлеуметтік және экономикалық жағынан ... ... ... ... ... ... инвесторларға
жеңілдетілген салық тәртібін орнату, несие беру;
- экономиканың аграрлық және ... ... ... ... және жеке ... ... ... салықтық, несиелік т.б қолдау жасау.
Жоғарыда айтылған мемлекеттің инвестициялық қызметінің бағыттары тек
негізгі болып саналады, ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін мемлекеттің экономикалық саясатына байланысты
анықталады.
Құрылыс кешені және оның ... ... ... ... ... іске асырудың негізін инвестициялық-құрылыс кешені
құрайды. Осы кешеннің қазіргі ... ... ... ... ... ... ... байқаймыз:
- мемлекеттік күрделі қаржы көлемінің, әсіресе, өндірістік ... ... және ... ... ... ... жалпы
күрделі қаржы көлемінде өтелімдік төлемдер үлесінің азаюы;
- құрылыс өндірісінің ... ... ... ... отыруға
қаржы жетіспеушілігі салдарынан, олардың тозу деңгейінің жоғарылауы;
- экономиканы нарықтық қатынастарға бейімдеу реформалары тыңғылықты
зерттеусіз, асығыс ... ... ... ... ... ... объектілерінде аяқталмаған өндіріс көлемінің өте ... ... ... ... ... ... негіздерін жаңарту үрдісіне шетелдік инвестицияларды тарту
мен ... ... ... ... және әлсіз
болуы.
Жоғарыда айтылған тенденцияларды жою ... ... ... саясатын қалыптастыру мен жүзеге асыру үрдісіне ... ... ... ... тек қана ... ... ғана емес, сонымен қатар республиканың экономикалық
тәуелсіздігінің негізі ... ... ... шаруашылығының басыңқы
бағыттарын дамытуға жұмылдыруда болып отыр.
Екіншіден, осы ... ... ... ... ... ... ... сан-салалы, өрі кәсіпорындардың өз қаржыларын пайдалануды
ынталандыру артықшылықпен жүргізілетінін ... ... ... дұрыс. Осындай механизм шетелдік технологиялық инвестицияларды
тартуды ынталандыру үшін де қажет.
Үшіншіден, халық шаруашылығы салаларының өндірістік қорларын ... ... ... жеделдетілген өтелім саясатын іс жүзінде, нақты
жүзеге асыру керек.
Төртіншіден, басыңқы салалар мен ... ... ... ... көлемі мен тиімділігін жоғарылату
мақсатында жүргізілуі тиіс.
Жоғарыда керсетілген шаралар әлеуметтік-экономикалық дамудың орта ... ... ... қамтитын стратегиялық жоспарлар жасау кезінде
ескерілуі тиіс. Осы ... ... ... және ... ... жасалатын бағдарламалармен тығыз байланысқан, арнаулы мемлекеттік
инвестициялық бағдарламалар жасалынады.
Осы бағдарламаларды жүзеге асыру — ... ... ... бірі — ... саласының арқасында ғана мүмкін болады. ... ... ... ... ... кешенді түрде жүргізетін
құрылыс-монтаж ұйымдары құрайды. Қазіргі кезде бұл саланы басқаруда, меншік
түрлерінің ... ... ... ... ... ... құруға, құрылыс өндірісінің көлемінің ... ... ... мен ... ... ... ... өзгерістер жүріп жатыр.
Инвестициялық-құрылыс үрдісіне мемлекеттің ... ... ... ... жүзеге асырудан басталады.
Олардың қатарына төмендегідей шаралар жатады:
- ... ... ... ... құрылыс ұйымдарының материалдық-техникалық, қаржылық мүмкіндіктерін
барынша толық пайдалануды қамтамасыз ету;
- құрылыс жұмыстарына ... ... мен оны ... ... ... ... араласу шараларын қолдануды
жою;
- мердігерлік сауда (тендер) жүйесін қалыптастыру;
- құрылыс өндірісін басқаруды орталықсыздандыру ... ... ... ... ... мен жұмыс түрі бойынша мамандандырылуына
толық ... ... 36 б./ ... ... кездегі осы саланың
дамуын зерттеулер нәтижесі көрсеткендей, жүргізіліп отырған моно-полияны
жою, жекешелендіру, саланы реформалау ... ... ... ... ... отыр. Әсіресе, төменгі құрылыс ұйымдары өздерінің
материалдық-техникалық базасы, ұйымдық құрылымы, мамандандырылуы, қаржылық
мүмкіндіктері жағынан қатты ... Сол ... ... ... осы ... ескере отырып жүргізілуі ... ... ... және ... ... ... ... бойынша негізгі
көрсеткіштері берілген.
Кесте 5- ... және ... ... және ... қызметінің негізгі көрсеткіштері |
| |2001 |2002 |2003 |2004 ... емес ... | | | | ... млн. ... |1158148 |1307249 |1472341 |1547652 ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... |943398 |1099986 |1327864 |1530628 ... ... | | | | ... ... |251950 |420060 |590078 |683997 ... ... | | | | ... |376832 |350916 |358965 |602524 ... да ... ... |314616 |329010 |378821 |244107 ... ... ... ... |385356 |411918 |600426 |625027 ... ... ... | | | | ... ... жұмыс көлемі, | | | | ... |253690 |388977 |424994 |490011 ... ... беру ... оқу | | | | ... қызметке енгізу |21889 |12418 |25496 |19249 ... ... ... орындары | | | | ... ... ... |162 |50 |270 |- ... |248 |1214 |995 |805 ... ... ... | | | | |
| |475 |2792 |1473 |1863 ... ... ... статистический справочник Республики Казахстан,
2005г.
Құрылыс кешенінің дамуын реформалауда мемлекеттің атқаратын ролі ... ... ... ... ... базасын құру. Бұл
жұмыс, негізінен, екі бағытта жүргізіледі:
а) заңдар, жарлықтар, қаулылар мен басқа да ... ... Олар ... өндірісіңде шаруашылық жүргізуші субъектілердің
өзара байланыстарын, қарым-қатынастарын реттейді, ойын тәртібін ... ... ... ... санкцияларды анықтайды;
ә) экономикалық индикаторлар құрамын, мемлекеттік реттеу механизмдерін
(салық және несие мөлшерлемесінің деңгейін, ... т.б.) ... ... ... ... ішкі ... нарығын қорғау
шараларын жүзеге асырады. ... ... ... ... ... құрылыс-монтаж ұйымдарының (мердігерлердің) міндетті ... ... ... ... ... ... ... құрылыс материалдарын экспорттау-импорттау барысында лицензиялық,
кедендік реттеулерді қолдану, республика аумағында құрылыс жұмыстарын
жүргізу жөнінде ... ... ... ... ... ... Қазақстандық мамандандырылған жұмысшы ... ... т.б. ... ... ... ... ... қағидалары ретінде
төмендегілерді атауға болады:
- мердігерлік конкурс пен сауда-тендердің тандап ... ... ... ... және ... сай ... үміткер-мердігерлердің меншік түрі мен ... ... ... ... ... оларға тең құқық беру;
- конкурс барысында ешбір үміткер-мердігерге өзінің монополиялық
мүмкіндіктерін ... жол ... ... ... ... ... ... үшін
үміткерлердің жауапкершілігін қамтамасыз ету, т.б.
Нарық қатынастарының кеңеюі жағдайында инвестициялық-құрылыс ... ... ... тарапыпан құрылатын тендерлік және мемлекеттік
сараптау комитеттері де ... рөл ... Егер ... ... мен ... ... қатысушылардың ұсыныстарын дұрыс
бағалауға мүмкіндік беретін барлық факторларды ескеретін болса, ... ... ... мемлекет үшін экономикалық, әлеуметтік ... ... ... осы ұсыныстар жобасының үстінен бақылау
жүргізеді.
Дегенмен, ... ... ... ... ... ... жатқан объектілер саны әлі де көп. Құрылыс жүріп ... ... ... ... бұзу фактілері де кездеседі. Осы жағдайлар,
орталықта жене жергілікгі жерлерде (облыстарда) кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... ... арнаулы лицензиялау қызметін ұйымдастыруға
қажеттілік туғызды.
Сонымен қатар мемлекет ... ... ... ... негіздерін қалыптастырады. Венчурлық бизнестің мақсаты — ... мен ... ... ... ... ... жаңа
түрлерін өндіруді құру мен игеру, негізгі қорларды жеделдетілген ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру,
шығарылатын өнімнің жоғары бәсекелестігінің арқасында қаржылық табыстарға
қол жеткізу болып табылады.
Дегенмен, ... ... ... ... ... ... ... макрокөрсеткіштер саналады. Олардың
қатарына күрделі қаржы көлемі мен ... ... ... ... ... ... қалыптастыру көздерінің
параметрлерін, құрылыс-монтаж жұмыстарының көлемін т.б. жатқызуға болады.
Соңғы кездері күрделі қаржы ... ... ... ... ... оны есептеу базасы әлсіз (негізгі қорлардың тозу
деңгейінің жоғарылығы) және де олардың бір ... ... "жеп" ... ... ... ... ... шаруашылығы салаларының негізгі
қорларының қарапайым және ұдайы өндірілуін қаржыландыруды ұлғайту шараларын
іздестіруге мәжбүр болып отыр. ... бұл ... ең ... ...... ... кәсіпорындардың өз қаржыларының рөлін жоғарылату.
Күрделі қаржы көлемін қалыптастыру көздерінде экономиканың мемлекеттік
және жеке ... ... ... ... және де ... ... қаржыларының да рөлі жоғарылауы тиіс. Бұл ... үшін ... ... ... бюджеттік қаржыландыруда қатал
саясат ұстауына мүмкіндік туар еді. Егер мемлекет ... мен ... ... ... ... үшін шаралар қолданатын болса,
онда үкімет шешімдері ... ... ... ... салалық
құрылымы әлеуметтік салалар пайдасына өзгертіледі деп күтуге болады.
Сондықтан, ... ... ... рөлі ... ... ... шығындарын қай бағытта пайдалануды анықтауда айқын
байқалады. Ал, егер ... ... ... салалық құрылымын қарайтын
болсақ, онда, соңғы кездері басыңқы ... ... ... Сөз ... және ... ... ... болып отыр.
Күрделі қаржының аймақтық құрылымын талдауда үш нәрсеге көңіл бөлу
қажет - жергілікті бюджеттердің (облыстық, қалалық, ... ... ... ... ... ... ... қалған республика
облыстары мен аудандарын артықшылықпен дамыту бағдарламаларын жүзеге ... ... ... ... әлеуметін толық пайдалану.
Ғылыми-технологиялық және индустриалдық жағынан жоғары дамыған
аймақтарда мемлекет ... ... ... ... ... тартуға, барлық шаруашылық жүргізуші субъектілердің
инновациялық ... ... ... ... ... ... тырысады.
Табиғи байлығымен және экспорттық әлеуметімен ... ... ... ... ... шетелдік технологияларды және
ақша капиталын тартуды ... ... ... арқылы
реттеушілік әсер етеді. Бұл жерде мемлекет екі мақсатты көздейді:
а) ... ... ... ... мен кешенді игеру;
ә) өңделген өнімнің әлем нарығындағы бәсекелестігін ... ... ... ... экономиканы мемлекеттік ... ... ... ... ... кіші индустриялаңдыруды
ынталандыру шараларының жүйесін енгізу тұрады. Бұл шара ауыл ... ... ... қана ... ... ... жергілікті
еңбек ресурстарының жұмыс бастылығы деңгейін жоғарылатады.
Күрделі қаржыны ұтымды пайдалану тұрғысынан, оның ... ... ... ... талдау маңызды орын алады.
Ол төменде көрсетілген шығындардың көлемдерінің өзара ... ... ... құрылыс-монтаж жұмыстары, олар негізгі ... ... ... ... ... ... технологиялық желілер т.б.) сатып алу
және орнату, олар ... ... ... ... ... басқа жұмыс түрлері (жобалау-ізденіс қызметі, қосалқы және ... ... ... ... ... 30-35 ... ... өндірістік қорлардың
белсенді бөлігін құруға жұмсалған шығындардың үлесі өскені байқалады ... ... ... ... өте ... бөлігі (шамамен 50%),
аяқталмаған ... ... ... болуына байланысты, құрылыс-монтаж
жұмыстарының үлесіне тиеді. Сондықтан, барлық қаржыландыру көздері есебінен
құрылған ... ... ... ... ... ... ... аяқтауға жұмсау, қазіргі кезде күрделі қаржыны орынды
пайдалану бағыттарының бірі болып есептеледі.
Күрделі ... ... ... ... ... ... баға ... алатын орны зор. Нарықтық қатынастарға
өту ... ... ... ... мемлекеттік билік органдары
тағайындайтын, сондықтан барлық инвесторлар мен ... ... үшін ... ... ... ... (тіркелген) бағаларды
қолдану шеңбері болғаны жөн. Мемлекет осы бағалар жүйесін қолдану арқылы
мемлекеттік күрделі қаржыны ... ... ... ... ... сфера нысандарын іске қосуды жеделдетуге, ... ... ... ... ... функциясын
жүзеге асырады.
Ал, реттелмелі бағаларға келсек, оларды ырқына жіберу үрдісі осы
бағалардың ... жене ... ... ... ... ... ... заңына сәйкес, мердігерлік жұмыстар бойынша сауда-
тендерлерге қатысушылардың бәсекелестігінен, осы жұмыстарға ... ... ... ... ... ... ... бағалар қолданылады.
Инвестициялық-құрылыс кешенінің дамуын реттеуде мемлекет игілігінде
қаржылық реттеудің несиелік, салықтық тетіктерінің де бар ... ... ... әсіресе олардың ынталандыру функциясын кеңінен ... ... ... ... механизмдердің барлығын бір мақсатқа қол жеткізуге
жұмылдырып, өзара байланыстырып отыратын, ... ... ... реттеудің ең басты, негізгі ... ... ... ... ... орталық жалпы экономикалық мемлекеттік ... осы ... ... ... ... ... ... төмендегілер болып саналады:
- ұзақ және қысқа мерзімдерге ... ... ... тиісті басқару органдарына ұсыныстарды әзірлеу;
- кешенді бағдарламаларды дайындау және жүзеге асыру;
- күрделі қаржының жалпы көлемі мен ... және ... ... ... ... және ... маңызы бар объектілердің тізімін
қалыптастыру және олардың ... ... ... ... ... ... орналастыру;
- инвестициялық қызметті реттеу;
- республика және оның аймақтары ... ... ... ... және ... ... жазылған жайттар инвестициялық-құрылыс кешенінің ... ... ... ... ... қатар, күрделі
құрылыс саласының негізгі көрсеткіштерін ... ... де ... Күрделі құрылыстың өндірістік қызметін сипаттаушы негізгі көрсеткіштер
қатарына төмендегілерді жатқызуға болады:
1) күрделі қаржы және мердігерлік жұмыстар ... ... ... мен ... ... іске ... дайын құрылыс өнімі (құрылыс-монтаж ұйымдары үшін);
Өндірістік бағдарламаны ... ... ... ... басқа, аяқталмаған құрылыс көлемі, сыбағалы күрделі қаржы
және оның ... т.б. ... ... ... ... жобасын әзірлеуде, алдымен ... ... ... ... күрделі қаржының жалпы көлемі
(салалар мен ... ... ... ... Басқа көрсеткіштердің
деңгейін анықтау үшін баланстық және техникалық-экономикалық есептеулер
әдістері ... ... ... ... ... саналады:
- негізгі қорлар, қондырғылар, өндірістік қуаттар және күрделі ... ... ... ... ... техникалык қайта жарақтандыру,
реконструкциялау және кеңейту ... ... ... ... ... баланстары;
- күрделі қаржының технологиялық құрылымының есептері;
- сыбағалы күрделі қаржы нормативтері және басқа да ... ... мен ... ... ... мен заделінің
нормалары (мөлшерлері)./36, 16 б./
Күрделі қаржы көлемі мен оны пайдалану бағыттарына бөлу ... ... ... ... жоспарлы өсуін қамтамасыз ету кажеттіліктеріне сәйкес
жасалады. ... ... ... ... ... ... ... істеп тұрған кәсіпорындарды қайта жарақтандыруға,
реконструкциялауға, ... және жаңа ... мен ... ... ... ... ... күрделі қаржы көлемі, материалдық өндіріс салалары
бойынша, төмеңдегілерді қамтамасыз етуі тиіс:
а) жұмыс істеп тұрған, жалпы мемлекеттік маңызы бар ... жаңа ... мен ... іске қосу;
б) жоспарлы кезеңнің аяғында нормативті құрылыс заделін құру;
в) құрылыс ... ... ... мен ... сатып
алу.
Егер, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар оларды қайта ... мен ... ... ... ... да ... түрі бойынша жоспарда көрсетілген өсім көлемін өндіруді қамтамасыз ете
алмаса және қаржыландыру ... ... ... ғана жаңа ... қаржы бөлінуі тиіс. Ол үшін ... өсім ... және ... қуаттардың бірліктеріне жұмсалатын сыбағалық күрделі қаржы, жұмыс
істеп тұрған қуаттарды қолдау, қор қайтарымы ... ... ... ... ... ... арналған сыбағалық күрделі қаржы
нормативтері ... ... ... қаржыға қажеттілік көлемі
экстраполитивтік әдіспен есептелуі мүмкін, яғни осы көрсеткіштің ... ... ... және ... ... ... (ішкі салалық
құрылымның өзгеруін ескере отырып). Сонымен қатар, ... ... ... қор ... ... қор сыйымдылығы көрсеткіштері
негізінде, оларға жоспарлы кезеңде әсер ететін факторларды ескере отырып,
ірілей ... де ... ... ... қажеттілік өндірістік және өндірістік ... ... ... жұмсалынатын күрделі қаржылардың қосындысы
ретінде анықталады.
Күрделі қаржының технологиялық ... ... ... жұмыстарының көлемі мердігерлік құрылыс жұмыстары жоспарын
дайындауға негіз болып табылады. Қондырғылар мен ... да ... ... ... бөлу — күрделі құрылысты ... ... ... ... байланыстыруға мүмкіндік береді. Жаңадан ... ... ... ... ... құрылымын есептеуде
жобалық-сметалық құжаттар, техникалық-экономикалық негіздеулер қолданылады.
Макродеңгейде құрылыс кешенінің екінші маңызды көрсеткіші ретінде
өндірістік ... мен ... ... іске қосу ... ... болады. Ол
құрылыс өндірісінің ақырғы нәтижесін көрсетеді. Жоспарлы кезеңде өндіріс
қуаттарының қажетті іске қосу ... ... ... ... ... ... және ... емес мақсаттағы негізгі қорларды іске қосу
жоспары құндық және натуралдық өлшемде жасалынады. Негізгі ... ... ... ... ... іске қосылатын объектілерін (кәсіпорын, цех
т.б.) сметалық құны негізінде анықталынады. Негізгі қорлардың ... ... ... ... іске қосу ... енгізілмейді.
Толық қалпына келтіру құны бойынша негізгі қорлардың балансының да
маңызы зор. Осы ... ... ... ... ... орташа
жылдық мөлшері анықталады. Мемлекеттік тұрғыдан қарағанда, берілген күрделі
қаржы ... ... ... ... өсім ... қамтамасыз етуі тиіс
және соған сәйкес, аяқталмаған құрылыс көлемін шектейді. Негізгі өндірістік
қорлар динамикасын өнім өндіру динамикасымен салыстыру — ... ... ... үшін де ... ... ... ... қаржы балансының
да маңызы зор.
Қаржыны ыдыратып алмау үшін, объектілердің дайындық деңгейі ... ... ... ... белгілеу қажет. Күрделі құрылыстың
аяқталуы өндірістік қуаттарды дер ... іске ... ... береді.
Сондықтан, күрделі қаржы балансын талдау, аяқталмаған ... ... ... анықтауды талап етеді. Кейбір жағдайларда,
қаржылардың шашылу деңгейі жоғарылауына ... ... ... ... ... Ал, ... жағдайларда аяқталмаған құрылыс
көлемінің үлғаюы заделдің ... ... ... ол ... ... ... әр ... кемшіліктерге байланысты тапсырыс беруші
қабылдамаған объектілердің ... ... ... ... ... ... мен аяқталмаған құрылыс көлемдерінің қатынасын анықтау ғана
емес, сонымен бірге, ... ... мен оның ... ... талдауға да
мүмкіндік береді.
Инвестициялық-құрылыс кешенін ұйымдастыру мен ... ... ... түптеп келгенде, инвестициялық қызмет пен құрылыс
өндірісінің ... ... ... етуі ... ... ... ... есептеу әдістемесіне қысқаша тоқталып өтейік.
Күрделі қаржының тиімділігін есептеу халық шаруашылығы, оның салалары,
жекелеген ведомстволар, шаруашылық бірлестіктері, кәсіпорындар және ... ... ... ... ... бұл ... ... шаруашылығының,
оның салаларының даму болжамдарына, ұзақ ... ... ... ... тиіс. Олар, кешенді мақсатты бағдарламалар
әзірлеген кезде және өндіргіш күштерді дамыту және ... ... ... нақтылаулар жасалғанда да жүргізіледі.
Мақсатты кешенді бағдарламалар, жекелеген жобаланушы (құрылысы жүргізілуші)
кәсіпорындар объектілер бойынша — ... ... өнім ... құны ... өнім шығарудың өзіндік құнының (С) айырмасының құрылыстың
(объектінің) сметалық ... ... сол ... ... ... жұмсалған
шығындар көлеміне (К) қатынасы ретінде.
Күрделі қаржының тиімділігін сипаттайтын және бір көрсеткіш ретінде,
жұмсалған күрделі ... ... ... ... ... ... ... салдарынан алынған үнемге қатысы бойынша есептелетін күрделі
қаржының өтелу ... (Т) ... ... ... ... есептеулерде, күрделі қаржының тиімділігіне
төмендегі факторлардың әсер ететінін ескеру ... ... ... шығындылығы, қор ... мен ... ... жене ... қорларының үнемделуі;
- күрделі қаржының салалық, ұдайы өндірістік, технологиялық
құрылымындағы қозғалыстар;
- ... ... ... өзгеруі;
- құрылыс жүргізу мерзімі мен жобалық іске қосылатын қуаттарды игеру
мерзімінің қысқаруы;
- өнімнің сапасының жоғарылауы.
Кешенді бағдарламаларды жүзеге асыру, ... ... ... ... ... тиімдісін тандау үшін күрделі қаржының салыстырмалы
экономикалық тиімділігі көрсеткішін есептейді. Бұл көрсеткіштің ... ... ... алынған. Әр вариант бойынша ... ... ... ... (Ен = 0,12) ... ... ... келтірілген ағымдағы шығындар (өзіндік құн) (С) мен күрделі
қаржының (К) қосындысы арқылы аңықталады.
Күрделі қаржының көлемдік-құрылымдық көрсеткіштерін ... ... ... нақтылау үшін жүргізілген есептеулер нәтижесінде
жоспарлы кезенде олардың тиімді пайдаланылуын ... ... ... ... ... ... ... тиіс./37, 33 б./ Жалпы
алғанда, инвестициялық-құрылыс кешенінің дамуының ... ... ... ... назарында болуы керек, өйткені ұлттық табысты
бөлу, ... бөлу ... ... ... ... осы ... ... Қазақстан Республикасының инвестицияларының даму перспективалары
Жаңа экономикалық ... ... ... ... ... жаңа ... саясатпен қамтамасыз етілуі қажет. Себебі,
қатынастардың жаңа ... ... ... көздері түпкілікті өзгереді.
Егер реформаға дейінгі жүйеде республика экономикасы ... ... ... ... КСРО-ның мемлекеттік бюджетіне тәуелді
болған болса, ал егеменді даму жағдайларында әр түрлі, ең ... ... ... кезеңдегі инвестицияларды басқару ерекшелігі, олардың соңғыға
емес, аралық өнімге ... ... ... негізгі бөлігі
өндірістік салаға бағытталынды. Капитал ... ... ... өндірістік бағытталған қаражаттар құрады, яғни ... ... ... бұл ... ... өндірістің бірінші мен екінші
бөлімшелері арасындағы сәйкессіздікке әкелді. Бұл ... ... кері ... ... ... ... Инвестицияларды мемлекеттік
басқару жүйесі. Республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуын басқарудың
түпкілікті жаңа жүйесіне көшу осы ... ... ... ... ... Олардың бірі болып инвестициялық қамсыздандыру мәселесі
табылады. Көшудің алғашқы кезеңінде заң ... ... мен ... құру, сондай-ақ, республиканың қаржылық ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... құру қажет
болды. /38, 54 б./
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... заң ... негізі мен органдары
құрылды. Осы мәселе бойынша шаралардың біртұтас кешені ... ... ... ... ... Заң (1991 ж.); ... ... жөніндегі Ереже» (1993 ж.); ... ... ... ... ұлттық агенттігін құру туралы»
ҚР Президентінің Жарлығы (маусым 1992 ж.); ... ... ... ... құру ... ҚР ... Жарлығы (қараша 1996
ж.); «Қазақстан Республикасындағы инвестициялық қорлар туралы» ҚР-ның Заңы
(наурыз 1997 ж.) және ... ... ... ... ... Бұл ... ... инвестициялық процесті
басқарудың негізін қалады, жұмыс ... ... ... ... өнеркәсіптік және техникалық потенциалын дамытудың өсу қарқыны мен
әртараптандыру саласында мемлекеттік инвестициялық саясатты жүзеге ... ... ... ... ... ... дұрыс жүйесін,
олардың функциялары мен міндеттерін анықтады.
Өткен кезеңдердің инвестициялық ... ... ... тарту бойынша басқару тиімділігінің төмендігінің бірқатар
негізгі кемшіліктерін анықтады. Олар мыналар: шетел инвесторларымен ... ... ... ... ... алғашқы кезеңде, оларды
бөлудің мақсаттылығы мен қайтарымдылығын қамтамасыз етудің ... ... ... бөлу; Қазақстанда тартымды
инвестициялық климат құру ... ... ... ... ... беру мен олардың мақсатты қолдануын бақылау ... ... ... ... ... ... өндірістік,
нарықтың инфрақұрылымның жетілмегендігі; нарықтық ... ... ... басқару бойынша маман ... 16 ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемін қалпына келтіре алған елдің мысалын тарих әлі білмейді.
Сондықтан республикада жақын болашақта шамамен мемлекеттік ... 70%-зы ... ... ... ... қолдауға бағытталады. Бұл қаражаттар көбінесе әрекеттегі
кәсіпорындар мен импортты алмастырушы ... ... ... қаржыландыруға бағытталынады.
2003 жылға дейінгі кезеңнің индикативті жоспарының ... ... пен ... ... жеке ... салудың басым бағыттарына
төмендегілерді жатқызу ... сай ... ... ... ... өндеуші салаларының, машина жасаудың құрылыс
материалдары өнеркәсібі мен мұнай, химия өнеркәсібінің жаңа кәсіпорындарын
салу мен ... ... ... ... ... ... ... құрылысын мақсатты республикалық бағдарламалар шеңберінде
жүзеге асыру қарастырылады. Мемлекеттік ... ... 4 ... ... ... ... Жоспарлау;
2. Бағдарламалау;
3. Бюджетті дайындау;
4. Орындау.
Жоспарлау кезеңінде әлеуметтік-экономикалық дамудың орта мерзімді
бағдарламасы мен оны макроэкономикалық ... ... ... ... ... да ... ... стратегиясын құру мәселесі шешіледі. Бұл
кезеңде инвестицияларды жүзеге асыру бойынша ұсыныстарды ... мен ... ... басты нашар аударылады. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... әдістемесі
неғізінде ұсынылатын жобалардың сипаттамасы мен ... ... ... бірнеше жылға арналған инвестициялар бойынша ұсыныстарды дайындауы
керек.
Бағдарламалау кезеңіндегі басты мақсат - ... ... ... ... бағдарламаларына өзгерту. Мемлекеттік
инвестициялар бағдарламасына (МИБ) инвестициялар бойынша ұсыныстарды ұзарту
бюджеттік процеске ... ... сол ... ... ... бөлу ... шешімдер мынандай факторларды ескеруі қажет:
- бюджет орындалатын, макроэкономикалық жағдай;
- инвестициялар ... ... ... ... соның ішінде
экономикалық аспектілер.
Егер инвестициялық жобаларды (кеңес беру мен ... ... ... ... ... ... міндеті болып табылса, инвестициялық
жобаларды қауіпке жиі қойса, әсіресе қаражатты артық жұмсауда, ... болу үшін ... ... ... қабылдау қажет.
Қазақстанға ең алдымен, мемлекеттік инвестицияларды басқарудың тиісті
институционалдық ... құру мен ... ... ... ... ... дайындау және оны орындау) ұйымдық ... ... ... ету қажет.
Қазақстанда «Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы» Заң
(28 ... 1997 ж.) ... Онда ... ... ... жүзеге асыру процесімен байланысты кәсіпкерлік қызмет ... ... ... қолдау ең алдымен келесілерден
тұрады:
- инвестициялық қызметті қамтамасыз етудің заң шығарушы кепілдері;
- ... мен ... ... белгілеу (мемлекетті
сол немесе басқа кәсіпорындар мен ұйымдарға ... ... ... ... ... ... мен артықшылықтар беруі);
- Қазакстан Республикасының мүддесін инвесторлар алдында көрсетуге
өкілетті, бірыңғай мемлекеттік ... ... ... инвестицияларды мемлекеттік қолдаудың мақсаттары мен
міндеттері белгіленген. Бұл қолдаудың мақсаты - ... ... ... ... ... пен ... көрсетудің жедел дамуын
қамтамасыз ету үшін қолайлы инвестициялық климат жасау болып табылады.
Мемлекеттік тікелей қолдаудың ... ... жету үшін ... шешу ... жаңа технологияларды, алдыңғы қатарлы техника мен ноу-хау енгізу;
- жоғары сапалы тауарлар мен ... ... ішкі ... ... ... ... ... мемлекетік қолдау мен ынталандыру;
- экспортқа бейімделген және импортты ... ... ... ... ... ... және кешенді пайдалану;
- менеджмент пен маркетингтің қазіргі әдістерін енгізу;
- жаңа ... ... ... ... ... ... оқытудың, олардың мамандық деңгейін
жоғарлатудың жүйесін енгізу;
- ... ... ... ету;
- қоршаған табиғи ортаны жақсарту.
Басқару процесі үшін ... ... ... ... ... жүйесі басты мәнге ие. Соның ішінде, жеңілдіктер
жүйесі: бекітілген инвесторлардың ... ... ... ... берген
кепілдері, сондай-ақ, келісім шартқа отыру мен оны бұзудың шарттары ... ... ... ... ... асыратын мемлекеттік орган,
инвестициялар бойынша Мемлекеттік Комитет ... ... Ол: ... ... ... ... ұйымдастыру; инвестициялық жобаларды
жүзеге асыру бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру; ... және ... ... ... ... ету; инвестициялық
жобалардың іске асырылуын бақылауды жүзеге асыру сияқты функцияларды
атқарады.
«Тікелей ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті 1997 жылдың сәуір айының 5
жұлдызында тікелей ... пен ... ... тарту үшін ҚР
экономикасының басым секторларының тізімі жөнінде ... ... ... ... өндірістік инфрақұрылым. (жолдар, көлік, ... ... жылу ... ... топтары);
- өндеуші өнеркәсіп (халық тұтынатын тауарларды, өндіріс құралдарын
өндіру);
- Астана қаласының объектілері;
- тұрғын үй, ... сала мен ... ... ... ... беру, спорт, мәдениет, туризм объектісі);
- ауыл шаруашылығы;
Негізгі ... ... 10%-ға ... 2004 ... ... ... капиталға жұмсалған инвестициялар 320.1 млрд. ... және ... ... ... 10%-ға ... ... жұмсалған инвестициялардың салалық құрылымында өнеркәсіп
(52.7%), жылжымайтын мүлікпен операциялар (16.4%), ... және ... ең ... ... ... ... отыр.
Қаңтар-қыркүйекте негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың өңірлік
құрылымында көлемнің жартысынан астамын (50.7%) ... ... ... ... ... – 29.7%, ... – 9.0%, Батыс-
Қазақстан – 6.5%, Маңғыстау – 5.5%) ... ... мен ... қалаларының
үлесі 13%-ға жуық. Кесте 6-да 2004 жылдың ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Ал аймақ
бойынша негізгі капиталға инвестицияларды игеру және ... ... ... ... ... инвестициялар А және Б қосымшаларында
көрсетілген.
Кесте 6 - 2004 ... ... ... ... ... ... ... салалары бойынша
| |2004 ... ... 2003 |
| ... ... |млн. |2003 ж. |млн. |2002 ж. |
| ... ... ... | ... | ... | ... | ... ... |920125 |110.0 |729621 |110.1 ... ішінде | | | | ... ... ... және | | | | ... ... |20405 |203.7 |8998 |104.8 ... ... балық өсіру |0.5 |- |13 |- ... |484646 |97.5 |433565 |94.8 ... ... ... |370819 |92.7 |349082 |91.6 ... ... |82650 |125.1 |57765 |99.0 ... ... газ бен су | | | | ... және бөлу |31177 |99.9 |26718 |148.1 ... |11488 |105.3 |9468 |94.9 ... ... ... | | | | ... және жеке ... | | | | ... ... |20557 |144.6 |12471 |104.5 ... ... мен мейрамханалар |4196 |125.4 |2834 |106.9 ... және ... |149550 |96.1 |135769 |195.1 ... қызметі |2002 |26.6 |6329 |136.4 ... ... пен ... | | | | ... беру және тұтынушыларға | | | | ... ... |150726 |236.7 |55236 |151.4 ... ... |26447 |102.0 |22683 |133.5 ... беру |14837 |97.4 |13466 |133.5 ... ... және ... | | | | ... ... |8894 |88.6 |8430 |90.8 ... әлеуметтік және дербес| | | | ... ... |26377 |112.6 |20359 |90.3 ... көзі: Статистикалық баспасөз бюллютені, №4, Алматы-2004
Инвестициялар бойынша ҚР-ның мемлекеттік ... ... ... ... салынатын инвестициялар, инвестициялық жобаны жүзеге
асырудың бүкіл кезеңінде мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... шетел инвестицияларын
тартудың қағидалары. Экономиканы ... ... ... шет елдердің
капиталын саналы тарту жатады. Өтпелі кезеңнің тарихи ерекшеліктерінің бірі
- шетел инвестицияларын тарту мен пайдаланудың ... ... табу ... Әрине кез келген стратегияның құндылығы түпкі ойында емес, сәтті
жүзеге асырылуында. Ал біздің ... ... ... ... ... тарту мен инвесторларға ... ... ... Өкінішке орай, жақын болашақта ішкі ресурстарға сенуге болмайды.
Шетел капиталы ақша қаражатының жай массасы ретінде ғана ... ... ... ... жетістіктер, технологиялар енетін маңызды
арна ретінде қажет. Олар ірі ... ... ... ... ... ... ... тауарлық қатынастарға бейімделу
дәрежесін арттыруға, олардың өндірістік қызметін ... ... ... Жаңа ... ... ... құру үшін ... ең
алдымен, тікелей өндіруші капитал импорты қажет, бұл шетел инвестицияларын
республикаға тарту бағдарламаларын ... ... ... Бұл ... ... жобалардың мақсатқа лайықтылығын көрсететін,
белгілі бір қағидаларды жетекшілікке алу ... Бұл ... ... ... сәйкестілік - ол сол немесе басқа
әлеуметтік-экономикалық мәселелерді, инвестиция тапшылығын, ішкі
резервтер мен ... ... ... ... ... ... ... шарттарының
тартымдылығын шешудің тығыз қажеттілігінен туындай ... ... ... тиімділік;
• кез келген нысанда шетел инвестицияларын тартудың бірден-бір
шарты. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мен пайдалылығы, қарыз бен несие
беру шарттарының тиімділіп, жаңа жұмыс орындарын құру мен тұрғын
халықтың жұмыс бастылығын арттыруды пайымдайды;
• экономикалық-экологиялық ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға, қоршаған ... ... ... ... ... ... ... қалған
технологиялар мен техниканы қолдануға, отандық ... ... ... ... ... жол ... ... жүзеге асыруға мумкіндік
бермеуі тию. Бұл ... ... ... ... ... ... жер) ... капиталының еркін
кіруін шектеу қажет;
• шетел ... ... ... ... ... бірде бір мемлекет, бірде бір кәсіпкер өзіне пайдасыз ... ... ... ... ... шетел инвестицияларына басымдылықтық салу қағидасы.
Бұл Қазақстанда жүргізіліп жатқан ... пен ... ... ... ең мәртебелі объектілерге бағыттауды
білдіреді. Сондықтан Республикада 2003 жылға дейінгі кезеңге
тікелей отандық пен ... ... ... үшін ең ... ... ... Бұл ... енді бір жағының
мәні мынада: ел белгілі бір ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикалық жүйедегі орыны, ... ... мен ... жетекші жағдайын және
басқа да сипаттамаларын ескере отырып, басымдылықтар беруі тиіс:
... үшін ... ... болып, барынша аз коммерциялық
тәуекел қағидасы табылады. Оны жүзеге асырудың негізі:
• осы процесті ... ... ... ... ... ... ... ету болып
табылады;
• ең соңында, шетел инвестицияларын тартудың әлемдік тәжірибесін
барынша ескеру қағидасы маңызды рөл атқарады. Әрбір ... ... тән ... ерікшеліктері бар;
• экономикалық, технологиялық, қаржылық және ... ... ... ... жетілгендігінен немесе
қалуымен ерекшеленеді./40, 25 б./
Аталған қағидалар инвестиция тартуды ... ... ... ... ... ... экономикасын жалпы алғанда және өтпелі
кезеңде реформалауда басты сәт ... ... ... ол ... ... ... өзгерту, ... ... ... ... ... елде бұл ... ... онын дамуының стратегиясын анықтаушы және тартымды күші бар
бірқатар ... ... ... ... ... ең ... ... потенциалы туралы сөз болуы тиіс. Біздің мемлекетіміз
мұнай, газ, ... мен уран ... ... ... ... бірі болып табылады. Осы салаларды дамыту мен ... ... ... мемлекеттің ерекше назар ... ... ... жер қойнауынан алынатын минералды шикізаттың
потенциалды құндылығы - 8,7 триллион долларға ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жер қойнауын пайдалану
мен жер қойнауын ... ... мен ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін өндірудің қуатты
әлеуметінің болуы мен оларды ең алдымен, дәнді ... Орта ... ... ... ... ... Қазақстан дамуының ұзақ ... ... бірі ... ... ... ... ... Бұл
мұнай құбырларын, магистралды трассалар, темір жолдар, теңіз және ... ... ... Басқаша айтқанда - бұл дамыған байланыс
торабын құру.
Төртіншіден, адам ресурстарына ... ... ... ... білім алу деңгейінің жетіктігі әрқашан оның интеллектуалдық
әлеуметінің айрықша ... ... Бұл ... ... қабілеттілігінің импульсивті негізін көрсетеді. ... ... мен жеке ... ... бағытталынған
инвестициялар ең тиімді ... ... ... ... ... Инвестициялық қызметті басқаруда жоғарыда келтірілген
қағидаларды тиімді және ... ... ... ... ... барынша ескеру, шетелдік және отандық инвестициялар үшін де
қолайлы, тартымды атмосфера жасайды. Қосымша В-де ... ... ... ... ... ... инвестицияларды тартудың нысандары мен бағыттары. ... ... ... арналары мен нысандары бар. Шетел капиталы 3
арна бойынша түседі:
- экпорттық несиелер;
- инвестициялық және тауарлық;
- ... ... ... ... және ... ... ... және портфельдік.
Кредитор (несие беруші) - елден тауарларды немесе қызметтерді сатып
алу шарты бар ... ... ... ... технологияны,
жабдықты және басқаны жеткізіп беру мақсатымен, ал тауарлық несие - ... ... ... беру ... ... ... көмек мемлекетке үкімет аралық деңгейде көрсетіледі.
Мұнда техникалық көмек дегенде - әр ... ... ... ... ... ... жұмысты ұйымдастыру мен оқыту барысында қолданатын жабдық
кіреді.
Инвестициялар республика экономикасына шетел капиталының ... ... ... 2 нысаны бар:
- тікелей;
- портфельдік.
Олардың біріншісі, кәсіпкердің өзіне тәуекел ала отырып, ... ... ... ... ал ... ... капиталға
акциялар мен басқа да құнды қағаздарға ... ... ел үшін ... ... басқа нысандармен салыстырғанда
бірталай артықшылықтары бар. Біріншіден, олардың кейбір нысандары алатын
жаққа ескірген ... мен ... ... мүмкіндігіне жол бермейді;
екіншіден, олар елдің сыртқы қарызын құру және өсірумен ... ... олар ең ... ... мен қызмет көрсетулер өндіруге,
өндірісті ұйымдастыру мен басқарудың, ... ... ... ... ... ... олар ... экономикасының
әлемдік интеграциясына, халықаралық экономикалық қатынастардың дамуына
тікелей ықпалық көрсетеді.
Барлық сфералар мен салаларда қолданатын ... ... ... ... ... ... (БК) болып табылады. Қабылдаушы
жақтың табысы өнімнің өз үлесінен, ... ... ... ... болып табылады) және шетел ... ... ... ... ... ... өнім ... («Продакшн-
ширинг») атқарады. Бұл нысан экспорттық ... мен ... ... мүмкін, ішкі нарыққа жұмыс істейтін салалар мен ... ... бұл ... ... ... жоқтығымен
байланысты.
Республикада шетел кәсіпорындарын құру сияқты тікелей инвестициялардың
басқа да нысандары бар. Ең ... ... ... ... ... ... алу ... жаңаларын салу./41, 45 б./
Сондай-ақ, шетел инвестицияларының нысаны кепілденген ақшалай сыйлық үшін
жұмыстың жекелеген ... ... ... өткізгіш құбырлар салу
(трубопровод) геологиялық барлау және ... ... ... ... ... қызмет көрсетулер туралы келісім, ... ... ... ағымдық басқару) бола алады.
Бұрын айтылғандай, тікелей инвестицияларды тарту үшін тартымды
жағдайлар ... ... ... ... республикада қабылдануда, бұл олардың
көбеюі үшін шынайы мүмкшдіктер ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарының акцияларын сату; шетел ... ... ... инвестициялық қарыздар мен несиелер бола алады.
Ең бірінші кезекте, шетел инвестицияларының негізі ... ... ... салалар мен өзгерістер, ең бастысы мемлекеттік ... ... ... ірі ... ... табылады. Республика
экономикасына шетелдік капитал салымдарының негізгі бағыттарының бірі шағын
мен орта кәсіпкерлік сферасы болып табылады. Мұнда ... ... ... өндірістер мен аймақтарға бағытталынуы тиіс, бұл
басымдылықтар республикада ресми түрде белгіленген.
ҚОРЫТЫНДЫ
Түптеп келгенде, инвестициялардың ... жаңа ... ... техниканы және ноу-хауды енгізу, ішкі нарықты жоғары сапалы
тауарлармен толтыру және қолайлы ... ... ... ... мемлекеттік қолдау және ынталандыру, экспортқа бағытталған
және импортты алмастырушы өңдірістерді дамыту, Қазақстан ... ... ... және ... ... ... заманғы менеджмент
пен маркетингтің әдістерін енгізу, жаңа жұмыс орындарын құру, ... ... оқу ... ... олардың біліктілік деңгейін
көтеру, өндірістің жедел ... ... ету, ... ... ... ... ... инвесторлар заңға қайшы келмейтін кез келген қызметпен, атап
айтқанда - ... ... ... және ... ... ... мүліктік құқын сатып алуға, қарыз, несие беруге
қызметтермен шұғылдануына мүмкіндік беру.
Шетелдік инвесторлар ... ... ... ... өз қалаулары
бойынша пайдалануға құқылы, Қазақстан аймағында қайта қаржыландыру үшін,
тауарлар алуға және ... да ... ... яғни ... ... ... салынбаған кез келген қызметпен айналысуы тиіс.
Тікелей инвестицияларды ... ... ... мемлекеттік орган,
инвестициялар бойынша Мемлекеттік Комитет болып ... Ол ... ... ... ... ... ұйымдастыру,
инвестициялық жобаларды жүзеге асыру бойынша мемлекеттік органдардың
қызметін ... ... ... және рұқсат құжаттарын алуды
қамтамасыз ету, ... ... іске ... ... жүзеге
асыру сияқты функцияларды атқарту.
Республикада шетел кәсіпорындарын құру сияқты тікелей инвестициялардың
басқа да нысандары бар. Ең ... ... ... ... ... ... алу ... жаңаларын салу. Сондай-ақ, шетел
инвестицияларының нысаны кепілденген ақшалай сыйлық үшін жұмыстың ... ... ... ... ... салу ... геологиялық
барлау және басқа) шетел мердігерлері жүзеге асыратын, техникалық қызмет
көрсетулер туралы ... ... ... ... ... ағымдық
басқару) болдыру болып табылады.
Инвестицияларды мемлекеттік басқару ... ... ... ету ... Бұл елдің экономикасына отандық пен
шетелдік капиталды тарту үшін әсерлі ынталандыруды құруды ... ... ... мен ... ... үшін қолайлы климат
жасау, жалпы ішкі өнімдегі мемлекеттік капитал салымдарының үлесін ... ... ... ... кен ... пайдаға асырудан алынған табысты
қайта бөлу ... ... ... ... ... ... мен ... сәйкестігін алдын-ала міндетті
сарапшылдаудан кейін, жарыс негізінде орталықтандырылған капитал ... ... ... ... ... мен ... қаржыландыру практикасын едәуір кеңейту.
Республикада инвестициялық процесс көптеген дербес ... ... Бұл ... ... басы ... ал инвестициялық
экономикалық механизм жоғарғы түпкі нәтижелерге жетуге жұмылдырылмады.
Республикада ... өз ... ... ... әр ... ... жағдайдың ауырлығы халық шаруашылығының ... ең ... қор ... салалар үшін аман қалудың қиын
жағдайларын туғызды. Экономикалық тұрғыда аман қалу үшін ... ... аз ... ... ішкі де, ... да инвестицияларды тарту
үшін өте басымды болды.
Пайданы алу ауқымы мен оның тиімділігі бойынша ... ... ... ... жоғары тиімділікке қол жеткізумен
ерекшеленеді.
Инвестициялардың экономикадағы рөлі мен орны ... ... ішкі ... ... ... ... әсер ... жаңа жұмыс
орындарын қалыптастырады, басқару мен маркетингттің жаңа формаларының жедел
түрде енуін, сонымен бірге ұлттық экономиканың құрылымын өзгертеді.
Жұмысты ... ... ... ... ... ... ... ол экономиканы ... ... және ... ... ... прогресстің жетістіктерін енгізуді,
инфрақұрылымды дамытуды көздейтін басты фактор. Ал ... ... ... – бұл ... жиынтығы, өнеркәсіп, құрылыс, ... ... ... саласындағы күрделі салым үлесін өткізу
деп атайды.
ҚР-сы инвестициялық іс-әрекетін бағалау мәселелерінен келіп ... ... ... ... өз жалғасын табуы тиіс. Ең алдымен
аса маңызды ерекше ... бөлу ... ... ... ... ... нарықтық механизм әсер ете алмайды, сондықтан бұл
өзгерістерді мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... және ... жүргізуші субъектілердің
инвестициялық белсенділігін ынталандырумен ... ... ... ... тиімділігін арттыру ... ... ... шешу ... ... ... болашақтағы ғылыми
негізделген құрылымдық өзгерістердің қажеттілігі - әсіресе экономиканы
басқарудың жоғары ... ... ... ... ... сипатта болады.
Ұлттық экономиканы инвестициялаудың мәселелері ... ... ... ... ... ... ... жасап
көрелік. Экономикалық инвестиция түсінігіне анықтама беру жөнінде көп
талас жоқ. Қалыптасқан ... ... оның ... ... және әлеуметтік
эффект алу мақсатында экономика салаларының барлық нысандарына, кәсіпкерлік
қызметті дамытуға жұмсалатын ... және ... ... түрі ... ... ... ақша ... мақсатты банк
несиелерінен, үлестік жарналардан, анциялар мен ... да ... ... және ... ... (ғимараттар,
қондырғылар, материалдар т.б.) жерді пайдалану құқығынан, ... ... ... ... ... негізгі нысаны инвестициялық жобаларды
жүзеге асыру болып табылады. Бұл жерде инвестициялау үрдісін қаржыландыру
үрдісінен ажыратып алған жөн. Егер ... ... ... ... ... ... оны қаржыландыру осы қорлардың көздерін
қамтамасыз етеді.
Экономиканың өнімді өңдеу секторын инвестициялаудың ... ... ... ... даму ... ... сипатқа ие. Жаңа
экономикалық қатынастар негізінде нарықтық экономикаға көшу сапалы ... ... ... ... қажет. Себебі, қатынастардың жаңа
жүйесі барысында инвестиция көздері түпкілікті ... Егер ... ... ... экономикасы бірыңғай, қатаң ... ... ... ... ... ... ... болса, ал
егеменді даму жағдайларында әр түрлі, ең ... ... ... ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтің Қазақстан
халқына Жолдауы. Алматы, 2005 18 ақпан.
2. Арсланова Р. Лившиц В. Принципы оценки инвестиционных ... ... ... ... // Инвестиции в России, 1995, № 1-2. с.54-65
3. Беренс В., ... П.М. ... по ... ... Пер. с англ. - 2-е изд., перераб. и доп. - М: Интерэксперт
ИНФРА-М:, 1995. с. ... ... В.В. ... ... ... ... -М.: Финансы и статистика, 1998. с. 87-95
5. Идрисов А.Б. Планирование и анализ эффективности инвестиций. – ... с. ... ... Е., Финансовая математика: Теория и практика финансово-
банковских расчетов. - М.: Финансы и ... 1994. с. ... ... О.А., ... В.Н., Структура капитала. Анализ методов её
учёта при оценке ... ... // ... ... 1995. Т 31, вып. 4. с. ... ... И.В., ... В.В., Инвестиционный проект: методы подготовки и
анализа: Учебн. справ. пособие. — М.: Бек, 1996. с. ... ... А.Л. ... ... ... проектов.
М.: АО «Консалтбанкир», 1993. с. 48-50
10. Управление проектами., В.Д. ... Л.М. ... С.Е. ... 2-3, 1996. с. ... Холт Р.Н., ... С.Б. Планирование инвестиций. — М.: Дело ... с. ... ... Е.М. ... ... и коммерческих расчетов. - М.,
1995. с. ... ... М.Т. и др. ... ... и ... - Алматы:
Факсинформ, 1997. с. 27-165
14. Хусаинов Б.Д. Прямые иностранные инвестиции: глобальные ... ... 90-х ... // ... МОН РК, HAH PK. ... ... 2001, №3 с. ... Ашимбаев Т.А., Государственное регулирование перехода к ... // ... HAH РК. ... «Общественные науки» — Алматы, 1993.
№2. с. ... ... Л.П. ... и ... в условиях рынка.
– М:, Дашков и К, 2000. с. ... ... ... 1997. 25 ... с. 3-5
18. Деловая неделя. 1997. №12, с. 12-15
19. Джкевич А.К. К ... ... ... ... Японии //
Российский экономический журнал. 1992. №10. с. 9-14
20. Есиркепов Г.А. Приватизация ... ... ... ... в условиях перехода к рынку. — ... ... 1999. с. ... Заявление Кабинета Министров Республики Казахстан об эконо-
мической политике в 1994 г. // ... ... 1994. 5 ... с. ... ... Ж.О., ... Г.Н., СахановаАН. Промышленно-финансовые
механизмы регулирования экономики. - Алматы: Экономика, 1998. с. ... ... ... ... сборник.
Агентства PK пo статистике. — Алматы: Экономика, 1998, с. 11-16
24.Калиев Г. Аграрная реформа в Казахстане: история, ...... ... 1998. с. ... ... А.К. и др. ... ... в Республике Казахстан в условиях смешанной экономики.
— Алматы, 2000. с. 68-75
26. Ливщиц А., ... в ... ... ... ... ... ... журнал. 1993. №1. с. 6-9
27. Лю Гогуань. Регулирование китайской экономики и судьба реформы //
Вопросы экономики. 1989. № 10. с. ... ... Н.К. ... ... экономики и образования ... - ... ... 1998. с. 18-21
29. Мамыров Н.К., Ихданов Ж.О. ... ... ... ... ... опыт, проблемы: Учебное пособие. - Алматы:
Экономика, 1998. с. ... ... и ... в ... рынка: Учебное посо-бие
/ Под.ред. Т.Г. Морозовой и А.В. Пикульша. - М.: ЮНИТИ, 2000, с. 56-69
31. Қажанбаев С. ... ... ... ... 2000 ж. №6
32. Рыночная экономика: 200 терминов. М.: Политиздат, 1991. С. 45-50
33. Сансызбаева Г.Н. ... ... ... ... и ... — Алматы: Экономика, 1998. С. 54-60
34.Стратегическое планирование / Под.ред. Э.А. Уткина,- М. ... С. ... ... Т.А., ... Казахстана на пути к рынку. – Алматы:
Казахстан, 1999, С. 168
36.Хамитов Е.Н., ... в ... ... ... Про-блемы
оценки и развития. — Алматы: Экономика, 2000. С. ... ... С., ... путъ к ... // ... ... С. ... Черныш В.Г., Прогнозирование и планирование в условиях рынка. -М.,
1999. С. 16-25
39. Әшімахун А.Н., ел ... ... ... ... Саясат 2001 ж. № 6, 25-26 бб.
40. Иванов И.Л., Рогов С.М., ... ... ... и ... ... // Экономист, 2000 г. № 7, С. 20-30
41. ... Н.К., ... и ... ... в
экономике Казахстана: стратегия и механизм. – Алматы, 1998 г., С. 45-70
Қосымша А
Инвестиция
|Аймақ бойынша негізгі капиталға инвестицияны игеру |
| ... 2004 ж. ... 2004 ж. |
| | |2003 ... |
| | |% |
| |млн. ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... | ... | | | ... |391882 |100.0 |109.7 ... ... |2483 |0.6 |107.2 ... облысы |33431 |8.5 |96.8 ... ... |13823 |3.5 |127.2 ... ... |128376 |32.8 |120.3 ... |11806 |3.0 |110.3 ... |4349 |1.1 |164.1 ... облысы | | | ... |28869 |7.4 |64.0 ... |17471 |4.5 |121.6 ... облысы |8312 |2.1 |142.5 ... ... |10359 |2.6 |60.0 ... ... |22965 |5.9 |121.0 ... ... |6605 |1.7 |133.6 ... ... | | | ... |1826 |0.5 |92.0 ... | | | ... |6781 |1.7 |107.3 ... |49375 |12.6 |182.3 ... ... |45051 |11.5 |98.6 ... ... | | | ... ... ... көзі ... ... ... инвестициялар
| ... ... |
| |мыр 2004 | |
| |ж. | |
| |млн. | |
| ... | |
| | ... ... |
| | ...... ... ... |Инвести-циял|
| | ... | ... |ары |
| | | | ... | ... | | | | | ... |391882 |26129 |8334 |237748 |119941 ... ... |2483 |171 |126 |2157 |29 ... ... |33431 |1285 |334 |26620 |5192 ... облысы |13823 |1281 |902 |11525 |115 ... ... |128376 |2089 |854 |51221 |74212 ... | | | | | ... |11806 |566 |247 |10938 |55 ... ... |4349 |1221 |192 |2936 | ... | | | | | ... |28869 |103 |289 |6274 |22203 ... ... | | | | | ... облысы |17471 |193 |169 |13715 |3394 ... ... |8312 |696 |508 |7108 | ... ... | | | | | ... ... |10359 |1363 |381 |4533 |4082 ... | | | | ... ... |22965 |303 |237 |19124 |3301 ... |296 |9 |5859 |441 ... | | | | | ... қаласы |1826 |33 |80 |1698 |15 ... ... | | | | | |
| |6781 |516 |990 |4685 |590 |
| |49375 |13353 |2499 |28075 |5448 |
| |45051 |2660 |517 |41010 |864 |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... ... ... сала бойынша инвестициялар
| |2000 |2001 |2003 ... ... ... ... |45.8 |143.4 |275.4 ... |33.2 |65.3 |71.4 ... ... ... ... |4367 |1696 |6219 ... |3.2 |0.7 |1.6 ... ... ... ... |9350 |4641 |5724 ... |6.8 |2.1 |1.5 ... ... ... ... ... |1612 |536 |4775 ... |1.2 |0.2 |1.2 ... және мұнайхимиялық өнеркәсібі ... |560 |1855 |3901 ... |0.4 |0.8 |1.0 ... ... ... |48 |963 |410 ... |0.0 |0.4 |0.1 ... ... ... |4730 |10368 |11733 ... |3.4 |4.8 |3.0 ... ... |2089 |277 |1806 ... |1.5 |0.1 |0.5 ... ... ... |4367 |3238 |2666 ... |3.2 |1.5 |2.0 ... ... ... |9350 |19570 |29535 ... |6.8 |8.9 |7.7 ... ... |389 |2400 |2950 ... |0.3 |1.1 |0.8 ... ... ... суды өндіру және бөліп тарату ... |5613 |19526 |17505 ... |4.1 |8.9 |4.5 |
Б - ... ... инвестициялар, млн. теңге
В - %-дағы негізгі капиталға ... ... ... капиталына
салынатын инвестицияларға ара-қатынасы
Қосымша Г
Инвестиция түрлері
|Территориялық иелігіне| ... ... | ... ... ... | ... ... | ... ... |
| | ... ... ... | ... ... | ... |
| | ... емес |
| | ... ... ... | ... |
| | ... ... ... ... ... ... |
|Орта мерзімді; ... ... ... ... | ... ... | ... ... | ... ... және | ... ... ... | ... |
| | ... |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы инвестициялық іс – әрекетін бағалау65 бет
Инвестицияларды қаржыландыру және несиелеу47 бет
Инвестициялық жоба,оның құрылымы және өмірлік циклі24 бет
Инвестициялық жобаларды дайындау және экономикалық дәлелдеу67 бет
Инвестициялық жобалардың ақша ағымдарын бағалау36 бет
Инвестициялық жобаның түсінігі және оны бағалау әдістері31 бет
Коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары (АҚ «Альянс банк» тәжірибесіне негізделген)36 бет
Кәсіпорынның инвестициялық саясаты55 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметін басқару85 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметін талдау21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь