Қазақстан Республикасындағы инфляциялық жағдай

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
I бөлім: Инфляция . әлеуметтік.экономикалық құбылыс.
1.1 Инфляция көпфакторлы құбылыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Инфляцияның түрлерін жіктеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.3 Инфляцияның себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
II бөлім: Қазақстан Республикасындағы инфляциялық жағдай.
2.1 Өтпелі экономикалық кезеңдегі Қазақстан Республикасының жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2.2. Қазақстан Республикасындағы инфляцияның даму қарқыны ... ... ... ... ..11
III бөлім: Инфляциямен күресу шараларын жетілдіру жолдары.
3.1 ҚР да инфляцияға қарсы күресінің болашаққа арналған бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
3.2Инфляцияға қарсы саясатты жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
3.3 Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
        
        Кіріспе.
Инфляция проблемасы экономикалық ғылымда маңызды орын алады оның
көрсеткіштері мен әлеуметтік – экономикалық ... ... және ... ... экономикалық қауіпсіздігін бағалауда күрделі рөл
атқарады. Қазіргі ... ... осы ... ... дамуының мәнін, тереңдетілген себептерін және ... мен ... ... негізгі бағыттарын айқындау
қажеттілігімен анықталады. Менің курстық жұмысымның тақырыбын таңдауыма
инфляция проблемасын жеткіліксіз зерделеу ... ... ... ... ХХғ. ... ... инфляция болмаған елдер тіпті жоқ.
Егер 30-шы жылдары негізгі проблема жұмыссыздық болса, одан кейін негізгі
проблема инфляция болды. Инфляцияның ... ... ... ... 50-ші ... 11%-ға дейін 80-ші жылдары өсті. ... ... ... ... бұл ... ... құрылым.
Сонымен, инфляция дегеніміз – ... ... ... ... Елдегі тауар рыноктарының көбінде тепе – тендік бұзылса,
бағалар тоқтаусыз өседі. Инфляция – бұл ... ... пен ... ... ... бұл тауарға баға деңгейі өседі. Бірақ мұндай ... ... ... ... ... – бұл ... ... артуынан қалыптасқан тепе – теңдіктің бұзылуына
байланысты пайда болған елдегі баға ... ... ... ... өте ... де көп қырлы. Қарқыны баяу инфляция
баға деңгейі мен ... ... ... ... ... ... жандануына ықпал жасайтын фактор болады. Бірақ, уақыт ... ... ол ... ... ... ... ... және әлеуметтік жағдай қиындайды.
Қазіргі замандағы инфляцияға бірқатар айырмашылықтар тән: егер ... ... ... болса, ал қазір – күнделікті, барлық орамды;егер
бұрын үлкен және кіші ... ... атап ... ... ... ал қазір – хроникалық; қазіргі ... ... ... ... ... бірге ақшалай емес факторлардың да әсерінде тұрады.
Осы курстық жұмыстың бірінші бөлімінде инфляция ... ... даму ... ... ... ... қарқынды инфляция
және гиперинфляция сияқты осындай маңызды ұғымдар қарастырылады. Сондай-ақ
теңгерілген және ... ... және ... ашық ... ... ... ... Және осы бөлімде инфляцияның
негізгі себептері ашылған.
Екінші және үшінші ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік шиеленістердің асқынуы,
халықтың жинақтарының бағасыздануы, сондай-ақ инфляциямен күресудің
әдістері туралы айтылады.
I- бөлім: ...... ... ... ... ... ... ретінде инфляция көп уақыт бойы қолданылып келе
жатыр. ... ... ... ... ... ... тұсында, екі
жыл ішінде доллардың 60% - ға сатып алу ... ... ... ... ... ... не? Инфляция – бұл бағаның ... өсуі . Ал ... ... ... – бұл елде ... ақша ... тым ... кетіп, оның ақша тауары (алтын) жөнінде
құнсыздануына ұласуы және соның салдарынан тауар бағасының ... ... ... келе ... анықтама – бұл ұсыныс пен сұраныс ... жєне ... ... ... ... да ... шаруашылық
пропорциялар бұзылуы нәтижесі. Жаңа қоғамда инфляцияда көрінетін ... ... ... ... ... ... ... ақша айналымының
дәстүрлі заңы бұзылған және инфляция жаңа халықаралық сипатта қалыптасыда.
Бұның бір себебі ... көп ... ... ынталандыру және
экономиканы емдеу құралы ретінде ақша ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қағаз ақшаны шектен көп шығаруымен
байланысты, бұл эмиссия ішкі ... ... де асып ... ақша ... баға ... ... барлық шаруашылық
пропорциялар бұзылады. Инфляция – қоғамдық ұдайы ... ... ... бағаның өсуі ретінде анықталады. Ақша массасының
өсуі ірі масштабқа жеткенде ... ... ... ақша массасындағы
өзгеріс болып табылады.
Инфляция – бұл күрделі де, көпфакторлы құбылыс; ал ... ... ... ... тән және ... өндіріс процесінің
бұзылуымен сипатталады. Инфляция ең алдымен ... ... өсуі ... ... ... ... ... немесе күміс ақша айналымы кезінде инфляция болмайды, неге
десеңіз, , ақша ол ... ... ... емес ... құндылықтың өзі
болған: қажетті ақша көлемі алтын – ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады. Мұнда қағаз ақша байлықтың тек
белгісі ғана. Қағаз ақша қазына ... ... ... атқара алмайды. Қор
сақтау үшін адамдар ақшасына құнды заттар алуға ұмтылады. Қор ретінде ... ... ... ғана ... ... көбі ... ... ақша көлемі қажеттіліктеп тыс өседі. Артық ақша сұранымды
арттырады. Артық ... өз ... ... ... ... ... оларды
көтеріп жібереді.
1.2 Инфляцияның түрлерін жіктеу.
Инфляцияны әртүрлі белгілері ... ... ... ... ... ... ... бойынша:
1.Бірқалыпты – жылына 10% - ға дейін
2.Шоқырақтау – жылына 20% - дан 200% - ға ...... 1000% - ға ... теориясында, жеке алғанда осы күнгі ... ... ... ... ... түрін өндірістің дамуына қосымша
оңды әсер ететін фактор ... ... Баяу ... ... ... – бір ... саясат жүргізу құралы ретінде түсіндіреді.
Бірқалыпты инфляция саясаты өндіріс пен ... ... ... ... ... отыруға мүмкіндік береді.
Шоқырақтау (қарқынды) инфляция – экономика үшін ... қиын ... ... ... көбі ... ... ... ала ескеріп,
оған икемделе береді.
Гиперинфляция – ... ... ... пен ... бастылық,
көлеміне күйретерліктей ықпал жасайтындай төтенше тез қарқынды өсуі болып
табылады. Гиперинфляциянда ... ... ... мыңдаған процентке
артқан жағдаймен сипатталады. Гиперинфляция кезінде бағалардың асу қарқыны
айналымға шығарылған ақша ... ... көп есе ... ... ... егер бағалар жайлап, тұрақты өсіп келе жатса халық пен ... одан әрі ... ... ... ашық және ... деп ... ... – бағаның өсуі,
екіншісі – тауардың жоғарлуы.
Ашық инфляция жағдайында бағалардың өсуі және өсу ... ... және ... ... есепке алынады. Бірақ, бағалардың деңгейі ресми
түрде өспеген болса да, құнсыздану ... ... ... ... бұл ... ... тапшылығынан көрінеді. Тауарлардың тапшылығына
байланысты оларды ақшаға сатып алу ... яғни ақша ... ... ... үшін бірнеше белгі қажет:
1.Бағаның өсу қарқыны (баға индексі).
2.Әр түрлі тауар топтары бойынша бағаның өсу деңгейінің ... ... және ... ала ... ... тұрғысынан жоғарыда аталып кеткендей бояу, секірмелі
және гиперинфляция деп ... ... ... ... екі ... ... тең және ... Тең инфляцияда әр тауардың бағасы бір – біріне қатысты –өзгермейді,
ал тең емес ... әр ... ... бір – ... ... ... тұрады.
Инфляция теңгермелі түрде болуы мүмкін, яғни бағалар бір ... баяу ... Бұл ... ... бір жылдық өсуіне сәйкес процент
кесімі (ставкасы) де ... ... тепе – ... ... ... емес ... ... жеке товар топтарына бағы
бірқалыпты емес, әртүрлі қарқынмен өседі.
Үшінші белгіден күтілетін және күтілмейтін инфляцияны бөледі. ... ... ... ... Егер ... мен ... келесі
жылы баға 5 есе өсетінін білсе, онда тиімді нарық жағдайында олар келесі
жылы өздерінің ... ... 5 есе ... және ешкім күтілетін
инфляциядан зардап шекпейді. Ал күтілмейтін инфляция жағдайында бағаның
10%- ке өсуі ... ... күрт ... ... ... инфляциядан айыра білген жөн. Тосылған
инфляцияны алдын ала болжауға ... ... оны ... арнайы мақсатпен
«жоспарлайды». Тосын инфляция бағалардың кенеттен және тез ... ... ... ақша ... және ... ... бұзады.
Тұрғындар бағаның өсуінен сескеніп, қолындағы қаражатын сақтап ... ... ... ... ала бастайды. Сондықтан нарықта
қалыптасқан жағдай бұзылады, сұраным мен баға ... да тез ... ... бағалардың кенеттен, тосын түрде өсуі тұрғындардың
«инфляциялық, тосу психологиясын» туғызады. Егер ... ... ... ... ... ... елде пайда болса, ал нарық жағдайына
қатты әсер ... ... ... да ... елде ... ... ауытқуынан қорықпайды; және бағаның өсуі қаншама тез болса, соншама
оның құлдырап түсіп кетуі әбден мүмкін ... ... ... олар
бағаның түсуін күтіп табысын үнемдеу мақсатында сатып алуды күрт табысын
қысқартады. Нарықтық сұранымның ... баға ... әсер ... өсуі ... ... ... құлдырап, бастапқы қалпына
келеді.
Басыңқы инфляция ... ... ... ... бұл СССР ... да орын алған. Сондықтан тауарға сұраныстың өсуінде баға көтерілмейді
(бұл нарық шартына сәйкес) және тепе-теңдіктен төмен ... ... ... болады. Дефицит көлеңкелі экономиканы тудырады. Қажет тауарда ... ... ... ... көп ... бұдан ақша өндірісті айналып
өтіп, саудада шоғырланады. ... ... ... ... ынта
болмайды. Соңында сұраныс пен ұсыныс арасында дисбаланс күшейеді.
Инфляция – ... ... ... ... ... бағаның өсуі ретінде анықталады. Ұзақ мерзімді болашақта, сондай-
ақ ақша массасының өсуі ірі ... ... ... басты факторы
ақша массасындағы өзгеріс болып табылады.
Өнімнің көтерме бағасы оларды дайындауға кететін ... ... өсіп ... ... әр түрлі секторларындағы табыстарды
мемлекет тарапына ... бөлу ... ... ... шеңберіне бөлшек
сауда бағасы тұрақты болып отырады. Сонымен қатар тауарлардың тапшылығына
байланысты арзан тауарларды шығару орын ... ... ... ... ... ... төменгі бағалары сақталып қалады. Мұның
барлығы жабық инфляцияның болғандығы туралы айтуға мүмкін ... ... ... ... ... ... альтернативті
концепция ретінде сұраным инфляциясы және ұсыныс инфляциясы анықталады. Бұл
концепцияларда ... ... ... ... ... ... ... арасындағы тепе – теңдіктің сұраным жағынан
бұзылуын білдіреді. Бұл жерде мемлекет шығындарының ... ... ... ... ... іске қосылған жағдайында өндіріс құралдарына
қосымша сұранымның ... және ... ... ... ... ... ... мүмкін. Осы жағдайларға
байланысты айналымға артық ақша массасы шығын, жалпы баға деңгейі ... ... ... ... қамтылған жағдайды айналымдағы артық төлем
ақша массасы шектеулі. Мұндай жағдай толық ... ... ... ... ... бұдан жинақталған сұраныс артық болады, ал бұл
бағаның өсуіне итермелейді. ... ... ... ... шығын
инфляциясы деп те атайды, демек өндіріс шығынының өсуіне және энергия мен
шикізатқа бағаны көтереді.
1.3 ... ... ... ... қалыптасқан әр түрлі
диспропорцияларға ... ... еске ала ... оның негізгі
себептерін қарастырып көрейік. Біріншіден, бұл мемлекеттік шығындар ... ... ... ... немесе тепе-теңдіктің бұзылуы.
Бұл мемлекет бюджетінің тапшылығы түрінде көрінеді. Егер ... ... ... яғни айналымға қосымша ақша шығару арқылы қаржыланған
болса, онда бұл ... ақша ... ... және ... ... ... ... егер инвестицияларды қаржыландыру
жоғарыда айтылған әдіспен, яғни орталық банктің несие беруімен ... ... ... бұл да ... себебіне айналуы мүмкін.
Үшіншіден, осы күнгі экономикалық ... ... ... ХХ ... ... өзгеруімен түсіндіреді. Қалыптасқан өндіріс түріне жаңа
фирмалардың келуіне шек қою арқылы ... ... ... сұраным мен
ұсыным арасындағы диспропорцияны мүмкін болғанша ұзақ ... ... ... ... ұлттық экономикалардың ашыла ... ... ... ... ... ... ... бір елден екінші елге ... ... ... ... ... пен ... және энергияға бағаның өсуін болжап өздерінің
өнімдеріне бағасын арттыра түседі. Әрбір ... өзін ... ... ... ... ... бағаны еселеп көтереді. Инфляцияның
себептері сан қилы, бірақ әр ... ... ... бір ... ... ... ... түсіндіруге болады. «Инфляция»
ұғымының теоретикалық негізі өзінің арсеналында үш негізгі бағыттан тұрады:
инфляцияның ... ... ... ... ... төтенше
шығындардың теориясынан.
Инфляцияның Кейнс теориясы шаруашылық етуші ... ... ... ... шығады және жиынтық сұраныстың көбеюіне олардың
әсер етуінен шығады, бұл өндіріспен, жұмыспен қамтылудың өсуіне ... ... ... ... ... өсуі ... ... себепші
болады. Ақшаның монетаристік теориясы инфляцияның себептері ретінде қағаз
ақшаларымен айналым арналарының сандай ... ... ... теориясының авторлары (Дж.М. Кейнс, У.Тори, ... ... ... шығындар ғана инфляцияның себебі болады.
Бағаның өсуінің шын ... ... ... ... ... ... ... жіберілген ақшалай салмаққа мемлекет
жағынан бақылаудың ... ... ... ... ... ... шығындардың теңгерімсіздігі. Егер бұл тапшылық
жаңа ақшалай массаны басып шығару арқылы толтырса, онда ... ... ... ... ... Экономиканы милитеризациялаумен
байланысқан бюджеттік шығындар, әсіресе инфляциялы ... ... ... ... өсуі ... бюджеттің хроникалық тапшылықтарының
басты себептерінің бірі ... ... ... ХХ ... ... ... жоғарлауы нарық құрлымының өзгеруімен байланысты. Қазіргі
замандағы нарық айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... билік жасауға ие. Төртіншіден,
кәсіподақтардың қызметі. Мысалы, ұзақ инфляция, 60-шы жылдардың аяғында, 70-
ші ... ... ... еңбек келісімшарттарына инфляцияны
есепке ала отырып, кірістерін ... ... ... өмір ... ... ... ... етті. Бесіншіден, экономиканың рационалды
емес құрылымы, бір сала екіншісіне залал келтіре ... ... тыс ... пайда болу себептері сыртқы да, ішкі де ... ... ... ... ... ... сыртқы саудадан түсетін
түсімдердің қысқаруы, сыртқы ... және ... ... ... ... пен мұнайға бағаның бірнеше есе өсуімен сүйемелденетін
құрылымдық әлемдік дағдарыстар (шикізаттық, энергетикалық, ... ... ... ... ... ... ... құрайтын жағармайға әлем нарығында бағаның құлауын күшейтті, сондай-
ақ астықтардың ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаны шетелдіктердікіне айырбастауы қағаз
ақшаларының қосымша эмиссиясына қажеттілікті тудырады, бұл ... ... ... ... ... ... экономикалық кезеңдегі Қазақстан Республикасының жағдайы
Осы күндері Қазақстанда қалыптасып отырған инфляцияның ерекшеліктерін
және негізгі себептерін ... ... ... ... даму
процесінде қалыптасқан өндіріс, қаржы және баға ... ... ... ... ... ... кұрылымы қаржы баға жүйелерін анықтайды. Өндірісте
диспропорциялар қалыптасса, қаржы мен баға ... де ... ... ... 70-ші ... даму кезеңдерінде қоғамдық
өндірістегі диспропорциялар әр бесжылдық сайын тоқтаусыз ұлғайып тереңдеп
отырған. Кеңес ... ... ... ... ... топқа бөліп анықтауға болады:
1) өнеркәсіп өндірісі мен ауыл шаруашылығы арасындағы алшақтық;
2) ауыр өнеркәсіп пен жеңіл ... ... ... ... ... мен ... (түпкі) өнімдер өндірісінің арасындағы
диспропорция;
4) әскери өндіріс пен ... ... ... ... ... пен материалдық емес өндіріс арасындағы
диспропорция т.б.
Бұл диспропорциялар ... ... ... ... инфляциялық
өсуін тұрақты түрде қалыптастырып келді. Кеңес шаруашылық жүйесінде әрбір
10-15 жылда бір рет жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... ғана болған.
Қазақстанда қалыптасқан өндіріс аралық, оның ішінде шикізат өндірісі
мен түпкі өнімдер өндірісі арасындағы диспропорция. Тіпті ... ... ... ... есе жоғары. Қазақстанның экономикасы
негізінен Кенес Одағының, тіпті бүкіл ... ... ... пен ... ... ... ретінде дамып қалыптасқан. Қазақстанда
өндірілетін шикізат өнімдерінін 90-95% ... ... ... ал
өзіне қажетті өндіріс құралдарының 90%, тұтыну ... 60% ... ... жүйе ... күйреген кезде Қазақстанда ... ... ... ... жылдары Ресейден тауарлар ... ... ... ... бір жарым млрд. доллардан артып кеткен ... ... ... ... өсуі мен ақшаның құнсыздануы
2000%-тен 20%-ке дейін төмендеді. Бұл кездері Қазақстанда ... тек ... ... ... ... ... ... ғана,
Қазақстан инфляцияға қарсы саясат жүргізіп, оның деңгейін 3 жылдың ішінде
100 есе төмендетті. Бұл ... ... ... ... ... жетістігі болды. Бірақ Қазақстан үшін бұл жеңіс
теңгенің тегін ... жоқ, оның ... ... өндіріс күрт кұлдырап
кетті. Мысалы, жеңіл өнеркәсіп пен ... ... ... ... ... пен ... өндірісі - 50-60%-ке қысқарды.
Қазақстанда жоспарлы экономикадан нарықтық қатынастарға көшу ... ... ... қоса ... ... ... ... салаларында жүріп жатты.
Реформаның барлық кезеңінде кейде әсіре ... ... ... ... ... дәлелді сипатыты болып табылады. Тұтыну
бағалары 1992 ж. 3006 %-ды, 1993 ж. 2266 %-ды ... ... ... көбіне 30 % мөлшерінен асты, ал 1993 ж. қараша айында ол 55 %-ға
жетті. Бұл жағдай стагфляция деп ... 1994 ж. ... ай ... ... 1993 ж. осы ... ... 608 %-дан 759 ... ... ... жүргізген қатаң монетарлық саясат арқасында жағдай
өзгеріп, инфляция айына 18-19 % деңгейінде ... ... ... ... ... ... ... 1997 ж. - 11,2 %; 1998 ж. -
1,9; 1999 ж. - 17,8; 2000 ж. - 9,8; 2001* ж. -6,4 %-ды ... ... ... кезеңдегі инфляция
себептеріне мыналарды жатқызуға ... ... ... ... құлдырауынан болған тауар
тапшылығы;
-өндірілген өнімдерге энергетикалық, материалдардың, еңбектің жоғары
мөлшерде ... ... мен ... ... негізсіз көтеруге мүмкіндік
берген жеке тауар өндірушілер монополизмі;
-мемлекеттік бюджеттің тапшылығы, оны бүркемелеу үшін мемлекет ... ... ... ... ... деңгейі;
-басқа мемлекеттердегі экономикалық дағдарыстардың ықпалы.
Инфляция жағдайында Үкімет «қымбат ақша» саясатын ұстануға мәжбүр
болды, ... банк ... беру ... және ... ... ... өте
жоғары деңгейде ұстап отырды. Осылай жүргізілген монетарлық (ақша-қаржы)
саясаттың нәтижесінде инфляция ... ... ... ішкі ... ... ... есе ... ұлттық өндіріс орындары ... ... күрт ... ... ... өнім ... ... өндіру
салалары жұмысын тоқтатқан жоқ, керісінше экспорт көлемін ... ... көшу ... ... ... ... ... диспропорциялар қысқарғанның орнына арта түсті.
Инфляцияны тез ауыздықтау Казақстанда жүргізіліп ... ... ... ... ресімдеудің шараларын белгілеумен байланысты болды.
Республикамыз ТМД аумағында алғашқылардың бірі болып мынадай маңызды
экономикалық ... ... ... ... ... заң,
"Салықтар жәнс бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" жаңа
заң, "Бюджеттік жүйе және ... ... ... ... ... инфляция қарқынының жыл ішінде 5-
6% шамасында болуына ұмтылып отыр. Мұндай нәтижеге жету үшін Үкімет:
- ... және ... ... ... ішкі ... мүмкіндіктерді өрістетуге көмектесетін қаржылық
механизмді дамытады;
-жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... инвестициялауды қамтамасыз етуге ұмтылады;
- бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... айналым мерзімін ұзартады және
т.б.
Жалпы ... ... ... ... ұзақ мерзімдік стратегиялық
жєне күнделікті жүргізіліп отыратын ағымдық, ... ... ... Монетарлық саясат негізінен күнделікті жүргізіліп отыратын,
айналымдағы ақша ... ... ... ... ... түріне
жатады. Әрине, белгілі бір жағдайларда, мысалы, гиперинфляция кезінде, бұл
әдіс негізгі реттеу әдісіне айналуы ... ... ... ... ... ... тәжірибесі көрсеткендей, күнделікті тактикалық, ақша-несие
арқылы экономиканың дамуын реттеу саясаты үзақ мерзімдік ... ... ... ... отырады екен. Қазақстанда 2001-2003 ... ... ... дамыту бағдарламасы жасалған. Осы жылы
Қазақстандағы Аграрлық саясаттың бағдарламасы ... ... ... ... жж. ... ... ... Ұлттық өндіріс салаларын
қолдау бағдарламасын бекітті. Сонымен қатар, Қазақстанның барлық ... ... ... экономикалық-әлеуметтік
бағдарламалары жасалып, іске ... Осы ... ... саясаттың құралы ретінде қарастыруға болады. Енді Қазақстанда
да монетарлық-қаржы ... ұзақ және орта ... ... ... және ... ... ... жүргізілетін болады.
2.2. Қазақстан Республикасындағы инфляцияның даму қарқыны
Қазақстан Республикасындағы инфляцияның дамуы – мемлекеттік бюджет
тапшылығына байланысты. Бюджет тапшылығы ... ... ... табылады, өйткені ол шығындардың инфляциясынан жәнге ... ... ... құнсыздануынан туады. Бюджет тапшылығы
Қазақстанның ... ... да ... ... ол 1991 ... ... бөлігінде 20,4 %, 1992 – 8,6 %, 1993 – 11,9 %,1994 –
10,2 %,1995 – 17,4%, 1996 – 15,4 %, 1997 – 17,7 %, 1998 – 18 %, 1999 ... %, 2000 – 9,8 %, 2001 – 6,4 %, 2002 – 5,2 % ... 2003 ... ... тапшылығы 1,453 млрд. теңгені (ЖІӨ - ге 0,11
%) құрады.
Қазақстандағы инфляцияның дамуына ... ... ... салықтарды – алғашқы мөлшерлемесі 28 % қосылған құнға салынатын
салықты, акциздерді, ... және ... ... ... енгізу,
өнімнің өзіндік құнына қосылатын қаражатт ар аударымдарын ... ... ... ... қамтуға жәрдемдесудің мемлекеттік
қорына ... ... ... ... ... ... сияқты қаржыны және әлеуметтік ... ... ... ... дамуының қосымша факторы пайдаланылатын
кредиттер бойынша пайыздарды ... ... ... табылады; кредит
үшін төлем ақының өсуі жағдайында бұл өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... жасаған теорияларда альтернативті
(балама) концепция ретінде «сұраным инфляциясы» және ... ... Бұл ... инфляцияның қалыптасу себебтері ... ... ... ... ... сұраным мен ұсыным
арасындағы тепе-теңдіктің сұраным жағынан бұзылуын білдіреді. Бұл ... ... ... ... және еңбек ресурстарын ... ... ... ... құралдарына қосымша сұранымның қалыптасуы және
тұрғындардың тұтынушылық мүмкіншіліктерінің артуы ... ... ... Осы ... ... ... артық ақша массасы шығып,
жалпы баға денгейі өседі. Өндіріс ... ... ... ... айналымдағы артық төлем ақша массасы шектеулі тауар ұсынымына тап
болып, бағалардың инфляциялық ... ... ... ... ... 1 – суретте көрсетілген.
Жоғарыда келтірілген себептерге байланысты ақша массасының өсуі жалпы
сұраным сызығын солдан оңға қарай жылжытады (AD1 – AD2) ... ... ... ... ... (2) немесе классикалық (3) үзіндісінде болса,
бұл баға деңгейін арттырады (Р1 – Р2), яғни ... ... ... ... ... 2 - суретте көрсетілген:
Айтылған себептерге байланысты өндіріс шығындары өседі, жалпы ұсыным
қисығы солға қарай жилжыды (AS2 - AS1), баға ... ... (Р1 ... ... ... (Q2 – Q1), яғни ... нақты көлемі қысқарады.
Бағалардың өсуі тұрғындардың нақты ... ... ... ... ... ... көтеру туралы талап ... ... ... ... ... саясатын ұстануға мәжбүр болады.
Табысты индексациялау бағдарламасы экономиканың әр түрлі ... ... болу ... емес, басқаша айтқанда табысты индексациялау барлық
топтар үшін бірдей болмайды. ... әр ... оның ... ... өте қиын, олар өзара тығыз байланысты түрде қалыптасып дамиды.
Мысалы, еңбеқақының өсуі ... ... ... ... көрінуі мүмкін.
ХХ – ғасырдың екінші жартысында жұмыспен ... ... ... ... ... бағалардың ұзақ мерзімдік тұрақтылығы әлемнің
бірде – бір ... ... ... айту ... Бұл ... бағалар
тоқтаусыз өсіп отырды, ал 60 – шы жылдардың соңынан ... ... ... да ... өсті. Дағдарыс фазасында бағалардың өсуі
ХІХ ғасырдағы циклдер үшін ... ... Бұл ... экономикада
«стагляция» деп аталады.
Мемлекет сұранымды шектеу мақсатында ... ... іс ... ... қажет. Жаңа классикалық экономистердің ... ... ... және ... ... ... асқындырады, инфляция бақылаудан шығып кетеді. ... ... ... ... табиғатына сай келеді, инфляция жағдайларын
(бюджет тапшылығы, монополия, қағаз ақша, т.б.) ... жою ... ... ... ... толық жою мүмкін еместігі өзінен-өзі және
алдын-ала белгілі. Сондықтан да көп ... ... жою ... ... ... ... реттеу мақсаты қойылған.
Батыс елдерінде жинақталған тәжірибе көрсеткендей, инфляцияға
қарсы ұзақ және ... ... ... саясатын қолдану қажет.
Мемлекеттің ұзақ мерзімдік саясаты:
Біріншіден, халықтың инфляциялық үрейін жою мақсатын ... ... кез ... ... ... ... ... үздіксіз де тұрақты
түрде жүргізіп, тұрғындардың сенімін ... ... ... ... іс ... ... ... ынталандыру, монополиямен
күресу, т.б.) нарықтың тиімді қызмет атқаруына жағдай жасайды. Үкіметтің
мұндай ... ... ... қажетті әсер жасап, олардың
дұрыс шешім қабылдауын қамтамасыз етеді.
Екіншіден, салықтарды арттырып, бірақ ... ... ... ... ... реттеу іс-шаралары жүргізіледі. бюджет
тапшылығын Орталық банк ... ... ... ... ақша ... ... ... нақты айтқанда, әр
жылдық ақша ... ... шек қою, бұл ... ... ... ... ... факторлардың әсерін әлсірету. Жеке алғанда,
бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... жасайтын инфляциялық ықпалын әлсірету. Бұл ... және ... ... ... оны ... түрде жеке зерттеп,
қарастыру қажет болады.
III бөлім: Инфляциямен күресу шараларын жетілдіру жолдары.
3.1 ҚР да ... ... ... ... ... ... экономикасында сақталып отырған жақсы жағдайға байланысты
Қазақстан республикасының Ұлттық Банкі ақша ... ... ... яғни ... ... көшуге бағыт алды. Осы бөлімді
қарастырғанда Ұлттық Банктің осындай бағытты не ... ... ... ... туралы мәселелер қозғалатын болады.
Еліміздегі макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізу, қаржы секторының
пәрменді дамуы, ... ... ... жайлы болуы Ұлттық
Банктің қызметінің сапалы және жаңа жолға түсуіне себепші болды. Бұл ... ... ... ... және ... ... етіп,
іскерлік ортаға, коммерциялық емес банктердің жұмысын бақылауға және ақша
айналымын тұрақтандыруға әсерін тигізді.
Ұлттық Банктің ... ... ақша ... мен ... бағамына
ғана байланысты емес, сонымен қатар, басқа да монетарлық емес факторларға:
ауыл шаруашылық өнімдері, жанармай және ... ... ... да ... ... ... бағытталған.
2002 жылдан бастап Ұлттық Банк өзінің ең басты мақсатын ақша-кредит
саясатын дайындап, негізгі ... ... ... ... ... ... ... ауысуды негізгі бағыты деп
алды. Инфляциялық таргеттеу ақша базасының көрсеткіштерінен, инфляциялық
көрсеткіштерге біртіндеп ... ... ... ... ... ... құштарлығының деңгейінің төмендеуі. ... ... ... ... және соңғы бағыты – мемлекетте бағаның
тұрақтылығын сақтау.
Таргеттеу (ағыл. targeting – бағыт алу, бағыттау, бағытталу) ... – бұл ... ... ... ... ... ... процесі.
Бүкіләлемдік тәжірибеде таргеттеудің бірнеше стратегиялары ажыратылады,
олардың ішінде: ... ... ... пайыздық мөлшерлемені
таргеттеу, номиналды ... ... ... ... ... таргеттеу (курстық таргеттеу), инфляцияны ... (6 ... ... ... ... классификациясы
Ең бірінші болып инфляциялық таргеттеуді қолданған 1990 жылы Жаңа
Зеландияның Орталық Банкі. Соңғы он жылдың ... ... ... ... саясатты енгізген елдердің саны күрт ... ... ... ... ... ... ... (1993ж.), Швеция
(1993ж.), Испания (1994ж.). Біртіндеп инфляциялық таргеттеу элементтерін
қолдануға ... ... ... ... ... Израиль, Чили, Норвегия,
Исландия, Польша және ... ... Банк ... ... жақын болуы монетарлық
сасаттың жеңісі болып табылады. Қазақстанда да болжамды деректер жасалынып,
олар нақты ... ... жүр ... қараңыз). Инфляция
деңгейі көрсеткішінің қажеттілігі тек ақша нарығын көрсетіп қана қоймай,
сонымен қатар ... ... ... ... ... тек ІІ
Дүниежүзілік соғыстан кейін ғана ғылыми тұрғыдан дәлелденді.
Инфляциялық таргеттеудің негізгі элементтері:
1) ортамерзімдік көрсеткіштерді жария ету;
2) ... ... ... ... баға ... ... ... бағдар алудағы тәуелсіздік;
4) ақша-кредит саясатының жоғары транспаренттілігі;
5) қадағалау органдарының жоғарғы ... ... ... ... ... қажеттілігінің терең
түсіндіру үшін 4 ... ... ... ... ... ... күшті жақтары (strenght);
2. әлсіз жақтары (weakness);
3. мүмкіншіліктер (opportuinies);
4. қатерлер (threans);
Күшті жақтары.
Соңғы жылдардың қорытындылары бойынша Қазақстан бұрынғы Кеңес ... ... ... ... тұр ... қарқынды
даму, инфляция деңгейінің тұрақты болуы, ұлттық валютаның тұрақтылығы,
бюджет ... ... ... ... ... ... ... берілуі). Елдегі саясаттың тұрақтылығы да жаңа
ақша бағыттарына көшуде басты рөлдерді алады.
2004 жылдан ... ... ... ... және ... ... ... бақылаушы және тұрақтандандырушы
Агенттігі ... ... ... ... және ... ... Ұлттық Банктің ерекше статусын белгіледі. Бүкіл ТМД
елдерінің арасында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... бар бірғана банк.
Ұлттық Банк – елдегі инфляцияны төмендетуге бағытталған ақша-кредит
саясатын ... ... ... ... ... ... ... құралдарының толық арсеналы Ұлттық Банктің
иелігінде.
Елдегі инфляция процесстерін және ликвид ... ... ... аса
маңызды және оптималды құралдарының бірі ақша нарығындағы айырбастау
ставкалары арқылы реттейді. Инфляция ... ... үшін ... Банк ... ... ... ... бағыттап, қайта қаржыландыру ставкаларын
көтеріп, 8%-ға дейін жеткізді. Әлемдік тәжірибе ... ... ... жылдық инфляция деңгейінен сәл жоғары болу керек.
Ақша-кредит құралын қолдану деңгеінде де, ... ... ... таргеттеуді енгізудің ең бірінші талабы болып табылады. Бірақ
Ұлттық Банк дербес болса да, өз құралдарын фискалдық бағытта, яғни ... ... ... ... ... 1998 ... ... Ұлттық Банктің бюджетті қаржыландыруы
тоқтатылды және заң ... ... : ... ... ... ... ... теңге енгізілгені кезден бастап алғаш рет ұлттық
валютамыздың АҚШ ... ... ... ... және ол
Қазақстанның бүкіл қаржы ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің депозит базасының деңгейінің өсуіне
әсер ... ... ... теңгенің тұрақтылығы болашақта ... ... ... ... ... ... жайлы
жағдайдың сақталып отыруы пайыз ставкаларының ... ... ... атқарып төмендеуіне себепші болады.
Әлсіз жақтары.
Қазақстанның шикізатқа бағытталған экономикасы, экспортқа шығарылатын
көлемі мен дүниежүзілік шикізат ресурстарының бағасына ... ... ... ... ... ... ... секторы реалды секторға қарағанда жоғарғы деңгейде
даму үстінде. Депозиттік ... және ... ... ... ... секторды қанағаттандыруға қаржының жетіспеушілігі, оның
кейінгі экономикалық дамуына әсерін тигізеді. Соның салдарынан басқа жаңа
қаржы көздерін ... тура ... ... ... монетарлық құралдардың әсері
қаржы-несие сферасын әлсіретеді. Бұл оның инфляцияға әсерін ... ... ... ... ... ... сақтап қалу қаржы-несие саясатына және Қазақстан экономикасына
асау жеріне кері әсерін ... ... ... қағаздар портфелі көлемінің жетіспеушілігі – ашық
рынокта кең көлемде операциялар жасауға кедергі ... Міне ... ... ... ... талаптар қояды.
Қазақстанның 2015 жылға дейінгі ... ... ... және ... ... диверсификация
процесінің жылдамдығы – экономикалық әр жақтылығы. Бұл өз ... ... ... ... ... Бұл ... және ... рыноктарда бәсекеге түсе алатын елдің индустриалды
комплексін құру туралы ... ... ... ... ... ... ... Сонымен
қатар, ауыспалы ұсыныс пен сұраныс, ақша ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы, инфляция және баға мен
инфляциялық тосу ... ... ... ... ... ... модель дайындап, ақша-кредит саясатының экономикаға әсерін
бақылап, «базалық ... ... ... ... ... деген баға тербелісі Қазақстан экономикасына кері
әсерін тигізу қаупі тұр, ... ... ... ... болмай мұнай
шығару экспортының көлемінің ұлғаюына байланысты ұлттық ... ... ол өз ... ... ... ... ... Көрші елдердегі экономикалық тұрақсыздық та біздің елдің
экономикасына зардабын ... ... ... ... ... сиымдылығының жеткіліксіздігі оған шетел
капиталын толық жұтуға мүмкіншілік бермейді. Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... елде экономикалық
кризиске қақтығысу қаупі болуы мүмкін.
Сонымен қорыта келе, инфляциялық таргеттеу ... көшу ... ... институционалдық негізі инфляцияның бағыт
көрсеткішінің Қазақстанда жұмыс жасауымен және осы ... ... ... ... ... ... тек қана практика
жүзінде ғана қорытындыға келіп, осы режимнің ақша-кредит саясатындағы орнын
анықтауға ... ... ... ... жетілдіру жолдары
Инфляцияның өрістеп, күшеюі экономикалық жөне ... ... ... жіберетіндіктен мемлекет инфляцияны жою жөне ақша
айналысын ... ... ... қолдана бастайды . Инфляция
кезінде мемлекет іс-қимылының екі ... ... ... ... жүргізу немесе инфляцияға бейімделу;
Бұл кезде табыстарды, ... ... ... ... жөнінде шаралар қолданылады;
Компаниялар мен фирмалар қысқа ... ... ... ... табыстың қосымша көздерін іздестіреді және т.с.с.
2) инфляцияны ... ... басу ... ... ... кешенін жүргізу .
Инфляцияны жою жөніндегі шаралардың кешені қоғамның іс-әрекет етуінің
өндірістік-экономикалық, құқықтық, ... ... әр ... ... ... ... ... десекте олардың
шешушісі базалық, өндірістік-экономикалық сфера ... ... ... ... ақша жөне ... ... ... қатардағы макроэкономикалық әдістермен жетуге болады.
Инфляцияга қарсы саясат — инфляциямен күреске бағытталған экономиканы
мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... екі ... ... дефляциялық саясат және кірістер саясаты.
Дефляциялык, саясат — мемлекеттің шығындарын азайту, несие үшін
пайыздық ... ... ... ... ... ақша ... жолымен ақша-несие және ... ... ... ақша сұранымын
реттеуді қарастырады. Бұл саясат экономиканың өсуін тежейді.
Кірістер саясаты — бағаға және жалақыға оларды толықтай ... ... өсу ... ... жолымен параллелді бақылау жүргізуді ... Оны ... ... ... ... ... мүмкін.
Инфляцияға қарсы саясат ақшалай ұсынымды шектеудің әр ... ... ... ... ... ақша ... ... арқылы айналыстағы
ақша массасының ауқымын азайту.
2. Барлық несие ресурстарын қымбаттату және оларға қол ... ... ... ... үшін қайта қаржыландырудың
есептік мөлшерлемесін арттыру.
3. Кредит мультипликаторын қысу және ... ... ... ... жету үшін ... ... коммерциялық банктерге
резервтік талаптарын арттыру.
4. Сондай мақсаттарда Орталық ... ... ... ... ... фискалдық саясат салықтарды көбейту, ... ... жөне ... негізінде мемлекеттік бюджеттің тапшылығын
төмендету арқылы жүргізіледі.
Салық саясаты инфляция жағдайында екі ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің тендестігіне жету және тапшылығын жою
үшін оның кірістерінің деңгейін көтеру керек;
екіншіден, экономиканың ... ...... пен ... экономикалык белсенділікті жандандыру қажет.
Инфляцияға қарсы салық саясаты жанама салық салуды қысқартуда ... . ... ... ... сипаты болады, өйткені олар бағаны
өсіреді, ... ... ... ... ... екінші
аспекті өндіріске олардың қысымы болып табылады, бұл ұсынымды ... ... ... ауыртпалығы, әдеттегідей, салық ... ... ... ... байланыстырылады,
мүның өзі салықтан жалтарынуға әкеп соқтырады.
Сондықтан ... ... ... ... салуға акцентпен
жеңілдіктеудің шарттарымен ауыртпалық түсірмейтін қарапайым және ... ... ... болады. Бұл талаптарға айтарлықтай дәрежеде табысқа
салынатын салық пен ... ... ... ... ... ... бар мүлік салығы сай келеді.
Мемлекеттің шығыстарын қысқарту бұл процесті ... ... ... ... ... субьектілеріне қатысты материалдық өндіріс
сферасына да таратуды қажет етеді. Бұл жерде мынаны ойда ұстаған жөн: ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлігіне -
шығындар немесе өндірушілер инфляциясына ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл жөнінде инфляцияның ... мен ... ... ... ... ... өзара байланысы
байқалады.
Жалпы мемлекеттік және жергілікті деңгейлердің бюджет шығыстары жайында
басты бағыт барлық мүмкін болатын баптар ... ... ... ... табылады. Әлбетте, зейнеткерлерді, оқушыларды, тіркелген кірістері
бар қызметкерлерді қорғау ... ... ... ... қамтамассыз етілуі тиіс.
Бюджет шығыстарын шектеуге мыналар арқылы жетуге болады:
а) тура ...... ... яғни ... немесе өкілетті мемлекеттік органдардың өкімі негізінде қол жеткен
деңгеймен салыстырғанда оларды мәжбүрлеу арқылы;
ө) секвестірлеу әдісімен — ... ... ... ... ... берілген жалпы мөлшеріне ... ... ... бар ... ... ... ... бюджет тапшьшылығының деңгейін шектеумен.
Кез-келген жағдайда шығыстарды қысқарту дамудың ... ... ... тез ... ... әртүрлі лайықты
жобалардан, шаралардан бас тартуды және т.с.с. шалады.
Мыналардың нәтижесінде ... ... ... инфляциясының) өсуінен туатын инфляцияны жою проблемаларын
шешу неғүрлым қиынырақ болып келеді:
1) жалақыны ... ... ... ... ... ... механизмінің
бұзылуына байланысты еңбек өнімінің төмендеуі;
3) ... жөне ... ... ... ... тосулары,
осыған қарай олар өндірістің бастапқы өнімдеріне бағаны көтереді.
Өндіріс шығындарымен байланысты болатын инфляцияны жою өзара байланысты
проблемалардың ... ... ... шешуді қажет етеді.
Инфляцияны төмендету проблемаларының бірінші блогы ... ... ... ... ... ... ... жоюда болып отыр. Өз кезегінде ол мына өзара ... ... ... ... уәждемелік ынталандырмаларын, оның
тиімді нәтижелеріне ынталылықты ... ... ... ... ... еңбек қызметін қалпына келтіру. Бұған қажырлы еңбек
пен оның ... ... ... ... болатын жекеше өндірістік
секторды дамыту негізінде қол ...... ... ... ... ... ... ету қажет. Өндірістік сфераның дамуын көтермелеуге салықтардың
жеңілдік жүйесімен, несиені кедергісіз алумен және ... ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеу
қорларына даму үшін қолайлы экономикалық нормативтерді, ... және ... ... ... қажетті жағдайда өндірістік сектор
қызметінің басым ... ... ... ... ... ... .
Инфляцияны жеңіп шығу жөніндегі шаралар жүйесіндегі қажетті элемент
нарықтық бәсеке механизмі мен меншіктің ... ... ... субъектілерінің экономикалық жауапкершілігі механизмін ... ... ... ... ... мына ... ... төмендеуі — бағалардың төмендеуі — өндірістің өсуі есебінен
таза ... ... ...... ... сұранымның
қанағаттандырылуы.
Бәсеке механизмін жасау монополияға ... ... ... түрлі нысандарын дамытумен, шаруашылық- қаржы қызметіндегі
олардың ... ... ... ... етумен байланысты болады.
Инфляцияға ықпал етудің ең түбегейлі құралы экономиканы мемлекеттік
реттеу шеңберінде бағамен жалақыға бақылау қою ... ... Баға ... ... ауқымдарын тандау қысқа мерзімді ... ... және ... инфляция деңгейіне, өндіріс
қарқынына, халықты әлеуметтік қорғаудың қажеттіліктеріне қарай түрленіп
оырады. Базалық ... ... - ... ... ... ... өндіруде бағаны реттеуді жүргізудің маңызы зор .Тап олардың құны
келесі ... ... ... ... ... ... негізіне
қойылады.
Жалақыны реттеу бастапқы ( қол жеткен ) деңгейден еңбек ... ... ... байланыста жүзеге асырылады, өйткені номиналды жалақы
мөлшерлемелерінің еңбек өнімділігі өсуінің қарқынына тең ... ... ... ... емес болып табылады.
Сыртқы экономикалық қызметті қамтып көрсететін төлем балансы тарапынан
инфляцияны төмендету шаралары оның ... ... ... . ... бұл ... мен ... яғни экспорттық- импорттық
операциялардың қозғалысымен байланысты болатын ағымдағы операциялар ... ... ... болады.
Төлем балансының ағымдағы тапшылығын қысқартуға жалпы импортталатын
тауарлар мен ... ішкі ... ... ... мен ... ... ... сыртқы сұранымға қарағанда ... ... ... ... жету ... ... реалистік
деңгейде валюта бағамын белгілеу саясатын жүргізу, инфляция-лық ... ... және ... ... ... ... және ... төмендеген кезде сыртқы экономикалық ... ... ... ... жақсарту және инфляцияға қарсы саясат шараларының
бірі ... ... ... ... таргеттеуге үлкен маңыз беріледі.
Ұлттық Банктің негізгі міндеті ретінде бағалардың ... ету ... ... ... жаңа ... ... Банк
жариялаған Еуроодақ стандарттарына және инфляциялық ... ... ... ... ... ... және оған көшу ... бойынша мақсатты көрсеткіштерден біртіндеп бас тарта ... ... ... ... ... болжайды. Соңғы жылдары
формалды мақсатты инфляциялық көрсеткіштерді белгілеуге негізделген ақша-
кредит саясаты өнеркәсібі ... ... ғана ... ... ... келе жатқан елдерде де кеңінен қолданылуда. Инфляцияның мақсатты
көрсеткіштер жүйесі жүргізілетін ... ... ... ... ... бойынша мақсатты көрсеткіштерді қолданатын өтпелі
экономикасы бар елдер қатарының өсуі осы ... ... ... ... ... ... Канада, Финляндия, Жаңа Зеландия, Испания, Швеция,
Ұлыбритания ... ... ... ... ... қатар,
рыноктық экономикасы қалыптасып келе жатқан көптеген елдер де: ... ... ... ... Оңтүстік Африка Республикасы инфляцияны
таргеттеуге көшеді. Инфляцияны мақсатты таргеттеудің түрлі ... Банк ... ... репо ... ... ... ... тұру арқылы инфляцияны басқаруды көздейді. Сонымен
бірге инфляциялық таргеттеу тетігінің мынадай түрі ... ... Банк ... мен оның ... ... енін өзгерте отырып банктік
резервтер мен ... ... ... ... ... ... қол ... Банкаралық мөлшерлемелер өз кезегінде, кредиттер
мен депозиттер бойынша банктік мөлшерлемелерге ықпал етеді, ... ... ... яғни ... да ... ... ... негізгі құралдар ашық рынок операциялары болады. Ашық ... ішкі ... ... ... ... оның ... сатып алу міндеттемесімен (репо операцияларымен) сатып алу және сату
кіреді. Репо ... ... мен ... оперативтік
көрсеткіштер болып табылады. ... ... ... ... ... және ... жүйесінің тұрақтылығы, орталық
банктің тәуелсіздігі, ақпараттың ашықтығы ... ... ... ... ... ... кезде Қазақстанда ... бәрі ... ... ... таргеттеуді еңгізуге дайындық шеңберінде
мынадай шаралар қабылданды. Ұлттық Банк 2000 жылдан ... ... ... үш ... деңгейін белгіледі. 2004 ... ... ... ... ...... инфляция" индексі
қолданыла отырып белгіленеді. Бұл ... ... емес ... ... ... ... жояды және ... ... ... ... 2004 ... ... ... Банктің мақсаты ретінде бағаларды тұрақтандыру және мемлекеттік
бюджеттің тапшылығын ... тиым салу ... ... ... ... ... ... қажетті шарттарының бірі болып табылады.
Еліміздің орталық банкі ретінде ... ... ... күшейтетін
нормативтік-құқықтық актілер әзірленіп жатыр. Тұрақты ... ... ... ... ... ... 2002 ... айынан бастап Халықаралық валюта қоры ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық және
консультациялық көмек көрсетіп келеді.
Инфляциялық ... ... ... база ... үшін ... ... бірқатар мынадай ірі проблемаларды шешу міндеті тұр:
- ашық ... ... кең ... ... ... көшу үшін
жағдайлар жасау;
- өзінің бағалы қағаздар портфелін ... ... ... ... рыногын дамыту;
- трансмиссиялық тетіктің үлгісін, яғни репо мөлшерлемесі өзгерісінің
инфляция деңгейіне ықпалын бағалауға мүмкіндік жасайтын үлгіні ... ... ... ... ... шешім қабылдау қағидаттарын
іске асыру рәсімін өзірлеу және т.б.
Жоғарыда жазылған мәселелерді қортындылай келе ... ... ... ... ... ... ... ең тиімді жолы –
инфляциялық таргеттеуді қолдану. Әлемдік тәжірибе көрсеткедей бұл ең дұрыс
та, тиімді бағыт болып ... жеке ... ... орын ... қарамастан
инфляция жаңа экономикалық фактор болып табылады. ... – бұл ... ... және ... ... ... ... – таза
ақшалай құбылыс. Инфляция айтарлықтай дәрежеде сол немесе басқа елдің
экономикалық ... ... ... ... ... ... дамыған елерде инфляциялық үрдіс кірістерге бюджеттік
шығыстардың күрт жоғарлауымен болатын артық ақшалай эмиссияның ... ... ... ... ... ... ақшалай салмақ орталық
банктердің қатаң бақылауыда ... ... ... ... ... ... болмайды.
Қазақстанда инфляцияның пайда болуына келесі себептер себепші болды:
қоғамдық өндірістің терең ... мен ... ... ... ... ... өндірушілердің монополизмі;
милитаризацияланған экономика; мемлекеттік бюджеттің ... ... ... инфляциялық тетіктердің іс-қимылы ... және ... ... ... ... және ... қысқарту кезінде осыған ерген ... ... ... өндірістің шығындар инфляциясына қайта өсуіне
әкелді. Ақшалай жүйенің бұзылуы және елде қаржы шиеленісуін құру; ... ... ... ... ... ... ... халықтың
мүліктік қабаттасуының күшеюі; инвестициялардың ... ... ... ... ... әркелкі өсуі инфляцияның салдарлары ... ... ... ... ... ... кезең-кезең бойынша шараларды өткізуді талап етеді. Инфляцияның
негізгі факторларын ұстап тұру үшін ... ... салу ... ... ... ... инвестиция дағдарысын жеңу бірінші
кезектегі антиинфляциялық шаралар болып ... ... ... нақты
кепілдіктер мен инвестициялық қауіпті сақтандыру арқасында жеке сектордың
капиталын барынша ... ... ... ... Барлық деңгейдегі
бюджеттерді сауықтыру және Қазақстанда бюджеттік дағдарыстың ... ... ... ... ... ... орын ... ішінде: еркін көлемде қаржыландыру, бюджеттік қаражатты ... ... ... ... ... ... ... үшін бизнесті әлсіретпеуге тиіс ғылыми негізделген ... ... ... ... ... ... шаралар керек. Тауарлық өндіріс
жағдайларында барлық шаруашылық байланыстар ақшамен ... ... ... ақша ... және оның ... ... көздейді. Қазақстанның банктік жүйесін санациялау ... ... ... және экономикалық өсу
стратегиясының маңызды бағыты болып табылады. Баға мен ... ... ... ... ... ... ... Инфляциялық
үрдісті реттеу үшін, сондай-ақ оның сыртқы факторларын бейтараптандыру
қажет.
Осылайша инфляцияның ... ... ... мен ... ... бүкіл арсеналдарын онымен күресуге әрекет жасағанда
ғана, сондай-ақ оны Қазақстанның жағдайларына үнемі ... ... ... ... ... К.Б. ... экономикасын басқару негіздері», Алматы –
2001.
2.Жүнісов Б., МәмбетовҰ., Байжомартов Ү. ... ... ... ... ... С.Б. «Ақша айналысы және несие», Алматы – 2000 ... Н.Г. ... ... ... С.С. ... теория». Алматы – 2004.
6.Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының ұзақ ... (2030 ... даму ... ... Ільясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы», Алматы–2005.
8.Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанова. «Макроэкономика», Алматы – ... ... ... №8, 2006ж. ... Республикасы Ұлттық Банкі
баспасөз-релизі 2006 жылғы 16 ... ... ... ... –2008.
-----------------------
Пайыз ставкаларын таргеттеу
Номиналды жалақына таргеттеу
Номиналды табысты таргеттеу
Инфляциялық ... ... ... стратегиялары

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляция теориясы. Қазақстан Республикасындағы инфляциялық процесс24 бет
Қазақстан Республикасындағы инфляциялық жағдайды талдау51 бет
Қазақстан Республикасындағы инфляциялық процестерді шешу жолдары18 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь