12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1. 12 Жылдық білім беру жүйесіне көшудің әлеуметтік .
педагогикалық алғышарттары
1.1 Қазақстан Республикасындағы орта білім берудің жалпы сипаты ... ... 6
1.2 Жалпы орта білім берудің әлемдік даму тенденциясы ... ... ... ... ... ... ..15
1.3 Қазақстан Республикасындағы жалпы орта берудің кезеңдері ... ... ... 19
1.4 Қазақстан Республикасындағы 12 жылдық білім беруге көшу
саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

2. 12 жылдық білім беруді ұйымдастырудың педагогикалық . психологиялық алғышарттары
2.1 12 жылдық білім беруге мұғалімдерді даярлаудың педагогикалық .
психолгиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
2.2 12 жылдық мектептегі құзіреттілік тұрғы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
2.3 12 жылдық мектептің құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
2.4 12 жылдық мектептегі бейіндік оқыту мен бағалау жүйесі ... ... ... ..40
Эксперименттік бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .67
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68
Қосымша
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ  БІЛІМ ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ... ЖӘНЕ ... ... және ... педагогика кафедрасы
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
12. жылдық білім беруге бейімдеудің ...... курс ... қолы , күні ... ... қолы , күні ... ___________________________________________Қ.А.Жұмағұлова
( қолы , күні ... ... және ... ... ... қолы , күні ... жіберілді
"______"___________2007ж.
Жалпы және этникалық педагогика
кафедрасының ... ... ... ... ... ... психологиялық – педагогикалық
шарттары
Зерттеудің нысаны:12 жылдық білім беру ... ... ... ... ... ... бейімдеу процесі.
Зерттеудің мақсаты:12 жылдық білім беруге
педагогикалық-психологиялық
бейімдеу бағыттарын
айқындау.
Зертеудің міндеттері:
- 12 ... ... ... ... ... жүйесін практикаға
енгізуге
бейімдеу
- Әлемдік білім кеңістігіне ықпалдасу.
- ... ... ... ... ... үшін ... ... жағдай жасау.
Зерттеудің ғылыми болжамы:егер де ... орта ... ... ... ... мүмкіндіктері мен мазмұны ғылыми педагогикалық
тұрғыдан ... , 12 ... ... ... педагогикалық –
психологиялық бейімдеу жұмыстары дұрыс ұйымдастырылса осы білім беру
жүйесін енгізуде ... ... ... ... еді ... көлемі : 71 бет
Әдебиеттер тізімі : 50
Кесте саны : 4
Сурет саны : ... : ... 12 ... ... беру ... ... ...
педагогикалық алғышарттары
1.1 Қазақстан Республикасындағы орта ... ... ... ... орта ... ... әлемдік даму
тенденциясы..........................15
1.3 ... ... ... орта берудің
кезеңдері............19
1.4 Қазақстан Республикасындағы 12 ... ... ... көшу
саясаты.................................................................
...........................................23
2. 12 жылдық білім беруді ұйымдастырудың педагогикалық –
психологиялық ... 12 ... ... ... ... ...
психолгиялық
ерекшеліктері...........................................................
..........27
2.2 12 ... ... ... 12 ... ... 12 жылдық мектептегі бейіндік ... мен ... ... ... ... ... ... дербес мемлекет болуына байланысты ... ... мен ... ұрпаққа білім беруді реформалау мәселесі
туындады.
Мамандардың пікірінше , бүгінгі ... ... ... және ... қатынастарға енуге даяр, бәсекелік
қабілетті, кәсіптік ... пен ... ... ... ... ... ... толық ие болуы қажет.
ХХI ғасырда еліміздің білім беру ... ... орта 12 ... ... беру жүйесінің
негізілуі уақыт ... ... отыр ... ... ... беру жүйебін 12 жылға ... ...... ... ... ... ... осы мәселені ... ... ... , ... , ... , ... ,
С.Д.Мұқанова , Ә.Дүйсебек , А.А.Семченко , ... ... , Ү.Б. ... ... ... ... алуан
түрлілігін , еңбек тиімділігін дамытумен ... ... ...... қайта құрулар білім
беру жүйесіне, мектептік білім беруге ... ... орай ... ... жаңа сапалық негізін
құрайтын , ... ... ... мен ұлттық қауіпсіздігінің
аса маңызды факторлары әрі ... ... ... ... ... ... ролі мен мәні арта ... жұмысының әдіснамалық және теориялық ... , ... ... жеке тұлғаны қалыптастыру
, білім беру , ... ... ... , теория мен тәжірибе
арасындағы байланыстар туралы қағидалары ... ... ... ... ... ... ,( ... Республикасының Конституциясы ,
Білім туралы Заң ... ... 12 ... ... ... беру ... , ... , педагогтардың осы жүйе
туралы зерттеулері , еңбектері .
Зерттеудің нысаны:12 жылдық білім беру ... ... ... ... ... ... ... процесі.
Зерттеудің мақсаты:12 жылдық білім беруге
педагогикалық-психологиялық
бейімдеу ... ... 12 ... ... ... бағалаудың ұлттық жүйесін практикаға
енгізуге
бейімдеу
- ... ... ... ықпалдасу.
- Білім алушылардың еңбек ... ... үшін ... ... ... ... 12 жылдық білім беру жүйесіне көшудің әлеуметтік-
педагогикалық алғышарттары.
1.1 ... ... орта ... ... ... ... Жалпы орта білім берудің әлемдік даму тендециясы.
1.3 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы 12 жылдық білім ... ... ... ... ... ... педагогикалық-
психологиялық ерекшеліктері.
2.1 12 жылдық білім беруге мұғалімдерді даярлаудың педагогикалық
-
психологиялық ... 12 ... ... ...... 12 ... білім берудегі құзіреттілік тұрғы .
2.4 12 ... ... ... 12 ... ... бейіндік оқыту және бағалау жүйесі
Зерттеудің ... ... ... орта ... берудің тәлім – тәрбиелік мүмкіндіктері мен
мазмұны ғылыми ... ... ... , 12 жылдық
білім берудің педагогикалық – психологиялық бейімдеу ... ... осы ... беру ... ... атқарылған
жұмыстардың нәтижелілігі арта түсер еді.
1.12 ... ... БЕРУ ... ... ...
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ АЛҒЫШАРТТАРЫ .
1.1 Қазақстан Республикасындағы орта ... ... ... ... ... жоғарғы сапалы ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.Қазақстан Республикасының білім жүйесінде жүргізіліп
жатқан ... ... ... – Жаһандану заманындағы
нарықтық экономика уақытында ... ... да ... ... ... ... ... саласын реформалау жаңа
құқықтық, ғылыми - әдістемелік , ... ... ... , ... ... де дұрыс , толыққанды шешуді қажет
етеді.
Еліміздің ... ... Б.А.Қ ... ... , ... ... жауап бере отырып , былай деген
еді: « Қазіргі экономиканың қарқынды даму ... ... ... ... айналысатын уақыт болды.....Мұнда ... ... ... ... ... бар , орта және ... берудегі заманауи реформаларды аяқтау керек. »[ 1 ]
Мемлекеттік білім ... ... ... 12 ... ... беруге ... 2008 ... ... ... Осы ... ... білім берудің ... ... ... ... беру ... дайындалып , ... ... ... ... ... орай 12 ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерін бейімдеу ... ... ... беру ... ... ... ... отырады.
Шетелдерде жүргізілген ... бе ру ... ... ... ... . ... ... байланысты ... ... ... ... мен міндеттерін ... ... ... ... , ... ... өтіп , гуманитарлық , экономикалық және экологиялық
қарама - қайшылықтардың шйеленісуі , ... және ... ... ... құбылысының өрістеуі
сияқты проблемалармен кездесіп отырған қазіргі ... ... ... адам капиталын молайту , оның ... ... ... ... , ... ұлтаралық ,
конфессиярлық әлеуметтік және ... ... ... ... алу , ... пен ... әрекеррерді
азайту , қоршаған табиғи ... ... , ... өмір
салтын қалыптастыру ... ... ... ... – бір ... және кешенді жолы ... ... ... , оны ... даму ... ерекше мән ... жылы ... ... ... Бас
Ассамблеясының Жапон ... ... ... – 2014 ... " ... ... ... декадасы
" ... ... Бұл ... ... алдындағы
ғаламдық ... ... ... ... бір ... ... ... , қарқынды
және ... ... ... шешу ... ... философиясы мен ... ... ... , ... ... ... болашаққа бағдарланған ноосфералық
ой - ... , ... ... қалыптастыру
, әрбір тұлғаның ... мен ... және жан – ... ... ... , ... әлемдік бір ... ... ...... ... ... шешу мақсаттарын
қойып отыр.
Білімді ... ... ... ... ... ... 1990 жылы ... ... ... ... ... және 2000 жылы Дакарда қабылданған ,
білім ... алты ... ... ...... білім беру ” бағдарламаларымен , 2003 жылы
БҰҰ ... ... ... он ...
бағдарламасымен астасып жатыр және ... бір ... ... ... ғасырдың соңы XXI ғасырдың ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру
реформаларын жузеге ... ... ... ... ... Республикасында ... ... - 2010 ... ... Мемлекеттік
бағдарламасы ... ... ... ... ұлттық ... ... ... ... ресурстарын , ... ... ... , ... ... қоғамының тұрақты ... ... ... ... ... ... бағаланып отыр .
Мемлекеттік бағдарламаның басты ... ... 12 ... орта ... ... құру. Қазақстандық
12 жылдық орта ... ... оқу ... ... , ... және ... құндылықтар
аясында , ... ... , ... ... , ... ... табысты қызмет ... , өзін - өзі ... ... ... ... қалыптастыру , ... ... , ... беру мен ... ... , ... ... бағалаудың
халықаралық ... мен ... көшу ... ... кеңістігіне ... ... ... ... ... ... нарықтық ... ... ... ... ... ... ... ... ... отырып , экономикада айтарлықтай
өсуге қол ... Осы ... ... даму деңгейiнiң , ... ... мен ... ... ... бiлiм беру ... ... ресурстарының рөлi мен ... ... . ... ... ... ... бiлiм
беруге , одан ... , жаңа ... ... бара бар әрекет ... және ... ... сай ... ... ете ... ... ... ... ... әлем және ... легiнiң
ұлғаюы жағдайында iргелi пәндiк бiлiм ... , ... бiлiм ... ... ... ... ... .
Оқитындар қазақстандық бiлiм беру ... ... ... , ... – бiлiктiң жиынтығын (бiлiм үстемдiгi)
меңгерiп қана ... тиiс . ... өзiн ... бiлу және ... ... ... түрде қатысу
үшiн (құзыреттiлiк) ақпаратты өз ... табу ... , ... және ... ... дағдысын
бойына сiңiру әлдеқайда ... да ... ... беру жүйесi оның ... бiлiм ... ... орын ... ... ... ... базасы , ... мен ... ... ... . Бiлiм беру ... ... ... отыр және оқитындарды ... ... , ... әрi ... ... отырып даярлауға бағдарланбаған . ... бiлiм ... ... ... болмауы , бiлiм беру ... ... ... ... бiлiм ... ... керi әсер ... бiлiм ... ... реформалардың шетелдiк тәжiрибесi
оқытудың мерзiмiн 12-13 жылға ... ... ... ... ... ... мен ... оқытуды сыртқы бағалау
жүйесiн енгiзудi көздейдi.
Қазақстанның жалпы орта бiлiмi жалпы бiлiм беретiн ... ... әрi ... және ... процестерiне орай
жекелеген өңiрлерде шағын жинақталған мектептердiң өсуiне ықпал еткен
оқушылар контингентiнiң азаюымен сипатталады.
      Сонымен ... ... орта бiлiм ... өз ... күткен
проблемалар да анықталуда. Оқулықтар шығару тәжiрибесiнiң, авторлар
мектептерiнiң, толыққанды ... ... ... қаржылық
тетiгін және институционалдық қолдаудың жоқтығынан оқулықтардың сапасы
педагогтер қауымын қанағаттандырмай отыр.[4]
      Ескiргендердi пайдалану және қазiргi заманғы оқу ... ... ... ... ... ауылдық мектептерде)
жоқтығы мемлекеттік жалпыға бiрдей бiлiм беру стандарттары талаптарын
толық көлемде ... ... ... отыр және ... ... ... керi әсерiн тигiзедi. Республиканың әрбiр
үшiншi мектебiнде пән кабинеттерi: химия, физика, биология, ... т.б., ... ... мен спорт залдары жоқ.
      256 мектеп авариялық жағдайда тұр. 2 мыңнан астам мектеп күрделi
жөндеуге ... ... ... оқушы орнына тапшылық 500 мыңға жуық
орынды құрайды.
      Пәндiк көзқарасқа негiзделген мемлекеттік жалпыға ... ... ... оқушылардың өмiр жолын таңдауына, мүдделерi мен
перспективаларын нақты белгiлеуiне оң ... бола ... ... ... 30%-ы ғана өздерiнiң қабiлеттерiне сәйкес келетiн кәсiптік
қызметті саналы түрде таңдайды. Болашақ мектеп ... ... ... ... өте ... және өз ... өмiр сүруге дайын
емес. Жоғары сатыда бейiндi оқытудың жетiспеушiлігінен еңбек нарығында
мектеп бiтiрушiлерге ... ... ... бiлiм беру ... ақпараттандырудың мемлекеттiк
бағдарламасына сәйкес жалпы бiлiм беретiн ... 100 ... ... ... коммуникациялық торап құрылып, оған
Бiлiм және ... ... ... ... ... ... бiлiм ... телекоммуникациялық тораптары
қосылған. Жалпы орта бiлiм беретін ұйымдарға арналған ... ... ... ... 25%-ын ... ... ... арнасына республиканың алты облысының
717 ... ... ... ... ақпараттық ... ... ... әрi - АКТ) ... ... бiлiм беру ... қолдану ... ... ... ... бiр ... ... ... мектептердегі 54 ... ... ... ... ... ТМД ... ең ... көрсеткiштердiң бiрi (Ресейде - 59).
Сонымен ... 2002 жылы ... ... даму ... ... бойынша бұл көрсеткiш 13-
ке теңелдi, Латвияда, Венгрияда және Чех Республикасында бұл ... 9 және 15-тi ... 2004 ... басында Ұлыбританияның орта
мектептерiнде 1 компьютерге 5 оқушыдан келген, АҚШ-та-4.
      Қазiргi ... ... ... ... ... ... ғана қол ... Финляндияда 1999 жылы 90%-дан астам мектеп,
2000 жылы Эстония мектептерінің 100%-ы, ... ... ... 80%-ы, ... 58%, Экономикалық ынтымақтастық және
даму ұйымы елдерi бойынша мектептердiң орташа есеппен 52%-ы Интернет
желiсiне шығу ... қол ... ... ... ... ... ... тиімділігі.
12 жылдық мектепте білім берудің ... ... үшін ... ... ... ... өзгерістерге сәйкес ұйымдастырылатын
болды. Бүгінде ақпараттық салада едәуір өзгерістер болуда.
Қазіргі таңда барлық оқушылар ... ... және ... ... ... бар, көптеген оқушылар компьютерлік
ойындармен қарым-қатынаста. Бұқаралақ ақпарат құралдарының (газет,
журал, кітап, телебағдарламалар, видео және ... ... және ... ... ... жас өспірімдер ақпарат тасқыны соққысының
астында қалуда. Осының әсері жас өспірімдердің ... мен ... ... оны ... да, ... де ... алмауда.
Балаларға мектепте берілетін оқу ақпараты жалпы ақпарат тасқыны
ішінде недәуір азырақ орын алады. Бұл бірнеше себептермен ... ... БҰА ... ... ... қызмет
атқарады. Ақпараттық рынок тұтынушылардың талғамына қарай ... ... ... немес видео алдында өткізген
уақыты мектепте болудан асып түсті. Көптеген оқушылардың бір ... ... ... ... ... ... ... бар. Әрбір
бала қалаған ақпаратты таңдай алады, мысалы, тек спорт, детектив, ойын-
сауық, және т.б. Оқушылар білім ... ... ... ... әлемдегі болып жатқан қозғалыстар жайлы бағдарламаларды
мүлде көрмейді.
Арна арқылы беріліп жатқа масс-медиа ... өз ... Бұл ... ... ... ... Сана индустриясы
– тұтынушылардың санасын саяси, экономикалық және ... да ... ... арбауға бағытталған күшті өндіріс бөлігі.
Әрбір елдің өзіндік ... ... ... бар. Соның
ішіндегі білім берудегі тарихи мұра. Қазіргі оқушыларға ... ... ... ... ... БҰА-на сыни
көзқараспен қарау ұсыныла ма? Балаларға қандай да болмасын ақпараттық
хабарламаның мәнін түсінуге, «бұл ... ... ... ... ... ... ... орайлы жағдай құру үшін ... ... ... ... ... ... ... тудыру қажет.
Мұндай бөгеттергеографиялық, тарихи, мемлекеттік-саяси - экономикалық,
техникаалық, теримнологиялық, тілдік, психологиялық және ... ... ... ... ... 12 жылдық мектептегі медиабілім
берудің негізгі ... – оқу ... ... ... , коммуникативтік бөгеттерді ... ... ... медиабілім беру -
оқушыларға бұқаралық қатынас заңдылықтарын ... ... деп ... ... ... ... негізгі міндеті –
болашақ ... ... ... ... ... ... ... , адамдардың психикасын түсіне білуге
дайындау болып ... ... беру тек ... емес ... ... ... де ... әдебиеттану, театртану),
мәдениеттану, психология (көркем қабылдау, шығармашылық) және т.б.
байланысты. ... беру ... тек ... ғана ... ... ... ... формалары
мен әдістерін кеңейтеді
      Оқу ... ... ... ... жүйесi:
ұлттық бiрыңғай тестiлеу ( ... әрi - ҰБТ), ... ... ... әрi - МАБ) ... Дегенмен бiлiм ... ... ... ... және ... қолданыстағы тетiгі
бiлiм берудiң ... ... ... ... ... және ... үшiн керi ... ... бола ... Бiлiм беру ... ... ... көрсеткiштерi мен ... , ... ... жоқ. Бiлiм ... ... ... бытыраңқы жұмыс iстейдi.
Оқитындардың жетістіктерiн ... ... ... ,
мақсаты мен мiндеттерi қазiргi ... бiлiм ... ... сай ... ... бiлiм деңгейiн
салыстырмалы ... ... ... ... ... Орта бiлiм ... мынадай бiлiм беру ... ... : ... ... , адамтану , қоғамтану, математика ... , ... , өнер , ... дене ... ... орта бiлiм ... үш сатыны көздейтiн 12
жылдық оқытуға көшу ... ... ... I саты - ... ... бiлiм ... ... ұзақтығы - 4 жыл, 1-4
сыныптар. Оқыту 6 жастан басталады. Бастауыш ... ... жеке ... ... оның жеке ... ... және
дамытуға бағытталған.
      Бiлiм беру мазмұны ... тiлiн және ... ... ... ... ... толықтырылатын болады.
      I сатыдағы оқыту мен тәрбиелеу оқу қызметiнде негізгі мектептiң
бiлiм беру бағдарламаларын кейiннен ... үшiн ... оқу, ... тиянақты дағдыларын, қарапайым тiлдiк ... ... ... көрсетудi, мiнез-құлық
мәдениетiн, жеке ... және ... өмiр ... негіздерiн
қалыптастыруға бағдарланған. I сатыдағы оқыту ... ... ... және оқу ... ... мониторингтік
бағалаумен аяқталады.
      II саты - негізгі жалпы бiлiм беру, оқыту ұзақтығы - 6 жыл, ... ... ... ... ... негіздерiн игеруi,
олардың бойында адамдар арасындағы және ... ... ... өзiн-өзi тануды және кәсiби ... ... ... ... ... ... бағыттары болып
табылады. Осы сатыда ... ... ... ... базалық бiлiм беру
көлемiне қисынды түрде енедi. Оқу пәндерiн таңдау бойынша зерделеу үшiн
оқу жоспарының вариативтiк (өзгермелi) ... ... ... ... II саты аяқтанғаннан кейiн орта бiлiм берудiң III ... одан арғы ... ... үшiн ... ... және ... анықталады. II сатыдағы оқыту оқушылардың ... және ... ... ... ... ... үшiн
олардың бiлiмiн орталықтандырылған тестілеу түрiндегi аралық бақылаумен
аяқталады.
      III саты - жалпы орта бiлiм беру, бейiндi оқыту, оқыту ұзақтығы -
2 жыл, ... ... орта бiлiм ... III ... ... ... ... саралау, ықпалдастыру және кәсiбилендiру негізiнде
әзiрленетін болады. Оқушыларды кәсiпке дейінгі тереңдетiлген даярлауды
жүзеге асыру үшiн әлеуметтік-гуманитарлық, жаратылыстану, ... ... да ... бойынша бейiндi оқытуды енгізу III сатының
қағидатты жаңалығы болып табылады.
      III ... ... ... ... және жеке қабiлетiн
дамытуға ерекше орын бөлiнетiн жеке бiлiм беру бағдарламаларын таңдау
мүмкiндiгі берiледi. Бiлiм алу ... ... гөрi ... ... ... ... ... түсiнікті игеруге, оларды өз бетінше және
шығармашылық ... ... ... әрi ... бiлу мен ... көшу қамтамасыз етiледi.
      Жалпы орта бiлiм берудiң бiлiм беру ... ... ... ... ... 12 ... бiлiм беруге көшу кезең-кезеңiмен жүзеге асырылатын
болады. 2008-2009 оқу жылы бiрiншi сынып оқушылары жаңа ... оқи ... ... ... бастап 5 және 11 сыныптарды 12
жылдық бiлiм ... ... ... бiлiм ... жылдық оқытуға көшудiң нормативтiк құқықтық
базасынжасау;
      Бiлiм беру бағдарламаларының базалық және ... ... ... оқу ... ... мен оқу-
әдiстемелiк кешендер әзiрлеу және сараптау;
      Оқулықтар мен ... ... ... және ... әдiстемелiк қамтамасыз ету, 12 жылдық мектепке ... ... ... ұйымдастыру мiндетi болатын "Оқулық" ғылыми-
әдістемелiк орталығын құру;
      Қазақстандық бiлiм берудiң жаңа моделiне көшуге ... ... ... ... ... қажет. Бағдарламаны iске асыруға қажеттi
қосымша шығыстардың жалпы ... 2004 ... ... ... ... млн. ... ... кесте 12 жылдық мектепке көшуге қажетті ресурстар
                             
| |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 |2013 ... ... |23379.8 |34036.9 |32150.8 |26216.8 |29484.4 |30501.1 ... ... | | | | | | | ... |18022.4 |34036.9 |21705.1 |31552.5 |32115.6 |32169.3 ... ... | | | | | | | ... |41402.2 |53514.2 |53855.9 |57769.3 |61600.0 |62670.4 ... ... | | | | | | | ... ... ... ... - ... ... ... педагогикалық тәжірибелерге сүйене ... ... ... төмендегідей бағыттары айқындалуда[6]:
- Білім мен ... ... ... ... рухани -
мәдени үйлесімділік құндылықтары мен жеке ... ... ... ... - ... ... ... білім мен тәрбиенің жеке тұлғаның , ... ... ... , сонымен қатар бүгінгі және келешек ұрпақтың
мүдделері мен ... ... ... , ... мәнділігі , мәдени және экологиялық бағыттылығы;
- ... ... ... , антропологиялық ,
тұлғалық бағыттылығы , ... және ... ... ... ... және ... ... , жасөспірімдердің
жоғары адамгершілік , рухани тазалық , ... ... ... , ... пен ... , ... толеранттылық қасиеттерін берік қалыптастыруға бағытталған
оқу мен ... ... мен ... ;
- Білімнің социо – мәдениеттік ... даму ... ... ... , ... ... , ... қоғамның
өзгермелі және өскелең талаптарына , ... ... мен ... жаңа технологиялардың дамуына ,
адамның ... ... ... мен ... ... , прагматикалық мәнділігі , практикалық ... ;
- ... ... ...... ... , ... мен тұлғалық қасиеттеріне , даму ерекшеліктері ... ... ... білімнің көп ... ... , ... , ... ;
- ... ...... жағдай жасай отырып,
оқушының тұлғалық ... ... ... ... , ... ... өзін - өзі ... ,
өзін - өзі жүзеге асыру қабілеттерін , креативтік , ... ... ... ... ... ... ;
Білім , білік , дағды қалыптастыруымен қатар
оқушының кең ауқымды ... , яғни ... ... ... шығармашылықпен өңдеу , жобалау ,
конструкциялау , талдау жасау , ... ... , ... ... ... ... ... жүйесі ұлтымыздың ұрпақ ... ... ... , мәдени мұраларынан , ана
тілімізден , асыл ... , ұлы ... ... гуманистеріміздің классикалық ... ... , яғни ... ... түп ... нәр
алып , ... және ... ... отырғанда ғана шынайы ,
тәуелсіз ... ... ... . ... ... ... ... білімдендіру ғана емес , сол ... және ... " ... " ," ... " ... аса
маңызды .
Қазір еліміздегі ... ... ... ... қатысты мынандай басты – басты проблемаларды атап өтуге
болады :
- ... ... ... ... , ... ... ... талғамсыз еліктеу ;
- ұлттық идеяға негізделген ... ... ... жастар арасындағы саяси – ... ... ... ... ... ... стратегиялық көзқарастың болмауы
, оған ... ... ... , ... ... ... ;
- тәрбие жүйесінің ғылыми - әдіснамалық , ... ... және ... - ... ... ... тәрбие мәселесіндегі ... , ... ... ... төмендеуі ; [7]
Осындай жағдайда ... ... даму ... ... ... зерттеп , дұрыс жетілуіне педогогикалық – ... ... үшін ... ... ... ... ашық , ондағы
оқу – тәрбие процесі социуммен күнделікті және интенсивті ... ... ... , ... ... ... , ... барлық факторларды толығынан ескеріп , ... ... ... , ... ... » ... тиіс .
Жасөспірімдер мен жастардың тәрбиесіне кері әсер ... - ... ... түрі мен ... ... ... ескере отырып , біз жаңа ... ... бұл ... ... алуға бүкіл қоғамды
жұмылдыратын , ... және ... тыс ... ... де ... ... қоятын , ... ... , ... және ... ... ... болашағына ... , ... ... құндылықтарға үйлестірілетін , білім беру
көлеңкесінде ... ... , ... ... ... ... ... төл ТӘРБИЕ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫН ... ......... ... құруымыз керек .
1.2 Жалпы орта ... ... ... даму ... беру ... әлемдік білім талаптарына
сәйкестендірудің ,білім ... ... ... бірі ... ... басқаруды жетілдіру болып
есептеледі. ... ... ... басқару ең осал
және қазіргі қазіргі ... ... , ... ... консервативті элемент есебінде
қалып отыр.
Қазіргі ... ... бірі АҚШ –та біз ... ... қойдық?» деген мәселе көтерілді. Сонда мемлекеттік
тұрғыдан жасалған қорытынды бойынша ... қалу ...... жаратылыстану пәндерінен, ал жоғары оқу орындарында техника
саласынан мамандар даярлау мәселесін жетілдіру қажеттігі ... осы ... ... бағдарлама етіп көтерді. Мемлекет
тарапынан қаржы-қаражат бөлінді. Германияда да ... ... ... ... туралы мектепте жаңа жүйе қалыптастырғанда,
мемлекет тарапынан бірнеше арнайы ғылыми-зерттеу институттары ... ... ... жуық ... ... ... жаңа мектепке
бағдарлама жасамастан бұрын үлкен эксперименттер жүзеге асты. Соның
негізінде неміс ... ... ... ... ... орта ... алып қарайтын болсақ, біз әлі
Кеңестік мектеп жүйесінен шыға ... ... ... ... ... сол ... ... жаңа деңгейге көтеру, оның жүйесіне
белгілі бір өзгерістер енгізу.
Мысалы, Қазақстан мектептерінде балаларға өте көп ... ... ... біз 1300 термин оқытсақ, Америкада 300,
Еуропада 600 термин оқытылады. ... ... де ... Мектепте
осынша көлемде білім беру қажет пе, қажет емес пе? ... ... ... ... ... түсіп отыр. Оқушыларға осынша көп
көлемдегі білімді күшпен бергендіктен, ... ... ... ... ... Содан келіп баланың дамуы тежеуілдейді,
қабылдау қабілеті азаяды, соның ... ... ... ... білім саласында Ресейден озып тұрған тұсымыз ...
Білім беруді дамытудың 2005-2010 ... ... ... ... ... 12 жылдыққа өту ... ... Ал бұл ... шешім білім саласында түбегейлі реформа
жасауға мүмкіндік беріп отыр. ... біз, ... ... 12 ... ... ... сол бұрынғы Кеңестік
мектептен басқа мектепке өту жөнінде көп зерттеу жұмыстарын жүргізіп,
жан-жақты ойланып, ... ... ... ... ... берудегі істерді, жоғары оқу орындарындағы жағдайды зерттей
отырып, жаңа білім ... ... ... керек. 12 жылдық
мектепте балаға қандай білім береміз, әр пәннен бүгінгі ... ... ... ... ... па, жоқ па ... осындай сұрақ қоюымыз
керек. Мысалы, Қазақстанда 9 сыныпта оқитын балалар 17 пән ... ... 9 ... ... ... – 12-ақ пән. ... 12
пәннің 5-еуі адамгершілікке тәрбиелеу, музыка, этика, үй шаруашылығы,
дене шынықтыру деген сабақтар. Ал бізде 17 ... 15-і ... пән, ... ... ... пән – ... 12 жылдық білімнің мазмұнын анықтайтын болсақ, онда
біз Жапония, АҚШ, Франция, Малайзия, Сингапур ... ... ... ... ... салыстыруымыз керек.
Екінші үлкен мәселе, бұл да қоғамға түсінікті болмай отыр, ... 30 ... ... ... оқу ... орта ... алуына кепілдік беріледі. Орта білім алу міндетті» деп
жазылған. Ал міндетті ... ... 3 ... – төменгі, орта, ... Ал ... ... ... – 3 сатылы білімнің 2 сатысы ғана
міндетті, яғни олар ... 9 жыл ... ... ... Ал 3 ... ... өзі ... бағытында білім алуға құқылы. Яғни 9 сыныптан кейін
тек қана кәсіптік ... ... да ... ... ... ... мен олардың айырмашылығын салыстырып
көрелік.
Біздің Конституцияда «орта білім алу міндетті» деп ... ... ... ... 12 ... ... ... білім берілуі
керек? Біріншіден, 12 жылдық білімнің мазмұны анықталған соң стандарт
бекітіледі. Демек, мектептің жоғары ... да сол ... ... ... ... ... 9 сыныптан кетіп, кәсіптік
білім алуға барса да, ... 12 ... ... стандарты алдынан
шығады, яғни аттестат алу үшін сол стандарттар деңгейінде білім алады.
Ал шет елде 9 жыл ... соң, ... ... ... келсе,
соңыңыздан қуып, сізді міндеттейтін жоғары сатының стандарты жоқ. Онда
тек кәсіптік стандарт болады. Айырмашылық осы арада.
Дамыған ... 9 жыл ... оқу ... ... ... ... жоғарғы сатыда оқитын бала өзінің келешекте ... ... ... кейін, сол келешек алатын мамандығына
байланысты пәндерді мектепте терең меңгеруге мүмкіншілік алады. ... ... ... ... ... сол ... керекті математика,
сызу секілді пәндер көп оқытылады. Ал болашақ журналист пен математикке
математиканы бірдей көлемде оқытудың ... бар ма? ... ... де әр
адамның өзінің келешек қабілетіне қарай, өз сұранысына қарай білім
берілуі керек.
Салыстыру үшін ... ... ... ... саласындағы жетістіктеріне шолу ... ... ... ... ... жүйесін Қытайлық ... ... ... ... " XXI ... білімді көтерудің ... ... " атты ... бағдарламаның жүзеге ... ... жаңа ... ... ... елде ... жүйесін ... ... ... , ... . Ақпараттық технологияның , ... ... ... , ... ... өрістеуін
алдын ала болжаған Қытай елінде ... ... ... қалыптастыру мақсаты қойылып , ... ... ... ... ... ... отырып , ұлттық рухани ... , ... озық ... дәстүрлеріне , ізгілік пен ... ... ... ... , ... ... мән ... парадигмаға өту ... ... ... ... орта ... беру
жүйесі 3 ... ... ... ... (1 -6 ... немесе (1 – 5 сыныптар)
2.Толық емес орта мектеп ( 7 – ... ... (6 – 9 ... ... орта ... ( 10 – 12 ... қатар бұл елде ... ... ... ... ... регламенттендірілген , орталықтандырылған
түрінен мазмұны мен ... ... , көп ... ... ;оқу ... ... , ... , технология мен қоғам дамуының жаңа тенденцияларына
үйлестіру ; ... ... ... , ... , оны ... іс - ... , ... тәжірибеге
, шығармашылыққа бағыттау , ақпаратты , ... ... өз ... шешуге ... ... ... ... ... мен жаңа ... ... жетістіктерге жетіп отырған Жапония елінің
білім ... ... ... , ... ерекшелігі
ұлттық құндылықтар негізінде тәрбие беруді әрқашанда ... ... ... ... ... ... ,
табиғи қазба байлықтары жоқ , тау – ... мен ... ... ... бұл ... басты байлығы
адам капиталы , өз елі мен ... ... және ... ... ... ... ... да осындай
адамды қалыптастыратын ... ... ... ... ... беру ... ... осы саладағы әлемнің ең
озық елі ... ... ... елі ... ... ... ... жарты ғасыр бұрын көшкен , ... оқу ... ... , ... ... ... ... жағдайда сезінуіне толық жағдай жасалған ... ... ... ету , ... жүйесін
ақпараттандыру , жастарды жоғары біліммен қамту ... ... ... ... ең алдыңғы қатарда
.[13]
Әлемнің ең ... елі ... ... ... мекемелерінде ХХ ғасырдың 60 – шы жылдарында прагматикалық
көзқарасқанегізделген білім үлгісі енгізілген болатын.Нәтижесінде , ... ... ... " , " ... " ... " деп ... кеткен білім жүйелері ... ... ... ... , орта ... ... таяз ,үстірт болып қалыптасуына әкеліп ... . ... ... ... " атты ... ... және "
Әлемдік деңгейдегі білім " ... ... ... ... және ... ... , ... ,
жаратылыстану сияқты ... ... ... ... ... ... ең биік ... көтерілу мақсаттары
қойылды .[8]
АҚШ ... ... ... ... оқу ... - 32.5 ... 3 ... - 36 сағат
4 , 5 , 6 ... – 37 ... ... ... ... және дер ... нәтижелері осы елдің экономикасының күрт ... ... ... ... ... , ... ... пәрменді саясаттыжүзеге ... ... ... он ... ... әлемнің ең озық
өркениетті ... ... ... ... берді
.[5]Бұл елдегі мұндай ... ең ... ... ... букіл қоғамды ... , ... , ... ... ... 2- 3 мың евроға
дейін ... ... ... 20 – 23 есе көп ... ... ... ... , оларға тұрғын үй ... 500 евро ... , ... , жол ... 300 евро ... ... беру , ... , денсаулығына қамқорлық жасау , ... ... ... өмір ... ... , ... ең соңғы ғылым мен ... ... оқу ... ірі технополистер аясында өткізу арқылы
қол ... ... бойы ... ... болып
келген қазір ... ашық ... ... ... , Малайзия
мен Сингапур ... ... ... білім мен тәрбие
саласында , ұлтттық кадрларды даярлауда ... және ... , ... ... ... ... арқылы тез
және жоғары ... ... ... ... әлемдегі ... ... ... ... ... ... қатарында. Өйткені
Канада басқа да ... ... ... ... ... ... зор ... жұмсайды .Бұл елдің
жалпы орта ... беру ... 13 жыл , ... беру ... 3 ... ... :
1. бастауыш немесе элементарлық ... ( 6 жыл )
2. ... орта ... (4 жыл )
3. ... орта ... ( 3 жыл ... Ұлыбританияда оқушылар бастауыш ... 6 ... орта ... 5 жыл , ... ... 2 жыл ... .12 – 13 ... ... ... ... ... .
Міндетті оқу ... саны 4 – 6 ... ... , ... ... ... көп көңіл бөлінеді .
13 сынып оқушылары ... ... ... , ... олар өз бағдарларын ерте ... ... ... ... ... ... беру ... мемлекеттің экономикалық
даму көрсеткіші ретінде ... , біз ... ... әлі де көп ... ... ... ... болады .
Салыстыру үшін ... ... : ... ... ... 11 ... 12 298 ... алса , Германияда –
8 600 сағат , ... – 9 800 ... , ал ... – 10 000 ... сағат көлемінде ... ... екен . ... ... ... ... біздің
мектептеріміздің ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз
деп қабылдамайтын ... ... ... ... біздің мектеп ... ... бір ... ... өтіп , ... ... тапсыруға тура келеді .[13]
1.3 ... ... орта ... ... ... ... ... ... беру ...... ... ... мұра.Оның ... ... ... ... ... . Бұл ... принциптері ... ... 30 – 50 ... ... . Осы ... ... орта білім ... ... ... ... ... тығыз байланыстылығы , ... ... ... ... оқу ... ... деңгейі мен жан – жақты ... ... ... 50 –ші жылдардың орта ... ... оның ... ... қызметіне тиісті ... ... ... айтарлықтай кемшіліктер бой көрсетті
.
1990 жылы ... ... ... 50 – ші жылдардағы
қызмет ... ... бұл ... ... , базалық қарама – ... қоя ... . 10 ... ... ... байланыстыдайындық ... мен ... ... оқу ... ... ... ... әкеліп
соқтырды ... бар ... ... ... ... .Сөйтіп , мектептер бұқаралық және " элитарлық " ... ... .Бұл ... 1988 ... Бүкілодақтық
Съезінде мойындалды да .Сөйтіп , ... ... бір ... бұған дейінгі қоғамдық ... ... ... ... . [20]
1996 жылы оқулықтар мен оқу материалдарын шамадан ... ... ... ... Үкімет
шешімі қабылданды .Енді тәрбие жұмысымен еңбекке ... ... ... аударылатын болды .Бірақ бұл ... ... ... . ... оқу ... ұзартпай
,жалпы білім ... ... ... ... емес деген пікір қалыптасты . 11 ... ... ... ... 1984 ... ... алу ... .Бірақ оқу жүктемесін азайту
қолдан ... ... ... ... 32 ... ... дейін , тіпті одан да көп өсті . ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... қалды .
Иә , қазіргі ... ... ... ... ... жақтары да , осал ... ... . Оның ... жақтарына оқушыларға ... ... мен ... ... ... . ... ... ... ... және ... дәрежедегі
әдістемелермен ... ... ... ... ... ... көптеген өлшемдер
бойынша әлемдік ... ... , ал ... бойынша асып ... ... ... ... мектебі ... ... ... ... ... қоя да , шеше ... оның ... еді ... ... ... ... ... әлі күнге
дейін ... отыр . ... ... :
- жас ... денсаулық ... ... ... оқу жүктемесі ;
- материалдардың ... тыс ... ... ... ... оқу ... коэфициентінің ... ;
- ... ... тыс ... ;
- оқу ... көбінесе оқушылардың жеке
қабілеттерінескермей құру ;
- ... беру ... мен ... ... ... мәнді қамтамасыз етілмеуі ;
- оқушылардың болашақ ... ... ... – ала ... ... ... ;
- ... оқушыға азаматтық тәрбие беру мен оны
әлеуметтік ... ... ... ... ... ;
- ... 11 жылдық білім беру ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етпеу
( жалпы орта ... ... ... ) ... табылады .
Сөйтіп , мектеп қоғамдағы өзгерістерге дер ... ден ... , жаңа ... – экономикалық
ахуалға сайма – сай ... ... ... ... .
" ... ... біздің ... ... ... . оған ... те ... ... . ... бұдан бірнеше жыл ... ... ... ... ... істуге және өмір ... ... ... жыл ... өсіп ... , енді оны
қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға , яғни ... ... , ... ... ,оқу ... ... проблемалық ахуалды дұрыс
шешкенімен ,бірақ та оны күн ... алып ... ... ... ... бағдарына ,білімнің
қолданбалы сипатына жаңа оқу ... түзу ... ... мектептен сараланған мектепке , бағдарлы
білім ... ... ... ... ерте ... ... көшу ... ... мен ата – ... ,
тіпті оқушылардың өздеріде бұдан едәуір ... ... ... беру ... ... ... саясаты еліміздің Ата Заңына сәйкес ... ... :
1. ... алуда Қазақстан ... ... тең ... Білім алу барлық азаматтар үшін оның ... ... ... , ... ... ... болу ... ;
3. Тұлғаның білімділігі мен дарындылығын ... ... беру ... ... , білім беруді
тәрбиемен ... ;
5. ... ... ... беру ... ... ;
6. ... беруді басқарудағы демократиялық тұрғы ... ... пен ... ... ... ;
7. ... берудің гуманистік және дамытушылық бейнесі ;
8. Білім ... , ... , ... ... ;
9. Оқушылардың кәсіби бағдары ;
10. Білім жүйесін ... ... ... ... ... негізгі
мақсаты – Ұлттық және ... ... ... ... мен ... ... арқылы білім алуға , дамуға ... ... ... ... тудыру .
Елімізде білім берудің мемлекеттік ... ... ... , ол ... ... әр сатысындағы жалпы
талаптарды айқындайды :
- білім ... ;
- ... мен ... арналған оқу
жүктемесінің жалпы көлемі ;
- ... ... ... ;
- білім бағдарламаларын меңгергендігі ... ... ... ... ... ... бірдей стандарты
білім ... типі мен ... ... ... бірдей.
Орта білім ... ... ... ... кезең болып саналады.
2 ... ... ... білім беру салаларына бөлу
құрылымы.[13 ,23б]
|Жылдар|Білім ... |
| | |
| ... ... |Коллеждер |Ж.О.О |
| | |тер ... |% | |
| |% |% |% | |% ... |11.7 |48.8 |9.5 |7.1 |11.2 ... |9.8 |50.6 |5.9 |7.5 |12.5 ... |11.1 |54.9 |6.2 |7.8 |13.7 ... |7.2 |64.3 |3.8 |6.2 |12.6 ... |5.7 |65.3 |3.3 |6.1 |14.2 ... ... ... 12 ... ... көшу саясаты .
Бүгінгі күні ... 12 ... ... ... ... қызу ... ... .
12жылдық білім берудің тұжырымдамалық негіздері ,білім
мазмұны ... ... және т.б ... ... мен мұғалімдер арасында жан – ... ... ... жаңа ... көшу - ... білім кеңістігіне
еркін ... ... ... талабынан туындаған ... ... ... және қоғамдық өмірдегі
өзгерістерге икемделе ... , ... өз ... ... жаңа мектеп қана қамтамасыз ететінін
әлемдік ... ... отыр .
12 ... ... ... ... ... жүзеге
асыру – оның қажеттілігі мен тиімділігін әр ... ...... ... ... түсініп , қабылдауы мен ... ... ... , ... ... ... .
Қазақстан Республикасында ... беру ... ... ... ... 12 жылдық білім ... ... мен ... ... ... және
мемлекттің даму болашағына сай ... тиіс .
12 ... ... ... ... мақсаты
қарқынды дамып келе ... ... өмір ... , жеке ... ,сондай – ақ қоғам пайдасына қарай өзін
- өзі ... ... ... ... , ... , шығармашалыққа
бейім , құзіретті және ... ... ... , оның ... ... ... айқынлауына игі
ықпал ету ... ... ... ... ... 2006
жылдың бірінші наурызындағы " Қазақстан ... ... ... 50 ... ... ... " атты ... ... білім беру
жүйесін ... ... ... – білім сапасының
жаңаруы мен ұлтттық ... беру ... ... ... деп ... көрсетілген
.[2]
Қазақстандық ... ... ... ... ... ... айтқанда , Қ . Р- ның 2005 – 2010 жылдар ... ... ... ... ... ... жүйесін реформалаудың басым ... ... ... реформалаудың ... ... ... ... беру ... әлемдік үздік
үлгіге ... ... ... . Жеке тұлғаның ... және ... ... оның мүмкіндіктерін
ескере отырып қанағаттандыру , ... , " адам ... емес , ... адам үшін " деген оқу – ... ... , ... ... қайта түзелуі
арқылы жүзеге асырылуы тиіс . ... ғана ... ... , білім беру ... ... ... ... басы ... нақты
орнықтыруға ... ... ... ... ... ... ... міндеттері :
- жас ұрпақты ... ... және ... , ... , ... ... ;
- үнемі өзгеріп отыратын өмір ... ... ... ;
- ... және әлемдік ... ... ... ;
- жеке ... ... ... жәрдемдесу ;
12 жылдық мектеп ... ... ... ... ... ... :
- білім мазмұнын ... ...... ... ... ;
- білім мазмұнының ... және ... ... ... ... туғызуға бағатталған ... ... ;
- ... өз ... ... , тәжірибеде ... және ... ... ... ... ... қалыптастыруға ықпал ... ... ... ету ;
- ... өз ... ... алуға , іздене отырып ,
зерттеу ... ... ... ;
- ... ... ... ... негіздеу , өзге ұлт
мәдениетіне ... ... ... ... кететін болсақ , 12 ... ... ... ... ... ... , жан – ... мәселе .
Уақыт өткен сайын ... ... орта ... ... ... деңгейіне қойылатын талаптар
үнемі арта ... . " ... ... " жаңа ... жылы ... Кеңесте ХХI ... бет ... ... дамытудағы басты ... ... ... .
Бұл үрдіс көптеген елдердің орта ... ... 12 ... , 13 ... ... ... ... елімізде қалыптасқан білім жүйесі
академиялы және ... ... ... ... айта ... ... , ... жыл ... оқу ... ... 11 ... ... көлемінің ауқымдылығы оқу ... ... ... әкеліп , ... ... ... ... кері ... тигізіп отыр .
Қалыптасқан бұл ... ... ... ... ... ... байқап жүрміз .
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... , балалардың
44.8 % -нің ... ... , оның ... 35 % - ы
түрлі ауру ... ... ... ... ... ... ... уақыттарда ... ... ... ... ... байқалуда .
Жалпы аурушаңдықтың ... ... 5 ... 21.9 %-( ... ) ... отыр .
Осыған орай қазіргі ... беру ... ... ... ... оқу ... отырып оқу материалдарын жеңілдетуді , ... ақ ... ... ... ... ... ,
әдістері мен ... , оқу ... ... ... ... ... , ... , ата
– аналардың , білім беру ... ... ... ... , яғни ... педагогикалық
қоғамдастықтың белсенді ... іске ... ... процесс – тек мұғалімдер мен ... ғана емес , ... ... ... ... жаңартуды ... ... ... ... ... ... ... керек .
Ал егер ... ... сөз ... болсақ
,жаңарту идеясын әзірлеушілер білім берудің ... ... ... ... ... ... ... .Бұл
идея әрбір педагогтің , басқарушының өз ... , ... ... ... ... – қатынас нәтижесінде ғана жүзеге ... ... ... тың ... ... ... ... елімізде төрт ... ... ... келе ... эксперимент ... ... ... ... жыл ... ... ... , оқытудың жаңатехнологияларына ... ... ... ... ... ... эксперимент нәтижелері жаман емес .
Қоғамдағы ... ... , ... ... стратегиялық бағдарлар ... ... , ... ... мен ... ... дамуы
білімге , білім беруге ... ... ... ... ... ... ... білім
беру жүйесі білім берудің ... , ... ... оны ... ... ... болды.
Білім беруді ... ...... ... мен нығайтудың , ... ... ... ... Республикасының білім беру
жүйесін дамытудың ... мен ... , ... ... жәненегізгі стратегиялық бағаттарын айқындайтын
ғылыми - ... , ... ... ... ... ... ,оны іске асыру жөніндегі
бағдарлама әзірленді.Тұжырымдаманың құрылымы ... ... ... ... және білім беруді ... ... ;
- ... ... мен міндеттері ;
- білім ... ... мен ... ;
ХХI ғасырда Қазақстанның ... беру ... және орта 12 ... ... беру ... уақыт талабы ... ... ... негізінде
мектептердегі білім беру ... 12 ... ... ...... ... алғанда
құптауға ... беру ... жеке ... ... ... ... ой - өрісінен ... ... ... ... Ал сол ... ... оның ... бұл ... ... ... көтерілуге ұмтылысының ... ... ... ... ... . ... әр ... тыс ... ... де ... ... , ... білім берудегі 12 жылдық оқуға ... ...... ... мәселенің ... оны ... ... ,содан ... ... асуы бір ... емес , ... ... ұзақ ... Осы тұрғыда алғанда ... ... ... мектептің ... ... ... ... сезініп , жан – ... ... .
12 ... оқу мәселесі 2001- ... 22 ... ... қаласының Л.Н. Гумилёв ... ЕҰУ – ... ... ... және ... министрлігі ,
жалпы Республикалық педагогикалық қызметкерлерінің ... ... ... ... орта ... ... 12 жыл ... ... ... ... ... 2001 жылы 1- ... ... ҚР – ның
48 білім беру ... 12 ... ... беру ... 6 ... ... бағыттай бастаған . Ол
оқушылардың оқу ... ... , ... ... оқу мен ... ... ... ұйымдастыру
үшін психологиялық жағдайларын жан – ... ... ... жасалынып ,талдана басталды. [6]
Сонымен , біздің ... 12 ... ... ауысу
мәселесіне байланысты мынандай ... ... ... , ... ... ... ... байланысты әлемдік білім кеңістігіне ... туып ... ... ... ... әлемдік
деңгейде даму ... ... ... сай ... .
* ... , ... беру ... сапалық деңгейде
көтеру қажет , яғни еліміздің ... үлес ... , ... ... көтеретін дара ... ... ... ... ... тұлға болуға жетерлік білімінің
негізін қалауға ... ... ... ... ... ... ... өркендеуге мүмкіндік туады .
* ҮШІНШІДЕН , білім ... ... мен ... жаңа ... ... ... . Бұл ... қызығушылығы мен ынтасына сай ... ... , оқу – ... ... ... кез –
келген ситуацияны ... ... ... сан ... ... ... дара тұлғаның негізін қалауға
бағындыру .
* ТӨРТІНШІДЕН , ...... ... ... ,
оның адамзат дамуына қосқан үлесін және бұл ... оны ... ... ... , оқу ... өнімді әрекетке баулу арқылы өз ... , өз ... ... ... .
2. 12 ... БІЛІМ БЕРУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ – ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ... 12 ... ... ... ... ... – психологиялық ерекшеліктері.
Болашақ тек қана ... ... ... және ... ... ... ... Ол көбінесе адам ... үшін ... ... ... ... бар ... ... ХХ ғасырдың екінші жартысында білім беру
жүйесін реформалауды ... алу ... ... отыр, бұл
мәселе әлемнің түрлі ... өте ... ... ... ... ... ... бұл көріністің бірден-бірі себебі әлемдегі
өркениетті жоғары бағалау болып табылса, сондай-ақ адам мәдениеттілікке
тәрбиелеудің ... ... ... ... ... араласуға қабілетті, өзін және шынайы қоршаған ортаның ... ... ... ... түрде келіп отыр. Бұл ауқымды міндетті
жүзеге асыруда жетекші фактор ... беру ... ... ... ... , ... педагогикалық білігін жоғары деңгейін жетік меңгерген
мұғалім болып табылады.
Мектепті жаңарту ... ... ... ... мұғалімдер , түрлі дәрежедегі ... . ... ... ... ... – біздің қазақстандық ... үшін жаңа , ... ... ... ... ... ... білім беру ... ... ... ... ... талаптары да өзгеруде .
Соған сәйкес ... орта ... ... ... көшу ... ... ... ұйымдастырудың ... , ... ... мәселелерін өзектендіре түседі .
Басшының , ... жаңа ... ... ... және ... ету қабілетін
анықтайтын кәсіби тұлғалық ... ... ... ... ... ... ... мұгалім 12 ... ... ... ... ма ? – ... ... ... Әрине , мұғалім қоршаған ... ... ... ... өзгертуі тиіс .
Елбасының тапсырмасы бойынша осы ... ... ... ... мен ... арттыруға
арнайы қаржы қарастырылып отыр ... ... жыл ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді .Осыған орай,жалпы орта ... ... ... ... қауымы түгелдей қайта ... тиіс . ... тек ... ... қана қоймай ,
өз бетімен де ... ... ... . ... ... 18 айда еселеніп отырғанын және ... ... ... ... тиіс ... өмір ... ... ... ... ... кадрларды даярлау, олардың бiліктілiгiн
арттыру және қайта даярлау саласында:
      * жетекшi университеттер базасында 12 ... ... ... ... даярлау, олардың бiлiктiлігін арттыру
және қайта даярлау жүйесiн қалпына келтiру және одан әрi ... * ... ... бiлiм беру ... мазмұнын
жаңарту, бiлiм берудiң вариативтiк (өзгермелi) үлгілерiн жасау;
      * педагог кадрларды даярлау бағдарламаларына ... ... бойы ... педагогикалық және психологиялық-педагогикалық
практиканы енгізу;
      * екiншi мамандықтың қысқартылған бiлiм беру ... оның ... ... тiл, шетел және ана тiлдерi,
информатика, психология бойынша пән ... ... ... * ... ... үшiн ... даярлық деңгейiн тәуелсiз
кәсiби бағалаумен қоса үш айдан бiр ... ... ... ... * 12 ... ... және ... дейінгі, арнаулы, жалпы
қосымша және кәсiптiк бiлiм беру ұйымдарында жұмыс ... үшiн ... ... ... ... ... ... ұлғайту;
      * педагогтердi және басшыларды аттестаттаудың және ... ... ... ... ... ... ... * педагогтердiң еңбегiн ынталандырудың және ... ... ... ... ... * бiлiм ... жаңа ... оқыту технологиялары мен сабақ беру
әдiстемелерiнiң өзгергенiн ескере отырып, мұғалiмдер мен бiлiм ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыру;
    * білім беру ... ... бiлiм ... ... ... ... жүзеге асыру;
    * жоғары оқу орындары арасындағы, халықаралық шарттар ... ... ... ... оқу орындары
оқытушыларының бiлiктiлiгін арттыру мен қайта даярлау көзделедi.
      Мектепке ... ... үшiн ... ... ... ... мамандандыру мүмкiндігі көзделетiн болады: мектепке
дейiнгi жастағы ... ... ... ... ... бiлiм беру ... мектепке дейінгі жастағы
балалар үшiн шетел тiлi, қосымша бiлiм беру педагогикасы.
Кез-келген қоғамдағы педагогикалықкадыпларды дайындау әлеумкттік
экономикалық қажеттілікпен сәйкес ... және оның ... ... ... ... беру ... ... тенденциясын анықтайтын
әлеуметтік- экономикалық талаптарына сәйкес кез келген ... ... ... ... ... ... және теориялық талдау жасау негізінде
дүние жүзі бойынша төмендегідей педагогикалық ... ... ... ... ... ... реформалау мәселесі және мамандар ... ... беру ... ... және жүйе ... ... ... Болашақ мұғалімдерді даярлау үздіксіз педагогикалық білім берумен
сипатталғандықтан, педагогикалық ... ... көшу ... болып табылады;
▪ Мұғалімді кәсәби- педагогикалық тұрғыдан дайындаудың ... ... ... ... беру ... жаңарып,жаңа оқу жоспары
өңделіп,бағдарламаға түзету енгізілуде. ... ... ... оқытуға
орташа оқу уақытынан 30 пайызы, педагогикалық ... ... ... жалпы білім беру пәндеріне 25пайыз,бұл психолгиялық ... ... ... ... күшейтеді.
▪ Психологиялық – ... ... ... ... ... және ... ... элементтерін
жою, оқыту формалары және әдістерін : ролдік ойындар, драмалау,
педагогикалық есептерді ... ... ... мен ... қарау
және оларды талқылау , тренингтер және т.б. кең көлемде қолдану арқылы
арқылы жүзеге асады. 1997 жылы Санк – ... ... «За ... деп ... ... форумда келтірілген мәлімет бойынша
бекітілген, қорытынды құжатта ұсынылған: мұғалімдерді кәсіби ... мен ... ... , ... оқу уақытын дұрыс бөлуге талпыну
; үштен бірі ... ... , ... бірі ... ... , ... педагогикалық практикаға байланысты;
▪ Болашақ мұғалімнің оқу мерзімі оның практикалық даярлығын бірмезгілде
күшейтумен ... ( ... 4-5 жыл, ... 3-5 жыл) , ... ... 25 ... 32 ... дейін ұзартылуда;
▪ Жас маманның педагог –стажер немесе мұғалімге көмекші ... (1 ... 3 ... ... ... ... бөлінеді.Кәсіби
бейімделу әртүрлі формада өтеді.(Англияда – бір ... ...... ...... ... және мүмкіндігі ... ... ... ... ... дайындау үшін гуманитарлық ғылымдар бойынша
мұғалім, жаратылыстану ... ... ... белсендіру қоғамның талаптарына сай
университеттерде , колледждерде арнайы педагогикалық ... ... ... ... ... Жас ... кәсібилігін жетілдіру олардың біліктілігін
жетілдірудің ... ... ... ... ... ... оқыту, «ауа университетті» ), сонымен бірге
екінші мамандық алу қарастырылады.
Қазақстан Республикасындағы жоғары педагогикалық білім беруді ... әсер ... ... факторларға жататындар:
1. Педагогтың әлеуметтік мәртебесін төмендетуі, оның әлеуметтік
қорғалуының ... ...... ... ... байланысты. Қоғамда мұғалім мамандығының жоғары дәрежесінің
тапшылығы салдарынан жоғары педагогика оқу ... ... ... ... ... ... Кадрлар мәселесінде
феминизмнің жоғары сатыда болуы, кадрлардың қартаюы. Жоғары ... ... ... ... ... ... ... алушылардың және мектепке барушылардың қысқарулыу, экономиканың
жоғары ақы беретін саласына жоғары дәрежедегі мамандықтарға кетуі.[39]
2. Педагогикалық ... оқу ... іс ... стратегияның
жоқтығы, қоғамның нәтижесіне қажеттті бағытталған кепілдік жетістіктер
– жоғары ... ... ... ... арнайы пәндер
саласы бойынша білім меңгеру ғана ... ... ... педагогикалық
шығармашылыққа қабілетті, белсенді жаңалықты қабылджайға ықыласының
жоқтығы.
3. Педагогикалық мамандықтар үшін оқу ... ... ... ... ... қатар педагогикалық цикл пәндермен өзара
байланысты болмауынан ... мен ... ... оқу ... ... ... педагогикалық бағыт беру
керек.
4. Қазіргі қоғам талабына сәйке оқу жоспарын ... ... ... ... ... мазмұнын ... ... ... педагогикалық ... ... ... жұмысының төмендігі.
5. Болашақ мұғалімдердің кәсіби дайындығында ... ... ... ету ... ... оқу орындарындағы оқытушы профессорлар құрамының оқу
жүктемесінің жоғары болуы кредиттік оқу ... ... ... ... және ... ... жұмыстарымен тиімді айналысуына
мүмкіндік береді.
7. Педагогикалық ... беру ... ... ... ... ... ... қазіргі заман педагогының кәсіби деңгей біліктілік ... және жеке ... ... , ... ... талабы,
оқытудың пәндік ... ... ... Қазақстандағы
жоғарыпедагогикалық білім беру дағдысының тереңдей түсуі және жеткіншек
жас ұрпақтардың оқу мен тәрбие сапасынан байқалады.
8. ... ... ... рухани, азаматтық – патриоттық ,
денсаулық сақтау және экономикалық біліммен тәрбиесінің төмен ... ... ... ... бар ... ... педагогикалық
кадрлардың жоқтығы.
10. Педагогикалық кадрларға қажетті маниторингтің ... ... ... мүмкіндік бермеуі.
Тәуелсіздік жылдары білім саласына да тың, сапалық
өзгерістер әкелді. Сыңаржақ ... ... ... ... ... ... беру жүйесінің орнына жеке ... ... ... ... ... құндылықтарды алға шығаратын білім беру ... ... ... ... Заман талабына сәйкес
заңнамалық актілер ... ... ... ... келді,
оқыту, тәрбие беру ісінде инновациялық идеялар мен технологиялар орнығу
үстінде. Елбасымыз Н.Назарбаевтың ... ... ... ... беру ... өзекті мәселелері ... ... ... ... ... жолдары ұсынылды.
Мұғалім — біздің тәуелсіз мемлекетіміздің болашағын қалап
жатқан маман. Өйткені ел болашағының кілті – бүгінгі жас ... Жас ... ... ... бойына білім мен ізгілік нұрын
себуші – ұстаздардың қолында. [40]
Елбасы атап көрсеткеніндей, “Тек ... ... ... дана ... ... ғана ... ұрпақ тәрбиелеп шығара алады. Бүгінде,
мұғалім балаларға білімдер жиынтығын беріп қана қоймай, сонымен бірге,
ең бастысы – ... өмір бойы ... ... ... ... ... таңда институт ұстаздарын қатты толғандырып
отырған мәселелердің бірі – болашақ мұғалімді балаларды өзіне үйренуге,
одан кейін үйретуге ... Сол ... ... ... ... ... ... оның қыры мен сырын әрбір студентке
олардың өздеріне тән ерекшеліктерін ... ... ... ... ... инновациялар мен соны технологиялардың пәрменін
осы міндеттерді ойдағыдай орындау ісіне пайдалануға тырысу қажет.
Бүгінгі ... ... ... жаңа формация мұғалімі
дегеніміз, ол – педагогикалық құралдардың бүкіл әлеуетін меңгерген,
өзін өзі ... ... ... ... ... ... ... жетілген шығармашылық тұлға, білікті маман. Еліміздің мақсаты
да өзін өзі ... және өзін ... ... ... жоғары
сауатты шығармашыл тұлғаны қалыптастыру және дамыту болып табылады.
Білікті кадрлар дайындауда, педагогикалық білім жүйесін жетілдіруде
сапалық өзгеріс ... ... да ... ... мазмұндық талдау
жасаумен тікелей байланысты. Сондықтан алдымен осы саланың келелі
мәселелерін анықтап ... ... ... ... білім жүйесін дүниежүзілік
тенденциялармен байланысты жетілдіру процесі жүріп жатыр. Ол ... өз ... ... ... дамытудың іргелі
білім жүйесінің тұтастығын жасауға негіз болуда.
Негізгі ... ... ... ... ... ... білім
берудің ашықтығы, актуальдандырылуы, іргелі ... ... ... және ... ... ... жатқызылады.
Білім беру жүйесін дамытудың бұл ... бәрі жеке ... ... ... көшуге ықпал етуде. Жеке тұлғаға бағдарланған
білім жеке тұлғаның өзінің өсіп келе жатқан рухани, әлеуметтік мәдени,
білімдік сұраныстарын ... сол ... ... ... қамтамасыз етеді.Бүгінгі таңда жеке тұлға өзі өмір сүріп отырған
қоғамдағы өзгерістерге тиімді бейімделуге көмектесетін ... ... ... ... қажет.
Педагогтардың кәсіби-педагогикалық қасиеттерін
қалыптастыру, жетілдіру жұмысына сапалық серпіліс жасауға, оған ... ... ... ... ... ... бастап, білім
беру мекемелерінің, арнаулы, жоғары білім беретін оқу орындарының
бірігіп ғылыми-практикалық және ... ... ... ... ... яғни ... ... білім беру жүйесінің біртұтастық,
бірізділік, ... ... т.б. ... ие интегративті
сапасын өмірде пайдалануға баса назар аудару бүгінгі күн талабы болып
отыр.
Қазіргі кезеңде жеке тұлғаға ... ... ... 12 жылдық
білім беруге көшу мен жаңа ... ... ... ... ... ... да ... Республикасы Білім және ғылым
министрлігінің “Қазақстан Республикасының жаңа тұрпатты ... ... ... тұжырымдамасында анықталған негізгі
бағыттарды басшылыққа ала отырып, жаңа ... ... ... ... 2 ... сапасын жақсарту ең басты мәселе
болып табылады.
- ... саты – ... оқу ... ... ... бағдар беретін
бейінді оқу, яғни бұл мұғалім мамандығына кәсіби бағдар беру сатысы.
Болашақ барлық маман өз ... ... ... ... ... бола
тұра, сол мыңдаған жеткіншек арасынан мектеп ... ... ... ... бола ... ... таңдап, кәсіби бағдарлауға мән
бермесе, ... ... ... ... беріле бермейтін зор
мүмкіндігімізді қолдана алмаушылық болады. ... ... ... ... ... ... ... мұғалімдерге
байланысты десек, үздіксіз педагогикалық білім беру жүйесінің бірінші
сатысын қалыптастырып, дамытудың бағдарламасын ... оны ... ... ... ... болуы қажет.
Бірінші саты нәтижесі бойынша мектеп түлегі 12 ... ... ... сай ... кейін педагогикалық колледжге немесе әрі
қарай 11-12 сыныптарда бейінді оқу ... ... оқу ... түсуге
дайындалады. Міне, бағдарлама жасауда осы екі сатының ... ... ... ... ... ... ... саты – педагогикалық колледж. 12 ... ... 11-12 ... ... саны күрт ... мүмкін деген болжам
бар. Бұл биылғы жылдың өзінде-ақ шындыққа айналып отыр. Оған ... ... ... ... ... ... ... деген ақпарат
бірден-бір себеп болып, бұл құбылыстың басталуын ... ... ... ... ... арналған мемлекеттік бағдарламада
белгіленгендей, білім беру жүйесінің ... ... ... беру ... білім берудің білім үстемдігі үлгісінен
“құзыретті” үлгісіне көшу арқылы ... ... беру ... ... білім беру халықаралық стандарттық жіктеуішіне
сәйкестендіру талаптарына сай ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіруде мектептегі
педагогикалық практикаларды сапалы өткізудің жолдарын ... ... ... деп ... ол да ... пен ... ... жасаумен жалғасын табуы керек деп ойлаймыз.
Атап айтқанда, мектептерде педагогикалық кадрлар ... ... ... ... кафедра филиалдарын ашып, факультативтер жүргізу
сияқты шараларды қолға алған жөн деп отырмыз.
Бүгінгі күні тәрбиелік жұмыстарды қазақстандық ... ... ... ... құру осы ... жұмыстардың
басты бағыты болып отыр.
      Бiлiм беру бағдарламалары инновациялық ... ... ... және ... ... ... ... және қашықтан оқыту технологияларын
меңгерген көп тiлдi ... ... ... болады.Өкінішке
орай,осы күнге дейін орын алып келген оқу – ... ... ... , ... ... ( көбінесе
үстемдік) рөлі және жалпыға ... ... ... ... ... .Бұл – ... ой - ... ,
ынтасының , шығармашылығының ,жігерінің , жеке қабілеттерінің ,
ішкі мүмкіндіктерінің ... , өзін - өзі ... ... ... ... ... ... "
орта ... " ... ... ,құлықсыз ,енжар оқушылар
санының өсіп , білім ... ... ... ... ... ... ... жетілдірудің ,
оқушыларымыздың ... ... ... , ... жан – ... ... ... түйінді мәселелнрінің бірі –
оқыту ... ... , ... ... ... сәйкес арттыру , олардың ... ... ... көрсетіп , жағдай туғызу ,мектепті және
оқу – тәрбие ... ... ... ... Бұл ... ... ... шығарып , оны ... ... ... – бір жолы ... анық . Бұл ... деңгейдегі білім мекемелерін басқарудың демократиялық
принциптерінің ...... ... , ... қайта даярлаудан өткізу ... .
12 ... ... ... ... ... ... қарастырайық.
1. Оқыту-тәрбилелеу үрдісі, оның мазмұны, ұйымның әдістемесі ... ... ... тез ... ... ... ... алатын, жан-жақты педагогпен детерминирленген.
2. Оқыту үрдісі заңды түрде оқушыларды ... және ... ... ... ... яғни ... ... 12 жылдық
мектептің тұтас педагогикалық үрдісінің органикалық бөлігі болып
табылады. Бұл ... ... төрт ... ... ... ... бірлесіп жүзеге асырылуын талап етеді.
3. Оқыту-тәрбиелеу үрдісі, оның ... ... оқу ... ішкі ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени, оқыту-
методологиялық және материалдық ... ... ... мектепте үстемдік ететін моральдік-психологиялық микроклиматқа
(рухқа) байланысты. Бұл заңдылық 12 жылдық ... ... ... ... ... жетілдіруін, өзгеруін бағдарлайды.
4. Оқыту-тәрбиелеу үрдісінің барлық құрам бөліктері ... ... ... әсер ... Сондықтан мақсат және міндеттерді, әдіс және
құралдарды дұрыс анықтап, оқушылардың танымдық әрекетін реттеу қажет.
5. ... және ... беру ... ... үрдісінде заңды түрде өзара
байланысқан, оның өнімділігі мұғалімдердің біліктілік ... ... ... ... және ... ... ... Бұл заңдылықпен басқара отырып, мектеп мұғалімдерінің
құрамының біліктілік деңгейін арттырып, ... ... ... ... ... жөн. ... қатар оқушылардың
танымдық мүмкіндіктерін кеңейтіп, интеллектуалдық, эмоционалдық, ерік
өрісін дамытып, денсаулықты ... ... ... қабілетілігін арттыру
қажет.
Жоғары оқу орнының оқыту-тәрбиелеу үрдісіне тән объективті
заңдылықтар оқытудың мазмұнында, ... ... және ... ... ... ... үрдісінің субъектілері арасындағы өзара
әрекеттесу екі жақтың да ұмтылу және талаптары нәтижесінде ... үшін ... ... ... ... ... қызметтің демократиялық стиліне ие болу;
* оқушыларға сыймен, принципті ... ... ... ... қою ;
* ... ... өзіндік жұмыстарын дамыту;
* оқушыларға қажетті педагогикалық қолдауды көрсету.
Оқушылар:
- оқыту-тәрбиелеу үрдісіне белсенді және қызығушылықпен ... ... ... шешуге, дискуссияларға қатысу, тапсырмаларды
орындап, тәжірибелер жүргізу;
- оқу және ғылыми зерттеулермен айналысу;
12 жылдық ... ... беру ... ... бағыттайтын бір
қатар орнықты байланыстар-заңдылықтарды анықтайды. Оқушыларды оқыу
заңдылықтарын ескеретін мұғалімдер жақсы нәтижелерге жетеді.
Республика ... ... ... ... ... ... деңгейлерін айқындау
республикамыздың оңтүстік облыстары және ... ... ... ... ... сан – саналы
өзгерістерге әрі ... ... ... ,ал ... және ... ... ,Орал,Ақтөбе
облыстары білім қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... ақпараттарына
бейімделіп отырғанын ... ... , ... және ғылым
министрлігінің ... ... ... дайындық жұмыстарының ... да , ... ... ... ... деп ойлаймын .
Осы орайда Ы . ... ... ... ... ... ... және ... –зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... департаменттерімен келісім ... ... ... ...... ... ... ... ... ... 56 базалық мекемесі бар ... ... ... ... ... ... нәтижеге бағдарланған білім ... ... ... ... ... ұстанымдар мен ұсыныстарды ... ... , ... ... , ... ... , ... мен ата – ... ...... зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... ,
ғылым жаңалықтарын ... ... ... ... тәжірибесі бар мектептер көп ... ... ... ... ... ... ... егемендік алып , ... ... ... ... ... ізгілендіру мен өскелең ұрпаққа
білім ... ... ... оң ... ... тиіс ... ... .
Нарықтық қатынастарды нығайтумен , еңбек ... ... Қ.Р – ғы ...... ... ... ... мектептік , мектептік білім беруге талапты ...... ... ... ... , оны сезініп
пайымдауы , содан барып мойындалып ,іске асуы ... ... ... ... ... ... алғанда бүгінгі
күнде жалпы білім ... ... 12 ... оқу жүйесіне көшу
мәселесін сезініп , жан – жақтыпайымдау қажет.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... – 12жылдық білім беруге даярлық және
оны практикаға енгізу педагогикалық мақсатқа ... ... ... ... беру стандартын құру , іске асыру – ... мен ... ... ... ... емес ... орта ... беру жүйесінің стандартына құзіреттілік
тұрғыларды енгізу , әдіснамалық ... ... ... ... ... ... ... бірдей стандарттың
жалпы орта ... ... ... қор ... елдің дамуы
және қоғамның жаңа ... ... ... мен ... ... орта білім ... ... .Бұл ... ... ... ... , оқытуда құзіреттілік
тұрғыларды қалыптастыруға бағытталған .
Құзіреттілік ... ...... ... , оқушылардыңөзіндік ... ... , орта ... ... жаңа модель қалыптастыру .[21]
" Құзіреттілік " - орыс ... ... " өз ісін ... адам " ... мағына береді .Құзіреттілік ... беру үшін Н ... ... ... 70- ші ... АҚШ –
та тіл теориясының грамматикасында қолданды .
Құзірет, құзіреттілік мәселесін жан – ... ... И.А ... кезеңнің қалыптасқанын ... .
1 ... ... ... ... категориясын " құзірет "
түсінігінің негізінде " құзіреттілік " , " ... ... ... ... қалыптасты .
2 кезең ( 1970 – 1990)
Құзіретке ... ... және ... ... тілді
үйренуде , басқаруда , кәсіпкерлік , басшылықта , менеджментте , қарым-
қатынасты үйретуде " әлеуметтік ... " ... ... .
3 ... ... мұғалімнің кәсіптік іс - әрекеті . ... . А . ... ... ... ... – бұл ішкі
білім , іс - әрекет бағдарламасы , адам ... ... ... ... .
1. Жеке ... қатысты іс - әрекет субъектілігі қарым –
қатынастық ... .
2. ... ... пен ... ... қатысты
құзірет .
3. Адам іс - ... ... ... .[21 , ... Қазіргі күнде құзіреттілік тұрғының жаңаша талқылануы
жалпы орта ... ... 12 ... ... көшудің мазмұнын
талдауға бағыттайды .
Құзіреттер – оқушылар дайындығы сапасының көп ... ... ... ... ... ... .Сондықтан оларды
стандарттық өлшеуіштерге айналдыру күрделі мәселе ... , ... ... – бұл ... ... ... ... ол оқушының білім , білігі және ... ... ... ... ... сапа болып
табылады .[11 , 22б]
Осыған орай түпкілікті ... ... ... ... ... байланысты зерттеу , ... , ... ... ... қажет .
Бүгінгі қоғамда мектеп түлегінің ...... ... ... ... , ... өмірде
кездесіп отырған түрлі ситуацияларда икемсіздігі ... . Бұл оның өмір сүру ... ... құзіреттердің
қалыптаспағанын айғақтайды .12 ... ... жаңа ... оқушының осы ... ... ... ... . ... , ... беру жүйесі мектеп бітірушінің
бойында жұмысқа алушының ... , ... ... ... тапсырыстарын қанағаттандыратын түпкілікті құзірет
қалыптастырылуға ... тиіс .[11 , ... ... Жолдауында " Адамның өмір бойы білім алуы
үшін жағдай жасауымыз қажет " ... сөзі ... мен ... сақтай отырып , жас ... ... ... ... беретін , табысты өмір
сүруге жол ашатын құзырлыққа ... ... ... қажет .
Әлемдік білім беру жүйесінде " ... " ... " ... ... түсінікке сәйкес келеді .
Құзіреттілік – біріншіден , білім беру үрдісіндегі білім , ... ... ... нәтижесін көрсетуі ;
Екіншіден , нәтижеге бағдарлана ... ... ... ... , ... ... адам ... сапалар мен
іс - әрекетіндегі үйлесімділігі ( ақпараттық , құқықтық , басқарушылық
, пстхологиялық және т.б ) ... ... , ... ... ... да ... терезсі тең болу үшін 12 жылдық білім ... ... ... .12 ... ... ... көшу ... келелі
мәселелердің шешілуіне түрткі ... ... ... ... пен ... ... жеткізетін игіліктерге
еліміздің әр азаматы өз үлесін ... ... , онда ... ... , ... санамыздың жаңаруына ,нәтижесінде
тың ... ... ... ететін парасатты орта
қалыптастыратын боламыз .
Ол өркениеті елдердің озық ... үлгі ете ... ... ... негізделген жаңа ... ... ... ... ... білім саласындағы стратегиялық
бағыттарын жүзеге ... ... ... ... орта ... беру
жүйесінің жалпыға міндетті мемлекеттік ... ... ... ... тиіс ... ... ... .
Құзіреттілік - білім беру үрдісіндегі ... , ... ... ... ... , ол ... бағдарлана
берілген білімнің көрінісі.
Бүгінгі ... 12 ... ... беру ... ... ...... ғылыми - әдістемелік жағынан
қамтамасыз етуде негізінен құзіреттілік тұрғыға ... ... 12 ... ... ... ... өмір сүріп барлық ... ... ... ... мен ... ... ... байқалып отыр .Олар ... мен ... ... ғана ... болмақ .
Бүгінгі өскелең ұрпақ өмір ... ... ... буын ... ... ... .Бұл ерекшелік бала
болашағының , оның жаңа ... ... мен ... , ... ... ... ... , бүкіл ғұмыр бойында
өзгермелі жағдайларға тез ... білу ... .
12 ... ... орта ... ... мектептің
моделі
Осыған байланысты мұндай ... ... ... ... ... : креативтілік , белсенділік ,
әлеуметтік ... , ... ой - өріс , ... ... ... сауаттылық.
Кез – келген елдің білім ... ...... және ... ... негізгі
мәселелерін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... ... ретінде маңызды қызмет
атқарады . 12 ... ... ... ...... ... ... сіңіру арқылы оның жан – ... , өз ... мен ойын ашық ... , әр ... ... шығармашылық мүмкіндіктерін толық ... ... ... , өзін - өзі ... ... ... ... , қоғамның экономикалық , мәдени , ... ... ... ... беретін психологиялық –
педагогикалық институттың қалыптасуында ... отыр .
12 ... ... орта ... ... ... – мазмұндық
моделі мынандай ұстанымдарды басшылыққа алады :
* жеке ... жас және жеке ... ... ... ;
* жеке ... жас ... ескерілуі ;
* күтілетін нәтижелердің оқушы жетістіктеріне ... ... ... сабақтастығы мен әрбір оқыту ... ... ... ... .
12 жылдық білім ... көшу оқу ... бір ... ... арттыру емес .Жаңа мектептің
құрылымы , білім ... мен ... ... ... ... пікірталастар әлі де жалғасып келеді ... , ... ... ... 12 ... ... ... 5 + 5
+ 2 болып анықталады ... саты – ... ... ( 1 – 5 ... ) . ... алу 6 ... , оқу ұзақтығы – 5 жыл ... ары ... ... ... ... танымдық ынтасының негізі , яғни
оның ... ... ... мен ... осы бастауыш мектепте
қаланады .
12 жылдық ... алты ... ... оқыту
қиынға соқпайды .Талаптарға сәйкес 1 ... 1 ...... , ... ... үзіліс – 10 минут ,
екінші ... ... ... ... , ал ... ... түскі тамақтандыру ... ... ойын ... ашу ... . ... ... ,
балалардың денсаулығын сақтау барысында 5 ... ... ... , ал ... ... күні – дамыту күні ... .Бұл күні ... жеке ... ... , ... іс
– шаралармен айналысуына , ал ең бастысы , дербес ... ... ... ... ... ... жұмыс формасы
оқытудың барлық сатысында оқушылардың жас ... ... ... .
12 ... ... беру ... ... бір мәселе – оқу ... оқу ... ... ... оқу ... ... бір – ... сәйкес келмейді , ал 12 ... ... оқу ... 8 оқу ... жоспарлы түрде ... ... оқу ... ... 2 ... қысқарады .
Оқушылардың демалыс ... да ... . 1 ... ... екі ... ... ... .
Қазақстан Республикасы Президенті Н. Ә. ... ... 2006 ... 1 ... ... ... Әлемдегі бәсекеге барынша ... 50 ... кіру ... " атты ... сәйкес жалпы орта
білім берудің құрылымына ... ... ... ... ... , ... саты орта ... деп
аталады .Оқу ұзақтығы - 5 жыл ( 6 – 10 ... )
2 – ... ... ...... орта ... беру ... қалап ,оқушының ... ... ...... бейімделуі мен ғылыми дүниетанымын
кеңейтуді , сондай – ақ жеке ... ... , ... ... ... етуді көздейді .
Оқытудың бұл ... ... ... ... ... ... ... түрде таңдауына ... ... – ала ... ... ... ... – сыныпты аяқтағаннан кейін өзінің ары ... ... ... ... ... ... білуі керек .
12 жылдық ... ... 3 – ... ( 11- 12 ... ... профильдік ) оқыту енгізіледі .
Мұндағы басты мақсат – даралау мен ... ... ... ... ... ... ... , қызығушылығы мен қалауына , ... ... өзін - өзі ... ... тигізетін бейіндік
оқытуды жүзеге ... ... ... . Ал ... оқыту
идеясы өзіміз өмір ... ... ... қоғамды
демократияландыру үрдісінен ... отыр .
" ... оқу – ... ... ... қозғайтын болсақ , қазіргі ... сай ... ... ... басты міндет .Жасалған істер
де аз емес , 2005 – ... оқу ... ... мектептері ... ... ... . ... , ... , биология және т. б. ... ... ... ... Жаңа ... да ... отырмыз " – деген ... ... ... және ... ... Б. С.
Әйтімова.
2.4 12 жылдық мектептегі бейіндік ... ... ... ... ... бiрi – ... саралау. Мектептiң жоғарғы сатысында оқушыларды оқытуды саралау
екi функция атқарады және ... ... ... және
қоғамды әрi қарай дамытуға мүмкiндiк жасайды.
Дүние жүзіндегі жетекшi елдердің бiлiм ... ... ... ... ... негiзделе отырып құрылған.
Біздің еліміздің мектептерінде де оқушыларды саралап оқыту бойынша
бiршама тәжiрибе жинақталған. Атап айтқанда, 80-жылдары ... ... ... ... ... ... ... балалар мектебi,
пәндердi тереңдетiп оқытатын сыныптар, арнайы ... ... ... мектептер мен сыныптар, сондай-ақ факультативтер мен
пәндiк үйiрмелер жатады.
Оқу ... ... ... ... ... мектептер үшiн
қызмет еттi. Бұл жалпы орта бiлiм беру ... ... ... мәдени-тарихи және әлеуметтiк-экономикалық
ерекшелiктерiн ескеру ... ... бiлiм ... орталықтандырылуы негiзiнде мектептiң, мұғалiмдердiң
қызметiнiң, әрбiр сабақ мазмұны көлемiнiң қатаң шектелуi, ... ... ... ... көрсету мүмкiндiгiнің болмауы
сияқты келеңсiз жағдайларға алып келдi. Соған байланысты 80-жылдардың
екiншi жартысы ... бiлiм ... ... ... ерекшелендi.
1988 жылдан бастап оқу жоспарларын құрудың жаңа әдiс-тәсiлдерi
жасала бастады. Оның ... ... бiлiм ... ... ... мен оларға жетудiң әрқилы жолдарының бiрлiкте үйлестiрiлуiмен,
оқу жоспарларын қалыптастырудың демократияландырылуымен ... ... ... жеке ... мен бiлiм ... тереңдетiп оқытатын жалпы орта бiлiм беретiн мекемелердiң жаңа
түрлерi ... мен ... ... бола бастады. Олардың оқу
жоспарларында оқу жүктемесiнiң негiзсiз арттырылуы мен ... ... ... ... бiлiм ... ... ... саралау идеясы бiрыңғай бiлiм кеңiстiгiн сақтай ... ... 1992 ... берi ... ... келе жатқан
оқушыларды вариативтi жалпы бiлiм бойынша дайындауға ... ... орта ... бiлiм беру ... ... идеясы негізінде реформалау
процесiнде жаңа импульс алды. Бiлiм ... ... ... ... ... табылады, мұнда бiлiм берудi iзгiлендiру ... ... ... ... қарастырылады.
1992-2002 жылдары мектептiк бiлiм ... ... және ... ... ... құжаттармен қатар:
1. Мектеп пәндері бойынша Қазақстан Республикасы жалпы орта ... ... ... ... ... Жалпы бiлiм беретiн пәндер бойынша оқу бағдарламалары, оның
iшiнде қоғамдық-гуманитарлық және ... ... ... орыс және ... ... бiлiм ... мектептердiң
11 - 12 сыныптарына арналған оқу бағдарламалары;
3. Үкiметтiң 1996 жылғы 26 қыркүйекте №1173 ... ... ... ... бiлiм беретiн мектептерiне оқулықтар мен
ОӘК дайындау, басып шығару және тарату мақсатты бағдарламасына” ... жаңа буын ... оның ... екi бағыт бойынша 11 – ... ... ... ... Қазақстан Республикасында бейіндік оқытуды дамыту бағыты
бiлiмдi дамытудың ... ... ... ... ... мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру
стандарттарында (ҚР МЖМБС 2003-2002) 11- 12 ... ... ... және ... ... ... ... асырылған.
Бейіндік оқытудың мақсаттары мен мiндеттерi
Отандық жалпы орта бiлiм ... ... ... жетекшi
бағыттарының бiрi – мектептiң жоғары сатысында бейіндік оқытуды енгiзу
болып табылады.Осыған байланысты 12 ... ... 11 – ... оқу ... енгiзудiң және ұйымдастырудың кешендi
мәселелерi қарастырылуда.
Бейіндік оқыту – жалпы орта бiлiм беретiн ... ... ... ... ... әлеуметтенуiне және мектептiң
жоғары сатысының орта және жоғары кәсiптiк бiлiм беру мекемелерiмен
сабақтастығына ... ... ... ... ... негiзгi мақсаты оқушылардың өзiндiк бiлiм алу
бағдарламаларын құруды және оның жүзеге ... ... ... және ... ортада әлеуметтенуiн, оқушыларды орта және
жоғары кәсіптік оқу орындарына дайындау үшiн орта жалпы бiлiм ... жеке ... ... ... қамтамасыз ету
болып табылады.
Аталған мақсаттарға жету үшiн:
- мектептің жоғары ... ... ... ... ... ... процесінің құрамын, мазмұны мен ұйымдастырылуын
өзгертуді қамтамасыз ететін бағдарлы ... ... ... ... ... оқу ... мектептік компонентін қамтамасыз ету үшін білім
беру жүйесінде байқаудан ... ... ... мен ... мәліметтер қоры ретіндегі тізбесін жасау;
- бейіндік оқыту бағдарламаларын ресурстық тұрғыда қамтамасыз ету;
- бейіндік оқытудың теориялық және әдістемелік құраушыларын қамтамасыз
ететін ... ... ... жаңа буын ... мен ... ... емес ... бойынша біртұтас түсінік қалыптастыруға
бағытталған кіріктірілген оқу курстарын ... ... ... оқыту бағдарламалары бойынша оқытудың типтерiне сәйкес
мамандарды ... ... ... бiлiм беру мекемелерi мен ... ... ... ... ... құқығын сертификаттау;
- 10 сынып оқушыларына бейіндік оқыту бағдарламаларын дұрыс таңдауға
мүкiндiк беретiн бейіналды ... ... ... кең ... ... ... ... алу сияқты мiндеттер
шешiлуi қажет.
Бейіндік сыныптардың оқу-тәрбие процесiн
ұйымдастырудың ерекшелiктерi
Бағдарлау бағыттары мен құрылымдарын және бейіндік ... ... ... ... ... ... мәселесi болып
табылады. Мұнда жоғары сынып оқушыларының бейiмдiлiктерiн, қабылеттерi
мен жеке дара ... ... ... ... ... ... бейіндік оқытуды енгiзу процесiн тежейтiн Ұлттық бiрыңғай
тестiлеу, Қазақстан Республикасы ... орта бiлiм ... ... мiндеттi стандартындағы типтiк оқу жоспарының оқу жүктемелерiн
бөлу, жаңа буын оқулықтарының тiзiмдерiн ... ... ... ... сай ... ... ету және
т.б. факторларды ескеру қажет.
Бейіндік оқытудың кез-келген ... ... оқу ... ... ... арқылы жүзеге асады. Бейіндік оқытудың
1-2 пәндi тереңдетiлген бағдарламамен, қалғандарын базалық деңгейде
оқытатын ... ... ... ... ... ... оқушы
дайындығын жалпы бiлiм беру деңгейінде аяқтау мақсатында оқытылатын
бағдарлы емес пәндердiң оқу материалдарын салыстырмалы ... ... ғана ... болады.[40]
Жоғары сатыда бейіндік оқытатын жалпы бiлiм беру ... ... ... ... ... ... ететiн оқу
пәндерiнiң алуан түрлi комбинацияларын құру ... Бұл жүйе ... ... ... қамтиды: базалық жалпы бiлiм беретiн пәндер,
бейіндік пәндер, қолданбалы курстар және ... ... ... бiлiм ... ... оқытудың барлық бағдарындағы
оқушылар үшiн мiндеттi. Бейіндік пәндер - ... ... оқу ... ... ... ... пәндер болып табылады.
Мектеп бітірушілердiң бейіндік және базалық бiлiм беру пәндерiнен
меңгерген бiлiм ... ... ... тестiлеу нәтижелерi
бойынша анықталады.
Қолданбалы курстар 12 жылдық мектептiң жоғары сатысындағы бейіндік
оқытудың құрамына кiреді, олар оқушылардың таңдауы ... ... оған ... міндетті. Қолданбалы курстар оқу жоспарындағы мектеп
компонентiнiң есебiнен жүзеге асырылады және екi мiндет атқарады, яғни
берiлген бейіндік ... ... ... ... ... ... ... әрі оқытудың бейінiшiлiк мамандануына және оқушының жеке
бiлiм траекториясын құруға бағытталады. Қолданбалы ... ... ... ... бейіндік оқыту шеңберiнен шыға отырып, ... ... ... консультациялар) есебінен жүзеге асады.
Ұсынылып отырған жүйе жалпы бiлiм беретiн оқу орындарының бейіндік
оқытуды (немесе қатарынан бiрнеше бейінді) ұйымдастыруына, ал ... бiлiм ... ... ... ... бiлiм ... ... қолданбалы пәндер мен таңдау курстарының кез келген ... шек ... ... оқушыларының қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану-
математикалық бағыттардағы бейіндік оқытуды таңдауы ... ... үшiн ең ... және ... ... ... ... мектептiң бағытын анықтайтын көптеген аспектiлердi, яғни:
- оқушылардың қызығушылығы мен қабілетiн;
- 9 - 10 ... ... ... дайындығының мазмұнын;
- мектептiң жоғары сыныптарында жұмыс iстейтiн мұғалiмдердiң кәсiби
деңгейiн;
- педагогикалық ұжымдардың ... ... ... мұғалiмдерi
арасындағы бәсекелестiк сапасын;
- мектептiң ата-аналар алдындағы беделін;
- оқу ... ... ... ... ... және т.б.
ескере отырып жасалады./ 30 /
Әр ... бiлiм ... ... ... ... бейінніңмазмұны ғана жүзеге асырылып қоймай, ... ... ... ... ... да бейіндік пәндердiң маңызды мазмұнын
игеруге мүмкiндiк бередi. Мұндай жағдай бiлiм беру ... ... ... ... (қашықтықтан оқыту, ... ... және ... бiлiм беру ... ... бiлiм
беретiн мекемелер, қосымша бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беру
мекемелерi және т.б.) кооперациясы ... беру ... ... де ... асуы ... . ... атындағы Қазақ ... ... ... жалпы бейіндік ... ... ... нұсқалары ретінде мектепішілік және ... ... отыр . ... ... ... ... ... жағдайындағы ... ... осы осы ... ... жүзеге асыруды ұсынады
[29 , ... ... ... ... ... ... қала ... бейіндік оқытуды ұйымдастыру үлгiсi
Бейіндік оқытуды ұйымдастыру үлгілері деп нақты ... ... ... ... ... ... ... Ұйымдастыру үлгілерінің
түрліше болуы бейінді оқытуды ... ... мен ... алуан түрлі болуынан туындайды.
Ірі қала жағдайында оқытудың мектепішілік ... ... ... неғұрлым тиімді.
Мектепішілік бағдарлау үлгісі деп бейіндік ... ... ... ғана ... ... ... айтады. Бұл жағдайда жалпы
білім беретін мекеме бірбейінді немесе ... ... ... ... беретін мекеме таңдалып алынған бір ғана бейінді,
мысалы, жаратылыстану-математикалық немесе қоғамдық-гуманитарлық
бейінді ... ... ... ... мекеме оқытудың бірнеше бейінін, мысалы,
жаратылыстану-математикалық және ... ... ... бейіннің ішінде білім салалары бойынша бір немесе бірнеше
мамандану бағыттары болуы ... ... ... осы ... ... ... жалпы
білім беретін мектептер нақты бейінге бағытталады және ... ... ... бір ... ... қолданбалы немесе таңдау
курстарының санын елеулі арттыру есебінен ... жеке ... ... ... толық көлемде жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Таңдау жоғары сынып оқушыларының жеке қызығушылығы, қабілеті мен
бейімділігі, 9 - 10 ... ... ... ... ... оқушыларының көпшілігінің таңдалып алынатын мамандану
пәндері бойынша ... ... ... ... ... 31 /
12 жылдық оқуды жүзеге асыратын пән ... ... ... ... ... және т.б. ... жасалады.
Облыс орталықтары жағдайында бейіндік оқытуды ұйымдастыру үлгiсi
Шағын қала ... бiлiм ... ... ... ... ұйымдастырудың тораптық үлгісі жүзеге асырылуы мүмкін.
Бейіндік оқытуды ұйымдастырудың тораптық үлгiсi - бiлiм ... ... ... ... ... ... бiлiм кеңiстiгiн қалыптастыру мақсатында басқа ... ... бiлiм ... бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беру
мекемелерi, басқа да жалпы бiлiм беретiн ... ... ... және ... ... ... үлгi екi ... жүзеге асырылуы мүмкiн:
1. “Ресурстық орталық” үлгiсi. Орта бiлiм беру мекемелерiнiң ... ... ... Бұл жағдайда ұйымдастыру кезінде
бірнеше білім беру мекемелері бір ғана ... оқу ... ... ... ... ... Бейіндік оқытуды әлеуметтік
серіктестік ... ... ... беру ... ...... ... серіктестері желісі шеңберінде жүзеге
асырылады.
Мұнда мектеп қосымша, орта және ... ... бiлiм ... ... ... ... ... iстейдi. Оқушылар өздерiнің
мектептерiнде ғана емес, мектеппен серіктес басқа да мекемелерде оқи
алады.
Ауылдық жағдайда бейіндік оқытуды ұйымдастыру үлгісі
Аудан ... ... мен ауыл ... ... ... ... ... үлгісі де, тораптық үлгісі
де жүзеге асырылуы мүмкін.
Ауыл ... ... ... ... ... ... ... Солардың ішінде ауылдағы барлық мектеп саны,
мектептің статусы, оқушылар мен параллель сыныптар саны, педагогикалық
кадрлармен қамтылуы, ... ... ... ... мен ... ... ... негізгі факторлар болып
есептеледі.
Осы факторларды ескере келе, ауылдық жағдайда ... ... ... ... ... болады:
- оқытудың интернаттық жүйесі;
- пәндерді қарқынды жүйеде оқыту;
- жалпы білім беретін және бейіндік пәндерді алмастыра оқыту (бір күнде
немесе бір ... ... ... бейін бойынша жас шамалары әртүрлі оқушыларды біріктіріп оқыту (11-
12 сынып оқушылары).
Бейіндік оқытуды енгiзу ... мен ... ... ... ... ... және онда ... тұратын аймақтарда жүзеге асырылатын:
-бейіндік оқыту бағдарламаларымен;
- бейіндік ... ... ... ... және
ұсынылып отырған үлгiлерiмен;
-кәсiпке оқытудың болашағымен ... ... бiлiм ... ... ... ... оқыту бағдарламасы бойынша оқыту шарттарымен таныстырылады.
Бейіндік оқытуды табысты жүзеге асыру үшiн мектептің типiне қарай
бейіндік ... ... ... ... ... ... және ... даярлау жүйесi, сол сияқты бiлiм жүйесiнiң басқару
аппараты қажет.
12 жылдық жалпы орта бiлiм ... оқу ... ... ... қабылдау ретi
Бейіндік мектептерге (сыныптарға) оқушылар қабылдауды жалпы орта
бiлiм беретiн оқу орындарының қабылдау комиссиясы жүзеге асырады. ... ... орта бiлiм ... оқу орны ... ... ... пәндердiң мұғалiмдерi кiредi. Қабылдау
комиссиясының жұмыс iстеу уақытын ... орта бiлiм ... оқу ... ... ... ... мәселесiн шешу үшiн 10
-сыныпты бiтiрушiлер немесе ... ... ... түрде жалпы
орта бiлiм беретiн оқу орнына:
- жалпы орта бiлiм беретiн оқу орны ... ... ... ... өтiнiш;
- негiзгi орта бiлiмі туралы куәлiк;
- оқу жетiстiктерiн растайтын құжаттарын өткiзулерi тиiс.
Бұл құжаттар ... орта бiлiм ... оқу ... ... ... журналына тiркелгеннен кейiн өтініш иесіне:
- өтiнiштiң нөмiрi;
- тапсырылған құжаттардың (хатшының ... ... ... ... қолы және оқу ... мөрi ... тiзiмi;
- 11 сыныпқа қабылданғаны туралы хабарлау мерзiмi жөніндегі мәлiмет;
- тиiстi ақпарат алып ... ... ... ... ... ... берiледi.
Бейіндік сыныптағы оқушылардың саны қалалық жерлерде 25-тен,
ауылдық ... ... ... ... оқытуды ұйымдастыруға қажеттi жағдайдың болуына қарай
қолданбалы курстар оқушыларды топтарға бөлу арқылы оқытылуы ... ... ... ... ... ... (10 – ... кейiнгi) қорытындысы бойынша қабылданады.
Ең алдымен бейіндік сыныптарға :
- негiзгi орта бiлiмi туралы үздiк куәлiк алған оқушылар;
- оқыту бейініне ... ... ... ... ... ... республикалық олимпиадалардың жеңiмпаздары;
- ата-анасы жоқ және олардың қамқорлығынан айырылған ... ... ... ... ... ... нәтижелерiмен бiрге Педагогикалық кеңестiң шешiмiмен:
- оқушының оқудағы және ... ... ... мен ... ... сипаттамасы, яғни ... ... оқу ... ... көркемөнер
жарыстарында жеткен жетiстiктерi;
- мектеп оқушыларына арналған аудандық, облыстық және республикалық
деңгейдегi журналдарда, газеттерде және т.б. баспа беттерiнде ... ... ... ... ... ... кейбiр оқушыларға тиiстi бейінді
(бағытты) барынша негiздi етiп ұсынуға мүмкiндiк бередi.
Ұсынылған өтiнiштiң саны сыныптағы орын ... ... ... асып ... жағдайда 10 – сыныпты бiтiрген түлектердi
қабылдау олардың бiлiм жетiстiктерiнiң ... ... ... беру ... ... қарайтын барлық жалпы орта ... оқу ... үшiн бiлiм ... ... бiрыңғай
критерийлерiн белгiлеп, оларды өз уақытында 10 – ... ... және ... ата-аналарына хабарлайды.
Бейіндік сыныптарға қабылданған барлық оқушылар және олардың ата-
аналары жалпы орта бiлiм беретiн оқу орнының Жарғысымен, оның ... ... ... ... көрсетiлген лицензиясымен және т.б.
құжаттарымен ... ...... ... оқушылар бiрiншi тоқсанның аяғында:
- бiрiншi тоқсанды ойдағыдай аяқтаған жағдайда;
- жаңадан таңдап отырған бейіні ... ... ... жою ... өз ... ... ... жағдайда;
- оқушының ата-анасы жазбаша түрде келiсiм берген ... оқу ... ... ... жылдық мектепті 12 ... орта ... бұл тек оқу ... ... бір ... ғана емес , ... ... орта мектептің жалпы
құрылымын , мазмұнын , мақсатын ... ғана емес , ... ... түлегіне беретін білім нәтижесін ... ... . 11 ... орта ... ... 12
жылдық ортамектепті ... ... ... ... ... қоғамның ... ... ... , ... ... ... іс ... ұштастыра білетін , ... , ... ... ... ... ... оқыту дегеніміз не ? – деген сұраққа ... ... , ... ... ... , ... ... ,
бүгінгі таңдағы тереңдете оқыту - 80 – ші ... мен 90 – ... ... білім жүйесін ... ... ... ізгілендіру , демократияландыру үрдісінің
әсерінен ... . Осы ... ... ... ... ... ... мен лицейлер , кейіннен оқушыларды
оқуға түсу ... ... қана ... , ары ... – да ... ... ... ... ... арнайы мектептер құрыла бастады .
Бейіндік ... ... ... келесі мақсаттарды
іске ... ... :
* ... ... ... бір бағыты ... ... ;
* ... ... ортаға бейімделуге ... ... , ... өзін - өзі ... , ... жетілдіруге
арналған құзіреттерін ... ;
* ... ... ... жағдай тудыру ;
* оқушылардың ... мен ... ... мазмұнын саралау , жеке оқу ... құру ;
* ... ... элементтерін енгізу .
Бейіндік оқыту ... мен ... ... ... ... ... ... бойынша білімін ... ... ... , ... – ақ , ... ... ... да жатады .
Өйткені қазір жастар ... ... ... ... мен ... және де ары ... ... мәселесін ескерместен таңдау ... .Ал ... ... осы бағыттағы ... ... ... жолға
қойылмағандығын айғақтайды .Қазіргі мектептердің ... ... ... өзін - өзі ... қажетті
білімдер жоқтың қасы , өзін - өзі ... мен өзін - ... ... ... ... ... ... ,
өз білімін жалғастыру ... ... ... ... ... ... ... бірден – бір жолы – жоғарғы
сынып ... өзін - өзі ... мен ... ... ... бағдарлау жұмыстарына ... ... ... ... ... ... кез – ... қоғам үшін өскелең ұрпақтың
қайсыбір ... ... ... рух пен ... ... орынға қойып , ... пен ... ... аса ... ... ... ... бағдарламасында
бейіндік оқытудың үш ... ... ......... де , осы ... ... қатып қалған
тәртіп деп ... ... жоқ ...
математикалық бағыт ішінен мектеп базалық және ... ... ...... ... ... ( ... еркімен таңдауы ) ғылымы бейінін ұйымдастыра алады.[11, 13-
14б]
Кейбір ... ... ... , ... мен ... ... желісінің ... ... , өзге де ... ... ... ... ( ... , тарихи , агро- технологиялық , лингивистикалық және
т.б. ) .
12 ... ... беру ... 10 ... ... ... ... болып есептеледі .10 ... ... өз ... ... ... оқу ... ... жалғастыра алады .
Ал 11 – 12 ... ... ... ЖОО – ... көзжеген оқушы оқи алады .Бірақ ... ... ... ... шешім емтихан ... және ... ... ... қазіргі
уақытта талқылану ... . ... ... ... ... бірі ретінде оқушылардың алтыншы ... ... ... жұмыстарын қорғауы ... ... ... ( ... ) ... отыр .
12 ... ... басты міндеті - тұлғаның
танымдық және ... ... ... .Осы ... ... ... ... мен оның өзін - ... ... зор . ... ... ... еңбегі алған
білімінің көлеміне қарай бағаланып ... , енді оның ... ... ... жас және жеке ... , өмір ... ортасына бейімделуіне , жинаған
тәжірибесіне қарай ... , ... ... қалыптасқан
қабілетіне , білім мазмұнын рухани қажеттілігіне ... ... ... ... ... . Осы ... ... , оның ішінде бағалау жүйесіне енетін жаңа ... – " ... " ... ... .
" ... " ( кең мағынада ) , жеке білім жетістіктерінің
портфелі , ... бір ... алу ... оқушының
жетістіктерінің ... мен өзін - өзі ... ... алу
тәсілі . Оқу " ... " ... ... ... . ... – шетелдерде кеңінен
қолданылып ... ... бірі . [11, ... ... оқуға дайындау ... , ... ... ... ... көшу ... жауапты таңдау жасау ... ... ... 9 – 10 ... ... бейіндік оқытудың
алғашқы ... ... ... ... ... ... ... енгізу көзделіп отыр .
Бейіналды даярлық 9 – 10 ... ... ... ... ... , ... ... мейлінше мол ақпараттармен ... ... . ... ,
біздің міндетіміз – мектепте ... ... ... . Ол ... ... психологиялық қызметті белсендендіруді ,
ақпараттық кеңес беру ... ... ... ... – ақ , әр ... өз ... ... ... ... алды ... үйлестіруші менеджер – ... ... ... .
12 ... ... ... оқу жоспарында
бағдарлы курстар ... , ... ... ... – ала
қаралатын болады . Ал оқушылардың бейіндік бағдары ... ... ... ... анықталады .
Осы орайда ... ... 9 ... ... бағдарын диагностикалау ... ... ... ... ... ... , ... беру инфрақұрылымының мүмкіндіктеріне ... , ... , ... ерекшеліктеріне ... тиіс ... ... ... ... ... беретін
мектептерде , гимназияларда , лицейлерде , дарынды балаларға ... ... ... арналған арнайы ... ... ... ... ... ... мектептің материалдық –
техникалық жағдайын , кадрлық ... мен оқу - ... ... ... ... , ... ... бойынша қарастырылады :
Монобейінді (бірбейінді) мектеп – бір ... ... ... ... ... – бірнеше бейінді оқытуды
ұйымдастыру.
Бейіндік сыныптар ... ... ... мектептерде ,
гимназиялар , ... , ... ... ... ... ... .
Ал ресурстық орталық материалдық және ... ... , ... оқытуды жүргізуде ресурстарын
басқа да мектептер ... ... ... беру ... ... . Ресурстық орталықтар ЖОО , ... , мен ... ... ... ... мүмкін .
Ауыл мектебі ... ... ... ... ... ... ... – техникалық , оқу -
әдістемелік және кадрлық әлеуетін ... ... ... база мен ... ... ... ете алатын ,
қуатты ... ... ... ... – ақ , ... және ... ... бейіндік
оқытуды ЖОО мен ОблБД- і жанынан ... ... ... жер ... шалғай ауылдардан ... үшін ...... ... ... компектілі ауыл ... ... ... аудан орталығындағы орта мектептерде
немесе ... ... ... ... мүмкіндік беретін
интернат типіндегі пансионаттарды ашу жоспарланған.
Мектепте ... ... ... ... ? – ... жауап берсек :
- оқушылар мен ата – аналардың өтініші ... ... ... ;
- мектепте бейіндік оқыту ... ... ... ... іріктеледі ;
- мектептің материалдық – техникалық ... ... ... ... ;
- ... бейіндік оқуын ұйымдастыруға қатысатын
ЖОО- мен , білім беру ... ... ... ;
- ... ... тәжірибесі мен мектептің ... ... ... ... ... ... , мектептің бейінділігі оқушылар мен
ата – аналардың талап – ... ... ... , ... ... ... немесе физика ... ... ... , ... кабинеттері бола тұра , ... ... , онда ... ондай оқытудың түрін
таңдай алмайды . ... ... ... таңдауымен жүзеге
асырылады .
Ортақ қызығушылықтармен ... ... оқу ... ... ... дарынды балаларға арналған
сыныптар , жекелеген пәндерді ... ... ... ,
факультативте оқитын топтар құру ... ... ... ... ... ... дегенімізбен , олар барлық жалпы
білім беретін ... ... ... ... ... ...... негізі саралау формаларының жаңа
типологиясы болып ... ( 1990 жыл ) ... ... ... ... үшін ... ... саралау
формаларының ішінен неғұрлым қолайлысы [22, 3-7б] қызығушылықтары
бойынша ... ... ... ... ... , ... сатыда
оқытудың бағыттары белгіленді , ... ... ... ... ... ... ... .
Осы орайда сыртқы форма ретінде қызығушылықтары бойынша
оқыту оқушыларды оқу ... ... ... ... ... деңгей және ... ... ) ... ... ... ( 1 –ші суретті ... ... ... Жаңа ... ... ... ... сыртқы саралау ... ... ... ... элективті әдісі бойынша жүзеге
асырылатыны белгілі . Бейінді ... ... ... ... ... ... үшін саралай оқытудың селективті
әдісі ... ... ... . Бұл ... ... : бағыттар боыйнша барлық ... ... ... ( ... , ... ) ... соң жүргізіледі .Бұл
жерде бейінді оқу ... ... ... ... , сондай –
ақ бейінді емес пәндер жиынтығын міндетті оқыту ... . ... және ... емес пәндер ... ... беру ... ... ... сатыдағы білім ... ... ... етпек . Бұл тәсіл саралаудың
элективті ... ... ... , ... ... пәндерді оқыту мен ... оқу ... ... тән болады ( 2 - ... ... )
2 ... ... ... ... ... – теориялық ... ... ... анықталады .Осы кезеңде 1 – 9
сыныптарда енгізіліп ... ... орта ... берудің
Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартында ( МЖМС ) ... ... ... ... ... қаланған .
Нормативтік құжат ... МЖМС – те ... ... ... мазмұнының құрылымы мен мазмұнына , ... ... ... қойылатын талаптар көрсетілген
.Сонымен жаппай ендірілуі 2007 – 2008 оқу ... ... ... ... 10 ... ... бейінді оқыту
саралаудың сыртқы формасының ... ... ... екі ... аясында бейінді пәндерді көздейді ( 3 ... ... )
3 ... ... саралау формасы
Шешімнің кез – келген нұсқасында пәндік білім , ... ... ... ... ... . 4 – ... ... сурет Пәндік білім, іскерлік , дағдылар
Біліктерді дамыту мәселесі ... ... ... ... ізденушілік қызметін ... мәні ... .Бұл ... ... ... берілген .Жұмыс сапасымен ... ... ... - ... ... қоя ... ... болады .5 суретті қараңыз
5 сурет Мұғалімнің өз іс - әрекетін жоспарлауы
3 ... 12 ... ... ... ... ... бейіндік
сыныптарды бағалау жүйесі ( 12 баллдық шкала ... ... ... ... іс - ... |Оқу ... ... даярлық |
|деңгейлері | ... |
| | | |
| | ... ... ... | | | |ен |
| ... ... ... |1 |5 |9 |
| ... іс - ... | | | ... |тәсілдері | | | | |
| | | | | | |
| ... ... – |2 |6 |10 |
| ... ... | | | ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... |3 |7 |11 |
| ... | | | | ... |және іс - әрекет| | | | |
| ... | | | | |
| ... ... |4 |8 |12 |
| ... | | | | ... ... іс - әрекет| | | | |
| ... | | | | |
| |I |II |III ... ... ... | | | |
I ... ... ... құзіреттілігі – оқу пәні
аумағындағы ... ... ;
II ... ... ... құзіреттілігі – пәндік сауаттылық
деңгейі ;
III деңгей оқушының пәндік құзіреттілігі- ... ... ... ... ... ... ... бағытталған білім беру
жүйесіндегі ... ... ... ... ... тиіс . Мұны ... МЖМС –ке ... мектептің жоғары
сатысында ... ... ... ... ... ... ... жаңа үлгісін даярлау аясында ... ... ... ... . ... ... ... 2005
– 2010 жылдарға арналған мемлекеттік ... ... ... ... ... ... 12 ... орта
білім беру енгізілетіні айтылғаны баршаға аян . Неғұрлым ... ... ... ұжымдары қазірдің өзінде
оқушылардың біліктерін ... ... ... айқындау
жөніндегі іздеу-зерттеу ... ... ... . ... ... ... № 1 , № 79 мектептер , Шығыс Қазақстан облысы
Тарбағатай ... ... ... орта ... және ... ... мектептер Республикамыздың әр облысында , әр ... ) . ... , ... ... ... тәжірибесінде білікті
білім берудің маңызы ... ... ... – бұл ... ... ... ... және олардың қабілетін дамытуға, оқушының әлеуметтенуiне және
мектептiң ... ... орта және ... ... бiлiм ... ... ... асыруға мүмкіндік беретін оқыту
процесін саралау мен даралау құралы болып табылады.
Бейіндік ... ... ... – бұл ... ... ... түрлерін жүзеге асыру тәсілдері.
Оқу жоспарының базалық (инвариантты) компоненті – білім мазмұнының
міндетті білім салалары мен оқу ... ... ... ... ... ... (вариативті) компоненті – білім мазмұнының
оқушылардың қызығушылығы мен қабілетін қанағаттандыруға бағытталған
бөлігі.
Оқушы ...... ... оқу-тәрбие процесін
ұйымдастырудың білім ... жеке ... ... мүмкіндік беретін
жаңа түрлері мен тәсілдерін жүзеге ... ... ... ... ... беретін пәндер – барлық бағдарларда оқушылардың
бәріне тегіс міндетті пәндер.
Бейіндік пәндер – бұл орта ... ... ... ... ... ... ... негізгі оқу пәндері.
Қолданбалы курстар – білім беру ... ... ... формасы, ол оқушылардың білімін жалғастыруына және
тереңдетуіне, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... – бағдарлы пәндердің нақты саласы бойынша
білімберу бағдарламаларын ... ... ... ... ... БӨЛІМ
12 жылдық білім беруге көшу жағдайындағы эксперимент барысында
оқыту мен ... жеке ... ... басты
мәселе болып отыр . Мұғалім үшін баланың ... , ... ... және басқада психологиялық ерекшеліктері басты орында
болуы тиіс . Осы ... ... мен ... ... ... ... ... фактор болып табылады ... ... ... ... мен ... көтеру арқылы ғана тиімді жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... ... айналысу басты басты ... ... ... ... екінші орынға ысырылуда .
Мұғалімге оқыту мен ... ... ... жету
үшін психологиялық құралдарды меңгеру қажеттігі туындап отыр .
Бұл ... ... , ... , ... ... мен психолог – практиктер жүзеге асырады .
Ал осы ...... ... ... 12 ... білім беруге көшу ... ... ... отыр . Эксперимент жүргізуші
мұғалімге ... ... ... әрқашан жеткілікті бола
бермейді . Сонымен қатар ... ... де ... .
Осы экспериментте мұғалімдерге қажетті ... ... ... ... ... да
қамтылған.Экспериментте ... ... ... әдістемелер , сондай – ақ сауалнамалар мен ... де ... ... ... материалдары 12 жылдық мектепте оқушыларға
арнайы психологиялық диагностика ... ... ... ... ... ... үшін мынандай әдістер ұсынылады :
- оқушыға жеке тұлға ретінде бақылау жасау ;
- жеке ... ақыл – ... даму ... танысу .
12 жылдық білімберуге көшудің эксперименті ... ... ... жеке ... ... ... ішіндегі ең мңыздысы – жеке ... ... ... ... . ... жұмыстары ... жеке ... ... ... мүмкіндік береді .
Бұл ... ... ... ... ... ... ... сезімін , қуанышты сезіну мен
оның дарадамуын қамтамасыз ету ... ... ... кері әсер ететін факторлардың алдын
алу ;
... ... ... ... ... ету ... Баланың жеке сапалық қасиеттерінің белсенді даму ... ... ... жету үшін баланың жеке даму ... 12 ... ... ... ... ... ... әдістемелер ұсынуға болады :
• Керн – ... төрт ... ... ... ... ... тестісі ;
• Ой - өрісінің даму ... ... тест ( ... ... " ) ;
• Оқу әрекеті алғы ... ... ... тест ( " ... ... " ) ... ... аудару мен қабылдау және ... ... ... анықтау ;
• Логикалық ойлау элементтері ;
• Жоғары ... ... ... ... ... дайындықты анықтау әдістемесі
Керн – Йерасек тесті
▪ Бұл ... ... ... ... ... ... ... . Біріншіден , оны жүргізуге көп уақыт ... ... , жеке ... да ... да қолдануға болады .Сондай – ақ
арнайы нормативтік құжатты , құрал – ... ... ... ... ... ... № 151 ... 14 тобындағы
балаларға жүргізілді .
Тесттің құрылымы : тест үш ... және бір ... ... ... ... – ер ... сыртқы пішінін салу ;
Екіншісі - әріптердің жазба ... ... жазу ...... ... ... жазу ... тапсырманың нәтижесі бес ұпайлық жүйемен бағаланады .(
1 – ... , 5 – ең ... ұпай ) ... кейін үш тапсырма
бойынша жиынтық баға шығарылады :1 – 2 ұпай ... , 3 – 6 ... ... ... , 7 – 11-ге ... орта , 12 – 15 ... төмен , 12
– 15 ұпай алған балаларды тереңірек зерттеу ... ... 4 ... . ... ... ... дайындығын бағдарлау
тестісінің ауызша ... ... ... ... ретінде 24 ... ... ... ... тәртібі
Әр балаға тест ... ... . Оның ... ... ... жазылады .Қалған ашық жерлеріне ... ... ... .Ал ... ... ... сол
жағына әріптердің жазба үлгілері , ал осы беттің ... ... ... жиынтығы берілген . Беттіңоң жақ бөлігі бала
жұмысжасау үшін ашық ... ... ... екі қолының ... ... ... ... ( егер бала ... ... , ол жағын
ескеру керек ) .
№ 1 тапсырма
" Қандай да бір ер адамның ... ... ... салыңдар
"
№ 2 тапсырма
" Мына жазылған әріптерге қарап көшіріп ... ... 3 ... Мына ... ... , ... ... де осындай
нүктелер салыңдар ... ... ... Әсел – 11 ... Асан ... – 3 ... Асан ... - 1 ұпай
4. Айтжанова Асылайым – 6 ұпай
5. Айдар Олжас – 7 ... ... Ару – 5 ... Бакина Бота – 4 ұпай
8. Бекжанов Дәрмен – 1 ұпай
9. ... ... – 3 ... ... Аян - 3 ... Дарибай Самат – 12 ұпай
12. Жалилов Шухрат – 4 ... ... ... – 3 ... ... Анель – 9 ұпай
15. Сабитова Мөлдір – 4 ұпай
16. ... Ерік – 13 ... ... ... ... ... ... мектепке
дайындығының деңгейі ... ... ... ... ... жағдайға байланысты балабақша ... - ... ... төмендігін
мойындаймыз , мектепке ... ... ... ... ... жасаймыз" – деді .
Сауалнама " 12 жылдық мектепке көшудің тиімділігі қандай ? ... ... !!! ... ... қоғамымыздағы маңызды
мәселелердің ... ... ... ... ... 12 жылдық жалпы орта білім ... ... ... ... ... бере отырып
сіз өз ... ... ... , ... ... – қоғам
пікірі .Сұрақтардағы 3 нұсқаның ... ... ... ... .
1 . 12 жылдық білім беру ... ... ... ... ба ... Иә , ... да дамыған елдермен ... үшін ... ... ... , бірақ аса тиімді емес
В. Дұрыс емес , ... ... ... өте кеш ... . 12 ... ... оқу бағдарламасындағы 11 ... ... ... бе ... 12 жылдық мектептің 11 – 12 сыныбында ... ... ... оқу ... 1 ... тек ... ... ғана
В. 1 жылға ұзартқанда ешқандай тиімділік ... . 12 ... ... ... ... ... ... Әлемдік білім кеңістігіне теңдесу үшін өте ... Осы ... жаңа ... енгізсе тиімділігі
артар еді
В. Қолдамаймын , ... ... кері ... . 12 ... мектептің оқу бағдарламасымен таныссыз ба ?
А. Иә , таныспын , оқу ... ... ... БАҚ – да 12 ... ... ... ... өте көп
, бірақ оқу бағдарламасының ... ... Ол ... ... білмеймін
5 . 12 жылдық мектепте 12 ... ... ... , сіздің пікірініз қандай болмақ ?
А. ... ... ... ... ... ... 12 баллдық бағалау – жан – жақты ... деп ... ... 5 ... ... ... еді
Сауалнама сұрақтарына ... ... 27 адам ... . 12 ... ... ... ... адамдардың көпшілігі ... екен , ... ... адам ... ... ... жүйесінің реформасын қолдайды екен ... ... ... ... 62 % - і 12 ... ... ... көшуді қолдайтын , 12 ... ... ... ... түсінетін , осы жүйе туралы
ақпараттың жеткілікті ... айта келе 12 ... ... ... өте ... ...... Респонденттердің 26 % - і 12 ... ... ... тиімді
деп санаса да , оған көшу ... ... ... Ал ... 12 % ... бұл ... көшуді
қолдамайтынын , мектеп мерзімін 1 ... ... ... пайда ... , ... ... ... кері әсер ететінін ... ... ... ... ... , біздің ... ... ... де ... ... ... ... мектептегі мұғалімдерді таңдау"
Құрметті__________________________________________________
Төмендегі сауалнама сұрақтарында мұғалімдердің жеке басы мен ... ... ... ... ... ... қасиеттер мен белгілер ерекшеленген. ... ... ... мұқият оқып шығып, ұсынылып отырған мінездемелік
сипаттамалардың ішінен дәлме-дәл ... ... ... ... ... ... дөңгелектеп қоршаңыз. Бұл сіздің өз
пікіріңізді білдіргеніңізді көрсетеді. Ал егер ... ... ... ... ... ... онда пікіріңізді
«басқа пікір» деген жолға жазыңыз.
Мектеп________________________________________________
Сынып________________________________________________
Оқу үлгеріміңіз_________________________________________
Мұғалімнің аты-жөні___________________________________
1.Мұғалімнің ... ... ... және ... ... туралы пікіріңіз қандай?
а) ол өз пәнінің ысылған маманы;
ә) өз ... ... ... ... ... ... әлі де болса
қалыптасу үстінде;
б) сабақ өткізу деңгейі төмен, тәжірибесі аз. ... ... ... және ... түсе ... толықтырып, үздіксіз
жетілдіруді қажетсінеді;
в) басқа пікір____________________________________________
_______________________________________________________
2. Мұғалімнің ... ... ... дайындықпен келуі, дәріс
беру шеберлігі және сыныппен ... ... ... дәрежеде?
а) өзі оқитын пәнін жете меңгерген;
ә) қарастырылып отырған мәселеге тыңдаушыларын ... және ... ... ... дөп баса біледі, сезімтал, жиі-жиі
сұрақтар қойып, сыныпты жинақы ұстайды, дискуссияға тартады, тақырыпты
логикалық тәсілдерді молынан ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа ... ... ... принципін ұстануы, әдептілік өнегесі, мінез-құлық
мәдениеті, яғни моральдық тұрғыдан ... ... ... ... ... ұстанасыз?
А) оқушылардың білімін бағалауда әрдайым объективті принциптерді
ұстады, талап ... ... ... ... ... және ... ... өткізу тәсілімен
шеберлігі жақсы, адамгершілік, адалдық әдептілік және моральдық сапалық
көрсеткіштерінен артта қалыңқыраған.
Б) басқа пікір________________________________________________
Сауалнама ... ... ... білім беру жүйесінде білім беру ... ... ... , ... ... ... де оқушылар таңдай алады . Сапалы білім , саналы
тәрбие ... ... ... ... ... әсер ... сауалнаманы мен әр түрлі мектепте ... , ... 24 ... ... . ... ... , ... сауалнама жүргізген 24 оқушының 56% - і өз ... ... , өз ... ... ... ... – десе , ... і сабақ өткізу ... ... , ... аз , ... , кәсіптік біліктілікті , қарым – қатынасқа түсе
алуды ... , ... ... ... . – ... ,
21% респонденттер өз ойларынша осы ... ... ... ... жаңа қасиеттер жиынтығын ұсынды . ... : ... сай жаңа ... ... ... ... оқушыға жеке , ... ... ... , ... емес , ерікті өткізу .
4 кесте
Бастауыш ... ... жеке ... рухани – адамгершілігін
дамыта оқыту жөніндегі ой – ... ... ... |% ... |2 |3 |4 |
|1 ... ... , ... |А) амандасамын |20 |
| ... ... ... не ... жүргенін |76 |
| ... ... ... |4 |
| | |Б) ... ... | |
|2 ... ұйымдастырар |А) тыныштандырамын |62 |
| ... іс - ... |Ә) ... ... ... |9 |
| | |Б) ... ... | |
| | ... |22 |
|3 ... ... |А) ... өн ... |12 |
| ... қалай жүзеге |Ә) жаңа сабақты ұйымдастыру | |
| ... ? ... |15 |
| | |Б) ... |73 |
|4 ... ... |А) ... , ... , ортасында|48 |
| |адамгершілік қасиеттер |Ә) ... ... |42 |
| ... ... ? |Б) туа ... |10 |
| | | | |
|5 ... ... |А) пән ... |35 |
| ... ... неге |Ә) ... мазмұнына |26 |
| ... ? |Б) ... ... |39 |
| | | | |
|6 ... ... ... ... ішкі дүниесі |10 |
| |? |Ә) ... , ... |78 |
| | |Б) ... ... | |
| | ... |12 |
|7 ... ... ... |А) ... |92 |
| ... дамытуды |Ә) болмайды |8 |
| ... ... ... ... | |
| ... ма ? | | |
|8 ... ... |А) түсіндіруге тырысамын |45 |
| ... ... |Ә) жеке ... ... |34 |
| ... , ... ... ... ... |21 |
| ... ... жөніндегі |А) жазалау қажет |54 |
| ... ... ? |Ә) ... ... ... | |
|9 | ... ... |30 |
| | |Б) ... ... |16 |
| | | | |
| ... ... ... тек ... |45 ... ... ... ... |Ә) ... мен ... |29 |
| ... ? |Б) ... ... мен | |
| | ... |26 ... |" ең ... " ... бағаны |А) тәртіпсіз болғанда |29 |
| ... ... ... ? |Ә) ... ... |53 |
| | |Б) ... ... төмен |18 |
| | ... | |
| ... 212 ... қатысты ... ... , ... ... ... ... біз мұғалімдерде жеке тұлғаның ...... ... ... ... аясы тар екендеген
пікірге келдік.Мұғалімдердің басым ... ... , ... жан ... , жеке бас ... ... ... ... аңғарылды .Сонымен қатар педагогтар сабақтың тек
білімдік мақсатына көңіл ... , ... ... қыры – тәриелей
отырып оқытуға көңіл бөлмейтіні аңғарылды .
Егер осы ... 12 ... ... ... қателіктер білім мен ... ... ... ... ... .
Жасөспірімдердің оқуға деген ... ...... оқу ... ... қызығушылықтарын
анықтау .
Мектептегі оқуға деген өзінің қызығушылықтарыңды көрсет.
Өз ... ... сыз ... мектепте оқу ... ... ... ... және ... болғым келеді
3. Ата – анам ... ... ... ... өз ... ... ... болады
5. Қазір барлығы да оқиды , сол себепті мен де ... ... ... Оқу , ... түсу ... ... ... келеді
9. ӨзОтаныма пайдалы азамат болғым келеді
10. Ой - ... ... ... Жақсы баға алу ұнайды
12. Толық және терең білімге қол жеткізгім ... Өз ... ... ... ... ... Оқу – менің парызым
Берілген мәліметтерді қорыту кестесі
Оқу ... ... ... қаласындағы № 122 мектептің 7"В" сыныбында
жүргізілді. ... ... ... ... ... ... |Оның ішінде ... |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 | ... ... |1 |4 |3 |2 |5 |4 |4 |2 |4 |3 |4 |4 |2 |6 | ... |4 |8 |6 |4 |10 |8 |8 |4 |8 |6 |8 |8 |4 |14 | ... айтқанда , Қасиетті ... ... ... ... ... ... тең болу үшін және ... білім кеңістігіне ықпалдасу үшін 12 ... ... ... көшу өте қажет . Жас ұрпаққа сапалы білім ,саналы
тәрбие беру ... ... әр ... ... ... ... айырықша жауапкершілікпен қарауды талап
етеді . Жаңа жүйеге көшудің ... , ... , ... , ... ... ... ... – ала
тәжірибелік жұмыстарда қолдану , оның ... ...... ... бәрі 12 ... ... орта білім
беруді ойдағыдай ендірудің міндетті шарттары , ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтың
Қазақстан халқына Жолдауында "ХХI ... ... ... ел ... ... ... деп атап ... осы
Жолдаудың аясында ... ... ... 66 ... і тікелей , 9 – ы жанама ... ... ... ... отыр . ... ... ... мемлекетімізде 12
жылдық жалпы орта білімге көшу басым ... бірі ... отыр ... , ... саласында қабылданған осындай шешімдер ғылыми
- әдістемелік және практикалық ... жан – ... ... тиісті құжаттармен және құралдармен ... ... , ... ... ... ... терең
мазмұнды , бүкіл қоғамға ... ... ... ететін кең
ауқымдағы кешенді ... ... ... отыр .
12 ... ... бітірген түлек нарықтық қатынастар
мен ақпараттық ... ... ... ... ... , ... ... негіздерін практикалық
іс - әрекеттерге ұштастыра ... , ... ... ,
өмірлік қажетті дағдылары мен кең спектрлі ... , ... және ... пайдалы қызмет атқаруға
лайықталған ... ... тиіс .11-12 ... ... ... мектеп түлектері ... ... ... өз ... , өмір жолдарын таңдауға , ... , ... ... ... ... ... ... ортақ мақсат пен ұлттық ... ... ... әр ... өз ... ... болса ,
онда ұлттық рухымыздың биіктеуіне ,рухани санамыздың жаңаруына
, ... ... ... ... боламыз .
Ол өркениетті елдердің озық ... үлгі ... , ... құндылықтарға негізделген жаңа ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңы – ... .07.06 ... – 1 ЗРК. ... ,- 55 ... ... ... білімді дамытудың 2005 – 2010
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы .Астана , ... ... ... даму үшін ... Б.Ұ.Ұ – ның декадасы ( 2005 –
2014 жылдар ) Веб – ... ... ... Н.Е ... да ... ... білімнің
Азиялық үлгісі туралы "//Педагогика ., 2002 ,№6 99 – 103 беттер
5. Кинелев В . Г " ХХI ... ... ... даму ... ... және ... .,2000 , №5, 3 – 7 ... Айқынбаева Г.Қ.// Білімдердегі жаңалықтар .Тамыз,2002 жыл,49 -50
беттер
7. Садықов А.Н." Методология 12 ... ... " , ... ... " 12 ... ... беруге көшіру экспериментінің әдістемелік
материалдары " , жинақ .Алматы , 2003
9. Айқынбаева Г.Қ., Тайманова С.Б.Бастауыш ... ... ... мен ... ... ... арналған тапсырмалар
жинағы , Астана , 2002жыл. 3 – 12 беттер
10. // Бастауыш ... 2002 жыл .№1 , 5 ... 12 ... в вопросах и ... . ... , ... ... // " ... ... " № 10 (59) , 2006 жыл , 3 – 7 ... Кусаинов А.К." Национальные системы образования : Общая
характеристика , структура " . Алматы , РОНД 2004
14. Қазақстан Республикасының " ... " ... ... ... , ... ... Государственный общеобязательный стандарт среднего общего
образования Республики ... .- ... , РОНД ... Айқынбаева Г.Қ .Бастауыш мектепке келген баланың даму ... білу ... . ... , 1998, 3 -7 беттер
17. Айқынбаева Г.Қ Мектепке психологиялық даярлық ерекшеліктері ... ... . ... ... ... Б.Қ " ... сыныптарда жеке тұлғаның рухани
адамгершілігіндамыта оқыту әдістемесі " , РАД и АЛ , ... , ... ... ... ., № 1 – 3 , 2006 , 11 – 18 беттер
20. Мектеп реформасы // ... ., 22 ... , ... ... И . А ... компетенции – новая парадигма результата
образования // Высшее образование сегодня, 2003 ,№ 5 , стр. 34 – ... ... ... ., № 10 ( 59 )2006 2- ... // ... мектеп ., № 1, 2002 , 5 бет
24. // Қазақстан мектебі ., № 11 - 12 , 2001, 7 – 8 ... ... Г. Қ ... ... ... анықтау .// "
Әдістемелік хабаршы " ... 2001., №2 , 89 – 93 ... ... Г. Қ ... мектепке келген баланың даму
деңгейін ... білу ...... , 1998 , 3 – 7 ... ... А . Н К теории развития психики ребенка . – ... ... ... .Г " ... ... берудің тиімділігі "// Білім
әлемінде ., № 2 , 2007 , 29 – 32 ... ... . Е " ... ... білім беру " // Білім
әлемінде ., № 2 , 2007 , 33 – 35 ... ... К .Ш . Ауыл ... ... оқыту үлгілері
. // Білім әлемінде ., № 1-3 , 2006
31. Қонтаев . С . С ., ... . Ж . Ж . ... ... ... ... бағдарланған құзіреттілікті білім ... . // 12 ... ... № 5 , ... ... ... ... стилей"//Открытая школа
№7(56),2006
33. М.Ж.Жадрина Профильное обучение как условие реализации
вариативного образования в школе : опыт и ... ... стр 2-15 ... ... ... ... в ... образования //
Казахстанская правда . № 168(21813) от 01.09.1995
35. Характеристики ... ... ... ... // Открытая школа.-2002, №8(10) стр ... ... опыт в ... ... ... ... классах средней школы : контекст , условия и
вопросы ... ... INSA № 8 ... ... ... ... как средство дифференциации
обучения .// Открытая школа №2(51) 2006,стр 9-11
38. ... ... ... ... орта ... ... ,( жоба ) ... Г.Қ.Айқынбаева " 12 жылдық білім берудегі ... ... ... ... ерекшеліктері " //Педагогика
№3 ,2006
40. Основные тенденции ... ... в мире и ... ... ... ... , Астана 2004
41. Ә.Дүйсебек " Жаңа ... ... ... ... //Открытая школа № 4(41) ,2005
42. А.А.Семченко " Профильное обучение : проблемы и перспективы "//
Открытая школа № 3 , ... ... , ... " ... ... ... " // ... школа № 7(56) 2006
44. А.А.Жайтапова " Функциональные позиции всистеме образования " № ... ... " ... ... в системе образования "
//Білім әлемінде №4-6 ... ... ... ... ... ... ... №9 , 2002
Қосымша 1
Оқушы сипаттамасы
Әдістеменің ... ... ... ... ... жасалған және орта ... ... ... ... баланыңтүрлі даму қырлары туралы
жеке ... ... ... ... ... .Берілген мұғалім
бағасының нәтижесі мектеп психологы менмұғалімнің өзі үшін ... ... ... осы ... 12 ... мектепте
қолданса оныңтиімділіге арта ... ... , ... және ... ... қатардағы бос ... ... "жоқ" ... ... ... ... ... сипаттамалары
1 . сөздік қоры ... көп ... ... және кез- ... ... туралы еркін
сөйлей алады
3. ... мен ... ... мәні мен ... көп ... ... ... өз сыныбынақойылатынталаптарданартық оқи алады
6. арифметиканы жылдам түсінетіндігі ... ... ... ... ... өзгелерге кедергі келтіреді
3. іс - әрекетті аяқтауда күш ... ... ... көп нұсқауды қажетсінбейді
өзгелердің пікірлеріне әсершіл
Шығармашылық ... ...... ... , ... көп ... ... ойындарға , қиялдарға беріледі
3. жиі ... ... ... бейім , оқиғаларды қызықты ... бере ... ... ... ... бейім
5. әзілкеш, көп жағдайда өзгелерге еүлкілі көрінуі ... сын ... ... ... ... ... ... қалыпты ретбұзылса да алаңдаушылық білдірмейді
Көшбасшылық ... ... өз ... ... ... ... көреді
3. бірнеше қызмет түрі ... көш ... ... ... осы ... жұмысқа ешқандай қосымша ... жоқ ... анық ... сіз ... ... ... бірнеше сыныпта ... ... , онда ... ... ... ... ... болуы
мүмкін .Бірақ бұл өз алдына күрделі жұмыс, біз оны ... ... ... ... бала туралы мағұлмат ... , ... ... ... . Бұл ... мектеп әкімшілігі
үшін де маңызы бар .
-----------------------
ЖАҢА ТИПОЛОГИЯ БОЙЫНША САРАЛАУ ... ( 1990 жыл ... ... ... ( деңгейлік )
- қызығушылықтары бойынша оқыту
- ... ... ... ... кәсіптер бойынша оқыту
Оқушыларды пәндер бойынша даярлау деңгейлері :
- оқушыларды даярлаудың міндетті ... ... ... ... ... ... саралау жүйесі
Элективті саралау жүйесі
- барлық оқушылардың ... ... ... өтуі ... ,
негізгі сатылар );
- пәндер циклын тереңдетіп оқыту ;
- білім берудің ... ... ;
- оқу ... ... ... ;
Сыртқы саралау формасы
Селективті саралау жүйесі
Бағыттар бойынша бейінді оқыту
Жаратылыстану - ...... - ... - ... - ... - биологиялық
Пәндік БІД - лер
Ақырғы ... –ні ... ... салалар бойынша сауаттылықтан
Біліктерді дамыту құралдарына
Функционалдық сауаттылыққа
Функционалдық сауаттылыққа
Қандай КН жоспарлаймын?
Не нәрсеге үйреткім ... ... ... ... ... ... ... оқушыны қалай үйрету керек ?
Оқушы не алды ?
Оқушы ... ... ... ... керек?
3 саты – (11-12 сыныптар)Басты ерекшелік бейіндік ... ... ... ... білім
беріледі
1 саты - бастауыш ... алу 6 ... ... , ... 5 жыл .
5 ... оқу ... саты – орта мектеп (6-10 сыныптар).Осы сатының міндеті – жалпы
орта ... беру ... ... ... , ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
6 жасар балаларды мектепке оқытуға дайындау35 бет
Білім беруді ақпараттандыруда педагогикалық технология11 бет
Жазаны өтеуден босату65 бет
Мүмкіндігі шектеулі балалардың тұрмысқа бейімделуін қамтамасыз ету27 бет
Мүмкіндігі шектеулі балалармен әлеуметтік жұмыс29 бет
Отбасы және отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны4 бет
Оқушылардың танымдық қызығушылығының теориясы туралы42 бет
Мұнай-газ саласындағы кәсіпорынның техника-экономикалық көрсеткіштерді пайдалану арқылы инвестжобаның тиімділігін талдау14 бет
Өндірістік кәсіпорын инвестициялық шешімдері15 бет
Бірінші сынып оқушыларын мектепке бейімдеу жолдары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь