Қазақстан Республикасы темір жол көлігнің экономикалық жағдайын бағалау

Кіріспе

I. Темір жол көлігінің дамуын мемлекеттік реттеудің теориялық.методологиялық негіздері
1.1 Темір жол көлігінің экономикалық маңызы мен орны
1.2 Қазақстан Республикасы темір жол көлігін мемлекеттік басқару органдары, олардың қызметтері мен экономикалық.әкімшілік механизмдері
1.3 Темір жол көлігін мемлекеттік реттеудің шетелдік тәжірибесі

II Қазақстан Республикасы темір жол көлігнің экономикалық жағдайын бағалау
2.1 Қазақстандағы темір жолдарды қайта құрылымдаудың нәтижелері
2.2 Қазақстанның 1993.2003 жылдардағы темір жол көлігінің дамуын талдау

III Темір жол көлігінің дамуын мемлекеттік реттеудің экономикалық тиімділігін арттырудың негізгі бағыттары
3.1 Темір жол көлігінің даму перспективалары
3.2 Темір жол көлігін дамытудағы мемлекеттік басқарудың экономикалық.әкімшілік механзимдерін жетілдіру

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Қосымшалар
        
        Мазмұны
| |Кіріспе………………………………………………………. |3 ... ... жол ... ... ... ... | |
| ... ... |6 |
| |1.1 ... жол ... ... ... мен орны |6 |
| |1.2 ... ... ... жол көлігін мемлекеттік басқару| |
| | ... ... ... мен экономикалық-әкімшілік | |
| | ... ... |13 |
| |1.3 ... жол ... ... ... шетелдік | |
| | ... |30 ... ... Республикасы темір жол көлігнің экономикалық жағдайын | |
| ... |45 |
| |2.1 | ... ... ... ... ... | |
| | ... ... |45 |
| |2.2 | ... ... ... темір жол көлігінің | |
| | ... ... |66 ... ... жол ... ... мемлекеттік реттеудің экономикалық | |
| ... ... ... ... | |
| | |93 |
| |3.1 | ... жол ... даму перспективалары…………. |93 |
| |3.2 ... жол ... ... ... ... | |
| | ... механзимдерін жетілдіру | |
| | ... |112 |
| ... |118 |
| ... ... |121 |
| ... | ... ... ... экономикаға өту жағдайындағы мемлекет
ролінің мәселесі Қазақстан үшін актуальді болып табылады. Ол әліге дейін
дискуссия және ... ... пәні ... ... ... экономикалық өсудің
міндетті және маңызды құраушысы ... ... ... ... ... ... ... темір жол саласы экономикасы тиімді
мемлекеттік реттеудің теориялық және практикалық сұрақтары ... ... ... ... пәні ... ... жол ... экономикасын
мемлекеттік реттеудің қалыптасуы, басқа рынок ... ... ... жаңа ғылыми құрастыруды енгізуді талап етеді. Бұның барлығы осы
мәселелерді терең зерттеу қажеттігін ... ала ... жол ... өміріне енгелі қашан. ... ... ел ... ... де ... ... ... адамдар
үшін үйреншікті, әрі қайталанбас қозғалыс құралына айналды. Темір жолдың
арқасында ... ... ... ... ... ... десек
қателеспеспіз. Еліміздің темір жол көлігінің үлесіне жалпы жүк айналымының
70%-ы, жолаушы тасымалы ... 60%-ы тиіп ... Осы ... тек ... ... ... ... үлкен жауапкершілікпен қамтамасыз етіп
қана қоймай, оның болашағын байыптылықпен бағдарлап жасауды жүктейді.
Қазақстан темір жолы көлігін ... 1997 жылы үш ... ... ... ... ... темір жолы” ... ... ... ... және сол ... оның құрамында
алты жол басқармасын құру арқылы ... ... ... ... бастап
осы уақытқа дейін “Қазақстан темір жолы”ҰК” ЖАҚ кәсіпорынның қаржылық және
өндірістік жағдайын айтарлықтай жақсартқан іс-шаралар ... ... ... жұмысының тиімділігін оңтайландыру және күшейту жөніндегі
резервтер негізгі қорларды қайта өндіруге инвестициялық ... ... мен ... ... ... ... ... құрылымдық
проблемаларын шешу үшін жеткіліксіз. Қазіргі ... ... жол ... негіздеріне әсер ететін, институционалдық ... ... ... ... өзгерістер енгізу, сондай-ақ,
реформалар ... ... ... ... ... тасымалын
субсидиялау проблемаларын шешу сияқты ... ... және ... мәні ... ... қатысуын талап етеді. Бұл проблемаларды
одан әрі тек жалғыз “Қазақстан темір жолы” ҰК” ... күш салу ... ... ... жол саласындағы инвестициялық ... ... ... Осы ... ... ... ... өндірістік қуаттар мен персонал, соның ішінде күрделі
қалпына келтіріп жөндеу, жаңа локомотивтер мен ... ... ... ... зауыттар негізінде жаңа жолдарды салуға тарту қажет.
Әлбетте, темір жол көлігін жан ... ... ... ... ... оның ... рөлін арттыра түседі.
Саланың тиімділігі өсіп, ХХІ ... сай дами ... ... ... жол ... ... өсіп келе жатқан
талаптарына толығымен ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға қолайлы жаңа мүмкіндіктер пайда болады. Отандық
және шет елдік инвесторлар салаға ... ... ... ... ... ... мақсаты рыноктық қатынастарға өту жағдайында темір
жол ... ... ... ... ... теориялық
методологиялық мәселелері негізінде және оның тиімділігін жоғарлату бойынша
ұсыныстар ... ... ... табылады. Осы мақсат келесі
міндеттерді ... ... ... дамыған темір жол көлігі саласы экономикасын
мемлекеттік реттеу тәжірибесін қолдану арқылы ... ... ... ... жол ... ... жағдайын және даму тенденциясын талдау;
• темір жол көлігі саласы үшін стратегиялық ... ... ... қатысуымен темір жол ... ... ... ... темір жол көлігі саласы экономикасын мемлекеттік ... және оның ... ... ... ... ... мен ... анықтау.
Зертеудің теориясын және методологиясын зерттеу барысында шетелдік
және отандық оқымысты ... ... ... ... ... ғылыми жұмыстар, экономиканы мемлекеттік реттеудің теориясы
мен ... ... ... әдебиеттер қызмет етті.
Жүргізілген зерттеудің теориялық мағыналылығы ғылыми қызметтің және
Қазақстан ... ... ... ... және ... негіздеу сұрақтары қорытылды.
Дипломдық зерттеу нәтижелерінің тәжірибелік мағыналылығы қазіргі
кезеңдегі темір жол көлігі саласы ... ... және осы ... ... реттеудің тиімді әдістері мен ... ... жол ... дамуын мемлекеттік реттеу тиімділігінің талдауы
теориялық қорытынды мен ... ... мен ... жол ... ... субъектілерін дамыту мәселелері бойынша алдағы ғылыми
зерттеулерге негіз ... ... етуі ... ... ... ... ... ғылыми жұмысымның өзектілігін және оны таңдауыма
негіз бола алады деп санаймын.
І Темір жол ... ... ... ... ... ... Темір жол көлігінің экономикалық маңызы мен орны
Көлік экономиканың ... ... ... ... ... ... теміржол, автомобиль, әуе, ішкі су және құбыр
көлігі кіретін жеткілікті түрде дамыған көлік ... бар. ... ... халық шаруашылығы салалық кешендерінің (агроөнеркәсіп,
отын- энергетика, тау-кен металлургия, ... және т.б) ... ... экономика салалары мен өндіріс түрлерінің ғана ... ... ... байланысын қамтамасыз ете отырып дамыды.
Республикамызда барлық көлік түрлерінің ең динамикалық ... ... 70-80 ... болды. 90-шы жылдары басталған ТМД елдеріндегі
экономикалық құлдырау барлық көлік түрлері үшін ... ... ... ... ... ... тұрақтануы мен өсуі 1999 жылдың
соңынан басталды.
Қазақстан экономикасыеың шикізаттық ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының көліктік
коммуникациялық ... ... ... ойнайды. Қазақстан Республикасы
Статистика агенттігінің деректеріне сәйкес 2003 жылы ... ... жүк ... ... жол ... үлесі 70%-ды құрап отыр.
Автомобиль көлігімен тасымалдау үшін тиімсіз болатын көмір, ... кен, ... ... және т.б ... ... үйме және ... тасымалдауға ұсынылатын негізгі тауарлық өнім ... ... ... ... ... ... шығатын жолдың, кеме
жүретін ... ... ... ... ... пен ... ... құрылымы, автожол инфрақұрылымының дамымауы ... ел ... ... ... ... ... Бұл рөл ... де сақталады.
Еуразияның орталығында орналасқан Қазақстанның бұған қосымша көліктік
әлеуеті - өз инфрақұрылымы арқылы 5 ... ... ... мен транзит өткізуді арттыру мүмкіндігі бар. Олардың негізгісі
Трансазия маршруты болып табылады, ол келешекте ... ... Азия – ... ... ... ... болмақ.
"Транссібір" – Еуропа – Корей бұғаздары (Беларусь арқылы Ресейге ... ... - ... ... ... - ... ... Азия (Түркия, Иран, Оңтүстік Азия
арқылы) "Орталық" (Түркия, Орталық Азия, Қазақстан, Қытай арқылы) және
"Трасска" ... ... ... ... ... Еуропа - Оңтүстік
Шығыс Азия дәлізіне шығады.
Трансазия маршрутының жалпы ұзындығы ... ... ... Еуропаның
шекараларына дейін 11000 шақырымды құрайды, оның ішінде 4000 шақырым
Қытайдың ... және 1800 ... ... ... арқылы өтеді.
Трансазия маршруты бойынша жүк тасымалдары жолдың 23-26 күнін ... ... ... ... ... ... 2000-3000 шақырымға қысқа.
Ресей, Кавказ, Каспий теңізі, Иран оның ішінде Түркия – Иран арқылы
Солтүстік Еуропа - Парсы шығанағына ... - ... ... ... ... ... ... ("Батыс Шығыс") "Орталық", "ТРАСЕКА"
және "Солтүстік- Оңтүстік" 4 ... ... ... ... өтеді.
[13,525 бет].
Қазақстанның көлік каммуникация кешенінің негізін құрап отырған темір
жол көлігі тасымалдың 70 пайызын иемденді.
14 мың шақырымға жуық ... ... ... жол желісі 15 шекаралық
тараптар республиканың барлық аймағын бір - бірімен жалғастыра Қазақстанның
халықаралық ... ... ... ... ... ... жол ашып отыр.
Қазақстан аумағы арқылы 13 трансконтинентальдық маршруттардың ішінен
Достастық мемлекеттердің 6 ... ... жол ... мен ... Оның бірі – ... 12233 шақырымдық Польша, Латвия, Литва,
Эстония, Беларусь, Ресей, Қазақстан, Өзбекстан, Қытай, ... ... ... ... ... Онан ... "Солтүстік" деп аталатын 8048
шақырым көлік желісі Ресей, Қазақстан, Қытай арқылы ... Оның ... ...... - Достық арқылы, бір ... ... ... және ... Тобыл –Астана стансалары арқылы ... ... ... ... ... Молдава, Ресей, Грузия, Әзірбайжан,
Қазақстан, ... ... ... ... 11539 ... ... ... Петропавл Ақтғай Достық стансалары арқылы, енді бірі Озини, Арыс,
Луговой, Алматы, Ақтоғай жол тармақтарында. ... ... ... ... ... ... Қай ... болса да Қазақстанның ... ... ... болғанда да Қазақстант географиялық орналасуы
жағынан өткізу қабілетіне ... ұтып тұр ... ... болады.
Еуразиялық трансконтиненталдық маршруттар Қазақстан темір жолының
Солтүстік, ... ... ... ... ... ... Тасымалға тиімді Солтүстік дәліз - Қазақстанның өнеркәсіпті
аудандары арқылы өтіп, елдің ... - ... ... ... ... ... Павлодар, Екібастұз секілді ірі ... бар ... ... ... - Сұрыптау, Қырқыншы және Көкшетау-1 стансаларында
үлкен контейнерлерді сұрыптайтын терминалдар бар. Ал ... ірі ... ... ... ... контейнерлерге арналған терминалдар
Достық, Қарағанды, Ақмола және Көкшктау-1 стансаларында орналасқан.
Орталық ...... - ... және ... Қазақстанның өндірісі
дамыған аудандарын қамтиды. Атап айтсақ, бұл дәліздің теміржол желісінен
баламалы ... мен ... ... бар Ақтоғай, Алматы, Шу,
Луговой, Жамбыл, Шымкент, Арыс жол ... ... ... ... ... Алматы, Жамбыл, Шымкент ... ірі ... 206 ... ... ... аса ірі ... бар Орал, Ақтөбе, Атырау,
Маңғыстау ... ... ... ... мұнайлы өлкені қамтиды.
Бұл дәлізде аса үлкен жүк ... ... ... пен ... ... орналасқан. Батыс бағыттағы жүк тасымалының ... ... ... ... ... Бір айта ... ... Өзбекстанның
Үшқұдық Қараөзен арасындағы салынып жатқан темір жол ... ... ... ... транзиттік тасымалдың айналымы ұлғаяды.
Ортаазиялық дәліздегі Қазақстанды оңтүстігінен солтүстік - батысқа
қарай басып өтетін бағыт ... ... ... ... ... ... ... орталықтарын қиып өтеді. Бұл дәліздің ... ... ... ... ... ... қиылысқан. Контейнерлік
үлкен терминалдар Ақтөбе, ... ... ... ... жол ... Еуропа мен Қытайды байланыстыратын Қазақстан-Қытай
шекарасында орналасқан Достық- Алашонькоу өткізу бекетінің халықаралық
транзит ретінде маңызы зор. ... күні ... ... ... одан ... үшін ... ... бағдарлама бойынша ауқымды шара тындырылып
жатыр.
Қазіргі күні ... ... ... ... ... және ... бойынша жүк тасымалдау ұйымдастырылып отыр.
Сондай ақ, Өзбекстанмен арадағы тасымал қатынасы бір ... ... ... портымен Находка – Локоть - Алматы маршруты бойынша аптасына
бір рет қатынайтын контейнерлі пойыз қозғалысы ... ... ... ... ... жүк ... ... ұтып, басқа тасымалдаушылармен
салыстырғанда темір жол көлігіне қызуғышылық тудыруда.
Экономикалық одақ ... ... ... - ... арасында
жүретін контейнерлік пойызын жүргізу қолға алынған - ды. Бұрын Станбулдан
аттандырылып ... ... ... Алматыға жеткенше бөлшектеліп,
жекелеген партиялармен келетін. Жету жолының ұзақтығы да көңіл ... ... ... одақ ... ... ... ... пойыз қозғалысындағы кестені нақтылау шаралары қолға алынды.
Қазақстанның көліктік инфрақұрылымының басты элементі бола ... ... КСРО ... соң ... ... ... құтыла алмады. Алдыңғы он жыл ішінде ... ... ... ... ... ... деңгейінің 26 пайызын құрады да, тек
1999 – 2000 ... ... ... өсу ... ... ... ... келтірілген өнімі.
|Көрсет|Жылдар ... |ж |ж ... | ... | ... | ... | ... | |н |н |
| | |(%) |(%) |
| |1993ж есеп |
| |1897ж |1911ж ... |19688 |43248 ... |56466 |45564 ... |14275 |25220 ... |2817 |10716 ... |7585 |15879 ... ... |5058 |11755 ... |11253 |19705 ... |5009 |15711 ... бар болуы қазақ халқының орыстармен және де Ресей мен орта
Азияның басқа халықтарымен жақынырақ орналасуына, экономикалық және ... ... ... ... ... ... шикізат көзі мен
өндіріс тауарларын сататын базарларды өндіріс ... ... жыл ... ... үшін ... ... бірі ... қалары
сөзсіз. Осы кезеңге дейін КСРО ның теміржол көлігі негізінен қайта құру
кезеңін аяқтады. Қазақстанға ... бұл ... ... теміржолдардың
ұзындығы онша көп емес, 3241 шақырым болды, оның 876-сы жаңа ... ... ... ... ... ... Қазақстанның теміржол көлігі КСРО қатынас жолдар
министрлігінің теміржолдар жүйесіне енген үш ... ... ... Алматы,
Тың және Батыс Қазақстан (1958-1977жылдары теміржол жүйесі бір Қазақ темір
жол аясында болды).
КСРО-ның ыдырауымен және ... ... ... ... ... жүргізудің жаңа жағдайларына сай келмеуімен қатар
теміржол саласын қаржылық және өндірістік дағдарысқа алып ... ... ... ... КСРО жол ... ... ... болып келген республика аумағындағы теміржолдар толық
өндірістік және экономикалық дербестікке ие болды. Орын алған осындай күрт
өзгерістің ... ... ... ... ... ... әкімшілдік
әміршілдік жүйенің құрамдас бөлігі болып келген республика теміржолы ... жаңа ... ... бейімделмеген болып шықты.
1991-1999 жылдар аралығында Қазақстан теміржолындағы жүк айналымының
3.6 есеге, ал жолаушы тасымалының екі есеге дерлік қысқаруы ... ... ... жол ... ... ... ... істеген көптеген
учаскелер, тіпті бүтіндей бағыттар пайда болды. ... ... ... вагондар мен локомотивтер паркінің 60 пайыздан астамының тозығы
жетіп, жолдардың үстіңгі құрылымының жартысына жуығы ... ... ... ... ... ... Сол сияқты, КСРОның ыдырауына
сәйкес жылжымалы құрам шығаратын және жөндейтін зауыттар, рельстер, шпалдар
және жүзден астам басқа да ... ... мен ... ... ... ... тыс ... қалды. Республиканың
тәуелсіздік алған алғашқы жылдарында өз ішіміздегі кәсіпорындар темір
жолдардың ... ... ... бар ... тек төрт пайыз
ғана қамтамасыз ете алды. Жағдай онсыз да ... ... ... ... заманда темір жол мектептер, ауруханалар тәрізді көптеген әлеуметтік
нысандарды да өз қаржысына ұстауға ... ... Сөз ... ... тек ... ... ғана жергілікті билік органдардың
балансына көшірілгенін айта кету қажет.
Осы жағдайда ... ... ... ... бойынша алғашқы қадам
жасады.
1997 жылығы 31 қаңтарда ... ... ... ... ... әкімшілігін, Тың темір жолының әкімшілігін және Батыс
Қазақстан темір жолының ... қосу ... ... ... қайта ұйымдастыру туралы” Үкімет қаулысымен “Қазақстан темір
жолы” республикалық мемлекеттік кәсіпорыны құрылды. Жолдардың ... ... ... ... ... ... және оның ... жою, теміржол саласын қаржы экономикалық сауықтыру болды.
Кәсіпорын құрамында 13 тасымалдаушы бөлімшелер құрылды. Оның сыртында,
2000 жылдың 1 қаңтарынан бастап өмірге келген 14 ... ... мен ... ... ... филиалдар да көлбеу схеманың бөліктері болып табылады.
Барлық темір жол шаруашылықтарының желілік бөлімшелері ... ... ... жабдықтау, белгі беру мен байланыс және т.б) кәсіпорынның
орталық аппаратының ... бас ... мен ... ... болды.
Уақыт көрсеткендей, басқарудың дәл осындай құрылымы темір жол
көлігінің ... ... ... ... әрі ... ... ... көмегімен ел басшылығы кәсіпорынның алдына қойған ең басты міндет
саланы қаржы экономикалық ... алып шығу ... ... ... ... ... ... жылдарында етек алған бартерлік
операциялар мен есеп ... жоя ... ... ... ... шараларды қабылданды. Таңдап алынған бағыттың
дұрыстығын алғашқы жылдың ... ... да ... берді. 1993-
1999 жылдары сыртқы объективті себептермен тасымалдау жұмысының көлемі
ұдайы төмендеп отырды. Сонымен бірге ... ... ... мен ... ... үнемділігі 1994 жылдан бастап 1997 жылға дейін
нашарлап отырды.
Осы тұрғыдан ең нашар 1996 жыл ... 1997 ... ... үш ... кәсіпорынға – “Қазақстан темір жолы” РМК ға ... ... ... ... ... да, 1999 жылға қарай 1993 ... ... ал ... ... ... ... одан асып түсті.
“Қазақстан темір жолы” РМК басшылығының ... ... ... ... ... тұрақтандыру жөніндегі іс шаралар болды. Барлық
қаржы ағындары біріктірілді, барлық қатынас ... ... ... ... ... ... мен жұмсалуы
күнсайынғы есепке ... ... ... капиталын басқару жөнінде көп
жұмыс жасалды, оның нәтижесінде дебиторлық және ... ... ... саланың тауарлық материалдық қорлары мен отын ... ... ... ... ... егер ... ... бойынша дебиторлық берешек 31.7 млрд тенгені құраса,
01.01.2001ж қарағандағы жағдай бойынша оның ... 16.2 ... ... төмендеді. Кредиторлық берешек бұдан да көп ... ... 18.8 ... ... жалақы бойынша жарты жылдық берешек жойылды.
Материалдық техникалық жабдықтау жүйесінің оңтайландырылуы, ... ... ... ресурстарды тұтыну нормаларының
қатаңдатылуы.
1999 жылы 1998 жылға қарағанда өндірістік ... ... 4.6 ... немесе 26.6 пайызға төмендетуге мүмкіндік берді. Өндірістік
қорларды ... ... ... ... ... ... шаралар
қолданылды, мысалы негізгі қорлардың (негізінен жолдың) күрделі ... ... ... ... ... енгізу қаржы ресурстарын
басқарудағы маңызды қадам болды, бүгінде бұл жүйе ... ... ... арасындағы теңгерімді анық әрі дер кезінде қадағалап ... ... ... құру ... ... басқаруға мүмкіндік
беріп отыр. Қаржыны басқарудың ... ... ... ... құрылымын құру қажеттілігі туралы қорытындыға алып келді. Бұрынғы
ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... біріңғай
техникалық саясатының жүзеге асырылуына тиісті бақылау жасалуын қамтамасыз
етуге мүмкіндік бермейтін.
Сондықтан саланың негізгі өндірістік ... ... ... көшу жүзеге асырылды. Барлық негізгі шаруашылықтардың
(локомотив, вагон, жол, электрмен ... ... және ... т.б ... ... ... “Қазақстан темір жолы” РМК-
ның басқарушылық ... ... ... ... ... мен
басқармаларға тікелей бағындырылды. Негізгі емес (қосалқы) шаруашылықтар
еншілес мемлекеттік кәсіпорындарға (ЕМК) ... ... ... ... кәсіпорындарын қаржыландыру және бухалтерлік жиынтық
қаржы экономикалық орталықтар арқылы жүргізіледі, ал ЕМК-лар тікелей қаржы
және бухгалтерлік есеп басқармасымен қаржыландырылады.
Мұндай жүйе ... және ... ... ... айқын
болуына, айналымдық қаржылардың пайдалану тиімділігін арттыруға, өндірістік
емес шығындарды азайтуға, тасымалдардың өзіндік құнын тасымалдау процесінің
тиімділігін арттыруға мүмкіндік берді.
“Қазақстан темір жолы” РМК- ны 2002 ... 15 ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамға өзгертілді. Қазіргі
кезде “Қазақстан темір жолы” Ұлттық компаниясы” ЖАҚның құрылымына мына
бөлімшелер кіріп ... ... ... ... ... департаменттер, дербес
басқармалар мен бөлімдер
• еншілес мемлекеттік кәсіпорындар мен олардың филиалдары
• “Қазақстан ... жолы “ ... ... ... ... ... бөлімшелер.
5. Сызба «Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ-тың Ұйымдастыру құрылымы
Ұйымдастырушылық құрылымдарының өзгеруімен, жолдарды аумақтық басқару
жүйесінің ... және ... ... ... ... салалық
жүйесінің енгізілуімен қатар 1997 жылдан бастап ... сала ... ету ... ... құрылымдау саясаты жүзеге асырылып жатыр.
Теміржол саласының қамтамасыз ету қызметін қайта құрылымдау ... ... ... №1025 және ... ... басталған болатын, онда “Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорындарын және теміржолдың медецина мекемелерін бөліп ... ... ... ... ... ету, ... емес қызметтің кәсіпорындары денсаулық сақтау
мекемелері мен халықты тұтыну тауарларымен ... ... ... ... жолды күрделі жөндеу (“Қазақстан темір жолы” Ұлттық
компаниясы” ЖАҚ-тың жолды ... ... ... ... ... жуығы), құрылыс, жобалау және ғылыми экономикалық зерттеулер,
телефон байланысы ... ... ... жолдары жүк жөнелтушілерге
қызмет көрсету кәсіпорындары жатады. “Жол жөндеу”, “Теміржол ... ... ... жобалау”, “Көліктелеком”, “Көліктік сервис орталығы”, ... ... ... ... ... “Орталық клиникалық
аурухана”, “Жосалы рельс дәнекерлеу поезды” ... ... ... ... ... ... қайта құрылымдау әлеуметтік сала
объектілерін коммуналдық ... ... ... үшін аумақтық
мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеттеріне беру ... ... бір ... ... аталған акционерлік қоғамдарды құрумен қатар
жүргізілді.
2000 жылы “Қазақстан темір ... ... ... ЖАҚ өз ... әрі ... ұйымдастыруды жалғастырды. Жол, электрмен жабдықтау,
сигнализация және байланыс шаруашылықтары кіретін Инфрақұрылым департаменті
мен Жүк және ... ... ... ... ... ... ... кіретін Тасымалдау департаменті құрылды және ... және ... ... ... және ... ... бөлініп
алынып, тиісінше “Локомотивжөндеу” ЕМК мен ... ... ЕМК ... ... ... осы ... дейін жұмыс істеп отырған тарихи
моделі бұл барлық ... ... ... қызметтердің
сатылуын әрі әкімшілдік функцияларды бақылайтын және оларды бір өзінде
біріктіретін біртұтас ... ... ... жолы” ұлттық компаниясы
ЖАҚ). Операцияларға ... ... ... технологиялық табиғатымен
белгіленетін пайдаланушылық, жөндеулік, күзетушілік, ... және ... да ... ... кең ... ... және ... экономика жағдайында ТМД темір жолдарын ауқымы ... ... ... ... ... денсаулық сақтау,
білім, мәдениет және спорт мекемелері мен объектілері, азық түлік пен
қамтамасыз ... ... ... ... ... жабдықтау
инфрақұрылымы кіретін әлеуметтік сала мен тұрғын үй коммуналдық кешенін
құрды.
Функционалдық сипаты бойынша “Қазақстан темір ... ... ... үш ... ... Негізгі қызметі:
• жүк және жолаушыларды тасымалдау жөніндегі ... және ... ... ... ... инфрақұрылымды басқару және ұстау;
• сумен, жылумен, энергиямен жабдықтау.
2. Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жөндеу;
• вагондар мен локомотивтерді күрделі жөндеу;
• жолда күрделі және орташа жөндеу;
• жүктер мен ... ... және ... ... ... ... ... шағын мекемелер жүйесін, мектеп интернаттарды
қоса қаржыландыру;
• бөлімшелік ауруханалар, дәрігерлік денсаулық ... және ... мен ... ... ... ... ... темір жолы” ұлттық компаниясы ... ... ... ... көрсетілуін қоса
қаржыландыру;
• әлеуметтік тұрмыстық мақсаттағы объектілер;
• комуналдық инфрақұрылым және т.б.
Аталған функционалдық бөлінуге сәйкес “Қазақстан ... ... ... ЖАҚ тың ... және өндірістік емес қуаттылықтарына,
міндеттемелері мен персоналдарына, жаңадан құрылып ... ... іс ... жасауының технологиялық, құқықтық және қаржы экономикалық
аспектілеріне әсер ететін негізгі, қамтамасыз етуші және ... ... ... ... ... асырылды, сондай ақ нормативтік
құқықтық база өзгертілді. Қайта құрылымдаудың негізгі механизмі жылжымалы
құрам операторларының компаниялары мен ... ... құру ... ... ... ... ... оңтайландыру және
әлеуметтік сала объектілерін бөлу ... ... ... жыл мен ... жыл аралығында,
тартымдық және жылжымалы құрамның жөнделуі мен пайдаланылуын бөлуді аяқтау,
жолды күрделі жөндеу, ... және ... ... ... күзету жөніндегі қызметте бәсекелес ортаны қалыптастыру, аз
пайдаланылатын стационарлар мен желілердің ... ... ... ... ... жүргізілген болатын.
Бірінші кезеңде жүзеге асырғаннан кейінгі теміржол саласының құрылымы
мына сызбасы ... 1 ... ... 01.01.2002- 01.01.2003 кезеңде субсидиялау “Қазақстан темір жолы” ҰК”
ЖАҚ үшін залалды төмендетілген “ Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ ... ... ... ... ... мен ... ... 01.07.2002 жыл мен 01.01.2004 жыл аралығында
мынадай іс ... ... - ... ... ... ын ... ... беру арқылы “Қазақстан темір жолы” ҰҚ ЖАҚ мен оның еншілес
кәсіпорындарын ... ... етіп ... ... ... ... темір жолы” ЖАҚ болып табылатын
“Инфрақұрылым” ЕМК мен ... ... ... ... етіп ... ... ... жағынан қолайлы аймақтарда “Вагонжөндеу” ЖАҚ ... ... ... ... акционерлендірілді.
Мұның өзінде уәкілетті мемлекеттік органның меншігінде вагондар ... ... ... ... ... үштен бір бөлігі
сақталды.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... өзіндік құнының төмендеуіне ықпал етеді және
бөлініп шыққан деполардың менеджменті үшін ... ... ... ... ... ... ... сектормен қарым
қатынастарында дәстүрлі нарықтық механизм қолданылады, бұл қамтамасыз етуші
сектордың өнімділігінің ... ... ... құнының
төмендетілуіне қажетті қосымша ынталандыруларды құрайды. Басы артық
қуаттылықтар біртіндеп экономиканың ... ... ... ... ... ... ... теміржол саласының құрылымы
мына сызбада көрсетілген:
7.Сызба Екінші кезең (01.07.2002ж - 01.01.2004ж)
Бәсекелестіктің дамуына және ... ... ... қарай тәуелсіз
операторлар “Қазақстан темір жолы” ЖАҚ-тың желісі мен тартым ... үшін ақы ... ... жолаушылар тасымалдарына тоқталатын болсақ, қазіргі ... ... ... ... “Жолаушылар тасымалы” ЕМК
жүзеге асырады. Кәсіпорынның ... үш ... ... Батыс және
Астана жолаушы филиалы, жеті аймақтық жолаушы ... ... ... ... Қостанай, Қарағанды, Ақтөбе және Павлодар: Алматы
жолаушылар вагондарын жөніндегі ... ... ... филиалдары,
Қаламаңындық тасымалдар, Багаждық тасымалдар, Вагрест, Жолаушы сервис бар.
2003ж 1 қаңтарға қарағандағы жағдай ... ... ... саны 14838 ... ... көлігі бүкіл республиканың аймақаралық қатынастағы жолаушылар
айналымының 50 пайыздан астамын қамтамасыз етеді.
Теміржолдық жолаушылар тасымалдарына байланысты жағдай қарама ... ... Бір ... ... ... ... ... үшін
теміржолдың жолаушы көлігінің стратегиялық маңызын көрсетіп отыр. ... жыл ... ... ... ... байланысты оларды
жүзеге асырудың экономикалық орындылығы туралы мәселе тұр.
Бұл ... ... ... ... ... Біріншісі жаппай
жолаушылар тасымалдарын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... жолаушылар тасымалы саласында мемлекеттік
әлеуметтік тапсырыстың болмауы. Үшіншісі плацкарт пен ... ... ... ... ... тасымалына жұмсалатын
шығындардың жеткілікті түрде айқын болмауы.
Қазіргі кезде жолаушылар ... жүк ... ... ... Бұл жүк ... ... түсіреді, олар өз кезегінде
өз өзіне жеткіліксіз және жолаушылар тасымалы шығындарының айқын жүйесінің
құрылуына ықпал етпейді. Барлық дерлік ... ... ... ... бірінші қадам жүк тасымалдарын жолаушылар тасымалынан бөлу болды.
Одан әрі теміржолдық жолаушылар тасымалының әлеуметтік ... ... ... ... ... ... әуе және теңіз көліктерінің
тарапынан күшті бәсекелестік жағдайында оларды қолдаудың белгілі ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестіктің “жылыжайлық” жағдайында.
Теңіз немесе өзен ... ... жоқ ... ... әуе ... ... ал әуе билеттерінің бағасына жаппай
жолаушылардың қолы жетпейді. Аймақаралық қатынастағы ... ... ... болмауынан және қыс кезінде солтүстік облыстарда автомобиль
тасымалдарын ... ... ... ... ... ... бәсекелестік артықшылықтарына қарамастан теміржолдық жолаушылар
көлігі үлкен шығындарға ... ... ... ... ... одан ... ... сапасы төмендеуде, вокзалдардың техникалық жағдайы
нашарлап отыр. Осының бәрі теміржолдың ... ... ... ... ... ... ... алып шығу үшін тарифтерді, соның ішінде
жолаушылар тасымалы тарифін де 5-6 есе көтеру ыңғайлы ... ... ... еді. Егер ... ... орын алар ... компания миллиондаған
клиенттерден айырылып, былайғы көлік түрлерімен бәсекеге түсе алмай ... ... ... қоюы ... ... ... реформаларды
саланы дамытуға қажетті қаржыны тұтынушылар қалтасынан емес, ... емес ... ... секторға босатып шығару есебінен табатындай
жолмен жүргізді.
Бүгінде жолаушы ... ... ... ... және ол ... түскен табыстар есебінен қаржыландырып келеді.
Ол жыл сайын 13-15 миллиард ... ... ... ... ... ... және көршілес Ресейде ғана бар. Біздің ойымызша бұл жерде ... ... ҰК” ЖАҚ, ... және ... ... ... қоса ... икемді сызбасы жұмыс істеуге тиіс.
2.2 Қазақстанның 1993-2003 жылдардағы темір жол ... ... жылы ... ... ыдырауы, біртұтас мемлекеттің ... және ... ... үзілуіне әкеп соқты. Қазақстан
Республикасының тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін, оның территориясындағы
бұған ... ... ... жол қатынастары министрлігінің тікелей
бағынысында болып келген 3 темір жол, яғни Алматы, Батыс Қазақстан және ... ... ... ... және ... дербестікке ие болды.
Алайда олар жаңа жағдайда жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жоспардың тоқтатылуы,
бұрынғы Кеңес Одағы республикалары арасындағы шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... дағдарысқа ұшыратты. Соның салдарынан 1991 жылдан 1999 ... ... ... жүк ... 3.6 ... жолаушылар тасымалының
айналымы 2 есеге дейін төмендеп кеткен.
Бұл жағдай үлкен өндірістік ... ... ... қызметтері
толығымен тоқтатқан және негізгі қорлары ескірген, бір бірінен дербес ... ... 3 ... ... ... қадағалаудың мүмкін еместігін байқатты.
Жоғарыда атап өткеніміздей Қазақстан Республикасының Үкіметінің
“Қазақстан темір жолы” республикалық ... ... құру ... ... 31 қаңтардағы нөмірі 129-ыншы қаулысы қалыптасқан жағдайды реттеуді
тың бетбұрыс жасады.
1997-1998жылдары жүргізілген ықпалды ... ... ... ... ... жолы” ҰК” ЖАҚ да қатаң орталықтандырылған
тікелей басқару жүйесі құрылды. Ол басы ... ... жою ... ... ... ... ... пайдалану, сондай ақ өндірістік,
қаржы және технологиялық тәртіпті күшейтудің есебінен ... ... жолы ... ... ... ... тиімділігінің артуы
және саланың қаржылай ... ... ... ... ... ... көлігінің өзіндік ерекшеліктеріне орай оның активтерінің 80%-
ын ұзақ мерзімдік активтер құрайды. Сондықтан саланың техникалық ... ... ... жүк және жолаушылар тасымалының тиімділігін
арттыруда шешу ... ... ... ... ... ... ... жолы” ҰК” ЖАҚ
Қазақстандағы ең ірі кәсіпорын болып ... ... ... пайдалану ұзындығы 13.6 мың шақырымды
құрайды, оның ішінде қос жолды ... - 5.0 мың ... ... ... желілер – 3,7 мың шақырым (27%). Бас ... ... – 18,8 мың ... ... және ... ... ... мың шақырым. “Қазақстан темір жолы” ҰК ЖАҚ темір жол ... ... (97,5%) ... аумағында орналасқан, ал қалған 2,5 Ресейдің
шекаралас аудандардың аумағында ... ... ... ... облыстарының аумағы арқылы жолдың 5732 шақырымы өтеді, ... ... ... ҰК ЖАҚ ... жолдардың барлық пайдалану
ұзындығының 42%-ын құрайды. Еліміздің оңтүстік және шығыс ... 3992 ... (29,3%), ... ... 3577 шақырымы (26,2%),
ал орталық және слотүстік аудандарында 6075 шақырымы (44,5%) орналасқан.
Қазақстан Республикасының аумағындағы ... жол ... бір ... ... мен Қырғызстан темір жол әкімшіліктерінің басқаруында жүр.
3-кесте “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ–тың техникалық төлқұжаты.
| | | |2003 жыл |
| ... ... |1998 ... ... |бірлігі| | ... | | | |
| | |1998ж |1999ж |
| | |
| |2000 ж |2001 ж |2002 ж |2003 ж ... ... ... мен |79087,6 |82472,2 |73983,1 |115878,8 |
|қызметтер | | | | ... ... құны |67129,4 |7876667 |51790,4 |73765,5 ... мен ... | | | | ... ... кірісі |11958,2 |3705,5 |22192,7 |42113,3 ... ... ... ... |9749,2 ... |13925,8 |18721,5 |
|кірістері | | | | ... ... ... ... |15162,9 |12853,4 |16750,3 ... | | | | ... жалпы кірісі |2731,4 |2022,0 |1072,4 |1971,2 ... ... ... ... |14689,6 |5727,5 |28265,1 |44084,5 ... ҚКҚ | | | | ... ... ... кірісі |1516,9 |2588,5 |1645,6 |1982,8 |
|Кезеңнің шығындары |12087,8 |13883,4 |13199,4 |21607,0 ... ... ... |3382,0 |3473,2 |3075,0 |4134,5 ... ... |356,4 |508,4 |594,4 |10535,8 ... емес қызметтің қорытындысы |31,5 |-824,9 |-8442,7 |-3517,4 ... ... ... ... |4150,2 |-6392,3 |3268,6 |20943,0 ... қызметтің кірісі | | | | ... ... ... ... |0,0 |3392,3 |3094,2 |12232,2 ... жағдайлардың кірістері |0,0 |-1,5 |-0,2 |-0,6 ... | | | | ... ... ... |4150,2 |-9786,7 |174,2 |8710,2 ... ... ... ҰК” ЖАҚ 2003жыл Қаржылық есебі.
Жолаушылар тасымалынан түсетін ... 2002 ... ... 2812 ... ... 32%- ға ... ... тұрғындардың сатып алу қабілеттілігінің артуы және
тариф валютасы швейцар франкінің қайта есептеу ... ... ... өсуі әсер ... ... ... түскен кірістер 2003 жылы 18721 млн теңге
деңгейінде болды, ол 2002 ... ... 4795 млн ... ... ... өсті.
“Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ тың кіріс түсімдеріндегі ... ... 2002 ... 60%-дан 2003 жылы 90%-ға дейін өскенін атап ... ... ... ҰК” ЖАҚ таза кірісінің айтарлықтай бөлігі –
1099,7 млн теңге 2003 жылы әлеуметтік саланы (денсаулық сақтау ... ... ... үй ... коммуналдық шаруашылық, мәдениет, спорт,
демалыс, қоғамдық тамақтандыру) күтіп ұстау жөніндегі шығындарды ... ... ... ... млн тенге,
• сауықтыру профилактикалық мақсаттарға
• тұрғын үй коммуналдық ... ... ... ... ... жақсарғандығын дебиторлық және
кредиторлық борыштың айтарлықтай ... ... ... ... және ... ... динамикасы 6 кестеде
көрсетілген.
6-кесте Дебиторлық және кредиторлық борыштың ... ... ... ... | |
| ... ... |31697 |23427 |21579 |25800 |9920 ... борыш |45136 |31734 |24911 |26346 |20237 ... ... ... Статистика Агенттігі мәліметтері.
Осылайша “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ тың ағымдық қаржылық жағдайы
тұрақты. Бірақ бұдан былайғы жылдары ... жол ... ... ... ... және ... үшін оның ... және техникалық
базасын бүгінгі күннің талаптарына сай келтіру керек.
Бүгінгі күні “Қазақстан ... ... ҰК” ЖАҚ ... ... ... Республикасының мемлекеттік кепілдігіне мына шетелдік
заемдарды тартты:
• жолаушылар вагондарын сатып алуға ... ... ... ... 730 245 ... ... ... “Теміржол көлігінің қуаттылығын ... ... ОЕСФ ... ... сомасы 7 078 355 553 жапон иенін құрайды);
• Жолаушылар вагондарына қосалқы ... ... ... герман
кредитін (берешек сомасы 125 000 неміс маркасын құрайды);
• “Теміржолдарды техникалық ... ... және ... ЕБРР кредитін (берешек сомасы 65 000 000 АҚШ долларын
құрайды).
Айналым капиталын және ... ... да ... ... ... “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ коммерциялық банктердің
кредттік желілерін пайдаланады. Банктермен ынтымақтастықта жұмыс ... ... ... беру ... мен ... жақсару динамикасы орын
алған. Мысалы, кредиттік желілер бойынша ... ... 20%- дан ... ал 2003 жылы – ... 3m Libor +3%-ға ... өзгеріп отырды.
Кредит пен заем түрінде қаржы тартумен қатар, “Қазақстан ... ... ЖАҚ ... күні борыштық құнды қағаздар шығару және орналастыру жолымен
инвесторлардың ақшалай қаржысын пайдаланады. ... бұл ... ... ... икемді болып табылады. Оның
басымдықтарына мыналарды жатқызуға болады:
• қолма қол ... ... ... ... ... қамтамасыз ету талабының болмауы,
• борышты қолайлы жағдайда көп сомаға облигациялар шығару жолымен ... ... заем ... ... ... байланыссыз болуы және кәсіпорынның
корпоративтік саясатына қатысты қандай да болмасын ... ... ... ... “Қазақстан темір жолы”ҰК” ЖАҚ 15 млн АҚШ
доллары сомасына өзінің ішкі ... ... және ... ... ... “Қазақстан темір жолы”ҰК” ЖАҚ 2001жылдың басында кәсіпорын
тәуелсіз эмитент деңгейінде “STANDARD & POORS- BB” мен ... ... B1” ... кредиттік рейтингтер алды. 2001 жылдың 3 тоқсанында
бұл рейтингтердің әрқайсысы “STANDARD & POORS ВВ”ға және “MOODYS INVESTORS
SERVIS” ВА 2-ге ... ... ... ... ... ... көлігіндегі тарифтерді мемлекеттік реттеуді сақтап қалып
өндірісте бағаны босату оны ... ... ... ... бара ... қиын жағдайға қойды. Материалдық рессурстарды еркін бағамен ала
отырып ... жол ... ... шек ... ... республика ішіндегі жүк тасымалдарының құнын есептеу
үшін КСРО ... ... ... ... жүк ... орта
желілік шығындары негізінде жасалған 1889 жылы ... ... ... ставкалары қолданылады. Осылайша тарифтер
қолданылып ... ... ... технологиясы мен географиясын,
Қазақстандағы тасымалдар процесі шығындарының деңгейін ескермейді.
Экспорттық - импорттық жүк тасымалдарына 1999 жылғы ... ... ... ... тарифінің (ХТТ) ставкалары қолданылады.
Базалық ставкалар 10-01 Прейскурантының сол кезеңде қолданылып ... ... ... әр ХТТ ... 7-9% ... тонна-километр үшін тариф ставкасы тасымалдарының ұзақтығына қарай
бөлінеді, яғни ара ... ... ... ... ... қатынаста тариф деңгейіне түзету коэфициенттері қолданылып
ХТТ және БТТ ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Тасымалдардың алыстығына байланысты 1 т км үшін ... ... ... ... ... ... құраушылар, жүктің салмағы,
көлемі, қашықтық. Тарифтік ставкаларды есептеу ... әр түрі ... түрі ... ... ... қолданылып жүрген 10-01 Прейскуранты өнімді тасымалдау
бойынша шығындарды ... ... ... ... әзірлеу және бұдан әрі жүк тасымалдарына жаңа Прейскурант әзірлеу
керек болады. Қазіргі уақытта салыстырымдылық ... ... ... ... ... ... ... теміржол
тасымалдары үшін тасымал төлемі Ресей мен Өзбекстанда 1,2-1,5 есеге ... ... ... ... 3 есе, ... есе, Өзбекстандағыдан 3-4 есе төмен екендігін көрсетті.
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес транзиттік тасымалдардан
басқа жүк ... ... ... реттеуді Қазақстан Республикасының
табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті қорғау және ... ... ... жүзеге асырады.
Ішкі тасымалдарға баға белгілеу 1989 жылы ... ... ... кестесінің негізінде жүргізіледі, оған соңғы 10
жыл ... жиі ... ... ... есебінен оның өзгергені
соншалық кейбір тасымалдардың, сондай ақ ... желі ... шын ... нашар сипаттайды.
Қазақстандық темір жол тарифтері дүниежүзіндегі ең төмен болып
табылатындығы ... ... Бұл факт ... даму ... ... ... ... басқа республика ішілік және экспорттық
импорттық ... ... ... ... 1-ден ... Азия даму банкі сарапшыларының (Марта Лоренс, Уильям Томпсон, Джон
Уинкер) талдауына сәйкес көмір үшін баға икемділігі республикалық ... ... ... 0,5, ... ... ... 0,3 ... руда 0,15 және 0,5, қара металдарға 0,3 және 0,4, ... 0,75 және 0,76, ... ... 0,2 және 0,4, астық
және ұнтақталған ... ... ... ... басты себебі
жүктердің көптеген түрлері бойынша, көмірден басқаларда көліктік шығынның
0,5%-дан 5%-ға дейін болуы клиенттер ... ... ... ... ... ... арқылы жүк экспортына жеңілдіктер беру жүк ... және ... ... ... әсер ... ... шығынының
төменділігі мұнай өнімдеріне тарифтер деңгейін өсіруге мүмкіндік берді, ол
бұл тасымалдардың арқан көлеміне әсер ... ... ... ... 90-шы ... ... ... бастап теміржол жүк тасымалдары ... ... ... ... ... динамикасын салыстыру
орынды емес. Сонымен бірге соңғы төрт жыл ішіндегі мәліметтерді талдау
тарифтер индексі ... өнім ... ... бір ... есеге
артта қалғанын көрсетіп отыр.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі мен Қазақстан Республикасының
Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті ... және ... ... ... мәліметтері негізінде жасалған жүк тарифтері мен өндіріс
бағалары индексінің динамикасы берілген.
Жүк тарифтері мен ... ... ... ... мен ... ... индексі үш жыл ішінде
421,2% құрады, бұның өзінде теміржол тарифінің базистік ...... 3,3 есе ... ... сала үшін кірістермен өтелінбейтін ... ең ... ... ... жоқ ... ... ... арналған бағалар кірістерінің өсуі дегенді білдіреді.
2003 жыл ішінде жүргізілген тарифтерді өсіру ... ... ... ... ... және де ... ... үшін жыл
ішіндегі тарифтің өсуінен екі есе асып ... ... ... әсер етеді,
нәтижесінде отынға деген шығыстардың үлесі ағымдық шығыстар көлемінде 9%-
дан 15%-ға дейін ... ... он жыл ... ... мен ... ... тапшылығы туындады, ол ... және ... ... ... ... ... қызметін
ұйымдастыруды кемшіліктерге әкеліп соғып отыр.
Басты экспорттық жүктер (гликозем, мыс, ... ... ... ... оның ... ... емес екендігін көрсетіп отыр.
Теміржол тарифі 2002 ... ... ... ... ... бағасыан артта қалды, 2003 жылдың сәуіріндегі ... осы ... ... ... бірақ содан кейін тағы да артта қалу
басталды. Жүк тасымалдары тарифтерін тоқтатып қою есебінен және оларға ... ... беру ... ... ... ... қаржы бөлу
қазіргі уақытта республиканың темір жолдары бойынша жүк ... ... ең ... ... ... ... ... экономикалық
және бағалық орта теңестірерлік болса да 2003 жылы ... ... ... ... ... 21% ... болды.
(7 - кесте)
7-кесте 2003 жылғы мәлеметтерді салыстырмалы таңдау
|Көрсеткіш ... ... ... % |
| | | ... |
|Кірістері млн АҚШ ... |8440 |684 |12,34 ... ... адам |1600000 |114000 |14,06 ... жүк ... ... км |1258400 |123000 |10,23 ... ... АҚШ ... |0,007 |0,0056 |1,21 ... ... өнімділігі, мың|786,5 |946 |0,83 ... км адам | | | ... ... ... ... ... моделі барабар
болмағандықтан тарифтер құрылымы дұрыс ... ... ... есептеулері бойынша көмір
тасымалдары тек ағымдық ... ... ған ... ол ... ... ... ... жалпы салалық шығындар мен инвестицияларды жаппайды.
Осылайша көмір ... ... ... және ... ... ... есебінен жолаушылар тасымалы дотацияланды (жылына орташа
алғанда 7 млрд ... ... ... ... алғанда айтарлықтай
әлеуметтік саланы дотациялайды(2,5 млрд. тенге), шамадан артық қызметкерлер
арасындағы ... ... ... ... ... жобасын (2002-2003 жылдары 7 млрд теңге ... жуық ... жол ... инфрақұрылымдық және мәдени объектілерінің құрылысы)
қаржыландырады.
Осыған ... ... ... ... ... ... ... алғанда теміржолдардың бара бар
экономикалық моделін қалыптастыру ... Егер ... ... ... ҰК”
ЖАҚ тиімді корпарация ретінде қаралатын болса, клиенттермен қарым қатынас
тарифтерін реттеу принциптерін түбегейлі өзгертіп, келісім шарт ... ... Өзін өзі ... ... ... әлеуметтік сала,
жасырын жұмыссыздық не жойылуы тиіс, не оларға ... ... ... ... ... ... ... реттеу жүйесін өзгерту қажеттілігі
пісіп жетілді.
Енді жолаушылар тасымалы мен моларға қолданылатын тарифтерге ... ... ... ... және жүк багажы тасымалына тарифтер
ТМД және Балтық ... ... ... ... ... ... 19 мамырда қол қойған Мемлекетаралық жолаушылар тарифі туралы (МАЖТ)
келісімге сәйкес швейцар франкімен есептеледі. Жол жүру құны ... ... ... ... ... жолдың меншік иесінің шығындарын өтейтін)
тұрады.
Қазіргі уақытта Қазақстанның мемлекетаралық қатынастағы тарифтері
Ресейден, Өзбекстан мен ... ... ... ... ... “Узбекистон темир йуллари ” МАТК ның мемлекетаралық ... құны ... ... ... ... ... ... кәдімгі поезда 3,1 есе жоғары. Ресей Қатынас жолдар министрлігі
белгілеген билет құны ... 27%-ға ... жүру ... сату ТМД ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Республика аумағы бойынша швейцар франкімен есептелетін жолаушы, багаж
және жүк багажы тасымалдарына ... ... ... ... ... плацкарттың құнын Монополяға
қарсы агенттік белгілейді. Қазақстан аумағы ... ... ... ... мен ... ... ... вагон плацкартының құнын тиісті құзырлы мемлекеттік органдар
мен теміржол әкімшіліктері белгілейді. Осылайша ... ... ... жүру құнында және көрші мемлекеттер жолаушыларының Қазақстан арқылы
өткенде олардың тасымалын шын мәнінде дотациялауда ... ... ... ... ... ... Еуропа жол жүру құны
халықаралық жолаушылар тарифіне ... ... ... ... ... ... деңгейі жолаушылар тасымалының залалдарын
жаппайды.
Инвесициялық қызметке келетін болсақ өткен он жыл ... ... жолы ... және ... ... инвестиция салмай ақ қолда
бар активтердің негізінде тасымалдау қызметін қамтамасыз етіп ... ... ... ... толлассыздығы және қауіпсіздігі қамтамасыз
етілді. Сала айтарлықтай дәрежеде осы активтердің ... ... ... ... құтыла білді. Бірақ түрлі себептермен артық
активтер, темір жолдардың теңгерімінде қалып, есептен шығарылмаған. ... ... ... ... ... ... ету мақсатында қоланылып
жүрген активтерді артық активтердің есебінен жинақтау жүргізілді. Сондықтан
артық негізгі қорлар пайдаланылып отырған өндірістік ... ... ... ... жол ... негізгі активтеріне инвестициялардың
көлемі 1991жылы айтарлықтай қысқартылды, ал 1992 жылы ... ... ... егер ... ... ... ... алынса, 1992 жылы
барлығы - 96, 1993 жылы -37, 1994 жылы – 12, 1995 және 1996 ... бір ... ... ... ... ... ... үстіңгі құрылысы
материалдарын жаңасына ауыстырылып жолды ... ... ... ... 2000 ... ... ... инвестициялық қызметі жандана бастады.
2000 жылы 465 жүк вагондары сатып ... жаңа ... ... ... қолданылып 453 км жол жөнделді.
Ақтоғай - Дружба желісін нығайту және жаңарту Алматыдағы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы теміржол
көлігінің қуаттылықтарын дамыту жобасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... де негізінен
денсаулық сақтау объектілері қайта құрылды. Инвестициялық қаржылар қызмет
ету мерзімі өткен ... мен ... ... ... ... ... ... көлемі 2000 жылы 122,9 млн АҚШ долларын құрады.
2001 жылы жолды сауықтыруға (жаңа жолдың үстіңгі құрылыс ... 436 км ... және жүк ... ... ... ... ... салынатын күрделі салымдардың көлемі ... ... ... жол ... ... ... жобасын қаржыландыру
жалғастырылды. Өндірістік және өндірістік емес маңыздағы объектілерді қайта
құру және құрылысын салу ... ... ... ... ... ... инвестициялар жасалды. Барлығы 2001 жылы барынша төрт ... ... ... 162,1 млн. АҚШ ... ... жылы ... ... жолы» ҰК» ЖАҚ-тың негізгі қорларына
игерілген инвестициялардың көлемі ... ... ... ... ... млн АҚШ долларын құрады.
Соңғы жылдары темір жол саласында жұмыстар көлемінің ... ... ... ... ... ... жоқ.
Штаттарды қысқарту жөніндегі осы шаралардың барлығы, косметикалық
сипатта болды да, кадрлардың артық болу ... шеше ... ... ... ... ... күшін қысқартуға ... ... ... ... ... етуші қызметті бәсекелес
секторға бөліп шығару және мәжбүр түрде ... ... ... ... ... персоналға арналған шығындардың үлесі 1999 жылы
еңбекақының өсуін іркілту есебінен азайтылған болатын, ... ... ... және ... ... кем. Шығындарды
іркілтудің бұл ... ... әсер ... өйткені ол бүгін ... ... және ... ... ... ... әкеліп соғады. Нәтижесінде дәстүрлі ... ... ... және ... ... ... сала ... кадрлық резервсіз
қалуы мүмкін.
8-кесте Қазақстан Республикасының көлік саласындағы орташа ... ... ... | ... | |
| |1998ж |1999ж |2000ж |2001ж |2002ж |2003ж ... |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... (%) ... ... |11929 |14696 |18788 |24412 |28556 |29412 |246,6% ... |11679 |13930 |18481 |25098 |29753 |24860 |255,7% ... |10392 |13671 |17344 |21774 |24010 |24410 |233,9% ... |12976 |8537 |10057 |10386 |38754 |39347 |303,9% ... |19489 |20468 |25172 |33292 |45719 |52412 |268,9% ... ... ... Агенттігі мәлеметтері
Жүмыс орындарының ел аумағында ... ... ... ... ... ... ... алғанда қоғамға ... ... ... жол негізгі қала құрастырушы элемент ... ... ... мен ... ... ... ... депресивті аудандарда орналасқан кәсіпорындардың қызметкерлері
әлеуметтік тұрғыдан әсіресе осал болып келеді де, ... ... ... ... ... ... ... еліміздің батыс, оңтүстік
және шығыс аймақтарын қамтиды бұл ... ... ... ... ҰК» ... 4 мыңнан астам қызметкерлері тұрады әрі жұмыс істейді. ... ... (кей ... 40 ... ... ... ... экология проблемалары мен және ауыз су ... жол ... ... ... құрылған өндірістік кооперативтер
мен шаруашылық серіктестерінде ... мен ... мына ... ... ... жол машиналары қос дөңгелектерін зауыттық жөндеу (Алматы)
- стандарттық бұйымдар мен метиздер
- жүк вагондары үшін ... ... ... ... бос ... ... жөндеу (Арыс, Қумұрын, Балқаш және
т.б)
- электр машиналарына арналғанграфитті щеткалар
- локомотивтерге арналған сілтілі батареяларды қалпына ... ... ... ... ... (Екібастұз)
- оппер дозаторлар мен платформаларды күрделі жөндеу (Орал)
- қар тазалағыш техниканы жөндеу, жетілдіру және жинау (Орал)
- ауыр жол ... ... және ... (Алматы)
- Дрезиналар жинауды ұйымдастыру (Ерейментау)
Өз бетімен жұмысқа орналасуға ... ... ... ... сауда, қызмет көрсету немесе тағам ... ... жеке ... ... ... ... Бұл ... оларға
консультациялар, оқыту, шағын кредиттер беру түрінде қолдау қажет болады.
Еңбек рессурстарының ішкі қайта бөлінуіне байланысты қызметкерлердің
жұмыс күні ... ... ... күні ... аудандарға қоныс
аударуы. Осылайша, қызметкердің жаңа ... ... ... ... қажеттілігі
немесе вахталық әдіспен жұмыс істеу қажеттілігі туды. Мысалы Алматы
Локомотив ... 45 ... ... ал ... ... ... жөндеуші артық болып отыр. Қызметкердің ... ... жаңа ... қайта оқыту.
Босатылған қызметкерлердің ... ... ... ... ... одан әрі ... ... Қазақстандағы қоғамның түрлі
топтарына тікелей және ... ... ... ... ... Қайта
құрылымдаудың әлеуметтік зардаптарын жұмсартудың тиімді механизімін әзірлеу
және жүзеге асыру қажеттілігі туындайды, ол өтемақы төлеу және жаңа ... ашу үшін ... ... шығындармен байланысты болады.
Әлеуметтік қорғау жөнінде дайындалатын кез ... ... ... ... қысқартылған қызметкерлерінің бүгінгі күнгі кіріс ... ... ... да ... ... ... етуі тиіс.
Сондықтан Қазақстан темір жолы ҰК ЖАҚ масштаптарын ескере ... ... ... ішінде біршама
мақсатында саланы реформалауды біртіндеп жүргізу қажет.
ІІІ. Темір жол көлігінің дамуын мемлекеттік реттеудің экономикалық
тиімділігін арттырудың негізгі бағыттары.
3.1 Темір жол ... даму ... жол ... ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ете отырып, республиканың жолаушылар,
жүк, почта және багаж тасымалына қажеттілігін толық және толассыз
қанағаттандыру;
- ... 2006 ... ... одан әрі ... дамуын қамтамасыз ететін жаңа
сапалы деңгейге көшіру;
- отандық ... ... ... көлік шығындарын төмендету, көлік
қызметтерінің сапасын арттыру, олардың ассортименттерін кеңейту;
- теміржол көлігінің қызмет ... ... ... ... ... ... коридорлары арқылы тасымалдар бәсекелестігінің тұрақты
үдеуі жағдайында Қазақстанның транзиттік әлеуетін арттыру;
- жоғары технологиялық ... ... ... ... болып
табылады.
Темір жол саласы басымды орын алатын Қазақстан көлігінің тұрақты жұмыс
істеуі шикізаттық ... ... ... етуінің ажыратылмас
шарты болып табылады.
Сала дамуының жаңа деңгейі Қазақстан темір ... ... ... ... оны 2015 жылы ... ... ... әлеуетті арттыру арқылы бәсекелестіктің жоғары
деңгейіне, жылжымалы ... ... ... жаңа ... ... ... ипорт алмастыру деңгейін арттыруға, көліктік
инфрақұрылымды дамытуға мүмкіндік береді.
Отандық өндірістік өнімдердің ... ... ... ... ... өсуге және мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін
нығайтуға әсер етеді.
Отандық көлік жүйесінің экономикалық қауіпсіздік проблемасы республика
қауіпсіздігі үшін ... ... бар, ... оны шешу үшін ... ... ... қажет. Қандай да болмасын жағдайда экономиканың өмірлік
маңызды қажеттіліктерін және тұрғындардың тасымалға деген қажеттіліктерін
қанағаттандыра ... әрі ... ... оның ... істеуге дайын
болуын қамтамасыз ете алатын көліктің даму деңгейін қамтамасыз ету талап
етілді, оның ... ішкі және ... ... ... тұра алуы ... ... ... болжамдық есептеу өткен жылдар динамикасын, 2003
жылғы шын мәніндегі мәлеметтерді талдаудың ... және ... және ... да ТМД ... ... мен басқа да елдердің
келешектегі ІЖӨ болжамдары ... ... ... ... транзиттік
тасымалының жүк айналымы дүниежүзілік экономиканың дамуы ... (“Plan Ekon Peview and Out Cook for the Former soviet ... ... ... ... ... ... дамуымен байланысты 2004
жылы тасымал көлемі азаяды және ... ... әрі ... ... тұрақтануы, тұрғындар кірістерінің кезең кезеңмен өсуі
және жолаушылар тасымалы көлемінің өсу ... ... әрі жыл ... ... ... ... деп ... мүмкіндік береді.
Темір жол көлігімен жүк ... мен ... ... көлемінің
өсуінде қалыптасқан пропорциялар ескеріліп даму жоспарында жүк айналымы ... ... ... өсу ... ... Оның ... жүк
айналымының өсуі 2005 жылға бардық жүктер ... ... деп ... ... ... экспорттық-10,5%
- импорттық-22,5%
- транзиттік-15,9%
Тасымалдау процесі теміржол көлігінің негізгі өндірісі болып табылады,
сондықтан оны ұйымдастыру ... ... ... ҰК” ЖАҚ- тың барлық
техникалық кешеніне ... ... және ... ... оның ... ... оны ... асырудың қажетті материалдық
және еңбек рессурстарын белгілейді.
Дүниежүзілік тәжірибені алға тартсақ операциялық ... ... іс ... ... ... ... қызметінің ағымдық
шығындарын 7-10% үнемдеу деп ... ... ... ... ... ... технологияның оңтайлы
вариантын таңдауды және ең аз ... ... ... ... ... жүк ағындарын (вагон ағындарын ұйымдастыру, поездар
қозғалысының графигін әзірлеу, локомотивтер мен ... ... және т.б) ... қамтамасыз етуі тиіс. Тасымалдау процесін
тиімді басқару шын мәніндегі ... ... ... ... ... ... ... бағытталуы тис.
Қолданылып жүрген операциялық жоспарды қайта қарау дегеніміз ... ... ... ... процестерін жетілдіру және кірме
жолдардың сұрыптау жұмысын азайту есебінен поездарды қалыптастыру ... ... ... графигін оңтайландыруды, поездар құрамының салмағы
мен ұзындығының нормаларын экономикалық негізде қолдануды, локомотивтер мен
локомотив ... ... ... тиімді сызбасын
ізірлеуді білдіреді. Бұл ағымдық және күтіліп отырған жүк тасымалдарын
жүзеге асыратын ... және ... ... санын қысқартуға
мүмкіндік береді. Басқа сөзбен айтсақ, жаңа операциялық жоспар “Қазақстан
темір жолы” ҰК” ЖАҚ ... ... тиіс ... ... белгілеуге
мүмкіндік береді, яғни саланы қайта құрылымдау процесіне ықпал етеді.
Операциялық жоспар инфрақұрылымға ... шын ... ... ... тасымалдарға қажетті талаптарды нақты белгілеуге мүмкіндік береді.
Бұл шамадан тыс жолдардың, сигнализация және ... ... және т.б ... ... ақ ... техникалық дамуының
басымдылықтарын белгілеуге мүмкіндік туғызады.
Жолаушылар шаруашылығының ... ... ең ... бірі ... ... ... ... кезеңділігін) және
құрам сызбаларын қалыптасатын ... ... ... ... он ... ... тасымалдар көлемі айтарлықтай азайды, сондықтан
бүгінгі күні Қазақстанның темір жол саласында артық ... бар. ... ... және ... мақсаты оларды күтіп ... ... ... сондай ақ оларды қалпына келтіру бойынша
залалдарды азайту болып табылады.
Жүк тасымалдарының көлемін, құрылымын және ... ... ... ... ... қорлар бар (локомотивтер мен жүк вагондары ... ... ... ... мен аз пайдаланылатын желілердің пайдалану
ұзындығы, станциялар мен бөліну қосындарының саны және т.б ... ... ... ... ... ... ... мұнай
құйатын цистерналар, магистральдық тепловоздар байланысты ... ... ... жиі ... ... ... ... және табиғи тозған, ескірген
автоматтандырылған басқару жүйесін ... ... ... ... ... ... ... артықтарын жою және қолданылып
жүргендерді қалпына келтіру әрі жаңа активтер сатып ... ... ... ... ... ... ... айтатын болсақ саланың
техникалық кешенін қолданылып ... және ... ... ... ... ... сәйкеске келтіру керек.
ТЕМІР ЖОЛ
Қолда бар жолдарды ... және ... ... ... ... ұзақ ... бағдарламасын жүзеге асыру ... Азия даму ... ... ... құру және даму ... бағалары бойынша бас, станциялық және арнаулы жолдардың
ұзындығы 2014 жылға қарай 25% қысқарту ... ... ... ... ... ... ақ аз ... желілердің ұзындығын қысқарту
керек. Сонымен бірге жүк ... ... емес ... ... ... үшін қажетті күрделі шығындарды азайту үшін қос жолды телімдерді
қос қосындылы дара жолға ауыстыру қажет.
Жолдың ұзындығын қысқарту ... ... ... ... ... ... біразын алуға мүмкіндік береді.
ЛОКОМОТИВТЕР
Сарапшылардың пікірі бойынша айтарлықтай қысқартуды локомотив паркінде
де жүргізу керек. 1997 Жылы ... ... ... ... ... ету
мерзімі өтіп кеткен локомотивтер қалпына келтірілмей ... ... ... болады. Локомотивтердің мүккәмал паркі 2006 жылға ... ... ... яғни 25% қысқартылды және бұдан әрі локомотив паркін
жоспарланып отырған жаңарту ескеріліп 2014 ... ... ... ... ... ... ... барлық паровоздар есептен шығарылды, магистральдық
тепловоз паркі 430 бірлікке дейін, электровоздар 500 ... ... 380 ... ... ... темір жолы” ҰК” ЖАҚ- тың жүк вагондар паркінде қызмет ету
мерзімі өткен вагондардың жеке салмағы ... ... бар ... ... күйде емес. 1993-2000 Жылдар ішінде мүккәмал паркінің вагондарын
есептен шығарудың орта жылдық қарқыны ... ... ... 2014 ... ... ету мерзімін ұзарту үшін күрделі ... және ... ... ... отырған көлемі ескеріліп олардың паркін мың ... ... ... Оның ішінде ашық вагондардың жеке салмағы көп
болады. Астана және Алматы ... ... ... ... ... 2004 ... үшінші тоқсанында қамтамасыз етуді межелеп отырмыз.
2003 ... ... ... ... жаң ... 44 ... ... Осы вагондардан жолаушылар құрамы жасақталынды.
Алматы - Астана учаскесінде қозғалыс жылдамдығын дамыту бағдарламасына
сйкес биылғы жылдың бірінші жарты ... 200 ... ... жол ... ... ... Жолдың жоғары құрылымын қайта жаңғырту
жұмыстары қазіргі заманғы үлгідегі ... ... ... ... ... арқылы жүргізілмек. Бұл жүрдек поезының ... ... ... мүмкіндік туғызып, бәсекелестікке
қабілетті, әрі табысты қозғалыс құралы ... ... зор ... ... келетін болсақ оның негізгі мақсаты саланы
жылға қарай мыналар арқылы жаңа ... ... ... шығару
болып табылады:
- негізгі магистралдарда қазіргі заманғы жол ... ... ... жаңа теміржол желісінің құрылысы
- саланы толық ақпараттандыру, автоматтандырылған диспетчерлік басқару
орталығы АДБО енетін қазіргі ... ... ... ... ... ... оптикалық байланыс желісінің құрылысы
- жылжымалы құрамды қалпына келтіру және жаңарту үшін отандық зауыттық
жөндеу базасын локомотив пен ... ... және жаңа ... ... ... ... салалық ғылымды қалыптастыру
- өндірістік процестерге жаңа ресурс үнемдеуші ... ... ... ... ... ... ала ... жүйесінен олардың жағдайы
және орындалған жұмыс бойынша жөндеу жүйесіне көшу мақсатында
қазіргі ... ... ... ... ... ... ... асыру жылжымалы құрамды
қазіргі заманғы талаптарға сәйкес техникалық экономикалық ... және ... ... ... ... ... және вагондармен жинақтау жолымен жоспарлы ауыстыру арқылы
бұдан әрі саланың тұрақты дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... жолдардың техникалық жарақталуын 2015 жылға ... ... ... және ... ... ... қол
жеткізуге мүмкіндік туғызады. Инвестициялық бағдарлама бір жағнан ... ... тән ... Одағының Теміржол желісінің бір орталықтан
технологиялық тәуелсіздікте болуы, баламалы транзиттік ... ... жол ... ... құралдарының моральдық тозуы, ... ... ... ... ... ... ... 90-шы
жылдары тасымал көлемінің күрт төмендеуімен байланысты ... ... ... ... мен ... мөлшерінің көп болуы
сияқты бірқатар тарихи факторлар ескеріліп жасалған. Екінші жағынан саланың
шектелген қаржылық жағдайында ауыр ... ... ... ... ... және ... ... жаңа жүйесі базасындағы
икемді жаңа экономикалық модельге ... ... ... қолдану қажеттілігі ескерілген. Мұндай стратегия экономикалық
өсу ... ... ... шоғырландыру арқылы
инвестициялық процесті түбегейлі қайта құруды талап етеді.
Инвестициялардың жоспарланып отырған көлемінің ... ... ... 2006 ... инвестициялаудың он жылдық
кешіктірілуінің зардаптарын жоюға және ... ... ... ... күй жағдайын тұрақтандыруға мүмкіндік туғызады. Темір
жол саласының инвестициялық қажеттіліктері 2001-2005 ... 1184,6 ... ... ал ... ... – 3636,2 млн АҚШ ... құрамақ.
ДРУЖБА СТАНЦИЯСЫН ДАМЫТУ
Ақтоғай - Дружба телімін және Дружба станциясын дамыту үшін Қазақстан
Республикасы теміржол көлігінің қуаттылықтарын ... ... ... Оның 75% KAZ-P1 заем есебіне және 25% ... ... ... ... ҰК” ЖАҚ ... ... ... жүзеге
асырылды. Жобаның негізгі мақсаты Ақтоғай - ... ... ... жылына 3,6 млн тоннадан 6,6 млн тоннаға дейін арттыру болып
табылады. Одан әрі ... ... ... 10 млн тоннаға арттыру
көзделіп отыр. Жалпы 2004-2005 ж.ж инвестиция ... 9,8 ... ... ... республикалық бюджет пен Алматы облысы ... ... ... ... ... рентабельділігінің ішкі нормасы болып ... деп ... отыр және 2006 ... ... Қытаймен жүк тасымалдау
көлемі 10 млн тонна жылына, ал 2014 жылы 14 млн тоннаға жоспарланып ... ... ... пайдаланылып жүрген қуаттылықтарды қайта
құруды және кеңейтуді, сондай ақ ... және ... ... ... ... көздейді. Бұл мақсаттарға ... ... ... темір жолы” ҰК” ЖАҚ тың ... ... ... ... ... ... құру.
“Қазақстан темір жолы” РМК тасымалдау үдерісін орталықтандырып басқару
- басқарудың автоматтандырылған диспечерлік орталығын (АДБО) құрғанда ғана
мүмкін болды. Бірінші ... ... ... бөлімшелері диспечерлік
орталықтандырумен жарақталады, екінші кезеңде олар бірыңғай диспетчерлік
басқару орталығына ... ... ... толығымен
автоматтандырылады. АДБО құру поездар қозғалысын тасымалдарды ... ... ... бойынша кезекшілердің қатысуынсыз
басқаруды, поездардың ... ... ... ... ... ... ... санын қысқартуға мүмкіндік береді. АДБО ... ... құны 9,7 млн АҚШ ... ... ... асыру мерзімі
-2001-2005 жылдар. Жобаның өзі өзін ақтау мерзімі -4жыл.
Аталған жобаны қаржыландыру көзі ... өз ... мен ... табылады.
9- кесте Ақтоғай – Дружба телімі және Дружба станциясы арқылы жүк
тасымалы көлемінен ... ... ... ... ... | ... | |
| |2004ж |2005ж ... жыл |19,9 ... ... ... ... қаражаттары |
|2005 жыл |19,9 ... ... ... ... |
| |1,25 ... ... ... бюджеттерден ... жыл |21,3 ... ... ... бюджеттен |
| |1,3 ... ... ... ... ... жол ... ... құрылымдау мынадай оң қорытындыларға
жеткізеді:
- қамтамасыз етуші сектор ... ... және ... ... ... ... жүк, контейнерлік және жолаушылар тасымалдарының тиімділігі мен
сапасын арттыру;
- ... ... ... бәсекестік ортаны қалыптастыру;
- темір жол көлік қызметтері рыногын қалыптастыру;
- темір жол ... ... ... жетілдіру;
- жеке кәсіпкерлік қызмет пен капиталдың аясын кеңейту;
- тасымалдау ... ... емес ... және коммуналдық меншікке беруді аяқтау;
- тасымалдау ... ... ... ... қызметінің бағасын ... ... жеке ... ... магистралдық темір жол желісіне қол
жеткізуін ... және ... ... жаңа ... ... пайда
болуы үшін қолайлы жағдайлар жасау;
- Еуропа мен Азия ... ... ... барынша
пайдалану.
Қайта құрылымдау ... ... ... бойынша
бәсекуелес секторға бөліп шығарылған вагон ... он жыл ... млн. АҚШ ... ... жеке ... ағыны
есебінен экономикалық тиімділікке қол ... ... ... және ... тасымалдарына демеушілік қаржыны
азайту ... ... ... ҰК” ... ... ... жыл
сайын 100 млн. АҚШ долларына жақсартады. Бұл жүк ... ... ... ... әсер ... ... ... темір жол көлігі қызметтерін ... ... ... ... ... ... жол ... барлық субъектілерінің
қаржылық айқын болуына қол ... ... ... отырған жолы темір жол ... ... ... ... Қазақстанның дамуымен
гүлденуіне лайықты үлес қосуына ... ... ... ... ... жолы” ҰК” ЖАҚ бойынша 2004-2006 ... ... ... ... ... ... |2004 ... |2005 жылға |2006 жылға |
|Жүк ... ... |152754 |156075 |160300 ... ... |61620 |62138 |62660 ... ... |9570 |10126 |10715 ... айнамалы |Млн. жол.-км |10384 |11384 |11400 ... ... |208361 |234270 |259442 ... оның ішінде: |Млн.теңге |195346 |214625 |238026 ... ЖАҚ ... ... |106659 |117185 |129962 ... АҚ ... |23637 |25970 |28801 ... | | | | ... ... |65050 |71470 |79263 ... өнімнің |Млн.теңге |177010 |195373 |217907 ... ... | | | | ... өзіндік құны| | | | ... ... ... ... ... ... ... және
жақын перспективада жұмыс істейтін стандартты тәсілдемені талап етеді,
бірақ орта ... ... оның ... ... ... Сондықтан
Қазақстанның маңызды міндеті Еуропа мен Азия арасында нақты ... ... ... ... ... ... пайдалану мақсатымен осы
жүзжылдықта тауар қаржы ағымында өзінің орнын ... ... ... ... ... ... ... әкеледі, солай
болғандықтан тасу ... ... ... ... жол көлігі
саласының қозғалмалы составын техникалық жағдайын жақсарту мен ... ... ... мен ... ... ... айырылды.
Қазіргі жағдайда мемлекетке келесіге негіздейтіе темір көлігі
саясатын өзінің қол астына алу қажет:
▪ түрлі ... ... ... ... ... мен
категорияларды алатын темір жолдарды реттеудің бір жүйеге
келуі;
▪ оның экономикалық мағынасында темір жолдың әлеуметтік ... ... ... салалар қарқынымен салыстыру бойынша (озып келе жатқан)
темір жолдың дамуын қамтамасыз етуге.
Құрылымдық қайта құрумен темір жол ... ... ... ... ... ... негізгі көлемді республика территориясы арқылы
өтетін және олар республиканың ішкі тұтынуын ... ... жаңа ... ... ... ... аудару керек.
Тасымалдауды арзандатуға бағытталған ... ... ... жол ... сапасы мен сенімдігін көтеруге
экономика сферасында интеграциялық ... шешу ... ... тек қана ... тасымалдау қызметін қауыпсіздендіру емес,
жалпылама ел экономикасын көтеру мүмкіндігін қамтамасыз ... ... ... жол ... кешенін дамытуға мемлекеттік орта мерзімді
бағдарлама ... ... ... ... ... потенциялын жүзеге асыру тиімділігі үшін
негізгі қауіп, ... ... ... ... ... бойынша
шектес мемлекеттердің белсенді саясаты. Егер Қазақстанда ... жол ... ... ... көзі ... ... берсе, бұл
объектілер салынады, бірақ көрші елдерде. ... ... ... темір
жол көлігі өзін дамыту үшін негізгі қорды жоғалтады, ал республиканың өзі
экономикалық ... ... ... бәсекелестіктің негізінде
теміржол көлігінің қамтамасыз ету (қосалқы-көмекші) қызметі одан ... ... жеке ... негізінде құрылған кәсіпорындар, бөтен
ұйымдар көрсететін қызметтердің ... ... ... ... ... ... Көлік коридорлары қажетті жүк ағындарын,
соның ішінде транзиттік жүк ағындарын өткізе ... ... ... және ... ... бір пунктен екінші пунктке дейінгі ең қысқа
маршрут бойынша жүзеге асырылады.
Биыл 2004 жылы Қазақстан темір жолы ... 100 жыл ... ... өтілмек. Темір ... бір ... ... ... ... теміржолшылар үшін үлкен ... ... ... ... ... да негізі де осы мерекені ... ... ... ... ... биылғы жыл - барлығымыз үшін
тарихи жыл ... ... ... ... ... вагон паркін жаңарту сервистің ... жол жүру ... ... ... көтереді.
Жылжымалы құрам паркі мен темір жол ... ... ... ... ... ... ... меншікті көлік
шығаруды ұйымдастыру жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік туғызады,
өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... бюджетке
салық түріндегі салымдардың түсуін арттырады.
Мұның өзінде саланың корпоративтік мүддесі өзіміздің ... ... ... ... кедендік және көлік шығындарын қысқарту есебінен
түтынатын ... ... ... ... тұрады.
Сөйтіп, елдің 2030 жылға дейінгі дамуының ұзақ мерзімді ... ... ... ... - ақ Қазақстанның көлік коммуникация кешені ... ... ... ... Қазірдің өзінде белгіленген жоспарларды ... қло ... ... таңдап алынған жолдың сенімділігін
дәлелдейді. Ол ... -2030» ... ел ... белгілеген
басты мақсатқа – күшті әрі өсіп өркендеген Қазақстанды құру ... ... ... ... ... күш пен сенімділік
береді.
Темір жол саласы қаншалықты ауқымды болғанмен, оның ... да бар ... ... ... ... үлкен күрделі мәселелерге
ұлкен жауапкершілікпен қарап, істің оң ... мен ... ... ... Кең байтақ жеріміздің асты үсті пайдалы ... ... толы ... ... өркендеп, қанат жая берері
ақиқат. Осы байлығымызды игеріп, ... ... ... ... ... жол ... ... рол атқаруда, атқара да бермек. Маңызды бағыттағы
мағыналы қызметіміз ... таба ... ... ... еліміздегі ең ауқымды ... ... ... күре ... деген атауға ие болған
«Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ тың ... ... үміт ... Оның уақыт
туындатқан қиыншылықтарды жеңіп, тәуелсіз мемлекетіміздің жарқын болашағы
жолында абыройлы қызмет ете беретініне біздің де сеніміміз ... ... ... және ... ... ... Республикасының 1994 жылғы 27 желтоқсанындағы Азаматтық
кодексі (Жалпы бөлім).
2. Қазақстан ... 1999 ... ... ... ... ... “Қазақстан Республикасының көлік туралы” Қазақстан Республикасының
1994 жылғы 27 қыркүйектегі ... ... жол ... ... ... ... ... 8
желтоқсанындағы заңы.
5. “Табиғи монополиялар туралы” Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 9
шілдедегі заңы.
6. “Акционерлік қоғам туралы” Қазақстан Республикасының 2003жылғы ... ... ... ... ... ... теміржол көлігін қайта құрылымдаудың 2004-
2006 жылдарға арналған бағдарламасы.
8. Қазақстан ... ... ... ... ... ... арналған бағдарламасы.
9. “Қазақстан темір жолы” республикалық мемлекеттік кәсіпорынның 2001-
2004 жылдарға арналған даму жоспары.
10. Темір жол көлігінің 2014 жылға инвестициялық ... ... ЗАО НИИ ТК по ... ... ... развития политики
транзитных коридоров в Республике ... ... ... ЗАО НИИ ТК по проекту Освоение перевозок по ... ... ... ... Алматы. 1999г.
ІІІ. Оқу методикалық және ғылыми әдебиеттер
13. Е.Д Атамкулов, К.К.Жангаенин ... ... ... и пути ... в мировую экономику. Алматы
Экономика
14. А.Омаров “Қазақстан темір жолдарының тарихы” Алматы: “Бауыр және
Ко” 1999ж
15. ... К.Д ... ... ... и ... ... ... “Вековая деятельность железнодорожного транспорта
Казакстана” Алматы: РГП “Қазақстан темір жолы”. 1997г
17. А.Омаров ... ... и ... 1996
18. Б.Жармақов “Стальная магистраль республики” Алматы 2003
19.Қазақстан темір жолы № ... ... ... № 4. ... ... жол ... жүк айналымы (млн. т. км)
| |2003ж |2004ж ... |2005ж 2004ж |2007ж 2004ж ... ... ... | ... (%) ... (%) |
| | | |2005ж |2006ж |2007 ж | | ... ... ... |147672 |152754 |156075 |160300 |169918 |102,2 |111,2 ... |27904 |28958 |29540 |30339 |32160 |102,0 |111,1 ... |15067 |15408 |15834 |16262 |17238 |102,8 |111,9 ... |10593 |11377 |11410 |11719 |12422 |100,3 |109,2 ... |10645 |11200 |11347 |11654 |12354 |101,3 |110,3 ... Қазақстан |8415 |8900 |8994 |9237 |9791 |101,1 |110,0 ... |15128 |15218 |15769 |16196 |17167 |103,6 |112,8 ... ... | | | | | | | ... |20055 |20579 |21111 |21683 |22984 |102,6 |111,7 ... |9183 |9567 |9740 |10004 |10604 |101,8 |110,8 ... |11112 |11493 |11744 |12061 |12785 |102,2 |111,2 ... | | | | | | | ... |14576 |14994 |15363 |15779 |16725 |102,5 |111,5 ... ... | | | | | | | ... Қазақстан |4994 |5060 |5224 |5366 |5687 |103,2 |112,5 ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... ... облысының жүк айналымы Ақтөбе
облысына жатқызылады;
** Маңғыстау облысының жүк ... ... ... ... ... Қазақстан облысының жүк (жолаушы)
айналымы ... ... ... ... жол ... ... ... (млн. жолаушы. км)
| |2003ж |2004ж ... |2005ж 2004ж |2007ж 2004ж ... ... ... | ... (%) ... (%) |
| | | |2005ж |2006ж |2007 ж | | ... Республикасы барлығы |10686 |10666 |11380 |11400 |11420 |106 ,7 |107,1 ... |1235 |1233 |1315 |1317 |1320 |106,7 |107,1 ... |1495 |1492 |1592 |1595 |1597 |106,7 |107,0 ... |1039 |1037 |1106 |1108 |1110 |106,7 |107,0 ... |933 |932 |994 |996 |997 |106,7 |107,0 ... Қазақстан |589 |588 |628 |629 |630 |106,8 |107,1 ... |1959 |1955 |2086 |2090 |2093 |106,7 |107,1 ... ... | | | | | | | ... |1293 |1291 |1377 |1380 |1382 |106,7 |107,0 ... |291 |290 |310 |310 |311 |106,9 |107,2 ... |1203 |1201 |1282 |1284 |1286 |106,7 |107,1 ... | | | | | | | ... |205 |205 |219 |219 |220 |106,8 |107,3 ... Қазақстан*** | | | | | | | ... ... |443 |443 |472 |473 |474 |106,5 |107,0 ... қаласы**** | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... *Батыс Қазақстан облысының ... (жүк) ... ... ... ... қаласы жолаушы (жүк) айналымы Ақмола
облысына жатқызылады;
***** ... ... ... (жүк) ... ... облысына
жатқызылады.
-----------------------
“Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ ... ... ... ЖАҚ
“Локомотивжөндеу ” ЖАҚ
“Қазкөліксервис” ЖАҚ
“Теміржолмашина жөндеу” ЖАҚ
“Теміржолжылусужабдықтау” ЖАҚ
Вагондар
Қызметтерді сату
Жылжы-малы құрам ЖАҚ
Жолаушы вагондар
Қызметтерді сату
Жолау-шылар тасыма-лы ... ... ... ... жол ... локомотивтерді жөндеу
- технологиялық емес байланыс
- құрылыс
- жүктерді күзету
- вагондарды жөндеу
Реттелетін тариф
Құзіретті орган
Жүк жөнелтушілер
Уәкілетті орган
Жолаушылар
“Инфрақұрылым” ЖАҚ
“Локомотив” ЖАҚ
300
100
1 тонна - км құны ... ... ... ... ҰК” ... ... ... ЕМК
“Жылжымалы құрам “ ЕМК
“Локомотивжөндеу” ЕМК
“Вагонжөндеу” ЕМК
“Теміржолсужабдықтау” ... емес ... ... ... ... ... ... жөндеу
Еншілес мемлекеттік кәсіпорындар
Қамтамасыз етуші қызмет
Функцияналдық департаметтер мен басқармалар
Локомотив шаруашылығы департаменті
Жолаушылар тасымалы ЕМК
Жүк тасымалдары ... ... ... қол ... ... басқару
3. Темір жол компаниясы
Локомотивтер
Вагондар
Қозғалысты басқару
2. Темір жол компаниясы
Инфрақұрылым
Локомотивтер
Вагондар
Қозғалысты басқару
1. Темір жол компаниясы
Нарықтық ... ... ... қол ... Темір жол компаниясы
Қозғалысты басқару
Локомотивтер
Нарықтық бағалар
Клиентттер
Инфрақұрылым
Вагондар
1. Темір жол ... ... ... ... ... ... қол ... тарифі
Локомотивтер
Темір жол компаниялары
Нарықтық бағалар
Клиенттер
Көлік және коммуникация ... АҚ ... ЖАҚ ... ... ... ... АҚ ... негізінде құрылған ЖШСтар мен АҚ тар
«Локомотив жөндеу»АҚ филиалдарының негізінде құралған ЖШСтер
«Теміржолмашжөндеу»АҚ филиалдары негізінде ... ... мен АҚ ... ... жол күзеті» АҚ
ЖЕКЕ МЕНШІК ИЕЛЕРІ
«Қазкөліксервис» АҚ акцияларының
«Жолжөндеу»АҚ
«Жолжөндеуші»АҚ
«Теміржолжөндеу»АҚ
Магистрал-дық желі дирекциясы
Тасымал-дау дирекциясы
«Локомотив»АҚ
«Қазкөліксервис» АҚ акциялардың 26%
«Казкөліксервис» АҚ акциялардың 25,5%
«Қазтеміржолкөлік» АҚ
«Алматы вагон ... ... ... ... ... ... ... компаниясыАҚ вагондар
«Багаж тасымалдары» АҚ багаж кассалары және багажды қабылдаудың агенттік
пунктері
«Вокзалсервис» АҚ ... тыс ... ... ... ... ... орталығы» АҚ (ЛТБП демалыс үйлері)
«Кеденкөліксервис» АҚ акциялардың 33%
Жергілікті билік органдары
«Теміржолжылу» АҚ
«Теміржолсу»АҚ
«Теміржолэнерго»АҚ
29
“Қаламаңындық тасымалдар”
Вокзал МҚК (1,2,3,4,5классвокзалдар)
2000 ... ... ... ... ... ... орынбасары
Экономикалық және тарифтік саясат ... жол ... ... ... басқармасы
Экономикалық талдау, болжау және бюджеттік бағдарламалар бөлімі (5 адам)
Жолаушылар тасымалын ... ... (4 ... жол ... ... ... баға белгілеуін реттеу және
талдау бөлімі (4 ... ... ... ... ... (5 ... қызметін мемлекеттік реттеу бөлімі (4 адам)
Құқықтық қамтамасыз ету, нормативтер және стандарттар бөлімі ... жол ... ... ... бөлімі (5 адам)
Инфрақұрылымды дамыту бөлімі (5 ... жол ... ... ... және ... ... орган
Жолаушылар
Жүк жөнелтушілер
Реттелетін тариф
Реттелетін тариф
Шартты бағалар
Жекеменшік оператор
Жеңілдік тариф
“Жолаушылар тасымалы” ЖАҚ
500
700
900
1000
1500
2000
25000
1200
Пайыз







жылдар
● - Жүк ... ... - ... бағалары индексі
2004
2005
2006
2007
2008
2009+
2010
2011
2012
2013
2014
жылдар
млн. АҚШ доллар
Тасымалдар қашықтығы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 120 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Темір жол көлігінің дамуын мемлекеттік реттеудің теориялық-методологиялық негіздері96 бет
«Қазақстан көлік жүйесіндегі темір жол көлігі»49 бет
Жұмыртқа және жұмыртқа өнімдерін , өсімдіктерді (импорттау,экспорттау және әуе,су,темір жол көліктерімен) тасымалдау және ветеринариялық – санитариялық бақылау9 бет
Көлік түрлері. Теміржол көлігі.22 бет
Республиканың темiр жол көлiri жүйесiндегi транзиттiк жүк тасымалдары: қазiргi қалпы және даму тенденциялары17 бет
Темір жол көлігі111 бет
Темір жол көлігі саласындағы қызмет80 бет
Темір жол көлігі туралы14 бет
Темір жол көлігін техникалық пайдалану қағидалары54 бет
Темір жол көлігінің дамуы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь