Қазмұнайгаз барлау өндіру акционерлік қоғамының қаржылық тұрақтылығын талдау

КІРІСПЕ

І.КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ МАЗМҰНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ 7
1.1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың мәні мен мақсаты 7
1.2 . Қаржылық жағдайды талдау әдістері 10
1.3. Кәсіпорында қаржыны басқару жүйесі 14

ІІ.«ҚАЗМҰНАЙГАЗ» БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ТАЛДАУ 18
2.1. «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамының шаруашылық қызметінің сипаты 18
2.2. Кәсіпорынның активтерінің жағдайын талдау: баланстың өтімділігін және кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдау 23
2.3. Кәсіпорынның іскерлік белсенділігін талдау 43

ІІІ.«ҚАЗМҰНАЙГАЗ» БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ 47
3.1. Кәсіпорын қызметін дамыту барысында жүзеге асырылатын жобалардың негізгі бағыттары 47
3.2. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту жолдары 51

ҚОРЫТЫНДЫ 55
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 58
ҚОСЫМШАЛАР 61
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
5
І.Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың мазмұны мен әдістері
7
1.1. Кәсіпорынның ... ... ... мәні мен мақсаты 7
2. . ... ... ... ... ... ... ... жүйесі
14
ІІ.«ҚАЗМҰНАЙГАЗ» БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК
ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН
ТАЛДАУ
18
2.1. «ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... ... ... ... ... ... талдау: баланстың өтімділігін
және кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК
ҚОҒАМЫНЫҢ қаржылық тұрақтылығын жетілдіру
жолдары
47
3.1. Кәсіпорын қызметін дамыту барысында жүзеге асырылатын
жобалардың ... ... ... ... жағдайын жақсарту ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын
талдаудың маңызы өте зор. межелі көрсеткіштердің орындалуын бағалау ішкі
шаруашылық ... ... және ... тиімділігін арттыру үшін
компанияның шаруашылық қызметінің жайы мен күйі және оның ... ... ... ... зерделеу қаржылық талдау болып табылады немесе
басқаша айтқанда қаржылық ... ... ... ... жағдайын
зерттеу деген сөз.
Кез келген кәсіпорын өзінің қаржылық жағдайын ... ... ... ... ақша ... ... ... әсері анықталады.
Қаржылық есеп - қисап қаржылық есептің қорытындыланған деректеріне
сүйенеді. Ол негізінен, кәсіпорынның өнімдерін, ... мен ... ... және ... ... ... ... нәтижесінен
және негізгі емес операциялардан алынатын табыстардан, осы операциялар
бойынша ... ... ... ... ақырғы қаржылық нәтижелерді
көрсетеді.
Сонымен қатар онда инвестициялық шешімдер мен несиелер беру бойынша
шешімдер қабылдау үшін, ... ... ... ақша ... және оның міндеттемелерін бағалау үшін пайдалы ... ... ... негізінде қаржылық есеп - қисапты дайындау
тек қана ... ... ... ... ... басқада
экономикалық және техникалық қызметтерінің ... ... ... ... ... ... ... аспектілері бағаланады және
қорытындылары шығарылады.
Қаржылық есеп - қисапты дайындау кезінде ... ... ... салу тәртібіне, жәнеде салықтың ... ... ... ... ... ... ... жүргізетін салықтық
органдар талаптарына бағдарланады.
Қаржы нәтижелерін және қаржылық есеп - қисапты мұқият зерттеу ... ... ... ... ... ... ... жұмысындағы
кемшіліктерді айқындайды, оның қызметінің жетілдірілу жолдарын ... ... жаңа ... ретінде, аудит, оның теориялық және,
әсіресе, тәжірибелік мәселелерін ары қарай әзірлеуді керек етеді.
Талдау, ... ... ... ... және ... төлеудің
дұрыстығын анықтау мақсатында аудиторларменде жүргізіледі. Аудиторлар
қаржылық есеп-қисап негізінде, фирманың ... ... ... ... кіретін, фирма жағдайының қаржылық жағдайы туралы ресми
қорытынды жасайды.
Дипломдық ... ... мен осы ... ... ... ... атап ... қаржы нәтижелері бойынша
бухгалтерлік есептің ... ... ... ... құрылу
негіздері, сәйкес мәселелер бойынша аудитті жүргізудің логикалық әдісі,
«ҚазМұнайГаз» Барлау ... ... ... ... субъектінің
қаржы - шаруашылықты қызметін талдау.
Жоғарыда айтылғандардың бәрінен келесідей қорытынды жасауға ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік
есебінің негіздерін және қаржылық есеп-қисапты құруды ... ... ... ... ... ... ... болмайды,
сондықтан дипломдық жұмыстың бұл ... ... ... ... ... ... қызметін болжауды қамтамасыз ету үшін
бухгалтерлік есептің қазіргі кездегі жүргізілу ... ... ... ... ... ... және экономикалық
қатынастарды зерттеу үшін ... ... ... ... және ... ... көрсетеді, оптималды басқару шешімдерін қабалдау
үшін пайдаланылады.
Кәсіпорын қызметінің қаржылық талдауы қаржы ресурстарын пайдаланудың
мейлінше тиімді әдістерін ... және ... ... ... ... қалыптастыруға мүмкіндік береді. Одан өзге,
қаржылық талдау шаруашылық жүргізуші ... жеке ... ... қаржылық қызметін болжаудың құралы ретінде алына алады.
Қаржылық ... ... ақша ... ... ... ... ... және қаржы мен материалдық ресурстарының ... мен ... ... және ... ... мүмкіндік береді.
Қаржылық талдау нәтижелерін ішкі пайдаланушыларда ... ... ... (меншіктенушілер, несиегерлер,
жеткізушілер және сатып алушылар, кеңесшілер және т.б.)
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ойлауды
қалыптастыруға мүмкіндік беретін, ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігімен
шартталынған.
Зерттеудің мақсаты – бұл, қалыптасқан ... ... ... үшін, оптималды басқару шешімдерін өндіру және ... ... ... ... қызметтің жетілдірілу резервтерін пайдалану үшін
талдау құралдарын қолдануда дағдылар алу болып табылады.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі ретінде, 2002 ... ... ... ... қаулысымен ұлттық акционерлік
компания ретінде құрылған «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамы
алынды.
1. Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... мен ... . ... ... жағдайын талдаудың мәні мен мақсаты
Нарықтық қатынастары жағдайында кәсіпорынның қаржылық ... ... өте зор. ... ... жағдайын талдау жөніндегі
сұрақтарды қарастырмас бұрын, «қаржылық жағдай» дегеніміз не екенін ... А.Д. ... ... ... жағдайы қаржыны тарату,
пайдалану және оны ... ... ... деп жазса,
профессор Н.А. Русактың айтуы бойынша: «Кәсіпорыннның қаржылық жағдайы
қаржы ... ... ... және ... ... қаржылық жағдайы кәсіпорынның қалыпты ... және ... да ... түрлері үшін қажетті қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуімен және оларды ... сай, ... ... ... ... ақ басқа шаруашылық субъектілермен ... ... ... ... ... және қаржылық ... ... ... ... оның ... жағдайының
жақсылығын көрсетеді». Ал, профессор И.Т. Балабанов анықтамасы мынадай:
«Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайы – бұл оның ... ... ... ... ... мен ... пайдалану, мемлекет
алдында және басқа да шаруашылық ... ... өз ... /1, 8 ... ... ... қарастырылып отырған ұғым мәнін
жеткілікті дәрежеде ашпайды, бірақ олардың әрқайсысында бұл ... ... ... ... ұтымды тұжырымдар бар. Бұл ұғымды ... ... ... жағдайды түрлі көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... ... қаржы жағдайы әлсіз және өмір ... жоқ ... ... ... ... нарықтық экономика
жағдайындағы кәсіпорынның сенімді болуын, тұрақтылығын және ... ... ... ... сенімділік кәсіпорын жұмысының үздіксіздігін және оның
төлеу қабілеттілігін көрсетеді.
Жоғарыда берілген анықтамаларға ... ... біз бұл ... ... ... ... ... осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі
қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... ... ... үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы – бұл ... ... ... ... қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай
отырып, табысты өсіру негізінде қаржыны ... мен ... ... ... ... ... ... жағдайы.
Сондықтан да қаржылық тұрақтылық барлық өндіріс шаруашылық қызметі
процесінде қалыптасады және ... ... ... ... ... табылады. Ал, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы, ол ең алдымен
әрдайым табыстың шығыннан артуын қамтамасыз ететін ақша ағымының ... ... ол ең ... ... ... ... ... талап етеді және оның мөлшері мемлекетпен, жабдықтаушылармен,
несие берушілермен, жұмысшылармен және тағы ... есеп ... ... ... ... ... ... қатар кәсіпорынның одан әрі
дамуы үшін барлық есеп ... мен ... ... орындағаннан
кейін, осы кәсіпорында өндірісті дамытуға, оның материалдық – ... ... және де ... ... ... және ... беретіндей дәрежеде табыс болуы қажет.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық жағдайына көптеген факторлар әсер
етеді. Оларды келесідей түрде ... ... ... болу орнына байланысты – ішкі және сыртқы;
2) нәтижеснің маңыздылығына байланысты – ... және ... ... бойынша – қарапайым және күрделі.
4) әрекет ету уақыты бойынша – тұрақты және уақытша ... ... ... ... жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорынға байланысты болмайды.
Негізгі ішкі ... ... ... ... ... ... шығындарымен үздіксіз байланысқан өндірілген өнім ... ... ... мен ... ... болады. Сонымен қатар
тұрақты және айнымалы шығындар арасындағы ... ... ... ... ... өнім және өндіріс технологиясымен тығыз
байланысқан қаржылық ... ... ... бірі ... ... ... мен ... сондай – ақ кәсіпорынның басқару
стратегиясын дұрыс таңдап алуы ... ... ... ... ... ... бірі – бұл ... құрамы мен құрылымы, оларды ... ... ... ... таңдап алынуы.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша жұмылдырушы қаражаттар үлкен әсерін тигізеді. Кәсіпорын ... ... көп ... оның ... ... ... ... алайда, онымен бірге тәуекел көлемі де өседі, яғни ... ... есеп ... ала ма, жоқ па ... қауіп туындайды.
Бұл айтылғандарды қорыта келе, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына
әсер ететін мынадай факторларды атап ... ... ... ... ... жатуы;
- шығарылатын өнімнің құрылымы мен оның жалпы төлем қабілеттілігі бар
сұраныстағы үлесі;
- төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
- шығындардың көлемі, ... ... ... ... ... мен резервтерді, олардың құрылымы мен құрамын қоса алғандаңғы
мүлік пен қаржы ресурстарының жағдайы;
- кәсіпорынның басқару ... ... ... ... ... ... қоғамда үстемдік етуші техника мен технология, төлеу ... ... және ... ... ... ҚР ... ... және несие
саясаты, кәсіпорынның ... ... ... заң ... ... байланыс және тағы басқалар жатады.
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты мақсаты келесілер болып ... ... ... баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... ... көздері арасындағы сәйкестікті,
оларды таратудағы рационалды және ... ... ... айналым капиталының көлемін, оның өсуін ... және ... ... ... қаржы – есептік және несие ережесін сақтау;
- кәсіпорын активтері және оның ... ... ... ... активтердің айналымдылық есебі, оның ішінде дебиторлық
борыш және ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының және
төлеу қабілеттілігінің ... және ... ... кәсіпорынның табыстылығын бағалау;
- кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерің, сондай ақ олардың
деңгейінің ... әсер ... ... ... шығару;
- кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және ... ... яғни оның ... ... ... жағдайды талдау кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың
қорытындылаушы кезеңі болып табылады және ол 3 ... ... ... және өткізу. Бұлардың жиынтығы коммерциялық және ... ... ... ... ойымша, кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдауды оның қаржылық
тұрақтылығынан бастаған жөн және оған ... ... ... жатады:
- кәсіпорын активтерінің құрылымдық және құрамдық динамикасын талдау;
- кәсіпорын активтерінің қалыптастыру көздерінің құрамдық ... ... ... ... ... ... абсолюттік және салыстырмалы
көрсеткіштерін талдау;
- баланс өтімділігін талдау;
- кәсіпорынның төлем қабілеттілігін және несие қабілеттілігін талдау;
2. . Кәсіпорында ... ... ...... ... келесі үш өзекті сұрақтың қойылуы ... ... ... ... ... мен міндеттерге жетуге мүмкіндік
беретін, кәсіпорын активтерінің оптималды құрамы мен шамасы қандай болуы
керек?;
Қаржыландыру ... ... табу ... және ... ... ... ... керек?;
Кәсіпорынға төлемдік қабілет пен қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ететін,
қаржы қызметін ... және ... ... ... ... сұрақтар, кәсіпорынды басқарудың жалпы жүйесінің өзекті қосалқы
жүйелерінің бірі болып ... ... ... шеңберінде шешіледі.
Олардық әрекет жасау логикасы 1 ... ... ... ... ... ... ... құрылымы, жәнеде оның кадрлық құрамы, кәсіпорынның мөлшері мен
оның қызметінің түріне ... ... ... тұрғызылуы мүмкін. Ірі
компания үшін, барынша сипатты қаржы бойынша вице-президентпен ... ... ... ... оқшаулануы және, ережеге сай,
оған бухгалтерия мен қаржы ... ... ... ... ... ... әншейінде, бас
бухгалтер орындайды. Қаржы менеджерінің ... ... ... жоғары
буынының жұмысының бір бөлігін құрайды, не болмаса қаржылық сипаттағы
басқарушылық ... ... үшін ... және ... ... оған ... байланысты.
Қаржы менеджері, қаржыландыру көздерін таңдау проблемасымен тұрақты
түрде кездеседі. Оның ... ... ... ... ... ... ... бірдей болмайды. Қаржыландырудың әрбір ... ... бар, ... бұл баға ... ... ... сипаттың шешімі, қаншалықты ақпараттық қор объективті
болса, соншалықты ол ... ... ... деңгейі, капиталдар
нарығының тиімді нарыққа қандай дәрежеде сәйкесті болуына тәуелді.
Сурет 1.1- Кәсіпорындағы қаржы басқару жүйесінің құрылымы мен ... ... ... ... ... орындалатын қызметтің айрықша
маңыздылығы көрсетіледі (“Fortune” журналында 1976 ж. ... ... ... ... лауазымды қызметкерлерінің 25,3 % ... ... ... ... Фирманың ұйымдастыру құрылымына
тәуелсіз, қаржы менеджері, ... ... ... ... ... ... ... жоғары басшаларға ұсыныстар әзірлеуге жауапты.
Қаржы менеджері қызметінің саласын бөлу ... ... және ... жағдайын көрсететін, негізгі есеп беру нысаны
ретінде, баланс құрылымымен тығыз ... (2 ... ... бағыттары, бірмезгілде, менеджер алдында тұрған
негізгі міндеттердіде анықтайды. Бұл міндеттердің құрамы келесідей түрде
бөлшектенеді.
Бірінші бағыт шеңберінде ... ... ... ... ... мен ... қалыптасу көздері;
кәсіпорынның қол жеткізген экономикалық әлуетін қолдау үшін ... ... мен ... және оның ... ... қаржыландыру көздері;
қаржы ресурстарының жағдайын және пайдалану тиімділігін бақылау жүйелері.
Сурет 1.2 - Қаржы менеджері қызметінің шешуші ... ... ... бағалауды болжайды:
талап етілетін қаржы ресурстарының көлемдері;
оларды ұсыну нысандары (ұзақ мерзімді немесе қысқа ... ... ... ... ... дәрежесі және ұсыну уақыты (қаржы ресурстарының қол жетерлігі
шарт талаптарымен анықтала алады; қаржылар қажетті көлемде және ... қол ... ... ... осы түрін алудың құны (пайыздық мөлшерлемелер, қаражаттың осы
көзін ұсынудың басқа ресми және ресми емес шарттары);
қаражаттың осы ... ... ... бағыт, инвестициялық сипаттағы ұзақ мерзімді және қысқа
мерзімді ... ... мен ... ... ресурстарының ресурстардың басқа түрлеріне түрленуінің оптималдығы
(материалдық, еңбектік, ақшалай);
негізгі қорға жұмсаудың тиімділігі мен мақсаттылығы, олардың ... ... ... ... жұмсалымының тиімділігі.
Келтірілген бағаларды қолданумен шешімдердің ... ... ... және ... ... ... ... ескеретін, баламалы шешімдерді талдау нәтижесінде
орындалады.
Қаржылық менеджменттің негізгі ... ... ... ... ... ... ... (3 - сурет).
Табысты қаржы басқару ... ... ... ... фирманың бәсекелестік күрес жағдайындағы өміршеңдігі;
- банкроттық пен ірі қаржылық табыссыздықтан сақтану;
- фирма «бағасын» максималдау;
- ... ... ... ... қолайлы қарқыны;
- өндіріс және өткізілім көлемдерінің өсуі;
- пайданы максималдау;
- шығындарды минималдау.
Сол немесе басқа ... ... ... ... ... ... анықталады.
Мақсаттар әртүрлі қаржылық құралдар қолдану жолымен ... ... ... ... ... ... ... бар. Жалпы
түрде, қаржы құралы ретінде, бір мезгілде бір кәсіпорынның ... ... мен ... кәсіпорынның қаржылық міндеттерінің
жоғарылауы өтетін кез-келген контракт ... ... ... ... ... ... ... операциялар бойынша несиегерлік және ... ... ... ... ... ... опциондар, фьючерстер, форвардтық
контрактар) болып бөлінеді.
«Қаржы құралы» ұғымының ықшамды тұжырымы да бар. Оған сәйкес ... үш ... ... ... ... ... ... есеп айырысу шотындағы қаражат, валюта), несиелік ... ... ... және басқа) және жарғылық ... ... ... және ... ... әдістері әр алуан. Олардың негізгісі болып
табылатындар: болжау, жоспарлау, ... ... ... ... ... беру, есептесу жүйесі, қаржылық көмек жүйесі, қаржы
ықпалшарасы жүйесі, амортизациялық аударым жүйесі, ынталандыру жүйесі, баға
белгілеу ... ... ... ... операциялар,
факторинг, жалға беру, лизинг. Келтірілген әдістердің ... ... ... басқарудың арнайы әдістері табылады: несиелер, қарыздар,
пайыздық мөлшерлемелер, дивидендтер, валюталық курстың баға ... ... және ... ... ... ... ақпараттық
қамтамасыздандырылу негізін келесі қаржылық сипаттағы кез-келген ақпарат
құрайды:
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... қорлық және валюталық биржалар ақпараты;
басқа ақпараттар.
Қаржылық басқару жүйесінің техникалық қамтамасыздануы оның барынша
дербес және ең маңызды ... ... ... ... ... ... ... негізделген (банкілер аралық есептесулер, өзара
есепке алу, ... ... ... есептесу және басқ.), ... ... ... ... ... жұмыс істеу
пакеттерін қолданусыз мүмкіндікті емес.
Қаржылық басқару ... ... ... ... ... және ... ... шеңберінде жүзеге асады. Бұған
жататындар: ҚР Президентінің ... ... ҚР ... ... мен ... бұйрықтары мен өкімдері, лицензиялар,
жарғылық құжаттар, нормалар, нұсқаулықтар, әдістемелік ... ... ... жағдайды талдау әдістері
Нарықтық қатынастың қалыптасуы шаруашылық қызметін біртұтас кешенді
талдауды ішкі (басқару) және сыртқы (қаржылық) талдау деп ... ... ... ... бұл ... ... өзінің негізгі ақпараттық
көздері бар.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, есеп ... екі түрі ... ... ... ... ... ақ ... ұйымдары
мен үкімет органдарын кәсіпорынның жұмыс жағдайы мен оның қаржылық жағдайы
және есепті кезеңдегі шаруашылық қызметінің ... ... ... газеттер мен бюллетендерде, арнайы анықтамаларда басылып шығатын
қаржылық есеп ... ... ... ... субъектінің шаруашылық қызметін
динамикада бейнелеп көрсетуге, даму ... мен оның ... ... ... ... беретін бірқатар жылдардың мәліметтерін
жариялайды.
Есеп берудің екінші түрі – басқару талдауы, бұл кәсіпорын ... жеке ... ... ... нормативтері туралы, сондай ақ
сапасының төмендігіне немесе тауардың мөлшерден тыс шығарылып, ... ... ... ... ... ... басқа
тұлғалар үшін жабық есеп болып табылады.
Ішкі есеп ... ... ... ... мен ... ... ... шығындар сияқты жеке бөлімшелердің жұмыс нәтижелерін
сипаттайтын маңызды есеп ... ... жеке ... ... ... ... шығындар мен нәтижелерді салыстыру, кім қалай жұмыс істейтінін
көруге ... ... және ... ақы ... ... да бір ... Ішкі ... басқару есебі, ал сыртқы талдау қаржылық есеп негізінде
жүргізіледі.
Қаржылық талдаудың тәжірибесі қаржылық есепті ... ... ... ... ішінен алты негізгі әдісті бөліп
қарастыруға болады:
1. Көлденең талдау;
2. ... ... ... ... ... ... Факторлық талдау;
6. Қаржылық коэффициенттер әдісі;
Көлденең (уақытша)талдау – есеп берудің ... ... ... ... Ол ... кезеңдегімен салыстырғандағы бухгалтерлік
есептің түрлі баптарындағы ... және ... ... мүмкіндік береді.
Тікелей (құрылымдық) талдау - әрбір есеп позициясының жалпы ... ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштердің
құрылымын анықтау. Ол жалпы баланс ... оның ... ... ... жеке ... үлес салмағын анықтауға мүмкіндік береді.
Мысалы, ұзақ және ағымдағы активтердің ... ... ... ... ... ... үлес салмағы және тағы басқалар.
Тікелей және көлденең тауарлар бірін бірі ... ... да ... ... үлгі ... ... оның жеке
көрсеткіштерінің динамикасын да сипаттайтын кестелерді жиі жасайды.
Трендтік талдау – барлық көрсеткіштер 100% деп ... ... ... ... жылдар көрсеткіштерінің салыстырмалы ауытқуларын
есептеуге негізделеді. Басқаша ... ... ... әрбір есеп
позициясын бірқатар өткен кезеңдермен салыстыруды және трендті, яғнм жеке
кезеңдердің дербес ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... тенденциясын анықтауды көрсетеді. Трендтің
көмегімен болашақтағы көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы қалыптасады, ал
одан кейін перспективті, ... ... ... ... ... ... ... көбірек тарлған
әдісі әр түрлі қаржылық коэффициенттерді пайдалану болып табылады.
Коэффициенттер салыстырмалы ... ... ... ... есептеу
кезінде шамалардың біреуін бірлік ретінде алып, ал екіншісін бірлікке
қатынасы ретінде көрсетеді. ... ... ... ... ... арасында болатын өзара байланыстарға негізделген.
Олар кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... ... ... база ... ... және де олар ... нәтижесінде талдау
жргізушіге жасырын құбылыстарды ашуға мүмкіндің беретін екі шаманың
арасындағы өзара ... ... ... ... үшін сәйкес коэффициенттерді талдаудың пайдалылығы
оларды дұрыс түсіндіруге байланысты болады.
Бұл – ... ... ең қиын ... ... ол ... қалыптасуының ішкі және сыртқы факторларын білуді талап
етеді, ... ... ... ... ... ... ... және басқалар.
Қатынастарды үлкен байыптылықпен талдау қажет, өйткені, тек бір ... ... әсер етуі ... ... қатынас деңгейі өткен кезеңдегі,
теориялық дәлелденген салалық қатынаспен салыстырылады.
Салыстырмалы (кеңістіктік) талдау – бұл ... ... ... және ... жекелеген көрсеткіштері бойынша
есебінің құрама көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі талдау, сондай – ... ... ... орташа салалық және ... ... ... бар ... фирмалардың көрсеткіштерімен
салыстырғандағы шаруашылық аралық талдау болып табылады.
Факторлық талдау – бұл жекелеген фактрлардың қорытынды ... ... ... ... ... ... реттелмеген
тәсілдері көмегімен талдау.
Сонымен қатар факторлық талдау қорытынды көрсеткіштерді ... ... ...... ал оның жеке ... ... көрсеткішке біріктіргенде ол – кері (синтез) болуы мүмкін.
Жоғарыда көрсетілген әдістермен ... ... ... ... – ақ ... және математикалық статистиканың
түрлі тәсілдері қолданылады.
Кәсіпорынның қаржылық қызметінің қалыпты болуы ... өз ... ... қол ... үшін қажетті жағдайларды туғызады, ... ... ... ... ... өнім ... үздіксіздігін
және кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Біздің ойымызша, қаржылық ... ... ... ... жөн және оған ... жатады:
- кәсіпорын активтерінің қалыптасуы көздерінің ... және ... ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының абсолюттік және салыстырмалы
көрсеткіштерін талдау;
- ... ... ... ... ... қабілеттілігін және несие қабілеттілігін талдау.
ІІ. «ҚАЗМҰНАЙГАЗ» БАРЛАУ ӨНДІРУ ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамының шаруашылық
қызметінің сипаты
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру АҚ ... ... ішкі ... ... газды өндірумен айналысады. Сонымен қатар ... ... ... және дамытуға арналған барлау жұмыстарын жүзеге асырады.
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру АҚ ... ... ... газ ... ... компаниясы болып табылады. Компания 2004
жылдың наурыз айында «ӨзенМұнайГаз» және ... ААҚ ... ... ... ... ішкі ... мен газды өндіруден үшінші
орында тұр. Компанияның 205,9 млн. ... (2515,2 млн. ... ... қоры бар. ... ... тәуелсіз зерттеушілер анықтаған.
Компанияның бас ғимараты Астана қаласында орналасқан. Өндірістік
бөлімшелердің негізгі офистері ... Жаңа Өзен ... ... ... ... 2006 ... 31 желтоқсанындағы
мәліметер бойынша 22 663 адам ... ... ... ... АҚ ... ... ... Атырау облыстарындағы («ЕмбіМұнайГаз» Өндірістік филиалы) 44 мұнай
газ кенорны иегері ... ... екі ... ... ... 837,4 ... ... Мұнда кенорын геологиясы, барлау жұмыстарын тиімді
жүзеге асыра алатын білімді мамандар тобы қызмет етеді.
Компанияның негізгі күшті ... оның ... және газ ... ... Республикасының Ұлттық компаниясының арақатынасына
негізделген. Оның мұндай күшті жақтарына мыналар жатады:
- Үлкен ... ... ... Шикі ... мен ... газ ... бай тәжірибесі;
- Экспорттық мұнай құбырларына жолының ашықтығы;
Бүгінде «ҚазМұнайГаз» - көмірсутегін өндіру және ... ... ... ... - ... ... ... химиясы және құрылыс сияқты
сан салалы жұмыстарды қатар жүргізіп келе жатқан келелі де кемел кәсіпорын.
Мемлекет осындай орасан зор ... ... ... ... ... ... ... өзі компанияның ... ... ... ... ... қатар алда тұрған мақсаттарды ұтымды шешу
үшін жаңа мүмкіндіктер іздестіруді талап етеді.
Сондықтан да ... өнім ... ... ... ... әлі де ішкі резервтерді барған сайын ... ... ... ... ... байланысты жұтшылық арасында алыпқашпа
әңгімелердің туындағанын да жасыруға ... ... ... жататын
құбылыстарға әртүрлі көзқарастың айтылатыны да белгілі құбылыс.
Акционерлік қоғамның негізгі мақсаты өзінің ... ... ... барысында мүмкіндігінше көп табыс алу.
Қоғам Қазақстан Республикасының Президентінің 20 ақпан 2002 ... ... ... құрылды.
Қоғам өз қызметін Қазақстан Республикасының заңнамасына, Қоғамның
Жарғысына, сондай-ақ компанияның жалпы ережелеріне сәйкес жүзеге ... ... ... тілде - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамы;
орыс ...... ... ... ... ... ... жері: 10000, Қазақстан ... ... ... ... 22 ... – газ саласында біртұтас мемлекеттік саясатты жүзеге асыру
бүгінгі ... ... ... ... ... ұйымдастыру барысында құрылымы ұқсас норвегиялық «
СТАТОЙЛ», Қытай Ұлттық мұнай компаниясы және ... ... ... ... ... ... да компания алғашқы күннен өзінің жағымды инвестициялық
имиджін қалыптастыруға ұмтылып келеді. Осындай саясат ұстанудың нәтижесінде
компания республиканың ... – газ ... ... ... ... үлгерді.
Зерттеліп отырған кәсіпорында өндірілетін өнімдер келесі бағыттар
бойынша тасымалданады:
- Өзен - Атырау зауыттарының мұнай құбырлары арқылы Өзен – ... ... ... ... ... ... жүйесі арқылы Қара теңіздің порттарына;
- Қазақстан – Ресей бағыты бойынша.
Жоғарыда атап кеткендей, компания ... газ ... ... ... ... өнімдерді ішкі нарыққа және экспортқа ... ... ... ... ... тонна мұнайды экспорттайтыны 2.1 –
кестеде келтірілген.
Төменде көрсетілген кесте бойынша 2005 жылы ... ... 6 489 ... ... ал 2006 жылы 3,8 пайызға өсіп, ол 6 739 мың ... ... ... 2005 жылы ішкі ... ... шығару көлемі 2 733 мың
тонна болды. Ал 2006 жылы оның көрсеткіші өткен жылмен салыстырғанда 6,7
пайызға ... ... ... 2006 жылы ... ... ... жылмен салыстырғанда 68 мың тоннаға қысқарған, яғни бұл мұнайды ішкі
нарыққа шығару 0,7 ... ... ... 2.1 – ... бойынша экспортқа және ішкі нарыққа шығарылатын мұнай
көлемінің динамикасы, мың тонна
|Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | | ... ... ... ... 489 |6 739 |250 |103,8 ... ішкі |2 733 |2 551 |- 182 |93,3 ... ... | | | ... |9 290 |9 222 |- 68 |99,3 ... ... ... акционерлік қоғамы жылына қанша тонна
мұнай өндіріп отырғандығын қарастырып өтейік. Компанияның ... ... ... ... суреттен көруге болады.
Сурет – 2.1 - «ҚазМұнайГаз» ... ... ... Қоғамының мұнай
өндіру динамикасы (мың тонна)
Суреттен компанияның мұнай өндіру ... ... ... ... ... болады. Атап айтсақ, 2004 жылы 7,9 миллион тонна
өндірілсе, 2005 жылы 8,9 ... ... ал 2006 жылы 9,3 ... ... өндірілген.
Сурет 2.2 – « ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру Акционерлік Қоғамының газ өндіру
динамикасы
Суреттен көріп отырғанымыздай 2004 жылы 812,1 ... метр ... 2005 жылы 881,2 ... метр куб газ ... ал 2006 жылы
952,6 миллион метр куб өндірілген. Бұл ... ... ... ... кәсіпорынның өндіріс көлемі ұлғайып келеді деп айтуға
болады.
Шаруашылық субъектілердің ... ... ... ... ... ... оптималдылығына және кәсіпорынның активтер
құрылымының оптималдылығына және де бірінші кезекте негізгі және айналым
капиталының арақатынасына ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
талаптарымен ескерілген. Ол олардың ... және ... ... ... ... капиталының ерекшелігі болып ол ұзақ мерзімді
негізге инвестицияланады және ... ... ... ... болып
табылады.
Капиталдың жалпы сомасында оның бөлігі неғұрлым жоғары қарсы
капиталының бөлігі неғұрлым ... ... оның ... ... яғни ... ... шығындардан қорғайды және өз кезегінде оның ... ... ... ... та ... қызметін өз құралдарының есебінен ... ылғи да ... ... ... егер оның ... ... болса да онда жеке-жеке кезеңдерде бір банктің счетінда үлкен
қаржылар жинақталады, ал ... олар ... ... БӨ АҚ ... шаруашылық қызметінің нәтижесін қарастырып
өтейік.
Кесте 2.2 - Шаруашылық субъектінің қаржы – шаруашылық қызметінің негізгі
көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | | |+, - |% ... ... ... |570952109 |747113374 |176161265 |131,0 |
|түскен табыс, мың | | | | ... | | | | ... ... ... |223062464 |265093031 ... |119,0 ... мың ... | | | | ... Жалпы табыс, мың |347889645 |482020343 ... |138,5 ... | | | | ... ... шығындар, |121190621 |185144329 |63953708 |153,0 |
|мың теңге | | | | ... ... ... ... |370352252 |140791507 |161,3 |
|дейінгі табыс, мың | | | | ... | | | | ... ... ... мың ... |180170338 |65233719 |157,0 |
|теңге | | | | ... Таза ... мың ... |190181914 |178719788 |166,0 |
|теңге | | | | ... ... |21997 |22663 |666 |103,0 ... ... адам | | | | ... ... құралдардың|355753261 |444777215 |89023954 |125,0 |
|орташа ... ... | | | | ... ... | | | | ... Меншікті |813334039 ... ... |102,1 ... ... ... | | | ... ... өнімділігі, |25956 |32966,2 |7010,2 |127,0 ... / 8қ), ... | | | | ... Қор қайтымыдылығы,|1,60 |1,68 |0,08 |105,0 |
| | | | | ... / 9қ), мың ... | | | | ... Қор ... |0,62 |0,59 |- 0,03 |95,2 ... / 1қ) | | | | ... Сату ... |0,20 |0,25 |0,05 |125,0 ... | | | | ... /1қ), % | | | | ... ... ... Өндіру АҚ есептік ... ... ... ... салыстырғанда есепті жылы «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру
акционерлік қоғамының жұмыс істеуі мен ... ... ... ... ... ... ... жетіп отыр. өнімді өткізуден түскен ... ... ... 2006 жылы 176 161 265 мың теңгеге немесе 31
пайызға өскен. 2006 жылы өнімнің ... құны 2005 ... ... ... ... табыс 2005 жылы 347889645 мың теңгені құрап, 2006 жылы
482020343 мың ... ... ... ... ... ... мың
теңгеге немесе 38,5 пайызға көбейген. Бірақ табыс көлемі көбейгенмен де
кезеңдік шығындар мөлщері де 53 ... ... жылы ... таза табысы 114624126 мың теңгені құраса, ал
2006 жылы бұл таза табыс көлемі 178719788 мың теңгеге өсіп, яғни таза ... мың ... ... ... Ол 2005 ... салыстырғанда 66,0 пайызға
өскен. Таза табыстың өсуі компания үшін ... ... ... ... жұмысшылар саны 2005 – 2006 жылдар аралығында
өндірістің кеңеюіне ... 666 ... ... ... ... орташа жылдық құны есепті жылы ... ... ... 89023954 мың ... ... 25,0 пайызға ұлғайған.
Компанияның меншікті капиталы 1739141 мың теңгеге, яғни 2,1 пайызға өскен.
Сонымен ... ... ... ... 27,0 ... ... 5,0 ... өскен және қор сыйымдылығы 4,8 пайызға кемігенін
көруге болады. Кәсіпорынның рентабельділігі де таза ... ... 25,0 ... өскен. Бұл кәсіпорын қызметінің тиімді екендігін
көрсетеді.
2.2. Кәсіпорынның активтерінің жағдайын талдау: баланстың өтімділігін
және кәсіпорынның төлем ... ... ... ... мен ... ... ...
кәсіпорынның барлық мүліктерінің және жекелеген түрлерінің абсолтті және
салыстырмалы арту ... кему ... ... ... ... есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, талдау
барысында, осы активтердің нақты қолда бары, қрамы, құрылымы және ... ... ... ... жалпы құрылымын және ооның жеке
тоатарын ... ... ... ... ... ... ... өсуі кәсіпорынның болашақтағы дамуын көрсететін
болғандықтан, ол осы кәсіпорын жұмысының оң ... ... ... ... ... өсу себептерін талдағанда, жоғары
деңгейі баланстық ... ... ... наты ... ... әкеліп соқтыратын инфляция әсерін ескеру қажет.
Отандық тәжірибежде инфляцияны есепке алу тек ... ... ... құру ... жүргізіледі.
Отандық есептік – аналитикалық тәжірибеде өндірістік ... ... және ... айта ... ... ... олардың
құнының өсуі, инфляциялық фактор әсерінен болатыны күмәнсіз.
Бухгалтерлік баланстың маңыздылығы сонша, көбіне қаржы ... ... ... деп ... ... оқи білу ... - ... әрбір бабының мазмұнын, оны бағалау тәсілін, кәсіпорын қызметіндегі
рөлін, басқа да баптармен байланысын білу, бұл ... ... ... үшін - мынадай мүмкіндіктер береді:
1) кәсіпорын туралы едәуір көлемді ... ... ... ... айналым қаражаттарымен қамтамасыз етілу
деңгейін ... ... ... ... ... айналым қаражаттарының көлемі
өзгергендігін анықтау;
4) аналитикалық көрсеткіштерді есептемегеннің өзінде кәсіпорынның
жалпы қаржылық жағдайына баға беру.
Балансты оқуға мыналар ... ... ... ... ... өзгерісін бағалау;
2) баланс валютасының өсу қарқынын өндіру көлемінің өсу ... ... ... және таза табыстың өсу қарқынымен
салыстыру;
3) баланс бөлімдерінің, топтарының және жекелеген баптарының ... ... ... ... жеке бөлімдері мен баптарының өзге ру сипатын талдауы.
Талдаудың берілген сатысында кәсіпорынның қызметі туралы алғашқы
түсінік қалыптасады, ... ... мен оның ... ... ... ... арасындағы өзара байланысы, кәсіпорын
қаражаттарын орналастырудың дұрыстығы, оның ағымдағы төлеу ... ... ... мақсатта баланстың актив және ... ... ... ... ... ... ... ұлес салмағын (жалпы
жиындағы) анықтайды, өткен кезеңмен салыстырғанда баланстың ... ... ... ... ... оқу және талдай білу табиғи және белгілі бір дәрежеде тек
мамандандырылған бухгалтерлер үшін ғана ... ... ... ... консультанттар үшін де өмірлік қажеттілік болып отыр.
Балансты оқуды ең алдымен талдау ... ... ... езгеруін анықтаудан бастайды, тұрақсыз ... ... ... және тағы ... ... ... ... сенімділік деңгейі мен қызмет көлемінің маңызды сипаттамасы
больш қалады және ол кәсіпорынның ... ... ... ... қызмет атқарады. Кәсіпорын мүлкінің құнын зерттеу үшін, баланстың
кезең ... ... мен ... соңындағы жиынын салыстырады.
Баланс валютасының абсолюттік өзгерісін анықтаумен қатар, оның өсу
қарқынын өнімді сату және жиынтық (таза) табыстың өсу ... ... ... өсу қарқынының сату және жиын-тық табыс көлемінің
өсу қарқынынан асып ... ... ... қаражатты пайдаланудың
жақсарғандығын көрсетеді және керісінше, баланс валютасының өсу қарқынынан
өндіру, сату және ... ... ... өсу ... ... калуы
кәсіпорынның қаржыны пайдалануының нашарлағандығын көрсетеді.
Бухгалтерлік балансты оқу процесінде әрбір бапты екі ... ... ... ... ... және динамикасы бойынша;
2) баланстың қарама – қарсы ... ... ... (баптар тобы)
корреспонденцияланады.
Басқаша айтқанда, баланс активінің әрбір бабы үшін сәйкесінше оны
жабатын көздер қажет және керісінше, пассивтің ... бабы үшін ... ... бағыттарын көре білу қажет.
Айта кеткен жөн, мәніне байланысты ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайының басты
идеясы болып табылады. Жалпы алғанда ... ... - ... ... ... ... құрамы мен құрылымының динамикасын ... ... ... ... және оның ... түрлерінің абсолютті
және салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді талдау
барысында, осы ... ... ... ... ... ... және ... өзгерістер зерттеледі. Активтердің жалпы құрылымын және топтарын
талдау, олардың тиімді таратылуын талқылауға мүмкіндік береді.
Активтердің өсуі ... ... ... ... көрсететін
болғандықтан, ол осы кәсіпорынның жұмысының оң ... ... ... ... ... өсу ... талдағанда, жоғары
деңгейі баланстық есептің номиналды көрсеткіштерінің нақты көрсеткіштерден
айтарлықтай ауытқуына ... ... ... ... ... қажет.
Отандық тәжірибеде инфляцияны есепке алу тек негізгі құралдардың
баланстық құнын құру барысында жүргізіледі
Келесі ... ... ... ... ... ... мен құрылымын талдау қажет.
Кесте 2.3 - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамының ... ... мен ... мың ... |2005жыл ... ... (+) |
| | | ... (-) |
| ... мың|Үлес |Сомасы, мың|Үлес | |
| ... ... ... ... | |
| | |% | |% | ... ... |100 |526706658 |100 |+133877087 ... | | | | | ... ... | | | | | ...... |14,1 ... |10,6 |+573512 |
|материалдық | | | | | ... | | | | | ... ... |19,2 ... |17,4 ... ... | | | | | ... |167559640 |42,7 ... |46,5 ... ... | | | | | ... да ... |24,0 ... |25,5 ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... ... АҚ есептік мәліметтері
негізінде (Қосымша 1)
Келтірілген мәліметтер кәсіпорын активтерінің жалпы алғанда жағымды
динамикасын көрсетеді. Оларды жеке ... ... ... келесідей
қорытындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең мобильді активтер – яғни ақша
қаражаттары 77516694 мың ... ... үлес ... 3,8 пунктке көбейген.
Ағымдағы активтердің ең мобильді бөлігінің, олардың құнына қатынасы
арқылы ... ... ... ... коэффициенттері
(ағымдағы активтердің) 2005 жылы 42,7 пайызды, 2006 жылы 46,5 пайызды
құрайды. Бұл ... ... ... өтеуге бағытталған
қаражаттардың жалпы сомасындағы төлеуге дайын қаражаттардың ... Ең ... ... сомасының көбеюі және айналым
қаражаттарының мобильдік коэффициентінің ... өсуі ... ... жақсарғанын көрсетеді деп айтуға болады.
Алайда нарық жағдайында айналым қаражатының мобильдігі әрдайым теріс
бағаланбайтындығын да ескерген жөн. Есеп ... ... ... ... ... бар ... немесе олардың болмауы әлі де болса
кәсіпорынның төлем қабілетсіздігін ... ... ... ... 2005 жылы 55415154 ... және ол 2006 жылы 55988666 мың теңгені құрайды. Олардың ... ... ... оның көлемі 573512 мың теңгеге көбейіп отыр.
Бұл жағдай, материалды айналым қаражаттарының құрамында сұранысы жоқ
немесе шектеулі сұранысқа ие болатын және де сол ... ... ... табылатын басы артық және қалып қойған материалдық құндылықтар, дайын
өнімдер, нормадан тыс ... ... ... аяқталмаған өндірістер
жоқ па, соны анықтау үшін ... ... мен ... ... ... қажет етеді.
Есепті жылы дебиторлық борыш та едәуір өскен. Егер оның көлемі 2005
жылы 75439151 мың теңгені құраса, 2006 жылы ол 91632117 мың ... ... 16192966 мың ... ... және ... ... ... құрамындағы
оның үлесі 1,8 пунктке азайды (19,2 – 17,4). Дебиторлық борыш неге мұнша
өскенін және бұл ... не үшін ... ... қарызды өтеудің
болашағын бағалау және болған жағдайда олардың ... ... ... ... ... – қол ... ... едәуір дебиторлық борыштың
салдарынан болып табылады. Өтімді емес, өтімділігі төмен ... ... ... бар ... ... ... әсіресе, оның
күмәнді бөлігінің үлкен мөлшерде ... ... ... бәсеңдеуі әкеліп соқтырады және кәсіпорынның қаржылық
жағдайына кері әсерін тигізеді.
Осылайша, мүліктің және ... ... ... ... ... басшылығы оның құрамындағы өзгерістердің
негізділігін және оның себептерін бағалауы қажет, сондай –ақ ... ... ... ... ... ... бірі болып
саналатын және оның қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын дебиторлық борышты
талдауға басты назар аудару қажет.
Айта кеткен жөн, ... ... ... ... ... бар болуы емес, оның көлемі, қозғалысы және түрі, яғни бұл борыштың
пайда болу себебі әсер етеді.
Дебиторлық борыш ... ... ... ... бұзылу
нәтижесінде туындап, барлық уақытта да ... ... ... ... ... да оны ... ... толығымен айналымнан шығару
деп есептеуге болмайды, өйткені оның бір ... ... ... болып табылады да, кәсіпорынның төлем қабілеттілігіне ешбір ықпал
етпейді. Кәсіпорынның тауарлы – ... ... ... ... кестеде көрсетілген.
Кесте 2.4 - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамының тауарлы –
материалдық босалқылармен қамтамасыз етілуі, мың ... – |2005 жыл |2006 жыл ... |Өсу ... ... | | | | ... | | | | ... |55415154 |55988666 |+573512 |1,0 ... ... ... |+573512 |1,0 ... көзі:«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру АҚ ... ... ... ...... ... 573512 мың ... немесе өсу
қарқыны 1,0 пайызға өскен. Материалдардың өсуі жақсы, себебі ... ... ... ... материалдары шикізаттан тұрады.
Активтерді құрудың ең дұрыс жолы болып, меншікті капитал барлық
негізгі капиталды ... тыс ... және ... ... ... ... ... жол саналады.
Кәсіпорын барлық қарыз қаражаттары алынып қойылып жатса да, өмір
сүре беретін болады. Кәсіпорынның капиталын ... ... тағы бір ...... ... тек қана ... құралдарды сатып алуға жұмсап, ал
айналым қаражаттарын (ағымдағы активтерді) келесі жолмен ... ... ... ... есебінен, ал қысқа мерзімді қарыздар есебінен.
Кәсіпкер, егер ... ... аз, ал ... көп ... ... ... болады. Нарықтық қарым – қатынас осы принцип ... ... Аз ғана ... бола ... да, көп ... ... ... жүзінде күрделі салымдарды қаржыландыру және негізгі
құралдарды сатып алу үшін меншікті ... ... ... Ұзақ
мерзімді несиелер мен қарыздар пайдаланылады.
Қаржыландырудың осы ... көзі ... ... ... ... Бұл ... ... болып
табылады, оның динамикадағы өсуі – оң, ал төмендеуі – теріс бағыты ретінде
қарастырылады.
Талдау кезінде меншікті ... ... ... ... ... оның жалпы меншікті капиталдағы үлес салмағын да табу
керек. Бұл көрсеткіш кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының ... ... ... ... ... әдебиеттерде оны іс жүзінде жұмсау
(маневрлық) коэффициенті деп атайды.
Ол ... ... ... ... бөлігі осы
қаражаттарды еркін жұмсауға болатын мобильді нысанда екендігін ... ... ... ...... коэффициенті;
– меншікті айналым капиталы;
– меншікті капитал.
Бұл коэффициентті А.Д.Шеремет., Р.С.Сайфуллин., Е.В.Негашев осылай
анықтайды. Ұзақ мерзімді қарыз қаражаттары ... ... ... ... ... ... ескере отырып, В.В.Ковалев,
Э.А.Маркарьян және Г.П.Герасименко бұл ... ... ... ... ... қосып есептейді. В.Ф.Паллий бұны «дұрыс» десе
де біз оған қосыла алмаймыз, себебі сөз ... ... ... ... айналым капиталы жайында болып отыр. Жұмсау коэффициенттінің төмен
мәні кәсіпорынның меншікті ... көп ... ... сипаттағы
құндылықтарда бекітілгенін көрсетеді, ал олар тез ... ... яғни ... тез айнала алмайды /5, 105/.
Қаржылық көзқараспен айтсақ, оның өсуі және ... ... ... ... оңды деп ... бұл кезде меншікті
қаражаттар мобольді, олардың көп бөлігі негізгі құралдарға да, ... ... де ... ... ... ... Сондықтан жұмсау
коэффициентінің өсуі кәсіпорын мүлкінің ... ... ... ... ғана ... ... негізгі құралдардың құнының азаюынан емес, негізгі
құралдарға қарағанда меншікті қаражат көздерінің тез ... ... онда ... ... ... ... қаржылық
тұрақтылығының артқанын дәлелдейді.
Оптималды мөлшері ретінде жұмсау коэффициенті > 0,5 деп ... ... іс ... ... ұсынылып отырған деңгейі кәсіпорынның
менеджері мен оның меншік иелері өз қаражаттарын мобильді және иммобильді
активтерге салудың тепе – ... ... ... керек екенін
көрсетеді, бұл баланс өтімділігін қамтамасыз етеді.
Жұмсау коэффициенттінің мәні кәсіпорынның ... ... оның ... ... ... ... жоғары
өзгерістерге төмен болуы керек (себебі, қор сыйымдылығы жоғары өзгерістерге
меншікті ... ... ... ... ... ... жабудың
көзі болып табылады).
Кәсіпорынның тауарлы – ... ... мен ... көздері мен қамтамасыз етілуінің абсолютті көрсеткіштері қаржылық
тұрақтылықты талдау үшін ... роль ... ... ... тұрақтылығының басты көрсеткіштерінің бірі ... ... өз ... мен ... ... ... ... ол
меншікті айналым қаражаттарының тауарлы – ... ... ... ... ... ... Бұл ... тауарлы –
материалдық қорлар мен шығындарды жабу коэффициенті деп аталады. Ол ... ......... ... ... етілуі
коэффициенті;
– меншікті айналым коэффициенті;
– тауарлы – ... ... ... және ... оны ... ... ұзақ мерзімді қарыз қаражаттарының сомасын кәсіпорынның қорлары мен
шығындарының құнына қатысуымен анықтайды.
Материалды ... ... жабу ... ... дәрежеде
тауарлы – материалды қорлар мен шығындар меншікті қаражаттармен жабылғанын
және ... ... ... қажет етпейтінін көрсетпейді.
«Шаруашылық тәжірибенің статистикалық орташаланған ... ... оның ... ... - деп ... А.Д.Шеремет және
Р.С.Сайфуллин - келесі ... ... деп ... /12, ... 0,6 – 0,8
(2.3)
Қорлар мен шығындардың меншікті айналым ... ... ... ... ... ... мен қамтамасыз етілудің
қалыпты коэффициенті, меншікті ... ... ... ... ... ... ... мерзімді қаражаттармен жабу назарға ... бұл ... ... мен ... ... ... ... жоғарылаған кезде негізделген қажеттілікке сәйкес болуы керек.
Егер олардың мөлшері негізгі қажеттіліктен асып ... онда ... ... ... ... бір бөлігін ғана жаба алады, ... 1 ... ... ... бұл ... жағдайы жақсы екендігін көрсетпейді. ... ... ... ... қаражаттарымен қамтамасыз етілу көрсеткішінің
деңгейін ең бірінші материалдық қорлардың жағдайына байланысты ... ... ... ... бірі – ... ... жағдайы,
оның қаржылық тұрақтылығынығ дәрежесі бойынша топтауға мүмкіндік беретін
абсолюттік ... ... ... ... ... ...... олардың қалыптасу көздері мен қамтамасыз етілу ... ...... қорлардың қалыптасу көздерін сипаттайтын үш
негізгі көрсеткіш анықталады (2006 жыл ... ... ... ... ... бар ... ( ). Бұл көрсеткіш
меншікті капитал мен (баланс пассивінің бір бөлігі) ұзақ ... ... ... бір ... арасындағы айырма ретінде
анықталады. Ол меншікті айналым қаражаттарын сипаттайды. Алдыңғы
кезеңмен ... оның ... ... ... ... көрсетеді. Құрылысына қарай меншікті айналым капиталының ... ... ... ... 1бП – ... пассивінің бірінші бөлімі;
1бА- баланс активінің бірінші бөлімі;
- меншікті капитал;
- ұзақ мерзімді ... ... ... капиталы.
Біз зерттеп отырған кәсіпорынның бұл көрсеткіш бойынша – 345 053 564
теңге ( ...... - 345 053 564) тең ... ... айналым капиталы көрсеткіші бірқатар маңызды коэффициентті
есептеп табу үшін ... ... ... ... жабу
коэффициенті, тауарлы – материалдық қорлардың ... және ... ... көздерінің бар болуы ( ).
Бұл көресеткіш алдындағы көрсеткішті, яғни ... ... ... ... ... ... қосу жолымен мына формула арқылы
анықталады:
(2.5)
Мұндағы - ұзақ ... ... ... ... ... – баланс пассивінің екінші бөлімі.
Бұл көрсеткіш 260 463 918 (- ... ... ... ... ... қорлардың негізгі қалыптастыру көздерінің
көрсеткіштің ... ... ... ... ... ... мына формула арқылы анықталады:
(2.6)
Мұндағы - негізгі көздер;
- қысқа мерзімді несиелер мен ... ... ... ... кәсіпорында 526 706 658 теңгені
(260 463 918+ 266 242 740) құрайды.
Тауарлы – материалдық қорлардың ... ... ... ... үш ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайы
оның тұрақтылық ... ... ... төрт ... ... ... ... қаржылық жағдайдың абсолютті тұрақтылығы > ;
2) қаржылық жағдайдың ... ... / ... < ... > ... жыл ... : А1=245076334 < П1=291606543;
А2=160711325> П2=69738178;
А3=120918999 < П3=510415501;
(2.9)
А4=1175783744 > П4=830730180
Жоғарыда келтірілген теңсіздік ... онда ... ... ... Ал біздің мәліметтер негізінде талданып отырған кәсіпорында 2005
– 2006 жылдарында бірінші, үшінші және төртінші теңсіздіктер ... ... ... болып табылады.
2.3 – суретте кәсіпорынның ... ... ... және
баланс өтімділігі арасындағы ... ... блок – ... Оны көп ... ... ... болады, онда барлық
қабат бір мәндес, бірақ екінші қабатты бірінші қабатсыз құру мүмкін емес,
ал үшінші ... ... ... ... құру ... ... ... бірінші
қабат опырылса, онда барлық қабат құлайды.
Сондықтан, баланс өтімділігі мен ... ... мен ... ... болып табылады. Басқадай сөзбен, өтімділік – бұл
төлем қабілетін сүйемелдеу әдісі.
Бірақ, сол ... ... ... жоғары имиджге (деңгейге) ие
болса, және төлемге қабілетті болса, онда оған өзінің ... ... ... 2.3 - ... ... мен ... ... арасындағы қарым – қатынас
Көбінесе төлеу қабілеттілігін анықтау үшін үш ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті
(аралық) және ағымды өтімділік коэффициенті.
Абсолюттік өтімділік ... ... ... пен қысқа мерзімді
қаржы инвестициясының қысқа мерзімді ағымды міндеттемесіне қатынасы ретінде
есептеледі. Ол ... ... ... ... ... бағаланады.
Ол баланс жасалған мерзімінде немесе ... ... ... қандай бөлігі өтелетіндігін көрсетеді.
Осы көрсеткіштің дұрыс шектеуі келесі түрде болады.
> 0,2 – 0,5
(2.10)
Бұл –ағымдағы міндеттемелердің ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігінің қатаң белгісі.
(2.11)
Мұндағы абсолютті өтімділік коэффициенті;
қысқа мерзімді ақшалай қаражаттар;
қысқа мерзімді қаржылық ... ... ... Ұлттық Компаниясы Акционерлік ... ... ... ... ... 2005 ... басында (167559640 /
326719600 = 0,51) тең ... ал жыл ... бұл ... ... ... жыл ... ... 0,41өскен. Бұл
көрсеткіштер бойынша кәсіпорын екі жыл бойындада абсолютті ... ... ... ... ағымдағы ақша қаражаттары мен қаржылық ... ... ... жауып тұр.
Кәсіпорын бойынша есептеуден алынған ... ... ... ... ... ... ... (аралық) коэффициентті есептеу үшін алдыңғы
көрсеткіштің алымына дебиторлық берешектік және басқада активтер қосылады,
ал ... ... сол ... ... - ... ... банкирлер
тұрғысынан төлеу қабілеттілікті талдау үшін қарастырылады.
Ол кәсіпорынның дебиторлармен өз уақытында есеп жүргізу жағдайында
болжамданған ... ... ... яғни ... міндеттемелердің
қандай бөлігі тек ақша қаражаты есебінен емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... үшін түсімдер
есебінен өтелетінін сипаттайды.
(2.12)
Мұндағы мерзімді өтімділік коэффициенті;
қысқа мерзімді ақша қаражаттары;
қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар;
қысқа ... ... ... ... ... да активтер;
қысқа мерзімді міндеттемелер.
Акционерлік қоғам балансына сәйкес бұл ... мәні ... 2005 жылы жыл ... ... + ... = ... жыл ... (24 507 6334 + 160 711 325/ 262242740) = 1,66 құрап,алдыңғы
кезеңмен салыстырғанда 0,81 артқан.
Бұл коэффициент болжалды 1 – ден ... ... тең ... ... ең ... ... мерзімді міндеттемелердің әрбір теңгесіне ақшалай
қаражат пен дебиторлық берешектің 50 – 70 ... кем емес ... ... Осы ... ... ... ол ұйғарымды
деңгейде орналасқан.
Жалпы өтімділік коэффициенті барлық ағымды ... ... ... алып тастағанда) жедел және ... ... ... ... ... яғни ... шамасына (келешектегі кезеңдер табысын алып тастаумен). ... ... мен ... ... пайдаланылады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде бұл ... ... ... ... ... ... мән ... Оның кеңінен
қолданылуының негізгі себептері:
1) біріншіден, ағымдағы активтер мен ағымдағы пассивтердің ... ... Бұл ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелерді төлеу сенімділігі
жоғары ... ... ... ... ... асып ... активтерді сату немесе жою кезінде зияндардың пайда
болуына бөгет болады. Бұл қарсы ірекеттің ... ... ... үшін ... ... Бұл ... ... жұмыс істеуші капитал ... ... ... деп ... өтеу коэффициенті мына формуламен анықталады:
(2.13)
Мұндағы жалпы өтімділік коэффициенті;
ағымдағы активтер;
қысқа мерзімді міндеттемелер.
Енді осы коэффициентті компания көрсеткіштеріне сәйкес есептеп көрейік:
2005 жылдың басында ... = 1,20 ... ал жыл ... ... ... ... коэффициент К ағ.ө > 2 шегінде болуы ... ... ... ... ... ... өтеу үшін ... болуы керектігімен
шартталады, әйтпесе шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ағымды міндеттемелерден екі еседен ... ... деп ... ... ол ... ... қаражатын
тиімсіз жұмсайтыны және оны тиімсіз пайдаланатыны ... ... ... ... ... осы ... ... коэффициентті
бағалау үшін сақталмайды.
Берілген шектеу кәсіпорынның өтімді құралдарға тиімді қажеттілік
деңгейі ағымдағы ... екі есе асуы ... ... ... ... нормативті маңызыңа байланысты басқа да пікрлер кездеседі.
Ол 1 мен 3 ... ... ... шегі ... ... ... болуы тиіс, жетпесе кәсіпорын төлеуге қабілетсіз болуы
мүмкін.
Өтімділіктің әр түрлі көрсеткіштері тек ... ... ... алудың
әр түрлі дәрежесінде кәсіпорынның қаржы жағжайының тұрақтылығын жан – жақты
сипаттап қана қоймай, ... ... ... ... әр ... пайдалушыларының мүдделеріне жауап береді ... ... ... жеткізушілері үшін абсолютті өтімділік коэффициенті қажет.
Кесте 2.7 - ... ... ... АҚ ... ... ағымдағы
активтердің өтімділік көрсеткіштері, мың теңге
|№ |Көрсеткіштер ... |Жыл ... ... |
| | ... | | |(+,-) ( 4 ж |
| | | |2005 |2005 |- 3ж) |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... | ... ... ... |
| |мың ... соның | | | | |
| ... | | | | ... ... мен| ... ... ... |
| |қысқа ... | | | | |
| ... ... | | | | ... ... ... | ... |160711325 |+51855664 |
| |және басқа да | | | | |
| ... | | | | ... ... ... | ... |91693428 |-23741494 |
| ... | | | | |
| ... – | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | | |
| ... және ұзақ | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|2 ... ... | ... ... ... |
| ... | | | | |
| |Мың ... оның | | | | |
| ... | | | | ... ... ... | ... ... |-25097220 |
| |несиелер мен займдар| | | | ... ... ... | ... ... |-34930815 |
|2.3 |Басқа да ағымдағы | ... ... |-448825 |
| ... | | | | ... 2.7 – ... |2 |3 |4 |5 |6 |
|3 ... | |- |- |- |
| ... | | | | ... ... |≥ 0,2 – |0,51 |0,92 |+0,41 |
| ... |0,5 | | | |
| |(1.1қ: 2қ) | | | | ... ... |≥ 1 |0,85 |1,66 |+0,81 |
| ... | | | | |
| |(1.1қ ... | | | | ... ... |≥ 2 |1,20 |1,87 |+0,67 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| |1.1қ + 1.2қ + 1.3қ): | | | | |
| |2қ | | | | ... ... Барлау Өндіру АҚ ... ... ... ... ... жыл ... ... жыл басына қарғанда
біршама көбейгенін көрсетеді. Осылай, абсолютті өтімділік ... ... ... ... - 0,81 ... және ... 0,67 пунктке көбейді.
Көптеген кәсіпорындар үшін аралық өтімділіктің ... ... ... ... ... сай ... тән екенін атап өту
керек
Жоғарыда келтірілген үш көрсеткіштердің әрқайсысы ... ... ... ... ... ... ... бірақ
оның бәрі қаржы жағдайы мен төлеу қабілеттілігінің бағдарлы индикаторы ғана
болып табылады.
Атап айту керек, көптеген ... ... ... ... ... ... ... ағымды өтімділіктің жоғарғы
коэффициенттерімен ... ... ... Бұл ... ... шикізаттың, материалдардың, құраушылардың, дайын өнімнің ... ... ... ... ... ... жоғарылығымен
байланысты.
Бұл шығындардың негізсіздігі ақырында ақша қаражатынығ жетіспеуіне
және төлеу қабілеттілігінің нашарлауына ... ... ... ... ... ... оны ... күйі мен
динамикасын айқындау қажет, ... ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта ... ... ... ... ... ... есептеу қажет.
Өтімділікті қаражаттардың айналымдылық көрсеткіштерінің нашарлауы
кезіндегі төлеу қабілеттілігін барынша объективті бағалау ... ... ... ... қажет. Бұл кезде, тұтынушылармен өнім мен
көрсетілген қызметке өтеудің кідіруі, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... егжей-
тегжейлі тексеріп анықтау керек.
Бұл себептер, талданатын субъектіге соншалықты тәуелді емес ... ... ішкі ... ... ... бәрінен бұрын, ... ... ... ... ... ... ауытқуды
анықтау және оларға әртүрлі факторлардың ықпалының мөлшерін анықтау қажет.
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... АҚ ... ... және аяғында жеткізушілер мен
банкирлер жайғасымынан төлеу қабілеттілікті деп, Баланс деректері бойынша,
жалпы өтімділік коэффициентінің 1–ден ... ... ... ... теріс мәнде болады. Жаңғырту үшін қаржы қаражаттарының тұрақты
жетіспеуі мен оны сырттан тартудың ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның іскерлік белсенділігін талдау
Субъектінің қаржылық жағдайына іскерлік белсенділік ... ... ... ... ... субъектінің қаржылық ... ... ең ... капиталдың айналымының жылдамдығымен
айқындалады. Іскерлік белсенділікті талдау, кәсіпорынның ... ... ... пайдаланатынын анықтауға мүмкіндік беретін,
айналымдылықтың әртүрлі ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектінің қаржылық жағдайы, ... ... ... ... айналуының қаншалықты тез жүргеніне
тікелей тәуелділікте ... ... ... ... жеке түрлері айналымның
әртүрлі жылдамдығында болады, яғни ... ... ... ... ... ... болу ... сыртқы және ішкі
сипаттағы ... ... ... факторлардың жиынтықты ... ... ... қызмет саласын (өндірістік,
қамтамасыздандыру-өткізімдік, делдалдық және ... ... ... ... және ... ... ... объективті
айрықшылықты болады), субъекттің масштабтарын (шағын субъектілердің қаражат
айналымдылығы ... ... ... ... және ... басқаларды
жатқызуға болады.
Активтердің айналымдылығына елдегі экономикалық жағдайларда және
сонымен байланысты ... ... ... ... аз ... Мысалы, инфляциялық процестердің болуы және ... ... және ... ... ... ... ... айналым процесін едәуір баяулататын,
қорлардың мәжбүрлі жиналуына әкеледі. Кәсіпорынның іскерлік ... ... ... бағалау және талдау қаржылық талдаудың қорытынды
кезеңі болып табылады.
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі қаржылық жағдайында ең алдымен
оның қаражат ... ... ... Іскерлік белсенділікті
талдау, кәсіпорынның өз қаражатын қаншалықты тиімді пайдаланғандығын
анықтауға ... ... әр ... ... ... деңгейі мен қозғалысын зерттейді.
Жоғарыда айтып өткендей кейбір актив түрлері әр түрлі ... яғни ... ақша ... көшу ... ие ... айналымда болуының ұзақтығы және сыртқы сипаттаеғы бірқатар әр
бағыттағы себептердің жиынтық әсерімен ... ... ... субъектінің қаржылық жағдайын
бағалау үшін үлкен маңызы бар, өйткені қаражаттар айналымының жылдамдығы
субъектінің төлеу қабілеттілігіне ... әсер ... Одан ... ... ... ... ... теңдей жағдайлар
кезінде, өндірістік – техникалық әлеуметтікті көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... қаражаттың
қаншалықты тез нақты ақшаға айналуына тікелей тәуелді болады.
Жоғарыда айтып өткендей, ... ... ... әр ... ... яғни ... ақша қалпына көшу жылдамдығына ие болады.
Қаражаттың айналымда болуының ұзақтығы және сыртқы ... ... ... ... ... ... анықталады.
Кесте 2.8 - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру ... ... ... қаржылық айналымдылық коэффиценттердің деңгейі мен қозғалысы
|№ |Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | | | |(+,-) |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... түскен табыс, |570952109 |747113374 |+176161265 |
| |мың ... | | | |
|2 ... ... мың ... ... |526706658 |+133877087 |
| |соның ішінд: | | | ... ... ... ... ... ... |+573512 |
| |мың ... | | | ... ... мың ... ... ... ... |Меншікті капитал, мың теңге |813334039 ... ... ... ... қарыздар, мың |104156865 |65946906 |- 38209959 |
| ... | | | ... ... ... |247,7 |253,8 |+6,1 |
| ... ... | | | |
| |(2қ ... | | | |
| ... ... | | | ... 2.8 – ... |2 |3 |4 |5 ... ... ... |34,9 |27,0 |-7,9 |
| ... ... | | | |
| |(2.1қ / 1қ)*360 | | | ... ... |47,6 |44,2 |- 3,4 |
| ... ... | | | |
| |(2.2қ / 1қ)*360 | | | ... ... ... |512,8 |400,3 |- 112,5 |
| ... ... | | | |
| |(3.қ / 1қ)*360 | | | ... ... қарыздар |65,7 |31,8 |- 33,9 |
| ... ... | | | |
| |(4.қ / 1қ)*360 | | | ... ... ... |1,5 |1,4 |- 0,1 |
| ... ... | | | |
| |рет | | | |
| |(1қ / 2қ) | | | |
| ... ... | | | ... ... қорлар |10,3 |13,3 |+3,0 |
| ... ... | | | |
| |рет | | | |
| |(1қ / 2.1қ) | | | ... ... ... |7,6 |8,2 |+0,6 |
| ... ... | | | |
| |рет | | | |
| |(1қ / 2.2қ) | | | ... ... ... ... |0,9 |- 6,0 |
| ... рет | | | |
| |(1қ / 2.2қ) | | | ... ... ... |5,5 |11,3 |+5,8 |
| ... ... | | | |
| |рет | | | |
| |(1қ / 4қ) | | | ... ... ... Барлау Өндіру АҚ есептік мәліметтері
негізінде (Қосымша 2)
Іскерлік белсенділік көрсеткіштеріне келесі коэффициенттер жатады.
Өнімді сатудан ... ... 2005 жылы ... мың ... ... ... мың ... құрап, 176161265 мың теңгеге көбейді. Ағымдағы
активтер 2005 жылы 392829571 мың теңгені, 2006 жылы 526706658 мың ... ... мың ... көбейді.
Соның ішінде, тауарлық материалдық қорлар 2005 жылы 55415154 ... ал 2006 жылы 55988666 мың ... ... ... 2005 ... мың теңгені, 2006 жылы 91632117 мың теңгені ... ал ... ... ... ... 573512 мың теңгеге көбейді, деиторлық
қарыздар 161 929 66 мың теңгеге ... ... 2005 жылы ... мың ... 2006 ... мың теңгені құрап, 16192966 мың теңгеге көбейді. Кредиторлық
қарыздар 2005 жылы ... мың ... ... 2006 жылы 65946906 ... ... 382 09959 мың ... азайған.
Айналымдылық активтердің бір өндірістік цикліндегі қолдану күндерін
көрсетеді. Яғни ағымдағы активтер айналымдылығы 2005 жылы 247,7 ... жылы 253,8 ... ... ... ... айналымдылығы 6,1 күнге
көбейді.
Соның ішінде, тауарлық материалдық қорлар айналымдылығы 2005 ... ... ал 2006 жылы 27,0 ... ... ... айналымдылығы
2005 жылы 47,6 күндерді, 2006 жылы 44,2 күндерді құрап, ал ... ... ... ... ... 7,9 ... ... қарыздар айналымдылығы 3,4 күнге азайды.
Меншікті капитал айналымдылығы 2005 жылы 512,8 күндерді, 2006 жылы
400,3 күндерді ... 112,8 ... ... ... ... 2005 ... күндерді, 2006 жылы 31,8 күндерді құрап, 33,9 күнге ... ...... бір ... ... ... айналғанын көрсетеді. Яғни 2005 жылы 1,5 ретті құрап, 2006 жылы
ағымдағы активтер 1,4 ... ... ... ... ... 0,1
ретке азайды.
Соның ішінде, тауарлық материалдық қорлар айналымдылығы коэффициенті
2005 жылы 10,3 ... ал 2006 жылы 13,3 ... ... ... 2005 жылы 7,6 ... 2006 жылы 8,2 ретті құрап, ал ауытқуы
сәйкесінше тауарлық материалдық қорлар айналымдығы коэффициенті 3,0 ... ... ... айналымдылығы коэффициенті 0,6 ретке өсті.
Меншікті капитал айналымдылығы коэффициенті 2005 жылы 6,9 ретті,
2006 жылы 0,9 ... ... 6 ... ... ... ... коэффициенті 2005 жылы 5,5 ретті, 2006 жылы 11,3 ретті құрап,
5,8 ... ... ... ... ... АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ қаржылық
тұрақтылығын жетілдіру жолдары
3.1. Кәсіпорын қызметін дамыту барысында жүзеге асырылатын жобалардың
негізгі бағыттары
Қазіргі уақытта кез келген әлеуметтік – ... ... ... бағдарлама экономика дамуының кез келген ғылыми болжамы ... ... мен ... ... көздерінің есептерімен бекітілуі
тиіс. Бұл олардың нақтылығы мен тұрақтылығына кепілдік береді.
Кәсіпорынның қаржылық қызметін ұйымдастырудың ... ... ... сияқты басымдылығы болу қажет.
Мамандардың тұжырымдауынша кәсіпорынның ресурстарды сатып алуға
бағытталған ақша ... оның ... ... кіреді. Сондықтан
да кәсіпорын ресурстарының мөлшері барынша көп болуы қажет.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай ... ... оның ... ... ... табылады. Ол ақша
қаражатын еркін орын ... ... ... ... пайдалану жолымен
өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процессін қамтамасыз ете алатын өзінің
қаржы ресурстар жағдайын көрсетеді.
«ҚазМұнайГаз» Барлау ... ... ... көмірсутегін өндіру
және тасымалдау, әуе ... ... ...... ... мұнай
химиясын және құрылыс сияқты сан салалы жұмыстарды қатар жүргізіп келе
жатқан келелі де ... ... ... ... ... ... зор ... аталмыш саланың тағдырын
тапсырып отыр. Мұның өзі ... ... ... жауанкершілік жүктейді,
сонымен қатар алда тұрған мақсаттарды ұтымды шешу үшін жаңа мүмкіндіктер
іздеуді талап ... да ... өнім ... ... ... ... әлі де ішкі ... барған сайын қарастыра түсуі қажет.
Компания Каспий теңізінің мұнайлы блоктарын игеруге қатысуды көздеп
отыр. ... ... ... үшін ... ... бір мұнай газ
компаниясы ретінде «ҚазМұнайГаз» жеткілікті дәрежеде материалдық активтері,
кадрлық ... және ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Сондықтан да біз өзіміздің құрылымдық бөлімшелеріміз арқылы ... ... ... ... ... инфрақұрылымды жасауға қатысатын
боламыз.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев теңіз операцияларын ... ... ... ... ... ... қатар әртүрлі қызметтер көрсетуге
негізінен Қазақстандық компанияларды тарту қажеттілігін бірнеше рет ... /15, 4 ... да біз осы ... ... ... аударып отырмыз. Дәл осы
жерде біз өз елінің территориясындағы мұнайдың 50 пайыздан ... ... ... ... ... ... Индонезияның,
Әзірбайжанның тәжірибелерін есепке алуымыз қажет.
Қаншалықты кәсіпорын осындай басқарудың тиімді тұтқаларын қолданса,
соншалықты ол қазіргі ауыр ... ... және оның ... жетуге
көп мүмкіншілігі болады.
«ҚазМұнайГаз» бастапқы кезеңде Қазақстан үшін маңызды ... ... газ ... 10 – 15 ... ... ал ... кезде бұл
көрсеткіш жыл сайын артып келеді.
Жылына бірнеше ... ... ... ... ... ... арқылы өз өнімімізді әлемдік нарыққа шығару үшін жаңа бағыттырды
өажет етіп отырмыз.
Каспий мұнайын ... ... ... өз ... үш ... ... – Ресей (Оля порты), Атырау – Самара мұнай құбырлары, Ақтау – Баку ... ... ... бағыты бойынша тасымалдады. Олардың қуаттылығы
Қазақстан мұнайын әлемдік нарыққа шығаруға толық жетеді.
Сонымен ... ... ... өз өнімін әлемдік нарыққа шығару үшін жаңа
бағыт Ақтау – Баку – Тблиси – Жейхан құбырының құрылысын ... ... ... 16 ... Қазақстан Республикасының президенті
Нұрсұлтан Назарбаев және ... ... ... И. ... ... ... теңізі арқылы Әзірбайжан Республикасының
көлік жүйесі арқылы мұнай өнімдерін халықаралық ... ... ... келісім – шартқа қол қойды.
Бұл келісімнің негізгі мақсаты – Қазақстан мұнайын Құрық – Баку ...... ... ... ... – Батыс энергетикалық дәліздері арқылы
Жерорта теңізіне мұнай өнімдерін тасымалдауға жағдай жасау болып ... ... ... ... қатысушылардың айтуы бойынша 2010
жылға дейін ... және ... ... ... ... ... сақтауға мүмкіндік беретін жаңа көлік жүйесін
қалыптастыру қажет.
Қалаыптасатын көлік ... ... ... 5 ... ... тасымалды
жүзеге асырса, бұл көрсеткіш жылына 38 миллион ... ... ... ... ... ... ... компанияның қатысатын ірі жобаларының бірі ... ... ... табылады.
Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде орналасқан Атырау қаласынан
оңтүстік шығысқа ... 70 ... ... орналасқан.
Қашаған кен орны бірінші барлау ұңғымасын бұрғылау ... ... ... ... Бұл ұзақ ... ... «Аджип ККО» компаниясы
жүзеге асыратын болды. Қашаған кенішінің қоры шамамен 38 миллиард баррель
мұнайға бағаланды.
Үкіметтің 2002 ... 25 ... № 248 ... сәйкес
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамы өнімді бөлу туралы ... ... ... бойынша Өкілетті орган болып белгіленді.
Игеру және Өндіру кезеңі – екі рет 10 жылға жалғастыру мүмкіндігі ... ... үшін ... ашылу күнінен бастап 20 жыл.
Қашаған кен орнын игеру жұмыстары үш кезеңге бөлінген:
1. 2002 – 2010 жылдары 2008 ... ... кен ... ... ... - өнеркәсіптік игеру арқылы игерудің басталуы және жылына
21 миллион ... ... ... 450 мың ... ... ... жеткізу;
2. 2010 – 2014 жылдары игеру учаскесін кеңейту және жылына ... ... ... 900 мың ... ... ... ... 2015 – 2041 жылдары игеру учаскесін одан әрі ... және ... ... ... ... ... 1200 мың ... мұнай өндірудің
барынша үлкен деңгейіне қол жеткізу.
Компания алдында ... да ... ... тұр. Мұны ... ... алынған іргелі жобалардан – ақ көруге болады. Қазіргі уақытта
«ҚазМұнайГаз» Барлау ... ... ... ... ... ... және Каспий қайраңындағы Қазақстан бөлігін игеруге кірісу үшін
ұйымдастыру жұмыстарын кеңінен жүргізуде.
Сонымен қатар компания теңіз және ... ... ... ... ... ... болып табылатындықтан бізге шетел инвесторларымен
бірлескен кәсіпорындардың үлестерін ... ... ... ... ... – газ ... ... жаңа бағыттарын белгіледік.
Ол Каспий қайраңын игерумен тығыз байланысты. ... ... ... ... табанындағы мұнайды халық игілігне пайдалану. Бұл міндетті
жүзеге асыруда ең ... жаңа ... және ... ... ... ... ... акционерлік қоғамы өз қызметіндегі
басымдылықтарының бірі отандық тауар өндірушілерді ... ... ... ... ... болады:
▪ шикі зат базасын дамыту және шикізат ... ... ... ... ... ... ... қолдану тиімділігін арттыру;
▪ мұнай өңдеу саласын, мұнай – газ ... ... мен ... ... үшін ... ... ... – газ саласы үшін ұлттық кадрларды дайындауды жақсарту;
▪ өндірісте қауіпсіздікті қамтамасыз ету және қоршаған ... ... ... ... ... ... акционерлік
қоғамы негізінен теңіз құрылымдары мен Каспий ... ...... ... бар жаңа ... зерттеу жұмыстары арқылы жүзеге
асырылмақ.
Зерттелетін кеніштер мен оған ... ... ... ... қорларды шығару мен қазір бар қорларды қайта бағалау арылы ... ... ... ... ... ... ... болып табылады:
▪ солтүстік Каспий жобасы ... ... ... мен ... ... ... инфрақұрылымды дамыту жұмыстарын
жетілдіру;
▪ теңіз ... ... ... ... ... ... 12 – 13 ... деңгейінде тұрақтандыру;
▪ Қарашығанақ жобасы бойынша сұйық көмірсутегі шикізатының өндірісін
5 миллионнан 9 миллион тоннаға ... ... ... ... акционерлік қоғамы еліміздің
экономикасының дамуына ... үлес ... ... ... ... ішкі ... 8 ... көп бөлігі осы компанияға
тиесілі.
«ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... ... мақсаты
Қазақстанның ірі мұнай компанияларының арасында өз жағдайын сақтап, сонымен
қатар өндіріс көлемін кеңейту болып табылады.
Бұл мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... ... көлемін запастарды тиімді ... ... кен ... ... ... ... ұзақ мерзімді жұмыстарды іске
асыру;
... және ... кен ... ... ... қысқа мерзімді бағытта сақтап қалу және жаңа
еңгізілген технологияларды игеру;
▪ компания шығындарын ... ... ... жүзеге асыру және
қосымша қызмет түрлерін жүзеге асыру арқылы төмендету;
... ... ... ... ... ... асыру;
▪ мұнай – химия өндірісін кеңейту;
Біздің еліміз жақын арада мұай – ... ... жаңа ... ету ... ... ... Еліміздің бұл бағдарламаны жүзеге
асырудағы мақсаты елде жоғары сапада дайындалған мұнай – ... ... ... ... ... нарықтың мұнай – химия өнімдеріне деген қажеттіліктерін
талдау негізінде Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... ... тиімді деп табылды.
Мұнай – химия өндірісінің негізгі шикізат көзі түрлі кенорындарда
игерілетін табиғи газ болып табылады.
Осы саладағы ... ... ... ...... ... бір
тоннасына 1,5 – 4 тонна шикізат қажет.
Қазіргі кезде «ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... ... алдыңғы жылмен салыстырғанда 1,5 есеге көбейген.
Компания тек қана алға қойылған ... ... ... ... ... ... есепті жылы өсім көрсеткіштеріне қол жеткізіліп отыр.
Қазір қоғам алдында тұрған ... ... бірі ... ... ... шығару. Жоғарыда айтып өткендей Қазақстан үш
бағыт бойынша мұнай өнімдерін жүзеге ... бұл ... ... ... жыл ... ... отыратын
кәсіпорын үшін тиімсіз. Осы мақсатта компания мұнай – газ құбырларын
жаңартудан ... ... ... ... шикі мұнайды ішкі нарыққа
шығаруға тиісті.
2. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту жолдары
Кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... және ... басқару, өндірістік, әсіресе, қаржылық шешімдер
қаылдау үшін оның қаржылық жағдайын талдау қажет.
Тек терең және ұқыпты ... ... ғана оның ... ... ... ... тұрақтылығын нығайту немесе жақсарту және
оның іскерлік ... ... ... ... ... үшін басшылыққа нақты ұсыныстар беру керек.
Кәсіпорынның бүгінгі Қазақстандағы жағдайларда өміршеңдігі болуы
үшін, нарықтағы әрбір қадамды есепке алу ... ... және ... ... ... инновациялар енгізу керек.
Тәуекелділікті ойлы жасау керек және ең күрделі ... ... таба білу ... Сондықтанда фирманың кәсіпкерлі менеджері мен оның
барлық командасының жұмысы маңызды.
Бірінші кезекте фирманың қаржылық ... ... ... Оның ... ... әлеуметтік және материалдық
қорғанылуы, ол жұмыс ... ... ... ... ... фирманың қаржылық - экономикалық жағдайын ненің есебінен
жақсартуға болады деген сұрақ тек қана басшылар мен акционерлерді ... ... ... ойлантады.
Кәсіпорынның қаржылық сауықтыруының жағдайын жақсартуға радикалды
бағыттар мен негізгісі болып өндірістіктің табыстылығын жоғарлату ... ... ... және ... ... ... асыру болып табылады.
Ол кәсіпорынның өндірістік қуатын толық қолдану, қызмет түрлерінің
бәсеке қабілеттілігін сапасын жоғарлату, олардың өзіндік ... ... ... жіне ... ... ... қолдану өндіріс
емес шығынадар мен залалдарды қысқарту арқылы жүзеге асады.
Мұнда негізгі көңілді ... ... бөлу ... ... ... ... ... есептеп
енгізу.
Берілген кәсіпорынның қаржалақ жағдайының тұрақтылығы өз кезеңінде
өндірістік жоспарлауын ... және ... ... ... қамтамасыз етуге оң әсерін тигізеді.
Сондықтан қаржылық қызметінің құрамдас бөлігі ретінде қаражатарының
жоспарлы кірістері мен шығыстарының қамтамасыз етілуіне есептік ... ... және ... ... ... ... ... олардың соғұрлым қолданылуына бағытталуы тиіс.
Компания басшылығының тиімді ... және ... ... кәсіпорынды
барлық уақытта дағдарыстан алып шығады.
Қаржылық талдау нәтижелері бойынша бағдарлама және ... ... ... ... ... ал ішкі және ... ... пайдалану жолымен оны «қауіпті аймақтан» шығару немесе
банкротты болдырмау мақсатымен жасалады.
Кәсіпорынның дағдарысты қаржылық жағдайдан шығылымының нақты жолдары
оның ... ... ... ... ... ... саясаттың тиімсіздігі кесірінен шығынға ... ... ... ... жолдарының бірі болып жағдайы нашар
шаруашылық субъектілердің мемлекет тарапынан қолдау көрсету ... ... ... Барлау Өндіру Акционерлік қоғамының
қолындағы ресурстарының көлемі 615 миллион тоннаны («КаражанбасМұнайГаз»
қоса ... ... ... ... ... мен ... байланысты компания
Каспий теңізінде жаңа кен орындарды іздеуде.
Жоғарыда аталып өткен ... ... 30 ... ... жетеді. Бұл әрине
жақсы көрсеткіш, бірақ жыл сайын қиын өндірілетін ресурстардың ... ... жаңа ... табу қажет.
Кесте 3.1 - 2007 – 2009 жылдары өндірілетін мұнай көлемінің динамикасы, ... ... |2006 жыл |2009 жыл ... |
| | | |(+,-) |
|1 |2 |3 |4 ... ... |6,5 |7,5 |1,0 ... 3.1- жалғасы
|1 |2 |3 |4 ... ... |6,2 |7,0 |0,8 ... кен орны | | | ... |0,3 |0,5 |0,2 ... ... |2,8 |3,1 |0,4 ... ішінде: |0,4 |0,5 |0,1 ... | | | ... |0,4 |0,4 | ... ... |0,2 |0,3 |0,1 ... |0,2 |0,2 | ... |0,2 |0,2 | ... |0,2 |0,3 |0,1 ... |0,1 |0,2 |0,1 ... Қамышитова |0,1 |0,2 |0,1 ... да кен ... |0,8 |0,8 | ... |9,3 |10,6 |1,4 ... ... өнім көлемі жыл сайын ... ... ... ... жылдары өндіруге жоспарланып отырған өнім көлемін
көрсетіп ... ... ... болсақ, Өзен кен орнында да, Ембі ... да ... ... 2009 жылғы дейін өсетіндігін көріп отырмыз.
Бұл көрсеткіштер кәсіпорынның ... бар ... ... сай деп ... Егер жыл ... ... өнім көлемі артып отыратын болса, онда
табыс көлемі де ұлғаятыны сөзсіз.
«ҚазМұнайГаз» Барлау ... ... ... 2007 – 2009 ... ... ... газ бен ... көлемін арттыруды көздеп отыр.
Сонымен қатар компания көптеген ірі жобаларды жүзеге асыруды көздеп отыр.
Егер кәсіпорынның қаржылық жағдайы ... ... ... онда оны
жақсарту өндірілетін мқнай – газ көлемдерін ұлғайту және жаңа кенорындарды
табу арқылы ... ... деп ... ... ... 2007 – 2009 ... ... табыс көлемі суретте - 3.1 көрсетілген.
Компанияның 2007 жылы ... ... ... ... 978 ... ал 2008 жылы бұл ... 11 ... қөбейту жоспарланып отыр.
Егер табыс көлемі былай өсетін болса, 2007 – 2009 жылдары ел бюджетіне
түсетін қаражат ... ... 535 ... ... ... мүмкін. Бірақ бұл
көрсеткіштер өзгеріп кетуі мүмкін. ... ... ... ... оң көзбен қарап болжам жасауға мүмкіндік береді.
Сурет 3.1- «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру Акционерлік қоғамының 2007 – 2009
жылдардағы табысының өсу динамикасы
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... оның қаржылық жағдайында бірқатар кемшіліктер бар. Ол ... ... ... ... ... орындалмауы, бірақ мен
жоғарыда көрсетілген мәліметтер бойынша компанияның ... ... ... ... ... «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік
қоғамы қаржылық жағдайын ... ... ... ... және қаржы ағынын тиімді қолдануды жоғарылатуға мүмкіндік
беретіні сөзсіз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Істелінген жұмыс келесі қорытындыларды жасауға негіз ... 2005 ... ... ... ... болады. Қазақстан
экономикасында, ішкі процестердің тұрақтылығының және дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... Елде ... көлеміде артты. «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру Екционерләк ... ... ... ... 38,5 % ... ... біздің компаниямыздың даму қарқыны жеткілікті
болып табылама және біздің қызметіміз ... ... ... ... ... жылы ... ... Өндіру Акционерлік қоғамы ұстамды
әлеуметтік – бағдарлы тарифтік саясатты жүргізді. ... баға ... ... және ... операторға - «ҚазМұнайГаз» Барлау
Өндіру Акционерлік қоғамына ... ... ... ... ... ... шараларыменен анықталды.
Дипломдық жұмысты қорытындылай келе, мынадай нәтижелер ... ... ... ... ... тұрақтылығын және оның
қаржылық ... ... ... ... ... тұрақтылығы бұл төлем қабілеттілік және несие
қабілеттілігін сақтай отырып, капиталдың және ... ... ... дамуын қамтамасыз етеді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына көптеген факторлар әсер етеді:
1) пайда болу ... ... – ішкі және ... ... ... ... – негізгі және қосымша;
3) құрылымы бойынша – жай және күрделі;
4) қызмет ету мерзімі бойынша – ... және ... ... ... Барлау Өндіру Акционерлік қоғамының
қаржылық тұрақтылығына баға берілді.
Бұл жерде келесі мәселелер белгіленді:
- ұйым ... ... ... ... ... тәуелділікте
болады, бұл негізгі қорлардың жұмылдырылуының жоғары деңгейімен
байланысты;
- меншікті ... ... ... ... ... ... ... бұл қаржы жағдайының тұрақтылығын көрсетеді.
Талдау барысында айқындалған кейбір жағымсыз құбылыстарды ескере
отырып, бірқатар пікірлер мен ұсыныстар жасауға ... ... ... ... ... ... үлесін жоғарылату
қажет және меншікті айналым капиталының өрлеу қарқыны қарыз
капиталының өрлеу ... ... ... болуына қол жеткізу
керек;
- ұйымның қаржылық дербестігін қайта құру мақсатында, қысқа мерзімді
қарыз қаражаттарын тартуды ... ... ... қабылдау қажет;
- негізгі қаражаттарды жаңғыртуға бағытталатын, қаржыландырудың
меншікті көздерін арттыру ... ... ... ... ... ... ... және ұсыныстармен табиғи
монополияны реттеу бойынша Агенттікке жүгіну.
Осы ұсыныстарды жүзеге асыру «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру Акционерлік
қоғамының қаржылық жағдайын ... ... ... ... және ... ағынын тиімді қолдануды жоғарылатуға мүмкіндік
береді.
Жалпы кәсіпорын активтерін алатын болсақ олардың жағымды динамикасы
қалыптасқан. Бұл ең ... ... – яғни ақша ... ... 3,8 пунктке көбеюі әсерінен болған. Есепті жылы ... да ... ... ... олардың ағымдағы активтер үлесі 1,8 пунктке
азайған.
Дебиторлық қарыздар неге мұнша өскенін және бұл ... не ... ... ... ... ... болашағын бағалау және болған
жағдайда олардың құрамындағы күмәнді ... ... ... ... ... – қол ... кемуі дебиторлық борыштардың салдарынан
болған.
Өтімді емес, өтімділігі төмен тауарлық – материалдық қорлардың бар
болуы, дебиторлық ... ... оның ... ... ... ... айналым қаражаттарының айналымдылығының бәсеңдеуіне әкеліп соқтырады
және кәсіпорынның қаржылық жағдайына кері ... ... ... ... ... ... абсолюттік мөлшерін
анықтаумен қатар, оның жалпы меншікті капиталдағы үлес салмағында ... Бұл ... ... ... тұрақтылығының әлдеқайда нақты
сипаттамасы болып саналады.
Арнайы әдебиеттерде оны іс жүзінде жұмсау (маневрлық коэффициенті)
деп атайды. Ол ... ... ... ... ... ... ... жұмсауға болатын мобильді нысанда екенін көрсетеді.
Қаржылық көзқараспен ... ... ... ... өсуі ... ... кәсіпорының қаржылық жағдайын оңды деп сипаттайды: бұл кезде
меншікті қаражаттар мобильді, олардың көп бөлігін негізгі ... ... тыс ... де ... ... нақты құрылымындағы мүмкін
болатын шектерінде ғана тиімді.
Сонымен қатар кәсіпорынның балансы өтімді емес ... ... ... ең ... ... тез арада төленетін міндеттемелерді
жаба алмай отырғандығынан болып отыр.
Дегенменде, бұл көрсеткіштер ... ... ... әсер ете ... ... Барлау Өндіру акционерлік қоғамының жүргізіп отырған
саясаты дұрыс деп ... ... ... ... жобаларды
инвестициялау арқылы өз өндірісін кеңейтуді жоспарлап отыр. Қоғамның алдына
қойып отырған ... мен оның ... ... ... ... ... болып отыр.
Дипломдық жұмыс барысынды кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының
мазмұны, оны талдаудың әдістері және ... ... ... қалай
жүретіндігі толық ащылды.
Зерттеу объектісі болған «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру ... ... ... ... дәрежеде тұрақты және экономикалық
өсу ... ... ... ... қатар компания өндірісін кеңейту бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... ... қоғамының жүргізіп отырған
саясаты еліміздің экономикасының алға жылжуына, ... ... ... ... саласын айтарлықтай дәрежеде кеңейтеді деген сенімдемін.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. ... ... ... ... 2003 ... ... және қаржылық есеп беру туралы заң Қазақстан Республикасы
Президентінің Жарлығы бойынша 24.06.04ж. № 298-11 қабылданған.
3. Закон ... ... «Об ... ... от 20 ... года № 304-1 (с ... и ... внесенными ЗРК от 18
декабря 2004 года и от 15 января 2005 года).
4. ... РК «О ... ... и ... ... от 24 июня 2004
г. № 329-II.
5. Дюсембаев К.Ш., ... А.К., ... З.К. ... и ... отчетности. Алматы, Экономика, 2000 г.
6. Типовой план счетов ... ... ... ... ... ... от 18 сентября 2004 года, № 438.
7. ... ... по ... ... ... приказом ДМБУиА МФ РК от 21.05.97 г, №7.
8. О ... ... ... и ... ... и ... в Республике Казахстан на 2000-2002 годы от 28 января 2000
г., № 3838.
9. Положение МинФина РК от 27 июля 1994 г. № Ф ... и ... ... ... о ... затрат по производству и реализации продукции
(работ, услуг), включаемых в ... ... ... ... и ... ... финансовых результатов предприятия.
10. План счетов бухгалтерского учета финансово-хозяйственной ... и ... по его ... ... ... ... Республики Казахстан от 18 сентября 2004г. №438).
11. Абрютина М.С. Финансовый анализ коммерческой деятельности. ... 2005 ... ... А. М., ... Е. В. Бухгалтерский учет. – М.: ... – 1024 ... ... В. П. Теория бухгалтерского учета – Издательский центр «МарТ»,
2002 г. – 416 ... ... В.Г., ... М.В. ... ... М.: ДИС, 2000.
15. Бараненкова С.А. Управленческий анализ. Москва. Финансы и ... ... ... И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта;
Учебн. пособие. - М.: ... и ... 2003 ... Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта.
М.: Финансы и статистика, 2001 г.
18. Бернстайн Л.А. Анализ финансовой отчетности. М.: ... и ... ... ... Г., ... С. ... ... инвестиционных проектов. М.:
Банки и биржи ИО «ЮНИТИ», 2000г.
20. Бухгалтерский анализ /Пер - с англ. Киев:Торгово-издательское бюро ... ... ... и предпринимателя” №7, 2000 г.
22. «Бухгалтерский учет и аудит» 13 параграф МСА 120 «Концептуальная основа
международных стандартов аудита», , ... г., Стр. ... ... учет и ... ... о ... денежных средств- важная
форма финансовой отчетности (автор Абишева Ж.А.), № 5, 2001 г., стр. ... ... учет и ... ... ... как ... финансово-хозяйственной деятельности предприятия. (авторы:
Умаркулова Т.П., ... С.Т.) № 5, 2002 г., ... ... ... Алматы, №1-7, 2005 г.
26. Герстнер П. Анализ баланса: Пер- с нем./Под ред. ... ... ... ... ... А.В., Анализ и управление ... ... ... Изд. ... 2005 ... ... К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. ... ... ... Алматы, 2003 ж.
29. Донцова Л.В., Никифорова Н.А Анализ бухгалтерской отчетности.
М.: ДИС.2004 г.
30. Дюсембаев К.Ш. ... ... ... предприятия. Учебное
пособие. – Алматы: Экономика, 2003 г.
31. Донцова Л.В., Никифорова Н.А. ... и ... ... М.: ... и ... 2003 ... ... К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами. ... 2002 год. – стр. ... ... К.Ш., Теория аудита. Алматы, Экономика, 2000 г.
34. Ефимова О.В., Финансовый анализ. Москва. Изд.Бухучет, 2005г.
35. ... М.С. ... и ... ...... ... 2004 г.
36. Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия
37. Ковалев В.В., Финансовый анализ, методы и процедуры. Москва, ... ... 2005 ... ... В.В., ... В.В. Как читать баланс. М.: ... ... ... ... ... ... Кондраков Н. П. Бухгалтерский учет: учебное пособие. – 3-е изд.,
перераб. и доп. – М.: ... 2003 г – 635 с. – ... ... ... М. И. ... и ... бухгалтерского учета: Учебное пособие. –
М.: Финансы и статистика, Экспертное бюро, 2002 г.
41. Камышанов П.И. Практическое пособие по ... М: ... 2000 ... ... ... В.В. «Финансовый учет и отчетность в соответствии ... GAAP»- М: ... 2000 ... ... М.Н. "Финансовое состояние предприятия. Методы оценки" - ... ... ... ... Э.А., ... Г.П. ... анализ - М.: «ПРИОР», 2002
г.
45. Николаева С.А. Особенности учета затрат в ... ... ... ... Теория и практика. - М.: Финансы и статистика, 2003 г.
46. Никитин В.Н. “Отчет о движении денежных средств”,2000г.,“БИКО”, ... ... ... по ... ... “Арман” в сотрудничестве и
при поддержке КИМЭП. Семинар. Оценка имущества ... ... ... ... ... 2002 ... ... Концептуальные основы подготовки и представления
финансовой отчетности, 8/2002 г./ август ­ Ержанов М.С., ... ... ... ... ... , ... - ... М.С.
50. «Налогоплательщик», требования к публичной отчетности, 8/2002/август -
Искендирова Б.К.
51. «Налогоплательщик», Концептуальные основы ... и ... ... 8/2002/ ... - Ержанов М.С., Даулетбаков Г.
52. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на ... ... НАК ... 2004 ... Радостовец В.В., Шмидт О.И. Теория и ... ... ... – «Центраудит-Казахстан», Алматы, 2004 г.
54. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. ... учет ... 2003 ... ... Ж. ... и ... ... деятельности предприятия/ Пер. с
франц. под ред. Л.П.Белых, - М.: Аудит, ЮНИТИ, 2000 г.
56. Стоянов Е.А., Стоянова Е.С. Экспертная ... и ... ... ... ... - М.: НКЦ «Перспектива», 2001г.
57. Стандарты бухгалтерского учета и методические рекомендации. - Алматы,
2004 ... ... Г.В. ... ... ... ... Мн.: ... знание”, 2003 г.
59. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. ... ... М.: ... 2003 г.
ҚОСЫМШАЛАР
Қосымша 1
Бухгалтерлік баланс
Ұйымның атауы: «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамы.
Ұйым қызметінің түрі: Газ және мұнай өндіру, өңдеу және ...... ... ... ... заңдаы мекені: Астана қаласы, Қабанбай Батыр даңғылы, 22.
мың теңге
|Активтер ... |2005 жыл |2006 жыл |
| |дың | | |
| ... | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... | | | ... қаражаттары және олардың |010 ... ... ... | | | ... мерзімді қаржылық |011 ... ... ... | | | ... ... дебиторлық қарыздар |012 |75439151 |91 632 117 |
|Босалқылар |013 ... ... ... ... ... |014 ... |62854750 ... ... ұзақ ... |015 |9 404 040 |2075583 ... | | | ... ... ... ... |016 ... |69079208 |
|Қысқа мерзімді активтердің ... |100 ... ... ... Ұзақ ... активтер | | | ... ... ... |020 ... ... ... | | | ... мерзімді дебиторлық қарыздар |021 |23640398 |3971471 ... ... ... |022 |910933 |1101857 ... ... | | | ... ... |023 |1464377 |1709222 ... | | | ... ... |024 ... ... ... ... |025 |1978 |7527 ... және ... активтер |026 |616773562 |438750140 ... емес ... |027 |5914207 ... |
|Кейінге қалдырылған салықтық |028 |3585823 |529185 ... | | | ... ... ... ... |029 |119508174 |233682858 ... ... ... ... |200 |1182572481 ... ... (100 ... жол) | ... |1702490402 |
Кестенің жалғасы
|1 |2 |3 |4 ... | | | ... ... ... ... | | | ... мерзімді қаржылық |031 ... ... ... | | | ... ... ... |032 |71679907 |76041265 |
|Міндетті және ... ... |033 |950461 |2467796 ... ... міндеттемелер | | | ... ... ... ... ... ... |
|Бағаланған қысқа мерзімді |035 ... ... ... | | | ... ... ... |036 ... ... ... | | | ... ... міндеттемелердің |300 |326719600 ... ... | | | ... Ұзақ ... міндеттемелер | | | ... ... ... |040 ... ... |
|міндеттемелер | | | ... ... ... |041 |4112980 |3 644839 |
|Бағаланған ұзақ ... |042 ... ... ... | | | ... ... ... |043 ... |31884060 |
|міндеттемелер | | | ... ... ... |044 |2557426 |6503569 ... | | | ... ... ... |400 |435348413 |605517482 ... | | | ... ... ... | | | ... ... |050 ... ... ... ... |051 |8604299 |8604299 ... ... ... ... |052 | | ... | | | ... |053 | | ... пайда (жабылмаған зиян) |054 ... ... ... ... үлес |055 ... ... ... жиыны |500 ... ... ... (300 ... ... жол) | |1575402052 ... ... ... мен ... ... ... ... теңге
|Көрсеткіштердің |Жолдардың |2005 жыл |2006 жыл ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 ... мен |10 ... 374 ... 109 |
|көрсетілген | | | ... ... | | | ... табыс | | | ... ... ... ... 031 |223 062 464 ... | | | ... ... | | ... | | | ... ... (10 жол |30 ... 343 |347 889 645 |
|– 20 жол) | | | ... |40 |18 084 998 | ... ... | | | ... ... |50 |55 730 468 |2 832 868 ... және |60 ... |46 474 169 ... | | | ... ... | | | ... | | | ... ... |70 |54 039 379 |60 307 613 ... |80 ... |14 408 839 ... | | | ... ... |90 |56 087 921 | ... ... |100 |- 339 228 |28 853 ... | | | ... | | | ... ... | | | ... үлес | | | ... ... |110 ... 252 |229 560 745 ... ... | | | ... ... (030 | | | ... жол+ 050 | | | ... ... жол-| | | ... ... | | | ... жол) | | | ... ... |2 |3 |4 ... |120 |0 |0 ... түскен | | | ... ... ... | | | ... салғанға |130 ... ... 745 ... ... | | | ... ... | | | ... жол) | | | ... ... ... ... ... 619 ... ... |қалдық | | ... ... | | | ... ... |150 |190 181 914 ... 126 ... ... | | | ... ... | | | ... зиян) (130 | | | ... жол) | | | ... ... |7 056 069 |3 158 467 ... ... |170 ... 845 |111 465 659 ... ... (130 | | | ... – 160 жол) | | | ... ... |180 | | ... ... | | | ... В. В. Ковалев. Финансовый анализ. М.: “Финансы и статистика”,1996г, с.12.
Капиталды басқару
Активтерді басқару
Тартылынды капитал
Ағымдағы ативтер
Меншікті капитал
Негізгі қаражаттар
Қаржылық талдау және ... ... ... қатынасы
Қаржы ресурс
тары
Қаржы ресурстарының көздері
БАСҚАРУ ОБЪЕКТІСІ
Қаржы
ны басқару
дың техника
лық құралдары
Қаржы
лық сипатта
ғы ақпарат
Қар
жы әдістері
Қар
жы құрал
дары
Қаржы бөлімше
лерінің кадрлары
Қаржы басқарма
сы
ның ұйымдас
тыру құрылымы
БАСҚАРУШЫ ... ... ... ... ... ... және жұмыс қамсыздандырылуы
Активтерді басқарудың сапалылығы
Кәсіпорын имиджі (деңгейі), оның инвестициялық қызығушылығы
Баланс өтімділігі
Кәсіпорынның өтімділігі
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы (ҚазМұнайГаз)41 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь