Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму проблемалары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Негізгі бөлім
1. Теориялық аспектілерді қалыптастырудың инвестициялық.инновациялық стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.1. Ұлттық экономиканың инновациялық факторының өсу бәсекелестігі әлемдік нарықта ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Мұнай саласындағы инвестициялық саясат: тиімділікті бағалаудың макроэкономикалық жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

2. Мұнай.газ саласындағы инвестициялық.инновациялық даму проблемалары ... ... .23
2.1. Қазақстанның индустриалдық.инновациялық дамуы: аналитикалық шолу.23
2.2. Қазақстанның мұнай.газ кешеніндегі индустриалдық . инновациялық қызметіне баға беру ... ... ... ..42
2.3 Атырау мұнай өңдеу зауытының инвестициялық қызметіне талдау ... ... 54

3. Мұнай.газ саласының дамуындағы инвестициялық.инновациялық проблемаларды шешудің негізгі жолдары ... ... ... ... ... 65
3.1. Қазақстандағы инвестициялық.инновациялық қызметті мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65
3.2. Қазақстандағы мұнай.газ өндірісінің инновациялық қызметінің даму бағыттары мен перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...81

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..92
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... 98
Қосымша
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................................3
Негізгі бөлім
1. Теориялық аспектілерді қалыптастырудың инвестициялық-инновациялық
стратегиясы......................................6
1.1. Ұлттық экономиканың инновациялық факторының өсу бәсекелестігі ... ... ... ... ... ... ... жолдары.......................................18
2. Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму
проблемалары................................................................
..................23
2.1. Қазақстанның индустриалдық-инновациялық дамуы: аналитикалық шолу.23
2.2. Қазақстанның мұнай-газ кешеніндегі индустриалдық - инновациялық
қызметіне баға беру..............42
2.3 ... ... ... ... ... қызметіне талдау........54
3. Мұнай-газ саласының дамуындағы инвестициялық-инновациялық проблемаларды
шешудің негізгі жолдары....................65
3.1. Қазақстандағы ... ... ... ... мұнай-газ өндірісінің инновациялық қызметінің даму
бағыттары мен перспективалары.......................................81
Қорытынды...................................................................
...92
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... бет ... жаңа ... ... табиғи
ресурстарды барынша тиімді пайдаланып, өнімділіктің деңгейін ... ... ... ... ... ел ... түрлі секторлары мен
әрқилы құрылымдары деңгейінде, аймақтар мен бүкіл әлемдік ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да инновациялық сала әлемдік нарықта экономиканың
бәсекеге қабілеттілігінің өсуінің басты ... және оның ... ... ... ең ... ... ... жай ғана дәстүрлі
жүйелерді бұзуында емес, іскер кәсіпкерлерге жай ... ... ... ... ... Американдықтар 70 жылдары сәтті ... ... ... ... ... ... ... 56% -ын құрағанын есептеп
шығарған.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев ... ... ... дамуының басты басымдылықтарының бірі ретінде ... мен ішкі ... ... ... сипатталатын ашық
нарықтық экономикаға негізделген ... ... және ... ... мен ... ... ... шығаруды атап көрсетті. Бұл
біздің еліміздегі экономиканы дамытудың ... көзі ... ... ... ... ... мәселелерді шешудің
маңыздылығын айқындай ... ... ... ... ... мен өнеркәсіптік ҒЗжТКЖ-ны (ғылыми-
зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды) қажетті қаржымен
қамтамасыз етіп, ел дамуының ... ... ... ... ... қолдаудың стратегиялық дұрыс жолын таңдау қажет. Түпкі мақсатында
ақпараттық өнім, жаңа техника, ... ... мен ... құрауға
арналған барлық еңбектер мемлекет тарапынан жоғары ұлттық ... ... ие ... ... ... ... озық жобаларды, жаңа
технологияларды өндіріске ... кең ... ... ... тұрғындарды өндіріс тауарларымен қамтамасыз ететін, көпшілік
кәсіпорындардың бәсекеге ... ... ... ететін мемлекеттік
емес ірі капиталдарды да, шетелдік инвестицияларды да пайдалану тиімді. Ірі
өнеркәсіптік және қаржылық қолдау ... ... іс ... ... ... өз ісін ... қажетті шаруашылық және
қаржылық механизмдерді құрған абзал.
Инновацияның кең ... үшін ... ... ... ... шарттың бірі болып саналады. ... ... ... ... басты көзі, жаңа нарықтық өтімділіктің кілті және экономикалық
дағдарыстарды жоюдың да ... жолы ... ... ... ... қабілеттілігін қалыптастырудағы инвестициялық-
инновациялық проблемаларды анықтау үшін, біріншіден, оның ... ... ... ... ... ... ... түсіну, екіншіден, ивестициялық-
инновацияның белгілі бір тауарды ... ... ... ... маркетинг саясатын өзгертуге, жаңа нарық пен сервистің жаңа
сатысына көтерілуге ықпал ететін рөлін жете білу ... ... осы ... ... ... кең өрістеп келе жатуы да бұл ... ... Бұл ... ... ... ... ... М.Б. Кенжеғозин, Ф.М Дінішев, Ф.Г. Әлжановалардың техникалық-
экономикалық дамудың ұлттық моделіне арналған, ... ... ... ... ... рөлі мен маңызын дәйектеген
зерттеулерін атауға болады.
Мұнай саласындағы инвестициялық ... ... ... ... ... ... – Атырау мұнай өңдеу ... ... ... ... ... ... да ... мысалында Қазақстанның қазіргі экономикалық деңгейін танытуға
жол ашатыны белгілі. Сонымен қатар АМӨЗ-де қалыптасқан ... ... ... ... қызметінің даму бағыттары
мен стратегиясын анықтауға да негіз болды. Міне, бұл да ... ... ... ... тағы бір ... ... ... мұнай-газ саласындағы инвестициялық-
инновациялық қызметтің барысы.
Зерттеу жұмысының мақсаты: ұлттық ... ... ... саясаттың мәнін ашып, оның қазіргі кезеңдегі ... ... даму ... ... ... ... ... ғылыми-теориялық негіздерін,
бағыттарын анықтау.
2. ... ... ... ... ... жағдайын талдау (АМӨЗ мысалында).
3. Ел экономикасын дамытудағы инвестициялық-инновациялық ... ... ... ... ақпарт көздерінен алынған мәліметтерді ... ... ой ... ... ... статистикалық
мәліметтерді салыстыру; ізденіс үстінде ... ... ... ... ... ... ... сызба түрінде жинақтау, т.б.
Диплом жұмысы кіріспеден, негізгі бөлімнен, қорытындыдан тұрады. ... ... ... мен ... материалдар ұсынылған.
Кіріспеде зерттеу жұмысының нысанасы анықталып, өзектілігі негізделіп,
жұмыстың мақсаты мен одан ... ... ... ... ... жұмысының негізгі бөлімі үш тарауға жіктелген. «Теориялық
аспектілерді ... ... ... ... ... ... ұлттық экономиканың инновациялық факторының өсу
бәсекелестігінің ... ... ... ... ... ... инвестициялық саясаттың тиімділігін ... ... ... ... «Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму
проблемалары» деп аталды. Онда ... ... ... шолу жасалып, Қазақстан мұнай-газ кешеніндегі
өнеркәсіптік-инновациялық қызмет ... Осы ... ... ... саласындағы жетекші ... ... ... өңдеу зауытының
инвестициялық қызметіне талдау жасалды.
Үшінші тарауда ... ... ... инвестициялық-
инновациялық проблемаларды шешудің негізгі жолдары» деген тақырыптың ... ... ... ... ... ... инвестициялық-инновациялық қызметті мемлекеттік реттеу мен
Қазақстандағы мұнай-газ ... ... ... даму ... ... ... ... шоғырланған.
Зерттеу нәтижесінде алынған мәліметтер қорытынды бөлімде жинақталып,
тұжырымдалған.
Диплом жұмысында 5 ... 1 ... ... ... ... аспектілерді қалыптастырудың инвестициялық -
инновациялық стратегиясы
1.1. Ұлттық экономиканың инновациялық факторының өсу бәсекелестігі әлемдік
нарықта
Бәсекеге қабілеттіліктің басты ... ішкі ... жаңа ... ... ... ... ... пен
жауапкершілік; ғылыми-техникалық әлеует; халықаралық еңбек ... ... ... қатысу деңгейі; бәсекелестік ортаның болуына
үкіметтік саясаттың әсер ету деңгейі; ... ... ... мен
тиімділігі; инфрақұрылымның жағдайы; еңбек ресурстарының жағдайы ... ... және ішкі ... ... ... әлем ... ... ресурстың аз жағдайында
өнімділікті ұдайы ұлғаю қажеттігімен сипатталады. Сондықтан бұл жүйеде ... ... мен ... арасындағы байланысты ресурстарды қолдану
тиімділігін арттыру мақсатында қайта құру үнемі жүргізіліп ... ... ... түрлі секторлар мен әрқилы құрылымдар деңгейіндегі,
аймақтар мен бүкіл ... ... ... де ... ... әрекеттердің есебінен қол жеткізіледі.
Инновациялық сала әлемдік ... ... ... ... ... негізі ретінде қарастырылады.
Қазақстандағы ғылымның іргелі бағыттары мен ... ... ... және ... ... ... ... ете алмай отырған жағдайда ел дамуының ... ... ... ... ... ... дұрыс жолын таңдау
қажет. Түпкі мақсатында ақпараттық өнім, жаңа техника, ... ... ... ... ... барлық еңбектер мемлекет тарапына жоғары
ұлттық басымдылық ... ... ие ... ... ... ... көзге түскен, болашағы бар жобаларға, жаңа
технологияларға салуды ұйымдастыру қажет, ел ішіндегі кең кооперативтік
байланысқа арқа ... ... ... ... қамтамасыз
ететін, көпшілік кәсіпорындардың бәсекеге ... ... ... мемлекеттік емес ірі капиталдарды да ... ... ... және ... қолдау негізінде көлемді іс жүргізуге бейім
жекелеген кәсіпкерлердің өз ісін ... ... ... ... ... құрған абзал. Әйтсе де, шағын бизнестің көпшілік
тауарларды ... ... ... мен ... ... табу мүмкіндіктерін жоққа шығаруға болмайды. Бәсекелестік ортаны
қалыптастыруда ұлттық нарықты қалыптастыруды кәсіпорындарды күштеп тарату
мен капиталды ыдыратып бөлу ... ... жоқ. ... статистиканың
мәліметі бойынша негізгі капитал ірі корпорациялардың, олардың ішінен тағы
ірілене түсетін кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... басқарудың тиімділігін арттыру мен
нарыққа бағдарланған қолданбалы-зерттеулерге қолдау жасауды көтеру қажет.
Инновациялар ХХ ғасырдың өнеркәсіптік дертіне айналды. ... ... ... ... ... жаңа ... өтімділіктің кілті болып саналады.
Экономикалық дағдарыстарды жою үшін ... ... бәс ... ... даму ... ... ... өріс алған “ұтымды экономика”
тұжырымдамасын әлдеқашан алмастырған. Кембридж университетінің профессоры
Грегори Дейнстің пікірінше, инновациялар ... және ... ... жаңа ... дінге айналды.
Еліміздің халықаралық бәсекеге қабілеттілігін ... ... анық тану ... ең ... ... ... өзін
нақтылау керек. Әдетте, инновацияны - жаңа, жақсы өнім ... ... құру деп ... ... ... инновацияға белгілі бір тауарды өндіруде барынша арзан
шикізатты пайдалануды, маркетинг саясатын өзгертуді, жаңа ... ... жаңа ... ... ... ең басты белгісі олардың жай ғана дәстүрлі нәрселерді
бұзуында ... ... ... жай ... гөрі ... ... әкелуінде. Американдықтар 70 жылдары сәтті жасалған 17 жаңашылдықтан
түскен пайда көлемі 56% -ды құрағанын есептеп шығарған (1-сурет).
1-сурет. Корпоративтік ... ... ... жай ... ресурстарды
тартқаннан гөрі әлдеқайда үлкен пайда әкелген. Сондықтан бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... арттырудың маңызды факторына ... ... ... деген құштарлық “суық соғыс” кезеңіндегі қаруға құштарлықтан
кем соғып ... жоқ. ... "The ... ... ... ... ... қарағанда 1990 жылы R&D-ға (бұл ... ... ... ... шығын 10%-ға өскен! Ал Швецияда, Данияда,
Канадада және ... бұл ... ... ... ... Бұл аталған
мемлекеттерде жоғары технологиялармен байланысты өндірістерді дамытуға
ерекше көңіл бөлінетінін дәлелдейді. Онда ... ... ... ... көне ... өз мәнін жоя бастайтыны ... ... ... және ... фирмалар R&D-ға жіберетін
шығын көлемін 5% және 3%-ға көбейтті.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... келе ... мен интернационалдандыру процесін бастан кешуде. Ал олар ... ... мен ... ... деп ... ... қатынастың либералдануы аса ірі экономика мен түрлі елдердің
экономикалық интеграциялануының басты қозғаушысына айналып отыр.
Әлемдік шаруашылықтың ашықтығы ұлғайған ... ол ... ... ... ықпал ете отырып, дамуға жол ашады. ... ... ... ... 1950 ... 1998 ... дейінгі аралықта
әлемдік экспорт көлемі 18 есе, ал ... ... ... 34 ... Біз бүгін әлемдік экономиканың интернацинализациялануының жаңа
кезеңіне куә болып отырмыз. Жаңа ... ... ... ... нәтижесі – сапалы жаңа тауар түрлерінің шығуына
негізделеді. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... елдердің ұлттық экономикасын бағындырумен, арзан
әрі кәсіби ... ... ... ... ... ... да байланыспайды.
Интернационализациялаудың мұндай жаңа типінің қозғаушысы ... ... ... ... мен ... пен ... нарығының либерализациясының өсуі болып табылады. Бұл бағыттың көш
басында АҚШ пен ... тұр. ... орай АҚШ пен ... ... ... инновациялық қызмет тұрғысынан меңгеруді мақсат
етіп қою ... ірі ... ... ... ... өте ... әрі бес ... тұрады.
Бірінші саты – Жапонияның импорт үшін өнім ... ... ... ... ... ... Бұл ... компания ғылыми-техникалық ақпараттар мен Жапонияда
өнім өндіретін ... ... ... ... ... ... мақсатында
ұйымдастыру жұмыстарын жүргізеді. Кейбір компаниялар нақты ... ... үшін ... жеке "скауттарын" жібереді. Енді бірі
Құрама Штаттар мен Еуропада технологияларды зерттеп отыратын арнайы ... ... бұл ... тек өз отандастарының қызмет етуіне мүдделі
болады.
Екінші сатыда шекарадан тыс жерлердегі өндірістік күштерге технологияны
жіберуді ... үшін ... ... ... ... көбі
жапондық үлгіге сай ... сай ... ... ... ... әрбір басты фабриканың технология бөлімі не
лабораториясы болуы қадағаланады. Бұл технологияны дамытуға және өнімнің
үнемі жетілдірілуіне ... ... ... ... ... департаменттері жаңа технологияның ұясы ... ... ... нарықты қанағаттандыру үшін қолда бар
технологияларға ... ... ... Мұндай департаменттерде
жергілікті мамандар да бұл жұмысты істеуге қабілетті бола тұра, әдетте тек
жапондықтар қызмет ... ... ...... тек ... ... ... Дегенмен, ҒЗжТКЖ деп аталғанмен шетелдегі көптеген жапондық
компаниялар елеусіз ғана зерттеу жүргізіп отырады. Олардың ... ... ... ... қолдау сипатындағы техникалық
кооперациялар, екіжақты лицензиялауды қолдау.
Алдыңғы ... ірі ... ... ... ... жердегі ғылыми-зерттеу лабораториялары осы сатыда қызмет етеді. Зерттеу
жүргізумен қатар олар ... ... мен ... ... ... ... елдің талаптарына орай
клиникалық тәжірибелер жүргізеді. Оған қоса олар ... ... ... ... ... ... мен ... сатыда шет жердегі ғылыми-зерттеу лабораториялары өзінің басты
жұмысымен, яғни жаңа өнімдерді жетілдірумен айналысады. Бұл лабораториялар
ҒЗжТКЖ-ны интернационализациялауды жүзеге асырады.
Бесінші сатыда ... ... ... үшін ... ... ... ... лабораториялар компания аясында прогрессивтік
трансұлттық негізде ... ... ... ... ... ... американдық баламадан ерекшеленіп
тұрады. Интернационализациялаудың жапондық үлгісіне екі фактор ерекше әсер
еткен: ... ... кіру үшін ... стратегияларға
ерекше тәуелді болуы және Жапонияның технологияның ... ... ... ... үлкен тәжірибесінің болуы.
Технологияны интернационализациялау үлгісіндегі осындай аздаған
өзгерістерді ... АҚШ пен ... ... әрекеттің фирмаішілік
модельдерінде үлкен айырмашылық жоқ. Оларда бес түрлі ғана модель бар:
Бірінші модель – ... ... ... ҒЗжТКО-ның барлық қызметтері
бір елде болуы қарастырылады. Бұл жағдайда зерттеудің басым бағыттарын ... ... Бұл жол ... ... - ... ... ықпал
етеді. Мұндай модель Жапониядағы ең кең тараған модельдің бірі, себебі
мемлекеттің ... ... онда ... ірі ... ... ...... мұнда ҒЗжТКО бойынша әрекеттер шет жердегі
базаларда жүргізіледі, оның сыртында зерттеудің басты ... өзге ... ... ... ... жеке ... ... алады. Мұндай
орталықтардың жұмысын үйлестіріп отыруды арнайы басқарушы ұйым ... ол ... ... ... ... Бұл модельдің аясында шет
жердегі зерттеу базаларының ішінде ҒЗжТКО-ның көшірмесі болуы да ықтимал,
одан соң ... ... ... пул ... дұрыс жоба ұсынады.
Үшінші модель – “орталықтандырылмаған даму”. Фирма негізгі іргелі
зерттеулерді өз елінде ... де, ал ... ... ғана ... ... ... – “сабақтас” стратегия. ... ... ... жүргізген зерттеу жұмыстарының нәтижесін екінші біреуіне табыстайды.
Ол түбірімен “пул” атты ... ... ... бір ... бір мәселені
бір-бірінен алшақ жатқан бірнеше лабораториялар ... ... Бұл ... бір мәселенің бірнеше шешімін табуға оң әсерін тигізеді.
Бесінші модель – “өзара” қатынас, ... ... ... екі ... ... сүйеніп отырады, бірақ олардың зерттеу нысанасы бір-біріне
ұқсамайды. Яғни жабылған бірнеше ғылыми-зерттеу ... бір ... ... ... ... Бұл жүйе ... сенімділігін
күшейткенмен, үйлестіруге көп қиындық тудыратыны жасырын емес.
Шындық өмірде ірі корпорациялар өзінің ғылыми-зерттеу ... ... ... модельдерді қолданады. Мысалы, американдық 3М компаниясының
барлық зерттеу жұмыстары бірнеше сатыға ... ... ... ... лабораторияларының жеке моделі бар. Өзі жұмыс жасап
тұрған уақыттарда компанияда бүтіндей бір инновациялық мәдениет болды. Оның
негізінде ... ... ... ... ... ... ... адамдарды табыңыз да, оларға тыныштық беріңіз. Олар бәрін де
өздері жасайды”, - деген екен 3М-нің ... ... ... экономиканың ғаламдану және либералдану процестері инновациялық
қызметті де айналып өтпейді. Инновациялық ... ... ... ... ... интеллектуальдық ... (ИҚН) ғана ... ... ... оларды өзінің ішкі
ресурстарының есебінен (өз ҒЗжТКО-ның күшімен) жасауында. Трансұлттық
инновациялық қызметте ... ... төрт ... ... бөліп көрсетуге
болады: 1) Лицензиялау; 2) Тікелей шетелдік инвестициялар; 3) Біріккен
кәсіпорындар; 4) ... ... ... ... ... жаңа технологияны
меңгерудің барынша тартымды формасы ... ... Оның ... ... ... лицензиялау жолымен тек бір ғана технологиялық шешім жасалуы мүмкін;
- лицензиямен берілген ИҚН-нды қолданудың шектеулі болуы;
- лицензия ... ... ... ... ... коммерциялық
және өндірістік қызметінің үнемі бақылауда болуы;
- сатып ... ... ... келіссөздерде сол лицензияның
құндылығы туралы көзбояушылыққа жол берілу ... ... ... ... да ... енгізу үшін міндетті түрде
лицензия берушіден келісім алып отыру қажет.
Олай болса, лицензиялауды патенттік қорғау барынша жетілдірілген, ... ... ... ... инновациялық технологияны
интернационализациялауда қолданған тиімді.
Әлемдік нарыққа шығудың өзге бір арнасы нақты бір инновациялық ... ... ... ... ... не ... ... нысанын құрушы ретінде оның белгілі бір бөлігін, не сол
технология бойынша жасалған өнімді сатудан түскен ... ... бір ... ... форма инвестордың сол өнім туралы ақпараттық ... ... ... жаңа технологияларды құру мен оның
нәтижесі туралы процесті үнемі қадағалап отыруы талап етеді. ... де ... ... өндірісті ұйымдастырып, оны жылжыту жүйесін жасап, нарықта
тауарды өткізу процесіне кеткен шығындардың есебінен ... ... ... ... ... Оған қоса ... ... та, саяси да
тәуекелшілдік деңгейі жоғары болады.
Инновациялық қызметті интернационализациялаудың жаңа идеологиясы
жекелеген ... ... ... ... ... ... әлемдік
экономиканың ірі секторларын қорғауды қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... тек ОИС-тің 3-5%-ы пайда әкелуі
мүмкін. Инновациялық қызметті интернационализациялаудың ... ... бір ... ... кәсіпорындар құра отырып, халықаралық
келісімге қол ... ... ... ... мен ... ... әрі іштей
өзара тығыз байланысты аймақтарын бірлесе пайдалануға ... ... ... ... ... ... патенттік
портфелін серіктесіне қолданылмаған компоненттерді алмастыруға да жол
ашады. ... ... ... қиын ... ... алу үшін ішкі ресурстардан гөрі тез, әрі ... ... ... ... ... ... ... бой
көтеріп келе жатқан биотехнология және роботтехника салаларында кең таралып
отыр. ... де ... ... ... ... да кемшіліктер жоқ емес:
1) технологиялық мүмкіндіктері әр ... ... ... әрекеттердегі көзқарастар қақтығысы болуы мүмкін,
себебі тәжірибесі мол фирма берілетін технологияның көлемін
қысқартуға, ал жаңа ... ... ... ... ... фирманың бәсекеге қабілеттілігінің кілті болып саналатын кейбір
технологияны серіктеске бөліп берудің қиындығы;
3) бірлестіктің мұндай ... ... және ... ие ... ... ... ... тағы бір
прогрессивтік формасы компаниялардың бірігуі. Корпоративтік қаржылар
бойынша ... ... ... мәліметіне сүйенсек, 1998 жылдан
1999 жылға дейін халықаралық бірлестіктер көлемі 541 ... ... ... долларға өскен. Бұл өткен жылдардың барлығынан да жоғары ... ... ... ... ... бәсекелестікке төтеп беру үшін
кемінде жүздеген, я мыңдаған патент портфелін иемдену қажет. ... ... ... ... құю ... ... ... көлемін
жинау мүмкін емес. Тек бірлесу ғана ... ... ... ... ... ... бір ... монополиялық құқық
алуына, осы сектордың параметрлерін реттеу жолымен кірістер ... ... мен ... қанағаттандыруға, жаңа құн ... ... ... ... ... бірлестіктердің 73%-ын иемденіп отырған ... көш ... ... Оның ... бір ... – 1999 жылы ... технологиялық авиациалық электронды жабдықтарды жасаушы AlliedSignal
Inc. и Honeywell Inc. фирмасы. Бұл жаңа ... ... ... гөрі ... ... ... ... 10 000 патент пен авторлық
куәлік бар /1/.
Орташа инновациялық-белсенді өнеркәсіп әлемдік ... ... ... ... жатқан процестерге ешқандай да әсер ете
алмайтындай мөлшердегі бірнеше ғана патентке ие бола ... ... ... келе ... ... жасауға болады:
- қазақстандық кәсіпорындардағы инновациялық қызметті ұйымдастыру жүйесін
тек өзінің ғана ҒЗжТКЖ жүргізетін аямен шектеуге ... ... ... ... әлеуетін сақтау үшін мекеме үздіксіз мониторинг
жүргізіп, қажетті технологияларды меңгеруі тиіс;
- әлемдік ... ... ... болу үшін қазақстандық
фирмалар ОИС-та белсенділік танытып, өзінің ... ... ... ... халықаралық бірлесуге лайық ... ... ... жасауға күш салуы тиіс, шетелдік
корпоративтік ... ... ... ... алаңдаушылықтарын
болдырмауға тырысуы қажет, компаниялардың ашық жұмыс ... ... жеке ... ... ... деген сенімін
қалыптастыруға жол ашуы тиіс.
Ұлттық экономиканың инновациялық факторларының даму мәселелерін зерттеу
барысында білімнің ... ... ... ... ... ... бөлінуі керек. Бұдан 400 жыл бұрын ағылшынның мемлекет
қайраткері, философ Фрэнсис Бэкон ... ... ие ... ... Бүгінде оның сөзі үлкен мәнге ие болып отыр.
Ақпараттық төңкеріс ақпаратты бүкіл елдің жаппай қолдануына жол ... ... ... жаңа компьютерлердің құны жыл сайын 19%-ға ... да, ... ... ... технологиялар саласындағы
инвестиция көлемі 7%-дан 50%-ға дейін ұлғайып отырды. Соңғы отыз ... ... күші әр 18 ай ... екі есе өсіп ... ... ... 70 ... басындағымен салыстырғанда тек 1%-ды ғана
құрайды.
Дегенмен, ... ... ... ... мұндай ақпаратты беру
жылдамдығы көрсете алмайды, себебі осыдан 130 жыл ... ... ... ... арасында тікелей коммуникация жүзеге асқан. Ақпараттық
төңкерістің мәні сол ақпараттардың тым ... ... ... таңда
ақпараттардың құны маңызды емес, әлемге таралатын көлемі де ... ... ... тек ... адамдардың сол
ақпараттарды алуға қол жетімділігінің аздығы мен оны ... ... сол ... ... ала ... ... отыр.
Ұлттың бәсекеге қабілеттілігін қалыптастыруда білімнің мәні үнемі өсіп
келетіні көптеген зерттеулерде дәлелденген. Нью-Йорк ... ... ... ... ... ... “ХХІ ғасырда жұмыс
күшінің білімі мен біліктілігі бәсекелестіктің алдыңғы санына көтеріледі”.
Бұл ... даму ... ... жатқан кезеңде, техникалық және әлеуметтік
инфрақұрылым шиеленісіп тұрған жағдайда ... да ... ... ... ресурстар секілді маңызға ие екендігін ... ... ... ... ... арттыратын, оларды
құрудың, сақтаудың, өңдеудің ... ... ... ... ... ... ... ие болғанын көрсетеді. Бұл
қоғамдық қызметтің ... ... ... де өсіре түсті. Ақпаратты
дұрыс қолдану экономикалық ... ... ... ... ... әлемдік
нарықта бәсекеге қабілеттілікті де күшейтудің басты шарты.
Өзінің шектеулі инвестициялық ... ... ... ... ... ... бір мәселесі ретінде білім секторын дамытуға ерекше
назар аударуы тиіс. Білім, инвестициялар, адам капиталының сапасын ... ... ... ... дамытудың шарты болып
саналады. Аз ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін тартылатын инвестицияларды
алуға қажетті жағдайларды ойластыруы керек. Ол үшін:
1) Өнеркәсіп пен қызмет ... ... ... ... жаңа технологияларға сай қалыптастыру; кәсіби білімді еңбек
нарығының ... ... сай ... оның ... ... жаңарту қажет;
өндірістің мәдени деңгейін көтеруге ... ... орта және ... ... күш салу ... ... және ... білім мен ақпараттық технологиялар саласындағы
ғылыми мектепті дамытуға қажетті жағдайларды жасау керек. Университеттік
білім жүйесінің инновациялық сипатын ... ... ... ... ... ... ... ғылымдар”
(құқық, әлеуметтану) бойынша кәсіби білім сапасын арттыруға, оның ішінде
олардың мазмұнына сай орта білім жүйесін ... ... ... бір маңызды мәселе тұрғындардың жалпы білім деңгейін көтеру де
шешуші мәнге ие. Біз бұл ... ... ... әлі де ... ... ... енді 10 жылдан кейін, экономикада 1990-2000 жылдары білім
алған жастардың бәсекеге қабілеттілігіне қауіп төнуі әбден ... ... ... ... және ... ... басым бөлігінде 12-
13 жылдық толық орта білім беріледі, ал Қазақстанда бұл 10-11 жылдық болып
отыр. ... ... ... біздегі білім беретін оқу курстары
шетелдік пән мазмұнынан түбегейлі ... ... орта ... ... ... тым ... ... Адам капиталының сапасы
мәселесі экономикалық дамудың ұзақ жылдық жоспарына ... ... ... ... беріліп, өзінің құнын түсіре
бастайды. Өсіп келе жатқан ақпараттық ... мен ... ... тар ... ... ... базалық білім деңгейі
жоғары, бір жұмыстан екінші бір жұмысқа тез бейімделетін, қатынас мәдениеті
жетілген ... ... ... ... ... деңгейі, оның білімділігі
барлық құрылымдық деңгейлерде: тауардан ... ... де ... ... ... қала бермек.
Кез келген шаруашылық субъектісінің бәсекеге қабілеттілігі әлемдік
нарықта шетелдік ... ... ... ... байқалатын бәсекелестік артықшылықтардан құралады. Ондай
артықшылыққа: өндірістің ... ... ... сипаты,
еңбек өнімділігінің деңгейі, стратегиялық ... және ... ... өзгермелі дүние жағдайына бейімділігі т.б. жатады.
Инновациялық қызметте кәсіпкерлік мәдениет, жеке ... ... ... ... ... да ... ... әлемдік бәсекелестікте бірінші қатарға зат сапасы маңызды
рөл атқаратын ... ... ... ... жаңашылдығы, ғылымилығы,
интеллектуалдылығы шығарылатын болды. Сол ... ... ... ... ... тауарының инновациялық сипатына, ғылыми-техникалық
әлеуеттің ... ... ... ... ... ... ... бастады. Оның нақты көрсеткішіне ... ... үшін ... ... ... ... ... 1999 жылы бұл көрсеткіш бойынша
Жапония, Швейцария, АҚШ алда келеді (1-кесте)
1 –кесте. Елдердің инновациялық қызметке қабілеттілігінің рейтингі
|1995г. |1999 г. ... АҚШ |1. ... ... ... |2. ... ... Жапония |3. АҚШ ... ... |4. ... ... ... |5. Германия ... ... |6. ... ... Дания |7. ... ... ... |8. ... ... ... |9. ... ... ... |10. ... ... Нидерландия |11. Австралия ... ... |12. ... ... ... |13. ... ... Ұлыбритания |14. Ұлыбритания |
|15. Жаңа Зеландия |15. Жаңа ... ... ... ... инновациялық қызметке ... ... ... ... ... дизайн мен маркетингке,
ғылыми салаға кеткен, ел ішінде және шет ... ... ... ... ... ... ... деңгейі, білім жүйесінің даму
дәрежесі түгел қамтылған. Ең қызығы, компанияның бәсекелестік артықшылығы
кеңейген сайын олардың ... ... да ... түседі, оның үстіне
қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... жылы американдық инвестициялық "Morgan Stanley" ... ... ... ... ірі ... корпорациялардың бәсекеге
қабілеттілік деңгейін анықтағанда басты критерий етіп нақты тауарлар ... ... ... ... ... анықтау қойылған. Зерттеу
нәтижелері әлемдік нарықтағы ең ірі әрі бәсекеге қабілетті 238 трансұлттық
компаниялардың жартысынан ... ... ... ... Олардан
кейінгі орында ағылшындықтар(21), үшінші орында Жапония(19), ... ... ... тізімге бәсекеге қабілеттіліктің басқа әлемдік рейтингтері бойынша
жетекші орында тұрған жаңа ... ... ... (Сингапур, Гонконг
және Тайвань) кіргізілмегенін атап айту қажет. Қазіргі уақытта трансұлттық
компаниялар мен ... орта және ... ... өкілдерінің барлығы да
өздерінің болашағының жарқын болуы, сыртқы саудада ... ... ... ... ... ... ... дамыту екендігін мойындап
отыр.
Тұрақты даму тұрғысынан қарағанда ... ... ... тек
өндірістердің өсуімен шектелмейді, белгілі бір деңгейде бәсеке ... ... ... да байланысты болады. Осы концепцияны
ұстанатын кейбір компаниялар ... ... ... ... пайдаланады, еңбек өнімділігін арттырады, экологиялық талаптарды
орындау ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер жаңа қадам ... ... ... қарағанда көп жетістіктерге қол жеткізеді. Жаңа ... ... ... ... мен ... ... өзгелермен
әлемдік нарықтағы бәсекеде жеңіске жете алмайды.
1.2. Мұнай саласындағы инвестициялық саясат: ... ... ... ... күшейту саясатын қалыптастыру өндіріс
күштерін трансформациялауды, экономика ... ... ... ... ... ... жетекші факторлардың (табиғи
ресурстар, ғылыми-техникалық, адам) арасындағы сәйкестіктің ... ... ... етеді. Бұл бағыттағы өзгерістердің нәтижелі болуы оның
әлемдік нарық траекториясы мен ... ... сай ... ... ... осы ... заңдылықтары мен тенденцияларына қаншалықты сәйкес
құра ... ... ... Экспорт әлеуетінің негізін қазір ... да ... ... ... республика үшін бұл
бағыттың жөні бөлек. Батыстың дамыған елдері ... және ... ... ... 20 ... ... техника мен
шығынсыз технологияның арқасында қайта өңдейтін ... ... ... ... ... ... солай пайдалану үрдісі жалғасып келеді.
Ресурсты қорғау Қазақстан экономикасы үшін қазіргі таңда аса ... ... ... ... де ... /2/. ... ... табиғи ресурстарға күш түсіретін жүктемелерді
азайтатын жаңа технологияларды қолдану арқылы, ... әрі ... ... бас ... және ... қорғау мен экологияны
сақтау процестерін үйлестіру арқылы да шешу ... ... ... ...... және ауылшаруашылық шикізатін өңдеуді тереңдету,
металлургияны соңғы шегіне дейін игеру, газ бен ... ... ... мен ... ... ... өндіруде, отын-энергетикалық кешендегі инвестициялық процестер
интенсивті өндірудің, жер асты ... ... ... ... ... ... ... Прогрессивті технологияларды
қолданғанда мұнайдың 10 %-ы ғана алынады, сондықтан оның ... ... де ... аспай отыр. Әсіресе, шикі мұнайдан түпкі өнімдер алу
жағынан әлемде соңғы орында тұрған мұнай ... ... ... ерекше
назар аудару қажет. Мұнай өңдеуді модернизациялау кезінде оны өндіру мен
тасымалдауға кететін қаржыны тез қысқартуға ... ... ... ... ашық ... ... өнімдерін өндіру онда ... ... ... және Жапониядағыдай 85 %-дан кем болмас еді. Мұндай деңгейге қол
жеткізу, осындай көлемдегі жанармай мен керосин алу үшін ... ... де ... ... дейін қысқарар еді. Мұнайсақтау бағыты мазутты газ
отынымен араластыруға, газ конденсатынан, ілеспе және ... ... ... ... ... оңайлатар еді.
Осыған байланысты атап өтетін нәрсе, инвестицялық саясатты қалыптастыру
барысында мынадай маңызды экономикалық және әлеуметтік міндеттерді ... /3/: ... мен ... ... ... үшін ... іске ... өндірістегі бәсекелес ортаны қалыптастыру; экспорт
әлеуетін көтеру, оның шикізаттық ... жою, ... ... оны ... ... ... өндірістің ғылыми-техникалық
деңгейін көтеру, жаңа техника мен ... ... жаңа ... ... ... ... ... үлесін ұлғайту; өндірістік
және өндірістік емес тұтынуға дайындық деңгейі жоғаруы ... ... ... және ... ... ... ... еңбек өнімділігі төмен және экологиялық жағынан лас
аймақтарды ... ... жаңа ... орындарын құру.
Экономиканы иннерциялық дамыту жағдайы мен көп ... ... ... ... ... өсім ... көшуде жаңа
қадамдарды пайдалану қажет. Кешенді ... ... ... ... параметрлердің- бағаның, пайыздық жүктеменің, валюталық курстың
дамуын ескере отып жасалған инвестициялық циклдың барлық сатыларын ... ... ... ... ... ... ... жобалардың экономикалық тиімділігін анықтау методологиясы
әлемде ... ... ... мен ... ... ... нарыққа көшудің шарттарына сәйкес жолдарға иық сүйеуі
тиіс.
Қолда бар ... ... ... арттыру үшін
инвестициялық жобаларды жүзеге асырудан алынған салықтарды азайту үлкен
маңызға ие ... Бұл ... ... ... ... ... рөл ... (барлық шығынның 50-60 %-ы). Бүгінде өндірістің кез
келген саласында ... ... ірі ... бар, ол еңбек пен қор
пайдасына қарағанда әлдеқайда тиімді жүзеге ... ... ... жағдайда оған кеткен шығынды жабу үшін каналдардың алдын
бөгеуге қатысты құрылымды қайта ... тура ... ... ... қолдануды азайтуға бағдарланған құрылымдық өзгерістер
процесі Батыста 80-жылдардың басында ... ... ... ... ЖІӨ-нің жалпы энергиялық сыйымдылығы ИМЭМО-ның есебі
бойынша 1980 жылы 0, 487 ... ... отын 1000 $ -ға, ЖІӨ ... ... төмендеді. ГФР-де бұл көрсеткіш 1980 жылдардан бастап ЖІӨ 1000 ... ден 0,23 ... ... ... яғни 20 %-ға түсті. Қазір Қазақстанда
АҚШ пен басқа да дамыған елдерге қарағанда энергоресурстар 30-40 %-ға ... ... ... жүзеге асыруда ресурсты сақтау проблемасы
салалық ғылыми зерттеулердің мәртебесін көтеруге ойысуы ... Осы ... ... ... ... несиелік, бағалық,
әкімшілік-құқықтық және нормативтік элементтер кешені ... ... ... ... құру ... ... ... инвестициялық саясатты мемлекеттік
тұрғыда реттеу экономикасы тұрақты дамуға бет алған күрделі кезеңді ... ... ... ... үшін ... ... ... саналады. Бұл
сатыда қолайлы инвестициялық ... ... ... маңызды роль
атқарады. Ресурстарды сақтауға салынатын инвестицияларды тарту саласында
мемлекеттік саясат бірнеше билік ... ... ал оның ... және ... ... бақылауға алынады. Белгілі ... ... ... алу үшін ... ... басым бағыттарын
таңдап, негіздей алу қажет, бұлар бірнеше қосалқы әмбебап критерийлерді
іріктеуді ... ... Олар ... ... ... аз ... тастауды,
ластамауды, табиғи ресурстарды тиімді пайдалануды көздейді.
Қатаң орталықтандырылған жоспарлық жүйеден нарықтық ... ... ... ... ... ... ... Ресурстарды сақтау тиімділігін жүзеге асыруға ықпал ететін
экономиканың құрылымдық-технологиялық ... ... ... ... алға шығарады, сондықтан, мемлекеттік ... ... ... ... макроэкономикалық жол басымдылыққа ие
болады.
Әйтсе де соңғы кезде мемлекетте экономиканың ... ... ... ... ... ... және табиғи
ортаны бұзу есепке ... Бұл ... өсуі ... ... ... жағдайда кенеттен төмендеп кетуі де мүмкін.
Қазіргі таңда БҰҰ ... мен өзге де ... ... экологиялық факторларды ескере ... ... ... ... ... ... ... жоюдың құндық бағасы және қоршаған ортаны ластаудан туған
экологиялық-экономикалық зиян ескеріледі. Мұндай жол Қазақстан мен ... ... ... ... өсіреді.
Мәселенің былай қойылуы дамыған өндіруші күштердің, ресурстар сақтаудың
және бағасы өсіп келе жатқан ... орта ... ... ... арасындағы тиімділікті сақтауды мемлекеттік реттеудің негізгі
міндеті етіп белгілейді.
Түпкі өнімге бағдарланған жаңа, жүйелі ... ... ішкі ... ... ... ... төмен экономиканың “Қара
жәшігіне” салу көлемі есебінен өсіру қажет. “Табиғи өнімділіктің” ... ... ... қолдану қажет.
Мұндай жағдайда мемлекеттік биліктің экономикалық-экологиялық іс-
шаралар иерархиясын шартты түрде екі ... ... ... ... ... айқын макроэкономикалық шаралар;
2. Сәйкес салықтарды, төлемдерді, айыппұлдарды ... ... мен ... ... және ... ... өзгертумен байланысты экологиялық-экономикалық
реттеу шаралары.
Бұлардың ... ... ... ... ... ... ... Инвестициялар негізінен экологиялық-экономикалық ресурс сақтаудың
максималді тиімділігі бар жерлерге салынады. Мысалы, экономиканың ... ... және аз ... ... құруға жұмсалуы қажет. Дәл
осындай ... ... ғана ... міселелерді шешуге септеседі, біздің
еліміздің ұлттық байлығындағы ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар табиғи
ресурстарға меншікті құқық ... ... ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздігіне әкеледі,
сыртқы саудада табиғи ресурстарды экспорттауды төмендетуге оң ... ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикалық қызметті экологиялық талаптарға бейімдеуді
тереңдету қажеттігін көрсетті. Табиғатты сақтау стандарты тауар өндіру мен
қызмет көрсетуге, ... ... ... ... саудаға,
инвестицияның жұмсалуына көп көмегін тигізеді. Бұл бағыт ... ... ... өз орнын дұрыс таңдауына жол ашады.
Табиғатты сақтау заңдылықтары мен ... ... ... сай құру ... экологиялық апаттан сақтандырады.
Реконструкциялау мен дамытудың ... ... ... бойынша
экологиялық факторлардың қоршаған ортаға тигізген зияны орта есеппен 5-7
жылда ... Ал ... ... жою ... ... таза
технологияны жасауға кеткен шығыннан 30-35 есе қымбатқа түседі.
Қазақстан үшін бұл ... үлгі ... ... және ... ... ... ... нарықтық экономикаға өткен КСРО-ның бұрынғы
республикаларының тәжірибесі алынады.
Бірқатар елдерде бұл мәселе әрққилы жолмен шешілді. Мәселен, ... 1990 жылы 29 ... ... ... қызметінің құрылымы
туралы заң бойынша 1990 жылдың 1-ші шілдесіне дейін шаруашылық әрекетінің
нәтижесінде келген экологиялық ... ... ... Бұл ... мүдделілігін арттырған. Соған сәйкес 69 мың өтініш берілген.
Ресурстарды сақтаудың нақты экологиялық проблемаларын шешу жолдары оған
қажетті ... ... мен ... өткірлігіне байланысты
төмендегіше жүргізіледі: технологиялық процесті жүргізудің ұйымдастыру
шаралары мен бақылауды ... ... ... жабдықтарды жөндеу,
реконструкциялау және модернизациялау; аз немесе шығынсыз технологияларды
ендіру, шикізатты ... т.б.; адам ... мен ... ортаға зиян
келтіретін өнімдердің жекелеген түрлерін өндірістен алып ... ... зат ... ... жабу.
2 тарау. Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму проблемалары
2.1. Қазақстанның ... ... ... ... ... 1999 ... бері ... тұрақты
макроэкономикалық тұрақтану мен қарқынды өсу шапшаңдылығымен сипатталатын
даму кезеңінде.
2001-2002 жылдары ІЖӨ-нің ... ... өсу ... ... ... жылға қарай оның екі еселенуі үшін орташа жылдық ... ... ... 2000 ... 2004 ... дейін республикадағы тікелей шетелдік
инвестицияның барлық көлемі 24,5 ... АҚШ ... асып ... ... қаңтарында 2006 жылдың қаңтарымен ... ... ... өнеркәсіптік өндіріс көлемінің ... Ең ... өсім ... ... ... ... (24,7%).
Сондай-ақ, өсімнің жоғары темпі Оңтүстік Қазақстан ... ... ... (18,5%), ... Қазақстан, Ақмола облыстарында (15,1%;
14,5% -ке сәйкес) және Алматы ... (13,8%) ... жылы Ішкі ... ... (ІЖӨ) көлемі ағымдағы бағада 9738,8
млрд. теңгені құрады және 2005 жылмен салыстырғанда 10,6%-ға артты.
Қазақстан ... ... ... ... ... 2007 жылы ... ... инфляцияның деңгейі 0,5%-ды құрады. 2007
жылдың сәуірінде инфляция жылдық көрсеткіште 7,7%-ды ... ... ... ... азық-түліктен өзге тауарлар бағасы – 0,5%-ға,
ақылы қызметтер – 0,2%-ға өсті. Қазақстан экономикасының дамуының ... ... ҚР ... ... ... ... ... 2005 жылы өзгерген жоқ және 7%-ды, 2006 ж. – 6,5%-ды, 2007 ж.- 6%-
ды құрады. Бұл туралы ҚР ... және ... ... ... ... жылдың соңына қарай экономиканы монеттеу деңгейі 27%-ға дейін
көтерілді. Мұнымен қоса жылдың ... ... ... ... ... 5,2 есе 286,9 ... теңгеге дейін, экономикадағы банктік
несиелер көлемі 5 есе 770,2 млрд. теңгеге дейін артты.
Ұлттық Банктің Халықаралық резервтері және ... ... ... 2003 ... маусым айында 7 млрд. АҚШ долларына дейін өсті.
Еуропалық Экономикалық Одақ және АҚШ ... ... ... ел ... ... 2002 жылы ... ... жетекші
рейтингтік агенттіктердің бірі "Moody's ... Service" ... ... ... ... Ваа3 ... рейтинг
тапсырды. 2003 жылы мамыр айында "Standard&Poor's Rating ... ... ... ... валютадағы міндеттемелері
бойынша "ВВ"-дан ... ... ұзақ ... несиелік рейтингті және
ұлттық валютадағы міндеттемелер бойынша ... ... ... несиелік рейтингті көтерді, бұл Қазақстан
экономикасының әлеуеттік мүмкіндіктерінің ... ... келе ... ж. ... ... жұртшылығының жан басына шаққандағы
орташа қаражаттық табысы 23353 ... ... ... ... ең жоғары табыстық аймақтары Маңғыстау және Атырау облыстары
болып табылды, онда орта республикалық ... 2,4 және 2,3 ... ... ... ... ... жан ... орташа
ақшалай табысы орташа республикалық деңгейден 2,3 және 2 есе ... жан басы ... ең ... ... ... ... ... және Алматы облыстарында байқалды (орташа республикалық деңгейден
44,5 және 46,7 және 59,8%-ға сәйкес).
2006 ж. ... ... ... орта ... ... 53558 ... ... және 2005 ж. желтоқсанымен салыстырғанда 19,1%-
ға өсті. Шынайы жалақы 9,9%-ға көбейді. 2007 жылдың қаңтар- ақпан ... ... ... ... өсуі ... төменгі шапшаңдығында 23,2%-
ды құрады, зейнетақының базалық бөлігі 24%-ға дейін көбейді.
1999-2002 жж. экономикалық белсенділіктің артуына оң әсер ... ... ... ... жағдай тұрақты болуы; жекелеген тауарлық
базарлардағы жағымды коньюктура; кәсіпкерліктің дамуы; жұртшылықтың өмір
сүру ... ... ... ішкі ... артуы; қолайлы
инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... саясаты; ТМД елдеріндегі дамудың жоғары қарқыны.
Қазіргі кезде еліміздегі макроэкономикалық жағдай тұрақты болып қалып
отыр. 2007 жылдың ... ... ... 2006 ... қаңтар- наурыз
айларымен салыстырғанда республиканың ... ... ... өсу көлемі байқалады. Ең жоғарығы өсімге Жамбыл облысында
(25,5%) және Астана ... (24,7%) қол ... ... ... ... және ... ... облыстарында да жоғары өсу
қарқыны байқалды (21,3%, 19,3% және 17% ға ... ж. ... ... ... ... ... ... есептегенде) 500,1 млрд. теңгені құрады, бұл 2006 жылдың осыған
сәйкес кезеңінен 7,1% артық. Республиканың 11 ... ... ... Ең ... өсім ... ... (2,1 есе), ... (2,2 есе)
облыстарында тіркелді. Сондай-ақ Мағңғыстау (88,1%), Ақмола ... ... (57,8%) және ... (53,4%) ... ... ... Алматы және Астана қалаларында инвестиция көлемі ұлғайды
(29,8% және 15,7%-ға ... 2007 ж. ... 2006 ж. ... ... құн ... ... құрады.
2 кесте. 2007 ж. баға индексі
| |Тұтыну бағасының индексі ... өнім |
| | ... баға ... ... ... ... ... |алдыңғы жылдың|
| ... ... ... ... |
| |% ... ... ... ... |
| | ... % ... | |%) |%) ... |%) |
|12.06|100,9 |108,4 |108,4 |101,8 |114,6 ... |101,1 |108,5 |100,1 |100,1 ... |101,9 |107,9 |95,0 |95,1 ... |102,6 |107,8 |100,4 |95,4 ... |103,1 |107,7 |... |... ... ең ... өсімі Қостанай облысында (1,6%-ға), сондай-ақ
Астана, Алматы қалаларында, ... және ... ... ... ... ... 2007 ж. ... алдыңғы айлармен
салыстырғанда азық-түлік өнімдеріне республиканың ... ... ... ... ... ең ... көрсеткіші Алматы қаласында
(1,3%-ға), Астана қаласында және ... ... ... ... ... ... және ... облыстарында (әрқайсысында 0,7%)
тіркелді.
Азық-түліктен өзге тауарларға бағаның өсуі Шығыс Қазақстан облысынан
басқа барлық ... ... ... ... өзге ... ең ... көрсеткіші Ақмола (0,8%), Қарағанды облыстары мен
Алматы қаласында ... 0,6%) ... ... ... ... 2007 жылғы ақпан айы деңгейінде сақталды.
Шығыс Қазақстан және Ақтөбе облыстарынан өзге ... ... ... ... ... көрсету тарифтері мен бағаларының артуы
байқалды. Ең ... өсім ... (5,2%), ... 2,8%), ... (2%) облыстарында білінді. Сонымен қатар Шығыс Қазақстан
облысында халықтың ... ... ... мен ... 0,2% төмендеуі
байқалды, ақтөбе облысында бұл көрсеткішьер 2007 ж. ақпан айындағы деңгейде
сақталды.
Экспорттың 7,3%-ға төмендеуі және ... ... ... 2006 ж. ... ... ... теріс әсер етті. Бұл жағдай атап айтқанда, мұнай
экспортының көлемі есебінен өсуі ... ал тек қана ... өсуі ... ... байқалды.
2007 ж. ақпанда Қазақстан халқының жан басына шаққанда орташа ақшалай
кірісі 20534 теңгені құрады. Республиканың барынша жоғары табысты ... және ... ... болып табылады, мұнда орта республикалық
деңгей 2,2 және 1,9 есе жоғары. Астана, Алматы қалаларында халықтың ... ... ... табысы орта республикалық деңгейден 1,9 есе ... ... ең ... жан ... ... ... Оңтүстік Қазақстан,
Жамбыл, Алматы облыстарында (орта республикалық деңгейден 54,2; 54,9 ... ... ... ... және ... ... ... мәліметтері бойынша 2007 ж. наурызы соңында жұмыссыз
ретінде тіркелген азаматтардың саны 78,1 мың ... ... ... ... ... ... жұртшылық санының 1%-ын құрайды.
Аймақтық қиық бойынша 6 облыста бұл көрсеткіш ... ... ... бойынша ең жоғарғы үлес Павлодар (2,3%), сондай-ақ Атырау
(1,4%), ... ... ... және ... ... облыстарына
(әрқайсысында 1,3%) тиеді. Астана және Алматы қалаларында бұл көрсеткіш
0,7 және 0,6% -ды ... ... ... таңдағы дамуы ІЖӨ-нің, ... ... ... да ... ... Мысалы, 2000 ж.
экономиканың негізі болып табылатын өндіру салаларында өндірістік қуаттың
өсуі 75%-ан ... ... Бұл ... тек экономикалық жағынан өрлеуді
ғана емес, еліміздің үлкен әлеуетін айғақтайды.
Дегенмен, Президент Н.А. ... ... ... ... жаңа индустриалдық-инновациялық даму мәселелері қойылған еді,
елдің жаңа ... ... ... ... да ... ... қалыптастыру болатын. Белгіленген мақсатқа қол жеткізу ... ... ... ... ... ... ... оны технологиялық жағынан қайта жарақтауды талап
етеді.
Бұл индустриалдық-инновациялық ... ... ... ... ... ... оның шешімді қажеттілігі қандай? Бұл ... ... ... ... дамыған ел ретінда жоғары технологиялық
нарықта бәсекелесе алатын мемлекет қана саналады. ... ... ... ... тап осы ... Әлемдік экономикада өз орнымызды табу
үшін және өзіміздің жоғары технологиялық өнімімізді батыл ұсыну үшін айқын
стратегия, ... жол ... ... етіп отырған бұл күрес ... өте ... ... стратегияны жүзеге асыру үшін алдымызда қыруар еңбек
тұр, ... ... ... ... ... ... ... бірі -
өндірістік-техникалық фактор, өкінішке орай әлі де сол төмен деңгейде қалып
отыр. Мұны «экономикалық ... көп ... ... ... ... жеткізілді» және «әлемдік шикізат нарығындағы қолайлы жағдай» есебінен
екендігі дәлел бола ... Иә, ... ... ... бұл ... ... ... орныққан мейлінше солқылдақ, келешегі
жоқ, үмітсіз дәлелдеуді қажет етпейтін факт.
Қазақстан Республикасы ... ... ... мәліметтері
бойынша 2002ж. 1 жарты жылдығында еліміздің өнеркәсіптік мекемелерде (шағын
кәсіпорындар мен үй шаруашылығы ... қоса ... ... бағамен
986,3 млрд теңгенің өнімі өндірілген, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... /5/. Машина жасау саласы көлемінің төрттен бір
бөлігін электр құралдарын, ... және ... ... ... өнімдері құрайды (8 млрд.тан артық). Егер ... ... ... онда өндірісте машина жасау өнімдері небәрі
3,3% және электр құралдарын, электрондық және оптикалық ... ... ... ... ... ... аясына кіреді, оның 2002
жылдың 1 жарты жылдығындағы қазақстан экспортының жалпы көлеміндегі ... ... 0,03%, ал ... — 1% ... ... өзі ... бізге инновациялық жобаларды практикалық тұрғыда іске асыру және
оның басты құрамдас бөлігі – ... мен ... ... ... Ұзақ жылдар бойы нарықтық экономиканы қалыптастыру жағдайында
республикада ғылыми-техникалық ... ... ... сыртқы
элементі) республика экономикасының өрлеуінің ... ... ... ... ... ... болған жоқ. Тек өндіріс аймағын, сондай-
ақ өнеркәсіпті, ауыл шаруашылығын, көлік және ... ... ... ... ... ... мәселелерімен ғана айналыстық. Осыдан
инновациялық әлеуеттің әлсіздігі тарабында инновациялық ресурс (ғылыми-
техникалық жұмыстар мен ... ... ... ... ІЖӨ-нің 2%-да құрамайды.
Көптеген мемлекет басшылары республикадағы индустриалды-инновациялық
дамуды қалыптастырудың маңыздылығын ... ... және бір ... өйткені басқа факторлар экономикаға тұрақты дамытуға және
мемлекетті ... ... және ... ... ... Бұған бізді Оңтүстік Шығыс Азияда 1997-1998 жж. болған әлемдік
қаржы дағдарысы және әлемнің индустриалды ... ... ... ... Германия және басқалардың тәжірибелері ... ... ... ... ... айналдырылған экспортталған
өнімдерінің Оңтүстік Шығыс Азиядағы қаржы-экономикалық ... ... ... ... ... АҚШ ... жалпы өндірістен 70% , ГФР-
70% ... ... ... ... ... тек қана ... ресурстарын
экспортқа шығаратын мелекеттер ғана зиян шекті. Айтқандай, ... ... ... ... 65% ... ресурстарына ие. Бұл біздің
түсінгеніміздей аталған сыртқы сауда әлеуеті мемлекетті мүмкін ... ... ... ... алмайды, сондықтан барынша
қауіпті.Мұндай жағдайда жалғыз ғана ...... ... ағын есебінен инвестицияны ғылыми-өндірістік сфераға бұра
отырып, құрылымдық қайта құруды ... ... жолы ғана ... бұл ... сәт ... сапасыз құқықтық құжаттар арқылы тежеліп
отырады.
Бұған дәлел – жақында ... ҚР ... ... ... онда ... ... пен «технопарктер» обьектілері мен
субьектілері қамтылуы тиіс еді, бірақ енді оған ... ... ... ... ... ... ... тұр.
Салық кодексінде де инновациялық сфераға қатысты көптеген олқылықтар
жіберілген. Бұл сала негізінен шағын және орта ... ... ... аян, ал ... ... ... ... артықшылықтарына
бағытталған. Бұдан шығатыны, шағын және орта мекемелерге де ... ... ... қойылатын талаптарымен келеді. ... ... ... ... қалмау үшін көлеңкеден шығуға асықпайды. Өз ... ... ... ... ... зиян ... фактор барлық деңгейде – іргелі және қолданбалы
ғылым, ...... ... ... оны ... ... ... өзін іске асыруды күтуде. Егер, «экономиканың инновациялық
қабілетін арттыру» туралы ... ... онда ... біз ... ... ... ... бұл процесс бір орнындпа тұрған жоқ. ... бар ... ... есебінен Алматыда жаңа компьютерлік
технологияны өндіру мен ... ... ... құру ... ... саласын дайындау орталығы жасау; Курчатовты-
атом энергетикасының орталығы; Приозерскіні - космостық ... ... ... ... ... ... ету мәселелері
шешілді.
Ғылымды және ғылыми-техникалық жетістіктерді индустриалды-инновациялық
дамудың маңызды тірегі ретінде анықтай отырып, ... мен ... ... ... ... ... ... құруға шынайы ықпал ететіндігі шүбәсіз екендігін атап кету
керек. Бұл ... ... іске ... басып озудың
шешімді қадамы болары сөзсіз, ол қолда барды модернизациялау және жоғары
технологиялық укладты ... ... жаңа ... ... ... ... ... 2002-2004 жж. арналған бағдарламасында жоғары
технологиялық деңгейдегі қазіргі заманғы өндірісті құру жеке ... ... /7/. Бұл ... ... ... ... ... себебі өндірісті итенсификациялауға ғылым мен техниканың ... ... ... қол ... ... емес.Бұл бағытта
қалыптасқан отандық ... ... ... ... ... ... үміт артылуда. Сөз ғылымды шынайы әрекет ... ... ... ... ... ... Қазіргі заманның ақиқат
түйінді міндеті осы.
Егер Қазақстан өз экономикасының индустриалды-инновациялық ... ... ... енді ... ала бастаса, ал әлемнің ... үшін бұл ... ... ... ... Мысалы, Жапонияда, АҚШ-та, ал
қазір және Қытайда - «азия ... ... өсуі ... ... гөрі ... ... ол жоқ та) мақсатқа
бағытталған ізденіс және қолданбалы зерттеулер есебінен ... ... ... дәрежедегі мобильділік пен жаңа бастамаларға
қабілеттілікке ие қуатты технологогиялық әлеует есебінен болғанын ... ... ... жаңа ... саясатта жіберуге мүмкін
қателіктер мен ... ... ... ... ... бар әлемдік
тәжірибені жете оқып-үйреніп, республикамызда оларға тән өзгешеліктерді
ескере отырып, ... ... ... процестердің
дамуы үшін белгілі табан тірейтін тұғыр дер болсақ, ол ... ... ... ... ... жж. арналған
мемлекеттік бағдарламасы дайындалды /8/; ... ... ... және ... ... ... ... бекітілетін
Инновациялық қор құрылады; Қазақстанның даму банкі жұмыс ... ... ... ... тыс ... ... ... отандық
мекемелерге бағытталған; ғылыми-техникалық сфера және жоғары ... ... ... және орта кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... ... Үкіметінің жанынан Жоғары ғылыми-техникалық
комиссия (ЖҒТК) құрылды /9/.
Қазақстанда инновациялық ... ... ... ... ... аса ... екенін атап өту керек. Себебі ол техника
мен іргелі және қолданбалы ғылымдардың дамуына, олардың даму ... ... ... ... ... саясатын және
бүгінгі таңдағы, сондай-ақ алыс ... ... ... ... ... ... Оған осыған сәйкес мемлекеттік
бағдарламалар, тұжырымдамалар және заңдар жобаларын дайындау, ... ... ... ... рационализациялау және қайта құрылымдау
бойынша жауапкершілік артылып отыр. Сөз, ең ... ... ... ... ... мен ... ... қалыптастыру және оны
инвестициялау туралы ұсыныстар жасаумен айналысуы қажеттігі туралы болып
отыр.
Бұл ... іске ... ... болашақта жаңа және перспективалық
инновациялық ағындар есебінен өнеркәсіптік өндірістерді құруға ... оның ... - ... ... ... ... мен оған ... аясында дербес және тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз ... ... ... ... ... да ... ... ғылыми-техникалық зоналарды,
технопарктерді құру және оның ... ... ... ... және орта
кәсіпкерлікті дамыту қысқа мерзімде жоғары технологиялық, интеллектуалдық
қанықты тауарлар мен қызмет көрсетудің тұрақты ... ... ... беретін тұрақты инновациялық ағынды тудыруы мүмкін, бұл келешекте
өз өніміне ... ... ... ... өз ... қалыптастыруға
қабілетті ірі өнеркәсіптік өндірістерді қолайлы инновациялық ағын ... ... ... ... ... білікті карлерді, нақты экономика
секторының өрлеуіне көп ... ... ... тәжірибені терең білетін
инновациялық процестің өзіндік ... ... ... ... ... ... сөзсіз.
Дегенмен Қазақстанның индустриалды-инновациялық саясатын қалыптастыру
ғылымды ... ... ... ... ... ... ... Статистика агенттігінің мәліметтері бойынша 2000
жылдан бүгінгі күнге дейін мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... көтерілген жоқ және 0,31%
минималдық көлемді құрайды /10/. Міне осы ... ... ... ... сұралған 2146 өнеркәсіп, құрылыс, көлік ... ауыл ... ... 16,5% ғана ... ... ... ... (инновациялық процеспен) айналысуды жоспарлайды, сұралған
мекемелердің 65,8% жаңа ... мен жаңа ... ... ... қаржы қаражатының болмауынан барлығын да ... ... ... мәжбүр. Бұл жағымсыз фактор ғылыми-техникалық ақпараттың
негізгі тұтынушылары ... алға ... ... ... ... жаңа ... білімге сұранысты едәуір төмендетеді. Осы арқылы
өнеркәсіп мекемелерін, ... ... ... ... аясын
жаңалықтармен қамтамасыз етіп отыратын барлық ... ... ... процесі жүріп келеді. Бұл тарылу өз ... ... ... ... ... және ... өкінішке орай,
жасалған техниканың өнім беруіне қарағанда едәуір тезірек өседі, бұл ... ... ... ... ... туғызады.
Нарықтық жағдайда күшті бәсеке барысында кімнің өнімі бәсекеге қабілетті
болса ғана ... шыға ... Ал ... ... ... ... салалар
пайдаланса ғана қол жеткізуге болады. Бұдан ... ... даму ... оның материалдық, техникалық және
қаржылық қорларын, сондай-ақ әлеуметтік-саяси жағдайын ескерсек, ол ... ... ... ... тарту негізінде арнайы құрылған
инновациялық қорлар арқылы мемлекеттік ерекше, қолдауына мұқтаждығын ... ... ... жәрдем ақша іргелі және қолданбалы зерттеу
арасындағы «дәстүрлі» үзілісті едәуір ... ... ... ... ... ... мемлекеттік деңгейде отандық инвестиция
арқылы жәрдем беру индустриалды-инновациялық ... ... ... ... ... ... Приозерскіде,
Шортандыда оның орталықтарын қалыптастыруға жағымды ықпал етеді.
Әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей ... ... ... ... ... индустриалды дамыған елдер арасында да жалпыға ортақ
бәсекелестіктің көзі болып есептелмейді. Бұдан көрсетілген факторға ... ... ... өз ... реформалауда түп негізімен өзгеріс
жасай алмайды. Онымен қоса, ол «өз еркімен» ... пен ... ... баға коньюктурасына тәуелділікке айналады, бұл тікелей
әлемдік нарыққа экономикалық және ... ... ... ... ... ... жағдайды, ең бастысы шикізат факторы
басымдылығының ... ... ... ... ғылыми толымды
технология қолданылатын, іргетасын ... ... құн ... жаңа
өндірісті дамыту арқылы жаңа экономикалық саясат қалыптастыруды көздейді.
Соңғысы айналасында бүкіл әлемдік бәсекелестік жүріп ... ... ... ... ... ... нарық өзінің көлемі
бойынша әлемдік шикізат қорын ... ... ... ... ... және
болжамдар бойынша бұл басып озу келешекте едәуір арта ... ... бұл ... мен ... ... ... ... сипатқа
ие. Себебі, Қазақстан Республикасы бір жағынан, ... ... ... ғылыми-техникалық әлеуетке ие. Атап ... 2000 ж. ... ... ... ... өткен Халықаралық конференцияда «көптеген
шетелдік мамандардың бағасы бойынша, біздің ... ... ... ... әлеуетке ие. Республикада 350-ден аса ғылыми, жобалық,
конструкторлық ұйымдар, соның ішінде 5 ұлттық ғылыми орталық, 150-ге ... оқу ... бар. ... ... ғылыми-зерттеулерде бірқатар
маңызды нәтижелерге жетті, олардың көбінің: металлургия, ... ... ... молекулярлық биология және басқа да салалар бойынша
әлемдік практикада қайталамасы жоқ. ... ... ... елдері
қатарында термоядролық синтез негізінде келешек энергияны ... деп атап ... ... ... әлемде маңызды машина жасау, жеңіл өнеркәсіп,
құрылыс, металл өңдеу сияқты тұтынушыға есептелген ... ... ... ... 10%-дан кем үлесін алады.
Келешекте ғылыми-техникалық зерттеулердің жоғары басымдықтарын
практикалық тұрғыда ... ... ... ... ... экономикалық дамуына бағытталған қолайлы инновациялық ахуал
қалыптастырудың, екіншіден оның ... ... ... аса ... ... бірі ... табылады.
Индустриалды-инновациялық дамуды қалыптастыруда Қазақстанның 2000 ж.
Достастық елдерінің арасында негізгі каптиладағы ... ... ... екінші орында (61%) болуы үміт ... ... және ... (68%), ... ...... (47%), соңғы орында
Қырғызстан (29%) болды. Бірақ, шетелдік фирмалар және бірлескен ... ... ... ... сияқты көрсеткіш бойынша Қазақстан
Қырғызстан (52%) мен ... (34%) ... ... ... (30%) тұр, ... (4%) аяқтайды. Қазақстаннның бұл жағдайы оған ... ... де ... ... ... ... Яғни ... Ресей, АҚШ, Жапония, Армения, Грузия және басқа елдердің өкілдері
қатысқан Халықаралық ғылыми-техникалық орталық (ХҒТО) ... ... ... ... ... ... ... 17 млн.дол. болатын
жобасын қаржыландыру мақұлданды. ... ...... ... ... ... ... мырыш және т.б бар кендік және
техногендік өнімдерді қайта өңдеу бар. ... қоса ... ... ... ... 1,08 млн. дол. Болатын төрт қазақстандық
серіктестік жобаларын қаржыландыру ... ... ... 1995 ... ХҒТО ... ... әр түрлі ғылыми-зерттеу жобаларына 23 млн.
дол. жық бөлді. Әрине, шетел ... ... ... үшін аса үлкен
емес, бірақ ол бірқатар ғылыми-техникалық бағыттар үшін дәл осы ... ... ... ... үшін ... ... ... мүмкін, себебі
республикадағы іргелі және қолданбалы зерттеулердің ... ғана және ол 2000 ж. ... 0,07% ғана ... ... ... ... ... техникалық жағынан әлсіз
өндіріспен қайткен күнде де оны ... тұру үшін ... ... ... ... ... ғылыми зертханалармен, ғылыми-
зерттеу институттарымен ынтымақтастықты қазақстандық мекемелердің тек 8,6%
және шетелдік ... ... ... ... 29,6% ғана жүзеге
асырады. Бұдан шығатын қорытынды: республикада ғылым мен ... ... ... ... біздің экономикамызда
бесінші технологиялық укладты біртіндеп қалыптастыру ... ... ... ғылым мен өндіріс арасындағы мұндай интеграция барынша
тиімді және ғылыми толымды ... өсуі ... ... ... ... жалғыз мүмкіндік болуы ғажап емес. Бүгінгі таңда қаржылық
және материалдық ресурстардың шектілігі мекемені барлық үш ... ... ... бермейді. Үшінші укладтағы мекеме төртінші укладты ... ... ... ... орын ... ... Мемлекеттің
ескірген техника мен технологиясы бар мекемелерді қолдап тұратын жағдайы
жоқ. Сондықтан олардың ғылыммен ... ... сөз де ... ... ... ... тез кеңеюі мен бесінші укладтың тез қалыптасу
процесінің өзі ... ... ... ... ... ... таңда инновациялық белсенділікке дем беру ... ... ... ... тек қана ... мен өндірістің
копперациясы қолданылуда. Бұл мағынада ... мен ... ... де ... даму ... ... ... экологиялық стандартқа үлкен маңыз
берілетін экологиялық қауіпсіздік саласының мысалдарын ... ... ... ... бұл ... ... негізді, қоршаған ортаның
ластануы күннен күнге ... келе ... ол ... ... ... тежейтіндігі қол жеткізген зерттеулер арқылы дәлелденіп
отыр.
ХХ ғ. соңында шаруашылық ... ... ... ... – экономикалық жаһандану сатысына өтті. Жаһандану процесі әлемдік
сауданың қарқынды өсуінен, қаржылық және интеллектуалдық ... пен адам ... ... өндіріс пен қаржылық
қатынастардың интернациалануынан көрінеді.
Қаржылық ... ... және ... факторларының мобилділігінің
артуы экономикалық даму процесін бір мезгілде жеңілдетеді және қиындатады.
Жаһанданудың басты жағымды ... ... ... өндірушілердің әлемдік
нарыққа шығуына жаңа ... ... ... ... бірі мемлекеттің өндірістік инфрақұлрылымды жасауы,
инвестицияны білім мен ... ... ... ... салуынан көрінеді.
Сонымен бірге жаһандану ел экономикасының тұрақты және ... ... ... Ұлттық экономикалардың өзара тәуелділігін күшейте
отырып, жаһандану оларды ... ... және ... ... ... ... ... теріс процестерге осал етеді. Жекелей айтқанда, бұл ... ... аса ... ... ... және ... ерекшеленетін қаржылық нарыққа қатысты.
Шет ел тәжірибесі жаһандану факторы ескеріле ... ... ... ... дамуына оң ықпал ететіндігін дәлелдейді.
Қытайдағы экономикалық өрлеудің жоғары ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін қаржы саясатын
жүргізумен шартталады.
Бұл қатынаста Қазақстан әлемдік экономиканың ... ... ... ... ... ... ... шығындарын
азайту, еңбек өнімділігін арттыру, технологиялық копперацияларды дамыту
және ... ... ... ... ... ... процестерді
пайдаланудың тарызыланған саясатын жасауы және жүргізуі ... Бұл ... ... ... ... ... ... артықшылықтарын
қолдауға негізделген стратегиялық приоритеттер жүйесін ... ... ... ... ... елдердің қаржылық саясатында материалдық
өндіріс салаларына және ... ... ... жауап беретін ұжымдық
байлықты өндіру үшін ... ... ... ... ... ... ... байқалады. Мұндай салалар - білім
беру, денсаулық сақтау, мәдениет және өнер салалары ... ... ... ... дамуының индустриалдық-инновациялық
стратегиясының аясында ... ... ... ... ... ... ететін, сервистік-технологиялық экономикаға өтудің ұзақ
мерзімді жоспарындағы ... ... ... ... жолымен тұрақты дамуға қол жеткізу болып табылады.
Әлемдік экономиканың жаһандануы жағдайында Қазақстан ... ... ... келеді: экономиканың шикізатқа бағыттылығы; әлемдік
экономикаға әлсіз кірігу; ел ішіндегі салааралық және ... ... ... ... ... ... өндірілімі; ішкі
нарықтағы тауарлар мен қызмет түрлеріне төмен ... ... және ... ... ... өңдеуші экономика
салаларының негізгі қорының таусылуы; мекемелердің жалпы техникалық ... ... ... ... ... ... байланысының болмауы;
ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-кострукторлық ... ... ... ... ғылымның нарықтық экономика жағдайына әлсіз ... ... ... деңгейіне ... ... ... және ... ... ... деңгейінің
төмендігі; мамандар мен жұмыс кадрларын дайындау мен қайта дайындаудың
қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... өңдеуші секторына инвестиция салуға стимулдың болмауы;
шетелдік инвесторлардың өңдеуші кәсіпорындарға экономикалық ... ... ... ... бейімделуі мен сервистік-
технологиялық экономикаға өту міндеттеріне ... ... ... ... шешу және ... ... қол жеткізу үшін
Қазақстан даму банкі ... ... ... ... институттарын: Қазақстан инвестициялық қорын (ҚИҚ),
Экспорттық несие мен ... ... ... және
Инновациялық қорды құру көзделуде.
Бүгінгі таңда бұл институттарды жоғары ... ... Даму ... ... ... көлемін 37,7 млрд. теңге,
Инвестициялық қорды - 23 ... ... ... қорды - 3 млрд. теңге,
Экспорттық несие мен ... ... ... 7,7 млрд.
теңге құрайды. Аталған институттар жоғары құн қосылған жұмыс істеп жатқан
өндіріс орындарын ... және ... құру және ... бар ... талдау негізінде ғылыми және ғылыми- техникалық ... ... ... ... маңызды элементтерін айқындау сияқты
инвестициялау саясатын жүргізеді.
Қазақстанның инвестициялық қорының мақсаты Қазақстанда да, ... де ... ... ... үлестік және бақылаусыз қатысу
жолымен экономиканың шикізаттан өзге ... жеке ... ... ... ... ҚИҚ-тың банктермен және басқа да ... ... жаңа ... және ... ... ... болады деп пайымдалуда. ҚИҚ Қазақстанның даму банкімен толық
кооперацияда ... ... ... Бұл екі ... ... несиелеу
және бастапқы капиталды салу арқылы қаржыландыру бойынша ... ... ... ... ... ҚИҚ ... ... арнайы
мамандандырылған қаржы ұйымдарын тарту туралы мәселе қарастырылады.
Қазақстан даму банкінің негізгі міндеті мемлекет пен жеке ... ... ... ... ұзақ ... және орта
мерзімді несиелер беру жолымен, соның ішінде экспорттық, сондай-ақ өзге
несиелік институттар ұсынған займ және ... ... ... ... жолымен қаржылық қолдау көрсету деп белгіленіп отыр. Қазақстан даму
банкінің қызмет етуі ... ... банк ... ... ... ... ... қажеттігіне орай ұзақ мерзімді және төмен
пайызды несие берумен қамтамасыз ете ... ... ... бұл ... толық мөлшерде қамтамасыз етуге қабілеттілігне
қарай, Қазақстан даму ... өз ... көп ... ... және аймақтық жобаларға жасайды. Келешекте жеке бөлініп шыққан
арнайы мамандандырылған, жекелей ... ... ... ... ... ... қоса, Қазақстан даму банкіне Қазақстаннан тыс жерде де
инвестициялық ... ... ... ... мүмкін.
Инновациялық қор нарықтық экономиканың венчурлық қызметіне дем ... ол ... ... елдерде толық мөлшерде қызмет ... ... ... ... ... ... ... және
т.б. сияқты жоғары технологиялық салаларын ... мен құру үшін ... ... ... басты қызметінің мақсаты ... ... ... ... және ... ... ... ықпал ету болуы тиіс.
Инновациялық қорды құру барлық ТМД елдеріне тән инновацияны ендірудің
тиімді және ... ... ... проблемасын шешуі қажет.
Инновациялық қордың негізгі күші Қазақстанда жеке ... ... ... ... мен дамытуға және инновациялық инфроқұрылым
құруға бағытталады. Инновациялық қор өзінің қызметінің бастапқы сатысында
отандық және ... ... ... ... жобаларды
қаржыландыруды, сондай-ақ ... ... ... жүзеге асырады.
Отандық венчурлық капиталдың пайда болу және өсу ... ... қор ... жобаларды қаржыландыру бойынша қызметін
қысқартады да, өз белсенділігінинновациялық инфрақұрылымды нығайтуға ... ... ... қаржыландыруға шоғырландырады. Инновациялық
қор өз қызметін мемлекеттік ғылыми-техникалық және инновациялық саясат
аясында ... ... ... зерттеу орталығы, Инжиниринг
және технологияны трансферттеу орталығы, Ғылым қоры ... ... ... теңгеден аса қаржы бөлініп отырған ... мен ... ... ... ... және ... саясат ғылым мен ... ... ... ... ... ... ... қол
жеткізу үшін қаржылық нарықты ары қарай ... және ... ... ... ... ... ... Стандарттау
саясатының аясында экономика мен басқарудың барлық салаларында халықаралық
стандартқа өту көзделеді. Стратегияны іске асыруда ... ... ... ... өзгерістер жүргізуге ықпал етеді, бұл
болашақта адамдық, шығармашылық және табиғи ... ... ... тұрақты өсуге, әлеуметтік даму мен қоғамды орнықтыруда
Қазақстанның жаңа ... ... ... ... ... дамуындағы маңызды фактор
бюджеттік қаражат және банктік, жинақтаушы ... қор ... ... ТМД ... ... бірінші болып халықаралық үш жетекші
рейтингтік агенттіктің инвестициялық класс рейтингін ... 1999 ... ... ... ... тікелей шетелдік инвестицияларды
тартудың жалпы көлемі АҚШ-тың шамамен 50 млрд. ... ішкі ... ... 70 ... ... ... 2006 ж. негізгі капиталға инвестицияның
жалпы көлемі 22,1 млрд. долдан аса АҚШ ... ... ... ... ұлттық экономиканың базалық ... ... ... ... мен ... өнеркәсіптегі ірі жобаларды
іске асыру мүмкін емес.
2003-2015 жж. ... ... даму ... ... мемлекеттік инвестициялық саясаттың мақсаты – ... ... ... табылатын және мемлекеттік араласуынсыз игеру
мүмкін емес салаларға ... ... және оны ... ... мен ... көздерін анықтау /11/. Стратегия ... ... ... ... ... ... ... келешектегі мемлекеттік инвестициялық саясат ең алдымен,
экономиканың приоритетті секторларына ... және ... ... серпін беруге, ... ... мен ... ... ішкі жинақтарды мобилдендіруге
бағытталған.
Жаһандану жағдайында мемлекеттік инвестициялық ... ... ... тыс ... ... ... жеке ... инвестицияны жүзеге асырудағы дем беру бойынша іс-шаралар
кешенін ... ... ... Ол үшін инвестицияны агроөнеркәсіптік кешен,
жеңіл және тағам өнеркәсібі, машина жасау, ... ... ... ... ... және ... өнеркәсіп салаларына
тарту әдісін жетілдіру қажет.
Мемлекет экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру ... және ... бола ... жеке ... инновациялық
процеске тарта отырып, модернизациялауға, осы арқылы өндірістік және
бәсекелік әлеует құруға, оны ары ... ... ... ... өнеркәсіптік нысандарды тұрғызуда инвестиция құрылымы
мынадай, яғни олардың негізгі массасы шикізат салаларына арналған, ал ... ... ... ... ... басқа түрлеріне ... ... ... ... ... 3 кесте сипатталады
/қосымша 1/.
Жеке инвестициялардың ... ... ... салмағы жер қойнауын
пайдалану инвестицияларына тиеді. Олар егер жер қойнауын пайдаланушылармен
келісімшарт жасау барысында ілеспелі өңдеу ... құру және ... бір ... ... ... өндірушілердің құрал-жабдықтар мен
артық бөлшектерге деген ... ... ... инвесторлардың
міндеттемелері туралы келісіп алынатын болса, экономиканың басқа ... ... ... мультипликативтік тиімді әсер ете алады.
Ел экономикасының тікелей отандық және шетелдік инвестициялар ... ... ... ... ... ету үшін ... ... 2003-2005 жж. кезеңге ... ... ... ... ... көзделуі жатады, оның негізгі ... ... ... ... ... ... кезде өңдеуші өнеркәсіп салалары, әсіресе инновациялық сектор
жеке инвесторларды аса қызықтырмай ... Сол ... ... ... бірі ... ... ... жеке инвестицияларды
тарту үшін қолайлы инвестициялық ахуал туғызу болып ... ... ... инвестициялық саясаты әрбір ... ... ... өз ... ... экономикасының шикізаттан
өзге секторының тар участогына шоғырландыруы тиіс. Тек осы ... ... ... ... ұзақ ... ... ... экономикасының
негізін құрауға қабілетті бірнеше күшті жаңа салалардың пайда болуы мүмкін.
Өзге ... ... ... ... және ... шектеулі, барлық ресурстарды көп ... ... ... ... құн қосылған, бірақ халықаралық масштабта салыстырмалы түрде
аса жоғары емес деңгейдегі бәсекеге қабілетті орташа дамыған ... ... ... әкеліп соғары сөзсіз.
Мекемелердің приоритетті қызмет түрлеріне белгіленген активтерді салуды
жүзеге асырушы инвесторлардың жеке инвестицияларын ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы ... /12/ ... ... ... инвестициялық салық преференцияларын,
мемлекеттік натуралық гранттарды және бірқатар кепілдіктерді ... ... ... қарастырылған преференциялар индустриалды-
инновациялық сектор ... ... ... әсер ете алмайды, себебі
ұсынылған жеңілдіктерді ... ... ... тартымсыздығымен
қатар қойып салыстыруға келмейді. Осыған сәйкес оларды фискальдық саясат
шараларымен толықтыру қажет. ... мен ... беру ... қолданыстағы нормативтік құқықтық базаны жетілдіру жұмысы маңызды
болып табылады.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Республикасы және оның аймақтарының
инвестициялық мүмкіндіктері туралы ақпаратты берудің ... мен ... ... ел ... ... салу ... ... қабылдауға
елеулі әсер етеді. Бұл орайда инвестициялық мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... сектор саласын дамытуға ... ... ... ... ... ... ... аймақтарда тікелей
ақпараттық-кеңестік орталықтар құру бойынша ... ... олар ... ... келешегі бар жобалар іздеу бойынша
да, ... ... ... ... және жеке ... ... ... жобалар жасауға қызмет көрсетуі тиіс.
Индустриалды-инновациялық даму облысында жүзеге асырылатын мемлекеттік
инвестиция көздері республикалық және жергілікті ... ... ... ... бақылауындағы мекемелер (мемлекеттік қаржылық дамыту ұйымдары,
ұлттық компаниялар, мемлекеттік мекемелер) қаржылары болуға тиіс.
Бюджеттік инвестициялардың приоритеттері арасында ел ... ... және ... ... болатын салалар қалуы
тиіс. Бюджеттік инвестициялар қажетті ... және ... ... ... оның болуы жоғары технологиялық
өндірістердің пайда болуының маңызды қосымша шарты ... алға ... ... іскери әрі инвестициялық белсенділіктің күшеюіне ықпал
етеді.
Бюджеттік инвестициялардың ... ... ... ... ... ... бар және жаңа құрылған мемлекеттік қарджылық
даму ұйымдары арқылы жүзеге ... оның ... ... ... ... және ... нарығында қаржы тарту, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... алғанда Қазақстанның инвестициялық ... ... ... ... ... ... бәсеке
қабілеттілігін нығайтуға ықпал ету, бұл өз кезегінде қолайлы инвестициялық
климат ... ... ... ... ... ... ... артықшылықтарын қалыптастыру және арттыруға ықпал
ететін сфераларға ... ... Бұл ең ... «адам капиталы», ғылымды
дамыту инвестицияларына және ары қарай экономикалық өсу үшін ұзақ ... ... ... ... ... ... Қазақстанның мұнай-газ кешеніндегі индустриалды - инновациялық
қызметіне баға беру
Мұнай-газ өнеркәсібі және тау-кен байыту кешені өнеркәсіптің барынша
ірі және ... ... ... ... ... Мұнай-газ саласында
мұнайды өндіруді тұрақты өсіру қамтамасыз етілуде. Экспорттық мұнай құбыры
Теңіз-Новороссийск (КТК) және бірінші ... ... ... ... ... ... ... секторында көмірсутек
шикізатының елеулі қоры бар мұнай-газ кен ... ... ... 2015 жылға дейін дамыту тұжырымдамасы және еліміздің 2003-
2010 жылдары Минералды-шикізат ... ... ... ... ... ... ... жылдары республиканың минералды-
шикізат кешені жағдайының динамикасында қолданылған қордың ... ... ... ... және ол өсіп ... ... ... түрлерінің қорларын пайдалану деңгейі оның
артуынан асып кетті, ... ... ... ... сапалы кеннің
жетіспеуін сезінуде.
Қазақстан Республикасындағы барланған пайдалы қазбалары қорының орнын
толтыруды және ... ... ... ... қамтамасыз ететін
минералды-шикізат ресурстарын мемлекеттік басқару ... ... ... ... арттыру, мұнай мен газды
тасымалдаудың магистралды ... ... ... және ... ... ... теңізінің қазақстандық секторын игерудің
мемлекеттік бағдарламасының бірінші кезеңін іске асыру басталады, ... ... ... ... ... ... артуын қамтамасыз ету
және өндіру көлемін тұрақты жоғары деңгейге шығару, теңіз порты және теңіз
флотын, көмірсутекті ... ... ... ... ... база ... ... мамандарды үйрету және
дайындау, теңіз мұнай операцияларын басқарудың тиімділігін ... ... ... алу және ... ... ... дайын болуды
қамтамасыз ету, мұнайхимия өндірісін ... ... ... кешенді
утилизациялау, Қазақстан Республикасы заңнамаларын жетілдіру болып
табылады.
Қарашығанақ, ... және ... да ... ... ... шикізатын өндіру көлемі ұлғайтылады. Каспий қайраңы (шельфі)
құрылымында мұнай мен газды ... ... ... ... шикізатын тасымалдаудың перспективалық маршруттарын зерттеу
жұмыстары жалғасады, Баку-Тбилиси-Джейхан, ... қоса т.б. ... да ... Атырау мұнай өңдеу зауытының
қайта құрылысын аяқтау жоспарланып ... ... ... ... ... қоры ... жақын келешекте
– оны өндіру бойынша әлемнің ірі елдерінің бірі ... ... ... қор көлемі бойынша 12-ші орынды (Каспий ... ... ... ... ескермегенде), газ және газ конденсаты бойынша – 15-
ші ... ... ... ... – 23-ші ... ... Жалпы алғанда
Қазақстан үлесіне мұнайдың барланған және ... ... ... ... 2%-ы тиеді. 200 ден аса қазақстандық ... мен ... 2,2 ... тонн қор, 700 млн. тоннаға жуық конденсатқа ие.
Еліміздің ... ... ... ... 13 ... ... ... жыл сайынғы мұнай өндіру көлемі 25-30 млн. тонна ("Казтрансойл"
мәліметтері бойынша 2000 ж.. ... 33 млн. ... жуық ... ... 80% ... шығарылды). Өндіріс көлемі бойынша Қазақстан Алжир,
Ангола, Аргентина, Малайзия, Бразилия, Колумбия сияқты елдерді басып ... ... ... ... ... таяу ... жыл сайын
40 млн. тонна мұнай өндіру деңгейіне ... ... ... 2015 ... ел 120-150 млн. тонна мұнай және 30 ... м ... жуық газ ... ... ... газдың барланған қоры шамамен 2-2,5 ... ... ... ... табиғи газ бойынша потенциалды ресурсы
10 ... ... ... ... ... ... ... орналасқан. Еркін газдың барлық қорының 70,4% ... ... ... өзі жеткілікті.
Бұл өте маңызды мұнай-газ ресурстарынан тыс Қазақстан көмір және ... және ... ... ... өндіруш өнеркәсіпт салаларын
дамыту үшін аса үлкен минералды-шикізат базасына ие. Ол ... ... ... ... аса), ... ... (7,5 млн. тонна), боксит (3 млн. тонна),
жез (300 мың тонна), ... (225 мың ... ... (100 мың ... ... тонна), фосфат (1,7 млн. тонна) өндіру бойынша әлемдік мемлекеттердің
алғашқы тобынан орын ... ... ... ... қоры жөнінен
әлемдік көшбасшы болып табылады, бүгін таңдағы баға ... ... ... планетадағы қордың 25%-ы жатыр.
Көмірсутектердің негізгі қоры Атырау обылысында орналасқан. Мұнда 1
млрд. тоннаға жуық мұнайдың өнеркәсіптік ... ... қоры ... кенорны есептеледі, 846 млн. тонналық қоры бар 39 кенорны өңделу
үстінде. 7 ... ... ... жүргізілуде. 24 кенорны барлауға
дейінгі сатыда (күтілетін қор -50 млн. тонна мұнай).
Атырау ... ең ірі ... ... ... қоры 800 млн. ... ... ... 700 млн. тонна), Королевский (алғашқы шығарылған
қор - 30,5 млн. тонна), Кенбай (30,8 млн. тонна). ... ... ... ... ... оның 27-і ... жұмыс істеуде. Ірі кенорындары
Өзен, Жетібай, Қаламқас, Қаражанбас болып табылады. Мұнай мен газ бойынша
перспективасы бар ... ... ... ... бірі ... ірі
Қарашығанақ кенорны) және Ақтөбе облысы (Жаңажол кенорны тобы).
2000 ж. Қазақстанда Шығыс Каспий қайраңында ірі ... ... ... кенорны) елеулі оқиға болды. Ол «соғы 30 жыл ішіндегі мұнайдың
ірі жаңалығы» деп ... ... ... ... ... 7
млрд. тонна делініп отыр. Бірақ бұл ... ... әр ... деңгейдегі
қазақстанның чиновниктері ғана атайды. Шығыс ... -1 кен ... ірі қоры ... ... ... айында Қазақстан президенті алғашқы
ресми хабарлама жасады. Шілде айында ол OKIOC (Offshore ... ... Company) ... - ... ... расталды.
Скважина Атыраудан оңтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым ... ... ... 3м. су ... ... тереңдігі 5170м. скважина
бұрғыланды. Оператор- компания ... ... ... ... ... шетелдік компания атынан жұмыс жүргізуде. Қайраңды барлау
бойынша консорциум құру 1993 ж. ... ... ... ... ... ... кең ... жұмыстарды қаржыландырды, ... ... ... ... және ... ... жүргізді. 1997 ж.
қарашада Вашингтонда ... ... ... өнімді бөлісу туралы
келісімге қол қойды. 1998 ж. қыркүйегінде өнімді бөлісу ... ... ... ... үшін ... ... ... ретінде
ОКIОС компаниясы құрылды. (Анықтама: ОКIОС құрамына Agip (14,29%), BP Amoco
(9,48%), BG International (14,29%), Impex North Caspian Sea, Ltd ... ... Phillips ... ... Ltd (7,14% ), ... Exploration BV (14,29%) Statoil (4,79%), TotalFina Elf (14,29%)
компаниялар) кірді. Барлау жұмыстарына арналған консорциумның таңдап ... ... жер ... 6000 кв. ... ... ... ... мерзімінің алты жылы ішінде алты скважинадан кем бұрғыланбауы
тиіс. 2000 ж. басында оператор-компания 600 млн. ... аса, ал ... млн. ... ... қаржы жұмсады. Бұл оқиғаның алғашқы күтілген
нәтижесі – ... ... ... ... ... аймағына бәсеңдеген
қызығушылықтың жаңа серпін алуы болды. Табылған мұнай қазақстандық ... ... ... ... қызу ... ... ... мен газ Қазақстан экономикасының аз ғана салаларының бірі. ... және ... ... ... ... ... 2005 ж.
алғашқы екі айында Қазақстанда 10,075 млн. тонна мұнай және газконденсаты
өндірілді (2004 ж. ... ... ... 10,7% ... ... ... газ
конденсаты 761,4 мың тонна (немесе өткен жылғы осыған сәйкес ... ... ... ҰК 2005 ... ... ... ... тонна мұнай және газконденсатын (2004 жылдың ұқсас ... ... ... ... млн. т ... (115,8%) және 3,84 мың ... (86,5%), ... – 430,65 мың тонна мұнай (99,8%),
"Амангелді Газ" – 4,015 мың тонна ... ... ... ... ... ... мекемелер осы жылдың
қаңтар-ақпан айларында 2,58 млн. тонна ... ... (2004 ж. ... ... 103,5%) ... ... өндірілген мұнайдың үлкен бөлігі
"Теңізшевройлға" тиеді – 2,28 млн. т (100,5%).
Қазақстанның ... да ... ... ... ... ... ... мұнай (114,1%) өндірді. ... ... ... 887,0 мың т ... ААҚ "СНПС-Ақтөбемұнайгаз" –
873,092 мың тонна (101,3%), Karachaganak Petroleum Operating (KPO) – 1,636
млн. (141,8%) и ААҚ ... ... ... ... – 640,338 ... мұнай өндірісін аймақтарға бөлетін болсақ, онда 2005 ж. қаңтар-
ақпан айларында Маңғыстау ... 1,636 млн. т, ... – 907,897 ... ... ... 1,656 млн. ... Қызылорда – 1,722 млн. тонна,
Атырау облысында – 2,868 млн. ... ... ... Алдын ала мәліметтер
бойынша, республикадағы мұнай және газконденсатын өндіру көлемі 2005 ж. 1-
тоқсанында 15,64 млн. ... ... бұл ... ... 2004 ж. ... ... министрлігінің болжамы бойынша 2008 ж. Қазақстанда 72 млн.
тоннаға жуық мұнай және газконденсаты ... ... және ... ... ... ... ... ж. қаңтар-ақпан айларында Қазақстанда газ өндіру 4 млрд. 210,533 млн.
м3 құрады, бұл ... ... 2004 ж. ... 39,6% ... ... табиғи газ 2 млрд. 322,753 млн. м3 (бұл осыған ... ... ... 149,1% ... ... ... болсақ, онда 2004 ж. қорытындысы бойынша Қазақстан
7 млрд. м3 газ экспорттады, 2008 ж. бұл көрсеткішті 9 ... 800 млн. ... ... ... ... 2007 ж. 1 ... Қазақстанда электр
энергиясын өндіру 5,7%-ға артты, жылу- 4% ... 2007 жылы ... ... ... ... ... таңдағы бай ресурстық базаның болуы Қазақстанның
экономикалық гүлденуінің факторы және серпіні бола ... ... және ... ... ... бағаның жақсы коньюнктура
Қазақстан Республикасының сыртқы сауда балансының оң ... ... ... және ... ... ... тәжірибесіз немесе
саналы түрдегі ... ... ... ... экономиканың
құрылымдық жағынан қайта құрылуы өңдеуші салалардың ығыстырылуына, ... ... ... ... және ... ... ... симметриялы өспеуіне әкеліп соқты.
ТМД елдерінің арасында Қазақстан өндірілетін мұнай бойынша Ресейден
кеін екінші болып ... ... ... ... ... ұлттық экономикасының қалыптасуының маңызды факторы деп
санайды. Сондықтан мұнай-газ секторы жақын 30 жыл ... ... ... ... ... қарастырылады. Қазақстан
Республикасының 2030 ... ... даму ... анық ... бағытты ұстайды /13/. Онда «тұрақты экономикалық өсу мен
халықтың өмірін жақсартуға ықпал ететін ... алу ... ... мен
газды өндіру мен экспорттауды тез ұлғайту ... ... ... ... үш негізгі бағыт айқын көрінеді.
Біріншісі – бұл Қазақстанның мұнай-газ жобаларына халықаралық ... ... ... ... ... орталарды, ірі
инвестицияларды, әлемдік ең үздік технологияларды тарту есебінен энерго
тасымалдаушылардың ... ... тез ... ... Қазақстан өзінің
көмірсутек қорын тез және тиімді пайдалануға ұмтылады, бұл міндетті шешу
үшін ... ... ... ... – бір ... ... және ... бағаға
тәуелділікті жою үшін мұнай мен газды ... ... ... ... ... Транспорт жүйесін дамыту қазақстан ... ... 2015 ... ... ... өндіруді 120-170 млн. тоннаға
дейін арттыруға мүмкіндік береді.
Үшінші бағыт - отын ... ... ... мемлекет стратегиясы
әлемдік қауымдастықтың ірі елдерінің Қазақстанға әлемдік ... ... ... ... арттыруға бағытталған. Назарбаев
мәлімдегендей, «біз АҚШ, ... ... ... ... ... кең түрде ынтымақтасуға дайынбыз. Біздің ресурстарымызды
экспорттауға бұл ... мен ... ... ... және ... негізде тәуелсіз және гүлденген Қазақстанның дамуына
ықпал етеді». Мұнда Қазақстан басшыларының екі ... - ... ... ... деңгейдегі геосаясатпен ... ... ... және ... ... ... және ... мүдделерін
қамтамасыз етуге ұмтылатындығын анық сезінуге және көруге болады.
Қазіргі кезеңде Қазақстанның мұнай-газ өндіру ... ... ... ... қалуда. Жоғарыда келтірілген цифрлар Қазақстанның
мұнай-газ әлеуеті мен оны игеру деңгейі арасында аса зор ... ... ... ... және ол ... көп ... мұнай-газ шикізаты
мен мұнай өнімдерін Ресейден және тағы басқа да ТМД ... ... ... ... ... ... дамымауына орай) ... ... ... ... ... бай ... ресурстарын
игеру жоспарында республика үшін үлкен перспективаларға жол ... ... ... ... ресурстарын әлемдік шаруашылық
айналымына белсенді тартуы мәселесіндегі стратегиясы бүгінгі таңда барлау
жұмыстарына ... ... ... ... мен газ ... және ... ең бастысы келісілген шарттар бойынша мұнай-газ
кешенін дамытуға қажетті ... ... ... ғана ... ... ... мен ... бүкіл өндіру, қайта өңдеу және тасымалдау процесін
ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... ... мұнда Қазақстанға бұрыннан келіп, өзінің қатысымын белсенді
түрде өсіріп ... ... ... елдері тиісті халықаралық-құқықтық,
саяси, егер бұл ... ... ... ... ... ... қолдауын да
қамтамасыз етеді деп пайымдалады. Бұл туралы біз ... ... ... ... ... Н.Назарбаев 1994 жылдың
басында өзінің Лондонға іс сапарында ... ... ... кепіліміз
батыс капиталдарының басымды қатысымына негізделеді» деп мәлімдеді.
Қазақстан мамандары ... ... ... стратегиясы бірінші
кезектегі келесі міндеттерді ... ... тиіс деп ... ... ... қамтамасыз ету; өнеркәсіптік
өндірістегі жалпы дағдарысты жою шарты ретінде отын-энергетикалық ... ... және ... ... ... ... әлеуетін арттыру, мұнай-газ ресурстарын экспорттауда
республиканың ... ... ... ... ету.
Қойылған міндеттердің шешімін ел басшылары ... мен газ ... ... ... шетелдік капиталдарды тарту және шетелдік инвесторлардың
басқаруына мейлінше перспективалы кенорындарын беру есебінен; ... ... ... өнім көлемін арттыру; каспий қайраңын ... ... ... кешенін басқару жүйесін жетілдіру және мемлекеттік
бақылауды сақтай отырып оны приватизациялау процесін ... ... (КТК) ... ... ... ... ... сондай-ақ
альтернативтік тасымалдау жолдарын іздеу және ішкі тұрба құбыры желілерін
дамыту; жаңа өңдеу ... ... және ... ... ... ... аса ірі капитал шығынын қажет
етеді. ... ... ... ... тек қана ... ... ... жұмыс 150 млрд. доллар қажет ... 10 ... ... ... ... мен бағалаудың бастапқы кезеңіне
салынуы тиіс. Қазақстан басшылары батыс инвестицияларын ... ... ... ... ... Олар ... ... және саяси қатысымын кеңейту және ... ... ... ...... ... ірі ... деп
есептейді. Бүгінгі күні Қазақстандағы инвестицияның үштен бір ... ... ... оның елге ... ... ... ... Қазақстан елбасының пікірі бойынша «мұндай тенденция елдің
саяси болашағы үшін де, экономикалық гүлденуі үшін де, ... ... ... ... үшін де ... ... ... тарту көлемі бойынша тек ТМД ... ... ... ... Европа елдерінің арасындада көшбасшы болып табылады. Шетелдік
капиталдарды тарту бойынша қазақстан басшылары қызметінің бағыттарының бірі
шетелдік ивестицияға ... ... ... ... ... саласын дамыту бойынша стратегиялық міндеттерді шешуде ұлттық
компаниялар, ең алдымен "Казтрансойл" ... ... ... таңда
"Казтрансойл" 25 компанияда 1 млрд. тоннадан аса ... ... ... ... ... ... басқарады. Компания осы саланың
түйінді жобаларының операторы болып табылады.
Қазақстан мұнайын сыртқы нарыққа шығаруды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... проблемасы –
сенімді мұнай экспорттау ... ... Және тап ... ... ... ... және басқа да мүдделі елдер ... емес ... ... мен ... ойналуда.
Қазір Қазақстанның экспорттық мүмкіндіктері 10-15 млн. ... ... ... ... және кен ... мүмкіндігі толық пайдаланылып
жатқан кенорындарындағы мұнай өндірудің өсуі экспорттық мұнай ... ... ... және оның жеткізу қабілетін жылына 50 млн. тоннаға
жеткізуді талап етеді. Ал ... ... ... ... ... ... ... 70-120 млн. тоннаға дейін жеткізуді талап ете алады.
Каспий құбыржолы консорциумы қазақстан мұнайын экспорттау үшін ... және ... өз ... ... ... қарама-қарсы жағында
орналасқан Әзербайжан астанасы Бакуден қаалай жібергісі келетіні бірінші
қарағаннан-ақ мүлдем ... ... ... ... ... ... Иран арқылы
тасымалдаудың оңтүстік бағыты бір нұсқа ретінде қарастырылуда. ... ... үшін ... ... ... Бұл ... жекелей айтқанда Жапония инвесторлары қызығушылық білдіруде.
Бастапқы кезеңде мұнайды танкерлер арқылы Ақтаудан Иранның Каспий ... млн. ... ... ... ары ... Парсы шығанағы терминалындағы
иран мұнайының орынын басу көзделуде. Кейінірек Түркіменстан ... ... ... салу және ... ... ... ... 25 млн.
тонна жеткізу мүмкіндігі тұр. Болашақта ... ... ... мұнай тасымалдап жатқан иран тұрбақұбырлары жүйесіндегі ағын
бағытын өзгерту есебінен Парсы шығанағы нарығына каспий ... ... ... ... ... ... кезде Григорьев лиманының шығыс жағалауына жақын Оңтүстік мұнай
терминалының және одан Броды қаласына дейін– ... ... ... орны ... ... ... ... жүргізілуде. Жобаның құны 465
млн. долларға жуық.
Қазақстан үкіметі мұнай-газ саласын көтеруді белсенді және ... ... ... ... ... ... ... қолайлы инвестициялық климат туғызу ... ... ... ... несиені алуда мүдделі ... ... ... ұйымдармен өзара тығыз қары-қатынас ... көп ... ... ... ірі несие ұсынатын ... ... ... МВФ, ... ... іскерлік қарым-қатынас
орнатты. 1995 жылы қаңтарда ... ... ... қол ... ... бөлігі саудада өзара көп жеңілдіктер жасау режимін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, сондай-ақ
қазақстан нарығында батыс ... ... үшін ... ... ... ... ... кезде Қазақстан – ... ... алу ... ... ... КСРО территориясындағы жетекші ел (АҚШ,
ГФР, Франция, Жапония, Оман, Ұлыбритания, Швейцария, Австрия, Қытай, Индия,
Пәкістан, Корея және т.б. ... ... ... ... капиталды елге тарту үшін заңнамалық-құқықтық
актілер жүйесі ... ... күні ... ... ... ұстанымдары туралы», «Шетелдік инвестициялар туралы»/13/,
«Валюталық ... ... ... экономикалық зоналар туралы»/15/
заңдар, сондай-ақ бірқатар ... ... ... ... ... ... күшіне енді. Шетелдік инвесторларға ... ... ... ұсынылған, шетелдік капитал жұмсауды қорғау бойынша
мемлекеттік кепілдік жүйесі жасалды, ... ... ... жол ... 100 пайыздық шетел капиталымен мекеме ... ... ... ... ... терең және кешенді ... ... ... ... ... ... ... модернизациялау
және техникалық қайта жарақтау бойынша қаржы ... ... ... салу ... заңдық тұрғыда жеңілдіктер қарастырылған,
өз өнімін лицензиясыз алып шығу, валюталық түсімді толық сақтау, басқа да
артықшылықтар ... ... ... ... инвестор алдындағы
өзіндік меншік міндеттерін сақтауға кепілдік ... ... ... ... ... жаңа мекемелер құрылысын салуда және
экспорттық маңыздағы жаңа дайын өнімді шығаруда дем ... ... ... жеңілдіктер ұсына отырып, мемлекеттік бюджетке жанаспайтын
тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы заң қабылдады.
Кенорнында кен ... ... ... ... ... ... ... даярланды. Бүгінгі таңда ... ... ... ... көлемі 1996 жылғымен салыстырғанда 2,5 еседей өсті және
1999 жылдың қорытындысы бойынша 2 млрд. доллардан аса ... ... ... ... газ және ... ... ... Геологиялық
барлау жұмыстарына бөлінген инвестиция кен ... ... ... ... орта ... ... аз бөлігін құрайды.
Негізінен кенорнын барлауға дейінгі шетелдік инвестиция ... жыл ... ... ... ... қызмет «Теңізшевройл» компаниясы, ОКIОС
компаниясына қатысушылар (Agip,BP Amoko, BG International, Inpex North
Caspian Sea, ExxonMobil, Phillips ... ... Shell ... BV, Statoil, Totalfina Elf), сондай-ақ «Маңғыстаумұнайгаз»,
ЯННК, «Өзенмұнайгаз», «ҚазақойлЭмба», «Қаражанбасмұнай», ... ... ... ҚұмкөлМұнай" және
т.б.компаниялар тарапынан ... ... ... ... ... ... ... инвестиция бойынша қатысым үлесі 89%, өндіру
бойынша - 91%, ... ... 75%, ... ... мен ... - 96%, ... істеушілер саны бойынша - 89%, ... ... ... - 84%, қоршаған ортаны қорғау шығындары бойынша - ... ... ... ... жыл ... 18,5 млн. ... ... алғашқы өңдеуден өткізу қуатына ие (Атырау, Павлодар және
PetroKazakhstan Oil Products ... ... ... ... шикі мұнайды
өзінің МӨЗ-на жеткізуде Ресейге 50% тәуелді. Шымкент және Павлодар Омск мен
Чарджоудан ... ... ... ... ... алады. Шымкент
75% батыс сібір және 25% Құмкөл кенорнының шикізатымен жұмыс істеп келді.
Бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... Қазақстанның батысынан темір жолмен тасымалданатын Ақтөбе мұнайын
пайдалану есебінен төмендеді. ... ... ... мұнай өндірудің
төмендеуінен және өзара қарыз болудан Павлодар МӨЗ мен PetroKazakhstan ... ... ... МӨЗ) ... ... ... ету
мәселесі бірнеше рет критикалық сипат алды, ал бұл ... ... ... ... 0,5- тен ... ... МӨЗ толығымен қазақстан шикізатымен ... ... ... істейді. 1999 ж Қазақстанның үш МӨЗ 5,7 миллион ... ... (1998 ... ... 72 ... МӨЗ ... ... көшбасшысы, бұрынғы КСРО-ның ең
жас және техникалық жарақталған ... бірі (1978 жылы ... Ол ... ... ... ... ... қызмет
етті.Жұмысшылар саны – 3000-ға жуық ... ... ... ... кең ассортиментін шығаруға мүмкіндік береді. ... ... ... кезеңдерде жалпы өнім көлемінің 36%-на жетті.
Қазақстан Республикасы меншікті басқару бойынша департаменттің (бұрынғы ... ... ... ... бойынша зауыттың толық жұмыс
істеуі жағдайында Қазақстандағы мұнай өнімдерін ... ... ... және ... ... үлесі - 50%-ды, дизель отыны бойынша - 40%.
МӨЗ-ның жобалық қуаты – жылына 7,5 млн. ... ... ... ... бойы ... ... ... 3 млн. тоннадан аспады. Қазіргі кезде мұнай өңдеу
тереңдігі 76%-ға жуық ... ... ... бұл көрсеткіш 60%-дан
аспайды). Павлодар ... ... ... оның ... ... ... мекеменің өндірістік циклы құрамында күкірт пен
парафині аз батыс сібір ... ... ... ... мұнай
өңдеу флагманының келешегін оның ресейлік: Омск, Орск, Уфа, Волгоград мұнай
өңдеуші мекемелерімен (тігінен ... ... олар ... ... ... ... тұрақты қол жеткізе ... ... ... ... ... ... бұл зауыттар қажет болса
Қазақстанның шығысының мұнай өнімдеріне қажеттілігін толық ... ... ... ... ... Ресей Павлодар МӨЗ-на ... шикі ... ... ... және оның ... ... тіпті жұмысын
тоқтатуға дейін ықпал ете алады.
Қазіргі сәтте Ақтөбе облысында көмірсутек ... 22 ... ... ... өндіруші компания қызмет етеді. Көмірсутек шикізаты бойынша
операцияны жүзеге асырушы мейлінше ірі ... ... ААҚ ... ... ... тұздығы); ЖШС "Қазақтүрікмұнай" (Лақтыбай
және Оңтүстік Қаратөбе); ЖШС "Қазақойл –Ақтөбе" (Әлібекмола және Қожасай);
Жетекші экспорттық ... ... ... ... ары ... негізгі бағыт табиғи ресурстан алынатын өнім көлемін өсіру болып
табылады. Алда ... ... ... жұмыстар:
• «Әлібекмола», «Қожасай», «Оңтүстік Қаратөбе», «Өріктау», «Көкжиде»,
«Мартөк», «Құмсай», «Қаратөбе» және т.б, жаңа мұнай және кенорындарын
пайдалануға ... ... ... ... ... 2006 жылы   8,3 ... және 3,5 ... тонна газға жеткізу;
• облыстың мұнай өндіруші мекемелерін Каспий Құбыржолы ... ... ... жолы ... ... экспорттық маршрутқа қол
жеткізуін қамтамасыз ету;
• «Кеңқияқ - Атырау» мұнай құбыры құрылысын 2004 жылға дейін аяқтау;
... ... газ ... ... жаңа ... ... ... аяқтау есебінен 2010 жылға қарай мұнайға ... ... ... іске ... ... ... 300,0 мың тонн мұнай, құны 7,2 млрд. теңгелік ... ... ... өңдеу зауытын салу.
Мұнымен қоса, отандық ресурстық, өндірістік және ғылыми-техникалық
әлеует ... және ... ... ... ... ... ... саласы мекемелерінде әртүрлі мұнай мен газ химиялық
кешендерін салу және пайдалануға беру ... ... бұл ... ... және терең өңдеу бойынша құрылым қалыптастыруға, ... ... құн ... ... ... ... құруға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта «CNPC-Ақтөбемұнайгаз» ААҚ ҒЗИ-да мұнайды өндіру ... ... ... ... ... ... ... шапши ағатын сорапты пайдалана отырып, сұйық газ қоспасымен жуу
арқылы скважинаның атқылауын қалпына келтіру технологиясы;
• Жаңажол кенорнындағы жоғары п мұнайды ... және ... үшін ... ... депрессорлық сұғындырма жасау;
• газ конденсатын тұрақтандыру технологиясын ендіру;
... ... ... ... ... ... забой двигателін қолдану.
Бүгінгі таңда облыста инвесторлардың жұмыстары табысты ... ... ... ... жасалған. Инвестициялық жобаларды өмірде іске
асыруға мүмкіндік беретін ортақ жүйе ... ... ... ... да, сондай-ақ өз қаражатын, ақыл-білімін және ... ... ... ... ... ... адамдарға ашық.
Инвестициялық сфераны дамыту және аймақтың инвестициялық ахуалын
жақсарту үшін төмендегідей іс-шаралар ... ... ... ... ... құқықтары мен мүдделерін кешенді қорғауды жүзеге
асыру; зейнетақы қоры, сақтандыру компаниялары, құнды қағаздар
нарығы, ... ... ... ішкі ... ... ... қосымша қаржы ресурстарын тарту;
• жергілікті атқару ... ... ... бар ... ... қуатын қалпына келтіру және
кеңейту, сондай-ақ жаңа ... ... ашу ... ... іске ... жан-жақты қолдау көрсетуі;
• кәсіпкерлерге инвестициялық жобаларды қаржыландыруға дайындық
барысында ақпараттық және кеңестік ... ... ... ... ... ішкі займ, грант беру шарттары
туралы ақпарат беру.
Облыстың экономика саласындағы соңғы ... ... ... елеулі өзгерту мақсатында жақын келешекте өнеркәсіптің ... ... ... ... ... және т.б.) және ... ... құрылыс индустриясы және ауыл шаруашылық салаларына
қосымша инвестиция тарту ... ... ... ... үшін ... аталған экономика секторларының дамуына іске асырылуы
ықпал етуі мүмкін приоритетті инвестициялық жобалардың тізімі ... ... 33 жоба ... ... ... инвестиция көлемінің өзі 290
млрд. теңгені немесе 1880,5 млн. АҚШ долларын құрайды.
2.3 Атырау мұнай өңдеу зауытының инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... арқылы оның қуатын
модернизациялау және қазіргі заманғы технологияны қолдану ... ... ... өңдеудегі шығарылатын өнім ассортиментін кеңейту, соның
нәтижесінде өнім сапасының халықаралық стандартқа сәйкестендіру көзделіп
отыр. ... ... жоба ... қаласының ауданында экологиялық жағдайды
жақсартуға, қоршаған ... ... ... ... ... ... МӨЗ-ын реконструкциялау жобасы бойынша жұмыстың басы 1998 жылы
мамыр айында ... ... ... мен ... ... ... туралы меморандумға қол қоюы болып табылады.
1998 жылы қазанда Қазақстан ... ҚР ... ... ... ... ... техникалық-экономикалық
негіздемені (ТЭН) келесі жылы аяқтауды ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының бүкіл қажетті
министрліктері және ... ... жылы ... ҚР ... ... ... ... жақсарту мақсатында Атырау МӨЗ реконструкциялау жобасы туралы»/16/
№ 981 қаулысы қабылданды. Жобаға Қазақстан ... ... ... ҰМК ... ... 1999 жылы ... айында Қазақстан
президенті Н.Ә.Назарбаев Жапонияға іс ... ... ... ... ... жоғары приоритеттілігін атап көрсетті.
2000 жылы 10 тамызда «Қазтрансойл» ҰМК және «Марубени Корпорейшн»
компаниясы келісім-шарт ... ... ... негізгі
ұстанымдарын белгілейтін «Атырау МӨЗ-ын реконструкциялау туралы» келісім
жасасты. 2000 жылы 30 ... ҚР ... ... ... ... ... кепілдік аясында мемлекеттік емес
займдар есебінен қаржыландырылатын ... ... ... ... ... жылы ... «Қазтрансойл» ҰМК және «Марубени Корпорейшн»
компаниясы ... жоба ... ... қол ... онда ... толық көлемде орындау үшін жұмысты шартпен көтере алушы ... ... ... ... ... жобаның, инжиниринг
пакетінің құны, «КТИ» и «ЮОП лимитед» ... ... ... ... ... 50% 9 290 мың АҚШ ... құрады, бұның барлығы
«Қазтрансойл» ҰМК тарапынан төленді.
2001 жылы 4 желтоқсанда ЖАҚ «ҚазМұнайГаз» және ААҚ «Атырау зауыты»
(тапсырыс берушілер) бір ... және ... ... және ... ... (жұмысты шартпен көтере алушы (подрядчик)) екінші
жағынан «кілт астында» шартымен келісімшарт жасасты.
«Кілт астында» келісімшартын қаржыландыру ... 2001 жылы ... ... ... кепілдігі бойынша Жапония Халықаралық
Ынтымақтастық Банкімен ... ... ... 2002 жылы ... ... пи-эл-си», «Би-эн-Пи Париба» және ЖАҚ «Эйч-Эс-Би- Си ... ... ... ... ... беру ... » ... Жоба барлық жергілікті және республикалық инспекторлық ... жылы ... ... және 2001 жылы ... ...
2-361/2001 қорытындысы негізінде ҚР Экономика және құрылыс министрлігінің
Құрылыс ісі бойынша ... 2001 ... ... бұйрығымен
бекітілді.
2003 жылы 17-наурызда «кілт астындағы» келісімшарт күшіне енді.
«Кілт астындағы» ... ... жаңа ... ... және ... отында гидротазалаудың (сутекпен) аралас
қондырғысы; Күкірт ... ... ... және ... ... ... басқарма ғимараты салынды. «Кілт астындағы» келісімшарт
бойынша жұмыстар жобалау, құрылыс және құрал-жабдықтар мен материалдарды
жеткізу бойынша ... ... ... ... ... басталғанынан бері (2006 жылғы 1
мамырдағы жағдай бойынша) 219 723 мың АҚШ ... ... ... ... ... ... 97 % ... соның ішінде: жобалау бойынша 48 023 ... ... ... 95 %; ... мен ... ... ... 98
000 мың АҚШ доллары немесе 100 %; құрылыс бойынша 73 700 мың АҚШ ... ... жылы ... ... ... ... бойынша жалпы құны 32
928 120 мың теңге болатын жаңа технологиялық қондырғылар енгізілді.
«Кілт ... ... ... ... мен ... ... ... жалпықұрылыстық, технологиялық,
жаңа технологиялық қондырғылардың электрлік бөліктерін ... ... ... ... ... қондырғыларды модернизациялау
(реконструкциялау) жұмыстары орындалды. Жобалық-сметалық құжаттамаларды
(детальдық жобалар) ... ... ... іске ... ... ... ... жұмыстардың орындалу аясында
подрядчиктер тарапынан зауыттың қызмет ... ... ... ЮОП ... КТИ (Италия) процестердің лицензиар фирмаларының және
процесті басқару бағдарламасын жасаушы «Йокогава Электрик» фирмасының ... ... ... ... тарапынан жаңа және бұрыннан
бар технологиялық қондырғыларға автоматтандырудың жаңа жүйесі орнатылды:
техниканың соңғы ... ... ... ... Си Эс 3000 ... жүйесі және «Хоневелл» фирмасының апаттық тоқтау жүйесі.Бұрын
орнатылған басқару ... ... ... ... ... рет ... ұсынылды. Басқарудың айырмалы жүйесі технологиялық
процесті орталықтандырылған, сондай-ақ локальдық басқару ... ... ... ... ... ... береді. Сондай-
ақ операторлар технологиялық процесте бір ақау болып қалған ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз
түрде апатсыз тоқтатуды қамтамасыз ете ... ... ... ... сұранысқа қатесіз реакцияға кепілдік береді.
Технологиялық құрал-жабдықтар мен материалдарды жеткізу Азия, Еуропа,
АҚШ, Ресей және Қазақстан елдерінің жетекші ... ... ... ... ... ... Корея) фирмасының ауа салқындату
аппараты, «Даекин машинери энд инжиниринг ... ... ... ... ... ... ... (АҚШ) зауыттарының
жылуалмастырғыштары, «Ролле ... ... ... ресейлік
«Волгограднефтемаш», «Салаватнефтемаш» технолгиялық дайындаушы зауыттарының
реакторлары мен коллоналары, ... ... ... «Сульзер
пампс» (Индия), САО «Хониуэл» зауыттарының сораптары (насос), АйБиБи (АҚШ)
зауытының анализаторлары, «Майком», «Митцуи ... энд ... РСУ ... ... ... ( ... жапониялық
зауыттарының компрессорлары, «Ангус Файр» (Ұлыбритания) өртке қарсы құрал-
жабдықтары, Петропавл ауыр ... ... ... ... ... зауытының трансформаторлары, ААҚ «Имсталькон» металл
конструкциялары, АҚ «СП Белкамит» сыйымды ыдыстары.
Келісімшартқа сәйкес ... ... ... төлқұжат, жинақтау
және эксплуатациялау бойынша инструкциялар, сынақ нәтижесі ... және т.б.), ... ... ... ... ... декларациялар, есеп фактуралар, орау қағаздары) және басқа ... ... ... ... ... ... толық ұсынылды.
Тұтас алғанда жеткізілген құрал-жабдықтар мен материалдар Қазақстан
Республикасы және ... ... ... ... ... атап ... ... Басты субподрядчик ретінде «GAMA» и
«TEKFEN» түрік компаниясының «GATE» - консорциумы ... ... ... үшін ААҚ ... АҚ
«Имсталькон», ЖШС «Ғылыми-өндірістік фирма «Мунайгазинжиниринг» және ... ... ... да ... Жіберу-реттеу жұмыстарын
украйналық компания «СевероДонецкОРГХИМ» іске асырады.
Қазақстанда ең бірінші рет жарылыс өртіне қауіпті кәсіпорында өте ... ... ... ... жаңа қондырғыларды орнату
жұмысы жүргізілді. Осы ... бас ... «JGC ... ... ... ... ... барлық құрылыс-монтаждық және
арнайы жұмыстарды келісілген мерзімде орындады.
2006 жылы ... ... ... ... толық аяқталды, атап
айтқанда: 2004 жылы сәуір айында дәнекерлеу жұмыстары; 2006 жылы ... ... ... 2006 жылы ... ... және жерүсті құбыр
жүргізу жұмыстары; 2006 жылы ақпанда металлоконструкция монтажы ... ... 2006 жылы ... ... приборларын
монтаждау және электр жұмыстары; 2005 жылы желтоқсанда ... ... ... ... аяқталды.
2005 жылдың қыркүйегінен 2006 жылдың мамырына дейін жаңадан енгізілген
барлық қондырғылардан алдын ала шығару жұмыстары жүргізілді.
«Кілт астындағы» ... ... ... ... (2006 ... ... және алдын ала шығару жұмыстары (2006 жылғы 12-мамыр) ... ... ... ... ... 2006 жылдың 12-мамырында бас подрядчик
зауытпен бірлесе отырып, қойылған технологялық құрал-жабдықтардың ... ... ... мақсатында жіберу-реттеу жұмыстарына кірісті.
«Кілт астындағы» келісімшартты іске асыруға 1500-ге жуық мамандар мен
жұмысшылар, ... ... 700-ге жуық ... ... ... жылы қарашада №№1, 2А, 2В, 3 станциялар (электротехникалық ... ... ... ... ... ... және
мемлекеттік қабылдау комиссиясына ұсыну үшін нысанның даярлығы туралы жұмыс
комиссиясының кесімі бекітілді.
2006 жылы ... ... ... ғимаратының дайындығын
кешенді тексеру жүргізілді және мемлекеттік қабылдау комиссиясына ... ... ... ... ... ... кесімі бекітілді. 2006
жылдың 3 наурызынан 14-наурызына дейін жұмыс комиссиясының мына ... ... ... ... ... және ... ... аралас қондырғылары», «Сутек өндіру және ... ... ... ... ... кокстену қондығысына
аминдік тазалау блогы», «Күкіртті кристалдау және ... ... ... модификациялау», «АТ-2 операторын модификациялау».
Қазіргі кезде бөлу жүйесін басқару жүйесі мен ЭЛОУ АТ-2 қондырғысында
апаттық тоқтау жүйесін жобалық ... мен ... ... ... ... ... құрал-жабдықтардың кешенді тексерілуі жүріп
жатыр. Кешенді байқаудан өткізуден кейін мемлекеттік ... ... үшін ... ... ... ... ... кесімі бекітіледі.
2006 жылдың наурызынан бастап №№ 1, 2А,2В, 3. станцияларды пайдалануға
беруді қабылдау бойынша мемлекеттік қабылдау ... ... ... ... ... ... бекітуде жатыр.
Жоғарыда айтылғандарды ескерер болсақ, «кілт астындағы» келісімшартты
іске асыру ҚР заңнамаларына сәйкес келісімшартта көзделген барлық ... ... ... ... мен ... ... орындалуда.
Реконструкция жобасы: 1. Мұнайды өңдеу тереңдігін 85%-ға дейін
арттыру. Өңделген ... ... ... 2. Шығарылатын өнім
номенклатурасын жақсарту және жоғары бәсекеге ... ... ... ... ету. А-95 ... мен ... дизельдік отын
шығаруды игеру. 3. Мұнай өнімдерін сапасы бойынша халықаралық ... ... 4. ... барлық өндіріс нысандарын
автоматтандырылған басқарудың қауіпсіз жүйесіне ... ... ... ... сәйкес болуын қамтамасыз ету. 5. ... ... ... ... ... ... барынша қысқарту, осы
арқылы Атырау облысының экологиялық ... ... 6. ... жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету.
Жалпызауыттық шаруашылық құрылысын іске асыру мақсатында жалдамалы
көтерме жұмыстарға келісімдер және ... мен ... ... жұмыстарға, сондай-ақ құрал-жабдықтар мен материалдарды жеткізуге
келісімдер жасалды. ЖШС «АМӨЗ» Бақылау кеңесінің шешімімен ЖЗШ ... ... ... ... ... шаруашылығы
нысандарын реконструкциялау және салу бағдарламасының құны 22 190 512 мың
теңгені ... оның ... ... ... ... ... міндеттемелеріне сәйкес салынатын құрылыс нысандары - 11 ... мың ... ... ... ... ... ЖЗШ ... - 10 875 300 мың теңге.
Құрылыстың басынан бері және 2006 жылдың 1-мамырындағы ... ЖЗШ ... ... 19 529 880 мың ... ... ... көлемінен 88%-ды құрайды. Негізгі қордан жалпы құны 9 046 914 ... оның 2002 жылы 759 983 мың ... 2003 жылы 205 158 мың ... жылы 3 170 372 мың ... 2005 жылы 4 911 401 мың ... 2006 жылы ... 598 мың теңге пайдалануға берілді. Цехаралық ... ... ... және ... ... жаңа және бұрыннан жұмыс
істеп тұрған технологиялық қондырғылар, ... ... ... қарастырылған.
Жаңа резервуарлық парктерді енгізу 100000 м3 ... 20000 ... 20000 м3 ... ... 15000 м3 ... ... ... бойынша орындалған және АМӨЗ-да ең алғашқы рет қолданылып отырған
экологиялық іс-шаралардың бірі ... ... ... ... ... ... қалдықтарды азайтуға мүмкіндік беретін ЖФТ
(жеңіл ... ... ... қосу ... ... ... ... автоматтық реттеу, қорғау және басқарудың
микропроцессорлық ... ... ... ... ... энергошаруашылық нысандарының апатсыз жұмысын,
энергетикалық қамтамасыздық көздерінің үздіксіз жұмысына орталықтандырылған
автоматтық ... ... ... Су ... 2 ... сораптық және энергетикалық құрал-жабдықтары ауыстырылды, 11
жылуалмастырушы ... ... ... ... ... ... 4000м3 ... сақтауға арналған және көлемі 6 000м3 дизелдік
отын сақтауға арналған сораптық ... ... ... процесті шикізатпен қамтамасыз етуге арналған. Мұнымен қоса,
2002-2004 жж.кезеңде ЖШС «АМӨЗ» сомасы 284 427 мың ... ... ... ... шығару, көлемді жүктердің қозғалысы жолын
қамтамасыз ету) құрылысына ... ... ... ... қызметі газды жағу, қышқыл газды факельдік
діңгектің қызметі – күкірт ... ... ... жағу ... ... ... ... - 262 904 кг/сағ. АМӨЗ
территориясының сыртында екі ... ... ... ... – жұмысшы
және бірі - резервтік), сондай-ақ қышқыл газдар ... ... ... жүйе ... ... ... ... және жаңа
технологиялық қондырғылардан технологиялық режимнің ... ... ... және ... мен тоқтату кезеңінде шығатын көмірсутек буларын
қауіпсіз жоюды қамтамасыз етеді. Нысан басқарудың автоматтандырылған жүйесі
мен технологиялық параметрлер бақылауымен ... жылы ... ... ... жаңа қондырғыдан азот шығару іске
асырылады. 2006 жылы 12-сәуірде реконструкция аяқталып, қондырғы 1,0 млн.
тонна теңіз мұнайын, жылына 400 ...... ... жылына 400 тонна
– мартыши мұнайын өңдеу бойынша кепілді көрсеткішке жету мақсатында ... ... үшін ... ... ... ... жүйенің
құбырларын пассивтендіру бойынша жұмыстар аяқталып, қондырғы жұмыс режиміне
шығарылды. ... ... ... ... ... ... резервуардан
тұратын өрт сөндірудің және бензин мен ... ... ... ... ... ... өндіру мен тазалау
қондырғысының, ағын суды, градиринді тазалау қондырғысының, күкіртті өндіру
және кристаллдау ... ... ... ... Өнім беру қабілеті - 690м3/сағ, күші 125м дейін.
10 сәуірде жіберуреттеу жұмыстары және жүйені сынақтан ... ... ... ... сынақтан өткізу аяқталды.
Құрылыс, жабдықтау монтажы, жаңа ... ... ... беруді қамтамасыз ететін төрт электрстанцияда жіберу-реттеу
жұмыстары аяқталды, қуат ... ... ... ... ... жылғы 1-мамырдағы жағдай бойынша барлық АСТ құрылыстары бойынша
бетондық-жер жұмыстары 70%-ға, ... ... – 50%-ға ... 30% ... өткізілді. 2006 жылы тамызда эксплуатацияға
енгізу. Ағын суды тазалау қондырғысы бірнеше секциядан тұрады: ... ... ... ... ... ... ... Өңделген
қышқыл секциясы; Биологиялық тазалау секциясы; Тұнбалар секциясы; ... ... Құм ... ... полигоны АМӨЗ-нан 8 шықырым қашықтықта орналасқан, жинақтау
эксплуатациясының 20 ... ... ... ... ... - 100 мың
м3 қалдық. 2006 ж. ... ... ... ... сақтау мерзімі 5 жылға
эксплуатация ... ... ... ... ... ... қала территориясының шығыс және батыс жағын көгалдандыру, сондай-
ақ өрт сөндірушілер поселкесін көшіру үшін 63 пәтерлік ... үй ... ... 2006 ... ... ... аяқталады.
Нысанда экологиялық көрсеткіштері бойынша жақсы сипатқа ие ... ... ... жөнделді, екі қазан отынды екі сатылы
жағу негізінде азот қышқылының сыртқа ... ... ... ... ... ... ішілік жүйемен жабдықталды. Электр
энергиясын жіберу қуаты - 70 млн. ... жылу ... ... - 529,5 ... 2006 жылы ... – Е-75 бу ... ... арқылы
реконструкцияның үшінші кезегі енгізілді.
2006 жылы мамырда 15000 м3 көлеміндегі мөлдір мұнай өнімдерін ... №31 ... ... ... берілді. 2006 жылы қазанда №31 және
№33 тауарлық парктер жеңіл фракцияларды тұтып қалу жүйесіне қосылды. ... ... ... ... ... жаңа ... орналасқан территорияларды жөндеу, құбырлардың изоляциялық
жабындыларын жаңарту және т.б. ... ... ... МӨЗ-ын
реконструкциялау жобасын іске асырудың ... ... ... үшін 4 ... және 16 ... ... мен ... атап айтқанда АҚ «Қазақ мұнай мен газ институты»,
ААҚ «Омскнефтехимпроект», ААҚ «НижегородНИИнефтепроект» және тағы басқалары
қатысты.
Құрал-жабдықтар мен ... ... ... мен Қазақстанның
жетекші дайындау зауыттарынан 59 қазақстан компаниясы ... сіке ... ... батыс Еуропа елдерінен күкіртті кристаллдау мен өлшеп қаптау
қондырғысынан арналған өлшеп-қаптағыш ... ... жаңа өрт және ... ... жүйесіне арналған құрал-жабдықтар (Италия) алынды.
Құрылыс-монтаж жұмыстарын орындау үшін 55 қазақстандық ... ... ... ... ... АҚ ... ... «КазСтройСервис», АҚ «Имсталькон», ЖШС «Проммонтаж – KIV» және
басқалар. ... ... ... ... мен ... ... ұйымдардың жұмысшылары, жалпы саны 3000 адам қатысты.
Жалпы зауыттық шаруашылық нысандарын салу бағдарламасын іске асыру: 1.
Жаңа және модернизацияланған энергетикалық ... ... ... ... ... өрт және газ сигнализациясымен қамтамасыз
етуге; 2. ... ... ... ... ... заманғы
технологиялық және есептегіш-бақылау құралдарымен жарақтандыруға; 3. ... 170 000 м3 ... ... және ... ... ... жаңа
резервуарлық парктерді енгізуге; 4. Атмосфераға шығарылатын ... ... ... ... ... жаңа ... қондырғыны
эксплуатациялауды енгізуге мүмкіндік жасайды.
«Кілт астындағы» келісімшарт ... ... ... ... және ... ... ақысын төлеу «Кілт астындағы»
келісімшартта көрсетілген соманың 15% авансын есептеп жіберу жолымен 33 ... АҚШ ... ... ... Европа пи-эл-си», «Би-эн-Пи Париба» және
ЖАҚ «Эйч-Эс-Би- Си Банк ... ... ... ... 2003 жылы ... аванстық төлем подрядчик АҚ
«ҚазМұнайгаз» ҰК-на жіберілді.
«Кілт астындағы» келісімшарт ... 85%-ы ... ... ... несиесі есебінен ұсынылған сәйкес құжаттардағы сомаға
жапон иені ... яғни 23 817 653 мың ... иені ... 191 854 ... төленеді. 2003 жылы ... ... ... ... аккредитив күшіне енді.
Жобаның іске асырылуынан бастап, 2006 жылғы 1-мамырдағы жағдай бойынша
ЖХЫБ займы қаражатынан 22 977 952 мың ... иені ... 185 090 мың ... пайдаланылды, соның ішінде жобалау бойынша 5 030 603 мың жапон
иені, ... 7 606 071 мың ... иені және ... ... ... 10 341 278 мың ... иені ... 2006 жылы 1-
мамырда жұмсалмай қалған қаржы 839 701 мың ... иені ... 6 764 мың ... ... ... сондай-ақ ҚҚБ-мен кедендік төлемдерді төлеу ЖШС
«АМӨЗ-ның» өзіндік және тартылған ... ... ... ... ... ... - 22 273 531 мың теңге болды. ... жж. ... ЖЗШ ... ... қаржыландыруға 18 150 996 мың
теңге қаржы жұмсалды, оның ішінде 783 395 мың ... АҚ «СҮ ... ... ... ... берілді.
Аванстық төлемдер келісім шарттарына сәйкес, яғни ... ... ... ету ... ... ... алғаннан кейін
жүргізілді, ол подрядчик келісім бойынша өз ... ... ... ... ... ... ... қайтарып алуға мүмкіндік
береді.
«Кілт астындағы» келісімшартты іске асыру басталғаннан бері және ... ... ... ... 4 122 536 мың теңге сомасында төлем
жүргізілді, оның ішінде 3 652 503 мың ... ... ... ... 470
033 мың теңге төленді. Бұдан басқа ҚР Үкіметінің 19.03.03 ж. ... ... ... ... ... ... автомобиль транспорттарының жүк қоғаушы
құрамдары, сондай-ақ қосалқы ... ... ... ... ... ... есептеу әдісіне 881 601 мың теңге ҚҚБ төленді.
3. Мұнай-газ саласының дамуындағы инвестициялық-инновациялық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу
Инновациялық қызметтің дамуы жолындағы маңызды кедергілердің бірі –
пайда мен амортизациялық бөліністен қалыптасатын ... ... ... де, сондай-ақ несие мен қатысым үлесі есебінен құралатын
тартымдық қор ретіндегі де қаржылық ... ... ... ... ... мен ... ... жағдайда
тек ірі өнеркәсіптік кәсіпорындардың, тұрақты немесе кеңеюші өтімді нарығы
бар монополист-кәсіпорындардың қолынан ғана келеді.
Қаржы ресурстарының көзі ретіндегі амортизацияның рөлі ... ... ... ... төмендегенімен инфляция темпінің ... оң ... ... ... ... үшін ... ... көзі инвестиция нарығынан
сыртқы ресурстарды ... ... қала ... Бұл ... ... ... ... өндірісті кеңейтуге ресурстар бағыттағаннан бастап ақ пайда
болады.Мұнда капиталын тиімді ... ... ... ... ... ... ... үшін қаржыға мұқтаждармен кездеседі.
Инвестициялық процесте мемлекет инвесторлар мен ... ... ... ерекше рөл ойнайды. Бұл атап ... ... ... акция пакеттерін сатудағы инвестициялық
конкурс барысында ... ... ... ... ... ... қуат пен бос ... күшін салу, көп ретте
талдаумен бекітілмеген ... ... мен ... ... салу ... ... ... кәсіпорындар әдеттегідей инвесторларға өндіріске
қаржы салуды ұсынады, бұл республика үшін салыстырмалы түрде жаңа нәрсе.
Инновациялық ... ... ... қаржыны тікелей , сондай-ақ,
жанама бөлу бойынша да жетілдіруді қажет етеді.
Тікелей қаржыландыруды ... ... үш ... бөліп көрсетуге
болады. Ең алдымен, іргелі және ірі ... ... мен ... ... ... қажет. Қазіргі кезде ғылымға бөлінетін қаржы
мүлдем ... ол ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік қаржыландырудағы маңызды рөл жоғары ... және ... ... ... жұмыстарға қаржы бөлуге
ықыласты инновациялық қорларға берілуі тиіс.
Екіншіден, жақын мерзімде жаңалықтардың негізгі ... ... қала ... ... мен ... ... ... шығындарын
қайтару және табыс алу үшін еңбек құралдары мен заттарға енгізілген ... ... ... ... пайлануға тиіс. Бұл монополияны
практикалық тұрғыда жүзеге асыру формасы ғылыми-техникалық ... ... мен ... ... емес ... (патенттер, комьютерлік
бағдарламалар, ноу-хау және т.б.) тозу сомасын қосу бола алар ... ... өсіп бара ... рөлі ... ... қызмет
көрсету спектрін біршама кеңейтуге, несиелеудің лизинг, ... ... ... сату бойынша фьючерлік келісім жасау және
т.б. түрлерін жетілдіру және дамытуға болар еді.
Жанама қаржыландыру салықтық, ... және ... ... орындауға негізделеді, ол негізінде келесі талаптарға жауап беруі
тиіс: салық ... ... ... ортақ төлемі- табыс салығына
байлап қою; сала және ... түрі ... ... ... әрекет ету уақыты мен ... ... ... ... ... ... ... белсендендірудің икемді жүйесін құру: жаңа құрал-
жабдықтар мен ... ... ... ... бар ... ... ... кіріс (табыс) есебінен салық салынбайтын арнайы
мақсаты бар ... ... ... бизнес және т.т.) құруды; мекеменің
ғылыми зерттеу ... ... ... шығатын шығынын ағымдағы
шығынға жатқызуды; өз ... ... ... ... ... сату (үш жыл ... ... әлемдік ғылыми-техникалық
деңгейдегі өнімді өткізуден (бір жыл ... ... ... ... ғылыми және инновациялық қорға бағытталған барлық ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
мақсаты бар қорлардың табысының бөлігі есебінен ҒТБ құруды ... ... ... ... ... ... ... рөл ойнауы тиіс, оның мақсаты ... ... ... өнім ... дамытуды бағдар ретінде таңдап алған
шағын фирмаларды бұл процестің қай ... ... да, яғни ... ... іріктеп алу мен оны жүзеге асыру үшін кадр таңдаудан жобаны
басқаруға көмектесу мен ... ... ... ... ... инвестицияны жылжыту механизмін жасау болып табылады. Жергілікті
инвестициялық ... ... ... ... ... мен ... есебінен;
• екіншіден, аймақтың, қаланың елді пункттердің, өзінде бар
ресурстарының әлеуметтік-экономикалық ... ... ... саясаттың негізгі ұстанымы – «қарсы бастама», яғни ... ... мен ... ... ... мен ... ... жақтау, инвестициялық жобаларды іске асыру
мәселелерін шешуге дер кезінде араласудағы белсенді ... ... ... органдарында жобалардың портфелін қалыптастыру және
экономикалық сараптама жасау үшін жұмыс ... ... ... ... өндірістік және өнеркәсіптік құрылыс базасының негізгі
қуатын, сондай-ақ меншіктің түрлі формасындағы құрылыс ... ... ... ... түйінді проблема қажетті қаржылық ресурстарды
іздестіріп табу ... ... ... ... жобаны іске асырудың табысты болуына әсер ететін
факторлар.
|Табыс факторлары ... ету ... ... ... үлгісінің таңдалып алынуы |Шешуші ... ... тату ... ... | ... ... ойластырылған | ... ... | ... ... және ... ... ... ... ... шешу ... және | ... ... ... | ... сауатты қаржылық жұмысы | ... ... ... ... ... ... | ... ... ... көрсету | ... ... ... алу ... етуші ... ... ... | ... ... ... | ... ... шектеулі болуы жағдайында инвестициялық
белсенділікті ... ... ішкі ... ... бойынша келесі іс-шаралар жүргізу қажет:
• жобаларды бірлескен немесе үлестік коммерциялық, соның ішінде шетелдік
капиталды тарту арқылы қаржыландыру;
• несиелік ресурстарды ... ... ... ... приоритеттік даму
бағыттарына сәйкестігін алдын ала сараптамадан өткізе отырып, тек
қана ... ... ... инвестициялық бюджет қаражаттарының бөлігін ерекше тиімді және тез
қайтарылатын инвестициялық ... ... ... құру ... ... және ... қатысым түріне
тәуелсіз шағын бизнес жобаларын іске асыруға ... ... ... мақсатты жұмсалуына бақылауды күшейту мен
ипотекалық несиелеу рөлін арттыру;
• шағын кәсіпкерлік субьектілерін ... ... ... ету ... ... ... ... муниципальдық және басқа да құнды қағаздарды шығару және жылжымайтын
мүлік астына тарату, ... ... ... инвестициялық
жобаларды іске асыруға пайдалану.
Жергілікті әлеуметтік және инвестициялық саясаттың маңызды құрамдас
бөлігінің бірі сыртқы көздерді ... ... ... ... инвестицияларды
тарту келесі ұстанымдар негізінде ... ... ... ... ... ... ... пайдалану негізінде
сыртқы инвестициялардың жіберу нысандарына қатысу практикасын кеңейту;
шетелдік қаржы институттарының ... ... ... сондай-ақ тез
қайтарылатын инвестициялық жобаларға және ... ... ... ... және ... ... ... инвестициялық
жобаның экономиканың келеше даму жоспарына ... ... ала ... ... ... ... конкурстық негізде пайдалану; сыртқы
инвестицияны мақсаттыжұмсауға бақылауды күшейту; әрбір инвесторға ... ... ... ... ... мен ... ... сыртқы инвестицияны тартуға қатысты барлық әкімшілік процедураларды
қарапайымдату.
Қазақстан Республикасында құрылымдық жаңару міндеттерін шешу барысында
қаржылық ресурстардың шектеулі болуы ... ... рөл ... ... ... ... қабілетті жаңа өнімді игеру мен
шығаруды, тауарлар мен ... ... ... нарығына енуді қамтамасыз
етуге қабілетті инновациялық қызметке ... ... ... ... ... ... ... сфераларын, ең алдымен инновациялық ... ... ... ... ... ... ... мен фирмалардың
экономикалық даму қарқыны инновациялық саясаттың жүргізілу ... Және де ... ... ... өсіп келе ... бәсекелестік
жағдайында компанияның негізгі стратегиясын қалыптастыруда маңызды өмірлік
рөл ойнайтын технологиялық ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы инновациялық жүйе қазіргі кезде шетелдік ... ... ... ... ... ... ... негізінен 90 жж. транснационалдық компаниялардың
инвестициялау тенденциясына сәйкес келеді, олардың арасында шикізат ... ... ... орын ... ... ... ... мен
ұлттық экономиканы қалыптастыру стратегиясында мүдделердің өзара байланысу
жүйесінің болмауы шетелдік ... ... ... технологиялық
құрылымды арттыруда, технологияны түбірімен ауыстыруда, модернизациялауда,
жаңа бөлістерді ... ... рөл ... ... ... ... табылады.
Әлемдік дамуда шетелдік технология мен капиталдың елеулі рөл
ойнайтындығына ... ... ... ... ... ... да бар, себебі өз әлеуетіңді пайдаланбай, ... ... тек ... компаниялар есебінен даму
мүмкін емес. Осыған орай ... ... ... технологияның
халықаралық трансфертін мемлекеттік реттеу мен ... ... ... отандық жеткізушілерді ... ... ... ... ілесе жүруі керек.
Қазіргі әлемде ииновациялық қызмет ... ... ... ... ... етуші маңызды факторы ретінде қарастырылады.
Индустриалды дамыған елдерде ұлттық ... мен ... ... үшін ... ... ... технологияны дамытудағы, ғылыми-
техникалық бағдарламаларды жүзеге ... ... жеке ... мен компанияларының копперациясының өсуіндегі ... ... ... ... Бұл ... ... ... саясаты бәсекеге
қабілетті жаңа ... ... ... ғылыми толымды және ... ... ... жаңа ... мен ... жасаудағы
шағын және орта бизнеске қолдау көрсету, инновациялық қызметті қаржыландыру
жүйесін жетілдіру үшін ... ... ... дем ... ... ... дамуының маңызды проблемаларын
шешу көптеген уақыттар бойы үкіметтің назарынан тыс ... Тек ... ғана ... қызмет субьектілерінің инновациялық
белсенділігінің құқықтық негізін құрайтын қажетті ... ... ... ҚР ғылым туралы заңы, Патенттік заң, ҚР инновациялық қызметі концепциясы,
Ғылыми ... ... ... ... ... ... ... даму бағдарламасы, Қазақстан Республикасы
инновациялық қызмет туралы заңы.
Инновациялық даму ... ... ... қайта құру мен
әлемдік, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... белсендендіру негізінде бәсекеге қабілетті экспорттық
өнім өндіруге бағытталған. Инновациялық қызметті қаржыландыру жүйесінің
бағдарламасына ... ... ... ... ... ... мен
инновациялық бағдарламаларды ... үшін ... ... ... инновацияны қолдаудың мемлекеттік ... ... ... банк ... ... ... құнды қағаздар және шетелдік инвестицияны эмиссиялау есебінен
мобилизациланған қаржыларды құрайтын қаржыландырудың көп түрлі ... ... ... ... ... ... ғылым мен
инновацияны дамытудың приориттеті бағыттарын таңдауды, іргелі ... ... ... ... қаржыландыруды, инновациялық
бағдарламалар мен жобаларды ... және ... ... ... ... ... және ... ғылыми-техникалық дамуды
болжауды көздейді.
ҚР президенті Н.Назарбаев ... ... ... ... ... ... барысында таяу перспективада ғылыми және инновациялық
сфераны ... ... ... ... ... атап ... ол ... мен инновацияны әр түрлі көздерден ... ... ... қолданбалы ғылымды дамыту үшін жергілікті бюджет
және бюджеттен тыс қаржыларды пайдалану ... баса ... ... «... ... ... ... ... шешуге күш жететін және солай
істеген дұрыс болатын ғылыми-техникалық проблемалар бар».
Инновациялық қызметті қолдау мен дем берудегі ... ... ... ... ... ... де дәлелдеуге болады, кейбір үкіметтер
іргелі ... ... ... ... венчурлық капитал
сферасын қоса отырып, жеке инновациялық бизнестің дамуына жанама ... ... ... ... ... мен ғылыми
бағдарламаларға тікелей ... ... ... бұл елдердің үкіметі
шағын және орта ииновациялық мекемелерге ... ... ... ... ... іске асырып келеді.
Өндірістік процесске тікелей мемлекеттік ықпал ету масштабын қысқартып
келе ... ... ... ... ... ... ... Постиндустриалдық әлемде мемлекеттік үйлестіру жүйесін
жанама формаларды көп дәрежеде пайдаланудың жұмсақ әдістеріне ... ... ... ... ... ... ... амортизациялық,
сыртқы экономикалық саясат әдістері ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне тәуелсіз түрде барлық
постиндустриалдық елдерде ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету сақталып отыр
және күшейіп ... ... ... бұл ... және ... ... сферасына (ҒЖжТК) өндірісті технологиялық жаңартуға
дем беруге, жаңа ғылыми білім саласы мен ... ... ... жасайтын кадрларға білім беру мен дайындау жүйесіне қатысты.
Иновациялық процестерді ... ... ... ... ... ... ... және инновациялық қызметке ... ... ... ... ие. ... бір тобында (Польша,
Венгрия) инновациялық саясаттың заңнамалық және құқықтық кең базасы жоқ.
Инновациялық қызмет ... өз ... мен одан ... пайдасын есептей
отырып, инновациялық жобаны қаржыланудыру туралы өз бетімен ... ... ... ... ... ... заңмен
бекітілген. Экономиканың жаңа секторына мемлекеттік қолдау қаржылық сипатта
болады. Инновациялық фирмаға мұндай көмек ... ... ... сұраныстар, бастамашыл жобалар мен мемлекеттік бағдарламалар
аясындағы жобаларды мақсатты ... ... ... ... ... ... жасаудың қарапайымдатылған шарасынан көрінетін
жеңілдіктер, сондай-ақ инновациялық фирмаларға және ... ... ... ... мекемелерге арналған салықтық жеңілдіктер ұсынылады.
Шағын инновациялық фирмаларды қаржыландыру ... ... ... кәсіпкерлік капитал болып табылады, бұдан өзге соңғы жылдары аймақта
өндірістің жоғары технологиялық ... ... ... ... ... саны өсіп ... ... (ЕО) мүше елдерде инновациялық қызмет сферасындағы
елеулі қаржылық ресурстар мына ... ... ... ... мен ... ... туралы ақпарат салынған ортақ
мәліметтер базасын құру; ... және орта ... ... ... ... ... жаңа жас инновациялық фирмаларға қолайлы
салық режимін туғызу. Мұның барлығы инновациялық ... ... ... ... және ... ... жеткілікті
көлемде қаржыландыру, өнеркәсіпте инновациялық ... ... ... ... ... ... ғылымның корпоративтік секторын
құру есебінен динамизациялау – міне, Қазақстан экономикасын ... ... ... біз үшін осы болып табылады. Бірақ бүгінгі
таңдағы практикалық шындық ... елге тән ... ... белсенділіктің төмен деңгейі, оның дамуына қажетті ... ... ... ... орта және ірі ... ... ... бұл қызметке қызығушылығының жоқтығы болып табылады. Осыған
орай, оны ... ... ... талап ететін кәсіпкерлік сектор мен
ғылымды интеграциялау процесін жеделдету проблемасы ... ... бұл ... белгілі дәрежеде нәтижесі инновацияның негізін
құрайтын іргелі, қолданбалы ғылыми зерттеулер мен ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер мен
ғылыми жұмыстар мен ... ... ... ... ... болды. Елдің ғылыми-техникалық сферасын
қаржыландыруда дайын жұмыстардан гөрі ... ... ... 1,8 есе ... ... диспрапорция сақталып отыр.
Әлемнің ... ... ... ... көлемінің 25-30% қолданбалы
зерттеулерге, одан екі есе көп - 55-60% дайын нұсқауларға және 15% ... ... яғни ... ... ... олардың
орындалу ізіне сәйкес келесі түрде көрінеді: 15%: 25%: 60%.
Қазақстанда ... ... ... цикл ... бойынша
шығынды бөлуде өзгеше пропорция қалыптасты: 13,3%: 48,4%: 26,8%, ... ... ... ... ... ... ... басым түсетін келтірілген шығын құрылымы дамыған елдерден ... ... ... ... ... ... ...
дайын нұсқауға жетпейтіндігі, сол арқылы жаңалықтар өмірге енбейтіндігіне
куә бола алады.
Орындалған ... ... ... қаржыландыру көздері бойынша
зерттеуде байқалған нәрсе – осы кезге дейін оның негізі ... ... ... ... ... кезде қалыптасқан пропорция пракикалық тұрғыда
өзгеріссіз қалып отыр, ол жанама түрде ... оқу ... ... ... 94,4% мемлекеттік бюджет есебінен, мемлекеттік
сектордағы ... ... - 50% осы ... кәсіпкерлік сектор өз
жұмыстарында 95,7%.өз қаражатына сүйенгендігі есебінен ... ... ... ... ... ... сфераға түсетін қаржылық ағын
көлемінде өзгерістердің елеулі оң ... ... ... кету ... ... бағытталған қаржы құралдарының абсолюттік көлемінің өсуі
барысында да, ҒЖжТК-ге ... ... ... ішкі ... ... ... ғана
отырған жоқ, тіпті төмендеп кетті.
Шетелдік практикада инновациялық дамуды инвестициялық қаржыландыру
көзі ретінде, әдетте олардың өз ... ... займ мен ... кіретін заемдық қаржылар, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... салалар мен өндірісті
дамытуға бөлінген бюджеттік ссудаларды, дотацияларды және ... ... ... ... ... және ... ... есептей
отырып, өз кірісінен инвестициялау ... ... ... ... ... ... ... бойынша агенттігі жүргізген зерттеу
мәліметтеріне сәйкес отандық ... ... ... көзі ... ... өз ... ... деңгейдегі
банктер несиелері және қаржы лизингі қызмет етеді.
Кәсіпорындардың өз қаржысы ... ... ... ... болуы
несиелік жүйенің қатаң шарттары мен оның жеткілікті түрдегі сенімді ... ... ... Бұл енгізілетін жаңалықтарды өз бетімен
қаржыландыру инновациялық процестерді жүзеге ... ... ... мен ... ... аса ... емес нәтижелермен қамтамасыз етуімен
байланысты. Қаржы көздерінің қолда бар құрылымы кәсіпорында өндірісті қайта
құрылымдау үшін қажетті кешенді ... ... ... ... ... қызмет профилі мен техникалық қайта жарақтауды ауыстыру,
жаңа бөлімдер қалыптастыру және ... жаңа өнім ... ... ... қайта даярлау және т.б. мүмкіндіктер.
Инновациялық қызметті дамытуға қажетті қаржы құралдары ... ... мен оның ... ... ... ... ықпал етеді. Осы
себеп бойынша тек 10% кәсіпорындар ғана жаңа технологияға ... ... ... ... және 16,5% жаңа өнім ... үшін
өндірісті қайта профилдеуді жүзеге асырды, дегенмен ол өнімдер ... ... ... тек сол ... өзі үшін жаңа ... ... қоса, кәсіпорындардың өз қаржылары енгізілетін ... ... көзі ... табылмайды. ... ... өз ... ... ... ... ... мен
корпорациялар тұлғасындағы ірі аналық құрылымдар инвестицияларымен
бірігеді. Жекелей ... мұны ... ... ... ... бұл ... топтар мен корпорациялар құрамында
қазақстан кәсіпорындарының да осыған ұқсас көздерінің болуын ... ... ... үшін ... инвестициялар шетелдік
капиталмен бақыланатын кәсіпоырндарды пайдаланады. Аталған ... ... ... ... ... құру ... арқылы,
немесе шетелдік қатысушылардың қаржыландыруы ... ... ... ... ... іске ... Мұнымен қоса, инновациялық
жобаларды қаржыландырумен кейде инновация нәтижесінде алынатын өнімге
сұраныс ... өзі ... Атап ... бұған Ұлттық ғылыми
орталықтар мен тиісті салалардың сұраныс беруші кәсіпорындары арасындағы
өзара ... ... куә бола ... ... ... ... инвестиция көзі ретіндегі
заемдық құралдардың жетекші рөлі бар ... атап өту ... ... ... ... ... ... табылады. Отандық және шетелдік тәжірибе
корпоративтік құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... артық қаржы тартылатындығын көрсетеді.
Қор нарығында едәуір қаржыны аккумуляциялайтын жинақтаушы зейнетақы
қоры және ... ... ... ... ... ... ... қазақстан кәсіпорындарының инвестициялаудың
корпоративтік облигациялар шығару сияқты аспаптарын қолдануына мүмкіндік
береді. ... ... ... ... ... шыққан әлеуетті
корпоративтік эмитенттер әзірге мұндай мүмкіндіктерді қолдан шығарып алуда.
Нарыққа қатысушылар, ... ... ... ... ... табиғи монополис кәсіпорындары болып отыр.
Өнеркәсіптің инновациялық тұрғыда жаңартуға арналған инвестициялық
жобаларды қаржыландыруда коммерциялық ... ... ... ... қаржылық лизингті пайдалануы болып табылады. Экономикалық
өсу жағдайында бұл кәсіпорындар мен банктердің өзара пайдалы ... ... ... Бұл ... заем ... ... ... құнын салыстырмалы түрде төмендету және лизингке алынған құрал-
жабдықтар түрінде залог ұстаумен қанағаттандырылады.
Қазақстан ... ... ... алу ... ұзартылған сату
арқылы қазіргі заманғы құрал-жабдықтар, станоктар және басқа да капиталдық
тауарлар ... ... ... ... ... Қазақстанның жетекші
коммерциялық банктері ... ... ... институттар –
Еуропалық Реконструкция және даму Банкі, Азия және ... даму ... ... жүйе ... ... шарттары арқылы жүзеге асырылады.
Дамыған елдерде лизингтік схеманы ... ... ... ... ... 30 ... ... Лизингтік компанияларға
арналған салықтық және несиелік ... ... ... ... ... ... ... оны белсенді түрде
қолдануға қолайлы мүмкіндіктер туғызады.
2000 жылы қабылданған «Қаржылық лизинг ... заң ... ... ... дамуының құқықтық негізін құрайды. Дегенмен, республикада
лизингтік операциялардың кең тарлауына бұл жетімсіз болып ... ... ... ... ... мен ... атап айтқанда
лизингке алынатын негізгі қорлардың (жаңа құрал-жабдықтар, ... ... ... ... амортизациялық әдісін
қолдануды көздейтін қосымша өзгертулер мен толықтырулар қажет.
Сондай-ақ, бұған кәсіпорындардың толық ... ... мен ... ... ... ... ... емес, кәсіпорынның өз
құзыретіндегі табыстан жинақтауының қалыптасқан әрекет ету ... ... ... ... ... ... дер ... жаңаға
ауыстыруына толық шамада ықпал ете алмайтындығына ҚР статистика жөніндегі
агенттігінің осы ... куә бола ...... ... ... 6-12 ... ғана негізгі құралдарды жаңарту мен қайта өндіруге
қаражат таба алған. Нәтижесінде ... өнім мен ... ... ... ... ... әсер ... еңбек өнімділігі
түсіп, өзіндік құны артуда.
Әлемдік практика ... ... ... ... ұзақ ... беру және ... қызметке мемлекеттік қолдау көрсету
өнеркәсіптік компаниялардың ... ... ... етеді. Қазақстанда ииновациялық қызметті мақсатты ... мына ... ... іске ... ... ... ... инновациялық жобаларды іске асыруға өндіруші фирмалардың қатысуы;
мейлінше перспективалы инвестициялық ... ... ... жеңілдік
несиелерін ұсыну; өнеркәсіптік компаниялардан сұраныс қабылдау практикасын
және жобалармен жұмыс істеуде шағын инновациялық бизнесті ... ... ... ... ... мен техниканың жетекші
рөлін мойындай отырып, Қазақстан үкіметі өткізіліп жатқан өнеркәсіптік
және ... ... ... ... даму ... ... ... оған сәйкес құқықтық қамтамасыздық болмаған
жағдайда оның нәтижелі болуы күдік туғызары сөзсіз. Отандық өндірушілердің
жоғары ... ... ... ... келешегі бар зерттеу және
инновациялық қызмет бағыттарына арналған құқықтық, қаржылық және ... ... ... ... оны ... ... ... үкімет те,
жеке бизнес те қызығушылық танытып отыр.
Өнеркәсіптік зерттеулер мен ... ... ... ... ету ... ... ... несиелік немесе
инвестициялық корпорация және ... ... ... ... ... тағ да ... ... жаңарулар қажет болады. Ғылыми
орталықтар мен басқа да ... ... ... ... шынайы қысқаруы мен инновациялық жобаларға жеке
инвестиция үлесінің кеңею ... өсе ... оның ... жаңа және ... ... ... жобаларды
ендіру мен жұмыстарды қаржыландырудағы Инновациялық қордың рөлін күшейту
қажет. Оның ... ... ... ... ... ... тек
жекелеген азғантай жобаларды қаржыландыру ғана ... ... ... ... ... болып табылады. Осыған орай Қордың
өкіміне ... ... ... көп есе арттыру талап етіледі, ол
үшін импорттық техника мен технология ... ... ... ... қажет.
Қолданбалы ғылыми- зерттеулерді жүргізу үшін белгіленген республикалық
бюджет есебінен қаржыландырылатын Қор елдегі ... ... ... ... жүзеге асыруға ықпал ету үшін құрылған.
Сондай-ақ, оның міндетіне кері ... ... ... ... және инновациялық кәсіпкерліктің дамуы үшін
жағдай туғызу жатады.
Мұнымен қоса, Қазақстан Республикасының инновациялық даму ... ... ... ... ... ... ... жүйесін құру көзделеді. Мұндай қорлар аймақтарда және ірі ... ... мен ... ... ... ... ... бюджеттік қаражатты тармақталған инновациялық
инфрақұрылымдар ... ... ... ... ...
инкубаторлар, технопарктер, арнайы конострукторлық бюро (АКБ), ғылыми-
инновациялық ... ... ... ... ... ... және біліктілігін арттыру орталықтары кіреді.
Қазақстанда өзіндік инновациялық инфрақұрылымды ... ... ... және ... да ... технопарктер, инновациялық
фирмалар, бизнес-инкубаторлар құрудан салынды. Инновациялық сферада бұдан
да елеулі ... ... ... ... ... заң ... және Иновациялық даму ... ... ... ... ... саясаттың негізі ретінде ... ... ... пен ... ... ... ... бірлесе әрекет
етуі белгіленді. Ағымдағы жыл бюджетінде ... ... ... 13,1 миллион теңге жіберілді. Бұл қаржының шектеулілігі
түсінікті, ал ... ... ... ... іргелі және қолданбалы
зерттеулерді қаржыландыруға ... ... ... ... және ... ... ... ұйымдар, фирмалар мен кәсіпорындар оларды өз бетімен ... ... ... ... ... мен ... ... мысалға бұл
мақсатқа сұраныс беруші ретінде бола алатын кәсіпорын, ... ... және ... ... ... практикалап жүр.
Кәсіпорындарда технологиялық және өнімдік ... ... бес жыл және одан да көп ... мемлекеттік инвестициялық
портфел жобаларын қаржыландыру үшін Қазақстан даму ... ... ... және ... ... ... есебінен қаржыландырылатын,
сондай-ақ мемлекеттік кепілдік ... ... ... қызмет ету
функциясы бойынша агент болып табылады. ... ... үшін Банк ... ... ... қайтарылатын инвестициялық жобаларына ғана
несие береді. Приоритетті болып тек өңдеуші өнеркәсіптің ... ... ірі және ұзақ ... ... ғана алға ... ... ең ... ел экономикасының жаңа салаларының ұзақ мерзімді
мамандандырылуы мақсатында ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз етуге қабілетті ғылыми толымды және
жоғары технологиялық жобалар ғана приоритетті бола алады.
Біздің еліміз үшін ... ... ... өндірісте мемлекеттік
қаржы есебінен қаржыландыру жүзеге асырылатын, ғылыми ... ... ... бар ... ... ... қала береді.
Мұндай жобаларды ендіруде ары қарай ... ... ... ие. Инновациялық жобаларды қаржыландырудың бұрыннан бар
өндірісті кеңейту немесе белгілі өнімді ... ... ... жобалардан айырылатын өзіне тән белгісі-бірнеше ... ... атап ... 1) жаңа ... ... ... өндірудің өзіндік құнының төмендеуінен ... ... ... ... 2) өндіріс арқылы игерілген жаңа ... сату ... ... ... және ... жоспарланғаннан төмен
болып шығуы тәуекелі.
Инвестициялық жобаларда заем беруші ... ... ... бар
құрылымдар алға шығатыны белгілі. Ал болашақ өнім немесе технология туралы
идеядан басталатын инновациялық ... ... ... өнім ... өнім ... бұл заем ... ... қандай да бір шынайы
кепілділікті практикалық тұрғыда жоққа шығарады. Тек ... ... ... ғылыми толымды өнімдерді ғана есептемегенде.
Қайтадан бастаушы инновациялық жобалардың тәуекелділігінің жоғары
дәрежесі ... жаңа ... ... 80%-ға жуық ... ... ... жұмысты бастауынан бес жылдан кейін, ... ... өз ... ... ... ... ... қоса, әртүрлі корпорациялардың НИОКР ... 90%-ға жуық ... ... ... ... коммерциялық
өнім бола алмайды, нарықта сұранысқа ие бола ... ... ... жобалардың орындалуының бастапқы
сатысында қаржыландырумен ... ... ... ... ... ары ... лицензияны сатуға мамандандырылған технология,
компания инкубаторлары, мемлекеттік венчурлық немесе инновациялық қорлар
айналысады. Тек қорытынды ... идея ... ... ... ... ... шыққан кезде ғана, қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... фирмалар өз қызметін
жобаны жүзеге асырудан түскен мүмкін болатын болашақ табысты бағалайтын
негізін салушылар мен ... ... ... бастайды.
«Венчурлық қорлар» негізінен кеңею сатысында ... ... ... ... ... ... жобаларды қаржыландыруға тек қорытынды сатыда,
яғни жаңа ... ... ... ... ... тәжірибелік үлгі
базасында ғана ... ... ... коммерциялық банктері
инновациялық жобаның үлкен тәуекелді және оның ... ... ... ... болмаған жағдайында несиелеу субьектісі ретінде көріне алмайды.
Бұл жағдайда елде ... ... жаңа ... көрсететін,
өндірістік сферада да, сондай-ақ қаржылық сферада да тез ... ... ... ... беретін венчурлық қаржыландыру жүйесін дамыту
қажеттігі сөзсіз туады.
Оның ...... ... жеке ... ... ... және т.с.с. тәуекелшіл капиталы.
Ресей тәжірибесі ... ... ... ... түрі ... ... ... сферасында жұмыс
істейтін компаниялар мен инвесторлардың пайда ... өз ... ... кетуі мүмкін.
Қазіргі кезде ғалымдар мен өңдеушілердің өнеркәсіптік кәсіпорындармен
перспективалы ынтымақтастығына, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... дамымағандығы,
инновация инфрақұрылымының жоқтығы, нарықтың зерттелмегендігі және отандық
қолданбалы ғылымның әр түрлі бағытында ... ... ... ... ... ... ... кедергі болуда.
Жоғары технология облысында жұмыс істейтін ... ... ... нарықтық жетістіктің негізгі факторы болып
табылатын оның даму жылдамдығымен ... ... ... ... ... байланысты болғандықтан, қомақты қаржылық
құйылым алған фирмалар ... ... пен ... ... өзіне ең
жоғарғы кірісті қамтамасыз ете отырып, нарықты монополиялап алуда ... ие ... ... ... ... кеңеюде және қай жерде
орындаушылардың сәйкес деңгейі және жұмыс күшін дайындау ... ... ... ... ... және ... салмақталған
экономикалық саясат бар, сол жерде ... ... ... ... тұрақтылық және капитал мен жұмыс күші нарығының
қадамды дамуы, ... ... ... ... ... ... әлеуетті
инвесторларға серпін бере алады.
Венчурлық бизнес дамыған елдерде ... ... ... ... ... ... ... бойынша займдер,
мелекеттік кепілдіктер және ... ... ... ... ... ... ... базасын кеңейту үшін кепілдіктер
сияқты аспаптарын да ... ... ... ұқсас әдістері Қазақстанда ... ... ... тездетер еді, ол ... ... ... ... ... ... ... мүмкін еді. Венчурлық капиталистердің пайда болуы елдегі
қор нарығын дамытудың белгілі бір деңгейіне жетуге жол ... ... ... ... және ... толымды салалардың тәуекелшіл
фирмаларында перспективалық ииновациялық жобалардың болуы маңызды ... ... ... ... ... ... ... қамтитын экономикалық саясаттың арнайы шаралары ... ... ... ... ... ... берер еді, және сол
арқылы Қазақстан экономикасының инновациялық әлеуетіне ... ... ... ... ... Қазақстан мұнай-газ саласында ииновациялық қызметті дамытудың
бағыттары мен перспективалары
Қазақстан Республикасында нарықтық институттардың, постиндустриалдық
қоғамға сай ... ... ... ... ... ... жоқ. Онымен қоса, экономиканың іс ... ... ... тек ... ... ... ... болмай
ғана қойған жоқ, инновациялық сфера жұмыстарының дайын нәтижелерін – жаңа
технологияларды енгізуге ықпалын да тигізбеді.
Өңдеуші өнеркәсіп ... ... ... ішкі рыноктағы нақты
позициясын жоғалтып алды және қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы ғылыми-техникалық
жұмыстармен кіріктіре ендіру есебінен өнімнің сапасын арттыру қажеттігін
сезінуде.
Қазақстан ... ... ... ... және ... жағымсыз тенденцияларды жою мақсатында:
• Инвестицияның өндіру саласынан (мұнай өндіруші) өңдеу ... ... ... ... іс ... құрылымдық тұрғыда
қайта құрылуы үшін шикізатты ... ... ... ... саласын дамытуға бағыттау;
• Жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... базасымен модернизациялауды іске
асыру;
• Мемлекеттік қолдау көрсету үшін (салықтық ... ... оған ... ... ... ... ... отандық өндірушілер үшін
әкелінетін импорттық шикізаттың кедендік төлемдерін азайту) ... ... ... ... қабілетті әлеуетті, бәсекеге
қабілетті, жоғары технологиялық отандық өндірістер тізімін ... ... ... және жобалық әлеуетін қалпына келтіруге ғылыми-
зерттеу ұйымдарын мақсатты қаржыландыру жолымен ықпал ету, ... ... ... ... және ... ... ... жаңа технология мен құрал-жабдықтар саласында техникалық-
экономикалық ұсыныстарды кіріс есебінен салық төлеміне дейін қолдануды
заңнамалық тұрғыда шешу;
... ... ... ... мамандарынан(ғылыми
орталықтар, ірі кәсіпорындар) мемлекеттік органдарға ... және ... ... ... ... ... ... ішінде құрал-
жабдықтарды жаңарту және олардың бәсекеге ... ... ... бар ресурстарды максималды түрде концентрациялау
үшін кәсіпорынның амортизациялық-инновациялық саясатын өзгерту бойынша
заңнамалық акітілерге де ұсыныстар жасауы ... ... ... тек материалдық-техникалық жарақтану
дәрежесі бойынша ғана емес, ... ... ... ... (ғылыми,
инженерлік-техникалық) анықталатыны белгілі. Елеулі ... ... мен ... ... көрсетумен айналысатындардың саны әлі
де аз емес - 26 мың адам, ғылыми қызметкерлердің саны – 13092 ... ... 627 ... және 2096 ... ... бар. ... ... болып
жатқан қысқартулар оның ішкі тепе-теңдігінің ... ... ... ... ... ... ... жетіспеуі барысында жүзеге
асырылады. Соңғы үш жылда ғылыми қызметкерлердің саны тұрақталды, ғылыми
сфераға ...... оқу ... ... ... ... ... жағдай бойынша басты міндет сапалық өсу мен елдің ... ... ... жетілдіру болып табылады. Оны пайдаланудың
тиімділігін арттырудағы негізгі ... ... ... ... қалыптастыру және біліктілікті өсіру, жас бойынша құрылымды
оңтайландыру, ... ... оның ... құндылығын күшейту
арқылы іріктеп алу, кәсіби жан-жақтылықты дамыту, өзге де ... ... оның ... ... ... табылады. Ғылымның іс
жүзіндегі ғылым секторымен, елдің халық шаруашылығы кешендері салаларымен,
инновациялық әлеуетті анықтайтын жекелеген ... ... ... ... олардың инновациялық қызметін талдаусыз мүмкін емес.
Мұндай талдау мен ... ... ... ... беру ... елде ... және ... министрлігі, Энергетика
және минералды ресурстар министрлігі ... ... ... арқылы
өнеркәсіптік кәсіпорындардың іскерлік белсенділігін үнемі ... ... ... ... ... Бұл ... инновациялық қызметі кең мағынада түсініледі және ... ... ... ... ... ... және материалдар,
өндірісті ұйымдастыру және басқарудың ... ... алу, ... ... ... ... ... жататындар: экономиканың
барлық салалары бойынша өндірістің өсуі және ... ... ... ... ... ЖІӨ-нің көтерілуі, бюджетке және бюджеттен тыс
қорларға салықтың түсірілімінің артуы, жұмыс ... ... ... ... – инновациялық ... іске ... ... құрамдас бөлігі. Мүмкін болатын ... ... ... егер ... ... ... ... алмастыру немесе көбейту мүмкін болған жағдайда экспорттық-
импорттық сальдоның өзгеру ықтималдығы кіреді.
Шетелдік инвесторлардың ... ... ... ... ... ... ... біздің ұлттық мүдделерімізге
сәйкестендіруді жүргізу керек. Ең ... бұл ... және ... ... ... ... мұнай-газ кешендерінің
құрылымында мемлекеттік секторды көбейтуге ... ... ... ... негізгі нормативтік-құқықтық
актілер Конституция мен Азаматтық кодекспен қатар «Жер қойнаулары және жер
қойнауын ... ... ... туралы», «Салық және бюджетке басқа да
міндетті төлемдер туралы», «Кеден ісі туралы», ... ... ... ... ... ... ... 40 шақты инвестицияны ... мен ... ... ... ... ... қол ... олардың
35-і ратификацияланған.
Енді басталған Каспий теңізінің қазақстандық секторын толық масштабта
игеруге қайраңды ұлттық ... ... ... ... және ... ... ... жасалды, сәйкес ... ... ... орай ... ... және «Жер қойнаулары және жер
қойнауын пайдалану туралы» заңдарға ... ... ... ... ... ... туындады.
Заңнаманың жалпыға таралымды пайдалы қазбаларды шығару үшін жер
қойнауларын пайдалану бөлігінде жергілікті атқару ... ... ... ... ... және ... өндіру
тәртібін реттейтін жаңа ... ... және ... іске ... ... Жекелей айтқанда, геологиялық жұмыстардың тек қана
республикалық бюджеттен қаржыландырылу шектелімі алынып тасталды.
Жер қойнауын пайдаланушылардың табиғатты ... және ... ... ... ... ұстанатын бағыты ... ... жаңа ... ... оған ... ... өмірі мен
денсаулығына қауіп төнген жағдайда жер қойнауын пайдаланушы өз ... ... ... ал қауіп жойылғанға ... ... ... ... ... ... және табиғи газды пайдалану
бойынша туындайтын жағдайларды ... ... ... ... заңнамасында мұнай-газ келісімшартында 50%.-дан кем
емес көлемдегі міндетті үлестік қатысым арқылы мемлекет мүддесін ... ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар барысында «Жер
қойнаулары және жер қойнауын пайдалану ... ... 71 ... ... ... құқығын сатып алуда мемлекетке приоритеттік орын
берілетін түзету енгізілді. Бұл орайда, мемлекет үлесті өзіне ... ... ... баға ... ... алу міндетін алатынын айтып кеткен
жөн.
«Жер қойнауларын пайдалану және мұнай операцияларын жүргізу мәселелері
бойынша кейбір ... ... ... мен ... ... заңға президент қол қойып, күшіне енді.
2005 жылдың 1-қаңтардан ... жер ... ... ... практикасын өзгертуші Салық кодексіне өзгерістер мен толықтырулар
күшіне енді. Негізгі ... ...... ... ... ... Ренттік салықтың салыну нысаны ретінде экспортқа шығушы шикі
мұнай көлемі белгіленді, ал жаңа салықты есептеп шығару ... оның ... ол ... ... ... ... мен ... бағадан жинақталады.
Мұнда тарату бойынша шыққан шығындар есептеліп алынады да ... ... ... ... ... ағымдағы нарықтық
бағаға тәуелді сараланған ... ... 1 %-дан ... үшін 19 ... 33 %-ға ... ... ауытқып отырады (баррель үшін ... ... ... ... ... ... роялти жүктемесін унификациялау
көзделген, ол бұрын әрбір бөлек ... сол ... ... ... ... ... байланысты жер
қойнауларын пайдаланушылармен келіссөз жүргізу жолымен белгіленетін.
Республикалық ... ... ... ... ... ... 86%-ға
жуығын өндіретін 7 компания ойнайды. Көшбасшылық сөзсіз "Тенгизшевройл" БК-
на жатады, оның өндіру көлемі үш ... ірі ... ... ... ... ... Барлау Өндіру" және Karachaganak
Petroleum Operating B.V. суммарлық көрсеткішімен қатар қойылады. Көшбасшы
«жетіліктен» өзге ... 1 млн. ... аса ... ... ... ... және АҚ "Қаражанбасмұнай" өндіреді. Мұнай өндіруші
компаниялардың алғашқы «ондығын» «Қазгермұнай» БК ... ... ... ... ... ... ... ұлттық компаниясы ғана болып табылады. Компания ел
экономикасының мұнай-газ секторында Қазақстан Республикасы мүддесін қорғау
және ... ету ... ... ... ... ... мұнай-
газ компаниясы жабық акционерлік қоғамы мен "Транспорт нефти и газа" ұлттық
компанияларының қосылу ... ... ... ... ... ... ҰК құрамына Қазақстанда газ
тасымалдаудың негізгі желісін бақылайтын, ұзақтығы 10 мың ... ... ... қабілеті 190 млрд. куб. м.-ге дейінгі «ҚазТрансГаз» кіреді.
Ішкі нарықта газды тұтынушылар: жұртшылық; газды өнеркәсіптік тұтынушылар –
Соколов-Сарыбай ... ... Дон КБК, ... ... ... химиялық және энергетикалық нысандар және т.б. ... ... ... және ҚР ... ... ... газды ішкі тасымалдауды ұлғайтуды жоспарлайды.
«ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы ... ... ... ... және ел ... мейлінше стратегиялық маңызды
саласында ... ... ... ... «ҚазМұнайГаз»
Ұлттық компаниясы 2005 жылы 1 тоқсанда мұнай мен газ конденсатын ... 2,241 млн. ... ... ... 2005 ... ... ... мен газ конденсатын өндіру 8,9%, 3 млн. 799 мың ... ... ... ... өсім алуы жаңа ... ... ... қамтамасыз етілді.
"ҚазМұнайГаз Барлау Өндіру" компаниясынан өзге Қазақстанның барлық
негізгі мұнайөндіруші компаниялары шетелдік ... ие. Бұл ... ... ... ... барынша кеңінен тарту және ... ... ... орны толмайтын ... ... үшін ... ... ... ... компанияларының
тәжірибесі мен технологияларын жан-жақты пайдалануға арналған мемлекет
саясатын ... ... ... теңізі кенорындарын игеруге байланысты
ашылған әлеуетті мүмкіндіктер едәуір көп көлемдегі инвестицияны ... ... және ... сарапшылар бағалары бойынша, капиталдық
суммарлық шығын шамамен 160 млрд. долларды құрайды, оның 10 ... ... ... бағалау мен барлаудың бастапқы кезеңіне салынуы тиіс.
Қазіргі кезде ... ... және ... ұлттық мұнай-газ компанияларының үлесі 20%-ды құрайды.
Компания ... ... ... үлесін арттырып келеді. 2005 жылы
мамыр айында ... ... ... BG компаниясының тастап
кеткен жобасы бойынша 8,33% үлесті 913 млн. 142 мың ... ... ... ... 16,67% -ы ... еді.
2005 жылы шілдеде «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының төңірегінде оның
мүмкіндіктерін өз мақсатына пайдаланғысы келетін әртүрлі күштердің арасында
күрес жүріп ... ... ... ... ... Инвесторлар одан бөлініп
шыққан бөлімдердің акцияларын алуды ... ... ... тез ... ... бара ... мұнай-газ кешенінен пайда
түсіру. Бюрократиялық топтар компанияны ішкі ... ... ... ... ... ұлттық мұнай-газ компаниясы инвесторлардың
қиялдарын қозғады. Британдық "Санди Таймс" Қазақстан ... ... ... осы ... ... ... бас өндіруші
"ҚазМұнайГаз ... 49%-ға ... ... сатқысы келеді деп хабарлады.
Сату күзде жүруге тиіс, таратып үлестірудің ... ABN ... Credit Suiss First Boston ... ... ... ... бойынша шетел инвесторлары ... ... ... ... ... иемденетін жетекші қазақстандық мұнай компаниясының тәуекелі
мен перспективалары, репутациясының соңынан түсе бастады.
КМГ-ге қатысты үкіметтің ... ... ... ... ... әр түрлі көздерден осы жылдың көктемінен бастап та түсе ... ... ... ... диапазоны барынша кең: «ҚазМұнайГазды» алып
суперхолдинг өкіміне ... өзге де ... ... ... өткізуден КМГ-ның 20% акциясын жеке ... ... ... ... үлес жеке ... КМГ-ның Қазақстандағы
пұрсатты жағдайына орай тұрақты жоғары ... ... ... береді.
Мұнай-газ кешенінің мемлекеттік секторына қатысты мемлекет стратегиясын
тексеру және оны заңнамамен бекіту ... ... ... ... ары ... ... ... мемлекет үлесін арттырған жөн.
Алматы қаласы және Алматы облысына жылу-электроэнергияны ... ... ... "Алматы Пауэр Консолидейтед" (АПК) энергетикалық ... сату ... ... ... қарсылығына жауап ретінде 2005 жылы 27-
маусымда ... ... оны ... ... ... осы ... ... жасалды.
Шикізат секторы басым түсетін басқа да елдерге қарар болсақ, онда ресей
үкіметінің мұнай саласының бөлігін ... ... ... көрінбей
қоймайды, керісінше толық заңды болып көрінеді, Ресейде бұл ... ... Таяу ... елдеріне және өзге де дамушы елдерге қарағанда
көп есе аз. Ірі елдер ...... ... ... ... ... тек ... Ұлыбритания мен Канада да аз.
Бүгінгі таңда Қазақстанның минералды-шикізат кешені және оның ... ...... ... отандық және шетелдік инвесторлар
тарапынан ... ... ... Және бұл ... емес ... ... барланған қоры бойынша республика ірі мұнай
державаларының ... ... ... тек Таяу ... жекелеген
елдерінен, Латын Америкасы, сондай-ақ ... мен ... ... ... ... қорындағы Қазақстанның үлесі мұнай
бойынша 3,2% (4,6 млрд. т), ал газ ... – 1,5% (2,2 ... м3) ... ... ... ... болсақ, онда мұнай бойынша ол 8% (17
млрд. т), ал газ ... – 3,4% (146,4 ... ... ... ... ... Қазақстан қазіргі кезде Таяу Шығыс,
Ресей, Венесуэла, ... ... ... ... Индонезия, Бразилия
және кейбір африкалық мемлекеттерден кейін әлемде 18-ші ... ... ... ... ... АҚШ, ... Қытай, Корея, Индия
және еуропалық елдер (әлемдік тұтынудың 60%) ... атап ... ... мен ... ... арасындағы мұндай тепе-теңсіздік әлемдік
энергетикалық нарықта мұнайды ... ... ... ... ... ... 30 жыл ішінде біз өз мұнай-газ ... ... ... ... ... сала ретінде қарауымыз
қажет.
Қазақстанда тұтастай алғанда мұнай өндіру көлемі 55-60 млн. ... деп ... 2010 жылы бұл ... 100-115 млн. ... өседі, ал 2015 жылы 120-150 млн. т. дейін жетуі тиіс. ... ... орта ... өндірілген көлемнің 85% -ын құрайды. Жылдық ... өсуі 2005 жылы 8 млн. ... ... ... 2010 жылға қарай
9 млн. тоннаға дейін, ал 2015 жылға қарай 11 млн. т.жетеді деп ... ... ... жету ... елеулі инвестициялық салымдар қажет
болады. ... ... ... шикізаты нысандары жерқойнауын
пайдалануға бағытталған ... ... ... ... ... 80%-ға ... құрайды.
Соңғы 6 жыл ішінде олардың көлемі 5 есе ... 2002 жыл ... US$4,8 ... ... 1996 ... 2002 жылға дейінгі кезеңде КСШ жер
қойнауын ... US$17,9 ... ... ... ... және ірі
компаниялар үлесіне 90%-дан келеді, олардың үлкен бөлігі (83%) ... ... газ және ... ... ... 2005 жылы
Қазақстанның мұнай-газ саласы US$5,7 млрд.кем емес ... ... ... ... ... ... US$24,8 ... дейін ұлғайды,
ал 2010-2015 жылдары ол US$27,3 ... ... ... ... қаржы
тек қана КСШ-ын өндіруге ғана емес, сондай-ақ сәйкес инфрақұрылым құруға да
жұмсалуы көзделеді. ... ... ... өзіндік құны (теңізден
басқасы) тасымалдау шығындарын есептемегенде барреліне US$5-7 құрайтынынын
ескеру қажет. Салыстыру үшін ... ... 95-100 ... т. ... барысында өндірудің тұрақты өзіндік құны ары қарай арзан теңіз
транспортымен ... ... ... US$1 құрайды. Бұл
Қазақстанның мұнай ресурстарының ... ... ... ... және Орта Шығыстағы мұнай экспортаушылармен КСШ-ның көлем мен сапасы
бойынша да, оны әлемдік нарыққа тасымалдау жағдайы ... да ... ... ... ... ... үшін қолайлы инвестициялық жағдай 2010 ... ... ... теңіздегі мұнай өндірудің төмендеуімен, сондай-ақ
жетекші басты елдері каспий мұнайының ... ... ... ... ... тұрақсыз Парсы шығанағы аймағынан ... ... ... ... ... ... ... түсуін
қарастырып отырғандығын ескере отырып күтуге болады.
Бүгінгі таңда Қазақстанның мұнай-газ өндіруші саласының даму келешегі
ең алдымен ... ... ... Дегенмен Әзербайжан және
Түркменстан сияқты мұнай-газ индустриясы күш алып ... ... ... ... жылдар ішінде әлемдік мұнай мен газ ... ... ... ... мүмкін. Ресей Федерациясының
Табиғи ресурстар министрлігінің бағасы бойынша Каспийге ... ... ... мен ... ... ... Әзербайжан мұнай ... ... ... ... ... сапалы мұнайдың барланған қоры 2,3 млрд. т.
құрайды. ҚР қорлар бойынша мемлекеттік комитеттің оперативтік есептеулері
бойынша Қазақстан ... ... қор 1,6 ... т ... ... ... бойынша - 7 млрд. т. шамасында. ... ... ... ... ... – Каспий аймағындағы елдер арасында өзара ... ... ... ... ... ... теңізінің қазақстандық секторын игерудің ... ... ... ... республикадағы көмірсутек
өндіруші ерекше зонаға айналдыруды мақсат етеді. ... ... ... ... ... геологиялық барлау жұмыстары Каспий теңізінің
қазақстандық қайраңы территориясында ... ... ... ... ... ... жиынтығы көмірсутек шикізатының ... ... ... ... ... ... белгілеуге мүмкіндік
береді.
Бағдарламаның басты мақсаты республиканың ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Негізгі бағдарламалық міндеттер: 
1. Компенсацияларды барынша нақты анықтау үшін, әрбір лицензиялық блоктың
көмірсутек әлеуетін бағалау, осы ... ... және ... ... ... үшін ... Қазақстанға компенсация төлейді.
2. Мұнай-газдың перспективалы құрылымдарын іздеу бұрғылауына дайындау, ал
кенорнын – қорды есептеуге, барлау және ... ... ... ... ... ... мұнай мен газды тасымалдау
үшін ... ... ... ... салу ... ... ... ортаға әсерін азайтуға дайындау
процестерін ... ... ... ... ... бай ... табиғи ресурстарын
игеру үшін инвестицияның ең жоғарғы көлемін тарту
4. Каспий теңізі және оған ... ... ... ... ... тарту және мұнай ресурстарын игеруден алынатын
қаржылар ... ... ... ... істеп жатқан Қазақстан жобалары бойынша ... ... ... табысына болжам жасау, оның мейлінше үлкен көлемі 2015
жылы күтілетіндігін және ол шамамен 95 млн. ... ... ... ... ... келешегі 2005 жылдан бастап
Каспий қайраңында мұнай өндіру мен экспорттаудың өсуіне ... ... ... ресурстар министрлігінің болжамы бойынша 2015 жылы Каспийде 160
млн. тоннаға дейін мұнай өндіріледі, оның 60% ... ... ... 30% – ... ... ... ... алынатын қоры бойынша, 2,2 трлн. м3 құрайтын Қазақстан
әлемде 13-ші орынды және ТМД бойынша 4-ші ... ... 2000 жылы ... ... ... 12 млрд. м3 ты құрады, сонымен қатар газды тұтыну
деңгейі үш есе аз болып ... ... ... ... сияқты, газ
қоры республиканың батыс облыстарында (98%) ... ... ... ... бөлігі Қарашығанақ және Жаңажол кенорындарында. Сала кәсіпорындары
дамуының индикативтік жоспарына сәйкес 2000-2005 жылдары ... ... газ ... ... 28 ... м3 ... газ өңдей зауыттарына
газ жеткізу 13 млрд. м3 дейін жетті, ал ... газ ... 10 ... м3
дейін ұлғайды. Қазақстанның оңтүстік облыстарын газбен ... ... ... таңда Амангелді газ кенорнын игеру есебінен шешілуде.
Соңғы жылдардағы негізгі проблема газды тасымалдаумен байланысты. ... ... каз ... ... ... кеңестік одақ жүйесінің бөлігі
болып табылады және ... ...... ... ... ... ... кезде оны осы күшпен Батыс Қазақстанда
орналасқан ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін қиындық туғызады. 2001 жылдан
бастап Қазақстанның солтүстік облыстарын және ... ... ... іске ... ... ... ... проблема мұнайға ілеспе газдарды ... отыр – жыл ... ... ... ... ... 10 млрд. м3
–тан аса газды жағады. Олар кенорындары тұтынушылардан жүздеген шақырым
алыста орналасқандықтан, ал ол ... газ ... ... мен құбырлар
болмағандықтан, оны тасымалдау және утилизациялау ... ... ... сол ... жағылады. Оны құру орасан зор шығындарды
қажет ететіндіктен, ... ... ... ... утилизациялаудан
гөрі, мұнай өндірумен айналысуды қалайды. Сонымен қоса жыл ... ... ... деңгейі өсіп келеді, ол соған ... ... ... Қазіргі кезде газды утилизациялау проблемасы оны ... ... және ... утилизациялау бойынша қарқынды жұмыстар жүргізілуде.
 Бүгінгі таңда Қазақстанда 30 млн. ... ... ... оның ... ... КҚК (Каспий құбыржолы консорциумы), ... ... 12% - ... жол ... және 7% - ... арқылы тасымалданады. 2010
жылға қарай республика әлемдік нарыққа 85 млн. т. мұнай, ал ... – 102 млн. ... ... отыр. Бұл орайда, КСШ-ын шикізаттың
әлемдік нарығына шығаруды қамтамасыз ететін жаңа мұнай құбырларын ... ... ... нарыққа қазіргі кезде келесі негізгі маршруттар бойынша
тасымалдау қарастырылуда. Батыс маршрут Қазақстан – Баку - Жейхан; ...... ... – Қытайдың Тынық мұхиттық жағалауы; оңтүстік бағыт
– Түркіменстан – Иран.
Қолда бар экспорттық мұнай қүбырларынан өзге ішкі ... және ... ... ... ... бар. ... Қазақстан – Қытай мұнай
құбырының құрамдас бөлігі болып ... ... ...... ... ... құбыры жобасы жатады, бұл Атырау және ... ... мен ... ... ... зауыттарымен қосады; Ақсай – Қызыл
Октябрь – Астана газ құбыры елдің ... ... ... ... Бахар газды ауданы – Алматы газ құбырын кеңейту.
Қорытынды
Қазақстан экономикасының ... ІЖӨ және де ... ... өсу ... ... ... ... - техникалық
дамудың жаңа сатысына өту ... ... ... және ... жаңа көзқараспен қарауды талап етеді
Инновация деп өзгерістердің, жаңалықтардың барлығы аталады. Ал
инновацияның ... ... ... онда оны ... ... ... болады. Егер нарық экономикасында тұтынушылар рационалды әрекет ... ... ... деп ... ... тек
тұтынушылар арқылы құны өтелген инновациялар жатады.
Инновациялар ХХ ғасырдың өнеркәсіптік ... ... ... ... пайданың басты көзі, жаңа нарықтық өтімділіктің кілті ... ... ... жою үшін ... ... бәс тігіп отыр.
Инновациялық даму соғыс жылдарынан кейін өріс ... ... ... ... ... ... ... елдердегі инновациялық қызмет дамып келе жатқан
ғаламдану мен интернационалдандыру процесін бастан кешуде. Ал олар ... ... мен ... негіз деп саналады. Халықаралық
экономикалық қатынастың либералдануы аса ірі экономика мен ... ... ... басты қозғаушысына айналып отыр.
Әлемдік шаруашылықтың ашықтығы ұлғайған сайын ол ... ... ... ықпал ете отырып, дамуға жол ашады. Дүниежүзілік
сауда ұйымының мәліметі бойынша 1950 жылдан 1998 ... ... ... экспорт көлемі 18 есе, ал өнеркәсіптік ... ... 34 ... Біз ... ... ... ... жаңа
кезеңіне куә болып отырмыз.
Бүгінгі күні Қазақстандағы инвестицияның үштен бір ...... оның елге ... ... ... ретінде қарастырылады.
Қазақстан елбасының пікірі бойынша «мұндай тенденция елдің саяси болашағы
үшін де, ... ... үшін де, ... оның ... кірігуі үшін де қолайлы». Қазақстан шетелдік инвестицияны
тарту көлемі бойынша тек ТМД ... ... ғана ... ... ... ... ... болып табылады. Шетелдік капиталдарды
тарту бойынша қазақстан басшылары қызметінің бағыттарының бірі ... ... ... ... ... ... Мұнай-газ
саласын дамыту бойынша стратегиялық міндеттерді шешуде ұлттық компаниялар,
ең алдымен "Казтрансойл" бесенді атсалысуда. ... ... ... ... 1 ... ... аса алынған суммарлық мұнай қорының
мемлекеттік акциялар пакетін басқарады. ... осы ... ... ... ... табылады.
Республиканың мұнай өңдеу мекемелері жыл сайын 18,5 млн. тонна шикі
мұнайды алғашқы өңдеуден ... ... ие ... ... ... Oil Products ... Шымкент МӨЗ)).
Атырау МӨЗ толығымен қазақстан шикізатымен (Маңғышылақ, Теңіз, Мартыши)
жұмыс істейді. 1999 ж ... үш МӨЗ 5,7 ... ... ... ... ... деңгейден 72 пайыз).
Атырау мұнай өңдеу зауытын реконструкциялау жобасы арқылы оның қуатын
модернизациялау және ... ... ... ... ... ... мұнайын өңдеудегі шығарылатын өнім ассортиментін кеңейту, соның
нәтижесінде өнім сапасының халықаралық стандартқа ... ... ... ... жоба ... қаласының ауданында экологиялық жағдайды
жақсартуға, қоршаған ортаға шығарылатын қалдықтардың көлемін қысқартуға
мүмкіндік ... ... ... жобасы бойынша жұмыстың басы 1998 жылы
мамыр айында Қазақстан Респуликасы Үкіметі мен ... ... ... ... ... қол қоюы болып табылады.
Жалпызауыт шаруашылығы нысандарын реконструкциялау және ... құны ... мың ... ... оның ішінде: «Кілт
астындағы» келісімшарт ... ... ... ... құрылыс нысандары - 11 315 212 мың теңге; Мемлекеттік органдардың
талаптарына сәйкес ... ЖЗШ ... - 10 875 300 мың ... ... бері және 2006 жылдың ... ... ЖЗШ ... игеру 19 529 880 мың теңгені немесе құрылыстың
жалпы көлемінен 88%-ды құрайды. Негізгі қордан жалпы құны 9 046 914 ... оның 2002 жылы 759 983 мың ... 2003 жылы 205 158 мың ... жылы 3 170 372 мың ... 2005 жылы 4 911 401 мың ... 2006 жылы ... 598 мың ... пайдалануға берілді.
Бәсекеге қабілеттілікті күшейту саясатын қалыптастыру өндіріс
күштерін ... ... ... ... ... технологиялық жағынан жаңартуды, жетекші факторлардың (табиғи
ресурстар, ... ... ... ... ... ... ... етеді. Экспорт әлеуетінің негізін қазір де, болашақта
да отын-энергетикалық сектор құрайтын республика үшін бұл ... ... ... дамыған елдері энергетикалық және экологиялық дағдарыстың
салдарынан соңғы 20 ... ... ... мен ... арқасында қайта өңдейтін ресурсқорғау типіне көшті. Бізде
ресурсты қалай ... ... ... үрдісі жалғасып келеді.
Ресурсты қорғау Қазақстан экономикасы үшін қазіргі ... аса ... ... ... ... де қажет. Экологиялық қауіпсіздіктің
проблемаларын табиғи ресурстарға күш түсіретін ... ... ... ... ... ... әрі ... өндірістік
аппараттардан бас тарту және ... ... мен ... ... ... ... да шешу ... Ресурсты қорғаудың негізгі
бағыты – минералды және ... ... ... ... ... ... дейін игеру, газ бен мұнайды терең ... мен ... ... утилизациялау.
Мұнайды өндіруде, отын-энергетикалық кешендегі инвестициялық процестер
интенсивті өндірудің, жер асты ... ... ... ... ... ендірумен байланысты. Прогрессивті ... ... 10 %-ы ғана ... ... оның ... ... де ... аспай отыр. Әсіресе, шикі мұнайдан түпкі өнімдер алу
жағынан әлемде соңғы орында тұрған ... ... ... дамытуға ерекше
назар аудару қажет. Мұнай өңдеуді модернизациялау кезінде оны өндіру ... ... ... тез ... болады. Қазір 40 %-дан ... ашық ... ... өнімдерін өндіру онда Батыс Еуропа, Солтүстік
Америка және Жапониядағыдай 85 %-дан кем ... еді. ... ... ... ... ... ... мен керосин алу үшін өндірілетін мұнай
көлемі де үштен бірге дейін қысқарар еді. ... ... ... газ
отынымен араластыруға, газ конденсатынан, ілеспе және табиғи газдан жеңіл
көмірсутегі шикізатын алуды оңайлатар еді.
Инвестициялық ... ... ... ... ... проблемасы
салалық ғылыми зерттеулердің мәртебесін көтеруге ойысуы тиіс. Осы мақсатта
дамыған елдердің құрылымдық-инвестициялық, қаржылық, ... ... және ... ... ... тәжірибесіне
негізделген тиімді шаруашылық механизмін құру қажет.
Ресурсты сақтаумен ... ... ... ... ... ... ... дамуға бет алған күрделі кезеңді бастан
кешіп отырған біздің республикамыз үшін өзекті мәселе болып саналады. ... ... ... ақуал қалыптасрыруда мемлекет маңызды роль
атқарады. Ресурстарды сақтауға ... ... ... ... саясат бірнеше билік деңгейінде қалыптасады, ал оның нәтижелері
аймақтық және ... ... ... ... ... өз ... индустриалды-инновациялық дамуында
шешімді бетбұрыс жасауды енді ... ала ... ал ... ... үшін бұл біраз бұрын аяқталған нәрсе. Мысалы, Жапонияда, АҚШ-та, ал
қазір және Қытайда - ... ... ... өсуі ... ... гөрі ... ... ол жоқ та) мақсатқа
бағытталған ізденіс және ... ... ... ... жасау, жеткілікті дәрежедегі мобильділік пен жаңа бастамаларға
қабілеттілікке ие қуатты технологогиялық әлеует есебінен ... ... ... ... жаңа экономикалық саясатта жіберуге ... мен ... ... ... ... ... бар ... жете оқып-үйреніп, республикамызда оларға тән өзгешеліктерді
ескере ... ... ... да ... ... ... зоналарды,
технопарктерді құру және оның қызмет етуі, сондай-ақ шағын және ... ... ... ... ... ... интеллектуалдық
қанықты тауарлар мен қызмет көрсетудің ... ... ... ... беретін тұрақты инновациялық ағынды тудыруы мүмкін, бұл келешекте
өз өніміне тұтынушы ... ... ... өз ... қалыптастыруға
қабілетті ірі өнеркәсіптік өндірістерді қолайлы ... ағын ... ... Бұл жағдайда өзіндік жоғары білікті карлерді, нақты экономика
секторының өрлеуіне көп қолдау беретін шетелдік тәжірибені ... ... ... ... ... ... ... даярлауға мүмкіндік туатыны сөзсіз.
Әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей шикізат факторы дамушы ... ... ... ... елдер арасында да жалпыға ортақ
бәсекелестіктің көзі болып есептелмейді. ... ... ... нұсқау
жасай отырып, мемлекет өз экономикасын реформалауда түп негізімен өзгеріс
жасай алмайды. ... ... ол «өз ... ... пен ... әлемдік баға коньюктурасына тәуелділікке айналады, бұл тікелей
әлемдік ... ... және ... ... әкеледі.
Инновациялық қызметтің дамуы жолындағы маңызды кедергілердің бірі –
пайда мен амортизациялық бөліністен ... ... ... ... де, сондай-ақ несие мен қатысым ... ... ... қор ретіндегі де қаржылық ресурстардың жетімсіздігі. Өндірісті
кіріс есебінен кеңейту мен модернизациялау ... ... тек ... кәсіпорындардың, тұрақты немесе кеңеюші өтімді нарығы бар
монополист-кәсіпорындардың қолынан ғана ... ... ... ... ... ... пен бос ... күшін салу, көп ретте талдаумен бекітілмеген нарықтық
коньюктура мен ... ... салу ... жатады. Мұнда мелекеттік
кәсіпорындар әдеттегідей инвесторларға өндіріске қаржы салуды ұсынады, бұл
республика үшін ... ... жаңа ... ... ... жүйесі қаржыны тікелей , сондай-ақ, жанама бөлу бойынша да
жетілдіруді қажет етеді.
Шағын ... ... ... ... саясат маңызды рөл ойнауы тиіс, оның мақсаты бірінші
кезекте ... ... өнім ... ... бағдар ретінде таңдап алған
шағын фирмаларды бұл процестің қай ... ... да, яғни ... ... ... алу мен оны ... ... үшін кадр таңдаудан жобаны
басқаруға көмектесу мен қаржыландыруға ... ... ... нысандарын
құруға инвестицияны жылжыту механизмін жасау болып табылады. ... ... ... – «қарсы бастама», яғни жергілікті органдар
үкіметі мен басқармасының инвесторларды ... мен ... ... ... ... ... іске ... мәселелерін шешуге
дер кезінде араласудағы белсенді бағыт ... ... ... ... ... ... және
экономикалық өсуді қамтамасыз етуші маңызды факторы ретінде қарастырылады.
Қазақстанда ... ... ... ... ... шешу
көптеген уақыттар бойы үкіметтің назарынан тыс қалды. Тек ... ... ... ... ... ... белсенділігінің
құқықтық негізін құрайтын қажетті құжаттар қабылданды.
Инновациялық даму бағдарламасы өнеркәсіпті құрылымдық қайта құру мен
әлемдік, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... негізінде бәсекеге қабілетті экспорттық
өнім өндіруге бағытталған. Ғылыми-инновациялық қызметті ... ... ... мен инновацияны дамытудың приориттеті ... ... және ... ... зерттеулерді ... ... ... мен ... ... ... асыруды, кешенді ғылыми-техникалық сараптама жүргізу және әлемдік
ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... қолдау
мен дем берудегі мемлекеттің рөлін сондай-ақ дамыған ... ... ... ... ... үкіметтер іргелі ғылыми зерттеулерді
толыққанды қаржыландыруда венчурлық капитал сферасын қоса ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Кәсіпорындарда технологиялық және өнімдік инновацияларды игеруді
қамтитын, бес жыл және одан да көп ... ... ... ... ... үшін ... даму банкі құрылды. Ол
республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... кепілдік аясында тартылған жобаларға қызмет ету
функциясы бойынша агент ... ... ... ... үшін Банк ... ... секторының қайтарылатын инвестициялық жобаларына ... ... ... болып тек өңдеуші өнеркәсіптің перспективалы
өндірісіне арналған ірі және ұзақ ... ... ғана алға ... соның
ішінде ең алдымен ел экономикасының жаңа ... ұзақ ... ... ІЖӨ-нің сапалық өсуін және ұлттық экономиканың
бәсекеге ... ... ... қабілетті ғылыми толымды және
жоғары технологиялық жобалар ғана приоритетті бола алады.
Қазақстан Республикасында нарықтық ... ... сай ... ... ... ... ... дамуына
сүйенілген жоқ. Онымен қоса, экономиканың іс жүзіндегі секторларындағы
салаларды реконструкциялау тек ... ... ... ... ... қойған жоқ, инновациялық сфера жұмыстарының дайын нәтижелерін – ... ... ... да ... әдебиеттер тізімі:
1. "Эксперт", №1, 2000
2. Кенжегузин М.Б., Днишев Ф.М., ... ... ... ... ... 2000
3. М.Жанабилов. Привлечение иностранного капитала в нефтегазовую отрасль.
Критерии и принципы // Транзитная экономика, №1, 1999
4. www.akorda.kz
5. www.government.kz, ст. Об ... ... ... РК
за 2002 год
6. Закон РК, Об ... ... ...... ... ... Правительства Республики Казахстан на ... 28 ... 2002г. № ... ... ... ... ... Республики Казахстан на
2003-2015 годы утверждена Указом Президента от 17 мая 2003 года № 1096
10. ЗАКОН Республики Казахстан №373 от 8 ... 2003 года "Об ... ... Казахстан от 31 января 2006 года N 125.
11. Указ Президента Республики Казахстан от 30 ... 2006 года N ... ... от 1 ... 2006 года N ... ... ... Казахстан “Об иностранных инвестициях” от 27 декабря
1994 года.
13. Закон Республики Казахстан «О ... ... от ... ... Настоящий Закон определяет принципы и порядок ... ... на ... ... ... права и
обязанности субъектов валютных операций, ответственность за нарушение
валютного законодательства.
14. 30 ноября 1990г. был ... ...... экономических зонах в
Казахской ССР". Закон Республики Казахстан от 26.01.1996 N 2823 ... ... ... В ... Постановление Правительства РК № 981 «О ... ... НПЗ с ... ... экологической обстановки в Атырауском
регионе»
16. Конституция (Основной закон) Республики Казахстан от 30.08.95г.
17. Патентный закон. 16 июля 1999г. № 427.
18. Закон «О ... 9 июля 2001г. № ... ... РК от 24. 04. 1995 года № 2235 “О ... и ... ... в бюджет”.
20. Закон Республики Казахстан от 31 января 2006 года N ... ... ... ... ... ... на 2002-2004
годы. 28 марта 2002г. № 827.
22. Стратегия индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на
2003-2015 гг. 17 мая 2003г. ... ... ... ... ... ... ... Концепция индустриальной политики РК за 2002 год.
25. Указ Президента РК от 28. 01. 1998 года № 3834 “О мерах по ... ... ... до 2030 ... А
3 ... - ... нысандарын тұрғызудағы инвестиция құрылымы
| Отрасль промышленности ... ... 2007г. ... |2007г. |в % к |2007г. |
| |в % к | |в % к |
| ... ... |2006г. | |2006г. |
| | ... ... | |
| | | |2006г. | ... ... |109,6 |98,2 |109,1 |109,5 ... ... |108,9 |98,1 |106,7 |108,3 ... том ... |  |  |  |  ... ... |109,7 |97,5 |107,3 |109,2 ... ... | | | | ... нее: |  |  |  |  ... угля и ... |93,4 |91,4 |101,6 |95,2 ... сырой нефти и попутного |109,1 |97,7 |107,4 |108,5 ... | | | | ... ... (горючего) газа|103,2 |97,1 |99,9 |102,3 ... ... |103,2 |102,7 |102,0 |102,7 ... добычи | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... том числе: |  |  |  |  ... ... руд |102,5 |99,6 |101,4 |102,1 ... нее: |  |  |  |  ... руд |100,2 |105,5 |109,1 |102,3 ... цветных металлов |103,1 |98,2 |99,6 |102,0 ... ... ... |110,1 |131,8 |105,9 |108,7 ... | | | | ... промышленность |111,0 |101,9 |112,7 |111,7 ... том ... |  |  |  |  ... ... ... |105,0 |102,1 |111,7 |107,3 ... ... и ... | | | | ... нее: |  |  |  |  ... ... продуктов,  |105,4 |103,6 |113,0 |108,0 ... ... | | | | ... табачных изделий |101,3 |87,4 |99,0 |100,7 ... и ...   |95,3 |85,6 |64,5 |87,8 ... | | | | ... ... ... из |115,9 |107,1 |120,3 |117,0 ... и ... ... | | | | ... древесины и |112,9 |138,8 |130,5 |118,3 ... ... из ... | | | | ... |98,6 |132,6 |110,9 |102,2 ... ... | | | | ... | | | | ... ... |121,6 |95,9 |125,2 |122,5 ... и ... | | | | ... | | | | ... нее: |  |  |  |  ... нефтепродуктов |121,6 |97,1 |129,2 |123,5 ... ... |154,0 |109,5 |109,2 |138,5 ... ... и |126,1 |129,2 |113,8 |122,0 ... ... | | | | ... ... |129,3 |119,1 |116,0 |127,3 ... минеральных | | | | ... | | | | ... ... и|109,8 |99,3 |101,7 |107,6 ... ... | | | | ... изделий | | | | ... нее: |  |  |  |  ... ... |113,8 |102,0 |101,8 |110,5 ... ... ... |106,8 |94,6 |98,5 |104,6 ... ... |95,0 |138,4 |108,5 |99,2 ... ... | | | | ... |106,7 |119,6 |119,0 |114,9 ... том ... |  |  |  |  ... ... и ... |116,9 |111,2 |117,7 ... электрооборудования,|99,4 |123,8 |120,0 |108,6 ... и ... | | | | ... | | | | ... ... |107,1 |118,5 |122,4 |114,3 ... и ... | | | | ... ... ... |116,0 |137,9 |113,7 |115,3 ... и ... |105,2 |81,2 |109,1 |106,2 ... газа и воды | | | | ... том ... |  |  |  |  ... и ...   |108,4 |88,2 |108,9 |108,5 ... | | | | ... и ... |104,8 |71,9 |144,1 |111,9 ... ... | | | | ... паром и горячей водой |98,7 |65,3 |108,5 |99,7 ... ... и ... |102,5 |96,2 |103,9 |103,4 ... | | | | ... |Көрсеткіштер ... ... |
| | ... ... |
|1 ... ... ... % |57 |82 |
|2 ... ... ді ... |326 |699 |
| ... мың ... | | |
|3 ... ... ... |30 |
| |ppm | | |
|4 ... ... ... |50 |
| ... ppm | | |
|5 ... ... ... |399 |
| ... мың ... | | |
|6 ... ... ... |1415,3 |
| ... жылына тонна | | |
|7 ... ... ... |205 |1,54 |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
|8 ... ... суын |5300 |2600 |
| ... ... ... | | |
| |мың м3 | | ... Б
4 кесте

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 110 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге





+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь