Несиелік портфельді басқаруды талдау

І Коммерциялық Банктердің несиелік портфелін басқару
және оның сипаттамасы
1.1 Несиелік портфель туралы түсінік
1.2 Несиелік портфельді қалыптастырудың негіздері
1.3 Несиелік тәуекелді басқару

ІІ Несиелік портфельді басқаруды талдау
2.1 Коммерциялық Банктің несиелік портфелін басқарудың
қажеттілігі мен басқару әдістері
2.2 «Банк Центр Кредит» АҚ.ның несиелік портфелін басқару тәжірбиесін таолау
2.3 «Банк Центр Кредит» АҚ.ның несиелік портфелінің классификациясы және оны талдау

III Несиелік портфельді басқаруды жетілдіру
жолдары.
3.1 Қазақстан Республикасының банк жүйесінің қазіргі жағдайы
3.2 Банк жүйесіндегі несиелеудің негізгі мәселелері және оларды
шешу жолдары
3.3 Несиелік портфельді басқарудың шетелдік тәжірибелерінен

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
        
        Жоспар
Кіріспе……………………………………………………………………
І Коммерциялық Банктердің несиелік портфелін басқару
және оның ... ... ... ... ... ... ... ... негіздері
1.3 ... ... ... ... ... ... талдау
1. Коммерциялық Банктің несиелік портфелін басқарудың
қажеттілігі мен ... ... ... ... ... АҚ-ның несиелік портфелін басқару тәжірбиесін
таолау
3. «Банк Центр Кредит» АҚ-ның несиелік ... ... оны ... Несиелік портфельді басқаруды жетілдіру
жолдары.
3.1 Қазақстан ... банк ... ... ... Банк ... ... негізгі мәселелері және оларды
шешу жолдары
3.3 Несиелік портфельді басқарудың шетелдік тәжірибелерінен
Қорытынды...................................................................
.........................
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
.....
І Тарау. КОММЕРЦИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... портфель туралы түсінік
Несиелік портфель коммерциялық банктердің активтер портфелінің негізгі,
ең ірі ... ... және банк ... көп ... ... портфель әкелетіндіктен, сонымен бірге ... ... ... ... коммерциялық банктерде несиелік
портфельді ... ... ең ... бағыты.
Несиелік портфель дегеніміз - клиенттерге берілген жалпы несиелердің
сомасын ... ... және ... ... ... ... ... нәтижесінде кездейсоқ шығындардан
сақтандырумен ... ... ... ... ... ... емес берілген несиелерден және
клиенттерге осы несиені ... ... ... ... ... несиелік портфель клиенттердің айналымында жүретін банкке әлі
қайтарылмаған несиенің сандық және сапалық көрсеткіштермен ... ... ... нақты алған несиесіне қатысты, ... ... ... ... ... өрнектейді.
Несиелік портфельді басқарудың маңызы мынада:
Жалпы алғанда, активтер портфелінің, ал ... ... ... өтімділігін бір деңгейде ұстау;
несиелік портфельдің, шартта көрсетілгендей, ... ... ... етіп ... ... ... деңгейін басқара отырып, несиелік портфельден
келетін шығындарды болдырмау;
несиелік ... ... ... алғанда, нақты ... ал жеке ... ... ... ... ... туынды
көрсеткіші.
Несиелік портфельді басқарудың негізгі 2 бағыты бар:
1. ... ... ... ... несиелік операциялар
технологияларын ұйымдастыру;
2. Несиелік тәуекелдерді басқару.
Несиелік операциялар технологияларын ұйымдастыру коммерциялық ... ... ... қамтиды:
а) несиелік операциялар технологиясын ұйымдастыратын басқармалардың,
департаменттің, бөлімнің және ... ... ... ... міндеттерін, мақсаттарын және құзырын нақты белгілеу. ... ... ... ... ... ... ... беру
құзырын белгілеумен, кейбір саламен, ... ... ... ... және ... ... ... айналысатын болса,
несиелік талдау бөлімі ... ... ... ... ... құжаттамалардың сапасын, несиелік ... ... ... ал ... ... беру ... ... беру, қайтаруға
бақылау жасау, несиелік шарт пен ... ... ... ... ... жағдайына қадағалаумен және берілген несиенің сапасына ... ... Ал, ... да бір 4-ші ... ... ... қажетті және несиелік талдауы жүргізуге қажетті әдістемелерді
әзірлейді.
б) несиелік тәуекелдерді ... ... ... 2 ... ... үнемі несиелік портфельдің сапасына талдау жүргізіп отыру;
2. проблемалық несиелерді басқару.
Несиелік портфельді басқару жүйесінің мынадай негізгі ... ... ... ... және несиелік портфельдің сапасын анықтаудың
критерийлері;
2. несиенің сапасын бағалаудың әдістері;
3. банктің ... ... ... ... портфелін
классификациялау;
4. несиелік портфельдің сапасын анықтауға қажетті ақпараттар ... ... ... ... ... ... арқылы анықтау.
Оларға, демек, қаржылық коэффиценттерге:
К1 - ... ... ... ... несиелік портфельдің
жалпы сомасына қатынасы;
К2 - нақты қалыптасқан провизиялардың сомасының жалпы несиелік портфельдің
сомасына қатынасы;
К3 - ... ... ... ... несиелік портфельдің сомасына
қатынасы;
К4 - нақты құралған провизияның сомасын проблемалық несиелердің сомасына ... ... ... ... ... сапасын анықтаудың мынадай
критерийлері қалыптасқан:
1. ссуданың мақсаты;
2. несиенің түрі;
3. мөлшері;
4. мерзімі;
5. ... жолы ... ... клиенттің іскерлік тәуекелін толық бағалау;
7. меншіктің формасы;
8. клиенттің қай экономика саласына жататындығы;
9. клиенттің қабілеті;
10. клиенттің ... ... ... банк пен ... ... ... ... клиентуралық мәліметтер;
13. несиенің бағасы.
1.2 Несиелік портфелді қалыптастырудың негіздері және несиелік саясат.
Несиені басқару процесінде несиелік портфелді қалыптастыру ... ... ... ... несиелік саясат несиені дұрыс ... ... ... ... ... мен параметрлерді анықтайды.
Коммерциялық банктердің несиелік саясаты банк пен ... ... ... ... ... зерттеуге және оны
одан әрі дамытуға негізделген.
Несиелік саясаттың рөлі, несиелік ресурстарды орналастыру процесінде
банктік ... ... және ... даму ... ... ... ... үлкен зейін қойып қалыптастырады, өйткені
банк пен клиенттердің ... ... ... қайтарымдылығын
қамтамасыз етуге байланысты қатынастарды бақылауға, басқаруға, ұтымды
ұйымдастыруға сол ... ... ... ... ... ... ... процесінде банк қоғамның, мемлекеттің және, әрине,
өзінің де даму деңгейін ескеру қажет.
Несиелік ... ... ... банк ... портфельді
ұйымдастыру басымдылықтарын, оның ... ... ... ... болмайтын тағы да бір жәйт, дұрыс құрылған несиелік
саясат банк тәуекелдерін ұтымды басқару негізі де бола ... ... ... дегеніміз – белгілі регионда және ... банк ... мен ... іске асыру мақсатында
клиенттерді несиелеу барысындағы банк іс-әрекеттерінің жүйесі.
Немесе, ... ... ... ... ... портфельді
қалыптастырумен, оны басқарумен, диверсификациялаумен және табыс деңгейін
барынша жоғары етіп ... ... ... ... ... ... беру процесінің негізі ретінде несиелік саясат, бір жағынан,
бір жағынан, ... ... ... ... ... ... дұрыс жұмыс істеуінің басымдылықтарын анықтайды.
Директорлар кеңесінің, заң ... және ... ... ... ... іс - ... несиелік саясат анықтайды,
сонымен бірге банктегі несиені басқарудың дәрежесін және ... ... ішкі ... ... ... береді.
Егер несиелік портфелді қалыптастыру саясаты дұрыс ... ... ... ... және банктіңң барлық деңгейінде
дұрыс түсінілсе, ол банктің басқармасына ... ... ... ... ... ... оқшаулануға және жұмыстың
дұрыс дамуына мүмкіндік береді.
Несиелік портфельді қалыптастырудағы саясаттың негізгі ... ... ... ... кеңес қабылдаған құжаттан басталады, онда
несие берудегі негізгі жағдайлар баяндалады, сонымен ... ... ... ... ... қиын және өзгермелі жағдайында банктің бейімделуіне
несиелік портфельді ... ... ... ... табылады.
Коммерциялық Банктер несиелік саясаттың жалпы принциптерін ортақ
ережелерге сәйкес ... ... ...... ... ... оның ... мақсатын қалыптастырады және несиелеудің негізгі
бағыттарын анықтайды. Несиелік операциялар тәуекелмен байланысты.
Несиелік саясаттың элементтеріне келесілерді жатқызуға болады:
- ... ... ... ... ... ... ... несиелеуді ұйымдастырудың банк тактикасы
- несиелік саясаттың іске асуын қадағалау
Несиелiк операциялар - ақша қаражаттарын ... беру ... ... несие мен несие алушы арасындағы қарым - қатынастар 1995 ж.
31.08 ... ... ... ... мен ... ... № 2444 ... 34 бабына сәйкес "несиелiк операция-банкпен басқа
тұлғаларға ... ... және ... шартымен ақша беру
болып табылады." Банктiң ... ... ... ... банктiң
директорлар кеңесiмен (жабық ақционерлiк қоғам ... ... ... жалпы жиналысымен) бекiтiлген iшкi несиелiк саясаты туралы
ережесiне сәйкес жүргiзiледi. Iшкi несиелiк саясатты жүзеге асыратын мүше ... ... ... Iшкi несиелiк саясат туралы ережелер ссудалық
операцияларды жүргiзу барысында туындайтын ... ... ... ... және ... ... ... және жеке тұлғалардға несие беру шарттарын;
б) ... ... және банк ... ... ... несиелiк комитеттiң ұйымдық құрылымын, қызметтерiн, өкiлеттiлiгiн;
г) несиелiк комитеттiң ... ... ... шектерiн;
е) несиелiк шарттарды бекiту процедурасын;
Несиелiк қарым - қатынасқа қатысушыларды былайша ... ... = ... ... = ... ... операциялары 2 топқа бөлiнедi:
- активтi ... ... яғни банк ... берiп, кредитор ретiнде
қатынасқа түссе;
- ... бұл ... банк ... ... және ... ... тартып дебитор ретiнде ... ... бiз ... екi ... ... ... ... мен депозиттер.
Дегенмен, несиелiк операциялар бұл өте кең ... ... ... түрлi формаларының негiзiн қалаушы
ұғым.
Нарық қатынастарына өту жағдайында ... ... ... ... ... ... ... Несие қосымша ресурстар түрiнде
кәсiпорындар мен ұйымдарға меншiк ... ... ... мүмкiндiк
берiп, жаңа күш -қуат бередi, ... ... ... ... ... алушының объективтi қажеттiлiгiн қанағаттандыру үшiн
берiледi.
Несиелiк операциялардың объектiсi- бұл белгiлi бiр зат, құндылық.
Бұл затқа деген ... ... үшiн ... ... ... мәмiле жасалынады. Бiрақ несиелеу объектiсi ретiнде тек материалды
зат, не құндылық қана бола ... ... ... ... ... ... ... де қажеттiлiгi де болуы мүмкiн.Сондықтан несиелеу
объектiсi әрi материалды құндылық, әрi ... ... ... ... тәжiрибесiнде банктердiң несиелiк
салымдарының негiзгi ... ... ... ... ... жеңiл,тамақ өнеркәсiптерiнiң,сауда және
қызмет көрсету ... ... және орта ... ... ... ... ... табылады.
Несиелеу субъектiлерi- бұл несие алушы ретiнде қатынасқа түсетiн
кәсiпорындар,ұйымдар,жеке тұлғалар.
Қазiргi несиелеу жүйесiнiң негiзгi ережелерi келесi қалыпта:
1. ... ... ... банктiң ресурстарына негiзделедi.
2. Несиелiк операциялар коммерциялық сипатқа ие
3. Несиелiк салалардың көлемi банк ... ғана ... ... ... мен ... ... де ... өзгерiп
отырады.
4. Банктiң несиелiк саясаты келiсiм негiзiнде жүзеге асырылады.
5. Ссудалардың қайтарымдылығын қамтамасыз ететiн несиелердiң ... ... ... ... ... ... принциптерге негiзделiп отыр:мерзiмдiлiк және
ақылылық немесе төлемдiлiк,қайтарымдылық пен несиенiң көзделген мақсатқа
жұмсау.
7. Сонымен бiрге ... ... ... үшiн сол ... ... ... негiз болу қажет.
Несиелiк саясатты ... ... ... көптеген
факторларды есепке алу қажет:
- сыртқы факторлар,яғни банк ... ... ... пен ... ... iшкi факторлар,яғни банктердiң жеке ... ... ... ... ... пен тәуекелдiлiк
деңгейi,депозиттердiң келiп түсу тұрақтылығы,банк қызметкерлерiнiң
қабiлеттiлiгi мен ... ... ... банк ... ... портфелiнiң көлемiн беретiн ссуда мөлшерi
мен түрлерiн жеке өзi ... ... та бiр ... ... ... ... шектi мөлшерi банк капиталының 25% аспауы керек екенiн
есте сақтау қажет.
Несиелiк операциялар банкке табысты ең көп ... ... ... салымдарының көп бөлiгi несиелiк операцияларға
келедi.
Республика экономикасына салған банктердiң несиелiк қаражаттары 2004 ... ... 2005 ж. - ... екi жылды қосып айтсақ
107,8млрд.теңге.Ал қысқа мерзiмдi несиелердiң үлесi төмендеп 2004 ... және ұзақ ... ... ... 41% өстi. 2005 ... ... бұл сандар былай өзгерiп отыр: несиелiк салымдар 95,1млрд.теңгеге
дейiн өстi, ... ... ... мерзiмдi несиелер - 56,1%, яғни ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... несиелiк потенциялының динамикасы құрылымдық жағынан ғана
емес, сонымен бiрге өсiм қарқынына байланысты да ... ... ... ... ... мөлшерiнде несие берсе (солардың iшiнде ... ... ... 1 ... жуық),ал 2005ж несиелердiң
жалпы көлемi 26,2млрд.теңгеге өстi (38%),оның iшiнде ұзақ мерзiмдi несиелер
44 есе өстi. Ұзақ мерзiмдi ... ... ауыл ... мен ... ... ал қысқа мерзiмдi несиелер- сауда саласында. 2005 жылдың
өзiнде айналым қаражаттары мен негiзгi қорды толтыруға ... ... ... 69 % ... 1. ... банктердің экономика салалары ... ... ... ... ж ... ж. ... ... ... % ... ... % ... |16815 |34,9 |21748 |25,3 ... ... |2722 |5,6 |9042 |10,5 ... |2614 |5,4 |1960 |2,4 ... |1007 |2,1 |4689 |5,5 ... |92 |0,2 |1390 |1,6 ... |569 |11,8 |22159 |25,9 ... |19300 |40,0 |24721 |28,8 ... |48244 |100 |85709 |100 ... ... ... түрлерiн атап көрсетуге болады. Олар
төмендегi белгiлерiне қатысты топтарға бөлiнедi: несие алушыға ... ... ... қарай; несиелеу мерзiмiне қатысты; несиелеу
объектiсiне; ашылатын шот ... ... беру ... несиенi
қайтару тәсiлiне; өсiмақы есептеу және төлеу тәртiбiне; тәуекел ... ... ... ... жiктеудiң әр бiр белгiсiне
тоқталып кетейiк:
Несиелеу ... ... ... ... ... ... 1) ... яғни өндiрiс процесiн қамтамасыз ету ... ... ... алуға жұмсалатын несиелер, сауда -делдалдық
операцияларды жүзеге асыру үшiн алынатын ... пен ... ... ... ... ... айналым құралдарын құрауға алынған несиелер,
т.б; 2) нақты мақсаты жоқ,яғни уақытша қажеттiлiктердi қанағаттандыруға
алынған ... ... мен ... ... көрсеткендей нарық
қатынастарының дами түсуiне байланысты несиелiк салымдар құрылымында ... ... ... болуымен айтарлықтай өзгерiстер енуi мүмкiн.
Ал бұл өз кезегiнде әрi коммерциялық банктердiң ... әрi ... банк ... ... тигiзед.
Несиелiк мәмленiң субъектiлерiне қатысты несиелер төмендегiдей
бөлiнедi:
а) кредиторға байланысты:
- бактiк ссудалар, яғни жекелеген банкпен немесе банктiк консорциумдармен,
бiрлестiктермен ... ... ... ... ... деп те атайды;
- банктiк емес несиелiк ұйымдармен берiлетiн ссудалар, яғни ... ... ... ... ... ... т.б. беретiн
несиелер.
- жеке ссудалар,яғни мұндай несиелер жеке тұлғаларға ... ... мен ... беретiн ссудалар (сауда ұйымдарының халыққа
беретiн ... ... ... ... ... ... байланысты:
- заңды тұлғаларға берiлетiн несиелер;
- жеке тұлғаларға берiлетiн несиелер;
Салалық белгiсiне қарай ... ... ... ... ... бөлiнген несие болып
жiктелiнедi.
Несиелеу мерзiмiне байланысты:
- қысқа мерзiмдi несиелер (1 күн - 1 жыл)
- орта мерзiмдi несиелер (1 жыл - 3-5 ... ұзақ ... ... (3-5 ... ... ... республикамыздағы экономикалық жағдайдың
тұрақсыздығына ... ... ... қарай жiктелiнуi шартты
сипатта ғана. Банктер несие берген кезде оларды қысқа мерзiмдi (1ж.дейiн)
және ұзақ ... (1 ... ... ... мерзiмдi белгiлi бiр
мерзiмге дейiн (1ж.аралығында берiлген) және талап еткенге дейiнгi,яғни бұл
несие түрiнiң нақты қайтару уақыты белгiленбеген және банк оны ... ... ... етуi ... қысқа мерзiмдi несиенiң бұл
түрiн алған несие алушы салыстырмалы өтiмдiлiгi өте жоғары ... ... тез ... қолма-қол ақшаға айналдырылуы мүмкiн.
Ашылатын ссудалық шотына ... ... ... берiлетiн және арнайы ссудалық шоттрадан,яғни банк алдындағы
клиенттiң жалпы берешегiнiң ... ... ... бөлiнедi.
Қамтамасыз етiлуiне байланысты ссудалар ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз етiлген несиелердi таңдаудың негiзгi себебi-
бұл несие ... ... ... және ... мөлшерде өтей алмау
салдарынан шығынға ... ... өзiн ... қалу. Кепiл несиенiң
өтелуiн қамтамасыз етпесе де, тәуекелдiлiк деңгейiн төмендетедi.
Өтелу кестесiне қарай ссудалар бiр жолғы төлеммен өтелетiн және
төлемi ... ... ... ... ... Бiр ... төлеммен
өтелетiн несиелердiң ерекшелiгi сонда, олар бойынша қарыздың негiзгi сомасы
мен өсiмақы ... ... ... ... төлемi кейiнгiге қалдырылған ссудалар төменде көрсетiлген
әдiстермен өтелiнедi: 1)ай сайын,тоқсан сайын, жылда бiр рет,т.с.с. ... ... ... 2) ай ... ... сайын, жылына бiр рет,
т.с.с. бiрдей емес төлемдермен өтелiнетiн қарыз;
Төлемi кейiнгiге қалдырылған ссудаларды берген кезде шарттың өз ... ... ... ... ... бөлшек-бөлшекпен өтелiнiп
отырады.Бұл қарызды өтеу тәртiбi әрi ... ... ... ... ... ... ресурстары босап, несие айналымы арта түседi, бұл
өз кезегiнде банк өтемдiлiгiн көтередi.
Сонымен бiрге ссудалар жеңiлдiктерi бар ... ... ... жоқ ... ... ... бөлiнедi.
Өсiмақы төлеу әдiсiне байланысты ссудаларды келесiдей жiктейдi:
ссуданы берген мезгiлде өсiмақы мөлшерiн алып қалу; несиенiң өтелуi ... ... ... және ... бiрдей бөлiктермен ай
сайын,тоқсан сайын немесе жарты ... бiр рет ... ... ... ... ... төлемдi ссудалар, яғни қарыздың
негiзгi бөлiгi мен ... ... ... ... ... да ұғым бар.
Қаражаттардың айналымдылық сипатына байланысты ссудалар келесi
түрлерге бөлiнедi;
а) маусымды және маусымды емес ,
б) револьвердi, ... ... ... ... ... ... овердрафт, контокорренттi несие,т.б.формасында берiлетiн
несиелер жатады.
Мысалы, АҚШ-та тұтынушылық несиелер үш топқа бөлiнген: төлемi
кейiнгiге ... ... ... және бiр ... ... ... қалдырылған несиелер бойынша негiзгi қарыз
сомасы мен өсiмақы мөлшерi белгiлi бiр уақыт ... тең ... ... Бұл ... түрi көп жағдайда тауарды сатып алуға ... ... ... ... ... мен овердрафт
формасындағы несиелердi де бұл несиенiң түрiне ... ... ... бұл
несие формаларында берiлген ссудалар бойынша төлемдер ай ... ... ... ... ... өтеу ... АҚШ-та 2-5
жыл аралығында жатыр. Бұл ... түрi ... ... ... ... ... бағасы 100 мың.долл.асатын
автомобильдер де, самолеттер де, ... ... ... ... ссудаға қарағанда төлемi кейiнгiге қалдырылған ссудалар
қамтамасыз етiлген несиелер қатарына жатады. Сонымен қатар ... ... ... ... ссуданың тiкелей немесе жанама ... ... ... Тiкелей несиелеу кезiнде банк пен несие алушы
арасында несиелiк шарт жасалынады. Ал жанама ... ... банк ... ... ... ... делдалдық болуы шарт. Делдал
ретiнде көбiнесе бөлшек суда ... ... ... ... бұл ... ... ... кейiн ссуда алатын дүкен ... ... ... американдықтар автомобиль сатып алуға берiлетiн
ссудалық қарыздардың 60 % ... ... ... ... ... бұл ... дамыған елдер экономикасында кең тарағандығының
куәсi1
Бiздiң елiмiзде несиенiң бұл ... дами ... жоқ. ... ... ... ... несиелеу соңғы жылдары өрiс алып отыр.
Сатып алушылардың жоғары ... ... ... кiр жуу ... және т.б. ұзақ ... ... ... кейiнге қалдырып сатып алған жағдайлары жиi-
жиi бұқара ақпарат құралдарынан жарияланып жүр.
Тiкелей және жанама ... ... ... артықшылықтары мен
кемшiлiктерi бар. ... ... ... ... қарағанда
артықшылықтарына тоқталатын болсақ-бұл несиелiк процесстi ұйымдастыру
ыңғайлылығы, ал бұл өз ... ... ... ... бағалауға,
берiлген несиенiң көзделген мақсатқа жұмсалды ма, жоқ па, несиенiң ... ... ... ... ... ... Мiне ... бәрi банк пен клиент арасындағы несиелiк
қатынастарды дұрыс ұйымдастыруға өз ... ... Ал банк ... ... несиелеудiң кемшiлiктерiн атап айтсақ-тiкелей ... ... ... жоғары тәуекел деңгейiне ие болып отыр. Себебi
бiздiң елiмiздегi несиелеу тәжiрибесi кейбiр қиыншылықтарға соқ болып отыр.
а) ссуданы берер ... ... ... ... ... әр бiр банк жасай бермейдi;
б) клиенттiң несие қабiлеттiлiгiне талдау жасау әдiстемелiк негiздерi
тәжiрибенiң талаптарына сай келе бермейдi;
в) ... ... ... етуге берiлген кепiл көп
жағдайларда нақты бағасынан әлдеқайда жоғары бағамен есепке алынады.
Екiншi жағынан, ... ... ... ... ... қарқындары, саяси
жағдайдың шиеленiсуi,т.с.с.) да несиелiк процесстiң ұйымдастырылуына керi
ықпалын тигiзедi.
Жанама ... ... ... бұл түрi ... проценттiк, валюталық, нарықтық,т.б.тәуекел түрлерiнiң деңгейiн
қысқартуға мүмкiндiк бередi,себебi,мысалы,заңды ... ... ... ... ... ... алушының (заңды тұлғаның) несие қабiлеттiлiгiн нақты анықтауға,
несиенiң толық және уақытында ... ... ... ... ... өтелу процессiн толық бақылап отыруға жол ашады.
Клиент тарапынан да бiрқатар артықшылықтар бар:
а) оның несиеге деген қажеттiлiгi туа ... ... ... ұйымынан ұзақ мерзiм пайдаланылатын затты несиелiк карточкалар арқылы
сатып алу мүмкiндiгiне ие);
б) несие ... ... ... ... жоқ және ... көрсетiлген несиелiк операциялардың жiктемесi тек
теоретикалық жағынан жүргiзiлiп отыр,себебi қазақстандық банктiк ... ... ... түрiн бөлiп айту қиын. Айта кететiн жайт берiлген
несиелiк операциялардың жiктемесi несиенiң көптүрлiлiгiн көрсетiп ... ... ... ... ... ... ... отырған
жоқ. Сол себептi бұл жiктеменi басқа да ... ... ... ... ... беруге болады.
Коммерциялық Банктердің ресурстары немесе «банктік ресурстар», олар
толық ... ... және ... ... жүзеге асыруға
қолданылатын өзінің меншіктік және ... ... ... Merchant Bank) 1995 жылы 2 ... ... және шетел
құрылтайшылар тобымен (соның ішінде Голландиялық ірі банктердің бірі ... N.V. ... ... Pierson N.V. 1720 жылы ... және ... ... ... 20 млрд. долл., капиталы 1,5 млрд. долл. құрайды. 22 ... 37 ... 4 мың ... ... Центр Кредит» АҚ-ның жарғылық қоры 1211100 мың ... ... және ... 8 ... ... ... Банк
мәліметтеріне қатысты, қазіргі кезде банк акционерлері болып (жарғылық
қордағы үлес ... ... Cormoto B.V. ... ... ... Reson Holding AG ... ... Glencore International AG (Швейцария) 11,4%
- АҚ «Финтрейд» 18,19%
- АҚ «Мырзакент» 5,7%
- ЖШС «ATERA ... ... ... жылы ... млн. ... ... ... ішінде несие үлесіне 62% келеді
(овердрафт – 0,04%; қысқа мерзімді несие – 74%; орта ... ... ... ұзақ ... ... – 4,2%; ... – 0,26%).
Кесте2. «Банк Центр Кредит» АҚ-нің 31.08.2005 жылғы активтер құрылымы.
|Көрсеткіштер |Млн. ... |% ... ... |28751 |100 ... ... ... |17728 |62,0 ... | | ... |7,4 |0,04 ... мерзімді несиелер |13084 |74,0 ... ... ... |3824,8 |21,5 ... ... ... |752,2 |4,2 ... |59,6 |0,26 ... ... ... принциптер негізінде қалыптасу керек:
1.Әрбір коммерциялық банктің ... ... ... ... ... демеу, төлем қабілеттілігін бір деңгейде ұстау, несиелік саясат
осы мақсатқа жету үшін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... портфелтді
қалыптасатын негізгі бағытын көрсетіп өткізу керек. Яғни коммерциялық банк
несиелік қатынасты қандай ... ... ... ... құрып,
ұйымдастырылуы керек.
3.Несиелік портфель басқа ... ... ... салыстырғанда
тәуекелділігі жоғары болғандықтан несиелік саясат сол несиелік портфельдің
сапасын жақсартуға бағыттануы керек.
4. ... ... ... портфельдің өтімділік, табыстылық,
тәуекелділік ... ... ... ... ... ... табыстылық, тәуекелділік деңгейі барлық жағдайда бір уақытта
үйлесімді қалыптастыру мүмкін емес.
5. Коммерциялық банктердің несиелік ... ... сол ... ... ... нарық секторының ерекшелігі, құрылымына және
тәуекелдік ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде мемлекет
тарапынан экономиканы макродеңгейде реттейтін басты бағытымен ... ... ... ... ... клиенттерді және несиелік
инструменттерді (нарықты ... ... ... ... ... ... ... асыратын және банк персоналының іс-
әрекеттерін шектейтін ережелер мен нормалар арқылы анықтайды. ... ... ... банк ... көрегендігінен және
несиелік мәмлілерді жасайтын банк қызметкерлерінің ... ... ... ... ... саясаттың меморандумын жазбаша
түрде бекітіледі. Әрине, әр банк үшін бұндай меморандум әртүрлі мағыналық
сипатта болуы мүмкін, ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты анықталады;
- Максималды тәуекел деңгейі.
Бұған қоса меморандумда, міндетті ... ... ... ... ... Бұл ... Банк үшін керекті несие түрлері
- Банкке тиімсіз несие түрлері
- Қарыз алушыларға қойылатын негізгі талаптар
- ... ... ... ... тәуекелді клиенттер
- Несиелеу бойынша банк географиясы
- Банк қызметкерлеріне байланысты несиелік саясат
- Әр-түрлі категориядағы ... ... ... несие
көрсеткіштері анықталады.
Кесте3. Қазақстандағы Екінші Деңгейдегі Банктердің (БВУ) несиелік
портфелінің құрылымы төмендегідей:
|Активтер ... ... ... | ... ... |818 ... ... |5446,1 ... ... | ... ... |489,8 ... долл. |3235 ... ... ... ЕДБ (БВУ) несиелік портфелі: | ... | ... ... | ... ... % |166,19 ... ... |33,9 ... ... | ... ... % |5,6 ... ... |10,3 ... ... | ... ... % |151,9 ... ... ... |31 ... ... | ... ... % |121,11 |
| |24,8 ... ... ... ... Банктердің активтер
құрылымы әртүрлі екенің көрсетіп тұр. Екінші ... ... ... ... ... ... 60%-ке ие. Екінші деңгейдегі
банктердің несиелік портфелі 2005 жылдың басында 489,8 млрд. ... ... ... долл. құрады. Ал Екінші деңгейдегі банктердің жиынтық ... ж. 818 ... ... ... 5,4 ... долл. құрады. Айта кететін
жәй, Қазақстан экономикасының өндірістік дамуының ... ... ... ... ... ... ... жауап
бермейді. Екінші деңгейдегі банктердің несиелік портфелінде ... – 10,3% қана ... нақ осы ... ... – 31%. Екінші
деңгейдегі банктердің активтер портфелінің ... ... ... ... ... ... кеткен ресурстардан басқа, банк ... ... арқа ... ... меншікті қаражаттары деп, қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз
ету мақсатында ... ... ... ... және ... сонымен қатар ағымдағы және ... ... ... ... ... ... Банктердің меншікті капиталы – банктік ... ... ... Коммерциялық Банктердің ресурстық базасының
орнықтылығы олардың меншікті капиталының қажетті мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... табатын және
активтер бойынша орналастырылатын ресурстарға жатпайды. ... ... ... – бір бөлігі банктің өзінің материалдық активтеріне
орналастырылған. Олар ... ... ... түрінде, техника мен
қондырғылар түрінде және товар – ... ... ... ... ... ... Дегенмен Коммерциялық Банктердің меншікті
капиталының жеткіліктілігі банктің ... ... ... ... рөл ... ... қазіргі кезде өткен жылдың қортындысы
бойынша ... ... ... капиталының сомасы 98,7 ... ... ... долл. 678,5 млн. доллар. Ал осы жылдың қорытындысы бойынша ... ... ... активтердің жалпы сомасы 641,9 млрд. тг. немесе
4,4 млрд. доллар. ҚР – да ІІ-ші деңгейдегі банктердің ... ... - ге ... үлес ... 4,7% - ке ... Ал мұндай көрсеткіштер ,
мысалға алатын болсақ, Германияда 14,4%, Францияда 15,4%.
ҚРКБ – дің ... ... ... ... ... ... ... қабілетін күшейтеді. 1990 жылдың
ортасында ҚРКБ – нің ... ... ... ... ҰБ ... ... ... енуіне шектеу қойды. Оның мөлшері 25%-ке ... ... ... ... бұл ... ... ... 50%
көтерілді. Міне осының нәтижесінде ұлттық банктік капитал мен ... ... ... ... әбден ықтимал. Шетелдік
банктік капиталдың Қазақстанның банк секторына ... ...... Қазаққстанның экономикасына шетелдік өндірістік капиталының енуі.
Казақстанның ... ... ... ... енуінің мынадай
формулалары бар:
А) Бірлескен банк құру.
Б) Қазақстанда жекешелендірілетін банктердің үкіметтің ... ... ... ... сатып алуы.
В) Қазақстан территориясында шетел банктерінің филиалының
ашылуы.
Г) Шетел банктерінің өкілдігін ашу.
Коммерциялық банктерде несиелік саясатты ... ... ... ... ... тиімді жүзеге асырылуын бақылап
отыруға міндетті. ... ... ... ... ... ... ... несиелік саясат бәсекелестік ортаны есепке ала ... және ... ... ... Егер ... саясат неғұрлым
тиімді жүргізілсе, соғұрлым банктің ... ... ... және
менеджменттіңсапасы да банктің несиелік саясатымен сәйкес келеді.
Несиелік комитет несиелеу департаментімен салыстырғанда ... ... ... ... банк бөлімі, егер несиелеу департаменті
клиентпен несиелік қарым-қатынасты ... ... ... ... ... ... отыратын атқаратын бөлім болатын
болса, ал несиелік комитет шешім қабылдаушы бақылап отырушы, яғни ... ... беру ... ... ... ... ал несиелік департамент
қабылданған шешімді жүзеге асырушы немесе атқарушы орган. ... мүше ... ... департамент басшылығымен және ... ... ... саясат мынадай принциптер негізінде қалыптасу керек:
1. Әрбір коммерциялық банктің негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... бір ... ұстау, несиелік
саясат осы мақсатқа жету үшін қалыптастыру керек.
2. Несиелік саясат әрбір ... ... ... ... ... ... көрсетіп өткізу керек. Яғни коммерциялық
банк несиелік қатынасты ... ... ... ... құрып, ұйымдастырылуы керек.
3. Несиелік портфель басқа активтер портфельдің ... ... ... ... ... саясат сол несиелік
портфельдің сапасын жақсартуға бағыттануы керек.
4. Коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... керек. Себебі, несиелік портфельдің
өтімділік, табыстылық, тәуекелділік деңгейі барлық жағдайда бір уақытта
үйлесімді қалыптастыру мүмкін ... ... ... ... ... клиенттермен сол клиенттерге
несиелік қызметті көрсететін нарық секторының ерекшелігі, құрылымына
және тәуекелдік ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде мемлекет
тарапынан экономиканы макродеңгейде реттейтін басты бағытымен үйлесімді
болу керек.
Коммерциялық ... ... ... ... үшін ... ... ... мамандар болу шарт. Себебі несиелік саясаттың сапасы
менеджментке байланысты.
Шетелдік тәжірибеде несиелік саясатты несиелік меморандум деп ... ... ... ... ... ... мониторингті
қалыптастырады.
Несиелік мониторингтің негізгі мазмұны мынадан құралады:
несиелік портфельдің сапасы
несиелік шектеулермен байланысты
несиенің түрлері
Коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... асыру факторларын есептеу керек:
банк капиталының жеткілігі;
әрбір берілген несиенің ... ... ... қарай талдануы
керек;
коммерциялық банктердің депозиттік базасының тұрақтылығы;
1. макроэкономикалық жағдай;
2. ақша несие саясаты және ... ... ... стратегиялық
мақсаттары;
3. менеджмент сапасы;
4. несиеге деген сұраныс деңгейі.*
Несиелік саясаттың элементтері:
- мақсаты
- коммерциялық банктерге әрбір ... ... ... ... қабылдау құзыры
- несиелік құжаттың құрамы және оның сауатты дайындалуы
- несиенің қайтарылуын ... ету ... баға ... ... ... ... ... талдау
Банк капиталы салымшылар мүддесін қорғауға арналған. ... ... ... банк өз ... ала – ... ... ... бойынша жылдық ставкалар Халық Банкіде 19%; Казкоммерцбанкте
18%; ТұранӘлембанкте 18,5%; ал ... ... ... ... 16-22% ... ... ... жүйесі, несиелік портфельді басқару
стратегиясы ретінде
Тәуекел деп өз ресурстарының бір бөлігін жоғалтуының, табысты толық
мөлшерде ала алмауының немесе белгілі бір ... ... ... ... ... ... қауіпі немесе ықтималдығы аталады.
Несиелік тәуекел деп қарыз алушының негізгі қарызды және
пайыздық өсімақыны уақытында қайтармауға байланысты туындайтын шығындардың
пайда болуының ... ... ... ... ... ... ең ... пайыз мөлшерлемесімен өрнектеледі. Несиелік пайыздың
мөлшері белгіленген уақытқа берілетін қаражаттардың бағасын, кепіл
бағасының өзгеру тәуекелін, қарыз алушының несие бойынша ... ... ... ... ... ... ... несие бойынша
міндеттемелерді орындамау тәуекелі, қарыз алушының несиелік қабілеті деп
аталатын ұғымның ... ... ... ... ... Ондай факторларға:
- Заңды құқықтық қабілеті;
- қаржылық жағдайы;
- клиенттің ... ... ... ... одан ары даму ... нарық жағдайы және т.б. жатады.
Бұл факторларға дұрыс баға беру ... ... ... таңдаудан
және әртүрлі ауытқулар мен өзгерістерге дер кезінде көңіл бөлуден тәуелді.
Банктің басқа да банк типтес емес ... ... осы ... ... ... ... ірі несиелерді қайтармау қауіпі банкті
банкроттыққа әкеліп соғуы мүмкін. Өз кезегінде, банктің ... ... ... бар басқа да банктер, мекемелер және жеке тұлғалардың да қаржылық
жағдайының күрт төмендеуіне, тіпті олардың да банкрот деп танылуына ... ... да, ... ... басқарудың, біріншіден, банк үшін,
екіншіден, жалпы алғанда, мемлекет экономикасы үшін маңызы зор.
Тиімділік тәуекелі, пайыз мөлшерлемесінің тәуекелі сияқты
қаржылық іс-әрекеттермен ... ... ... ... несиелік
портфельге де тән.
Несиелік тәуекелді басқару, банк қызметкерлерінен несиелік портфельдің
құрамы мен құрылымын әрдайым бақылау ... ... ... ... Банкир,
тәуекелден сақтану мақсатында, табыс мөлшерін шектеп отыруға мәжбүр. Оған
қоса, банкирдің алдында несиелерді бірнеше ірі ... ... ... міндеті жатыр.
Несиелік тәукел, экономикадағы конъюктуралық өзгерістерден
болатын сыртқы және банктің өзінің қателерінен шығатын, ішкі факторларға
байланысты. Әрине, банк ... әсер ... ... ... ... ... алдын алу шараларымен олардың да теріс ықпалын барынша
жұмсарта алады.
Несиелік саясат, біріншіден, меморандумда көрсетілген,
клиенттерге ... ... ... ... ... ... сол ... іс жүзінде асыруымен анықталады. Бұдан
шығатын нәтиже, несиелік ... ... ... тек ... ғана ... ... -ақ, ... берумен тікелей айналысатын ең
төменгі деңгейдегі банк қызметкерлерінің біліктілігіне де байланысты.
Несиелік тәуекелді басқару процесінің келесідей ... атап ... ... Банк ... ... мақсаттарын айқындау ;
- несиелік тәуекелдерді басқару және әкімшілік шешімдерді қабылдау
жүйесінің әкімшілік құрылымын жасау;
- қарыз алушының қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... ... келісім- шартты дайындап, қол қою;
- несиені қайтармау тәуеклін талдау;
- ... ... ... ... ... күмәнді және кешіктірілген несиелердің қайтарымдығы жөнінде шаралар
ұйымдастыру.
Несиелік ...... ең ... ... Осы
несиелік операциялар негізінде резервтік қорларға жіберілетін, таза
пайданың негізгі бөлігі қалыптасып, банк акционерлерінің ... ... ... және ... ... заңды және жеке тұлғаларға несие береді. Банктің несиелік
ресурстары клиенттердің есеп-айырысу, ағымдағы және т.б. шоттрындағы
ақшалардан, ... ... банк ... ... ... ... қаражаттардан қалыптасады.
Банк ісінің негізі-несиелік тәуекелдерді басқару десек,
қателеспейміз. Ал несиелік тәуекелдердің басқарылуының ... ... ... ... пен оның ... несиелік портфелдің
кез-келген кезеңде дұрыс басқарылуында және несиелерді қадағалауда
жатыр.
Несиені ... ... ... ... ... өз ... ... көрінісін табады. Саясат-әртүрлі деңгейдегі банк
қызметкерлерінің несиені ... ... ... ... Несиелік
саясаттың дұрыс қалыптастырылуы, банктің өзгермелі экономикалық
жағдайдың әсерлеріне, мүмкіндігінше дайын болуының құралы.
Несиелік тәуекелді басқару қиыншылықтары.
Несиелік ... ... ... банк ... ... ... ... тарапынан үздіксіз бақылау, ішкі және
сыртқы саяси қысым, өндіріс қиыншылықтары, қаржылық шектеулер,
нарық ... ... ... ... келмеуі сияқты
факторлар қарыз қаржылық алушының ахуалын әрдайым төмендетіп
отырады. Бұған ... ... ... шындыққа сәйкес келе
бермеуі, құқықтық құрылымының несиенің қайтарымдылығын ... ... да ... ... коммерциалық банктер толық қалыптастырылған несиелік
тәуекелді басқару процесіне ие ... ... көп ... ... ... ... Несиелік саясаттың жазбаша үлгісінің болмауы;
- несиелік ... ... ... болмауы;
- несие бойынша шешімдердің ... тыс бір ... ... ... ... ... қарыз алушының қаржылық жағдайын үстіртін талдау;
- ... ... ... ... клиент пен банк арасында байланыстардың сиректілігі;
- несиелеу ... ... ... ... жүргізілмеуі;
- несиенің сапасы ... ... ... шығындарды
өтей алмауы;
- несиелік құжаттамаларға ... ... ... ... ... ... тыс қолдануы;
- несиелік құжаттардың ... ... ... ... ... ... процессті бақылай алмауы.
Бұл кемшіліктер несиелік портфельдің сапасына теріс ... ... қиын ... бар салалар мен аймақтарда
коммерцииялық банктер несиелік тәуекелдерді екі және одан да ... ... ... тура ... ... салыстырмалы түрде
экономикалық тұрақтылық бар кезде де несиелік тәуекелдерді дұрыс
басқару ... ... ... ... ... БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ.
2.1 Коммерциялық Банктің несиелік портфелін басқарудың қажеттілігі мен
басқару әдістері
Коммерциялық ... ... ... ... ... жiктелiнедi. Несиелiк портфель несиелердiң мерзiмiне, мақсатына,
валютасына, т.б. негiзделiп жiктелiнуi ... ... ... ... ... ... жiктеуге болады, тек жiктеудiң ... ... ... ... портфелдi жiктеу несиелiк тәуекелдiң
түрлi ... ... одан ... ... баййланысты несиелер
критерилерiне негiзделiп жүргiзiледi.
Несиелiк тәуекел дегенiмiз қарыз алушының алған несиенi және ... ... ... өтей ... ... ... өз пайдасынан, тiптi
акционерлiк капиталының бiр бөлiгiн жоғалту ықтималдылығы.
Несиелiк тәуекел экзогендi факторларға (яғни ... ... ... ... ... факторлар) және эндогендi
фактгорларға (яғни банктiң өзiнiң қателi iс әрекеттерәнәң нәтижесiнде пайда
болатын "iшкi" ... ... ... ... ... мен реттеу
мүмкiншiлiгi өте шектеулi, бiрақ банк өзiнiң уақтылы iс ... ... ... iрi ... ... ... алу ... Несиелiк
тәуекелдi басқарудың негiзгi шаралары банктiң iшкi саясатына жатқызылады.
Бұл шараларға жататындар:
- банктiң несие және инвестициялық ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгiн алдын ала талдау;
- берiлетiн несиелердiң ... ... мен ... ... несиелердiң
қайтарылуын үздiксiз бақылау;
Банктiң несиелiк портфелiн диверсификациялау нәтижесiнде банктiк
тәуекелдер деңгейiн, оның ... ... ... ... ... ... экономика секторларын анықтау орын алады.
Жалпы банктердiң несиелiк портфельдi басқару оны ... ... ... ... ... ... берiлуi мақсаты, несие
түрi, ссуданың мөлшерi, оның мерзiмi, қарызды өтеу ... ... ... ... алушының қай салада қызмет көрсететiндiгi,
қарыз алушымен өзара қарымқатынастар, ол ... ... ... ... қайтарымдығын қамтамасыз ететiн кепiлдiң түрi, ақша ... ... ... ... және ... әдiс ... ... жүйе бойынша ссудалардын ... ... ... ... ... ... берiледi .
Мысалы, реитйнг 1 деген баға - төлемдерiн өз уақытында төлеп отыратын,
несиенi қайтарады ... ... ... бар, ... жағыдайы тұрақты қарыз
алушылар алған несиелерге берiледi, алреитйнг 5-банкрот ... ... ... ... 180 күннен астам мерзiмi өтiп ... ... ... алушыларға немесе несиенi қаитарады деген сенiмi жоқ, ... ... жоқ ... ... ... ... ... баллдық жүйесi бойынша әрбiр
критерийге түрлi ... және сол ... ... ... ... Таңдалған критерийлер мен әдiстер негiзiнде ссудалар бес топқа
бөлiнедi. Топтың әрқаисына банк тәуекел ... ... бұл ... ... несиелiк тәуекел мөлшерiн немесе ссудалар боиынша ... ... ... ... жеткiлiктi резерв (провизия) мөлшерiн
анықтауға мүмкiмдiк ... ... ... ... ... ... талдау мен
қаржылық коэффиценттер жүйесi негiзiнде жүргiзiледi.Қаржылық коэффицентер
жүиесi несиелiк тәуекелдiн орташа шамасын ... ... ... ... ... ... портфель мөлшерiне қатынасы),тәуекелден сақтану
деңгеиiн (несие бойынша құрылған провизияның меншiк ... ... ) , ... ... ... ... ... мен оны басқарудың сапасын көрсетедi. Несиелiк портфелдiң
сапасы бойынша ... ... ... банктердiң несиелiк
портфелiнiң классификациясы мен несиелiк қызметiнен шеккен шығындарды
жабуға арналған ... ... құру ... ... ... ... банк ... отыр:
Стандартты несиелер - өтеу мерзiмi әлi жетпеген, сапасы ... ... ... - ... ... 30 күнде кiдiрiп қалумен
байланысты шамалы тәуекелi бар, бiр рет пролонгацияланған ... ... - ... ... өтiп ... ... шотына
шығарған күннен бастап есептегенде мерзiмiн өткiзiп алу ... 30-60 ... ... бiр пролонгацияланған несиелер.
Күдiктi несиелер - қарызды мерзiмi өтiп кеткен ссудалар шотына шығарған
күннен бастап есептегенде мерзiмiн ... алу ... 60-90 ... ... ... немесе шығынды несиелер - мерзiмiн өткiзiп алу кезеңi 90 ... ... ... ... ... өтiп кеткен ссудалар шотына шығарған
күннен есептегенде 90 күн өткеннен ... ... ... өсiмақы есептер
тоқтатылады. Несие бойынша өсiмақы есептеудi тоқтату ... ... ... өсiмақы мөлшерiн өсiрудi тоқтату, яғни есептелмеген
өсiмақы есебi ендi баланстан тыс шоттарда ... ... ... несиелер бойынша мiндеттi түрде провизиялар
(резервтер) құрылуы керек
|№ |Несилер ... ... | |% |
|1 |1. ... | |
|2 |2. ... | |
|3 |1) ... 1 ... |5% |
|4 |2) ... 2 категория |10% |
|5 |3) ... 3 ... |20% |
|6 |4) ... 4 ... |25% |
|7 |5) ... 5 ... |50% |
|8 |3. ... |100% ... ... де ... ... ... ... ... саналады ол несиелiк портфель банктiң барлық ... ... ... алып ... Несиелеу процесi барысында қарыз
алушылардың өз ... ... ... ... ... қаржылық шығындар шегу қаупi туады. Сондықтаң қандай да болмасын
несиелiк саясатты жүргiзу кезiнде де ... ... ... бола ... ... портфелiндегi проблемдi несиелер үлесiнiң өсiп кетуi оның
беделiн түсiруi мүмкiн, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... әсер етуi мүмкiн .
Банк қызметiнiң ... ... ... ... ... сенiмдiлiк пен қауiпсiздiктiң көзi болуы керек. Менiң ... ... және ... ... портфельдi басқару тәжiрибесi өте қызықры
болып отыр. Бұл елдердiң банктерi өз ... ... ... ... ... ... Бұл ... үлкен рол атқарады . Өтiмдiлiкке түрлi ... ... ... ... ... емес ... ... проценттiк
ставкалардың күрт өзгерiп кетуi немесе жалпы экономикадағы өзгерiстер . ... ... ... ... әсер ... , ... ... өтiмдiлiгiн
анықтайтын факторлар оның бақылау шегiнiң ар жағында ... ... ... - ... ... ... Сондықтан банк алдында берiлген шектеулердi ескере отырп өз
табысын максимизациялау. Бiрақ берiлген ... ... ... ... да банк ... ... ... қашан және қандай масштабта
пайда болатыны туралы нақты анық жауап бере ... Ал ... ... болған жағдайда алдын ала дайындалған шараларды - резервтердi,
активтер мен ... ... ... ... ... ... ғана ... тәжiрибесiнде өтiмдiлiктi басқарудың бiрнеше әдiсi
қалыптасқан. Бұл әдiстердiң ... ... ... яғни ... ... ... ... жатады. Активтердi секьюритизациялау
кезiнде несиелiк ресурстарды несиелiк шартқа ... ... ... емес ... қатар қысқа мерзiмдi несиелеу кезiнде векселдерi,
ұзақ мерзiмдi несиелеу кезiнде ... ... ... ... ... ... ... бiр альтернативтi жол -
қайта сату құқығын пайдалану. Соныме, секьюритизация несиелердi бағалы
қағаздарға айналдырып, оны ... бiр ... ... ... ... бiр ... ... мысалы банкпен несиелiк ресурстар
лимитiн пайдаланып қою, ... ... ... ... ... ... мәселенi шешудiң бiр жолы секьюритизация әдiсi ... ... әдiс ... ... ... ... несиенi беру ... ... ол ... ... негiзгi қарыз сомасын өтеуге
жағдайы болмаған ... ... ... ... кейiн несиенi өтеу үшiн қолданылатын мемлекеттiк емес
облегацияларды шығарады. Бұл операция ... ... ... құрамында несиелiк мiндеттеменiң орнында қарыз ... емес ... ... ... Бұл ... ... болған
жағдайда банкпен екiншiлiк нарықта өткiзiлуi мүмкiн.
Несиелiк ресурстар жеткiлiксiз болған жағдайда банк ... ... ... яғни нарықтағы үшiншi бiр тұлғаларға қарыз алушының
мемлекеттiк емес облигацияларының белгiлi бiр ... ... ал ... несиелiк портфелiнде қалдыруы мүмкiн.
Секьюритизация механизмiн қолдану схемалары түрлi -түрлi болып келуi
мүмкiн. Бұл ең ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда банктердiң өз потенциялын қолдану қажеттiлiгiне
байланысты.
Бұл әдiс бiздiң елiмiздiң ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк емес бағалы қағаздар
нарығында қаржы инструменттерiн таңдауда айтарлықтай шектеушiлiктер шегедi.
Бұл тұрғыдан несиелiк ... ... ... ... ... де ... әсерiн тигiзедi, себебi бұл жағдай қосымша
инвестициялардың тартылуына ықпал етiп ... банк ... ... ... ... ... ... төлеу қабілеттілігін бағалау
Несиелеу талаптары несиелеу субъектiлерiне, объектiлерiне және
несиенiң қайтарымдылығын ... ... ... ... Яғни банк кез
- келген клиенттi несиелендiре алмайды. Несие сұрап ... ... тек ... ... мен ол боынша өсiмақының ... ... ... ... ... клиенттердi ғана таңдап алуы
мiндеттi. Сондықтан банк ... ... ... ... - ... несиелiк
талдау негiзiнде түседi. Несиелiк талдау дегенiмiз клиенттiң несие
қабiлеттiлiгiн, оның ... ... ... ... ... ... менеджмент деңгейiн т.б бағалау деген сөз.
Қарыз алушының несиелiк талдауы келесi бағыттармен ... ... ... ... ... қарыз алушының табыстары мен шығыстарын зерттеу;
- қарыз алушының несие қабiлеттiлiгiн анықтау;
Бұл бағыттардың әр қайсысына бөлек - бөлек тоқталып кетейiк ... ... ... талдау.
Бұл зерттеулер төмендегiлердi анықтауға мүмкiндiк бередi:
1. баланстың актив бөлiгiнiң негiзгi баптарын, яғни ... ... ... қор (ТМҚ), негiзгi қорлар, зерттеу. Бұл баптардың
үлкен үлес салмағы ... ... ... ... ... ... "ауру" баптарын талдау. Бұл баптар екi топқа бөлiнедi:
- қарыз алушының ... ... яғни ... ... ... ... баптар.Оларға: "шығындар" (кәсiпорынның ... ... ... ... ... мен ... төлем қабiлетсiздiгiн көрсетедi), "Кредиторлармен берiлген
тауарлар мен көрсетiлген қызметтер үшiн есеп айрысу" ... ғана ... ... ... Қарыз алушының жұмысында белгiлi бiр жетiспеушiлiктердiң бар ... ... ... есеп айрысу" (мерзiмiнде
төленбеген қарыздың есеп айрысу ... ... ... ... ... (мақсатттық қаржыландыру қорларының қаражаттары мен
жабылмаған шығындар бөлiгi талданады), ... ... ... мен есеп ... ... ... зиян мен ... бойынша есеп айырысулар түрiндегi ақталмаған дебиторлық қарыз
қаралады) баптары жатады.
3. Дебиторлық қарызды мұқиятты түрде ... Егер ... ... ... байқалса оның себептерiн анықтап алу. Бұл төленбеген шоттар ... ... ... ба және бұл қарыз мерзiмi өтiп ... ... ... жата ма, ... ... өсу қарқыны сату көлемдерiне
қарағанда тез өсмiп отыр ма, олай болса, бұл несие шарттарының өзгеруiмен
немесе кәсiпорынның клиенттерiнiң сапасының төмендеуiмен ... ма ... ... анықтау керек.
4. Кәсiпорындағы қорлар өсiп отыр ма, олардың құрамын анықтау керек. Мүмкiн
банктiң қарызының кепiлi бола алатын шикiзат шығар, не ... ... ... ... қорлардың құны өстi ме, өссе ... ... ... ... құрамын анықтау. Егер құрал жабдықтар өндiрiстi кеңейту үшiн
сатып алынса, компанияның өндiрген өнiмiне ... болу ... Егер де ... ... тек бiр ... ... асыруға қажет
болса, неге кәсiпорын оны жалға алмады.
6. Кредиторлық ... ... ... ... ... ... ... өзгерiсiн анықтау керек. Егер олар өсiп жатса, ... ... ... ... ... ... ... Бұл
тұрғыдан анықтай кететiн жайт - компанияның жаңа жабдықтаушылары бар ма
және олардың ... ... ... өтеу ... Ұзақ мерзiмдi қарыздың құрылымы мен проценттерiнiң түрлерiн ... ... ... ... бе, жоқ ... ... Меншiк капиталының қандай бөлiгi құрал - жабдықтарды сатып алуға
пайдаланылады, сонымен бiрге ... ... ... резервтер құруға және
акционерлерiне төленетiнiн анықтау.
9. Қарыз алушының қызметiнiң күштi жақтарын, мысалы, коммерциялық ... ... ... ... ... өсу қарқынының қысқа
мерзiмдi мiндеттемелерiнiң өсу қарқынына сай келуi, және оның ... ... ... ... ... өсуi, ... ... мен шығысын талдау.
Бұл талдаудың мақсаты:
1. Қарыз ... ... ... ... зерттеу. Бұл өсiмнiң неге
байланысты: не сату көлемдерiнiң кеңею стратегиясына, әлде ... ... ... байланысты екенiн анықтау.
2. Өнiмнiң өзiндiк құнының өсу ... ... ... ... өсуi ме,әлде жалға алынған құралдарды бағып - қағу шығындары
көбейдi ме, т.с.с.; "Басқа да шығындар" бабының құрамына қарыз ... ... ме; ... алу ... ... - осының бәрiн
анықтау;
3. Таза пайда өсiмiнiң себептерiн анықтау. Бұл өсiмнiң орын алуы басқарудың
жоғары сапасымен, әлде ... ... ... ... ма.
Несиелiк талдаудың үшiншi бағыты - клиенттiң несие қабiлеттiлiгiн
анықтау .
Егер Банктiң неиселiк ... ... ... кейiн
клиентпен әрi қарай жұмыс iстеуге шешiм қабылдаса. Ол оған несиелiк досье
толтырып клиенттiң тапсырған басқа ... мен ... ... ... ... ... тапсырады. Бұл бөлiмде несие сұрап
келген компанияның қаржылық жағдайы терең зерттеуден өткiзiледi. ... ... ... ... қызметкерлерi iшiнен сараптауды жүргiзуге
кiм келетiнiн шешiп алуы керек. Мысалға, егер ... ... ... ... ... онда ... аналитиктiң қорытындысы керек, себебi
кепiлдiң ... ... ... процедура болып табылады. Ал ... ... ... алу ... ... бұл жұмысты мамандану
дәрежесi төмендеу қызметтер де орындай ... ... ... ... ... банк қызметкерлерiнiң әрқайсысына тиiстi
жұмысты таңдап, тапсырма бере бiлу.
Клиенттiң ... ... ... келесi факторлар
ескерiледi:
Несие қабiлеттiлiк - несиелеу мүмкiндiгi мен шарттар туралы сұрақты
шешпес ... ... ... және ... ... ... болжауға мүмкiндiк туғызатын қарыз алушының сапалы бағасы.
Қарыз алушының несие қабiлеттiлiгiн бағалауда есепке ... ... яғни ... ... ... белгiленген уақытта
қайтаратыны жөнiндегi дайындығын бағалауға жағдай туғызады.
Қарыз ... ... ... ... сыртқы факторына нарық
конъюнктурасының жағдайлары жатады.
Қарыз алушының жұмыс қабiлеттiлiгiн бағалауға ... ... ... және компания туралы жалпы мәлiметтi
зерттеу жатады.
Құрылтайшылары туралы мәлiметтер: "бас" компанияның құрылтайшылары
жөнiнде, ... ... ... ... ... пакеттерiн ұстаушылары
туралы ақпарат бередi.
Компанияның басшылығы туралы мәлiметтерге компанияның басқаруын
жүргiзетiн лауазымды тұлғалар, ... ... ... ... ақпарат
жатады. Бұл мәлiметтер әрқайсысының өкiлеттiлiгi мен жауапкершiлiгi ... ... ... жалпы мәлiметтерге мыналар жатады: компанияның
құрылған және ... ... ... ... ... ... мен тiркеудi
жүргiзген орган компанияның ... ... ... шығаруға рұқсат
берiлген және төленген капитал, ... ... ... ... оның мекен - жайы.
Жұмыс iстеу қабiлеттiлiгiн бағалау қарыз алушының мәмiле жасауға
құзырлығын, оның ... ... ... ... шарттарын бұзған
жағдайда жауапкершiлiгi мен құқықтық сабақтастығын ... ... ... ... - бұл оның алған несиесiн ... ... ... туралы ақпаратты оның ... ... ... ... ... ... мүлкiн
кепiлге тапсырғаны туралы анықтамалардың ... ... ... ... төлемдердiң бар болуынан ала аламыз.
Компанияның табыс ала алу қабiлеттiлiгi - бұл несие мәмiлесiнiң
басты шартының бiрi, ... ... ... ... ... көзi ... болып
табылады. Ал бұл мақсатта басқа көздердi қолдануы (Мысалы, активтерiн ... ... ... ... бұл компанияның қаржылық тұрақтылығының
бұзылғаны деген ... ... алу ... ... ... ... ... өндiрiстiк - өткiзу қызметтi талдау
- қызметiнiң қаржылық аспектiсiн талдау
Компанияның ... - ... ... ... оның ... ... етiлуiн бағалау, шикiзат ресурстарымен, жұмыс күшiмен
қамтамасыз етiлуiн бағалау, барлық ресурстар түрлерiн тиiмдi ... ... ... ... ... ... ... баға белгiлеу
саясатының стратегиясын, басқару саясатын бағалау, салада компанияның
алатын ... ... ... ... мен ... ... кiредi.
Компанияның қаржылық қызметiнiң аспектiсiн ... оның ... ... ... табу көздерi мен пайданы жұмсау бағыттарын зерттеу,
компанияның табыстылығын зерттеу кiредi. Пайданың ... ... ... ... пайданың тiптi болмауы компанияны ссуданың кепiлi
болып отырған активтердi сатуға мәжбүрлейдi.
Активтердiң мөлшерi мен ... - ... ... ... тағы ... Бiрақ та айта кететiн жайт - ... ... ... ... ете ... ... ... тек меншiк
қаражаттары (меншiк капиталы) есебiнен құрылған ғана активтер бұл қызметтi
атқарады. Сол ... Банк ... беру ... ... ... ... ... жеткiлiктiлiгiне назар аударады.
Компанияның табыс ала алу қабiлеттiлiгiн зерттей отырып, Банк сыртқы
факторлардың да әсерiн ескеруi ... Ол үшiн Банк ... ... ... ... түрiн, компанияның сол салада алатын ролi мен ... ... ... ... ... жағдайын бiлуi қажет.
Сонымен бiрге Банк сол саладағы пайданың ... ... ... ... ... iрi ... ... хабардар болуы
мiндеттi.
Қалыптасып келе жатқан экономикалық жағдай ... ... ... қай ... ... басым екенiн көрсете жатар. Егер
экономиканың өрлеу кезеңiнде мұндай фактор пайда алу ... ... ... кезеңiнде - бұл несиенiң қайтарылымдылығын қамтамасыз
ететiн кепiл факторы.
Бұған қарамастан «Банк Центр Кредит» АҚ үшiн ... ... ... мен оның ... маңызды болып отыр.
Клиенттiң несие қабiлеттiлiгiн талдау барысында түрлi ақпарат көздерi
қолданыдлады:
- клиенттiң өзiнен алынған мәлiметтер;
- банк архивiндегi клиент туралы ... ... ... ... ... ... кредиторлардан, оның
өндiрген өнiмдерiн сатып алушылардан, банктерден, т.б.алынған мәлiметтер;
- жеке немесе ... ... мен ... ... ... да
материалдар (несие қабiлеттiлiк туралы есеп берулер, ... ... ... ... анықтамалық және т.б)
Клиенттiң несие қабiлеттiлiгiн анықтау бөлiмiнiң қызметкерлерi ең
алдымен Банк архивiндегi бар ... ... Егер ... ... Банктен несие алса, архивте қарызды өтеу барысында клиенттiң жасаған
барлық бұзушылықтары ... ... ... ... ... тиiс.
Клиент жұмыс iстеген басқа да банктер мен қаржылық мекемелерден де
маңызды ... ... ... ... инвестициялық және қаржылық
компаниялар клиенттiң депозиттерi, өтелмеген берешегi, шоттарды төлеудегi
ұқыптылығы және т.б. ... көп ... мен ... бере ... Ал
компанияның сауда партнерлерi оған берген коммерциялық несие мөлшерi
туралы ... ... Бұл ... бойынша қарыз алушының оның
айналым капиталын қаржыландыру үшiн бiреудiң берген қаражаттарын ... ... пiкiр ... ... қабiлеттiлiктi анықтау бөлiмiнiң қызметкерлерi сонымен қатар
арнайы маманданған несие агенттiктерден заңды ... жеке ... ... ... есеп берудi ала алады. Бұл есеп беруде компанияның тарихы,
жүргiзетiн ... ... ... ... ... ... ... мөлшерi және т.с.с. туралы ақпарат бар.
Ақпарат жинаудың сыртқы көздерiнiң ... ... ... ... ... және оның ... партнерлерiнен алынған мәлiметтер ең
сенiмдi деп айтуға болады. Себебi бұл мәлiметтер берiлген ... ... - ... ... негiзделген.
Тағы бiр айта кететiн жайт - конфиденциялды ақпаратты ... ... ... емес ... екi ... ... да керi ... әсiресе алынған мәлiметтердi тарату. Егер ... ... ... өзi ... ... пiкiр ... туралы бiлiп
қалса, ол жабдықтаушымен әрi ... ... ... ... Егер ... ақпараттың тарауы туралы мәлiметтер жұртқа ... ... ... ... ... мұндай мәлiметтi ендiгәрi ешкiм бермейдi.
Сондықтан iскер әлемде конфиденциялды ақпаратты беру ... өте ... ... туралы сұрау-талап не ауызша, не жазбаша ... ... ... беру ... ... ... ... несиелiк
инспектор фирманың инспекциясын орнында ... ... ... ... Фирманың қаржылық,операциондық, маркетингтiк қызметiн
басқарушы адамдардың мамандану деңгейiн де анықтау ... орын ... ... ... ... ... интервьюде қозғалмаған көптеген
техникалық сұрақтарға шешiм табуға болады, ... ... ... , ... мен құрал - ... ... ... ... мен ... - құлықтары жайлы пiкiр қалыптастыруға
болады.
Болашақ несие алушының қаржылық жағдайы мен сенiмдiлiгi ... ... үшiн Банк ... ... ... ... ... архивтен
немесе сыртқы көздерден алынған барлық мәлiметтердi қолданады. ... ... ... ... ең маңызды әдiсi - бұл
несиелiк талдау тәжiрибесiнде қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Көптеген
есептеу көрсеткiштерiнiң ... ... ... ... ... ең маңызды
көрсеткiштерге жататын ... ... ... ... ... ... ... бағалайды.
Шағын кәсiпорындардың несие қабiлеттiлiгi де дәл осы әдiспен, яғни
несие қабiлеттiлiк қаржылық ... ... мен ақша ... ... ... Бiрақ Банктiң бұл қаржылық коэффиценттердi және ақша
ағымын талдау әдiстерiн қолдану қиыншылықтарға ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерiнiң
жоқтығынан, банктiң бұл клиенттердiң есеп беру мен ... алу ... ... ... Оған қоса бұл ... ... тексеру өткiзуге
жағдайы келмейдi, сондықтан қарыз алушының қаржылық құжаттардың дұрыстығын
дәлелдейтiн аудиторлық қорытынды жоқ. Осы ... ... ... қабiлеттiлiгiн анықтау оның қаржалық жағдайын талдауға негiзделмей,
банк қызметкерiнiң берiлген клиенттi жақын ... ... Ал ... тану банк қызметкерiнiң сол клиетпен жеке ... ... ... жиi - жиi барып туруын көздейдi.
Шағын кәсiпорынның ... жеке ... ... ссуданың
алыну мақсаты, қарызды өтеу ... мен көзi ... ... өз
тарапынан белгiлi мерзiмге дейiн несиелендiрiлiп отырған запастар ... ал ... ... ... ... ... ... құнына
құрамына керетiндiгiн дәлелдеп беру керек. Кәсiпорынға жиi-жиi барып тұру
үшiн банк жақын маңдағы кәсiпорындарды несиелейдi.
Шағын кәсiпорындардың тағы да бiр ... - оның ... ... көп ... бiр жанұяның мүшелерi болып табылады. ... ... жеке ... мен ... ... бiрiгiп кетуi
мүмкiн. Бұдан банк пен ... ... ... ... ... ... тағы бiр ерекшелiгi туындайды. Суданың өтелуi
кәсiпорын иесiнiң жеке мүлкiсiмен кепiлденедi. Сол себептен шағын ... ... ... кезiнде оның иесiнiң қаржылық жағдайын есепке
алынады. Ол үшiн жеке ... ... ... ... ... қорытынды жасау үшiн жеке кәсiпкердiң өтiнiшiнiң ... ... ... ... ... есеп беру ... жеке тұлғаның активтерi мен
пассивтерi туралы мәлiмет жиналған. Сонымен қатар кепiлге берiлген активтер
мен ... ... ... ... ... ... ... қолма - қол ақшалай қаражаттар, қозғалмайтын мүлiк пен т.б., ал
пассивтерге - банк ... ... ... бойынша қарыздар, кепiлге
берген мүлiк құны, контрактiлер бойынша төлемдер мен т.б. жатқызылады.
Қорытындылай келгенде, ... ... ... ... ... ... ... «Банк Центр Кредит» АҚ –да ... ... ... ... ... ... ... қадағалау;
3. кәсiпорын иесiмен банкирдiң жеке сұқпаттар жүргiзуi;
4. кәсiпорын иесiнiң жеке қаржылық жағдайын бағалау;
Жеке тұлғаның несие қабiлеттiлiгiн бағалау сұралып жатқан қаражаттар
мөлшерiнiң оңың жеке ... ... ... ... ... және
мүлiктiң жағдайын бағалауға, жанұясының құрамына, жеке мiнездемесiне,
клиенттiң несиелiк тарихын негiзделедi.
Сонымен, несиелеу ... ... ... отырушы екi жақтың да
мүддесiн ескеру керек. Шаруашылық қажеттiлiгiнен пайда болған банктер
клиенттiң ... ... ... Несиелеудiң басты
мақсаты қарыз алушының шаруашылығын, оның
несие қабiлеттiлiгiн және пайдалылығын дамыту үшiн алғы ... ... пен ... ... ... ... қамтамасыз ету болып
табылады.
Сонымен бiрге клиент мүддесi ... ... ... ... факторы болып табылмайды. Несиелеу процессiнiң тағы
бiр шарты - ... ... - ... банк - ... да ... ескерiлуi керек.
2.2 «Банк Центр Кредит» АҚ-ның несиелік портфелін ... ... ... Кредит» АҚ Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі
коммерциялық банк. Банктің несиелік саясаты әртүрлі ... ... ... ... ... деген қажеттілігін
қанағаттадыруына, кәсіпкерліктің дамуына, жаңа үлгідегі, жемісті жұмыс
жасайтын нарықтық ... ... ... ... ... Бұндай шешімге банк активтерінің жоғарғы сапасын қамтамасыз
ету қажеттілігі итермеледі. Несиелердің шоғырлануы өте жоғары: 10 ең ірі
клиентке ... ... ... 54% ... ... пайымдауынша, бизнесі тұрақты дамып келе жатқан және банкпен
бірнеше жылдар аралығында тығыз ... ... ... ... ... ... ... белгісіз жүздеген
ұсақ кәсіпкерлерді несиелеу тәуекелінен әлдеқайда ұтымды. Банктің көзқарасы
бойынша, мұндай ... алға ... ... ... ... дұрыс
жолы.
Қарыз алушымен жұмыс істеу барысында банк жәй ғана дәстүрлі кредитор
қызметі ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық ағымдарды
рационалды ұйымдастыру, несиелік ресурстарды тиімді ... ... ... ... ... ... атқарады.
«Банк Центр Кредит»АҚ-ның ішкі несиелік саясатының негізгі факторинг,
форфейтинг, лизинг т.с.с несиелік операцияларды белсенді жүргізу
барысындағы тәуекелдер деңгейін мейілінше ... ... ... ... АҚ-ң ... ... несиелік қатынастардағы негізгі
басымдылықтарды, шешім қабылдаудағы стандарттар мен параметрлерді анықтай
отырып, банктің несиелік қызметтерін келесідей мәселелерді шешуге
бағыттайды:
- ... ... мен ... ... келе ... ... қаржыландыру
негізінде сапалы несиелік портфельді қалыптастыру;
- Несиелік портфель мен ... тыс ... ... құрылымы
мен көлемін қамтамасыз ету;
- Орналастырылған банк активтерінің ... мен ... ... қамтамасыз ету.
Ішкі несиелік саясатты анықтайтын жалпы шарттар:
Несиелеу мерзімділік, қайтарымдылық, төлемділік, қамтамасыздандыру және
қарыздың мақсатты қолдану негізінде іске асады.
Банк, ... ... ... ... және ... ... ... барлық секторларында, мемлекеттің барлық
аумақтарында несиелік қызметті іске асырады.
Несие нарығында ақшалай қаражаттарды орналастыру ... ... ... ... ... ... мекемелерден, халықтан
жинаған (депозит түрінде) ақшаларды, ... ішкі және ... ... ... ... депозиттерді және ресурстардың басқа да
көздерін (несиелеуге келетін) қолдана алады.
Банк коммерциялық, инвестициялық, тұтынуға арналған ... іске ... ... ... мемлекеттік бюджеттің,банктік
мекемелердің, корпорациялардың және халықаралық қаржы ұымдарының ... ... да ... ... ... мақсатты орналастыру жөніндегі
агент қызметінде орындайды.
Банктің несиелік саясатын, банк басқармасы және директорлар кеңесі анықтап
белгілеген құзірет аясында, ... ... ... іске ... ... саясаттың негізгі басымдылықтары
Банктің қабылданған даму ... және ... ... ескере отырып, банктің несиелік саясатының негізгі басымдылықтары
келесідей:
1. Қысқа ... ... ... ... және өндіріс сфераларындағы ... және ... ... ... ... ... ... халық тұтыну тауарлар
өндірісі
- Денсаулық сақтау
- Ауыл-шаруашылық өнімдерді ... және ... ... ... банкаралық несиелеу.
Құжаттамалық несиелеуде:
- Кепіл болу және ... ... ... ... ашу
- Вексельдерді авальдау
Инвестициялық несиелеуде:
- Күнделікті тұтынуға арналған тауарлар өндірісін дамыту жобаларының қысқа
және орта мерзімге қаржыландыру
- Халықаралық сапа ... сай ... ... ... ... орта ... және салааралық ұзақ мерзімге қаржыландыру.
Инвестициялық несиелеуде келесі жобалар тиімді болып есептеледі:
- қысқа мерзімді қаржылық қайтарымдылығы бар ... ... әрі кең ... ... ... және ... пен ... тұрақты қамтамасыз ету көзі бар, тауарлар өндірісін жаңалау
- құрал-жабдықтардың қаржылық лизингін пайдаланатын
- жеңіл өндіріс, азық-түлік, дәнді-дақыл, полиграфиялық, орта және ... ... ... ... ... ... өндірісті құру
- халықаралық ұйымдар мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің ұсынатын жоғары
табысты жобалар
Айта кетерлік тағы бір ... банк ... ... ... ... несиелерге және қарыз алушыларға қойылатын негізгі шектеулер мен
талаптар.
Кесте 5. Несиелік тәуекел ... ... ... ... шектеу | ... ... ... ... | ... ... | ... ... | ... ... ... |10% ... ... | ... ... ... бойынша |25 % ... ... ... |10% ... ... ... ... байланысы байқалатын компаниялар топтарына
берілетін несие бойынша тәуекел мөлшерінешектеулер;
2. Несиелерді мерзімі бойынша шектеу
3. Экономика ... ... ... ... ... ... бойынша тәуекелдердің деңгейін азайту мақсатында,
банк несиелердің экономика салалары бойынша диверсификациясын жүргізеді.
Бірақ, бұл ... әр ... ... ... және ... дамуы туралы
ақпарат үлкен рөл атқарады.
Белгілі бір сала бойынша несиелеуді шектеу мәселесін Несиелік комитет
шешеді.
Кесте 6. Несиелерді мерзімі ... ... ... мақсаты |Несиенің шекті мерзімі ... ... ... |1,5 ... ... |
|толықтыру | ... ... ... ... |2 ... ... ... | ... ... ... |15 ... ... ... | ... ... |5 ... ... ... ... |1 ... дейін ... |5 ... ... ... ... бойынша берілетін |Несиелік желінің шарттарына ... ... ... ... қойылатын негізгі талаптар
А) банктер
1. Конрагент банктің Қазақстан ... ... және ... ... ... ... барлық нормативті
талаптарды орындауы
2. Оң бағаланатын несиелік тарихтың ... ... ... несиелік
нарықтан тартылған барлық міндеттемелердің орындалуы
3. ... ... ... ... ... ... Қаржылық ағымдар бойынша берілген ақпараттардың дұрыстығын растайтын
аудиторлық тексерудің ... ... ... ... ... ... операциялар
жүргізу лимитінің болуы
Ә) заңды тұлғалар
1. № картотеканың болмауы немесе кредитордың несиелік шарт ... өз ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы
3. қаржыландырылатын жобаның қайтарымдылығы
4. несиені қамтамасыз ететін өтімді кепілдің болуы
5. кәсіпорындағы менеджмент сапасының жоғарылығы
6. ... ... ... ... жеке ... басқа мекемелердің алдындағы міндеттерінің болмауы
2. несиені өтейтін тұрақты табыс көзінің болуы
3. өтімді кепіл
4. несие алушының жауапкершілігі
Несиенің бағасы
Несиенің ... ... ... ... ... сол ... (несие беру кезінде) пайыздық мөлшерлеменің
қалыптасқан деңгейі
- Активтер мен ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің қайта қаржыландыру ставкасы
- Қаржыландырылатын жобаның мазмұны және т.б
Несие валютасы
Несиелік тәуекелдерді басқару принциптеріне ... ... ... ... ... өзі ... ... банк несиені ұлттық
валютада береді, бірақ онда ... ... ... ... деген Ұлттық
Банк бекіткен бағамен қосымша бекітіледі.
Несиенің валютасы қаржыландырылатын жобаның мазмұнына және ... ... ... ... комитет шешеді.
Несиелік тәуекелдер
Несиелік тәуекел немесе несиені ... ... ... ... бен ... өсімақының қарыз алушы тарапынан қайтарылмау
қорқынышымен түсіндіріледі. ... ... ... келесі жағдайлардан
туындайды:
- жұмыс істеу сферасындағы саяси, экономикалық ахуалдың теріс ықпалының
ықтималдылығынан, қарыз ... ... ... мөлшерін өндіріп ала
алмауынан
- кепіл затының ... ... ... ... өтей алатындай бағалық
және сапалық көрсеткіштерін сақтай алуы
- несие алушы беделіне нұқсан келтіре алатын жағдайлардың ... ... ... бағалаудың негізгі критерийлері:
1) Жоба
2) Клиенттің ағымдағы және болашақтағы несиелік қабілетін бағалау
3) Несие алушының беделі
4) Қарыз алушының табыс көздері
5) Сыртқы әсер ... ... ... ... :
1) ... кәсіпорындардың акциялары кепіл ретінде қойылса
2) Беделі мен жауапкершілігі күмән туғызатын жеке және заңды тұлғалар
3)Нарықтық құны ... ... ... ... ... Саяси орындарға сайланатын тұлғаларға және саяси партияларға берілетін
несиелер;
5) Несиенің кепілі ретінде өнер ... ... ... ... ... ... ... арнайы шешімімен ғана берілуі мүмкін;
Банкпен ерекше байланыстағы тұлғаларға берілетін ... ... ... ... ... ... беріледі. Банкпен ерекше
байланыстағы тұлғаларға берілетін несиелердің мөлшері банк ... 10% ... ... ... ал барлық осындай несиелер
бойынша тәуекелдердің мөлшері банктің меншікті ... ... ... ерекше байланыстағы тұлғалар болып келесілер
саналады:
- Банктің кез-келген деңгейдегі қызметкері немесе оның жақын
туысқандары
- Банктің ірі құрылтайшысы ... ... ... ... жеке ... ... банктің қызметкері немесе оның жақын туысқандары
- Жоғарыда айтылған тұлғалар ірі ... ... ... ... ... Банк ... болып келетін заңды тұлға немесе оның қызметкерлері ... ... ... Центр Кредит" АҚ Басқармасының шешiмiне сәйкес Банк кепiлге
кез - келген мүлiктi қабылдайды, оның ... :
- ... ... ... ... ... мүлiк ;
- банкте орналастырылған ақшалар мен бағалы қағаздар, оның iшiнде қаржылық
жағдайы ... ... ... ҚР заң актiлерiмен тиым салынғандарынан ... ... ... ... беру.
Жобаны сараптаудан өткiзу барысында эксперттер мiндеттi түрде
жобаның жүзеге асырылатын орынға, сонымен қатар кепiлге салынатын мүлiктiң
орналасқан жерiне ... Бұл ... ... ... ... ... мен кепiлге салынатын мүлiктi дұрыс бағалауға мүмкiндiк бередi.
ҚР Ұлттық Банкiнiң басқармасының қаулысымен бекiтiлген, 1999 ... ... күнi ... ... № 276 "екiншi деңгейдегi банктердiң несиелеу
барысында құжаттарды жүргiзу ережесi" мен " Банк ... ... ... саясатына сәйкес несиелеу барысында өтiмдiлiгi өте жоғары кепiлмен
қамтамасыз етiлген жобаларға назар аударылады:
1. "Банк Центр Кредит" банкiсiнде ашылған депозит;
2. Қала ... ... ... ... жер ... сатып
алынған үйлер) немесе тұрғын үйлерге деген сұранысы ... ... ... және өндiрiстiк типтегi ғимараттар мен құрылыстар, ... ... ... ... ... және қаланың престиждi
аудандарында орналасқан, сұранысы жоғары, өтiмдi өндiрiстiк алаңдар және
жұмыс iстеп ... ... ... ... ... ... және шетелдiк жеңiл автомобильдер
5. Жоғары өтiмдi халық тұтынатын тауарлар (бұрын қолданыста ... ... ... ... шешiмдi Бас офистiң несиелiк
комитетiнiң мүшелерi ғана қабылдайды.
Кепiлге берiлетiн ... ... ... ... ... өтiмдiлiк (сұраныс)
2. Мүлiктi бiрнеше адам иемденсе, солардың келiсiмi мен қарызды қайтармау
жағдайында мүлiктi сот шешiмiнсiз ... ... ... ... және жеке ... алдында қарыздың мiндеттемесi болмауы
керек.
4. Үшiншi тұлғалар тарапынан ауыртпалықтардың болмауы
5. Меншiк ... ... ... ... ... ... ... Иесiнiң жердi пайдалану құқысының болуы
8. Құрылыс объектiлерi аяқталған қалпында болып, комиссиямен эксплуатацияға
қабылдануы керек, мемлекеттiк тiркеуден өтуi ... ... ... ... ... ... ұзақ ... сәйкес келу
сертификаты (мерзiмi өтiп кетпеген) өнiмнiң номенклатурасына сай келiп,
өнiм номенклатурасы Қазақстан Республикасының мiндеттi ... ... ... ... ... ... ГОСТ талаптарына
сай келу керек.
10. Отандық автомобильдер эксплуатациялық мерзiмi екi жылдан ... ... ... шет ел ... - үш жылдан аспаған
жағдайда
11. Iшкi нарықтағы кепiлге берiлетiн мүлiктiң бағасынынң тұрақтылығы мен
конъюнктурасы
12. Банк талабы ... ... Жер, ... ... бойынша берешектiң болмауы.
Кепiлге байланысты оны сараптауға келесi құжаттар тапсырылады:
а) Ғимараттар мен құрылыстар:
1. меншiк ... ... ... акт және оның ... ... ... ... алу құжаттары (сатып алу -сату шарты, ... ... ... ... тiркеу куәлiгi, сот шешiмi, т.б)
3. меншiк құқына берiлетiн Мемлекеттiк акт, жер ... ... ... ... акт (жер ... жалға алу, беру шарты және
төлемнiң жасалуын растайтын құжаттардың тiркемесi)
4. Қозғалмайтын ... ... ... ... органның жасаған
инвентарлық iсi
5. Аяқталған құрылыс объектiсiн қабылдау бойынша ... акт ... ... ... есебiнен тұрғызылса)
6. Қозғалмайтын мүлiктi мемлекеттiк тiркеуден өткiзгенi жөнiнде куәлiк
7. Мүлiк салығын төлегенн растайтын құжаттар
б) Пәтерлер:
1. Пәтердi ... ... ... құжаттар (сатып алу - сату, жекешелендiру
шарттары, тiркеу куәлiгi, мұра құқын растайтын ... сиға ... ... ... Пәтердiң техникалық жоспары
3. Жанұя құрамы туралы № 3 формадағы анықтама
4. Жекешелендiру шартында көрсетiлген барлық иегерлердiң мүлiктi ... ... ... ... ... ... ... иегерлердiң пәтердi кепiлге беруге ... ... ... ... ... Ерлi - ... ... пәтердi сатып алған кезде некеде тұрмаған
жағдайда, оның нотариалды куәләндiрiлген өтiнiшi
7. Егер пәтер некеде тұрған ... ... ... ... ... ерлi ... кеткен жағдайда, бұрынғы ерлiнiң (зайыптың) пәтердi кепiлге беру
туралы және оны сот шешiмiнсiз сатуына ... ... ... ... ... бас тартуы туралы нотариалды куәләнщдiрiлген өтiнiшi
8. Мүлiк салығының төленгенi ... ... ... ... ... ... ... Үйлер:
1. Үйдiң кiтабы
2. Жер участкесiне меншiк құқын растайтын құжаттар
3. Жер ... ... ... ... ... Заңды тұғалар үшiн қабылдау-жiберу актiсi (сатып алушы мен заводтың
арасындағы)
2. ОС-1 формасы (сатушы ұйымнан) заңды ... ... ... Кеден деклорациясы (алғашқы сатып алушылар - инпортерлер үшiн)
5. Техникалық паспорттың ... ... ... ... ... ... және ерiктi)
7. Автомашина иегерлерiнiң оны кепiлге беруi және сот шешiмiнсiз сатуы
жөнiндегi рұқсаты (жеке тұлғалар үшiн, ... ... Ерлi - ... ... ... ... ... сәтте некеде тұрмаса,
оның бұл туралы нотариалды куәләндiрiлген өтiнiшi
9. Некеде тұрып машинаны ... ... ... ... ... ... ... (әйелiнiң) машинаны кепiлге беруге және сот шешiмiнсiз
сатуға, немесе автомашинаға ... ... ... бас ... ... ... куәләндiрiлген)
10. Көлiк салығын төлеген және техникалық қарудан өткенi туралы құжаттар
д) ... - ... ... ... Контракт, сатып алу - сату шарты
2. Спецификациясы
3. ... ... ... ... ... Кеден деклорациясы
3. Кепiлге берiлетiн тауарлардың складта болуы туралы ... ... ... келу ... ... ... ... құжаттар
6. Сақтау қолхаты
е) болашақта кепiл берушiнiң меншiгiне өтетiн қозғалмалы мүлiк
1. Мүлiктiң сатып алу бағасын растайтын құжаттар
2. Сақтандыру полисi
ж) Акциялар, ... ... ... ... ... ... ... туралы құжаттар
з) Кепiлдiк:
1. Кепiлдiк шарты, кепiлдiк хаты
2. Соңғы есеп беру ... ... ... ... ... ;
3. ... ... немесе аудитордың жасаған ... ... ... растастайтын қорытындысы;
и) Кепiлдеме:
1. Кепiлдеме берушiнiң толем қабiлеттiлiғiн ... ... ... жағдайда сараптау жобасын өткiзу үшiн және ... мен ... ... ... үшiн ... ... ... басқа да
құжаттар талап етiлуi мүмкiн.
Жоғарыда айтылып кеткен ... ... ... ... ... ... сiлтеме бар жерде де түпнұсқа бiрге ... (бұл ... ... ... ... кеиiн соңғысы
қарыз алушыға қайтарылады ),
Нотариалды куәләндiрiлген құжаттар шын қол таңба мен ... ... ... бұл жағдаида түпнұсқаны тапсырудың қажетi жоқ.
Барлық жасалған шарттар қарыз алушының есебiнен жүргiзiлетiн
сәйкес органдарда тiркеуден өткiзiлуi ... ... ... ... ... оның ... әрі ... тәуекелінің негізгі көзі. Несиелік портфельдің сапасы мен
құрылымынан ... ... ... ... болашақтағы жағдайы –
тәуелді. Сондықтан да кез-келген ... банк ... ... ... қатал бақылаудың астында ұстайды. Белгіленген
стандарттардан әртүрлі аутқулардың бар-жоқтығын ... ... ... ... ... ... ... жауаптв қызметкерлері;
- Несиелік бөлімдердің басшылары мен филиалдар ... Банк ... ... ... орынбасары;
- Банктің несиелік коммитеті;
- Банк басқармасы;
Несиелік портфельдің сапасы туралы есеп Несиелік ... және ... ... ... ... алушының қаржылық есептері қайта талдау, кәсіпорын
жұмысын, кепіл ... ... ... жүргізілуі мүмкін. Мұндай қайта тексеру
кезінде, несиенің банктік ... ... ... болуы тексеріледі.
Көптеген коммерциялық банктер осындай қосымша ... ... ... бір ... ... ... ... несиелерге
1,2,3... деген номерлер бекітіледі, ол номерлер келесідей сапалық орындарға
сәйкес келеді:
- Ең жоғары сапалы;
- Қанағаттандырарлық;
- Шекті жағдайдағы;
- ... ... ... ... ... жіктемесі банккке несиелік
портфельді үнемі бақылау астында ұстауға мүмкіндік береді.
Мысалы: Соңғы ... ... ... жағдайдағы» несиелер 5%
болған. Алдындағы тексерісте несиенің бұл түрінің ... ... 1,5% ... ... портфель сапасының нашарлап кетуінің
себебін анықтап, жағдайды дұрыстауға шаралар жүргізу ... Егер ... ... ... бір ... ... есебінен немесе несиенің
белгілі бір түрімен байланысты болса, онда бұл саланы ... ... бұл ... ... ... ... қажет.
2.3 «Банк Центр Кредит» АҚ-ның несиелік портфелінің классификациясы және
оны талдау.
Жұмыстың бұл бөлімінде «Банк Центр Кредит» АҚ-ның ... ... және ... ... жүргізейік. Алдыменен, 2004 жылдың 1 сәуіріне
қатысты ақпаратты көрсетіп, кейін 2005 ... ... ... ... ... ... портфельдің соңғы 12 айға динамикалық
сипатын бейнелейміз.
Несиелік портфельдің сапалық ... бас банк пен ... ... ... ... көрсетеміз.
Сонымен, 2004 жылдың қарашасынан бастап 2005 жылдың наурызы аралығындағы
несие берудің көлемін талдайық.
Кесте 7. Несиелеу көлемінің динамикасы
|Мерзімі ... ... ... |
| ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ж | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ж | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
|0 | | ... | | |
| | | ... | | |
|7 | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | ... ... | ... | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | ... ... | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | |
| | | ... ... | ... | | |
| | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | |
| | | |
| | |Бас банк ... |
| ... ... ... |Сомасы |Несие- |Сомасы |
| ... |мың тг. ... |мың тг. ... |мың тг. |
| ... | ... | ... | |
| |305 |4977321 |126 |3652949 |179 |1351372 |
| |282 |1204512 |116 |11276 |166 |768643 |
| | | | |477 | | |
| |194 |5678932 |60 |4635521 |134 |1043411 |
| |273 |6699734 |68 |4708545 |205 |2000189 |
| |302 |6568544 |95 |4675000 |207 |1883544 ... ... 2005 ... ... берілген несиелердің көлемі
осы жылдың ақпанына қарағанда асып түскен, бірақ ... ... ... ... ... ... келесідей сомалары филиалдар бойынша берілген:
- «Банк Центр Кредит» АҚ-ның Астана қаласындағы филиалда-1.040.734 ... ... ... салыстырғанда 1.8 есе көп (587.743 мың теңге)
- Ақсай қаласындағы филиалда- 28 млн.тг. (ақпанда-6,4 млн.тг.)
Бірақ наурызда несиелердің жалпы сомасы 6% ... Ең ... ... ... ... (85%), Атырауда (59%), Оңтүстік Қазақстан
филиалында (51%).
1. Қарағанды қаласындағы филиалдың ірі клиенті ... ААҚ ... ... ... жоқ, бірақ 140 млн.тг. өтемдерін төлеген.
2. Атыраулық филиалдың ірі қарыз алушысы «Прикаспийбурнефть-Казахстан» ... ... ... ... олар ... түрінде игереді.
3. Оңтүстік-Қазақстандық филиал несиелік қызметкерлерінің толық еместігінен
несиелерді берген жоқ.
Кесте 8. Несиелік портфельдің динамикасы (5 ... ... ... ішінде |
| ... | |
| | |Бас банк ... ... ж ... ... ... |
|01.01.2005 ж ... ... ... ... ж ... |21.291.721 ... ... ж ... ... ... |
|01.04.2005 ж |26.837.009 |19.914.484 ... ... ... ... ... көлемі наурыз айында 1,6%-ға
төмендеген. Бірақ филиалдар бойынша портфельдің 22%-ға ... ... Ал бас банк ... ... ... ... ... бірнеше ірі
несиелер бойынша міндеттемелердің толық ... ... ... ... ... 2,907 млн.тг құрады.
Арифметикалық көрінісі келесідей болады:
- Наурыз айының басындағы несиелік портфель----------21,613 млн.тг
- Берілгені-----------------------------------------------------------4,675
млн.тг
- ... ... ... ... несиелік портфель---------19,914 млн.тг
01,04,2005 жылға қатысты несиелік портфельдің валюта бойынша көрінісі.
- Теңгемен берілген несиелер -------------10,526,185
Несиелік ... 39,2 %
- ... ... мың ... портфельдің 14,5 %
- Шетел валютасында берілген несие ------------12,424,583
Несиелік портфель 46,3 %
Соның ішінде:
Бас банк ... ... ... ... -----------7,920,302 мың теңге
- Несиелік портфельдің ... ... ... ... 15,1 %
- Шетел валютасында берілген несие----------8,985, 270 мың тг
Несиелік портфельдің 45,1 %
Филиалдар бойынша
- Теңгемен берілген несиелер----------- ... мың ... ... 37,6 %
- ... мың ... ... 12,7 %
- Шетел валютасында берілген несие -------3,439,313 мың ... ... 49,7 ... бір жәй, бас банк ... да, ... бойынша да шетел
валютасында берілген несиелерді үлес ... ... ... несиелік
портфельдің 46,3 %, бас банк бойынша 45,1 %, және филиалдар бойынша 49,7 %)
Несиелік қызметтен келіп түсетін банк ... ... ... ... мөлшері жалпы банктік табыстардың 59%
мөлшерін құрайды. Енді ... ... ... ... ... ... 9. Бас банк пен ... несиесі бойынша есептелінген табыс мың
тг.
|Айы ... | ... ... |
| ... мың | |
| ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | Бас банк ... |
| | | | |
| | ... ... | ... | | | | ... |309250 |222130 |213983 |77120 ... | | | | ... |317923 |239163 |233649 |78760 ... | | | | ... | | | | |
| |324546 |239114 |205638 |85432 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... ... 2005 жылдың 01 наурызына қалыптасқан сапасын
талдайық.
Бұл талдауда біз келесідей өткізейік :
- Несиені беру және өтеу ... бас банк пен ... ... ... ... көлемі
- Құрылған провизиялар мөлшері
- Баланстан тыс жатқан үмітсіз несиелер туралы
- Несиелеу ... ... ... алынған табыс
|Мерзімі |Берілу | |
| ... ... |
| | ... |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | Бас | ... |
| | ... | |
| ... ... |Несиелер |Сомасы |Несиелер |Сомасы |
| ... ... ... ... ... |мың.тг |
|2005ж. |528 ... ... ... | | | | | | ... |575 ... |6.344.934|408 ... 10. ... беру және өтеу ... ... ... ... 2005жылдың ақпанында 2005 жылдың қаңтарымен
салыстырғанда несие беру ... 75 % -ке ... ... 4,184,092 мың
теңгеге; бас банк бойынша 68,3 %, ал ... ... 91,9 ... ... ... ... 4, 821,044 мың ... мөлшерінде несие
бойынша міндеттемелер өтелген.
Кесте 11. Несиелік портфель көлемінің былтырғы жылмен салыстырғандағы
өсу динамикасы.
|Мерзімі ... | ... ... |
| ... | |
| | | |
| | |Бас банк ... ... ж. ... ... |4.493.755 |
|01.01.2005 ж. ... ... ... ... ж. ... |24.493.796 |10.351.193 ... ж. ... ... ... |
1) ... ... ... өсуі 5,7 % немесе 1,994,147
мың теңгені құраған; бас банк ... 4,6 % ... 8,9 ... Несиелік портфель активтер портфелінің 55,9 %-н ... ... ... бұл үлес 55 % ... деп ... ... мәнінде 09 % артық болып шыққан.
01.03.2005жылға қатысты несиелік портфелдің валюта ... ... банк ... ... ... ... мың теңге
Несиелік портфельдің 27,2 %
- Эквивалент------------------------------------134,069 мың теңге
Несиелік портфельдің 0,4 %
- Шетел валютасында ... ... мың ... портфельдің 72,4
Соның ішінде:
Бас банк бойынша:
- Теңгемен берілген несиелер ... мың ... ... 40,4 %
- ... мың теңге
Несиелік портфельдің 0,3 %
- Шетел валютасында ... ... ... ... 78,4 ... бойынша:
- Теңгемен берілген несиелер-------------4,558,137мың.тг
Несиелік портфельдің 40,4%
- Эквивалент---------------------65,949 мың.тг
Несиелік ... 0,6 %
- ... ... ... ... ... ... портфельдің 59 %
|Мерзімі |Есептелінгені |Өтелгені | Соның ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | | ... |
| | | ... |Есептелін- |Өтел- |
| | | |ені ... ... ... |
| | | | | | | | ... |228048 |270978 |208720 |267415 |19328 | |3563 ... | | | | | | | ... |250176 |159115 |224309 |155100 |25867 |4015 ... | | | | | | ... 12. ... ... ... түсетін банк табысы.
Несиелік қызметтен түсетін табыстың мөлшері жалпы банктік табыстардың
59% мөлшерін құрайды.
III Тарау. НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛЬДІ БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ.
3.1. ... ... банк ... ... жағдайы.
2005 жылдың нәтижелеріне сүйенсек, Ұлттық Банктің мәліметтері бойынша
ҚР банктердің саны 44-тен 38-ге дейін ... ... ... ... 3 ... банктің банктік операциялар жүргізуге
лицензиясы қайтарылды, қалған 3 банк несиелік ... ... ... ... 100% ... үлесі бар банктердің саны
бұрынғыдай – 2. Шетел капиталының үлесімен құрылған банктердің саны ... 17 ... ж ... ... ... ... ... : 2005 ж 1-қаңтардағы 400 филиалдан жыл соңында 368-і қалды.
Төлеме- кассалық бөлімшелердің саны тұрақты – 1026. Шетелдердегі
қазақстандық ... ... саны ... – 8. ... ... ... қазақстандық бөлімдерінің саны 12-ден 14 дейін өсті.
Жеке тұлғалардың салымдарын сақтандыру қазақстандық қорының 2005 ж
1-қазанында 22 ... ... ... ... ... ... Әлем», «Халық Банк», «Банк Центр Кредит», « АТФ ... ... ... және т.б
Кесте 13. Қазақстан Республикасының банк жүйесі
|№ | ... |
| | | |
|1 ... ... оның ... |38 |
| ... | |
| ... 100% ... үлесі бар | |
| ... ... ... |2 |
| | |17 |
|2 ... ... саны |368 |
|3 ... бөлімдер |1026 |
|4 ... ... ... тармақтары |8 |
|5 ... емес ... ... тармақтары |14 |
|6 |Кастодиалдық операцияларды ... ... бар|9 |
| ... саны | ... ... ... ... республика коммерциялық банктер
активтерінің сомасы 40,2%-ке немесе 328,4 млрд ... ... 2005 ж ... 1 трлн 145 млрд теңгені құраған (7,359млрд АҚШ ... ... ЖІӨ -нің ... ... ... тең болған.
Алдыңғы жылдары сияқты,2005 ж ЕДБ ( екінші ... ... ... ... ... 1 жылдың ішінде несиелердің саны республика
төңірегінде 40%-ке өсіп, 689,1 млрд ... ... ... ... ... ... мен шартты
міндеттемелердің мөлшері 320,7 млрд-қа өсіп, (44,5%), 1.041,8 млрд ... оның ... ... ... 200,9 ... өсіп (38,9%) 717,4 ... ... Банк жүйесіндегі несиелеудің негізгі проблемалары және оларды шешу
жолдары.
Алдындағы бөлімдеріде банк жүйесінің үлкен алға ... ... ... ... және сапалық көрсеткіштерді көрсетіп, ... ... ... ... ... керемет сияқты. Алайда ол оң жайлардың
барлығы салыстырмалы сипатта екендігін ұмытуға болмайды.
- Соңғы ... ... ... ... ... ие ... ... Бұл
республикадағы экономикалық тұрақсыздыққа байланысты банктердің несиелік
ресурстарды қысқа ... ... ғана ... жөн көрумен
байланысты. Ал несие алушыларға ... ... ... ... тек қысқа мерзім аралығында ғана жабуға мүмкіндік ... ... ... қысқа мерзімді несиелер несиелік портфельдің
50%-ке дейін ... алып ... ... - ... ... ... өте жоғары тәуекелді мәмле. Қазіргі
жағдайда , несие бойынша міндеттемелерді орындамау
өте үлкен мәселе. Бұл ... ... үшін ... ... сапасын мейлінше жоғарлату керек, қарыз алушының несиелік
қабілеті де анализді қажет етеді. Бұған қоса, ... ... ... ... ... ... қалдырмау қажет. Судданы төлеу және
ол бойынша пайыз ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Берілген несие банк кітабына түскеннен
кейін, ол міндетті түрде активті басқарылуы тиіс. Несиелік менеджмент ... ... ... ... ... ҚР ... банктердің практикасымен танысу барысында еклесіні
аңғардық – ... ... ... банк сол ... ... ... ... несие бөлімі қызметкер-лерінің ойынша, несиені өтеу
барысындағы жұмыс несиелік ... ... бере ... ... Тағы бір ... ... ... несиелік келісім-шарттың экономикалық
дамытылмағанын қосуға болады. Дәлірек айтсақ, келісім-шартта мерзімдік
талаптарды орындамауға қарсы шаралар жоқ немесе турасы ... ... ... олар ... ... қайтарымдылығын қамтамасыз етуін
ынталандыр-майды. Материалдың сотта қаралуы ... де ... ... ... ... ... ... Көптеген келісім-шарттар
заңды тұрғыдан дұрыс рәсілдемеген, кейде оларды қол қою құқы жоқ тұлғалар
куәлендіреді. Батыс елдерінде несие-лік келісім-шарт қатысушы ... мен ... ... ... ... ... есептеледі.
Мүмкін, сондықтан болар, келісім-шартты оқып зерттеуге несие алушылар
арнайы адамдарды шақыртып, оған біраз ... ... ... ... ... жүргізуі үшін, сәйкесінше
дұрыс қызмет ететін құқықтық орта болуы керек.
- Келесі үлкен,әрі түбегейлі проблема – республикада ... ... ... ... ... ... ... жақын арада ғана
қабылданған жер заңы қиындатады. ... ... ... ... ... ... бағасымен өтеледі. Бұл жерде міндеттеме ретінде
тек негізгі қарыз сомасы мен пайыз өсімақысы ғана емес, сондай-ақ өтемеу
айыппұлдары мен банк ... да ... ... Егер ... ... ... ... жаба алмаса, онда банк қарыз алушының
басқа мүліктерін бұл ... ... ... ... ... мен ... ... көптеген ақауларына байланысты, түбінде банк
үлкен шығындарға ұшырайды.
Клиенттің несиені қайтармауының себебі, көбіне, оның ... ... ... ... ... ... себептері бар
және солардың біреуі – кәсіпорындағы менеджмент сапасының төмендігі. Бұл
орайда, қосымша тәуекелдішектеу ... ... ... ... зерттеу мәселесі туындайды. Клиенттің қаржылық
жағдайына талдау мәселесі де алыс жатқан жоқ.
Бұл ... ... ... тек ... ... жетіл-діруді
жатқан жоқ, көп жағдайда банк қызметкерлерінің біліктік деңгейде біраз
шешімдер шоғырланған. ... ... тек ... және орта ... істейтін адамдар емес, сондай-ақ, қабылдайтын шешімдері банк үшін ... ... ... ... ... ... да кіреді.Қызметкер
дегенде тек төменгі және орта буындарда жұмыс істейтін ... ... ... ... шешімдері банк үшін өте маңызды ... ... ... ... да кіреді.
Менің ойымша, несиелік инспектор ең басынан бастап жұмыс жүргізген
несиеге толықтай ... болу ... ... ... ... де ... ... яғни ол анализдеп, берген және артынан уақытында
қайтарып алған несие үшін сыйақы алуы ... ... ... ... ... ... шықса,банктің басқармасы инспектордың несие бойынша
кателіктерін анықтап, шара қолдануға құқы болғаны дұрыс, ... ... ... ... ... ... ... несиелік тәуекелін төмендету тәсілі бола алады.
Қорытындылай келе, несиелік портфельді басқаруды жетілдіру жолдары әр
–алуан екеніне көз ... ... ... ... он екі жыл ... ... ... ішінде жасағанымыз да, жасамағанымыз да бар.Әлі жасайтынымыз да көп.
«Ауруын жасырған ... » ... ... даналығын ескере отырып, бойдағы
дертті ашық айтумен бірге сол ... ... ... табу ... ... ... ... шаралар жасасақ, жетістіктерге қол жеткізетініміз
сөзсіз.Ұлттық тұтастық, бірлік қазіргі алмағайып заманда ауадай ... ... ... ... ... ... » деген біздің бабамыз.
Экономикалық дамуымыз қаншалықты маңызды болса, несиелеу портфельді
басқарудың дамуыда соншалықты маңызды болмақ.
3.3 Несиелік ... ... шет ... ... ... банктік практикада іскерлік (коммерциялық) және жеке
несиелудің арасына айқын шекара ... ... ... ... ... ... ... жеке-жеке мәлелер толтырылады. Бұл
бөлімде біз несиелік портфельді ұйымдастырыдағы, басқарудағы шет елдерінің
ерекшеліктерін, тәжірбиесін талдвудан ... ... ... ... ... ... екі
топқа бөлуге болады:
-Айналым капталын қаржыландыруға арналатын несиелер;
-Негізгі капиталды қаржыландыруға арналатын несиелер.
Несиелеудің бірінші түрі ... ... ... ... ... ... сатып алуға керекті ... ... ... ... ... ... қысқа
мерзімді түріне жатады (1жылға дейін). Оларға:
- ... ... ... ... ... және қайта жаңғырлатын
- Төтеше жадайларға керекті несиелер;
- ... ... ... перманентті несие.
Несиелердің екінші группасы негізінен орта және ұзақ мерзімді
несиелер түріне ие. Көп ... олар ... ... жер, қондырғылар,
арендалық операциялар сияқты мақсаттарға беріледі. Оларға:
- Тез берілетін ссуда
- ... ... ... ... ... ... ... несие алушының белгіленген шарттар негізінде,
келісілген мерзім ішінде қолдана алатын несие сомасы туралы банкпен келісім-
шарты. Көбінесе, мұндай несиелерде ... ... ... ... бола ... Қаржыландырудың мұндай түрінің бірден-бір ерекшклгі:
банк үшін ол ... және ... ... ... ... Қарыз алушы
мерзімге дейін келісім-шартты ... ... ... бұза ... ... ... ... : клиенттің қаржылық жағдайының ... бола ... ... ... ... ... ... толық мөлшерін
қолданбауға да құқылы. Несиелік желі қарыз ... ... ... ... ... ... ғана беріледі. Ал кейбір банктер ашылған желі
бойынша берілетін әрбір ... ... ... ... ... ... ... ондай шаралар клиенттің алынған несие туралы есіне салу
мақсатында қолданылады.
Американдық коммерциялық банктердің практикасында ... ... ... ... көп қолданыс табады.
Маусымдық несиелік желі (seasonal line of credit) негінен фирманың
маусымды қызметіне ... ... ... ... ... ... ... желісінің мұнай түрі,
мысал үшін, шырша ағаштарын сататын ... ... мен ... бір ... ... ... тиісті ауыл шаруасына ашылуы мүмкін.
Несиелердің осындай түрі ... ... ... активтерді сату
есебінен жабылады. Негізгі қарыз бен проценттік өсімақы бір ... ... ... ... ашудағы банктің негізгі тәуекелі-
қаржыландырылатын өнім ... оған ... ... күрт ... және ... да ... ... болар, көп жағдайда банктер кепіл
ретінде қарыз алушының өзіндік ... ... ... ... ... ... ... line of credit) карыз
алушы, өндірістің көлемін белгілі бір ... ... ... ұзақ ... ... ... сезіп отырған жағдайында банк тарапынан ашылады. Бұл
несиенің де ... 1 ... ... Несиенің бір бөлігін қатарған қарыз
алушы, ендігі жерде, белгіленген ... ... жаңа ... алуға
мүмкіндігі бар. Бұл желі бойынша қарыз мөлшері үнемі ... ... ... ... сондықтан болар несиелік шотта әрқашан өтелмеген
қалдық қалады.
Егер қайта жаңғыртылатын несие ... ... ... ... ... өсіп келе ... ... негізінде оның
клиенттерінің дебиторлық қарызы мен ... ... ... қажет ететін судагерге берілетін несие. Банктің несиесі оның
ай ... өсіп келе ... ... ... ... ... Бұл ... банктің негізгі тәуекелі, негінен, сауда
көлемінің төмендеуіне байланысты несиенің өтемеуінде ғана жатыр. Сондықтан
да ... ... банк ... ... негізгі кпиталды талап етеді.
Төтеше жадайларға керекті несиелер(special commitment loans) несие
алушының өте ... ... ... өте ірі ... тапсырыс алуына
және тағы да басқа төтенше жағдайларға байланысты, айналым капиталына деген
дереу ... бір рет ... ... ... ... ... ірі тапсырыс келген және сол тапсырысты орындау мақсатында қосымша
материалдар мен жұмыс күшін ... ... ... ... ... бола алады.
Бұл жағдайда несие қатал шектелген мерзімге ғана ... бұл ... ... және ол ... төлемдердің жасалу уақытына сәйкес
келеді (90-120 күн). ... бір ғана ... ... Бұл ... ... тәеукелі тапсырысты уақтылы орындалмауында, не болмаса, ... ... ... ... ... ... ... жатыр.
Осы орайда, банк әрқашан қосымша кепілдерді талап етеді.
Айналым капиталын қаржыландыратын перманентті ... ... capital loans) ұзақ ... ... ... қарыз алушының ұзақ
уақаттағы қаржылық ресуртарының тапшылығын (дефицит) жабуға ... өтеу ... ... ... ... ... кварталына немесе
жарты жылда бір рет төленетін өтемақы болуы мүмкін. Жоғарыда айтылып ... ... ... ... ... ... ... алынған
пайда есебінен өтеледі. Мысал үшін, кәсіпкер видеотаспаларды жалға беру
орнын ... ... ... ... оның ... ... ... Бірақ, 6 ай мерзімнен кейін банктің несиесін өтей алатын
пайда ала бастайды. Бл жағдайда банк ... ... 6 ... ... әр ай ... өтемақы төлеу талабымен 2,5 жылға несие бере алады.
Несиелеудің бұл түрі банк үшін өте ... ... ... сондықтан
банк қарыз алушының өзінің мүлкін кепілге талап етеді.
Сонымен біз АҚШ банктік несиелердің бірінші группасын талдап, банктің
әрбір несие ... ... де ... ... ... екінші группасы, яғни негізгі капиталды
қаржыландыруға мақсатталған, бағытталған ... ... сөз ... ... Штаттарындағы негізгі капиталды қаржыландыруға ареналған
несиелердің келесідей түрлері өте үлкен ... ... ... ... (term loans) 1 ... ... мерзімге беріледі.
Олардың негізгі мақсаты- машиналар, құрал-жабдықтар сатып алу, ғимараттарда
жөндеу жұмыстарын ... ... ... т.б. ... ... ең көп қолданыс табатын мерзімі, негізінен, 5 және
одан да ... ... ... және бұл ... ... ретіндегі акивтердің
жұмыс істеу мерзіміне сәйкестендіріледі.
Мұндай несиенің берілу шарттары жалпыға бірдей емес, керісінше ... ... ... ... несиелік шарт үлгісіне ие болады. Бірақ,
барлық потенцалды қарыз алушылар алдын-ала банк ... ... ... ... ... ... Бұл ... ұсақ
несиелердің кепілі ретінде, көбінесе, құрал-жабдықтар мен несие сомасына
алынбақшы активтер ... Ал ірі ... ... көп ... еш
қаматамасыз етілуді қажет етпейді.
Тез берілетін ссудалар... көлік, байланыс, көмір өндірісі, мұнай
өңдеу, химия ... ірі ... ... ... ... ... кең қолданыс
табады. Пайыз мөлшерлемесі туралы сөз қозғасақ, ол, көбінесе, несиенің
шарты мен оны ... ... ... ... отырады. Кейде пайыз
мөлшерлемесі ... ... ... ... ... тең болса, кей жағдайларда сол келісілген мөлшерлеменің
несиенің қалдық сомасына көбейтіндісіне тең.
Операциялық ... (mortaqe loanq~) ... ... ... немесе
салуды, өндіріс жерін сатып алуды қаржыландыруға негізделген. Олар 15 ... одан да ... ... беріледі.
Несиенің өтелуі () алдын-ала бекітілген тәртіп бойынша ай сайын
жүргізіледі. Ол ... ... ... ... ... ... ... негізгі қарыздың өтемақысы, керісінше, ұлғаяды.
Құрылыс несиелері (construction loans) құрылыс ... ... 2 ... ... Ең алдымен, пайыз өсімі бойынша қарыз ... ... ғана ... ... өтеу басталады.
Лизинг (leasing). Қаржыландырудың бұл түрі өзіндік ерекшеліктерге толы,
тіпті дәстүрлі несиелеуге альтернатива ретінде де ... ... ... кемелер, байланыс спутниктері сияқты ... ... ... ... (кей ... қозғалмайтын мүлік те болуы
мүмкін).
Лизингтік операция.
Сурет1.
Лизингтік ... ... ... ... құрал-жабдықтарды
жалға алмақшы компания, ендігі жерде, сол құрал-жабдықтарды сатушы ... ... (1). ... ... компаниямен шарт жасалады (2).
Лизингтік компания сатушымен шарт жасасады (3), өз ... ол ... ... ... (4). ... ... жасалып, лизнгтік
компания құрал-жабдықтардың иесі болады (5). Жалға алушы ... ... ... ... алдындағы борышын өтейді (6).
Мұндай операция қатысушы үш жақ та ... бір ... ... ... ... ... өнімін сатады да одан пайда алады. Лизингтік
компания таурдың иесі бола отырып, оны ... ... де, ең ... сатып
алу шығынын жауып, кейін қаржыландыру төлемдерін де алады. Ал жалға ... өте ірі ... ... ... ... Бұған қоса жалға алушы цикл соңында құрал-жабдықтарды қалдық құгымен
сатып алуға ... ... ... ... ... кұрылатын лизингтік
компаниялардың опацияларына білек сыбанып ... ... ... ... қарағында, британдық банктер қысқа
мерзімді несиелеу ретінде ... ... ... негізінен,
клиенттің ағымдағы банктік шотымен тікелей байланысты. ... бір ... банк ... ... лимиттер төңерегінде, шотындағы
сомадан жоғары сомаға чек ... ... ... ... ... ... – банктің ең пайдалы статьясы. Қазақстандағы
банктік несиелік портфель ... ... ... әбден көрінікті – ... ... ... ... ... ... (ҚРҰБ мәліметтері
бойынша 95,6%-тей).
«Банк Центр Кредит» АҚ-ның несиелiк ... ... жиi ... несиелiк портфелiн басқару саясатының негiзiн қалайды. Банктiң
несиелiк портфелiн басқару ... өз ... ... ... салымдардың диверсификациясы есесiнен төмнедету мен несиелiк
нарықтың төуекел деңгейi ... ... ... ... ... Кредит » АҚ-ның несиелiк портфелiн талдау кезендерiне ... ... ... кiретiн ссудаларды бағалау критерийлерiн
таңдау;
-таңданған критерийлер негiзiнде ссудаларды бағалау жүйесiн ... ... ... ссудаларды классификациялау;
-несиелiк портфельдiң құрамын анықтау;
-классификацияланған ссудалар топтарының әрқайсысы бойынша тәуекл
процентiн анықтау;
-жалпы банк бойынша және ... ... ... ... ... деңгейiнiң абсолюттi мөлшерiн есептеу:
-ссудалар бойынша мүмкiн болатын шығындарды жабуға арналған жеткiлiктi
резерв ... ... ... сапасына талдау жасау;
-несиелiк портфельдiң сапасын көтеруге ... ... ... ... ... ... ... Центр Кредит» АҚ-ның несиелiк портфелiнiң сапасы соңғы жылдары
едәуiр өстi.Бұл, ең бiрiншiден, банктiң ... ... iшкi ... ... мен ... ... арқасында болып отыр .
Екiншiден, банк өзiнiң неселiк портфелiнiң ... ... ... ... ... ... бақылап отырғанын
айтуға да болады .
Несиелiк портфельдiң көп бөлiгiн 1 жылға дейiн берiлетiн ... ... бұл ... ... ... ... орын алу мен байланысты ... ... ... ... тәуекелден сақтап қалу үшiн өтелуi жақын арада ... ... ... ... өтеудiң негiзгi көзi- бұл кәсiпорының пайдасы дедiк, ал айналым
қаражаттарының айналысы неғұрлым жоғары болса, соғырлым пайданың да деңгейi
жоғары ... ... оның ... ... ... ... ... айналыс жылдамдығы тез болғандықтан, сәйкесiнше оның ... қол ... ... ... ... яғни ... ... өтей алмау
ықтималдылығы төмендейдi.
Өнеркәсiп өндiрiсiнiң iшiндегi Қазақстан Республикасында дамып отырғаны
- бұл жеңiл өнеркәсiп. Жеңiл ... ... ... тұтынатын,
күнделiктi қажеттi тауарларды (сүт,май,сүт өнiмдерi, темекi, тiс тазалау
пастасы, сабын,кiр ... ... ... ... ... бәрiмiзге
мәлiм. Сондықтан да бұл саланың тауар айналымы тез жүредi, «Банк Центр
Кредит» АҚ-ның ... ... ... бұл ... алатын үлесi
едәуір болып отыр.
Сонымен қатар Банк ... даму және ... ... және орта ... ... үшiн ... ... желiнiң қатысушысы
болып табылады.
«Банк Центр Кредит» АҚ-ның банкiсiнiң несиелiк ... ... және орта ... ... ... ... көрсетiлген.
«Банк Центр Кредит» АҚ-ның активтері 2004- жылдары 14,1 ... өсті ... 4,1 есе (2004 жылы 2003 ... ... 1,1%, 1999 ... 2000 жылы 1999 ... қарағанда 57,6%-ке), 2001 жылдың І-ші
кварталына 6,6 млрд. теңге немесе 35,5%-ке өсті. 1999 және 2000 ... өсу ... ... ... ... ... ... жыл – 44,1% активтердің өсу қарқынының сомасынан, 2000 жыл – 58,4%)
және бағалы қағаздар портфелінің ... (1999 жыл – 20,9% ... ... ... 2000 жыл – 45,2%) ... Центр Кредит» АҚ-ның 2005 жылдың І-ші кварталындағы активтерінің өсу
қарқыны бағалы қағаздар портфелінің ұлғаюымен (активтердің өсу ... және ... ... ... ... (активтердің
өсу қарқынының 31,1%) байланысты. Ссудалық (қарыз) портфель 100% тұрақты
қаражаттар ... ... ... ... және клиенттердің
мерзімді салымдарынан), бұл банк ... ... ... ... ... ... АҚ «Банк ... ... ... ... ұзақ ... ... ... қарыз
алушының қаржылық жағдайының төмендеуі салдарынан, қарызды (ссуда)
қайтармау тәуекелін ... ... ... ... ... саясатын
жүргізді.
Кесте 14. Несиелік портфельдің сапасы мен құрылған провизиялары бойынша
ақпараты.
|Ссуда типі ... ... ... ... |
| |мың тг. |мың тг. |мың тг. |мың тг. %|
| |% |% |% | ... |1021452 ... |6756185 |6580597 ... |63,3 |67,5 |75,4 |2906510 ... |1432445 |2018563 |315744 3,2 ... |26,1 |29,8 |22,5 | ... |57702 ... |20656 0,2|384 0 ... | |2,4 | |115963 1,0 ... |96796 6,0| |13867 0,2| ... |17067 ... |148379 | |
| | |0,2 |1,7 | |
| | |3486 0,1| | ... |1613323 |4799190 |8957650 |9919198 100,0 |
| |100,0 |100,0 |100,0 | ... «Банк Центр Кредит» несиелік портфелі ұлғаюда, бұл ... ... ... ... санының өсуі салдарынан және клиенттік
базаның жалпы ... ... ... ... ірі ... бірге шағын және орта бизнесті несиелеу аясындағы банк қызметінің
активизациялануына байланысты.
2002 жылдың 1-ші ... ... ... ... 8,6 ... ... және 1998 ... салыстырғанда 5,8 есе өсті. 2002 жылдың І
кварталында несиелік портфель 2002 жылдан 875,5 млн. ... ... ... 10,1%) және ол 9,6 ... ... ... жылдардағы 10 ең ірі клиенттерге берілген ссудалар несиелік
портфельдің 60%-ін құрады. 2005 жылы ... ... ... және ... ... 37%-мен бағаланады.
Қорытындылай келiп айтқанда, банктердiң несиелiк портфелiн ... ... ... ... ... мен ... несиелiк
қызметiнен шегетiн шығындарын жабу үшiн ... ... ... және ... банк жүиесiнiң тұрақты дамуына
мүмкiндiктi жасау мақсатында жүргiзiледi.
Кесте 15. Банкпен берілген несиелер ... ... ... ... типі ... ... |01.01.04 |01.04.05 |
| |мың тг. |мың тг. |мың тг. |мың тг. |
| |% |% |% |% ... | 0 | 0 | 0 | 0 ... |0 |0 |0 |0 ... |73342 |103828 |162240 ... |22,9 |69,0 |39,4 |46,4 ... ... |13551 |24120 |4131 ... ... |13,2 |22,7 | | |
| | | |6934 2,6|192 0,1 |
| |48398 |5286 ... |115963 |
| |47,2 |3486 3,3|56,4 |33,2 |
| |17067 | | | |
| |16,7 | | | ... |102494 |106234 |263272 |349312 |
| |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 ... 16. АҚ «Банк Центр Кредит» 01.01.2005ж несиелік портфелінің сапасы
туралы мәләметтер Мың ... ... ... |Үлес |Құрылған ... ... ... ... |провизияның |
| ... | ... ... ... Стандарты ... |68.30% |569,588 ... ... ... |30.49% ... ... ... 1 ... ... |16.41% |506,193 ... | | | ... ... 2 ... ... |7.83% |493,785 ... | | | ... күдікті 3 категория |2,901,333 |4.54% |563,022 ... | | | ... ... 4 ... |104,539 |0.16% |255,171 ... | | | ... ... 5 категория |985,002 |1.54% |467,217 ... | | | ... ... |773,135 |1.21% |772,227 ... | | | ... банк жүйесi ұдайы дамып келе жатқан ... бiрi ... ... ... өзгерiстер жағдайында:
импорттың либерализациялануы, бағалар ... өту ... ... күшеюi жекешелендiррi, т.б. орын алуы жағдайында банк
iсi де өзгерiстер жолында тұр.
Қазiргi банк жүйесi - бұл ... ... әр ... ... жаңа ... ... сферасы. Қазақстан экономикасының қазiргi
жағдайында коммерциялық банктер қысқа ... ... ... ... ... Сонымен қатар несиелiк операциялар банктiң
табысты ең көп әкелетiн бабы болып ... ... ... табыстар
банктiң басқа қызметiмен салыстырғанда бiрiншi орын алып отыр. ... ... ... барысында оның несиелiк портфелi
қалыптасады. Банк ... ... ... ... тәуекел
деңгейiне, несиелiк портфельдiң сапасына, т.б. тәуелдiболып отыр. Сонымен
қатар банк жұмысының тиiмдiлiгiне қарыз ... ... ... ... ... ... ... де әсер етедi. Сондықтан екiншi деңгейдегi
коммерциялық банктер соның iшiнде «Банк Центр Кредит» АҚ, ... ... ... тәуекел мөлшерiн басқару мақсатында банктiң
iшкi несиелiк ... ... Бұл ... ... басқару тәртiбiн,
несиелердiң объектiлерiн, мерзiмдерiн және оны пролонгациялау тәртiбiн,
несиелеудiң берiлуi, ... ... ... ... ... ... және ... тәртiбiн, проблемды несиелермен жұмыстың
бағыттарын және несиелiк тәуекелдi төмендетудiң әдiстерiн ... ... ... ... ... ... көп ... қаражаттарды әрi оптималды, әрi тиiмдi пайдалана ... ... беру ... ... болғандықтан қарыз алушылардың
несие қабiлеттiлiгiн талдау нарық жағдайында несиелiк портфельдi басқарудың
бiр ... ... ... ... ... ... несиелiк портфельiнiң
сапасына жүйелi бақылау жасау оны классификациялаудан тұрады. Несиелiк
портфельдi классификациялау ... ... ... ... ... портфельдi классификациялау бойынша әр түрлi елдер бактерiнiң
тәжiрибесiн пайдаланып Қазақстан Республикасының ... ... ... классификациялаудың бiрiңғай тәртiбiн жасап бекiттi. Бұл
классификация бойынша ... ... ... ... ... бөлiндi:
стандартты, субстандартты, қанағаттандырарсыз, күдiктi, үмiтсiз.
«Банк ... ... ... портфелiнiң сапасын талдау
банкпен ... бiр ... ... Банк несиелiк портфельдi талдау
процесiн келесi күндерге бөлген:
- ... ... ... ... осы ... ... ссудаларды бағалау жүйесiн жасау;
- ссудалардың сапасын бағалау бойынша оларды жiктеу;
- жiктелiнген ссудалар топтарына негiзделiп банктiң ссудалық ... ... ... ... ... ... тәуекелдiң абсолюттi мөлшерiн
есептеу;
- ссудалар ... ... ... ... ... арналған резерв
мөлшерiн анықтау;
- несиелiк портфельдiң сапасын бағалау;
- несиелiк портфельдiң сапасын арттыру жолдарын белгiлеу;
- Жасалынған ... ... бере ... ұсыныстардың бiрi- несиелеудi
ұйымдастырудың тiкелей формасынан жанама формасына өту. Ол үшiн бiздiң
елiмiздегi несиелеу тәжiрибесiнде ... ... ... ... ... Ссуданы берер алдында клиеттiң несие қабiлеттiлiгiн терең талдауды әр ... ... ... ... ... ... талдау жасау әдiстемелiк негiздерi
тәжiрибесiнiң талаптарына сай келе бермейдi;
2. Несиенiң қайтарымдылығын қамтамасыз етуге ... ... көп ... ... ... ... ... есепке алынады.
«Банк Центр Кредит» АҚ-ның банкiнде несиелiк портфельдiң сапасын
Бүгiнгi күнде орын алып ... ... ... мен ... ... байланысты қазазстандық экономикадағы проблемалар
жағдайында қызмет етiп отырған банк жүйесiн дамыту мен жетiлдiру анықтаушы
факторлардың ең ... ... ... ... ... болып
табылады. мәселелерi үлкен мәнге ие болып отыр. ... ... ... ... ... банктiк жүйесiнiң ерекшелiктерiн ескере
отырып банктердiң несиелiк портфелiнiң ... ... ... бағытын таңдау керек. Себебi пайда болған ... берi ... ең ... ... ... ретiнде танылады
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Заңды нормативтi актiлер
1. Закон, от 31 августа 1995 г.№ 2444 О банках и ... ... ... ... 75-165 ... ... о порядке применения банках второго ... ... ... ... постановлением Правления Национального Банка
Республики Казахстан от 24 апреля 1997 г. №9
3. ... ... ... ... ... ... физических лиц в банках второго уровня ... ... от ... ... ... ... АО ... Центр Кредит» // Документы АО «Банк Ценр
Кредит»
5. Методика определения кредитоспособности заемщика // ... АО ... ... ... о ... ... Национальным Банком ... ... ... и ... выданных банками второго
уровня // Вестник НБК 1998г
7. Бабичевой Ю.А ... дело . ... М. ... ... ... . Т.З. М. ... ... О.И Банковское дело . Банковский и ... ... ... М. 1998г
10. Сейткасымов Г.С Банковское делою. Каржы-Каражат.А .1998г
11. Альжанов А. Развитие системы ипотечного кредитования под залог ... ... // ... ... ... ... № 3 ... Козловская Э.А. Активные операции коммерческих банков –М. ... ... ... Г. Кредиты в банковской системе Казахстана // Деловая неделя
2001, 23 августа
14.Нургалиев К.Р. Экономика Казахстана. Алматы, ... ... Т. ... ... на пути к ... Алматы, 1994
16.Мельников А. Финансовое регулирование экономики Казахстана. Алматы, 1995
17. Адибеков М.Г. Кредитные операции: Классификация, порядок привлечения ... / Банк ... ... – М.: АО ... 1995
18. Закон «О банках и банковской деятельности» от 31 декабря 1995 года.
19. Банковское дело / Под ред. ... ... ... дело / Под ред. О.И. ... –М., ... Морозов Н. Что растет быстрее? / Караван, 1995г.
22. Панорама, №23, 15 июня, 2001г., стр.7
23. Положение «О ... ... ... и условных обязательств и
расчете провизий по ним ... ... ... РК». ... ... ... РК от ... №351, рег. №561
24. Правила о ... ... ... ... ... ... АО « Банк Центр Кредит», 1999г.
25. Кредитные процедуры АО «Банк Центр Кредит », Утверждено ... ... ЗАО « Банк ... ... ... ... ... Э., Коттер Р., Гилл Э., Смит Р., Коммерческие банки. М., 1983г.
27. Березина М.П., Крупнов Ю.С., О роли ... ... в ... М., ... ... С.С. Денежно-кредитный механизм регулирования экономики
(на примере РК). Алматы, 1996
29. Банковский портфель. Т.З. М., ... ... А.Н. ... ... ... в РК. Алматы, 1998
31. Жакыпова Ф.Н. Новая роль банков в ... ... к ... ... 1997
32. Соколинская Н.Э. Учет и анализ краткосрочных и долгосрочных кредитов.
М., АО «Консалт-Банкир», 1997
33. Маргацкая Г.С. Проблемы управления ... ... ... и ... ... ... бюллетень Нацбанка РК, №12, 2001г.
35. Балансовый отчет АО ... ... ... ... И.И. /Банк ісі пәнінен лекция, 4 курс, 8 сұрақ, 2001ж.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік қызметтегі несиелердің қайтарымдылығын қамтамасыз ету92 бет
Коммерциялық банктердің мазмұны, құрамы, құрлымы74 бет
Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастыру72 бет
Қазақстан Республикасындағы екiншi деңгейдегi банктердiң несиелiк портфелiн басқару52 бет
1.Ресейдегі И.Грозный және Ұлы Петр: Саяси портреттері 2. М.Тэтчер-темір ханым5 бет
«Ақтау теңіз порты» АЭА-ның даму концепциясы19 бет
«М.Мақатаевтың» портреті38 бет
«Қазақстан Даму Банкі»АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ПОРТФЕЛІН ҚАЛЫТАСТЫРУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ ПРОЦЕСІН ТАЛДАУ36 бет
Автономды және индуцирлі инвестицияның теориялық негіздері. Кәсіпорынның инвестициялық портфелінің тиімділігін талдау35 бет
Алматы қаласы студенттері мен жастары үшін акпараттық Web-порталын құру46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь