Сөз және оның морфологиялық құрылымы

Жоспар

I.Кіріспе.

II.Негізгі бөлім.
1.Сөз және оның морфологиялық құрылымы.
2.Сөздің мағаналық бөлшектері (морфемалар) туралы мағлұмат.
3.Граматикалық мағана және граматикалық форма.

III.Қорытынды.
Кіріспе.
Грамматикалық категория туралы қысқаша мағлұмат негізгі грамматикалық ұғымдарды талдап баяндауға арналған. Грамматикалық категория туралы ұғымның мазмұның аша түсу косымша мағлұматтардың берілуін қажет етеді.
Грамматикалық категориялар белгілі бір тілге тән, жалпылама сипаты бар грамматикалық мағыналар ретінде танылады да, ол грамматикалық мағыналар сөздердің өзгеріп түрленуі, сөздердің сөйлемде тіркесуі арқылы көріне алады, солар арқылы беріледі. Ал грамматикалық формалар болса, олар грамматикалык категорияларды білдірудің құралдары ретінде танылады. Грамматикалық категориялар грамматикалық формалар арқылы көрінеді, грамматикалық формалардан тыс грамматикалық категория деген болмайды. Ал грамматикалық мағына болса, ол да өз алдына бөлек, грамматикалық форма мен грамматикалық категориядан тыс өмір сүрмейді. Грамматрикалық мағына белгілі бір форма арқылы беріліп, грамматикалық категорияның мазмұнына оның мағыналық элементі ретінде енеді.
Белгілі бір грамматикалық категория кемінде екі түрлі формада көрінуі қажет. Мұнсыз бірде-бір грамматикалық категорияның болуы мүмкін емес. Мысалы, бір ғана септіктің формасы немесе бір ғана грамматикалық жақтың формасы өздігінен септік категориясын да, жақ категориясын да құрай алмаған болар еді. Белгілі бір тілдегі септік категориясы туралы сөз ету үшін, ол тілде, мысалы, ілік септігінен басқа барыс, шығыс септіктері және т, б. септіктердің болуы шарт. Сонда ғана септік дербес грамматикалық категория ретінде таныла алады. Грамматикалық жақ категориясы туралы
I жақтан басқа II жақ, III жақ болғандықтан ғана әңгіме ете аламыз. Сын есімнің шырай категориясы туралы да осыны айту қажет. Шырай категориясы бір ғана жай шырайдың грамматикалық мағынасы мен формасынан құралуы, әрине мүмкін емес. Сын есімнің шырай категориясы
Әдебиеттер.
1.Айдаров Ғ., Құрышжанов Ә., Томанов М. Көне түркі жазба ескерткіштерінің тілі, Алматы, 1970.
2.Аманжолов С. Қазақтың әдеби тілі (көпшілікке арналған лекцняныц стенограммасы), Алматы, 1949.
3.Ә б і л қ а с ы м о в Б. XIX ғасырдың екінші жартысындағы қазақ әдеби тілі, Алматы, 1982.
4.Қарабаев.Т. Түркалогия және қазақ тілі білімі.Алматы,2001.
        
        Жоспар
I.Кіріспе.
II.Негізгі бөлім.
1.Сөз және оның морфологиялық құрылымы.
2.Сөздің мағаналық бөлшектері (морфемалар) туралы мағлұмат.
3.Граматикалық мағана және граматикалық форма.
III.Қорытынды.
Кіріспе.
Грамматикалық категория ... ... ... ... ұғымдарды талдап баяндауға арналған. Грамматикалық категория
туралы ұғымның мазмұның аша түсу косымша мағлұматтардың берілуін қажет
етеді.
Грамматикалық ... ... бір ... тән, ... ... ... мағыналар ретінде танылады да, ол грамматикалық ... ... ... ... ... ... ... көріне
алады, солар арқылы беріледі. Ал грамматикалық ... ... ... ... ... құралдары ретінде танылады.
Грамматикалық категориялар грамматикалық формалар ... ... ... тыс ... ... ... ... Ал
грамматикалық мағына болса, ол да өз алдына бөлек, грамматикалық ... ... ... тыс өмір ... ... мағына белгілі
бір форма арқылы беріліп, грамматикалық категорияның мазмұнына ... ... ... ... бір грамматикалық категория кемінде екі түрлі формада көрінуі
қажет. Мұнсыз ... ... ... ... ... ... бір ғана ... формасы немесе бір ғана грамматикалық жақтың
формасы өздігінен септік категориясын да, жақ категориясын да ... ... еді. ... бір ... ... ... туралы сөз ету үшін, ол
тілде, мысалы, ілік септігінен басқа барыс, шығыс септіктері және т, ... ... ... ... ғана ... ... грамматикалық категория
ретінде таныла алады. Грамматикалық жақ ... ... ... ... II жақ, III жақ ... ғана ... ете ... Сын
есімнің шырай категориясы туралы да осыны айту қажет. Шырай категориясы бір
ғана жай ... ... ... мен ... ... ... емес. Сын есімнің шырай категориясы оның мазмұнына енетін жай шырай,
салыстырмалы шырай және күшейтпелі шырайдың мағыналары мен ... ... бір ... ... ... оның жалпылаушы сипаты
болады. Грамматикалық категория біртектес ... ... ... ... жиынтығынан құра-лады. Ал «біртектес
грамматикалық мағыналар» дегеннен әр басқа емес, өзара шарттас, ыңғайлас,
бір сипаттағы грамматикалық мағыналарды ... ... ... ... осы шақ, ... шақ, ... щақ ... көрінгенімен, шақтың
аталған түрлерінің мағыналары — әр ... әр ... ... ... ... ... ... мағыналар. Біртектес, бір сипаттағы
шақтық мағыналар әр ... ... ... ... ... шақ ... ретінде үғынылады. Демек, дара грамматикалық
мағынаны білдіретін бір ғана форма немесе әр сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... мағыналарды білдіретін грамматикалмқ формалардың жиынтығы
грамматикалық категория деп ... ... ... бір .сипаттағы формалардың әрқайсысын және
осыған орай олардың ... ... ... ... деп ... ... ... деген ұғым мен ... ... ... ... ... ... ... араластырып
жіберуге соқтырады. Лингвистикалық кейбір әдебиеттерде біртектес
грамматикалық ... ... ... категория деп есептеу,
осыдан келіп, «ілік септік катего-риясы», «барыс септік категориясы»,
«салыстырмалы шырай категориясы, «күшейтпелі ... ... «I ... «III жақ ... деп ... ... ... мағына
мен грамматикалық категорияны бір-бірімен араластырып жіберу жиі ұшырасады.
Бұл жайында проф. А. И. Смирницкий былай деп жазды: «...атау ... ... және т. б., ... ... жақ, ... ж.ақ және т. б. ... ... үшін «категория» деген терминді қолданбау керек. Бұлай
етсек, «категория» дбген термин ... ... ... өте-мөте тән,
дәлме-дәл мағынасын жоғалтады. ... ... бұл ... ... ... етек алып ... Әр ... тілдерде
грамматикалық жақ катеғориясы, шақ категориясы, септік категориясы және т.
б. грамматикалық категориялар бар, бірақ «I жақ ... «III ... ... ... ... категориясы», «табыс септік категориясы»
дегендер болмайды. Бұлар — дербес грамматикалық категориялар ... ... ... енетін грамматикалық мағыналар. Ілік
септіктің немесе табыс септіктіқ әрқайсысының өзіне тән ... ... бар, ... ... ... ... ... категорияны,
атап айтқанда, септік категориясын жасай да алмайды, дербес грамматикалық
категория ретінде таныла да алмайды. Септік категориясы бір септіктің ... ... ... мен ... ... қалыптаскан
жүйесінеи қүралады. Демек, жалпы септік катеғориясы ... мен жеке ... ... бір ... Септік категориясы — жалпы ... та, ... ...... ... ... нақтылы септікті, мысалы, барыс
септігін «барыс септік ... деп атау ... ... ... әкеп ... ... мен жалқы бірін-бірі жокқа шығармайды, жалқы
бар жерде ғана жалпы туралы сөз ете ... ... ... брйында және сол жалқы құбылыстар арқылы өмір сүретіні, жалқы
құбылыстар арқылы танылатыны сияқты, жалпы септік ... ... ... ... ... екі септік болған жағдайда ... ... ... өмір ... ... септіктер арқылы
танылады. Анығырақ айтқанда, грамматикалық категория ... ... ... да, ... жеке ... ... өмір ... және солар
арқылы көрінетіні, танылатыны сияқты, ол да ... ... ... ... мен ... ... ... аркылы өмір
сүреді. Ке-ісінше, грамматикалық мағыналар жалқы (жеке, нақтылы) қүбылыстар
ретінде, қалайда ... ... яғни ... ... Бұл — бір. ... ... өзі ... категория мен
грамматикалық мағына бір-бірімен тығыз байланысты болады» деген ... тағы да ... ... ... ... бар грамматикалық
.құбылыс ретінде қаралатын септік категориясы (грамматикалық категория)
жалқылылық сипаты бар ... ... ... ... ... ... жеке, нақтылы септіктер болған жағдайда
ғана, грамматикалық категория ретінде танылады.
Бір грамматикалық ... ... ... бір ... ... ... шарттас, бір-бірімен байланысты ... бір ... ... ... ... шарттас, ыңғайлас, бір-
тектес грамматикалық мағыналардый, ұқсас, ортақ жақтарымен ... ... ... да ... Осыдан келіп, белгілі бір грамматикалық
категорияға енетін грамматикалық мағыналардың ұқсас, ортақ жақтары жайында
да, айырым жақтары ... да сөз ете ... ... ... жақ
категориясына енетін I жақ, II жақ, III жақты бір-бірімен байланыстыратын,
олардың басын ... ... ... ...... ... Бұлай
болмағанда, олар бір ғана ортақ атаумен (жақ ... ... ... ... ... жақ ... ... еді. Сын есімнің шырай категориясының
мазмұнына енетін жай шырай, салыстырмалы шырай, ... ... ... ... ... ... ... ортак жағы да, оларды бір-
бірінен ажырататын айырым жақтары да бар. Жай ... ... ... ... ... бәріне бірдей ортақ белгі — сындық, ... ... ... ... ... ажырататын белгі — сындық,
сапалық дәреженің біркелкі емес, әр түрлі ... ... ... ... енетін жеке септіктер есім сөздердің есімдерге немесе етістіктерге
қатысын білдіруі жағынан ұқсасады, біртектес, бір ... ... ...... ... қосатын, біріктіретін ортақ жағы. Ал ... бір ... ... ... әр түрлі қатысын, мысалы, барыс септігі
бағыттың қатынасын, табыс септігі тура объектінің ... ... Бұл ... ... ... ... ... нақтылы септіктердің бір-
бірінен айырмашылықтары олардың біртектестігін, ыңғайластығын, ... ... ... ... Септіктер бір сөздің екінші сөзге қатынсын білдіруі
жағынан біртектес, ыңғайлас ... ... ... бар ...... ... ұласады. Мәселеге осы тұрғыдан ... ... жақ ... шақ ... рай категориясы,
шырай категориясы ... ... ... ... ... ... жақ пен ... әрқайсысы, шырайдың әр түрі — белгілі
бір грамматикалық категорияға ... соны ... ... ... грамматикалық мағыналардан бір-бірімен байланысты
қатарлар (связанные ряды) құралады да, олар ... ... ... ... ... категорияларда универсальды грамматиканың жалпы
категориялары емес, ... ... ... ... жеке ... ... басты ерекшеліктері көрінеді. Осы себептен
белгілі бір тілде ... ... ... бар ... ... ... басқа бір тілде немесе тілдердің тобында
болуы шарт ... ... ... ... тән ... вид ... тілдері мен герман тілдерінде, мысалы, француз тілі мен неміс тілінде
кездеспейді. Түркі тілдерінде дербес грамматикалық ... ... ... ... славян тілдерінде жоқ. Грамматикалық род
(тек) категориясы орыс, неміс, француз тілдеріне тән, ... ол ... мен ... ... ... ... және т. б. тілдерде дербес
грамматикалық категория ретінде ұшыраспайды.
Бірсыпыра тілдерге тән белгілі бір ... ... өзі ... тілдерде әр түрлі сипатта, әр түрлі дәрежеде ... ... ... категориясы грамматикалық категория ретінде көптеген тілдерге тән,
бірақ оның грамматикалық табиғаты да, сан-мөлшері де әр ... ... араб ... үш ... ... орыс тілінде — алты, қазақ тіліаде —
же-ті, эстон тілінде — он бес септік бар. ... етіс ... ... бар, ... оның ... етіс (каузатив) деп аталатын түрі
түркі тілдері мен ... ... ... ... тән де, ... ... Орыс тілінде грамматикалық тек категориясының
(категория ... үш түрі ... ... тілінде оның екі-ақ түрі ... ... ... тек ... аралық тек (средний род)
деп аталатын түрі жоқ).
Әр түрлі тілдердің бәріне бірдей тән, бәріне бірдең ... ... ... категориял/рдын түрлі тілдерде, жоғарыда аталып өткеніндей,
әр түрлі сипатта көрінуі грамматикалық категориялардьщ туыстас ... ... жеке ... әрқайсысының грамматикалық құрылысының
өзіндік ерекшеліктерімен тығыз байланысты екендігін ... ... ... ... ... бір лексика-грамматикалық
топтарына телініп, солармен қатарласа өмір ... ... ... ... сөз ... мен ... тән грамматикалық
категориялардың арасында берік ... ... ... бар ... ... лексика-грамматикалық топтары ретінде саналатын сөз
таптары бір-бірімен топтасып біріккенде, өздеріне бірдей тән,' ... ... ... ... топтасады, бірігеді. Мысалы, орыс
тілінде ... деп ... сөз ... бір топқа ендіріп, біріктіруші
қызмет атқаратын грамматикалық категориялардын ... тек ... ... және сан ... категориясы (категория числа) жатады).
Орыс тілінде зат есімдер үшін лексика-грамматикалық ... ... тек (род) ... зат ... ... ... сын
есімдерде, септелетін есімшелерде, реттік сан есімдерде және етістіктің
өткен шақ формаларында таза ... ... ие ... Зат ... ... есімдіктеріне қатысы жағынан лексика-грамматикалық категория
болып та-былатын ... ... да зат ... ... сын ... және т. б. сөз ... таза ... ие болып грамматикалық категория ретінде танылады. Грамматикалық
жақ, шақ, рай, етіс ... ... ... ... ... т. б. түрлерінің басын қосады.
Грамматикалық сан-мөлшер категориясының және т. б. ... ... ... ... ... ... ... олардың (гамматикалық категориялардың) әрбір тілдегі немесе
тілдердің әрбір тобындағы ... ... де, ... ... ... ерісі мен шеңберіде де айырмашылықтар мен ... Бұл ... мына бір ... ... ала ... ... жоғарыда
аталып өткеніндей, бір тілде немсе тілдердің бір тобында бар ... ... ... ... бір ... ... тілдердің басқа бір
топтарының бәрінде бірдей бола беруі шарт емес. Мұнымен ... ... бар, ... ... ... ... ... бар
екендігін, әрине, жоққа шығаруға болмайдьі. Қөптеген тілдерде бар, солардың
бәріне бірдей ... ... ... ... қатарына
грамматикалық сан-мөлшер категориясы, септік категориясы, жақ категориясы,
шақ категориясы, рай категориясы, етіс ... ... Бұл ... ... ... тілдердің бәріне немесе көпшілігіне тән
жалпылама ортақ белгісін сақтай отырып, ... ... ... немесе
тілдердің топтарында әр түрлі сипатта, әр түрлі дәрежеде керінеді. Мұнымен
бірге, жоғарыда ... ... ... ... әр ... сөз
таптарына икемделіп, телінеді, солардың әрқайсысын сипаттайтын категориялар
ретінде танылады.
Грамматикалық категория атты ... ... ашып ... түсу ... ... ... сөз ... арақатысын баяндау үшін
тілдердің көпшілігіне тән, жоғарыда аталған жалпылама ортақ грамматикалық
категориялардың әрқайсысына ... ... ... ... тән, ... ... грамматикалық
категориялардың бірі — грамматикалық сан-мөлшер категориясы. Қандай бір
тілде сөйлейтін адамдар болмасын, олардың ертеденақ бір ... көп ... ... ... ... ұғым мен кептік үғымды ... ... ... ... ... ... орай, тіл-тілде грамматикалық
сан-мөлшер категориясы (категория числа) пайда ... ... ... мен ... ұғымы, әдетте, заттармен тікелей байланысты болады да,
осыған сәйкес, грамматикалық сан-мөлшер категориясы әр түрлі ... ... ... зат ... ... тән категория ретінде үғынылады.
Мұнымен бірге, жекелік пен көптік тіл-тілде есімдіктерге, оның ... ... ... тән. ... ... ... тікелей қатысты болмай, оның қатысы есімдіктер немесе зат
есімдер арқылы ғана іске асады. Атап ... ... ... ... есімдіктерімен) немесе зат ... ... ... жұмсалғанда, бастауыш қызметіндегі есімдіктің немесе
зат есімнің жекелік немесе көптік ... ... ... ... ... жекелік немесе көптік мағынаға ие болады. Грамматикалық сан-
мөлшер категориясының әр ... ... үшін ... ... ортақ жақтары
мен белгілері, негізінен алғанда, жоғарыда ... ... ... әрі ... сан-мөлшер категориясының әр түрлі тілдердің
немесе ... әр ... ... ... ... ... ... айырым жақтары, өзіндік белгілері
көрінеді. Мысалы, ... ... ... ... ... және ... ... көріне алса, оның екілік
(двойственное число) деп ... түрі ... ... ... көне грек ... ежелгі орыс тілі, ежелгі индиялық санскрит ... араб ... ... Әр ... ... ... категориясының морфологиясының табиғатында да ерекшеліктер бар.
Славян тілдерінде, соның ішінде орыс тілінде, грамматикалық ... ... ... түркі тілдерімен салыстырғанда-, анағұрлым
кең. Мысалы, орыс тілінде зат есімдер ғана жекеше, көпше түрде ... ... ... ... сын есімдер де жекеше, көпше түрде
қолданылады. Орыс ... сын есім мен зат есім ... ... сөз тіркесінің зат есім сыңары (анықталғыш сөз) ... ... оның сын есім ... да (анықтауыш сөз) көпше түрде
жұмсалады (мына мысалдарды салыстырыңыз: высокая ... ... орыс ... зат есімдердің тобына катысы жағынан, жоғарыда аталып
өткеніндей, лексика-грамматикалық категория ретінде танылатын ... зат ... ... ... сын ... ... ... мағынаға ие болады. Ал түркі тілдерінде мүндай тіркестердің
құрамындағы зат есімнен болған сыңарлар (анықталғыштар) мейлі кепше ... ... ... қолданылсың, бүған қарамастан, сын есімнен болған
сыңарлар ... ... ... ... ... (мысалы: биік тау —
биік таулар).
Орыс тілінде сын есімдердің жекеше, ... ... ... ... сипаты бар. Сын есімнің жекше, көпше түрлері жекелік немесе
көптік мағынаны білдірудің емес, ... ... ... ... Мысалы,
орыс тілінде жекеше формадағы книга сөзі жекеленген мағынаны («бір ... ... ... ... ... сөзі көптік мағынаны («бірнеше
немесе көп кітап») білдірсе, сын есімнің толстый - (толстая), толстые деген
жекеше, ... ... ... ... (аз ... көптігін)
білдірмейді, зат есіммен қиысудың формалары ретінде қызмет ... ... ... ұғым ... ... тән ... затқа, құбылысқа тән белгі.
Осылай болғандықтан бірсыпыра тілдерде, әсіресе сын есім мен зат ... ... ... ... ... ... байланысуы арқылы іске
асатын тілдерде, мысалы, түркі тілдерінде, сын ... ... ... ... әдетте, көптік жалғауынсыз байланысады.
Кейде сан есімдердің де көптік формада қолданылатындары бар, бірақ
грамматикалық ... ... сөз табы ... ... сан
есімдерге тән категория емес. Сырт қарағанда, ... өзі ... ... ... Ал егер сөз ... мен ... ... айырмашылықтарға үңіле қарасақ, ... ... ... ... ... ... ретінде үғынылады да, грамматикалық формалармен берілетін сандық
ұғым нақтылы емес, өте-мете жалпылама ... ... ... ... ... ... ... жалпы «көп» деген ұғымды білдіреді, оның қанша
екенін нақты түрде ... Ал ... сан есім ... бір, ... білдіреді. Мысалы, бес, он жиырма, жүз, екі жүзжәне т. б. ... ... бір мен ... ... сандық айырмашылық кітап пен
кітаптар дегеннің арасындағы айырмашылықтан мүлдем басқа екені ... ... ... сан ... тән ... ... сан ... соның ішінде есептік сандарға, көптік жалғауы
жалғанғанымен, кептік мағынаны емес, мүлдем басқа ...... ... жасы алпыстарда; сағат алтыларда) білдіретіндігінен де
көрінеді. Егер жинақтық сан есім көпше формада қолданылса, ол ... ... ... ... ... қиысудың формасы ретінде танылады
(мына мысалдарды салыстырыңыз: үшеуің келдің — үшеулерің ... ... сын ... түркі тілдерінде көптік формада қолданылса, олар міндетті
түрде субстантивтенеді. Сын есімнің көптік формада қолданылғанда, міңдетті
түрде субстантивтенуі грамматикалық ... ... ... ... тән ... ... дәлелдей түседі.
Грамматикалық сан-мөлшер категориясы сөз таптарының бірі — есімдіктерге
де тән ... ... ... ... және ... ... ие ... көбінесе жіктеу есімдіктері. ... ... ... ... I ... ... есімдігінің. (мен), орыс тілінде I және ... ... ... (я, ты) ... түрі ... ... ... бола алмайды. Қазақ тіліндегі- жіктеу есімдігінің біз деген ... ... ... мен ... жекеше формасымен грамматикалық жақтан
үйлес келетін форма емес. Орыс тіліндегі мы, вы ... ... ... мен ... түріндегі жекеше формалар грамматикалык жақтан өзара шарттас, үйлес
формалар бола ... ... ... бар. Егер мен деген жіктеу есімдігі I
жақты ... біз ... ... ... «Менің көптігімді» емес, «мен
және тағы басқа (басқалар») дегенді ... ... біз ... ... ... есімдік санның абстракциясы жағынан ғана емес ... ... ... да ... ... ... ... бір ғана заттың көп рет қайталануын емес, біртектес заттардың
көптігін қөрсететіндігін байқау қиын ... ... ... ... ... жағынан мы деген формадан айырмашылығы жоқ».
Есімдіктердің басқа түрлеріне сан-мөлшер категориясының ... ... ... ... ... қай сөз табының орнына жүрсе, сол ... тән ... ... ... ... зат есімдердің орнына
жүретін есімдіктер (жіктеу есімдіктері, өздік есімдігі, сұрау есімдіктері
мен белгісіздік ... ... ... ... де, ... де ... алады.
Кіріспе.
Сөздің морфологиялық құрылымы туралы мәселе граматика теориясының өте-
мөте маңызды проблемаларының бірі болып саналады. ... ... ... ... типологиялық классификация бойынша ... ... ... ... ... және инкорпоративті тілдер деп әр
топқа бөліп топтастыру әр түрлі тілдердің құрылымының, ен: ... ... ... ... әр ... болу фактісіне негізделуден
келіп туған. Әр түрлі тілдердегі сөздердің ... ... ... ... отырып, тілдердің әр басқа тобына тән өзіндік
ерекше белгілер мен ортақ белгілерді ... ... ... ... ... ... және толықтыра түсуге
көмектеседі. Әр түрлі тілдердегі сөз-дердің ... ... ... ... табиғатын, қызметі мен өзара
байланысу және ... ... ... шешу ... ... ... үшін ғана емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... үшін де ... қажет.
Сөздің морфологиялық құрылымына дұрыс талдау жасау үшін, ең алдымен
сөздің құрылымына тікелей қатысы бар ... ... ... ... ... алу ... ... Ондай негізгі морфологиялық ұғымдардың
мазмұнына морфема тура-лы ұғыммен оның түбір морфема ... ... және ... ... ... ... морфема) деп аталатын
түрлері жайындағы ұғымдар енеді.
Сөздер морфологиялық құрылымы, ... ... ... ... ... бір ... да (бас, қол), екі морфемадан да (бас-та, қол-да),
бірнеше морфемадан да (бас-та-у-шы, қол-да-н-ыс-ы) ... ... ... ... әрқайсының өзіне тән мағынасы болады. Мысасы:
көлшікке деген сөздің ... үш ... ... (көл) заттық
мағынаны білдірсе, екінші (-шік) кішірейткіш мағынаны, соңғысы (-ке) бағыт
мағынасын білдіреді. Мағыналық тұрғыдан ... ... ... ары ... ... ең кіші мағыналық бөлшегі болып саналады. Сез де,
морфема да дыбыстан немесе дыбыстардың тіркесінен құралады. Дыбыс — ... кіші ... ... ол өздігінен мағынаны білдіре алмайды. Дыбыс —
тілдің мағыналық единицасы емес, ең кіші фонетикалық единицасы. Егер ... ... ... яғни ... единица ретінде қызмет атқара
қалса, онда.оның сөз немесе көмекші (аффикстік) ... ... ... ... в ... о ... ... в, о — предлогтар да, қазақ
тіліндегі о баста, о заманда ... о — ол ... ... ... ал ... киім-і дегендердегі ~м, -і —көмекші морфемалар
(тәуелдік жалғаулары). Қелтірілген бұл ... ... ... ... және сөздің мағыналық бөлшегі — морфемаға тән ... ... ... ... ... ары ... бөлшектеуге келмейтін ең
кіші мағыналық единицасы.
Морфемалар мағынасы мен қызметі жағынан әр түрлі. Морфемалардың ішінде
негізгі лексикалық ... ... де, ... ... де бар. Мысалы: көлшікке деген сөздің құрамындағы ... ... ... ... ... -шік және -ке ... мағыналарды білдіреді. Жалпылама лексикалық мағынаны
білдіретін морфема ... ... ... ... ... деп ... ... сөздің қүрамындағы түбір немесе негізгі ...... ... ... морфема аффикстік морфема немеее
көмекші морфема деп аталады (аталған сөздің құрамындағы аффикстік немесе
көмекші морфема — -шік және ... ... ... грамматикалық құрылысы жағынан алуан түрлі. Осыған
орай, ол тілдердегі сөздердің морфологиялық құрылымы да, сөз ... ... мен ... ... ... да түрлі-түрлі болып
келеді. Негізгі (немесе түбір) морфеманың жалпылама ... ... ... ... ... ... ... значение) деп
аталады. Орыс тіліндегі письмо, писать, письменный, писание деген сөздердің
құрамындағы түбір морфема (пис-) осындай заттық ... ... ... дербес қолданыла алмай, сөз құрамында ғана қолданылады. Қейбір
негізгі морфемалар (түбірлер) нақтыды ... ... да ... ... жағдайда заттық мағынаны білдіретін негізгі морфема
(түбір). нақтылы лексикалық мағынаны білдіретін сөз ... ... ... ... ... ... мен нақтылы лексикалық мағына бір-
бірімен түйісіп, өзара сайма-сай ... ... орыс ... ... дом, ум ... ... морфемалар бола тұрып, лексикалық мағыналары
бар дербес ... ... де ... ... орыс тілінде түбір деген
лингвистикалық ұғым бүл ... ез ... ... жоқ -пис ... ... тәрізді не-гізгі морфемаларды да, өз алдына дербестігін сақтаған
бег, дар, дом, ум ... ... емес ... де (непроизводные слова)
қамтиды.
Түбір сез бен түбірдің, негіз бен ... ... ... ... келуі, орыс тіліне қарағанда, ағылшын тілі мен түркі тілдерінде
әлдеқайда жиі ... ... ... ... ... ... тілін-де,
сөздің негізі ары қарай морфемаларға бөлшектеуге келмейтін бір ... ... ... жас, қол) ... ... ... ... түрінде де, екі немесе одан да көп морфемадан (жас-тық, қол-тық-та)
құралған туынды ... ... ... ... де ... ... ... яғни тек жалаң түбірдің езінен, құралған сөздер түбір ... ... деп ... ... ... яғни түбір мен
жұрнақтың қосындысынан, құралған сөздер туынды сөздер деп аталады.
Түркі ... ... ... ... ... белгілі бір лексикалық және
грамматикалық мағынасы бар дербес сөз ... ... да, ... ... ... ... мен сөз мағынасы мен формасы жағынан бір-
бірімен сәйкес келе береді. Мысалы, етістіктің бұйрық ... II ... ... әрі ... әрі ... ретінде ұғынылады және дербес сөз
ретінде қолданыла береді. Зат есімдердің атау септігінің ешбір көрсеткіші
жоқ. Атау түлғасындағы зат ... ... ... де, ... ... де
ұғынылады және дербес сөз ретінде де қолданыла алады. Демек, дербес сөз
ретінде қолданыла алу ... ... ... ... ... ... ... Орыс тілінде көптеген сөздердің құрамында ол сөздердің қай ... тән ... ... ... көрсеткіштер болады және
ондай грамматикалық көрсеткіштер ... ... ... ... ол негіздер (основы) өздігінен дербес қолданыла
алмайды. Ал ағылшын тілі мен ... ... ... ... ... ... ... ретінде қолданыла береді және олардың құрамында ол
сөздердің қай сөз тобына қатысты екендігін ... ... ... шарт ... Мұны орыс тілі мен ... ... ... тіліндегі төмендегі мысалдарды салыстырудан көруге болады:
книг-а — Ьоок — ... — сount — ... — big— ... тілі ме.н ... ... түбір сездердің жоғарыдағы тәрізді
дара морфемадан құралуы, соньщ нәтижесінде олардың өздерінің ... ... ... ... жиі ... ... тілі мен түркі
тілдерінде бір морфемадан құралған түбір сәздердің көп болуын және ... сөз ... ... ... ... бір-бірінен ажыра-
тылуының әрдайым шарт еместігін бұл тілдерге тән ерекшелік деп білу ... ... ... ... ... ... ... мағынаны
білдіретін морфема негізгі морфема немесе түбір ... деп ... ... ... морфема көмекші немесе аффикстік морфема
деп аталады. Негізгі немесе түбір морфемаларда дербестік бар. Олар, мысалы,
түркі тілдерінде ... сөз ... ... ... Ал ... ... ... болмайды. Сондықтан да олар көмекші
морфемалар деп аталады. Аффикстік ... ... сөз ... ... Олар сөзден тыс ешқандай ... ... ... ... сөз ... колданылғанда ғана, белгілі бір мағынаны
білдіреді. Мысалы: көлшікке деген сөздің ... ... ... -ке) осы сөздің және т. б. осы сөз ... ... да ... ... ... белгілі бір мағыналарға ие бола алады. Сөз
құрамында аталған аффикстік морфемалардың алдыңғысы ... ... ... ... түсіп, кішірейткіш мағынаны білдірсе, соңғысы (-ке) бағыт
мағынасын білдіреді.
Аффикстік морфемалар ... ... ... үлгілерін (модельдерін)
жасауға қатысы жағынан да ... ... ... ... бір тобының құрамында ғана қолданылса, түбір морфемалар бір емес,
әр басқа топқа ... ... ... ұшыраса береді. Мысалы:
білімнен деген ... ... -ш және -нен ... морфемалары
сөздердің зат есім деп аталатын тобында ғана ... біл ... ... ... зат есім ... ... деп ... тобында ғана емес,
әр түрлі топтарында, мысалы: етістіктер тобьшда да (білдіру, біліну,
білісу), сын ... ... да ... ... ... ... Түбір
морфемалар әр басқа формалармен түрленетін сөздердің құрамында ... ... ... әр ... сөз ... түрлену формаларын
алыңыз), аффикстік морфемалар ... ... ... ... ... ... ... мына бір ерекшелікті қоса
ескеру қажет: аффикстік морфема ... ... бір ... ... ... да, ... ... қарағанда әлдеқайда жиі колданылады.
Белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір түбір морфема санаулы ... ... ... ... . ... ... морфеманың бірі —
көптік жалғауы (-лар, -лер, -дар, -дер, -тар, -тер) ... зат ... ... ... ... барлығына бірдей жалғана берсе, жер
деген түбір морфемаға аффикстік морфемалардың барлығы емес, бірнешеуі ғана
жалғана ... ... ... мен ... ... әрқайсысына арнайы
тоқталайық.
Тіліміздегі сөздер морфологиялық құрамы жағынан біркелкі емес, әр ... ... ... түбір сөздер де (ат, ас, із, жап, ез, тер), жұрнақ
арқылы жасалған туынды сөздер де ... ... ... жаппа, езгі, тершең)
бар. Бұл тұлғалармен қатар, екі түбірден біріккен сөздер де (бүгін, белбеу,
алабота, ... ... екі ... ... ... ... де ... бала-шаға, көзбе-көз, кімде-кім, қалған-құтан), бір-неше түбірдің
тіркесуі арқылы жасалған құрама сөздер де, (темір жол, темір ... ... ақ ... қара көк, он ... ... бір, ала кет, ала кел, қызмет ет,
еңбек қыл), бірнеше түбірден ... ... ... де ... ... бар.
Сөздердің және олардын формаларының тұрпаттары жағынан осындай әр алуан
болуы тіліміздегі сөз тудыратын ... ... және ... ... ... Біріңшіден, осы тәсілдердің
ерекшеліктерін айқын ашу ... ... әр қилы ... практикалық
жеңілдік жасау үшін, сөздерді формалық нұсқаларына (типтеріне) қарай, жалаң
создер және күрделі сөздер деп іштей екі салаға бөліп, ... ... ... мен ... ... ... ... біріккең сөздерді, қос
сөздерді, кұрама (күрделі) ... және ... ... ... ... ... сөз деп ... бір ғана негізгі тү-бір бар сөздерді
айтамыз да, қүрделі сөз деп ... ең ... екі (я онан да ... түбір бар сөзді айтамыз. Сөздерді осылайша жалаң және күрделі деп
бөлу — әрине, шартты ... ... ... ... ... ... жүрген айт,
шұнақ,"ояу сияқты сөздер тарихи жағынан жұрнақтар ... ... ... ... да, ... әйт тәрізді сөздер біріккен сөздер болған. ... ... ... ... ғана жалаң сөз деп танып,
морфемаларға бөлшектенетін туынды сөзді өз алдына бөліп жатудың ... ... осы ... ... ... ... ... тәсілдің жемісі
ретінде қаралады да, күрделі сөздер синтаксистік тәсілдің жемісі есебінде
қаралады.
Дегенмен, грамматикалық амал бойынша сөз ... аясы тек ... және таза ... ... ... осы ... ... . комбинациялануы; (селбесуі) арқылы да сөз жасалады.
Мысалы, қазіргі тіліміздегі ... ... ... ... ... ... әрі ... тіркестердің (шығыс септіктегі есімдер ... ... ... ... да, ... босқа, бірге деген
үстеулер тиісті есім сөздердің (зат есімнің, сын ... сан ... ... ... өз ... бөлініп шығып, басқа
катигорияға біржолата көшуінің ... ... ... ... ... ... ... деген үстеулер де тиісті бөімдердің шығыс
селтіктегі фармаларьшың өз орталарынан оқшаула-нып шығып, дербес сөз ... Сол ... ... өзге ... сын ... әуелгі бас дегөн зат
есім-нің, өз деген есімдіктің барыс септіктегі формаларының ... қол ... ... (сын ... көшуінен) туған. Ал
барлық, барша, бәрі, бүкіл, бүтін есімдектері әуелгі бар ... әр ... біт ... ... ... формаларыиың прономиналдануынан
(есімдікке көшуінен) шыққан т.б.
Бұл мысалдарға қарағанда, белгілі бір сөз табына тиісті (тән) бір ... я ... ... ... өз ... ... қол үзіп шығып,
басқа бір сөз табьша ... өз ... ... сөз болып қалыптаса* ды;
бірақ бұндай сөздер я түбірге жұрнақ қосу арқылы, я сөздерді не ... ... не ... ... не қысқарту арқылы тумайды; яғни олар
морфологиялық тәсіл бойынша да, синтакіистік тәсіл бойынша да ... ... ... ... ... формаларының өз тобынан ... өзге бір ... ... ... ... өз ... ... сөз
ретінде. қалыптасуы нәтижесінде пайда болады. Сөздердің осылайша бір
категорияйан екінші категорияға көшу ... ... ... ... ...... ... я зат есімге айналу),
адъективтену (сын есімге айналу), прономиналдану есімдікке ... ... ... және ... ... ... ... процестер.
Сөйтіп, грамматикалық жолмен сөз тудырудың үш түрлі тәсілі бар, оның
біріншісі — морфологиялық тәсіл, ...... ... ... ... (я синтаксистік-морфологиялық) тәсіл. Бұлардың
алғашқы екі түрі төменде арнайы талданады.
Сонымен, ... ... ... ... ... ең әуелі, жалаң
сездер және к ү р д е л і ... ... екі ... ... ... ... ... сөз және туынды сөз болып бөлінсе, түбір сөз және біккен
сез, ... ... ... ... ... сөз,кіріккен сөз, қысқарған
сөз болып топ-топка бөлінеді.
Түбір (немесе негізгі) морфема мен сөздің негіздері жайында кейбір
ойлар ... ... ... ... ... баяндауларда
айтылды. Түбір морфема мен сөздің негізі және олардың ... ... ... мен ... мыналар:
Түбір морфема сөздердің әр түрлі лексика-грамматикалық топтары үшін
бірдей ... ... ... қызмет ете алады. Мысалы: бас ... ... ... ... басшылық деген зат есімдердің де, басты,
бассыз деген сын есімдердің де, баста, ... ... ... ... ... ... ... негіздің (основа) түбірден айырмашылығы сол, ол сөздердің әр түрлі
(әр басқа) лексика-грамматикалық топтары үшін емес, олардың ... ... ... ... ... ... келеді. Мысалы: бас
морфемасы жоғарыда аталған зат ... де, сын ... ... де — ... ... үйтқы, бірдей ортақ түбір болса,
бастықтар,. ... ... ... ... ... зат ... ... сөздердің формаларына ортақ негіз — бастық, ал бастап, бастағалы,
бастаған, бастайтыны деген ... ... ... бірдей
ортақ негіз — баста. Басқара, басқарып, басқарғалы, басқарған, ... ... ... ... ... ... ... саналады. Бұл
айтылғандардан шығатын қорытынды мынау: түбір морфема — сөздердің ... ... (қай сөз ... жататындығына қарамастан,
олардың бәріне бірдей тән„ күллісіне бірдей ортак, баршасына бірдей негізгі
ұйтқы болатын элемент те, ...... бір ... топқа
(сөз табына) қатысты бір сөздің әр түрлі формаларының ... ... ... ... сөздердің ары қарай бөлшектеуге келмейтін және негізгі
лексикалық мағынаны білдіретін түп бөлшегі болса, негіз, әдетте, түбір ... ... ... ... ... ... достық, таулы, өрле,
бағала және т, б.
Негіз бір ғана морфологиялық элемент—таза түбірден де қүралуы мүмкін.
Мұндайда, жоғарыда аталып ... ... мен ... сөз бен ... ... бен сөз тәрізді едницалар бір-бірімен сәйкес келеді. Мысалы:
от, өт, бел, без, жер, жел, тас, жаз, ай, күн және т. ... ... ... мағыналары бар, өз алдына
дербес қолданылатын және тілдің қазіргі қалпы ... ... ... ... ... морфемалар ғана (мысалы: ел, юр, от, ат, жол,
қан, қон, тон, жұмыс, балта, бидай, қа-мыс, жүгір, жөткір, жалғыз және ... ... деп ... жүр. Ал ентік, ентеле немесе ... ... ... ... ғана ... ... өз ... дербестігі жоқ ент-
, жөт- тәрізді морфемалар түбір ретінде танылмай, аталған ... ... ... жөткір) тұтас қалпында түбір делініп жүр. Тілдің қазіргі
қалпы тұрғысынан ... өз ... ... жоқ, тек сөз ... ... ... ... (ент-, жөт-) алғашында
нақтылы лексикалық мағыналары бар дербес ... ... ... ... оларды тарихи тұрғыдан алып қарағанда, түбір деп
тануға болады. Мысалы: түркі тілдеріндегі, ... ... ... ... ... мен көз, бүлік пен бүлін, семіз бен семір, жақ (от жақ) ... ... ... ... ... ... әрбір жұбының түбірі
бір екендігі аңғарылып тұрады. Көз бен кер (көру) деген сөздердің, ... тегі ... ... түбірі көп болса, бүлін мен бүлік сөздерінің
түбірі — бұл. ... тіл ... ... Б. М. ... «Қырғыз
лексикологиясы» атты еңбегінде жақ және жан деген етістіктердің ... жа-, ал жақ ... ... -қ — ... ... тудыратын жұрнақ
та, жан деген етістіктің құрамындағы -н салт етістік тудыратын ... ... . ... ... жа- ... ... тілде өз алдына
дербестігі жоқ алғашқы (көне) түбір ... ... ... ... ... ... жақ пен жан ... етістіктер құрамы
ажыратылмайтын, яғни ары қарай бөлшектенбейтін ... ... ... ... Ал бұлардың құрамындағы -ц және ... ... ... ... ... кеткен де, бұл күнде олар ... ... ... ... ... ретінде қаралмайды. Осылар
тәріздес ... мен ... ... ... ... біртұтас
морфемаға айналу құбылысын кезінде профессор В. А. ... ... ... деп атаған болатын . Жоғарыда аталған бүлік, бүлін
сөздерінің бастапқы түбірі бұл- екеніне ... бұл ... ... бүл-ік, бүл-ін болып мүшеленбеуін осы ... ... ... деп ... ... Аталған сездердің (бүлік пен ... ... ... (-ік, -ін) қандай морфемалар
екендігін салыстыру тәсілі арқылы айқындауға болады. ... ... ... құрамындағы -ік аффиксі (жұрнағы) күй, жел, тіл, тын, түн, қаз, тес,
сұра, тіле,кеті, күре, шірі және т. б. осылар ... ... ... ... ... желік, тілік, тыныщ, тұнық, қазық, тесік, сұрақ,
тілек, кетік, күрек, шірік ... есім ... ... -ң (-к), -ьщ ... ... келеді. Ал бүлін деген сөздің құрамындағы -ін ... бу, жу, ки, өт, ... ... ... ора, қыр ... түбір етістіктерге
жалғанып, олардан күйін, буын, жуын, киін, өтін, сілкін, сұран, тілен,
оран, қырын ... ... ... ... -н (-ыы, -ін) ... келеді. Тарихи тұрғыдан алып қарағанда, бүлік және бүлін ... ең ... ... (бұл-) есім сөз емес, етіетік ... ... ... ... ... келтірілген мысалдар мен осы
алғашқы түбірден (бұл-) жасалған бүлдір ... ... ... деп ... Егер ... деген сөздің құрамына морфологиялық талдау
жасап, оны бұл- ... ... ... мен -дір ... аффикстік морфема-ға
мүшелеп ажыратсақ және жан + дыр, күй + дір, жаз+ дыр, ен + дір т. ... ... ... морфемалық құрамымең салыстырсақ, бұл- деген
түбірдің етістік, екені ... ... ... Бұл сөздің (бүлдір)
құрамындағы аффикстік морфема (-дір) алғашында ... ... ... -дір ... ... морфемасы тәрізді өзгелік
етістің жұрнағы болған да, кейінде түбірге сіңісіп, ... етіс ... ... ... Бұл ... ... ... мынандай
тұжырым жасауға болады: тілде құрамындағы түбір морфемалар мен аффикстік
морфемалар бір-бірінен ажырап, шегі ашық-айқын ... ... ... ... ... ... негізгі (түбір) морфема мен аффикстік
морфемалар өзара кірігіп, бір-біріне ... ... ... ... ... ... бөлшектеуге келмейтін түбірлер немесе негіздер де
кездесе ... А. А. ... «Тіл ... ... атты оқулығында
алғашқы көне түбір мен ... ... ... ... бұл күнде
бөлшектеуге келмейтін бір-тұтас ... ... ... ... деп атаса , ағылшын тілін зерттеуші И. В. Арнольдоны сіңіскен негіз
(опрощенная основа) деп ... ... ... яғни алғашқы жасалуы
тұрғысынан ... ... пен ... ... ... ... ... бастапқы түбірі — бұл-, ... -ік, -ін ... ... орай бүлік, бүлін дегендерді негіз деп қарауға болады. ... ... ... ... ... ... ... дегендердің іштей
морфемаларға мүшеленбей, бір бүтін түбір морфемалар ретінде үғынылатының
ескеріп, ... ... ... ... ... ... ... бүлікші,
бүліншілік деген сөздердің түбірлері бүлік, бүлін, ал аффикстері -ші,
-шілік делініп қаралады.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... мен аффикстік морфеманың бір-бірімен ажырамастай болып кірігіп, бұл
күнде морфемаларға мүшеленбей, біртұтас морфема ретінде ұғынылатын түбір
морфемалар ... ... деп ... ... ... ... ... мысал бола алады: жарық,
жалын, моншақ, қайт, қайыр, оят, оян, ... ... ... ... семір,
семіз және т. б. Бұлар қазіргі қазақ тілінде жар + ық, жал + ын, ... + т, қай + ыр, оя + т, оя + н, мөл + дір, мөл + тең, қүт + ыл, құт ... сем + ір, сем + із ... ... басқа түрде мүшеленуге келмейді де,
әрқайсысы, бәлініп-жарылмайтын бір бүтін түбір ... —- ... ... ... ... ... жал-(жалаң, жалғыз, жалқы),
жаң- (жаңсақ, жаңыл), түт-(түте, түтін, түтік), ел- (елік, елір, елен), шек-
(шегін, шегер), шұп- шұбыр, шұбыра), тім- ... ... ... ... маймаң), ент- (енте-ле, ентік), жіп- (жібіді, жіпсіді) жөт-
(жөтел, жөткір), жіл- (жілік, жіліншік), бұға- (бұғақ, бұғаз, ... ... ... топ- ... топырақ), өз-(өзен, өзек, өзгер), үз-
(ұзақ, ұзайт, ұзын, ұзат, ұзын-шақ), мөл- ... ... ... ... оят, оян), бұл- (бүлік, бүлдір, бүліншілік), ... ... құт- ... ... сұм- ... сүмелек,
сүмірейген, сүмеңдеген), өк- (өксі, өкін, өкір, өкте), тыр- (тырай, тырбық,
тыраңдаған, тыраш) сияқтылар жатады.Мұндай «өлі» ... саны ... ... ... ... аз. Бірақ қазақ тілінде олар («өлі»
түбірлер) бірен-саран ғана емес, бір алуан сөздердің құрамдарында кездесіп
отырады.
Көне (өлі) ... ерте ... ... тән мағыналары бар
дербес сөздер (морфемалар) ... ... ол ... ... жалпы даму
барысында тек кейбір қосымшалармен қолданылғанда ... ... ... ... оларсыз (ол қосымшалар-сыз) ... ... ... жеке-дара қолданылу қабілеттерін жоғалтып, бірте-бірте
бір бүтін түбірге айналып кеткен. Мысалы: жоғарыдағы ... ... ... жұрдай таза, нарттай қызыл, еңгезердей зор дегендердегі
тыр, жүр, нарт ... ... олар да — -дай ... ... ... о ... өзіне тән мағынасы бар ... ... ... ... ... нарт деген сөз кене түркі ... ... ... ... ... қызыл гүлдің бір түрінің аты
болған. Сол сияқты қазіргі тұмсық деген сөздің тұмылдырық, ... ... ... екендігі күмәнсыз. Оған осы үшеуіндегі ортақ тұм-
формасымен қатар, якут тіліндегі тумус ... ... сөз де ... ... ... ... байланысты, ескеретін бірер жағдай бар. Мысалы,
сөздің түбірін я оның ... ... ... ... ... тілдегі басқа сөздерде ұшырайтыны я ұшырамайтыны ескерілуі қажет;
егер бір морфема (түбір ме, қосымша ма — ... ... ... басқа
тағы, ең кем болғанда, бір я бірнеше сөздің құрамында сол ... ... ... ... онда ... төркіні бір болғаны. Мысалы, үлкен
және үлкейген, өксі және өкір, жой және жоқ, той және тоқ ... ... ... ... ... ... ... құрамы мен
этимологиялық құрамы үнемі аумай, дәлме-дәл шыға ... де ... ... Ғ., ... Ә., Томанов М. Көне ... ... ... Алматы, 1970.
2.Аманжолов С. Қазақтың әдеби тілі (көпшілікке арналған ... ... ... б і л қ а с ы м о в Б. XIX ... екінші жартысындағы қазақ әдеби
тілі, Алматы, 1982.
4.Қарабаев.Т. Түркалогия және ... тілі ... ... ... ... тармхы. Алматы,1998.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ахмет Ясауи «Хикметтеріндегі» сөздің морфологиялық құрылымы38 бет
Сөздердің морфологиялық құрылымы5 бет
Сөздің құрылымы39 бет
Сөз позициясындағы дауыссыз дыбыстар және олардың морфонологиясы87 бет
Сөздің морфемалық құрамы7 бет
Сөзжасамның жалпы түсініктері. Морфемдік талдау және орфография24 бет
Тіл біліміндегі морфология саласындағы грамматикалық мағына және сөзжасамның тәсілдері35 бет
«Китаб муқаддима» ерекшеліктері173 бет
Араб және қазақ тілдеріндегі коммерциялық хаттардың түрлері және тілдік сипаты21 бет
Бастауыш сыныптарда оқушыларға қазақ тілінің морфологиялық жүйесін оқыту33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь