Қазақстан Республикасындағы индустриялық инновациялық стратегияны жүзеге асырудың сараптамалық мәселелері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ТРАНСФОРМАЦИЯЛЫҚ КЕЗЕҢДЕГІ ИНДУСТРИЯЛЫҚ. СЫЗДАНДЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Трансформациялық кезеңнің негізгі теориялық ерекшеліктері мен сипаттамалары ... ... .5
1.2 Индустриялықсыздандырудың экономикалық мәні және маңыздылығы ... .15
1.3 Индустриялықсыздандыру мәселесін шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИНДУСТРИЯЛЫҚ ИННОВАЦИЯЛЫҚ СТРАТЕГИЯНЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУДЫҢ САРАПТАМАЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Қазақстан Республикасындағы Индустриялық . инновациялық дамуының 2003 . 2015 жылдарға арналған стратегиясын іске асырудың мәселелері мен келешегі ... ... ... ... .30
2.2 Қазақстан Республикасының Индустриялық . инновациялық дамуының 2003 . 2015 жылдарға арналған стратегиясын жүзеге асыруда қолға алынған шаралар жүйесі ... ... .47
А) Қазақстан Рспубликасындағы технопарктердің құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ...47
Ә) Қазақстан Республикасындағы кластерлік жүйенің қызметі ... ... ... ... ... ... ...51

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
ҚЫСҚАРҒАН СӨЗДЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..62
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 ТРАНСФОРМАЦИЯЛЫҚ КЕЗЕҢДЕГІ ИНДУСТРИЯЛЫҚ- ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
мен
сипаттамалары...............................................................
.......................................5
1.2 Индустриялықсыздандырудың экономикалық мәні және маңыздылығы.....15
1.3 Индустриялықсыздандыру мәселесін шешу
жолдары....................................20
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИНДУСТРИЯЛЫҚ ИННОВАЦИЯЛЫҚ СТРАТЕГИЯНЫ ЖҮЗЕГЕ
АСЫРУДЫҢ САРАПТАМАЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Қазақстан ... ...... 2003 - 2015 жылдарға ... ... ... ... ... ... Республикасының Индустриялық – инновациялық
дамуының 2003 - 2015 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жүйенің
қызметі...........................51
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................60
ҚЫСҚАРҒАН
СӨЗДЕР......................................................................
....................62
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... 64 ... тұрады, кесте саны 3, ... ... ... ... ... 5 ... 2 ... тұрады.
Кілтті сөздер: Трансформациялық кезең, ... ... жаңа ... ... ... ... ... себептерін, факторларын айқындау
негізінде индустриялықсыздандырудың ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа жету үшін трансформациялық кезеңнің ерекшеліктеріне шолу жасау;
2) индустриялықсыздандыру үрдісіне сандық және сапалық ... ... ... және ... ғалымдарының еңбектері негізінде трансформациялық
кезеңдегі индустриялықсыздандыру проблемасы саралап талдау.
Индустриялықсыздандыру мәселесін болдырмаудың ... бір ...... ... ... ... талдау
жасалды. Онда көптеген кестелер, суреттер, диаграммаларды ... ... ...... ... ... асырудағы шараларды
сандық және сапалық жағына салыстырмалы талдау жасалды.
КІРІСПЕ
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға байланысты, елдің экономикалық
бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... 2003 жылғы 15 тамызда «Қазақстан-2030 даму
стратегиясын жүзеге асыруға арналған ... ... ... » ... ... ... 2030 ... дейінгі ұзақ мерзімді мақсаттары
мен стратегиясының бірі - ашық ... ... ... бәсекеге
қабілетті экономиканы құру жүзеге асырылуда.
Диплом жұмысының өзектілігі: Тәуелсіздік алған ... ... ... ... индустриялықсыздандыру үрдісінің болғандығын біз
ескерусіз қалдыра алмаймыз өйткені, ол үрдістің себеп салдарынан әлі ... ... ... ... ... жылдан кейін өзінің дамуында
циклдық дамуды бастан кешкендігіндігін білеміз. Ал біз ... ... төрт ... бар ... шың ... ... рецессия немесе
құлдырау, дағдарыс және жандану. ... ... ... ... ... даму экономикалық теорияда
обьективті құбылыс. Қазіргі ... ... ... фазасында, одан
кейін обьективті түрде келесі даму сатысына ... ... ... жағдай экономиканың тек бір
бағытта дамуы, ... ... ... ... ... құрылымындағы
диспропорцияның белең алуы құлдырауға алып келетін бірден бір ... сала мен ... емес сала ... ... тепе
теңдігінің болмауы экономикалық дамудың оңтайлы еместігін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... қалуы,
ал ол халықтың адамгершілік қасиеттерін төмендетеді. Бұл даму ... ... ... ... индустриялықсыздандыруға немес дағдарысқа алып
келеді.
Дамудың келесі сатысында индустриялықсыздандыру проблемасын шешу үшін
өткенді ... жаңа ... ... табуда индустриялықсыздандыру
проблемасын зерттеп, трансформациялық кезеңдегі мемлекет тарапынан
жіберілген ... ... ... ... ... ... ... экономика құру үшін және
рыноктық шаруашылығы озық дамыған ел болу үшін ... ... ... ... ... ... ... елдерінің қолдауымен рыноктық
экономикалы мемлекет деп ресми танылғанымен, әзірге ... ... ... ... ... ... ел болып табылады.
Сондықтан трансформациялық кезеңнің мәселелерін ескерусіз ... ...... ... ... ... мен ... барынша түсінікті жан жақты ашылып
көрсетілген. Индустриялықсыздандыру ... ... мәні ... ... және ... ... ... анықталған.
Екінші тарауда – Қазақстан ... ... ... ... іске ... сараптамалық мәселелері мен келешегі, оны
жүзеге асыруда қолға ... ... ... ... ... ... ... Диплом жұмысына еліміздегі және шетел
ғалымдарының еңбектері, ... ... ... ... ... ... ... Диплом жұмысы
барысында: Я.Корнай, Л.И.Абалкин, В.Папаваның, Есентугелов А, ... ... А, ... Р.Ю, ... А.Е, ... А.К, ... В.С,
Жатқанбаев Е.Б еңбектері жұмыс барысында қолданыс тапқан.
Мақсаты: Трансформациялық кезеңнің себептерін, факторларын айқындау
негізінде ... ... ... ... ... ... механизмдерін анықтау.
Міндеттері:
1)мақсатқа жету үшін трансформациялық кезеңнің ерекшеліктеріне шолу
жасау;
2)индустриялықсыздандыру үрдісіне сандық және ... ... ... және ... ... ... ... трансформациялық
кезеңдегі индустриалықсыздандыру мәселесін саралап талдау.
Индустриялықсыздандыру мәселесін болдырмаудың бірден бір ...... ... ... сараптамалық талдау
жасалды. Онда көптеген кестелер, суреттер, диаграммаларды қолдану көрініс
тапты. Индустриялық – ... ... ... ... шараларды
сандық және сапалық жағына салыстырмалы талдау жасалды.
1 ТРАНСФОРМАЦИЯЛЫҚ КЕЗЕҢДЕГІ ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері мен
сипаттамалары
Дағдарыстан кейінгі қазіргі экономика біз құрамыз деген экономикаға
ұқсас деп ... ... ... ... ... ... сипаттамалары
толықтай көрініс таппаған. Экономикалық өсу жағдайында құрылымдық және
терең институционалды либералды ... ... құру мен ... ... көрсетеді деген үміттеміз.
Әлемдік экономика тәжірибесі көрсетіп отырғандай ... екі ... ... әсер етеді:
• Өткен экономикалық жүйенің қоғам өміріндегі басымдылық деңгейі.
... ... ... ... ... ... жүйемен байланысты Қазақстанның трансформациялық кезеңінің
ерекшеліктері ... жаңа ... ... ... ... және В.Лениннің анықтаған жоспарлы экономиканың ... ... ... ... көп өмір ... жоқ. Ал оның
ішінде Қазақстан социолизмге феодализмнен тікелей өтті ... ... ... ... ... рыноктык экономика туралы
еске түсіру мүмкін болмады. Осыдан келіп ... ... ... ... ... болды. Бір жағынан халық рыноктық экономиканы саналы
түрде ... ... ... ал ... ... оның ... кадрлары-
экономиканы мемлекеттік реттеу механизмдерін түсіне алмады.
Екіншіден, ... ... ... ... ... ... байланыстардың бұзылуына әсер етті.
Үшіншіден, Қазақстанда қайта құру ... ... ... және ... бір біріне қарсы шықпайтын заңдардың тапшы
болуы ... ... ... ... ... құру мен ... ... уақыттың жеткіліксіздігі негізінде байқау ... ... ... қайта құру үрдісіне дейін рынокқа өту бұрынғы жүйенің
құрылымдық өндірістің ... ... ... бірі болып
қалды.
Бесіншіден, Қазақстан екі жыл реформасын рубльдік ... ... өзі ... ақша ... және қаржылық билігінде болғанын көрсетеді.
Ал ... ... ... іс ... ... ... билігінде
болды.[6,18-46бет]
Реформалардың басталуына дейін ... ... сын ... еді. ... 12%-ға ... ал ақша ... 3есе
көбейіп ақша ұсынысының шектен тыс артықшылығы орын ... ... ... ... ... 8%-н, ал ... мәліметтер бойынша 16,5% немес 26,5%-
ды құраған.
Рыноктарда тауар аштығы орын алып, дүкендер бос қала ... ... ... ... 20 ... ал 1991ж 67 млрд.долларды құрап
КСРО-ның алтын-валюта резерві сарқылды. Бір ... ... ... ... ... дейін жетті.
Экономикалық дағдарыс өндірістің құлдырауы «тітіркену терапиясымен»
байланысты емес , одан бұран болған үрдіс. Баяғы одақтың ... ... ... ... ... 1990ж ... өсуінің қарқыны
өндірістің абсалютті ... ... ... ... ... ... даяр тұрды.
Осы жағдайда Қзақстан реформаларды бастау мен өтпелі экономикаға өту
керек екені айқын болды, өтпелі экономика тек тұрақтандыру мен ... ... ... ... ... Я.Корнайдың айтқанына келісе алмаймыз.
Біздің ойымызша ол мынадай мәселелерді шешеді:
... ... ... сауықтыру мен жүйелік
дағдарыстан шығару.
... ... ... мен институттарды, ... ... ... ... мен ... экономиканы өсу траекториясына өзгерту.
Тағы да Я.Корнаймен келіспейтін жер ол тұрақтандыру мен экономикалық
өсу тізбегін дұрыс қоймауында «бірінші ... ... өсу» ... ... мен ... ... құру бір мезгілде
жүру керек, әйтсе де екінші мәселені шешуге ұзақ уақыт ... ... ... отырып біз осы мәселені шешудің үш баламасын атап ашып
көрсетейк:
Бірінші балама – бағаны ... ... ... ... ... ... ... экономикалық әдістерді қолдану. Бұл халықтың
өмір сүру деңгейін төмендетеді, жұмысссыздықты ... және ... ... ... ... ... айтуы бойынша ақша
жүйесі тұрақтанады, экономика ... ... ... ... ... ... сферасы мен әлеуметтік сфераны бір ... ... ... ... ... бірте-бірте босату, экономиканы инвестициялау
және өндірістің құлдырауын болдырмау. Экономиканы ... ... ... Ол үшін ... ... роль ... Егерде жүзеге асса,
осы әдіс рынокқа ... ең ... ... ...... өсуін артық ақша массасын төмендету арқылы,
оны ... ... ... ... ... кіші ... обьектілерді сату негізінде жүзеге асырып содан кейін бағаны
ырықтандырып бірте-бірте басқа реформаларды жүргізу қажет. ... мен ... ... тәжірибесінен көріп отырғанымыздай
қоғамдық даму баламалы және әртүрлі нұсқалы тезисі түсінікті бола ... ... ... ... ... ... шетел тәжірибесін
зерттеген орынды.
Қазіргі кезде рыноктық дамыған елдерде индустриализмнің дағдарысы
байқалып жаңа ...... ... ... орын ... ... ... «трансформациялық кезең»
түсінігінің мәнін түсіндіру мен ... ... және ... ... ... «трансформациялық кезең ол тек қана
социумның өзгерісін білдірмейтін жаңа шаруашылық ... деп ... ... ... ... деп ... болады, өйткені қызмет
етпей тұрған әкімшілік жүйе мен әлі де жұмыс ... ... ... ... ... ... негізгі экономикалық
және саяси институттарының ... ... ... ... жүйе
идеологиясымен базалық институттарының құрылу кезеңі. Бұл жағдайдың негізгі
сәттері өтпелі жағдайдың мәндік сипаттамасын ... ... ... ... ... және ... өрлеуге
қозғалыстың қарама-қайшы бірегей өзегін анықтау.
Постсоциолистік экономиканың саяси таңдау ... ... ... экономикадан әлеуметтік рыноктық ... Ал ... ... ... ... көрсетуге болады:
• Біріншіден, трансформациялық шаруашылықтың мәселесінің үш ... ... ... ... ... ... нақты экономика жағдайының кемшіліктері мен артықшылықтары,
болашақ даму векторы.
• Екіншіден, одақ ... ... ... ... ... ... өсуі ... болмауы, тапшы экономика) жоғары әлеуметтік тиімділікте
(жаппай ... ... ... ... ... трансферттік бірақ әлсіз мемлкет болған.
• Үшіншіден, стратегиялық мақсатын ... ... ... жағдайға адекватты баға беру мүмкін емес.
Осыған байланысты негізгі тарихи сабақ ретінде өркениетті даму
постулаты ... ... мен ... жоқ» ... ал трансформациялық
кезеңнің негізгі параметрлері «алдын ала анықталған мақсатсыз – қазіргі
жоқ». Даму нұсқаларын таңдаумен ... ... ... ... немесе неоклассиктердің айтуы бойынша динамикасының баламалы бағасын
анықтайды. [5, 368-393бет]
Отандық ... ... ... ... ... мен ... ... әдістемесі немесе аралық
құралдардың талдауы өзекті және ... ... ... ... үрдістерді түсіну үшін әртүрлі
көзқарастарды ғылыми талдау әдістемесі ұсынады.
Әдістеме – ол ... ... білу ... тану ... ... ... ... эксперименттер, лобароториялық зерттеулер
қолданылатын жаратылыстану ... ... ... ... ... миллиондаған адамдардың әртүрлі қажеттіліктері мен мүдделерін
ескеретіндігі мен түсіндіріледі.
Қазақстан Республикасы жас постсоветтік елдермен қатар 90 жж. ... ... ... ... ...... ... байқалды, өйткені оның
аяқталу мен басталу мерзімін ... ... ... ... ... ... сақталады, бірақ олар
таза күйінде көрініс таппайды. Трасформациялық кезеңнің ерекшелігі әртүрлі
меншік формалараның конгломератын білдіріп, биліксіз элементтер көп ... ... алға ... ... ... ... шегінуге болатын
жағдайлар бар, барлығы нақты жағдайларға тәуелді.
Реформалаудың тағдыры әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... консептуалды сценарийді ... ... ... ... ауысуына алып келеді. Парагдима даму
векторы ең кең ... ... ... ... даму жоды басы болады.
Осы тұрғыдан жаңа экономикалық шындықты ... ... тек ... ... өту ғана ... ... модефикациялау мен
байланысты әдістемелік жарылысты атап өту керек.
Одақ экономикасының генезисі негізінде қоғамдық формациялық ... ... ... ... ... ... – еркіндік
патшалығына» өтуді негіздейді. Идеясы әлеуметтік ... ... ... еңбектің нәтижелерін капиталға қарсы қойды.
Отандық экономиканың қазіргі ... ... деп ... ... ... әдістемелік тәсілдерді қамтиды. Тарихи жағынан алғанда экономиканы
трансформациялау әлемдегі өркениетті трансформациялаумен тұспа тұс ... ... тек ... тұрғыдан емес, әлемдік позициядан қарастыру
қажет.
Әлемдік тенденция белгісіз экономикаға ... ... ... экономикадан кейінгі болатын постиндустриалды ... ... ... ... ... – индустриалды
парадигманың базалық консепциясынан постиндустриалды парадигмаға ... ... ... ... ... ... механизмдердің және экономикалық субьектілердің мінез құлқына ғана
негізделмейді.
Ұлттық экономикаға постиндустриализм парадигмасы өте өзекті. Әлемдік
кеңістікке кіру үшін ... даму ... ... қажет.
Экономикалық теория әлемдік әлеуметтік – экономикалық ғылымның ... ... ... ... ... ... күштерінің ғаламдық
даму тенденциясын зерттеуі қажет. Халықаралық еңбек бөлінісі жүйесіндегі
жеке алынған ... ... ... ... мен ... мәселесінің тәжірибесі
мен теориясы үлкен мәнге ие. Болашақ қоғамдық прогреске ... ... ... ... ... ... ... жаңа теориялық
жағдайлардың пайда ... ... ... Теориялық постулаттардың барлығы
догма емес, оларды абсалютке айналдыру мүмкін ... ... ақ ... ... ... табылмайды.[5, 368-393бет]
Трансформациялық қоғмның көзқарасы ... бір ... ... ... мен ... ... ... бірінші кезеңі класссикалық либерализм қағидасын ұстанатын
неоклассикалық идеологиясымен тығыз байланысты болды. Реформалаудың бірінші
қадамы неоклассикалық ... ... ... ... ... көп мән ... ... либералдандыру , директивті
басқарудан қол үзу, ... ... ... ... жеке ... ... ... экономиканың қалыптасуы. Бұл басымдылықтың
оң нәтижелерін мынадай үрдістер мен құбылыстардан көруге болады:
• Біріншіден, ... ... ... ... ... ... жүргізілді. Жекешелендіру
механизмі өзіне әртүрлі тәсілдерді пайдаланды ... ашық ... ... инвестициялық конкурс және тағы басқа. Соңғы
жылдары ашық ... ... ие ... ... ... ...... жалпы
мемлекеттік меншіктен әртүрлі меншік формалары бар ... ... ... ... . ... ... бойынша: таза
рынок идеологиясы, еркін бәсекелесуші ... ... нық ... ... ... ... ... арасында бәсекелестік
қалыптасты. Отандық өндірушілермен қатар біріккен және ... ... ... Үшіншіден, сақтандыру компанияларын, биржаларды, екінші деңгейлі
банктерді иемденетін бастапқы рынок қалыптасты.
Неоклассикалық ... ... ... ... ... құру. Бұл үрдістің кері жағы өндірістің әлеуметтік ... ... одақ ... ... ... Экономиканы либералдандыру бағаны ырықтандыру қажеттілігін
тудырды, ал ол өз кезегінде ... ... ... ... пайда болды.
Дәстүрлі «рыноктың құлауы» трансформациялық ... де ... ... ... қажеттілігі туындады.
Бірінші кезекте ол кейнстік және неокейнстік теорияларға қатысты.
Трансформациялық кезең кейнсиандықты өзіне ... Оның ... ... ... ... ... ... айтады. Жұмыссыздық
жағдайында мемлекеттің араласуын меңзейді – кейнсиандық көзқарастың негізгі
міндеті осы.
Таразыланған кейнсиандық – трансформациялық кезеңнің жететін ... ... ... ақша ... ... кері әсер ... белсенділік мультипликаторы ретінде, инвестициялың өсуі жиынтық
сұранысты ынталандыру арқылы жүргізіледі. Біздің жағдайымызда өкінішке ... ... ... ғана ... Ол ... инвестициялардың
өсуіне қатысты. Біздің жағдайда нақты ЖІӨ- ді ... ... ... тек ... ... деңгейіне байланысты
пайдаланады.[12,c23-32]
Барлығын қамтитын кейнстік сценарийді қолдану мүмкін ... ... ... жыдары институтционализм консепциясының басымдылығы
көрінуде. Ол қоғамдық дамудың детерминантары арқылы жүзеге ... ... ... әдістеменің ескі индустриадан – жаңа, постиндустриалды
парадигмаға өтуін қамтитын институционализм болып табылады.
Осыған байланысты біз ... ... ... ... талдау әлемдік өзгеру үрдістері әсерінен болады:
• экономикалық білімнің құрылымын, оның ... ... ... қызметін түсіндіретін әдісетеме басым нормативтіден
позитивтікке көшті.
• экономикалық әдістеменің пәндік кеңістігі радикалды кеңейді, ол ... ... ... ... ... ... шындық туралы
экономикалық талдауға метағылымдық түсінікті де қосатын болды.
• уақыт ағымына байланысты экономикалық ғылымды «бірегей білім ағашы»
деп ... ... ... – қарсы шаруашылық әлем плюралистік
болып, ондағы ...... және ... ... ... көрініп ... ... ... кезең әлемдік әдістемелік жарылыспен тұспа тұс келді.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... зерттеу саласын модифкациялау сапасымен бейнеленеді.
Трансформациялық ... ... ... осы ... ... ТМД – ның ... елдерінде рыноктық қағидаларға экономиканы
өзгерту баяу жүруде. Қазақстанға келетін ... ... ... ... жағдайына, табиғи ресурстардың көптігіне, әлемдік рыноктардың оң
коньюнктурасына, ... ... ... аясының климатына байланысты
жедел қарқынмен жүрді. Жалпы экономикада ... ... ... ... ... ... аграрлық секторында.
Осыдан неоклассикалық постулаттарды абсалюттеу мен постиндустриалдық
қоғамның институтционалдық құрылымын пайдалану, әлеуметтік стратификацияның
жарылысына алып келді.
Біз әлемдік қауымдастық ... ... ... ... ... ... тәуелді. Әлемдік рынок коньюнктурасының нашарлауы,
әлемдегі экономикалық өсудің қарқынынының төмендеу ... ... ... кеткен жөн. Осы жағдайда рыноктың тұрақты дамуы ішкі және сыртқы
экономикалық өсім ... ... ... мен ... ... ... ... ұлттық экономиканы реформалау тек тәжірибелі
аспектідегі мәселелер емес ... ... ... ... ... орта тек ... ... сүйенсе оңтайлы
дами алмайды, «мейнстрим» – кіші ... және ... ... ... ... ... қағидасына негізделген экономикалық талдаудың басты
ағымы.
• отандық ... ... ... мен ... естен шығаратын,
институтционалды постулаттармен біздің экономикамызды көпсалалы ... ... ... ... ... ... ... беру үшін әсіресе
ғаламдық факторына, постиндустриалды елдердің ... ... ... [11,127-129бет]
Қазақстан өзінің тәуелсіздік алған ... ... ... ... фазасын бастан кешіріп экономикалық өсуге
қол жеткізді.
Қазіргі уақытта экономикалық ... ... ... ... ... жоқ. Оның ... ... ғылымның жеткіліксіз деңгейі мен
рыноктық қатынастардың әлсіз дамуы. Рыноктың ... ... ... ... ... ... бөлінуде, Қазақстан экономикасының
көп бөлігі әлі де болса рынок заңдарының ықпал ету аясынан тыс.
Қазіргі уақыттағы Қазақстандағы ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу механизмдерін зерттеу ... ... ... ... рынок түсінігін анықтап алу қажет және жалпы мемлекет
пен ... ... ... ... ... қажет. Жоғарыда аталған
категориялар жалпы мемлекет дамуының әр қыры мен сәттерін ... ... ... ... ... ... басталып
оған деген қызығушылық күннен күнге артуда. Кейбір экономистердің тұжырымы
бойынша рынок бұл – ... мен ... ... мен ... сатып алушының арасындағы мәмілелерді жүзеге асыратын механизм дейді.
Осы анықтама дұрыс деп есептеледі, өйткені рыноктың элементері ... тұр. ... ... ... басқа да ой пікірлерді атауға болады. Мыс:
ғалым – экономист Я.Корнай рынок – үздіксіз трансформацияланып ... ... ... әдебиеттерде бұл түсінікке бірегей пікір қалыптаспаған.
Біздің түсінігіміз бойынша рынокты ... ... өз ... ... ... бір бөлігін айтамыз. [5, 368-393бет]
Біздің экономикамыздың қазіргі даму ... ... ... ... ... рынок әмбебап сипатты иемденеді ол тек
макроэкономикалық реттеу құралы емес, ... ... ... ... экономика құру шарты. Шынында да рыноктық ... ... ... және ... үшін ... ... арасында бәсеке
күшейгендігінің куәсіміз. өзінің ... ... ... ... ... ... рынок барлық мүмкіншілік береді. ... ... тек ... ... міндеттерін орындамайды ол
экономикалық өсуге ... ... ... ... жағдайында
елдің әлеуметтік – экономикалық дамудың нақты жолдарын ... ... ... ... ... анықтау өте қажет.
Рынок экономикалық жүйе ретінде кез келген формацияға еніп ... ... ...... ... ... ... соған сәйкес
рынокпен мемлекет арасындағы экономикалық байланыс орындалмайды.
Рыноктың обьетивті қажеттілігі ... ... ... жеке ... өндірушілерді бөледі десек, рынокты дамытудың
обьективті ... ... ... ... ... ... өнім өндіруші
субьект ретінде көрінеді. Барлық өндірілген өнім тұтынушылар ... де, ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандырады
және жеке тауар өндірушілері жалпы еңбек нәтижесін ... ... ... ... ... қоса басқалармен салыстырғанда артықшылықтар
иемденбейді. Екіншіден, рынок тауар өндірушілермен тұтынушылардың жаңа
жағдайға ... және ... ... сай келуі теңқұқылық пен
еркіндік береді. Рынок өндірушілер ... жаңа ... ... болып табылады соған сәйкес экономикалық ... ... ... ... мен ... ... ... өнімді
бөлуге қатысады және ұйымдастырады баға тілінде қарым – ... ... не ... ... қалай өндіру керек? деген сұрақтарға жауап
беруді шешеді. Төртіншіден, ... ... ... өндіру
технологиясына өзгерістер еңгізеді. Сыртқы және ішкі ... ... өсуі ... ... ынталандырады. Бұл өз кезегінде рыноктық
дақылдарды өндіруді ынталандырады. Бесіншіден, ... ... ... үшін ... аренасы. Алтыншыдан, рынок жеке индивидтер мен ... ... ... ... ... ... факторларға мән
бермейді және рынок механизмі жұмысбастылық пен еңбек ақы мәселесін ... ... ... қысқарту арқылы өндіріс тиімділігін арттырады,
қызметкерлерді қысқартады, күнделікті әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... және болашақ өзгерістерді рынок
бағасы компенсациялайды. Тоғызыншы, рынок бір ... әр ... ... ... ... ... рынок мықтылар өмір сүретін
және бәсеке билейтін қызмет сферасы.
Экономикалық әдебиеттер мен ... ... ... ... ... ... араласуының қажеті жоқ рынок өздігінен
дамиды дейді, ал Қазақстанда ... ... ... бұл ... жоққа
шығарды. Өндіріс құлдыраған кезде, инфляция қарқыны жылдамдап, шетелге
ағылу ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтауға,
ғылымға, әлеуметтік қамсыздандыруға ... ... ... өзі ... ... керектігінің дәлелі. Рынокты қалыптастыруда мемлекеттің
ролі мынадай жағдайлармен сипатталады. Біріншіден, экономиканың ғаламдану
жағдайында рынокты нық ... оны ... ... ... ... ... ... рыноктың жетіспеушіліктерін белсенді
толықтырады, мемлекеттің табыстарын қайта бөлу құралын пайдалана отырып
халықтың ... ... ... ... ... оған ... ... заңдар, салықтық, қаржылық, бюджет саясаты.
Соған қоса монопалист – өндірушілердің қызметтері мен тауарларына ... ... ... өнім ... ... ... бір
субьект болып табылады.
Біздің қоғам өмірінде қалыптасқан рыноктық орта ... ... ... ... мәжбүрлейді, оған экономикада рынок
механизмдерінің қызметіне көбірек еркіндік ... ... Ол ... және ... ... ... ... тәуелсіздік жылдар кезеңінде бұл бағытта аз жұмыстар істелген
жоқ. Дағдарыс құбылыстарын бастан кешіп әлеуметтік және ... ... қол ... ... уақытта рынок үрдістерін басқаратын
жаңа технологияларын, модельдер, ... ... ... ... жатыр.
Қазіргі уақыттағы жылдам өзгеріп отырған талаптар тек ... ... ... ... да ... ... жүзеге асырумен тәжірибе жасау үрдісі жеткілікті ... әр ... ... табылады. Экономиканың даму бағытын толық анықтайтын
және жаңа ... ... ... ... ... біз ... ... стратегиясының моделін құрдық.
Қорытындаға мынадай нәтижелер шығаруға болады:
1) ... ... ... меншік иелерінің мүдделеріне сай келіп сату
рыногында толық бәсекені дамытады;
2) Рынокқа өту жағдайында жаңа экономиканы басқару механизмі ... мен ... ... анықтауға, жинақталған салааралық
қарама қайшылықты шешуге, интеграцияланған ... ... ... ... ... Меншік формаларының көптүрлі ... ... ... ... өндірістік қатынастарды өзгертуге мүмкіндік
береді. [33,33-80бет]
Инфрақұрылым термині латынның infra - төмен ...... ... шыққан. Ол терминді бірінші рет экономикалық айналымға
американ ғалымы ...... ... ... ... батыс
экономист – теоретиктері инфрақұрылымды ... ... және ... ... ... жеке ... ... етуге қажетті, қоғамдық өндірісті дамытуға жалпы
жағдайлар жасаумен түсінген.
Осы жерде орыс ... ... ... ... мағынаны
білдіретін «overhedal capital» терминін ... ... ... түсінігінің бірінші ашқаны ... тағы бір ой ... ... ... ... ... эконмикалық
әдебиеттерінде XX ғасырдың 40 ж.ж пайда болды.
Батыстың кейбір авторлары инфрақұрылым түсінігіне мынадай әлеуметтік
қызметтердің барлығын еңгізген: заңнамалар, ... ... ... қамтамасыз ету, мелиорация жүйесі. Олардың ... ... ... ... игілікке қызмет етсе де, қайтарымы тек болашақта
қамтамасыз етіледі. Сонымен қатар инфрақұрылымды капиталды, ал инфрақұрылым
эфектісі ... ... ... ... ... ... ... «рынок
инфрақұрылымы» деген термин пайда болды. Е.Б.Муханованың ойы бойынша рынок
инфрақұрылымы тек ... ... ғана тән, ол ... ... ... ... ... бұл үрдіс тарихи түрде жүргенімен
байланысты. Оларда капитализм жүйесінің пайда болуынан бұрын, рыноктық
қатынастардың ... ... ... ... орта ... ... рыноктың жағдайы мен сілтемесі болып табылады. [17,31-
33бет]
Рыноктық қатынастардың дамуымен адекватты рыноктық ... ... Оның ... мен ... әр ... ... формалар мен
құрылымдар арқылы қызмет етеді. Батыс экономикасында ... ... жүйе ... қарастырады, соған байланысты рынок
инфрақұрылымын тек ... деп қана ... ... ... ... ... емес «инфрақұрылым» деген терминді
қолданады.
Кез ... ... ...... ... дамуының кез
келген кезеңінде инфрақұрылым барлық сол кезеңнің қажеттіліктері ... ... бере алуы ... ... ... қатынастарды
қалыптастыруда, рыноктың маңызды институты инфрақұрылымды қалыптастыру
қажет. [33,33-80бет]
Инфрақұрылым – ... ... ... қанағаттандыратын
және экономиканың басты салаларында жеке кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ұйымастырушылық негізі – жабдықтау, өткізу,
брокерлік және делдалдық ұйымдар, коммерциялық ... ... ... ... ... ... және ... ақпараттық және байланыс жүйелерін.
Несиелік есептеу негізі – банктік және сақтандыру жүйесі , ірі және ... ... ... ... ... инфрақұрылымының негізгі элементері:
• несие жүйесі және коммерциялық банктер;
• тауар, қор, валюта биржалары;
• жәрмеңкелер, аукциодар;
• мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... ... және ... ақпарат құралдары;
• салық жүйесі және салық инспекциясы;
• сақтандыру жүйесі;
• кеден жүйесі;
• коммерциялық – ... ... ... беруші және аудиторлық компаниялар;
• қоғамдық және мемлекеттік қорлар;
• еркін арнайы экономикалық аймақтар.
Рыноктың инфрақұрылымы дегеніміз – ... ... ... ... ... ... ететін ұйымдар, мекемелер,
институтардың жиынтығы.[7, ... ... ... ... деп ... ... бірақ біз
толық рынок қалыптасты деп айта алмаймыз. Өйткені, ... ... ... ... құру ... ... ... теорияның философиясы
тұрғысынан қалыптасу және оны одан ары ... ... ... ... ... ... ... механизімдердің құрылып ал оның
кейбір элементерінің ... ... ... ... ... айтуымыз қажет. Оының ең басты ... ... ... ... ... ... болатын рынок инфрақұрылымының
қалыптаспағандығы.
Қазіргі кезге дейін осы инфрақұрылымның толық құрылмағанын ... ... ... ... сай ... материалдық -
техникалық базаның құрылмағанын жұмыс барысында байқадық. Ал мұның өзі
трансформациялық ... ... бір ... ... ... өтіп ... ... алмаймыз ол ұзақ үрдіс. Тек экономиканың сандық көрсеткіштерінің өсуі,
ал сапалық аспектісінің дамымауы рынокты құра алмайды. Сапа ... ... ... ... өлшемі. Сол себепті Қазақстанда толық рынок
құрылып біткен жоқ.
1.2 Индустриялықсыздандырудың ... мәні ... ... мәні ... ... құлдырауы, ірі өнеркәсіп өдірістік кешендердің тоқырауымен
айқындалады. Қазақстан өзінің дамуында циклдық дамуды бастан ... ... тән ... сатыларын көретуге болады.
1989-1993 жылдар аралығы дағдарыс сатысы, ұлттық экономиканың барлық
көрсеткіштерінің күрт төмендеуі. «Тітіркендіру ... ... ... ... мен ... ... ... салдарынан
кейінгі халық әл – ... ... ... Инфляцияның асқынуы,
қайтарымсыз несиелердің етек алуы. Макроэкономикалық саясаттың Ресейге
тәуелділігі. Ірі ... ... ... ... ... байланыстың бұзылуы.
1994 – 1998 жылдар аралығы, дербес макроэкономикалық саясат жүргізу.
Орын алған гиперинфляцияны ауыздықтау үшін қатаң ...... ... және ... ... ... бастауы өнеркәсіп саясатында
басымдылықтарды анықтау мен салық саясатын реформалау. Оңтүстік – шығыс
Азия ... ... кері ... – 2000 ... аралығы тоқырау, классикалық тоқырауға сай
рыноктық экономика субьекетілерінің жаңа ойын ... ... ... ... ала ... байланысты ЖҰӨ өсуінің байқалуы.
Банк секторының реформасы.
2000-2004 жылдар аралығы тірілу (жандану) ... ... ... ... байланысты басым түрде сол бағытта инвестициялық
белсенділіктің артуы. Солардың есебінен экономиканың басқа ... ... ... ... Банк ... ... дамуынан туындайтын
қаржылық тұрақтандырудың орнауы. ЖІӨ физикалық көлемінің дағдарысқа дейінгі
1991 жылғы деңгейіне жетуі.
2005-2007 жылдарда ... ... қана ... ... негізін қалау, экономиканы әртараптандыру. Салыстырмалы
макроэкономикалық тұрақтандыруды шынайы ... ... ... ... ... күш ... ... реформалардың жалғасуы,
инновациялық – технологиялық бағдарды дамыту, аумақтық ... ... ... даму ... ... отырғанымыздай
индустриялықсыздандыру мәселесінің дағдарыс сатысында көрініс ... Сол ... ... ... ... бір мезгілде
өтіп кететін үрдіс емес, өйткені елдің циклдық дамуы үздіксіз үрдіс. Алдағы
мүмкін болатын циклдық дамудың ... ... ... тарапынан осы
мәселені шешу жолдарының кешенді механизмін ... өте ... ... ... ... ... ... осы мәселеге тап болсақ оны оңтайлы шешуге жағдай жасау.
Елдің ұлттық ... ... ету үшін ... көпқырлы және бірмағыналы ... ие ... ... ... ... ... осы ... негізгі
категорияларынан бастап, Қазақстанның өнеркәсіптік секторының жағдайының
құрылымын ... ... ... ... ... үшін , ... жағдайын және оның даму перспективасын дәл диагноздау қолдану
қажет.
Бөлу обьектісі болып ... , ... ... сол
сферасында жүріп жатқан үрдістер мәнін түсіндіру үшін дәстүрлі терминдер
мен ... ( ... ... ... ... ... түсіндіре алмайды.
Егерде өнеркәсіпті дәстүрлі түсінікте қарастырсақ онда ... ... ... ... және ... жылдардағы
тенденция оң динамиканы көрсететіндігінің айғағы. [8,88-97бет]
Соңғы жылдардағы өнеркәсіп секторының ... ... ... оң ... ... кескінін көрсетеді оны - өнеркәсіп
өндіріс көлемінің өсуі, шаруашылық жасаушы субьектілердің кірістері өсуде,
өтімділік жеткілікті ... ... ... өсуі ... ... ... өсуі көрініп жоғары қарқынмен жүріп жатырғаны
сияқты экономикалық ... ... ... ЖІӨ - гі ... өсуі осы кезеңде жүрген ең оң көрсеткіштердің бірі болып табылады.
Нағыз бөлудің зерттеу нысаны болып табылатын – ... ... ... ... ең ... бейнелейтін индикатор.
Дамушы елдердегі қазіргі даму тенденциясы ЖІӨ ... ... ... ... ... Барлық аймақтар мен
әртүрлі экономикалық және технологиялық даму деңгейін бейнелейтін, әлемдік
елдер ЖІӨ құрылымында өнеркәсіпті қоса алғанда ... ... ЖІӨ - ... ... ... мен ... үздіксіз төмендеу байқалып, қызмет
көрсету өндірісінің үлесінің жоғарлауы ... 90ж.ж ... ... келе ... ( ... ... Австралия, Австрия, Германия ) тауар
өндіру көлемінің үлесі бойынша Қазақстанның қазіргі жағдайынан да ... ... ... ... ... ... ... қойған жоқ, ЖІӨ - ді ... ... ... үлесінің
деңгейі жеткілікті деп саналады.
Идустриялықсыздандыру үрдісі тек жалпылама ... ... ... кезекте сапасына баға беру қажет, ол бағалауды ... ... ... даму саласындағы қазіргі ... ... мен ... ... секторының дамуына түпкілікті
тауарды қолдану арқылы, Қазақстан экономикасын ... ... ... терең өзгерістерді анықтауға мүмкіндік береді.
Экономика деңгейлері бойынша өнеркәсіптің негізгі ... ... ... ... ... топта басым мәселе ЖІӨ - гі
өндірісті идустриялықсыздандыру (макроэкономикалық ... ... ... ... ішкі ... ... өндірісінің үлесінің
төмендеуі, Қазақстан экономикасындағы идустриялықсыздандыру тенденциясының
болуының ... ... топ – ... ... ... секторының
шегіндегі ішкі салалық диспрапорциялардың өсуімен сипатталады. Тау кен
өніміндегі ... ... өсу ... мен ... ... саласының
үлесінің төмендеуі диспрапорциясы елдің ұлттық мүдделеріне қарама – қайшы.
Жалпы өнеркәсіп ... ... ... өнеркәсіптің 44,5 %- ға
төмендеуі ... ... ... ... ... конъюнктурасына
тәуелділігі күшейгендігін көрсетеді. Үшінші топ – (микро деңгейде) негізгі
топтық ... өте ... ... - ... көлемі, инвестициялар,
қызметкерлер санының, шығындық ... ... ... ... ... тенденциялардың көрінуі оның жағдайын
сипаттайтын ... ... ... байланысты. Өнеркәсіп
өндірісінің санының төмендеуі рентабельділіктің төмендеуімен осы экономика
секторында ... ... ... ... ... екі ... ... кезең уақытында зиянды өнеркәсіп өндірісі 50 %- дық
мөлшер аралығында тербеліп тұрған. Қазірдің өзінде жағымсыз ... ... ... ... ... ... 43,5 % ал соның ішінде
зиянның көп бөлігі өңдеуші өнеркәсіп өндірісінің ... – 2452 млн ... 1830 ... ал тау кен ... мен электр энергиясы, суды және
газды бөлу де 1412 теңгені құраған. Жалпы экономикалық өсу мен ... ... даму ... ... ... секторы - өңдеуші
кәсіпорын саласы күрделі қаржы мәселесін ... ... ... ... ... ... мәселелер
өндірістің жалпы техникалық және технологиялық тозуы болып ... ... тозу ... ... ... 1/3 ... ... машина
жасау саласында 55%, мұндай деңгейдегі құрал жпбдықтармен өндірілген өнім
әрине, шығынды және ... ... ... ... ... еңбек өнімділігі және ЖІӨ-нің
1$-ын өндірудегі электр энергиясының шығындар деңгейі ... ... ... ... 7-10 есе ... ... Егер бізде ЖІӨ-нің 1$-
ын өндіруге 2,8 киловат/сағат жұмсалса, Ұлыбританияда, ... ... 0,2-0,3 ... ... ... және ... тиімді пайдалану әлі де белігілі жүйеге қойыла алмауда. Оның
деңгейі мұнай мен газ өндіруде (0,39%), ... ... (0,48%), ... ... (0,58%) ... ал ... деңгей ауыл шаруашылығында
(0,91%), химия өнеркәсібінде (0,85%), электр энергиясын өндіру және ... ... (0,85%). Біз ... отырған әлемнің бәсекеге қабілетті
елдерінде ЖІӨ-нің өсімінде жаңа ғылыми сыйымды өнім ... ... ... ... ал ... өнеркәсіп өнімдері экспартының үлесі 40%, ... ... ... 30% дан ... ... құны мен тозу ... бойынша елдегі негізгі
құралдардың жай ұдайы ... ... ... 1 ... теңгені
құрайды, өңдеуші өнеркәсіп пен энергетикалық салада 300 млрд. теңгеден
жоғары. Бүкіл әлемдік банк мәліметтері ... ... ... тек 0,13%-
ды құрайды, оның ішінде тек 2,2% ... ... мен ... деп ... ... бұл ... 10%, Венгрияда 30%,
Эстонияда 42%-ды көрсетіп отыр.
Сарапшылардың пікірінше, ... ... ... ... салаларға
бағытталуы тиіс, өйткені бұл салаларда Қазақстан бәсекелік артықшылықтарға
сөзсіз ие ... ... ... ... және тамақ өнеркәсібі.
Келесі стратегиялық бағыт - ... ... ... жаңа ... ... космонавтика, атом энегетикасы, сондай ақ ... ... ... дамыту, технопарктер мен инновациялық
орталықтар құру. ... ... ... ... ... мен ... болуы тиіс. [8,88-97бет]
Отандық өнеркәсіптің дамуы инвестицияның өсуімен ... ... және ... ... ... ... ... сәйкес келмейді, ол өнеркәсіптің өндіруші саласымен, бірінші
кезекте мұнай ... ... ... ... ... және газ ... жедел игеру ... ... ... ... ... алып ... де, ... құнның жоғарғы деңгейін
иемденетін ( машинажасау, әскериөнеркәсіптік кешен, ... және ... ) ... құлдыраудың тереңдеуіне алып келді. ... ... ... ... ... бөлу қажет, өнеркәсіп
өндірісінде 1998 ж тау кен және ... ... ... ... ... ... ал 2002 ж мәліметтері бойынша қатысты 46,8 пайызға өзгерген.
Қазақстан жағдайында «индустриялықсыздандыру» түсінігі, өндірілген ... құн ... ... ... сфераның технологиялық салаларының
рөлінің төмендеуімен байланысты, тек ... ... ... ... ... ... ... салаға
басымдық беруіміз, экономиканың жалпы тұрақтылық тәуекелін жоғарлатады.
Шикізат секторын тіреу қылып алу, сәйкесінше әлемдік ... ... ... ... ... ... ... күмән келтіреді. Көп жағдайда өнеркәсіп ... ... ... ... ... банк вице – президенті Шигео Катцудың
бағалауы бойынша ресей экономикасының 7%- ға ... 3%- зы ... ... ... ... ... ... экономикасына
қарағанда да, мұнай өндіру саласына тәуелді, ол ... 50%- ды ... ... өсім ... ... рыногындағы жағымды коньюнктурамен
қамтамсыз етілуде. Бұл мынаны түсіндіреді, мұнай бағасының арқасында соңғы
жылдары ЖІӨ - гі ... ... мен ... ... ... ... ... бағаның төмендеуімен олар тез құлдырап кету мүмкіншілігін жоққа
шығара алмаймыз. Осыған ... ... ... ... ... ... ... нашар жағына өзгеруі мүмкін, ... ... ... қайта қарауға тура келеді.
Республика экономикасының тәуелділігін әлемдік тауар рыноктарындағы
ЖІӨ - ң динамикасы мен ... ... ... ... ... көруге
болады. Осыда көрсетілгендей соңғы жылдардағы ЖІӨ-ң өсуі экспорт ... ... ... ... ... өсуінде экспорт
факторының маңызы өте жоғары екендігін көреміз. Ал өз кезегінде экспорттың
өсуі әлемдік тауар рыногындағы бағалар ... ... ... ... ... ... ... коньюнктураға өте
тәуелді. Бұл ... ... ... құндық және физикалық өсу
көрсеткіштерін сәйкестендірген кезде айқын ... ... ... ... ... 1999 жылмен салыстырғанда 2000 жылы 14,5% - ... ... ... ... ... ... ... жүрді (2,1). Өсудің
құндық көлемін жоғарлататын курстық айырмашылыққа ссілтеме жасалады, ... әділ бола ... ... ... бұл ... ... ... болады ( Мысалы: физикалық көлемінің өсуі 28,1 пайызды ... 21,6 ... ... ). ... ... ... ... байланысты мұнай өнімдеріне бағаның жоғары болуы экспорттың ... ... ... оң ... ... ... мынадай тұжырымға келуге болады өнеркәсіп
сферасының өсуінің қазіргі ... ... ... әлемдік тауар
рыноктарындағы оңтайлы коньюнктураның болуы. Бізге ... ... ... ... тұрақсыздығымен белгілі, өнеркәсіп қызметінің құндық
көрсеткіштері, жалы экономика, күшті ... ... ... ... ... ... ... рыноктарының
әлемдік коньюнктурасына тәуелділігінің өсуі ... ... ... ... қатар экономиканың тұрақсыздығын
жоғарлатады. Додонов В.С. ... ... ... ... көпеген
дамушы елдердің тәжірибесі көрсетіп отырғандай, экспорттық ... ... ... даму ... ... ... және ... тәуелділік пен әлемдік рыноктрағы ... ол ... ... ... ... өнідрістің табиғи өсімін
«бейтараптандырады» деген. ... ... ... ... ... ... дамуының қазіргі кезеңінде де,
бағалық коньюнктураның өзгеруі өсу динамикасына кері әсер етеді.
Өз кезегінде экспорт экономика өсуін ... ... ... өсуі 1999 ... бері ... ... және елдің сауда
балансының оң сальдосынмен ... ... ... ... жағдайдағы басым бағыт ... ... ... салаларына тәуелділігін жойып жоғары қосымша
құн деңгейін иемденетін ... ... ... ... ... ... ... өзгерту қажеттілігі айтылған. Әлеуметтік
экономикалық дамудың индикативті жоспарлауында 2003-2015 ж.ж индустриалды –
инновациялық саясатында ... және орта ... да, ... қоса» базалық салалрды жедел әртараптандыру қажеттігі.
Басқа басым ... ... ... ... ... ... ... қайта қаруландыру қажет делінген. ... ... ... осы ... ... сай ... ... технология
екінші және үшінші технологиялық буынды иемденеді ал, реформа жылдарында
тіптен теріс тенденцияға ие ... Осы сала ... ... ... ... ... ... ЖІӨ– нің 70%– н ... ... ... ... ... барлық өнеркәсіпті емес,
технологиялық өрлеу буынын иемденетін салаларды тоқыратты.
Технологиялық даму ... ... мен ... ... жалпы көп факторларға байланысты: инвестициялық белсенділік,
негізгі қорлардың жағдайы және тағы ... біз ... ... ... ... ... идустриялықсыздандыру үрдісі ары ... ... ... ... ... ... базасының жағдайы жедел
жаңару қажеттілігінің куәсі. Отандық өнеркәсіптің негізгі құралдарының тозу
деңгейі жоғары, ... ... ... ... тау кен өндірісі саласы ... ... ... ... болуы. Жаңарту
коефициентері мен әсіресе, негізгі құралдарды ... ... ... ... модернизацияның жеткіліксіз қарқынын бейнелеп
отыр. [8,88-97бет]
Қазіргі уақытта инвестицияның қайтарымдылық ... мен оның ... ... ... ... ... жоқ. Соған қарама – қарсы
капитал сиымдылығы жоғары салалар, инвестиция ... ұзақ ... ... ... энергиясын бөлу мен өндіру, газ және мұнай
өнеркәсібі) және оның өсуі өте жоғары ... ие. ... ... ... ... ... ... себебі емес салдары. Өндіріске
инвестициялық салымдарды кеңейту мүмкіншілігін иемденетін және ... ... бар ... ... ... ... қарқының
максималды өсуі байқалады. Осы кәсіпорындардың көбісі өндіруші салаларда
шоғырланған. Мұны ескере отырып мынадай ... ... ... ... ... ... ... өсімі әлі де біраз жылдар өзекті болатыны
айқын.
Индустриялықсыздандыру мәселесі елдің өнеркәсіп кешенінің ... ал ол ... ... елдің жалпы әлемдегі орнын табуына
нұқсан келтіреді. Бұл саланың тоқырауының себеп салдары ... ... ... төмендеуіне алып келеді. Бұл мәселенің ... өте ауыр ... ... ... ... ... көрдік.
Индустриялықсыздандыру мәселесінің оңтайлы шешілгені бүкіл экономиканың
сауығуына, оның ары қарай дамуына үлкен серпін береді.
3. Индустриялықсыздандыру ... шешу ... ... ... ... ... экономиканың бәсекелік
артықшылықтарына жетудегі маңызды нәрсе – ... ... ... мазмұнын анықтайтын жоғары технологияларды меңгеру болып табылады.
«Жаңа экономика» құру мен оны ... ... ... ... және ... ... бөлінісіндегі елдердің орнын анықтайды,
өйткені ол халық ... ... ... ... ... ... Ғылыми сыйымды сектордың ... мен ... ... масштабы елдің ғылыми ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасының
2003-3015 жылдарға арналған Индустриялық-инновациялық даму стратегиясының
мақсаттарымен үндес.
Дамыған ... ... ... ... ... ... процестерді жүзеге асыру темпі, бағыты,
механизмдерінің экономикалық ролінің өзгеруімен ерекшеленеді. Бұл ... ... ... мен ... ... ...
неғұрлым өнімді экономикалық өсудің қозғаушы күшіне ... ... ... ... ... ... ... қысқа қайтару мерзімінде елдің ЖІӨ-нің 3 есе ... ... ақ ... ... ... ... ету де ерекше
мәселеге айналып отыр, өйткені ... ... ... ... ... экономикалық дербестігі мүмкін емес. Оның шешімі ... ... ... ... Сонымен, жаңа технологияларды еңгізу
экономиканы жаңа деңгейге шығарып қана қоймай және оның агрессивті сыртқы
ортада бәсекеге ... ... етіп қана ... ... ... ұлттық экономикалық жүйенің тұрақтылығын арттыра отырып. басқа
сфералардағы ... ... де ... ... береді.
Ғаламдық перспективада біздің еліміздің экономикалық даму жетістігі
мұнай мен газ қорларының бар болуына ғана емес, сонымен қатар ең ... жаңа ... ... енгізуге тәуелді болады.
Болашақта жоғары технологиялар әлемдік рыноктарда жаңа позицияларды
жаулап алудың шешуші факторы ғана емес, сонымен қатар Қазақстан үшін ... зор ... ... ... ... генераторына айналары
сөзсіз. [10,c38-47]
Сонымен, қорыта айтқанда, Ұлттық инновациялық жүйе құру ... шешу – ... ... ролі мен орнына және оның ... ... ... байланысатынына негізделуі тиіс. Қазіргі уақытта
инновациялық ... ... ... маңыздылығы өте зор: ғылым -
өндіріс – рынок. Жалпы инновациялық жүйенің мәнін экономиканың ... ... емес ... ... ... ... ... ретінде қаарастыруға болады, яғни олар ғылыми білімнің қазіргі
заманғы технологияда, жаңа материалдарда және кез ... ... ... ... қамтамасыз етуі тиіс. Инновациялық ... ...... өндірістің инновациялық секторы, жоғары квалификациялы
мамандар дайындауға бағытталған ... беру ... ... ... ... ... басқа да механизмдері.
Отандық инновациялық жүйе құру міндеті үкіметтің стратегиялық
маңызды ... ... Ол ... заманғы әлеуметтік экономикалық
дамудың және ... ... ... ... ... ... үшін ... үрдістерді кешенді қолдау саясатына
көшу қажет. Бірінші ... ...... ... жүйе құру
үшін ерекше қолайлы қаржылық-экономикалық және құқықтық ... ... ... ... таңдау жүргізуіміз керек:
постиндустриялды ... ... ... ... ... жылжытулар негізінде экономикалық өсу ... ... па, әлде ... ... технологиялық буын бағатына
жылжытып, содан соң ... ... көшу ... пе? ... даму ... ... қайшылықтарға толы: бір жағынан экономика
құрылымының прогрессивті элементері қозғалыстарды ... ... ... ... ... құрылымында сәкес бүкілұлттық құрылымдық
жылжулар ... құру ... ... ... Бұл ... ... ... экономикалық көрсеткіштерді сан жағынан ұлғайту емес,
шикізат факторына бағытталмаған, ғаламдық технологиялық ... ... мен ... ішкі ... ... ... бағынатын,
әлеуметтік-экономикалық және техникалық-экономикалық құрылымында сапалық
жылжытулар.
Прогрессивті даму көзқарасы бойынша кез ... ... ... ... оң өзгерістер қамтылмайды. Өсу экономика ... пен ... ... ... ... ... ... жоғарлату арқылы қамтамасыз етіледі. Біріншінің дамуы
бізге ең оңтайлы болатын еді. Қазір ... ... басу ... ... өнімдері мен төмен технологиялы өнімдерді ... ... ... жүруде.
Тамақ өнімдері мен тұтынушы сұранысының жай бұйымдары мен ... ... ... ... дейін – көп елдердің экономикасында
импорт орын басуы құралымын өзгерту арқылы ... ... ... және Қытайда ). Бұл елдердегі ипортыңорынбасу үрдісі
ұқсас. ... ... ... ... импорт орын басу үрдісін қатар
жүргізген мемлекеттер үлкен нәтижелерге жеткен.
Бір ... ... ... ... барлығын қамтитын
өнеркәсіптік кешендер құру, жергілікті өндірістің бұйымдарының көмегімен
ішкі ... ... ... соң экспортқа көңіл ... онда ... ... ... ... ... техникасы мен технологиясын
импорттаушы болып қала береді. Ал екінші бір ...... ... мен коопераця негізінде, ішкі рынокты құрылымдау мен
толықтыруды - экспортқа сүйеніп жедел ... қол ... ... ... дамуында постиндустриялды бағытқа қадамдар жасауға
болатын еді. [10,c38-47]
Уақыт аралығында технологиялық жаңартулардың қағидалық интервалы мен
әртипті салалардағы ... ... ... ... ... өте ... Осыған байланысты индустриялды дамудың
тактикалық және стратегиялық бағыттарын таңдауда әр түрлі акцентер жасалуы
мүмкін.
Ғаламданудың ... ... ... ... феноменін ескерусіз
қалдыруға болмайды. Шығындарды төмендету мақсатында ... ... ... ... ... ... ... капиталды тарту мен әлемдік рыноктарға шығу шығыстар ... ... ... алып ... де, ... жұмысшылардың еңбекақысын
төмен деңгейде ұстауға тырысады , соған ... ... өмір сүру ... ... ... өсу ... жаңа рыноктар мен жаңа
өнімдерді ... ... ... және ... капиталынан жоғары қайтарым
алады. Жаңа ойлап табылған технологиялар технологиялық ... ... ... ... алып келеді. Шикізаттық даму
сияқты технологияларды ... ... ... басқа жақтан алу
әлемдік рыноктардағы бағаларға өте ... ... ... ... әлемдік рыноктардағы бағалар тербелісіне тәуелділігі күшті,
сонымен қатар тек ... ... бір ... ғана ... жай ... ... отандық экономиканың жетекшісі болып
табылатын шикізат ... ... ... берсек, сыртқы тауарлардың
бағасына өсім де ... ... ... ұзақ және түбегейлі шеше
алмайды. ... ... ... ... ... шикізат салалары
постиндустриализм кезеңінде басты қозғаушы күш болып табылмайды.
Шикізат экспорты ... ... ... өсімге
ынталандырушы әсер етеді, егер түскен табысты жоғары технологиялы өндірісті
дамытуға, ... ... ... ... ... экономикасы деп
аталаттынның барлығана жұмсаса.
Қазіргі уақытта біздің алдымызда «ауыр өсу» консепциясынан ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруды қарастыратын.
Осыдан келіп құрылымдық қозғалыстарды жүзеге асыруда мемлекеттің
ролі мен орны ... ... ... шикізат экспорттерлері –
мемлекеттік емес компаниялар , олар корпаративті мүдделерін сақтай отырып
өз ... ... ... ... ... ... құруға жұмсай ма
екен? Жан жақты ойластырылған импорттыңорынбасуы мен ... ... ... ... ынталандыратын, мемлекеттің экономикалық
саясатын қалыптастыру қажет.
Соған байланысты бүкілұлттық ... ... ... мен ... максималды валюта түсімдерін алу міндетін шешу керек.Шикізат
саласы мен өндіруші ... ... ... ... ... ... қатар жүргізбей, либералды монетарлы саясатқа қарсы сыртқы саудада
саналы протекционизм саясатын қолдану қажет.
Дамудың осындай логикасына сүйенсек ... ... даму ... ... ... – жай ... ... және тамақ өнімдерін
өндіретін, еңбексиымдылығы жоғары экономика салаларында ... ... ... ... ... аяқ киім, ағашөңдеуші
өнеркәсіптері жіне тағы басқа өнеркәсіптері). Шикі отын экспортын ... ... ... ... ... ... ... дамытуға көңіл
бөлу керек. Инвестициялық сұранысқа ие тауарлар, қызметтері мен ... ... және ... ... ... ... ... Шығыс
азияның жаңа индустриалды елдерінде жоқ ... ... ... ... ... ...... постиндустриалды бролашағын анықтайтын жоғары
технологиялы салаларды дамытуға үлкен инвестицияларды талап ... ... ... құрылымдық қозғалыстар стратегиясын
жүзеге асыру.
Үшінші тізбек – инвестициялар мен жинақтар, ... ... мен ... ... ... ... қарым – қатынасты жасаумен ... өзін өзі ... ... ... ... ... ... экономикалық артықшылықтарын
пайдалану қажет:
1) Еңбек ... ... ... ... болуымен қатар
квалификациясының жеткілікті жоғары болуы;
2) ... ірі ... ... және ... әлеует;
3) Дамаған индустриалды базаның болуы;
4) Жоғары шикізат ... Жер ... ... ... ... ... өндіріске
ауылшаруашылығына арналған;
6) Шығыс және батыс ... ... ... ... стратегиялық геосаяси жағдайы.
Экономиканың өңдеуші секторында қайта ... ... ... ... ... технологиялық базасын дамытумен қатар,
Қазақстан технологиялық дамудың «алғы шебінде» тұрған өндірісі дамытуға
бағытталуы қажет. Материалды ... ... адам ... ... ... ... жиынтығы бар «жаңа
экономиканы» немесе «білімге негізделген экономика» дамыту ең ... ... ... ... ... ақпараттық коммуникациялық
технологияларға негізделген өнімдер мен қызмет рыноктарын, ... ... ... Барлық экономика секторының ... ... ... ... жалпы экономиканың бәсекеге қабілеттілігін
және дәстүрлі ... ... ... ... ... ... тікелей ықпал етеді. Осыған байланысты ... ... ... секторын дамытуға ғылым секторын дамытуға көп
көңіл бөлу ... ... ... ... перспективті бағыттарына
сіңіп кешуіне нақты ... бар. ... ... технологиялық
ілгерілеудің басым бағыттарында жедел технологиялық серпін ... ... ... ... ... Жаңа ... ... негізін
қалыптастыратын инновациялық базасы болатын техникалық жаңалықтар да бар.
Екіншіден, Қазақстан халықтың ... ... ... ... ... ... ... үлкендігі, табиғи ресурстардың байлығы
мен әртүрлілігі жаңа технологияларды игеру мен дамытуға жағымды ... пен ... ... күш қуаты тек бірбағытты рыноктық
күштерге сеніп ... және ... ... ... ... пен оның
нәтижелерін коммерциялау Қазақстан шикізаттан технологиялық даму ... ... ... ... ... ... ... нәтижелілігі
инновациялық-технологиялық даму басымдылықтарын рационалды ... ... ... ... қажет бірінші кезекте қызмет етіп
тұрған технологияларды модернизациялау мен жаңа ... ... ... ... Себеп тек ұлттық ғылымды қаржыландыру
деңгейінің төмендігі емес.
Қазақстанда қолданбалы ғылыми ... және ... ... ... ... ... секторы мен салалары
әлсіз дамыған. Оны қалпына келтіру өте ... егер ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпкерлік құрылымдар жоқ
(шикізат ... ... ... ... ... ... жағдайларда инновациялық ... пен ... ... ... ...... тәжірибелерді
жүзеге асыру үшін мемлекеттің де, бизнестің де күші мен құралдары жетпейді,
сондықтан ... нық ... ... ... ... ... қажет. Ескеретін тағы бір жай келесі технологиялық
буынды игеру үшін кем дегенде он жыл ... ... ... жету өте
қиын. Жалпыға мәлім ... ...... ... төрт ... буынды басынан кешті: бірінші – XIXғ-ң ортасына дейін
(тоқыманың ... ... ... - XIXғ- ң ... ... (бу ... ... жолдар ), үшінші – 1940жылға дейін (электр мен болат циклы) ... ... ... ... ... мен автомобильдер
циклы). Қазіргі басінші технологиялық ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру,
телекомуникация, робот жасау мен ... ... ... ... ... ... ғарыш технологиялары, нәзік химия
айқындалды.
Басымдықтарды анықтап алу үшін алдымен ұлттық ғылымның , ... ... ... ... ... ... көзқарас
қалыптасады да, ел жаңа технология алаңының қай ... ... жаңа ... ... ... ал ... бесінші технологиялық
буынды бейнелейтін бәсекеге қабілетті өнім өндіре алады. Лидерлерден ... ... ... мен ... ... ... ... артынан
әрқашан қуушы жағдайды иеленбей, дайын өнімдер мен ... ... ... ... алу ... ... ... рационалды таңдаудың мәні зор. Көбінесе
мынадай ойлар айтылды, Қазақстанның өңдеуші өнеркәсібін ... үшін ... ... ... ... ... келтіру қажет дейді. Осы
мақсатпен тоқыраған өндірістік күштерді қосып біртіндеп ... ... ... ... жаңа ... буындағы технологияларды игеруге шөшу керек. Соңғы
жылдары осы нұсқаға сүйеніп , сол ... ... ... байқалуда, бірақ
бұл жерде жаңа кәсіпорындардың құрылмай жатқандығын ескеру қажет.
Біздің ... ... ... ... өеркәсіп
қорларының физикалық және моральдық тозуына жол беріп ... Ал ... ... ... ... көмегімен бәсекеге қабілетті
өнім шығару мүмкін емес. Егер отандық тауарлар жоғары өндірістік шығындар
мен төмен ... ... ішкі ... ... ие ... онда ... ... қажет капитал қорлануын қамтамсыз ете алмаймыз.
Ең рационалды технологиялық даму нұсқасы тек жоғары ... ... ... халықтың өмір сүру деңгейін көтерудің әлеуметтік ... ... ... ... Бұл ... қарапайым рыноктық
бастамаларда тауарлар мен қызметтер өндірісін дамытуды салыстырмалы артта
қалған технологиямен жүзеге асырып , сонымен төмен және орта ... ... мен ... ... ... ... ... ресурстар
мен кадрларды бесінші буындағы үлкен ауқымды жаңа технологияларды игеруге
шоғырландыру қажет. Рынок кеңістіктерін игеріп импорт тауарларымен ... сол үшін ... жаңа ... пайдалану керек.
Тағы да ескеретін жай бесінші технологиялық буын 1970 ... ... асып келе ... өзінің өмірлік циклының жартысын өтіп, толық пісу
фазасын басынан кешіп моральдық жағынан ... ... ... ... ... ... пайда әкелу қабілетінен айрылған. Сонымен
байланысты ... ... ... ... өсіп келе жатыр, ал одан
шығатын бірден бір жол алтыншы буынды технологияны ... ... ... ... ... ... буын ... қарай серпін жасаудың
алғы шарттарын құруда. Кім бірінші ... ... ... ... ... ... ... алады. Қазақстан үшін ғарыштық технология,
биотехнология, ядролық технология ... ... ... ... туып ... технологиялық даму бағыты мынамен байланыстыру қажет,
соңғы технологиялық цикл ... ... ... ... құрылымын жетілдіру қажеттілігімен және ... ... өнім ... ... ... Бастапқы ресурстарды терең өңдеу
қосымша құнның 2-10 есе ... ... ... ... шикі ... ... өнімдері 6-10 есе жоғары. Осы жағдайды ескере отырып
мұнай эксопрты мен ... ... ... өзіміздің елде терең өңдеуді
ұлғайту дұрыс болар еді.
Қазақстандағы шикізатты (көмірсутек, қара руда мен түсті ... ... ... болашақ перспективада құрылымдық – технология
диспропорциясын төмендетіп, шикізат ... ... ... мен ... ... ... ... импорт орнын басу арқылы
отандық тұтыну құрылымында отандық өнім көлемін көбейтеді. [9,37-45бет]
Ұлттық экономиканың бәсекеге ... ... ... ... тек рыноктық реттеуіштерге сүйенбей мемлекеттің белсенді ролі қажет.
Кез кел ... өз ... ... қамтамсыз етеді. Маңызды
мемлекеттің экономикалық қызметі ұлттық өндірушілердің ... ... ... бұл мемлекеттік тапсырысты жүзеге ... ... ... Бізбен келтірілген мысал сұраныстың қалыптасуына
мемлекеттің ықпал ету ... Бұл ... ... пен шетел инвесторларының
мүдделерінің сай келмеуін атап өткен абзал.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай шетел инвестициялары ... көп әсер ... ... толықтыруға жергілікті кәсіпорындарды
тартып отырса. Олар инвесторларға ... ...... ... әртүрлі қызметтер көрсетеді. Шетел ... ... ... деп ... Ол ... белсенділікке
серпін беріп, қосымша жұмыс орындарын ... Баға ... және ... өнім шығарудың бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... Бұл инвесторларға да тиімді, өзінің шығыстарын төмендетуге ең
болмағанда транспорт шығындарының есебінен қамтамсыз ету.
Соған байланысты «натуралдандыру» ... ... ... ... ... келісім шарт жасағанда материалдарды сатып
алуды, құралдарды, өнімдер мен қызметтерді Қазақстандық ... ... ... қажет.
Өнеркәсіп өндірісінің өсуінің негізгі жағдайы экономиканың бәсекеге
қабілеттілігін арттыруды қамтамсыз ету, отандық тауар ... ... мен ... орын ... ұлғайту мынаны талап етеді:
1) Рынок «белгілері» , тауарлар мен қызметтердің әртүріне, қолда ... мен ... ... әрқашан мониторинг жасап отыруы
қажет;
2) «Тар ... мен ... ... ... артықшылықтарын
жоғалтпған өнеркәсіп ... мен ... ... ... ... ... белсенді
импорттың орын басуы мен шетел рыноктарына шығуға ... ... ... ... ... ... ... мәселесін
шешуде мемлекеттің орнын анықтау, ұйымдастырушылық – ... ... ... мен ... ... өндірісті
басым дамыту – негізінде бизнеспен конструктивті диолог құру.
Осы іс шаралар мен механизмдердің эфективтілігіне қарамастан, олар
қосымша және ... ... ... ... ... ... бәсекегеқабілеттілік қамтамасыз етудің стратегиялық ... ... ... ... ... ... техникалық прогрестің
қазіргі жетістіктерін жүзеге асыратын; құралдар мен ... ... ... ... - өндірістің технологиялық ғылыми
технологиялық базасын жақсарту болып табылатынын біз ... ... ... дамудың иновациялық нұсқасын қолдану қажет. Мынадай
тізбек жүзеге асырылуы керек: ғылыми техникалық және инновациялық қызметті
белсендіру – экономикалық ... ... ... ... мен ... ... – ішкі және ... рынокта отандық тауарөндірушілердің
бәсекелік позициясын ... ... ... басымдықтарды анықтауды жүзеге
асыруда, инфрақұрылым және сұраныстың, ... ... мен ... ... ... ... ... және өнеркәсіп өндірісінің дамуына шектеу
болашақ ішкі және сыртқы рынокта отандық ... ... ... ... ... технологиялық фактордың мүмкіншіліктерін бағалау.
Ғылыми –техникалық инновацияны пайдаланудың ... ... ... ... ең ... ... ... өндірістің бәсекеге қабілеттілігінің негізгі
факторы өндіріс шығындарының жоғары ... оның ... отын ... Жоғары дәрежелі өңдеу өнімінің үлесін жоғарлату. Осы бағытта өндіріс
құрылымын өзгерту экономиканың шикізатқа бағыттылығынан арылатады және
өнеркәсіп саясатының басты міндеті ... ... ... ... ... ету. ... ... қарқынының жоғарылығы
рынокта бәсекге қабілеттілік позициясын ... ... ... ... ... ... ... ететін
өндірістің технологиялық құрылымына талаптар қояды.
Бәсекеге қабілеттік мақсатын қамтамасыз ету үшін үш ... ... ... ... ... – «позицияны ұстап қалу» қалыптасқан рыноктарда
тұрақты сұранысқа ие ... ... ... ... базасын ұдайы
өндіру. Белсенді импорт алмастыру арқылы рынок кеңістіктері ... ... ... ... ... өнімнің тұтыну қасиетін жақсарту
мен ресурсақтау технологияларының негізінде ... бар ... даму ... ... ... және
инфрақұрылымдық экономикалық негізін құру. ... ... және ... өндіріске инвестициялар тарту. Қоршаған ортаны қорғау мен ... ... ... ... ... ... ... - әлемдік деңгейдегі ғылыми сиымды өніммен сыртқы және
ішкі рынокқа шығу мен жаңа технологиялық буынды жүзеге асыратын ... ... ... өнім ... таппаған перспективті рынок
секторларында бәсекелік позицияны қамтамасыз ету және кейбір жағдайларда –
жаңа ... ... ... ... ... ... өнім ... ие болса.
Инновациялық қызметті қолдау жүйесі бәсекеге қабілеттілікті
жоғарлату басым ... ... ... ... ... техникалық қызметтің сақтау қабілеті бар нөтижелерін иемдену
керек;
2)Жоғары коммерциялық әлеует иемденетін ... ... ... ... технологияларды игеруде мемлекеттік инвестициялардың талабы
жоғары ... ... ... ... қарастыру
керек.
Шаруашылық қызметте мемлекеттің тікелей ... ... ... және ... ... ... оның ролі ... Инновациялық дамуды мемлекеттік реттеудің негізі мемлекеттің ақпарат
беруші және орта құруше қызметі болады.
Үшінші кезең - ... ... ... ... өнім ... мен ... ... экономикалық мәні жоғары секторларын
технологиялық қарулануға өндірістің және ғылыми техникалық ... ... ... ... ... ... қызмет пен
ғылыми инновацияның жаңа формаларын мемлекет көңіл аудару қажет. Мемлекет
«сандық» ... ... ... қолдау аспектісіне көшу керек.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИНДУСТРИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... Индустриялық – инновациялық дамуының
2003- 2015 жылдарға арналған стратегиясын іске асырудың мәселелері мен
келешегі
Қазақстан Республикасының Индустриялық – инновациялық дамуының 2003-
2015 ... ... ... стратегиясы Қазақстан Республикасы
Президентінің «Елдегі жағдай туралы және 2002 ... ... ішкі ... саясаттың негізгі бағыттары туралы» Қазақстан халқына жолдауында
және Қазақстан кәсіпкерлерінің оныншы ... ... ... ... 2015 ... ... кезеңге арналған
мемлекеттік экономикалық саясатын қалыптастырады және экономика салаларын
әртараптандыру арқылы дамудың шикізаттық ... қол үзу ... ... дамуына қол жеткізуге бағытталған.
Неғұрлым өнімді техологиялар жасау және ... ... ... ... меңгеру мен өзіндік құнын төмендетуге ұмтылу
болып табылады. Фирмалар неғұрлым өнімділігі жоғары ... ... ... ... ... ... арқылы
ҒЗТКЖ нәтижелері бойынша қол жеткізеді. Осымен байланысты ... ... ... ... ... инновациялық және имитациялық саясаты
бойынша бөлінеді. [ 4]
Қазақстан үкіметінің индустриялық-инновациялық саясатының
өңдеуші және ... ... ... ... ... ... сектор, ақпараттық қызметтер және технологиялық
сервис аясында инновациялық, технологиялық бағытталған кіші және ... ... ... ... ... өсу ... қалыптасу
перспективасына жол ашады. ... ... ... құрылымдық
ерекшеліктері кіші және орта фирмалардың сауда және ... ... ... байқалады. Соңғы жылдары олардың өсуі ... ... яғни ірі ... ... кіші компаниялар
желісін құруда. Кіші бизнестің мамандану аясы сервис пен ... ... ... ... ... және т.б. болып
табылады. Болашақта қызметтердің бұл қатары жобалау, жоғары технологиялы
қызметтермен, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... пен технологиялық сервисте кіші
және орта фирмалардың тұрақтылығы анықталған. Мұның негізінде ... ... ... ... ... өсу ... жатыр. Икемді
кіші және орта кәсіпорындар жаңа техника мен технологияларды ... ... ... кәсіпорындардың маманданған өндірістік
сұранысы үшін жаңа өнімнің ықшамды, кішігірім ... ... ... күні ... 400 ... жуық кіші ... тіркелген, олардың ішінде 91%-ы ... ... ... ішінде: өнеркәсіпте 16145 немесе 11,4%, өңдеуші ... ... ... 10%. ... ... ... үлесі 13%-ды құрайды. Кіші
кәсіпкерлік сферасының тенденциясын талдау осы ... ... және оның ... жұмыспен қамту және әлеуметтік проблемаларды
шешудегі ролін ... ... ... кіші және орта фирмалар
желілерінің кеңеюі экономикаға үлкен тұрақтылық ... және ... ... ... Кіші ... ... ... мен жаңа жұмыс орындарын ашу арқылы жұмыспен қамту ... ... ... ... қатар рынокты лицензиялық технологиялар
негізінде өндірілген жаңа тауарларға толтырады.[30,41-44бет]
Кесте 1- Ғылыми техникалық жұмыстардың көлемі ... )
| ... ... ... өз ... ... | ... |
| ... мен ... |9 373 |10 312 |16 402 ... технологиялық инновацияларды |148,0 |184,0 |352,0 |
|иемденетін кәсіпорындар ... | | | ... ... белсенділік |2,1 |2,3 |3,4 ... | | | ... өнім ... |65 020,3 |74 |12 040,8 |
| | |718,5 | ... ... ... ғы үш ... ... ... |9 538,9 |21 |44 133,1 ... | |384,7 | |
| |2003 |2004 |2005 ... үш ... жетілдірілген өнімдер |46 963,7 |48 |70 870,1 |
| | |004,1 | ... ... ... |8 517,7 |5 329,7|5 231,2 ... ... жалпы |26 933,1 |35 |670 ... | |360,3 | ... ... : ... и ... с ... ... Под ред. Султанова Б.Т // Агенство РК по статистике – Алматы,
2006г – с488
Диаграмма 1-Инновациялық өнімнің құрылымы
Алынған көзі: : ... и ... с ... ... Под ред. ... Б.Т // ... РК по ... Алматы, 2006г – с488
Аяқталған технологиялық инновацияларды иемденетін кәсіпорындар саны
2003 жылы 148-ден 2005 жылы 352-ке дейін өсіп ... ... ... ... Жалпы кәсіпорындардың инновациялық белсенділік деңгейі 2003
жылы 2005 жылы 3,4-ға ... ... ... өнім ... едәуір ұлғайған.
Технологиялық өзгерістерге ұшыраған өнімдер көлемі алдыңғы жылдармен
салыстырғанда біршама өзгерістерге ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Ал оның ішінде
жетілдірілген өнім ... ... ... ... қарап біз экономикада
болып жатқан инновациялыық үрдістің сапалық ... ... ... куәсіміз. Басқа инновациялық өнімдер 2003 жылы 13%-дан 2005
жылы 4,4%-ға төмендегенін көреміз.
Кесте 3- ... ... ... ... ... кеткен
шығындар.
| |2003 |2004 |2005 ... |26 933,1 |35 |67 088,9 |
| | |360,3 | ... ... ... ... |430,2 |1 905,9|5 381,8 ... бюджет |31,3 |10,3 |106,1 ... жеке ... |26 225,3 |32 |43 936,9 |
| | |058,3 | |
| |2003 |2004 |2005 ... ... |246,3 |1 385,8|14 994,7 ... ... ТМД елдері |2,2 |6,4 |70,0 ... ... ... | | |2 669,4 ... ... ... и ... с 333-344//Статистический ежегодник
Казахстана// Под ред. Султанова Б.Т // Агенство РК по статистике – Алматы,
2006г – ... 2- ... ... ... зерттеуге жұмсалған шығындар
Алынған көзі: : Наука и инноваций с ... ... Под ред. ... Б.Т // ... РК по ...... – с488
Соның ішінде технологиялық өзгерістер мен толықтыруларға ұшыраған
өнімдер көлемі 2003жылы 9538,9-дан ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік сферасында ... ... ... ... және ... ... ... мекемелер бар. Мысалы, жоғары ... ... ... ... ... ... (СВС ... инженерлік лазерлік технологиялар орталығы жанынан құрылған «Алакс»
кәсіпорны, Қ.Р. ҰҒА-ның «Айтан» ғылыми ... ... ... ... ... ... Қызылордадағы шыны зауыты,
Солтустік Қазақстандағы биоэтанол зауыты, Қостанайда дизель жанар жағар май
зауыты, және т.б. ... ... ... ... ... саны басқа да қалаларда: Өскеменде – 12, ...... – 48. ... және ... ғылыми зерттеу институттарының негізінде
инновациялық фирмалар ҒЗТКЖ-ды мемлекеттік бюджеттен ... ... ... көздерін іздеудің қысқаруынан құрылды. Бір жағынан
жеке бизнестің дамуымен отандық ... ... ... және
коммерциялық пайдалану үшін жаңа мүмкіндіктер ... ... және ... ... ... ... үшін ... кәсіпкерлікті дамыту Бағдарламасын жасады, оның ... үшін ... ... қорғау және ғылыми инновациялық
өнімнің рыноктық ... ... үшін ... база ... ... ... ғылыми техникалық сфера объектілерін
жекешелендіруде ерекше ... ... ... ... кіші ... ... ... Бағдарламасы бойынша Қазақстанда Ұлттық ғылыми
орталықтар бағытында 45 кіші инновациялық ... мен ... Оның ... ... ... қышқылын техникалық тазарту,
ферросиликоалюминий өндірісі, Екібастұздың ... емес ... және т.б. ... «Аура» ЖШС-і, «АиК» ЖШС-і, «Новатор» ЖШС-і.
Қ.Р. Ұлттық ядролық орталығының жанынан ашылған «Интерконнект» ... ... (АҚШ) және ... ... кәсіпорындарының Қорымен
бірлесе отырып, отандық және ... ... үшін ... ... құрылды.[13,c108-114]
Алматы лазерлік технологиялар инженерлік технологиялар ... и ... ... ... ... ... ЖШС-і, «Наука» ЖШС-і ашылды.
Аналитикалық техника мен технологиялар институты Қазақстандағы ең ... ... ... ... ... ... және жакапкершілігі гектеулі
серіктестік ретінде қызмет етеді. Осы және ... да ... ... ... ... – қышқыл тұрақты
пластмассалық ... ... ... ... ... ... ... өсуі және жоғары технологиялы
фирмалар желісінің дамуы Қ.Р. Индустриалық-инновациялық даму ... ... ... жүйе құру ... негізінде өз жалғасын
табады. Сондай ақ елде технопарктер құрудың деңгейлік жүйесі елдің ... ... ... ... жоғары технологиялы сектордың дамуы
ынталандырады. Қазірде республиканың экономикалық дамуында инновацияларды
жоғары табысты ауыл шаруашылығына енгізуге, ... ... ... осы салада жұмыс істейтін фермерлерге қолдау көрсету – инновациялық
саясаттың өзекті мәселесіне айналып отыр. Бұл үшін ... ... ... ... ... жүйесі мен тиісті ... ... ... ... ... ... мақсаты- бұл жоғары табыс
әкелетін өнімдерді ... мен ... ... ауыл ... ... ... құру. [14,42-53бет]
2006 жылы Қ.Р Статистикалық ... ... ... ... нақты жүзеге асырылып отырғандығын зерттеу
мақсатында ... ... ... ... мәліметтері бойынша,
2005 жылдың 1-жартысында ... 269 ... 56%-ы ... ... ... ... Ол ... көрсеткіштермен сипатталады:
• ұйым беделінің өскендігі (зерттелген кәсіпорындардың 44%
келіседі)
... ... ... қабілеттілігінің артқандығы (36%)
• ұжымға және қоғамға қатысты әлеуметтік жауапкершілік (34%)
• пайданың жоғарылауы (20%)
• инновациялық өнімнің өткізілуінің, ... және ... ... 3- ... жүргізу мақсаты
Алынған көзі: Инновационная деятельность научных организаций с 115-121
// Аналитическая записка по ... ... ... ... ... по статистике- 2006г-с217
Сауалнамның басты сәттері инновациялық циклдың бағыттары мен ... тек ... ... ... әлеуетін ғылыми зерттеу базасы мен
қызметкерлердің квалификация деңгейін ғана сипаттамай, оның ... ... ... ... ... ... циклдың
қазіргі фазасын сауалнама қойылған ұйымдардың 34%-ы ... ал 27%-ы ... ... ... игеру» деген. Ұйымдардың
39%-ы инновациялық қызметтің қазіргі фазасын «фундаментальді ... ... ... ... ұйым ... пікірінше,
инновациялық іс-әрекеттің негізгі түрлері келесілер:
• ғылыми зерттеу жұмыстары (бұлай деп иновациялық белсенді ұйымдардың
83% жауап берді)
• ғылыми ... ... ... ... ... ... ... конструкторлық жұмыстар (29%)
• «ноу-хау» технология және өнеркәсіптік меншіктің басқа да түрлерін
игеру ... 4- ... ... ... ... ... ... научных организаций с 115-121
// Аналитическая записка по результатам коньюнктурного обследования //
Агенство Республики по ... ... ... қорытындысынан елімізде инновациялық дамудың оң
тенденциясын байқауға болады. Алайда ... ... ... ... ... 94% ... ... инновациялық өнімдеріне сұраныс
көлемі өткен жылдармен салыстырғанда өзгеріссіз қалғанын, тек олардың 45%-ы
ғана өз өнімдеріне сұраныс ... ... ... ... ... құбылыс әлі де жарнаманың және басқа да қосымша қызмет түрлерінің
жетілмегендігінен болар.
66%-ға жуық ... ... ... ... ... ... және жергілікті бюджетті ... 37% ... жеке ... ... 21% инновациялық қордың
қаражаттарын және ... ... ... ... ... мен ... ... арқылы инновациялық белсенділікке ... 68%-ы ... ... ... өз табыстарының өзгеріссіз
қалғанын, 23%-ы табыстарының өскенін, ал 9%-ы ... ... ... ... ... ұйымдар басшыларының
инновациялық іс-әрекеттің тиімділігін бағалауы төмендегідей:
• 66% – «қанағаттанарлық»
• 29 % – ... 5% – ... ... ... ... ... инновациялық
процестерді енгізудің нәтижесінде келесілерге қол жеткізіледі:
• инновациялық өнім сапасының жақсаруы;
• өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің артуы;
• инновациялық ... ... ... ... ... ... ... жалақының өсуі;
• өнімнің өзіндік құнының төмендеуі;
• саланың рентабельділігінің артуы;
• жұмысшылардың еңбек жағдайының жақсаруы;
• еңбек өнімділігінің артуы.
Жалпы, елімізде ... ... ... арасында инновациялық
белсенділікті шектеп отырған факторлар мынадай:
• бюджеттік және жеке қаражаттардың жетіспеушілігі;
• инновациялық іс-әрекеттің дамуын ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қолдаудың жоқтығы;
• тапсырыс берушілердің төлем қабілетсіздігі;
• жоғары коммерциялық тәуекел. [19,85-88бет]
Дүниежүзілік экономиканың ғаламдануы аясында ... ... ... тап болып отыр. Негізгі проблемаларға мыналарды
жатқызуға болады: бір ... ... ... ... экономикаға
ықпалдасудың әлсіздігі, ел ішіндегі ... және ... ... босаңдығы, ішкі рынокта тауарлар мен қызметтерге
деген тұтыну сұранысының мардымсыздығы(шағын экономика), өндірістік және
әлеуметтік ... ... ... жалпы техникалық және
технологиялық тұрғыдан артта қалушылығы, ғылым мен өндірістің арасында
ықпалды байланыстың болмауы; ... және ... ... аз ... ... ... Ғаламдану
процестеріне және сервистік-технологиялық өтуге бейімдеу міндетеріне сәйкес
келмеуі.
Қазақстан өнеркәсібіндегі технологиялық инновация түрлеріне шығындар
құрылымына ... ... ... ... ... ... ... төмен белсенділікпен бейнеленеді де, радикалды
инновациялар емес ... кіші ... ... ... ... ... ... төмен болуы, жалпы
инновациялар шығынында тәжірибе мен зерттеу шығындарының үлесінің ... ... ... ... 30% - з ... ... мен
зерттеу шығынары құрады, ал өңдеуші өнеркәсіпте – жартысын.
Негізгі себебі кәсіпкерлік секторда ғылымның дамымауы. Салалық ... ... ... , ... ... ... 90ж.ж бұл секторды
құлдыратып алдық ол қазір ... ғана ... ... ... қызмет ең прогессивті технологияларды игеруге
бағытталмаған. ... ... ... жеке ... ғана алынады, ал
технологияық ... мен ... ... ... ... ... құрал жабдықтарын ары кетсе дамушы елдерен
арзан құрал жабдықтар сатып алынады. ... өзі ... ... ... ... ағымдағы проблемасын тозған техниканы
ауыстыруға тырысады, ал жаңа ... ... ... ... ... емес ... көрінетін, технологиялардың прогрессивті
формаларын игеру дамымай отыр. Мұнда патенттерге құқық ... ... ... ... қажетті модельдерді алу. Заттық емес
технологияларды иемденуге ... ... даму ... ... ... көп ... әкелген.
Қазақстандық кәсіпорындар көп ауқымды емес инновациялық қызметтің
пассивті қатысушысы ... ... Олар ... ... соңғы
стадьясында ғана қосылды, ... ... ... ... ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру саласында
жетістіктерге жете алмай отыр.
Инновациялық қызметті жүзеге асыруды қамтамасыз ... ... ... ... ... қамтылған. Инновациялық жобаларды
қамтамасыз ететін, инновациялық менеджерлерді дайындау кәсіпорында шынында
қалыптаспаған. Ал технологиялық ... ... ... ... ... ... ол енді ғана ... бастады.
Осындай жағдай маркетинг саласы мен жаңа ... ... ... Бұл саада жүйелі жұмыс жүргізуге кәсіпорындардың қаржылары
жетіспейді. Отанық ... ... ... ... ... ... мен
басқа да шығындар жұмсамайтын өнімдерді өндіруге бағытталған. ... ... ... абу ... ғылыми зерттеу
институттарында (ҒЗИ) ... ... ... ... ... өнім
құрылымында жаңа техенология деңгей төмен өнімдер ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп кәсіпорындары болып
табылады. Сонымен қатар экономикалық жүйенің ... ... ... ... - ... жағдайы. Қазақстан одақтың құрамында
да жеткілікті ... ... ... Ал ... қызметкерлер саны
бойынша төртінші орынды иемденген, алол кезде одақ әлемнің ... ... ... бір ... ЖІӨ - гі ... ... жұмыстарына (ҒЗЖ) шығындар
үлесі төмен.
Қазақстандағы инновациялық сфераның ... ... ... келуге болады:
Жаңа білімдер мен технологияларды тарататын және ... ... ... ... мен ... бейімделе бостағандығын
көреміз. Ұзақ мерзімді даму қажеттіліктеріне сәйкес, ұлттық инновациялық
жүйенің неізгі локомотиві бола ... ... ... ... ... иновациялық бесенділігі.
Өнеркәсіп секторында экономикалық агентерді және өнеркәсіпке ... ... ... ... ... ... ынталандыратын
институционалды негіз жоқ. Соған байланысты инновациялық белсенділікті
жоғарлатуға ... ... ... өзекті.[19,85-88бет]
Индустриялық- инновациялық дамудың мемлекеттік стратегиясын 2010 ... ... ... ... ... ... ... қол
жеткізуді қамтамсыз етуі, сондай-ақ одан кейінгі ... ... ... ... ... ... тиіс.
Стартегияның басты мақсаты шикізаттық бағыттан бас тартуға ықпал ететін
экономика салаларын әртараптандыру ... ... ... дамуына қол
жеткізу: ұзақ мерзімді жоспарда сервистік-технологиялық экономикаға ... ... ... ... ... жаңғырту және әртараптандыру жөніндегі міндеттерді шешу
шеңберінде ... даму ... іске ... ... өту ... ... болады. Үкімет
экономиканың шикізатқа қатысты емес басым секторларындағы ... ... іске ... ... ... ... ... ынталандыру минералдық-шикізат кешенінің,
мұнай-химия саласының, машина жасаудың және басқа да ... ... әрі ... ... ... саласында жүзеге асырылатын болады.
Орта мерзімді перспективадағы ... ... ... ... алғаш
интеграцияланған мұнай-химия кешенін құру болып табылады.
Осы міндеттерді іске асыру шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... экономикалық аймағы
құрылатын болады. Сондай-ақ Маңғыстау облысында ... ... ... ... ... ... үдерістерін жеделдету үлкен мультипликативтік әсері бар
жаңа технологиялық және жүйе құраушы өндірістердің дамуын ... ... ... ... ... даму қоры ... ... бір бөлігі республика
аумағында орналастырылуы мүмкін бірнеше жоғары ... ... ... ... ... жоспарлап отыр. Экономиканың шикізатқа қатысты
емес секторларына трансұлттық және ірі шетелдік ... ... ... ... ... ... технологияларды, биотехнологияларды, нанотехно-логияларды,
жаңа материалдарды, ғарыш ... және ... ... да
секторларын дамыту жөніндегі ... ... іске ... ... және ... технологиялар импортын ынталандыру, ... ... ... ... мен бизнес-
инкубаторларды нығайту, сондай-ақ тұтастай ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Шетелдік және отандық инвестицияларды тартудан басқа, шет ... ... ... қазақстандық тауарлардың экспорттық экспансиясына
ерекше ден қойылады. Осыған байланысты Үкімет ... ... ... және ол бекітілетін болады, оның шеңберінде ... ... мен ... ... ... ... ... сондай-ақ отандық экспорттаушыларды институционалды
қолдау жүйесі  қалыптастырылады.
Экономиканы әртараптандыру және ... ... ... ... ... ... іске ... үшін ірі отандық бизнесті
белсенді түрде тартатын болады. Еліміздің аумағында 5 – 6 ... ... ... ірі ... ... ... ... және орта бизнеспен
өзара іс-қимылын, бұл ретте қосылған құнның ... ... құра ... ... маңызды.
Үкімет тұрғын үй құрылысының әлеуметтік ... ... ... және ... үй-коммуналдық шаруашылықты дамытуға өз назарын
аударады. Ипотекалық ... беру және ... үй ... ... жүйесі
жетілдірілетін болады.[4]
Бұл үшін тұрғын үй-коммуналдық саладағы заңнаманы жетілдіру, құрылыс
индустриясы ... ... қол ... ... алатын тұрғын үй кешендерін
салу, жер учаскелерін бөлу рәсімдерінің ашықтығы, жеке тұрғын үй ... ... ... ... ... қабылдау алда тұр.
Көрсетілетін коммуналдық қызметтердің сапасына да тұрақты назар ... ... ... ... ... ынталандыратын болады.
Нысаналы энергия үнемдеу ... іске ... ... ЖІӨ-нің энергия
сыйымдылығы деңгейін азайту жөнінде шаралар кешені қабылданады. Үкімет
энергияны тиімді пайдалануды ... ... ... ... ... энергия үнемдейтін технологияларды енгізу тетіктерін
әзірлеуге бағытталған энергия үнемдеу туралы заңнаманы ... ... даму ... ... ... асырудың тиімділігі мен нәтижелілігінің нақты нысаналы көрсеткіштерін
белгілейді.
Сондай-ақ Қазақстанның қор нарығының белсенділігін арттыру ... ... бұл ... ... көздерін әртараптандыруға,    оның
құнын азайтуға және халық үшін қаржы құралдарының тізбесін ... ... ... және «Қазына» мемлекеттік холдингтерінің қор
нарығына  белсенді қатысуы жөніндегі іс-шаралар әзірленеді.[34]
Өңдеуші өнеркәсіпте және ... ... ... ... ... және ... ... тауарларды, жұмыстар және қызмет
көрсетулер өндірісі мемлекеттік индустриялық-инновациялық саясаттың басты
нысанасы болып табылады.
Бәсекеге түсу ... ... ... кәсіпорындардың
экспортқа шығарылатын өнімдерді өндіру қабілетін білдіреді. Басқаша
айтқанда, өңдеуші өнеркәсіптің ... ... ... стандарттарға сәйкес
келуі керек және баға ... ... ... ... ... ... секторын дамыту Үкіметтің салалық және
секторлық стратегиялары бойынша жүзеге асырылды.
Стратегияның міндеті:
• өңдеуші өнеркәсіпте орташа ... өсу ... 8-8,4% ... ету, 2000 ... салыстырғанда 2015 жылы еңбек өнімділігін
кемінде 3 есе арттыру және ЖІӨ энергия сыйымдылығын 2 есе төмендету;
• өңдеуші өнеркәсіптің негізгі қорларының ... ... ... ... құрылымды қалыптастыру және жеке секторды
ынталандыратын әрі ... ... ... ... ... қосылған құнға барынша қол жеткізе отырып, нақты
өндірістерде қосылған құн тізбегіндегі элементтерді игеру;
• ғылымды көп ... ... жіне ... ... ... ... құруды ынталандыру;
• елдің экспорттық өлеуетін қосылған құны ... ... ... ... қарай әртараптандыру;
• сапаның әлемдік стандарттарына көшу;
• дүниежүзілік ғылыми-техникалық және инновациялық процестерге қосылу
аррқылы әлемдік ... ... және ... ... ... ... ... әлеуетті бәсекеге қабілетті, оның ішінде экономиканың
шикізаттық емес бағытындағы салаларда жұмыс істейтін экспортқа ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық міндеттерді шешу мақсатында ғылымды көп қажет
ететін және жоғарғы технологгиялық өндірісті дамыту үшін жағдайлар ... ... бөлу ... ... ... ... түрлі салаларындағы кәсіпкерлер үшін істеп
тұрған өндірістерді техникалық және ұйымдық жағынан ... ... ... ... жаңа түрлерін шығаруға кедергі жасамайды.
Нақты ұсыныстар жеке секторда туындауы тиіс, ал екінші ... және ... ... мемлекеттік даму институттары осындай
ұсыныстарды жеке сектормен әріптестік қарым-қатынаста ... іске ... ... ... ... ... талдау жасайды.
Нарықтық экономикалы елдердің, оның ішінде Қазақстан Республикасының
заңдары бюджет қаражатын жеке ... ... және ... ... жұмсауға тыйм салады. ... ... ... ... тікелей қаржылық қолдау көрсету ... ... ... ... ... Тәжірибе осындай көзқарастың
дұрыстығын көрсетеді.
Әдетте, мемлекет нақты компанияларға тікелей қаржылық ... ... және ... айналыспауға тиіс, бірақ ... ... ... ... жеке ... ... процестерге қатысуға және осы арқылы өзінің
өндірістік және ... ... ... және ... ... әрі ... ... мүмкін және болуы тиіс.
Әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей, нарықтық ... ... ... ... ... асыруда жеке сектормен
ынтымақтастық орната алады. Осындай ынтымақтастықтың ... ... ... Оңтүстік кореяда, Малайзияда және соңғы отыз ... ... даму ... ірі бетбұрыс жасаған басқа да елдер
бар.
Қазіргі Қытай ндустриялық ... ... ... ... жеке ... ... саясатын жүргізуде.
Дүниежүзілік Банктің зерттеулері мемлекеттің ... ... ... көзқарастар кең ауқымды үш ... ... ... ... ... және рыноктың орнын басуға
ұштастырылуы ... ... ... ... ... ... ... рынок жағдайында фирмалардың өндірістің
кеңейуіне қарай қалыптасатын жаңа және ... ... ... ... бағалауға мүмкіндігі болмайды. Мемлекет инвестицияларды үйлестіру
функциясын өз ... ... олар ... жобаларды бірлесіп жүзеге
асыру кезінде ғана ... ... ... ... осы ... қолдану мемлекеттік және
жеке институттарда белгілі бір әлеуеттің болуын көздейді, оған көптеген
дамушы елдерің қолы ... ... ... ... ... ... ... шығару әрекеттерімен
байланысты. Өнеркәсіптік өсуге серпін беру үшін ... ... ... және ... ... ... ... ырқына бой ұрады.
Әлемдік тәжірибені ескере отырып, Стратегияны іске асыру ... ... және ... ынтымақтастықты дамыту жөніндегі
бастамаларға баса ... ... ... ... қолдау үлестік қатысу
қағидаттары негізінде ғана даму институттары арқылы көрсетілетін болады.
Бұл ретте жеке ... оның ... ... ... банктер негізгі
тәуекелдердіді өз мойындарына алатын болады.
Мемлекет ... ... ... және ... ... ... ... арқылы бәсекеге қабілетті өнім шығаратын өндіріс
орындарының біртұтас жүйесін құруға жүйесін құруға бағытталған жобаларға
Даму институттары ... ... ... Бұл ... қабілетті өнімнің
барлық өлшемдеріне сәйкес келетін түпкі өнім үшін жұмыс істейтін көп ... ... ... ... әлемдік практикада ... ... ҚҚТ ... ... дамыту стратегиясын әзірлеу және талдау әдісі
жасалған және кеңінен қолданылады.
Бұл ... мәні ... ... ... өнімнің құнын ретімен қосып
отыратын өндірістер тізбегі ретінде ... ... ... ... ... жобалар өзінде шоғырланған және өнімнің әрбір
өзгерту ... ... құны ... арттыру арқылы технологиялық
тұрғыдан бірнеше қайтара өзгертуге болатын ... ... ... ҚҚТ ... ... бәсекеге түсуге қабілетті және экспортқа
бағдарланған ... ... мен ... ... ... ... тиіс.
Іс жүзінде барлық мұнай экспорттаушы елдерді дерлік өз экономикасын
әртараптандыру проблемасы алаңдатады. Дүниежүзінде осы ... ... ... [25, 2 ... және ... өнімдеріне коньюнктура өзгерістерінің әсерін
төмендету мақсатында аса ірі мұнай экспорттаушы ... ... он ... ... алынатын табысты қайта бөлу есебінен экономиканың
өндірістік құрылымын жетілдіру жөніндегі шараларды іске асыруда. ... ... ... ... экономикасынан кіріс алу мақсатында басқа елдерге
капитал ... ... ... ... ... ... ... көбейіп келе жатқан
инвестициялар көлемі экономика ... ... ... ... ... ... Каспий теңізінің қазақстандық секторын (ҚТҚС)
игеру ... ... ... ... ... бірі ... онда ... баалау бойынша көмірсутектердің жалпы қоры 8,0
млрд.тоннаны құрайды, ол ... ... ... ... ... елеулі өсімін қамтамасыз етеді.
Перспективада қайраңдағы кен орындарынан мұнай өндіру жылына 150-200
млн. тоннаға ... 25-30 жыл бойы осы ... ... ... ... көмірсутегін өндірудің өсуіне, магистральдық, оның
ішінде экспорттық мұнай және газ құбырларын, жүктерді сақтау және ... үшін ... ... мен порт ... ... ... және газ
толтыратын темір жол терминалдарын салуға, электр ... ... ... жаңа ... ... ... жалпы экономикалық қарқынына едәуір көлемінде әсер ететін
инвестициялық және өндірістік белсенділіктің қуатты өсуін ... ... ... ... ... ... кешенін салу
жоспарлануда. Кешен ... ... ... және ... ауқымды бөлігін – этан, пропан, бутан, ... ... ... ... ... және басқаларын, олардың негізінде
пластикалық массалар мен эластомерлер алуға мүмкіндік ... он бес ... ... ... ... ... инвесторлар
80 млрд. АҚШ долларынан астам қаржы ... ниет ... Бұл ... ... кәсіпорындардың жұмысын ... ... ... және әлеуметік объектілер салуға жұмсалатын болады.
Аталған ... ... ... мен ... ... ... сұраныс тудырады, олардың бір бөлігі Қазақстан
жағдайы үшін ... ... ... ал ... ... ... ... кейін де сыртқы және ішкі рыноктарда қажет болатын өндірістер
құруға бағытталатын болады.
Мысалы, Каспий жағалауының инфрақұрылымын дамыту демалыс және ... ... құру ... ... ...... ... шығыстарын азайту үшін, машина жасау зауыттары – баржалар, жүк,
кәсіпшілік және ... ... ... пен ... ... ... ... және т.б. үшін алғышарт жасайды.
ҚҚТ дамыту бөлігінде шикізатты ... ... ... жақсы
перспективалары бар.
Мұнай газды ұқсатуды кеңейте түсу іс жүзінде экономиканың барлық
салалары мен ... ... ... бұйымдардың шамамен 200
түрін шығаруға мүмкіндік жасайды. Осы бағытта ҚҚТ-ны дамыту кһп ... ... ... жағдай жасайды.
ҚҚТ-ны дамыту үшін металлургия өнеркәсібінде ... ... ... Д. ... ... ... 100-ге жуық ... минералдық рудалардың қорлары бар КСРО тұсында оның 74 элементі
өнімінің алуан ... ... ... ... метпллургия өнімі
ғылымды көп қажет ететін және жоғары технологиялы тауарларды – ... ... ... ... ... пайдаланылды.[14,с42-53]
Қазақстанда түсті, асыл және сирек кездесетін жер металдарының кең
ауқымды мөлшерін күрделі және қоры аз ... руда ... ... мен қайта өңдеу қалдықарынан алу жөніндегі ғылыми ... ... ... ... ... ... осы
саласында да зор ғылыми әлеуеті мен тәжірибесі бар. ... мен руда ... ... ... жаңа ... енгізу
орта мерзімді перспективада қосылған құны жогғары өнім алуға мүмкіндік
береді.
Қазақстанға ірі ... ... ... ... ... жиһаз өнеркәсібінің өнімдеріне және тағы басқа ... ... ... мұнай мен газды және металдарды өңдеуді кеңейте түсу есебінен
Қазақстанда шығаруға болады әрі болашақта бұл өнім әлемдік рынокта өз ... 2 ... ... ірі ... ... бірі ... ... өңдеу процесін тереңдеу көп салалы ҚҚТ – ны құрудың ... ... ... Осындай тізбекті дамытудың бағыттары астық өңдеудің
технологиялық ... ... де, ... ... мал ... ет
пен сут өнімін ... ... да ... ... ға сондай– ақ
элеваторлар да, ауыл ... ... мен ... ... ... ... да, табиғи тағам бояғыштарын, фармацевтикалық
бұйымдарды, биотехнология өнімдері мен ... ... ... да ... ... және ... ... экспорттық
бағытын әртараптандырудың аталған бағыттары әлеуетті тұрғыдан басым ... ... ... ... ... ... іске асыруға мемлекеттік
қолдау көрсету ... ... ... ҚҚТ ... ... ... ... қайта өңдеу бөлінісінде дамыту мүмкін ... ... ...... ... ... ғана ... әдісі бойынша экономиканың басым салаларын айқындау кезінде ҚҚТ
– ның одан әрі ... ... ... ... ... ... корпарациялар(ТҰК) өңірлік өкілдерімен экономикалық
ынтымақтастықты қамтамасыз ету ... ... ... негізгі сипаттамаларының бірі озық
ғылыми–технологиялық ... ... ... бір уақыт кезеңінде
жасалған технологияларды кезең–кезеңімен ауыстыру ... ... ... сипаты болып табылады. Технологиялық құрылымдардың ауысуы
сәтінде алдындағы кезеңде көш басындағы елдер ... ... ... ... ... қызметкерлердің біліктілігінен айрылуына тап
болады. Жаңа өндірістік – технологиялық жүйені қалыптастыруда жетістіктерге
қол жеткізіп үлгерген ... ... ... ... бара ... ... ... айналады.[26, 3 бет]
Стратегия индустриядан кейінгі дамудың перспективалы бағыттарында
ғылыми–техникалық, инновациялық және ... ... ... ол болашақта қағидатты бәсекелестік артықшылықтарды алуға
жәрдемдесуге ... ... ... ... тиіс:
1) Жоғары технологиялы өндірістер қалыптастыруға, оның ішінде шетелдік
те, салааралық та технологиялар трансфртінің тиімді жүйесін жасауға
жәрдемдесу.
2) ... ... ... бар ... және
өнеркәсіптік ұйымдар мен кәсіпорындар желісі бар қалаларда қазіргі
заманғы ғылыми және инновациялық инфрақұрылымды ... оның ... ... ... ... ... ... аймақтар және тағы сондай )қолдау.
3) Индустриядан кейінгі экономика тұрғысынан әлеует салаларын пайдаану.
Қазақстан қазірдің өзінде мына ... ... ... көп ... ететін өндірістерді дамыту үшін белгілі бір ғылыми базаға
ие,оның ішінде:
Биотехнологиялар(ауыл шаруашылығы дақылдарының жаңа ... ... ... ... ... және басқалары);
1) Ядролық технологиялар;
Ғарыштық технологиялар;
Жаңа материалдар, химиялық өнімдер және басқаларды жасау.
2)Қазіргі заманғы ... ... ... мен ... ... технологиялар салаларында зерттеулер жүргізу үшін қажетті
жағдайлар жасау;
3)Ғылыми–техникалық және өндірістік ұйымдар мен ... ... ... ... мен ... салаларына
инвестициялар тартуға, өнеркәсіп пен қызмет көрсету саласына
инновациялардың жылдамырақ ... ... заң ... ... компаниялар, банктер, ғылыми – ... ... оқу ... ... ... ... ... даму қорының құрылтайшысы болып табылады. Парктердің қозғалысын
дамыту үшін нақты ... ... ... ... ... және
жергілікті бюджет, льготалық несие және заң қабылдау ... ... ... қолдау; екіншіден, ғылыми парктерге бостандық беру.
Сонда ғана ол ... ... көп ... ететін салалардың ... ... ... үшін ... технологиялық
кешендерді негізгі үш саты боынша ... ... ... ... ... ... коммерциялизациялауға және индустриализациялауға көп көңіл бөлу
керек. Яғни, ең жоғарғы экономикалық пайда алып келетін салаларды ... ... ... ... ... белсенділігін арттырып, кешендер мен ... ... ... қатынастар орнату керек.
Жалпы инновациялық белсенділікті артыруда инновациялық шағын
бизнестің бизнестердің маңызы өте зор. Ол ... ... ... ... үшін мына шараларды қолданған жөн болар:
1)алғашқы екі жылда кәсіпорынды табыс ... ... ... ... ... ... ... босату;
4)толық қажетті заттармен қамтамасыз ету;
5)шағын кәсіпорындарды бюджеттік қаржыландыру;
6)шағын кәсіпорындарды ақпараттық- қамту..[19,85-88бет]
Үкіметтің ... ... ... ... ... технологиялық дамуы мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Индустриялық – инновациялық дамуының 2003-
2015 жылдарға арналған стратегиясын жүзеге ... ... ... ... ... республикасында технопарктердің құрылуы.
Ұлыбританияның ғылыми парктерінің ассоциациясы – технопарк ... ... ... ... ... деп анықтама берген. Олар
ғылыми және ... беру ... ... ... және жоғары
технологиялы өнеркәсіптердің құрылуына ықпал етеді, формальді және іскерлік
байланыстарды ... ... ... орналасқан ұйымның бизнес
білімін және технологияларының ... ... ... ... ... критериі ретінде мыналарды
анықтайды:
• Технологиялық ағытталғандығы (инновациялық өнімді өндіруге бағытталған
және жалпы сипаттағы технопарктер).
• Басқару құрылымы ... ... ... ... ... ... беру ... негізделген, жүйеқұрушы өнеркәсіп
өндірісінің айналасында технопарктер болады ).
• Үлкен ауқымды ғимараттардың болуы (технопаркер, ... ... және ірі ... ... үшін ... қамту ).
Берілген критерийлерге сәйкес келесі ... ... ... ... – техникалық парк, инновациялық өнімді өңдеуге бағытталған,
ғылыми және ... беру ... ... және ... иемденетін, технопарк аймақтарында орналасқан, өнеркәсіп
өнімнің инновациялық ... ... үшін ... алаңдарды иемдену
қажет;
2)Индустриалды парк, үлкен ауқымды өндірісті ұйымдастыру үшін алаңдар
мен ... ... ... өнім міндеті емес, капитал
сиымды өндіріске бағыталған;
3)Технологиялық бизнес – инкубатор, кіші ... ... ... арқылы және инкубаторлық қызметтер арқылы өсіру.
Инкубациялық қызметтер: юридикалық қызметтер, ...... ... ... ... – инкубатор, аз өнім өндірісін ұйымдастыру үшін инфрақұрылым
иемденетін, өндіріс өнімінің жаңа ... ... ... ... мен ғимараттарды қамтамасыз етуге бағытталған.
5)Технологиялық бизнес ... ... ... ... ... ... өндіруге бағытталған;
6)Бизнес парк, ірі орта және кіші бизнестерде жаңа өнім түрін өндіруге
бағытталған, соған қоса инкубациялық қызмет көрсетеді.
Технопарктерктердің ... ... ... ... ... байланысты.
Әлемдік тәжірибеден технопарктердің ұйымдық – құқықтық формаларын бөліп
көрсетуге болады:
• Бір ғана құрылтайшысы жоғарғы оқу оны немесе ... ... ... ... Көптеген құралтайшылары бар, олар ... оқу рны, ... даму ... банктер, өнеркәсіп өндірсі, риэлторлық
компаниялар.
Қазіргі уақытта Қазақстанның ... ... ... ... ... ... $20 млн), Әрекет (жарғылық қоры
$30 млн), адвант ... ... $20 млн), Halyk Privat Equity ... $20 млн), Glotur ... Fund (жарғылық капиталы $20 млн).[34]
Тек өнірістің ғана ... ... ... да ... болашақа перспективті бағыт болып табылады. Ол үшін инновациялық
үрдіске халықтың ... үшін ... ... ... еңгізу қажет.
Қазақстан Республикасының индустриялық – иновациялық стратегиясында
мынадай маманданған субьектілерді атауға ... ... ... ... ... технологиялық парктер.
• технологиялық бизнес – инкубатолар.
• ғылыми қалашықтар.
Шығыс Қазақстан техникалық университетінің ... ... ол ... ... құрылым ретінде қызмет ... ... ... қолданбалы ғылыми – зерттеудің басым
бағыттарынан бастап ...... ... ... және ... проблемаларды шешу.Жалпы «Алтай» технопаркінде 63 инновациялық
жоба 10 ... ... ... ... 58 – і ... ... пен
бәсекеге қабілетті және экспортқа бағытталған технлогиялар мен қызметтерді
иемденеді. Ресей және Қытай ... ... ... жылы ... ... ... Алматының жанында
ақпараттық технологиялық парк құрылды. Материалдарды электрлік – ... ... ... ... Қарағанды технопаркі минералды шикізатты
өңдеу жаңалықтарына маманданады. Орал технопаркі авияциялық ... ... ... ... ... ... мен технология аймақтары, ірі оқу ... ірі ... ... ... шектелмеген ғылыми өнім ... ... ... ... және орта ... ... үшiн ... органдардың құрған аймақтары. Технопарктер бұрын бос қалған
өндiрiс алаңдарын, әртүрлi өнiмдердi ... ... ... Бұл ... ... ... кетiрмей, жағдайларын түзеуге мүмкiндiк туғызады.
Технопарктер ешқандай мардымды қажет жеңiлдiктердi пайдаланбайды.
Технопарктер құру тұжырымдамасы қосымша ынталандыру ... ... ... ... ... ... корпоративтiк кiрiс
салығы бойынша салықтық жеңiлдiктерiн беру, оны ... ... ... ... Мемлекет бұл технопаркке барлық ақпараттық инфрақұрылымды,
яғни ең жақсы деген бағдарламашыларды, электроншыларды тағы да ... ... ... ... ... тиiстi орындар “Майкрософт”,
“Самсунг”, “LG” сияқты компаниялармен келiссөздер жүргiзiп жатыр. ... мен ... ... ... да бұл ... ... өз ... өз алдына. Мiне, осы арқылы бiз жаңа технологиялар
жасаудың ... ... ... ... ... ... 18 қаңтарында Парламент
палаталарының бірлескен ... ... ... ... ... бірнеше басымдықты ерекше атап көрсетті. Солардың біреуі, дәлірек
айтқанда, Қазақстанның ... ... ... үшін серпінді секірістерді
қамтамасыз ету мәселесі тікелей бізге қатысты. Бұл мемлекетіміздің ... ... ... 50 ... ... ... ... мақсат. Қазіргі заманғы дамудың ... ... ... ... ... ... шешу мүмкін емес.
Осы орайда бір жәйтті ескеру қажет. Технология елімізде бұрын-соңды
болмаған ... жаңа ... ... ... Ол ... ... кезекте, қай
саланың бәсекеге қабілетті бола алатынын анықтау үшін технологиялық аудит
жүргізіледі. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... шетелдік технологиялардың болашақ мүмкіндіктерін зерттеу
тәрізді қызметтер де біздің ұйымның алдында тұрған ... ... ... осы ... үшін ... ... қолданылады.
Бұл жұмыс бізде де қолға алынған. Қазірдің өзінде ... ... ... қалаларында өңірлік технопарктер жұмыс жүргізуде. Алдағы уақыттарда
Астана, Петропавл, Шымкент және Өскемен қалаларында ... ... қою ... ... ... 25 шақырым жерде Алатаудың бөктерінде Информациялық
технологиялар паркі бой ... ... ... ... ... ... ... құрылысы 2004 жылдың мамыр айында басталған. 2010 жылы ... ... ... аяқталуға тиіс.
Онда кешенді зерттеу орталықтары және ... ... ... ... мен ... индустрияны қоса алғандағы
өндірістік сектор, ... ... яғни ... мен ... ... ... ... яғни банктер мен супермаркеттер,
кездесу өткізетін дәмханалар, конференция және ... ... ... ол ... жағынан қолайлы орналасқан, Ресей, Қытай
және Каспий ... ... шығу ... мол. Екіншіден, Алматы
Орталық Азияның бизнес орталығы. ... ... және ... ие. Одан қалды дайын инфрақұрылым мен ... ... және ... ... ... ... мүмкіндіктері бар.
Басты мақсат–Қазақстанда ақпараттық технологиялар индустриясының
жедеғабыл ... ... ... Ол ... ... ... табысты дамытудың стратегиялық бағыттарын белгілеу, елімізге
ақпараттық технологияларды, капиталды, ноу-хауларды тарту, жаңа ... ... ... ... ... ... үшін инфрақұрылымдар ұсыну, сонымен қатар инновациялық қызметті
ынталандыру үшін экономикалық жеңілдіктер беру ... ... ... күні жоғарыда айтып өткен ... ... ... ... ... қалыптастыру ісі
аяқталуға жақын. Әр ... ... ... беру ... жұмыс
істеуде, сонымен бір мезгілде ортақ зертханалар жабдықтау жөнінен жұмыстар
жүргізілуде. Технопарктер ... ... ... 200-ге ... идея ... ... сол ... кәсіпорындардың, жоғары оқу орындарының,
ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... жұмыс
істейді. Олар өздеріне келіп түскен бірнеше инновациялық ... оң ... ... арқасында ол жобаларды жүзеге асыру жұмыстары басталып ... жылы ... ... қалыптастыруды толық
аяқтау көзделіп отыр. Сонымен қатар, кадрлармен қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... жетілдіру,
инновациялық жобаларға қатысушылармен тиімді қарым-қатынастар орнату,
технопарктердің өңірдегі ықпалын арттыру ... ... алға ... ... ... келсек, үстіміздегі жылы үш технологияны шетелге
шығару керек. Дегенмен, Бүкіләлемдік банкпен ... Озық ... ашу ... ... ... жүзеге асыру, биотехнология, мұнай-
химия, нанотехнология және агроөнеркәсіп технологиясы саласында ұлттық
технопарктер құру және ... ... ... ... технопарктер
құрамында сертификаттау және стандарттау ... ашу ... ... ... ... да ... атап көрсету керек. Сол сияқты,
еліміздің Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіруі ... ... ... ... құру да маңызды міндеттердің қатарына жатады.
Ондағы мақсат — ... ең озық ... ... ... ... ... ... ұлттық инженер кадрларын дамыту.
Ә)Қазақстан республикасындағы кластерлік жүйенің қызметі
Қазақстан ... ... ... ... ... жаңа серпіліс жасау қарсаңында: Қазақстанның әлемдегі ... ... 50 ... ... кіру ... атты ... Жолдауында былай деген болатын: «Біз түпкі ... ... ... ... ... көлік саласына және машина
жасау мен металлургиядағы, химия мен агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... және дамытуға арқа сүйеуіміз
керек. Алдымызда халықаралық ұйымдырдың белсене қатысуымен биотехнологиялық
орталықтар; өңірлік ІТ-орталық ретінде ... ... ... ... ... ... ... мен қызмет көрсетудің бәсеке қабілеттілігін
қолдауға бағытталған нақты бағдарламалар қабылдауы қажет. Жеке ... ... және оның ... мен ... ... рыноктар
жылжытатын мамандандырылған құрылымдар болуы шарт мұндай ұйымдардың әлемдік
тәжірибесін ... оны ... ... ... ... бұл мәселелердің шешілу жолдары Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2006-2008 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... ... нақты «орынды» иеленетін
және жаңа экономикалық жағдайға жылдам бейімделуге қабілетті бәсекеге
қабілетті экономика ... ... ... ... ету ... оны
шешу жолдары қарастырылған: «Пилоттық кластерлерді құру және ... ... ... ... географиясын кеңейту жоспарларын іске ... ... ... 2006 ... ... ... ... қолдауымен
тиісті өңірлердің әкімдері пилоттық кластерлерді, оның ішінде Оңтүстік
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... облысында «Мұнай-газ машиналарын жасауды»,
Алматы қаласында және Алматы ... ... ... егжей-тегжейлі
мастер жоспарларын әзірлейтін болады». Нәтижесінде «бәсекеге қабілетті
индустрия мен қызметтер саласын дамыту» күтілуде. ... ...... пилотты салаға ғана тоқталып қоймай, нағыз даму және өсу ... ету ... ... .
Кластерлер мен экономика, әсіресе Қазақстанның экономикалық жағдайымен
тығыз байланысты болуы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуының қолайлы жағдайын тудырады.
Бәсекеге қабілеттілік тұрғысынан іскерліктің ... ... ... ... жаһанды ... ... жаңа ... технологияларды қолдаудың төмен деңгейін,
сондай-ақ жеткізушілердің ... ... ... төмен тиімділігін, әкімшілік ... ... ... секторының жеткіліксіз деңгейде дамуы мен венчурлық капиталға қол
жеткізу мәселелерін жатқызуға болады. Қазақстандағы бизнес-климаттың ... ... беру ... мен ... ресурстарының міндеті мен
жоғары ... ... үшін ... жол ... жоғары
сапасын, сондай-ақ Қазақстан ... ... қол ... жоғарғы деңгейін ... ... ... ... белсенді дамуына бағытталған ... ... ... күшті жақтарын айтарлықтай тиімді қолданбайды. Мысалы,
білім беру, ғылым, технология мен ... ... ... ... ... ... және инновациялық
әлуеттің қатысты жоғарғы деңгейінде жүзеге асуы төмен деңгейде тұр. ... ... ... ... ... өнеркәсібі стратегиялық маңызы бар өнеркәсіп
салаларының бірі болып табылады, ол халықты мөлшері және ... ... ... ... ... ... ... Азық-түлік
өнеркәсібінің құрамына 30-дан аса мамандандырылған салалар, қосымша салалар
және жеке өндірістер кіреді. Қазақстанның азық-түлік ... ... ... кәсіпорындары мен өндірістері бар, олардың 80% ... ... ... ... ... жұмыс істейтін адамдардың саны 69,4
мыңға жуық немесе өнеркәсіпте жұмыс істейтіндердің 10,3%. ... ... ... ... ескере отырып, ішкі рынок ... ... ... ... ... ... бар. ... бірге шетелдік рынокқа шығу
негізгі стратегиялық мақсат болып саналады. Қытай, Орта Азия ... ... ... ... ... ... қолданудың болашақтағы рыногы деп
қарастырылуда. Экспортқа стратегиялық күш-жігердің бағытталуы ... ... ... ... ... ... саналады.
Қазақстанның тамақ өнеркәсібі мұнай өндірісінен тыс ... өсу ... ... ие. Бұл сала ... ... ... ¼ бөлігін құрайды
және елдің ЖІӨ-нің 6,5%-на жуығын құрайды. Тамақ ... ... ... өнеркәсібіндегі қарқынды дамушы сектордың бірі. Соңғы
төрт жылда сектордағы жылдық өсу қарқыны 108,2% – дан ... ... ... ... 2005 жылы ... өсу ... ... өнім шығару
көлемі 2000 жылы 1,5 млрд. АҚШ долларын құраса, 2005 жылы 2,6 ... ... ... [20,15-22бет]
Қатысушылардың жекелей алғанда ауыл шаруашылығы шикізатын өндірушілер
мен қайта ... ... ... ... ... ... ... кластерлік әдісті қолдануға толықтай ... ... сүт ... ... ... және оңтүстік
өңірлерде (Алматы, Шығыс Қазақстан, Қостанай және Солтүстік ... - ... ... ... ... өңірде (Алматы, Жамбыл,
Оңтүстік Қазақстан облыстарында), ет ... ... ... өңірлерде
(Қостанай, Павлодар, және Солтүстік ... ... ... ... Ал ... ... өңдеу өнімінің кластері бойынша
артықшылықтар солтүстік және орталық өңірлерде (Ақмола, Қарағанды, Қостанай
және Солтүстік Қазақстан), ... ... ... ... Қазақстан, Қарағанды
облыстарында және күріш өнімін Қызылорда облысында ... ... ... және дамыту неғұрлым ... ... ... ... үшін аталған облыстардың бірқатар артықшылықтарына қарамастан,
қазіргі кезде үш ... ... атап ... ... ... өңдеуші
өнеркәсіп (Ақмола, Қостанай облыстары және СҚО); сүт ... ... ...... өнеркәсібі (Алматы, Жамбыл және Оңтүстік
Қазақстан облыстары). Бұл ... ... ... аталған
сегменттердің үлесіне, осы ... ... ... ... ... да бір ... ... сондай-ақ экспортына
талдау жасау негізінде ... ... ... ... ... ... ... өндірудегі Қазақстандық шығындарды
әлемдік лиддер елдердің шығындарымен салыстыра отырып жүргізілді. ... ... ... мен ... ... ... мақсат
ұсталынды - мемлекеттік реттеудің жетілуі мен ... ... ... отандық тамақ өнеркәсібінің өнімінің ... ... мен ішкі ... ... үшін ... жасау.
«Туризм» кластері
Жеті кластерлік бастаманың ішінде туристік индустрия экономиканың басым
секторларының бірі ... ... оны ... жаңа ... берді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің туризм саласындағы белгіленген
барынша маңызды міндеттерінің бірі – ... ... ... ... ... ... теңдесі жоқ табиғи және мәдени ... ... ... ... индустрия туризмнің туристік ... ... ... ... оралымды кірігуінің табиғи жүйе
жасаушы факторы, неғұрлым серпінді дамушы және өзінің капитал ... ... ... ... ... ... ... бірі
болып табылады.
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның бәсекелік ... ... ... ... бай табиғи әлеуетінде (экологиялық
туризм), өсіп келе жатқан іскерлік белсенділігінде (іскерлік ... ... және ... ... ... сияқты демалыстың белсенді
түрлерімен шұғылдану мүмкіндігінде.
Шетелдердің мысалы көрсеткендей, ұлттық парктерге келетін ... ... ... ... онда жыл ... 1 ... дейін АҚШ
долларын қалдырып кетеді. Қорықтарға, ұлттық парктерге тауарларды сату ... ... ... ... өз бетінше ақша табуға рұқсат берілген.
Ұлттық парктер табатын қаржылық қаражат оларды дамытуға, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... шыға отырып, “Экономиканың басым секторларында пилоттық
кластерлерді ... мен ... ... ... ... туралы”
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 ... 25 ...... ... ... мен Алматы облысында “Туризм” пилоттық кластерін
жасау мен ... ... ... ... ... ... ... жасаудың маңыздылығын ескере отырып, Қазақстан
Республикасының Үкіметі туристік индустрияны одан әрі ... ... ... ... ... ... әлеуетіне маркетингтік
зерттеулер жүргізу үшін 65 млн. теңге ... ... ... бөлді.
Аталған зерттеулерді жүргізу үшін стратегиялар ... және ... ... ... ... туристік өнімді жылжытуда көшбасылық
орынды иеленуші “International consulting group on tourism “IPK” компаниясы
тартылды. [21,19-28бет]
Туристік қызмет көрсетулердің ... ... ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру құқығына лицензиясы
бар 846 туристік ұйым мен 30 жеке ... ... ... ... ... мен ... үй шаруашылығы кәсіпорындарының басым көпшілігі Алматы
қаласында (605), Шығыс ... (124), ... (122), ... ... және Астана қаласында (79) (1-қосымша). Қазақстанның ... ... ... 3,2 ... жуық ... 1,5 мың ... гид пен
экскурсияшы жұмыс істейді. Туристік нарықтың барлық ұйымдарының 98,3 ... ... ... ... саны 50 ... ... ... адамнан аспайтын персоналы бар орташа кәсіпорындар 1,3%-ті, ал ... ... ... ... ... ... көпшілігін шағын
және орта кәсіпорындар құрайды, олар әлем елдерінің көбінде инновацияларға
негізделген экономикалық ... ... ... ... ... ... ... әлемнің жетпіс елімен ынтымақтаса жұмыс
істейді. [29, 3 бет]
Бағдарламаның мақсаты: сырттан ... ... және ішкі ... ... ... мемлекет пен халық кірісінің тұрақты өсуін,
халықты жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... өнеркәсібін дамытудың бастапқы кезеңінде мақта-мата иірімжібі
мен мата өндірісін жасау мен дамыту жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... мына факторлармен байланысты: шикізаттың (мақтаның) қол
жетімділігі, жаңа тоқыма кәсіпорындарын салу және ... ... ... ... ... ... бірнеше ірі компаниялардың болуы,
салыстырмалы түрде өндірістік шығындардың ... ... және ... ... инфрақұрылымның болуы.
Қазақстан экономикасында мақта шаруашылығы елеулі орын алатыны
белгілі. Мәселен, 2005 жылы ... ... ... 124,1 мың ... ... 140,3 млн. ... ... шығарды. Экспорттың жалпы сомасының
1,1 пайызын ғана құрайтынына қарамастан мақта талшығы ... ... ... шығаратын екі өнімнің бірі. Мақтадан дайын өнім
шығарсақ, жаңа жұмыс орындары ... ... ... ... жұмысшылар
жалақы алып, табыс табады, дайын өнім ... ... ... көлемін
арттырады. Бізде мақта талшығын сатуда да кемшіліктер бар.[30,2 бет]
Мақта өңдейтін кластер құра ... біз ... ... ... ... ... өсімдік майы, бояулар, ... ... ... ... ... ... ... тамақ
өнеркәсібі, құрылыс, медицина өнімдерін шығаратын өнеркәсіптерді дамытуға
мүмкіндігіміз туады.
Мақта өңдеу ... ... ... ... ... мен ... ... және техникалық мақта және басқа да тауарлар ... ... ... ... ... ... ... Кластерді құру үшін осы
салаға қатысты ғылым саласын және қолданбалы ғылыми-зерттеу тәжірибелік-
конструкторлық әзірлемелерді, ... ... сала ... ... енгізу жөніндегі экономикалық және маркетингтік ... ... ... жүзеге асыру қажет.
«Мақта туралы» заңның 6 бабының 2-ші ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығындағы мемлекеттік
саясатты, мақта рыногының сату стратегиясын әзірлейді және іске асырады»
деген. Ең ... ... – ұсақ ... қожалықтарының жер көлемін
бірлестіру, ірілендір, мақта-жоңышқа ... егіс ... ... және жаңа ... кең ... ... Оңтүстік Қазақстан облысының мақтаны өндіру және қайта
өңдеу саласындағы ... ... ... ... еркін
экономикалық аймағын құру қажеттілігін туғызды, ол пилоттық кластердің
жүйе құрушы бөлігі ... ... ... логистика» кластері
Көлік-логистикалық кластердің мақсаты – көлік кешенін дамыту және оның
қызметінің Қазақстанның экономикасы мен халқының ... ... ... ... және ... тасымалдардың әлемдік рыногында
ойдағыдай бәселелестігін ... ету ... ... ... ... ... ... оның оқшаулануы
аумақтық - функционалдық сипатқа ие және өзіндік ... ... ... ... ... ... бағыттары, ірі тоғысу тораптары
оның ішінде байланыстар мен жүк ағынын туындату,
екіншіден, кластердің күші ... - ... және ... қызметтерді
көрсететін кәсіпорындар орналасқан барлық аумаққа қатысты болады.
Жоғарыда айтылғандарға орай, бірінші кезеңде екі пилоттық ... ... ... олар ... ... орталығында көлік - логистикалық
орталықты ұйымдастыру және ... Жаңа ... ... ... жоба ... заманғы ақпараттық жүйелер мен технологияларды қолдана
отырып, тиісті халықаралық стандарттарға сәйкес ... ... салу ... ең ... ... ... торап – Алматы
қаласында терминалдық парктің зәрулігі мәселесін шешеді.
Екінші жоба ...... ... ... бойынша “жасыл” көлік дәлізін
ұйымдастыру арқылы халықаралық автокөлік саласында Қазақстанның транзиттік
әлеуетін дамытуға бағытталған.
«Құрылыс материалдары» кластері
Қазақстан ... ... өсуі ... ... ... байқалады. Соңғы бес жыл ішінде Қазақстанда тұрғын үй
(оның ішінде ҚР-да тұрғын үй - құрылысын ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде) өндіріс ... ... - ... ... ... ... және
басқалардың айтарлықтай өскені байқалып отыр. Құрылыстағы үлкен көлемдерді
орындау Елорданы астанаға ... ... ... ... дамуымен,
кәсіпорындардың үлестік белсенділігінің артуымен байланысты болып отыр.
Осыған байланысты ... ... іске ... ... Қазақстан
Республикасында құрылыс ... ... мен ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасы
әзірленді. Алайда өндірістік қуаттарды өсіруден, жаңа ... ... ... ... ... ... ұйымдық фактор
тиімділікті арттырудың елеулі элементі болып табылады. Бұл жағдайда рынокта
жекелеген кәсіпорын емес, ... ... ... ... тиімді
пайдалануға мүмкіндік беретін компаниялардың ... ... ... ... ... ... қысқартатын
өңірлік өнеркәсіптік кешен бәсекеге түседі. ... ... 3 ... ... отыр
«Металлургия» кластері
Қазақстан экономикасының серпінді дамуын айқындайтын факторлардың бірі
дамыған тау-кен металлургия ... ... ... ... Бұл ретте
өндірілетін қара және түсті металлургияның айтарлықтай ... ... ... ... кәсіпорындарға тиесілі. Қарағанды облысы
жеткілікті ... ... ... металл өңдеу жөніндегі
кластерінің кәсіпорындарын ұйымдастыру үшін барынша ... бұл ... ... ... ғана ... өз ... өнім сапасын
жоғарлатуға алып келетін бәсекелестіктің қажетті деңгейін қамтамасыз етеді.
«Металлургия» пилоттық кластерін жасау және дамыту жоспарында ұсынылған ... ... 4 - 5 ... ... ... машина жасау
өнімдерінің экспорты өсімін ынталандыруға, сондай - ақ экономиканың осы
секторына ірі ... ... ... ... ... шағын
және орта кәсіпорындардың мүмкіндігінше көбін тартуға бағытталған.
«Мұнай - газ ... ... ... Республикасы мұнай мен газдың бай ресурстарына ие, ол жоғары
технологиялық жанама ... ... күші ... ... мұнай - газ саласындағы ірі жобалардың бірі ... ... ... ... көмірсутегі ресурстарын игеру ... ... ... 2003 ... 16 ... жарлығымен Каспий
теңізінің қазақстандық секторын игерудің бағдарламасы ... оның ... КТҚБ ... ... және қауіпсіз игеру
жолымен елдің ... ... ... ... етуге және Қазақстан
халқының өмір сапасын жақсартуға жәрдемдесу, елдің ... ... ... қол жеткізу болып табылады. Ірі инвестициялық жобаларды
іске асыру мұнай мен газды барлау және ... ... үшін ... жабдығы мен машина жасау өніміне және көмірсутегі шикізатын
өндіруге, тасымалдауға, сақтауға және ... ... ... сұранысты
арттырады. Қазіргі кезде Батыс Қазақстан облысының аумағында пилоттық
жобаны іске асыру ... ... ... қуатты өндірістік, кадрлық және
ғылыми - техникалық әлеуметтік болуы, көліктің, ... ... бұл ... ... ірі ... жобалардың іске асырылуы
және машина жасау өнімінің ... ... ... ... ... ... мұнай-газ машиналарын жасау саласында кластерлеу үшін
бұл өңірдің таңдалынуының негізгі факторлары болып табылады.[31,2-3бет]
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің 2004 ... ... ... ... ... Республика үкіметінің алдына келелі
міндет қойып, былай деді: «Біздің іс жүзінде барынша тиімділік ... ... ... ... ... Соның бір мысалы
индустрияны дамытуға кластерлік тұрғыдан келу бола ... ... ... дейін біздің келешегі бар барлық Қазақстандық,
ауқымды өңірлік және ... ... ... қабілетті салалар
жиынтығы) айқындап алуымыз қажет. Даму институттары болса, ... ... ... ... құралдарына айналуы керек».
Ел басшысы үшінші рет шақырылған Парламент Мәжілісінің бірінші
сессиясының ... ... ... ... ... ... ... мәселесіне ерекше көңіл бөлді. ... ... ... бөлістерді енгізуге, жаңа инустриялдық кластерлерді
қалыптастыруға баса көңіл аудара отырып, Қазақстанның экономикалық ... ... ... дамыту туралы айтты. Ол, сондай-ақ,
елімізде машина ... ... ... ... ... және жеңіл
өнеркәсіпті дамытудың елеулі түрдегі әлеуеті бар ... ... ... ... ... ... және ... салаларындағы
кластерлерді қалыптастыру арқылы ауылшаруашылық өнімдерін өңдеудің болашағы
бар.
Көріп отырғанымыздай, мемлекет басшысы мен ... ... ... ... ... көңіл бөледі және ерекше
маңыз береді. Әлемдік тәжірибе көрсетіп ... ... ... ... ... басымдықтарын анықтайды және оның ... ... ... рөл ... Қазақстан экономикасындағы басты двигатель – шикізат секторы.
Үкімет екінші ...... емес ... ... және ол
болашақта негізгі ... сала ... ... ... ...... двигательді қазіргі талапқа сай жаңарту болып табылады.
Қазақстан экономикасын ... мен ... - газ ... ... ... ... ... өндірістік жүйенің
интеграциясы мен кооперациясы, жүйелік бағыты негізінде ... ... ... ... дейін дамыған кластерлер болған емес. Қазіргі кезде
еліміздің өнеркәсібі шикізаттық сипатта болып отыр, экспорттық ... ... ... ... тауарлар жоқ, экспорт арқылы негізінен
минералдық өнімдер, өңделмеген немесе шала ... қара және ... ғана ... Қазақстанда өндірілетін мұнай мен газдың, қара және
түсті металдардың ... ... ... ... ... ... ... және отандық компанияларда акция пакеті жоқ, тек қана
мұнай ... аз ... ... басқа қомақты түрде қолға ұстары
жоқ.[29,4бет]
Сондықтан ... ... ... ... мақсатында ел
президентінің 2005 жылдың ... ... ... ... ... ... ... жолында» деген Қазақстан халқына жолдауында: «Біз
бәсекеге қабілетті экономика үлгісін таңдай ... ... ... ... салаларды дамытуға кірістік, сол арқылы қазақстандық ... ... жол ... ... мемлекеттің қатысуынсыз мүмкін емес. Бұл жерде
анықтап айтатын жай, мемлекет және ... ... ... жағдай
жасамайды, тек өз тарапынан экономиканың барлық салаларына қолдау ... ... ... ... Өйткені кластердің өзі оны құрайтын
кәсіпорындар арасында бәсекенің болуына негізделе отырып, білікті ... ... ... тиімді салаларға шоғырландыру қажет. Сондықтан да
олардың даму ... ... ... ... тығыз байланысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе Республикамыздың ... ... ... ... ... ... ... көреміз.
Қазақстан экономикасының трансформациялық кезеңге басқан алғашқы
қадамдарының ... ... ауыр ... ... ... жүйесі озық дамыған мемлекеттерде (Германия, Жапония, Швеция)
нарықтық шаруашылық эволюциялық ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімде қалыптастырылған.
Ал біздің экономиканы ... ... ... емес ... ескермей,
шапшаң түрде өткеннің құндылықтарынан арылу қағидасын қолдануда.
Мемлекеттің ... ... ... алмағандығын көреміз. Рыноктық
экономиканың теориясының болмағандығы ел ... ... ... ... алып ... ішінде индустриалықсыздандыру үрдісінің белең алғандығын көреміз.
Шаруашылық байланыстар мен бүкіл өндірістің жаппай қарулануға ... ... ең ... ... Рыноктық шаруашылыққа
өтуде ол кәсіпорындардың қажет ... ... ... Ол ... осындай үрдісті басынан кешкен шығыс европа елдерінің тәжірибесін
қолданған жөн. Онда ... ... ... ... модернизация жүрген
және мемлекеттік менеджменттің өте икемді жұмыс істегендігін көреміз.
Сондықтан ... ... кез ... ... ... ... ... ролі жоғары болу керек.
Біздің еліміздегі индустриялық-инновациялық үрдістерді тежеп ... ... және ... шешу ... ашып ... ... ... Ғылым мен өндірістің арасында жүйелі байланыстың болмауы. Оны ... ... оқу ... ... ... ... тапқан жаңалықтарын тек теория негізінде ғана емес іс жүзінде
жүзеге асыратын ... ... болу ... ... қоса
өздерінің ойлап тапқан жаңалықтарынан пайданы иемденуі қажет сол
кезде ғана олар жаңа өнім ... ... ... ... ... ... ... және тәжірибелік
конструкторлық жұмыстарды атқаратын ғылымның ... ... ... ... дамыған. Оны қалпына келтіру өте қиын, егер ... ... ... ... ... ... ірі
кәсіпкерлік құрылымдар жоқ (шикізат секторын қоспағанда) өзіміздің
қолданбалы ғылымды қамтамасыз ететін. Бұл ... ... пен ... ... ... ... Ғылыми –
технологиялық тәжірибелерді жүзеге асыру үшін мемлекеттің ... де күші мен ... ... ... ... ... басымдылықтармен шектелген участкелерде ... ... ... ... және қосылған құн тауарларларына инвестиция
тартыммдылығының төмен ... Ол үшін ... ... ... жеке
инвестицияларды тарту өзекті. Қолда бар жеке қаржыларды өндіріске
тартудың ең тиімді ... қор ... ... ... асыру, сол
себепті қор биржасын дамыту қажет;
4) Өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... және ... болмауы. Ол үшін
ғылыми–техникалық және өндірістік ұйымдар мен кәсіпорындарындардың
инновациялық қызметін ынталандыруға, ... мен ... ... ... ... пен қызмет көрсету
саласына инновациялардың жылдамырақ енуіне бағытталған заң шығару
базасын жетілдіру. Бұл үшін ... ... ... механизмдер
арқылы әсер ету, мысалы: инноациялық тауар өндірушілерге кем дегенде
екі жылға дейін салық жеңілдіктерін ... ... ... ... бөлінуі және ЖІӨ құрылымында зерттеу мен
тәжірибенің үлесінің төмен ... ... өте ... ... қажет;
6) Патентік заңнаманың дұрыс ... ... ... ... ... ... мен өзгертулер
еңгізу қажет, себебі жаңалық ойлап табушының авторлық құқығын
қорғайтын заң ... ... қоса ... құқықтық сауаттылығын
жоғарлату қажет;
7) Кіші және орта фирмалардың инновациялық ... ... ... ... қамтамасыз ету өте қажет. Өркениетті
рыноктық қатынасты дамыту тағы да осы ... ... ... ... ... ... ... фирмалардың қызметінің дұрыс жолға
қойылмауы. Таза инновациялық тауарға өздерінің қаржыларын жұмсауды
дұрыс жолға қою ... ... да ... ... емес ... шек қою керек;
9) Франчайзинг және технологиялар трансфертін ұйымдастырудың ... ... ... ... ... мемлекет
трансфертік климат жасауы қажет;
10)Рынок ... ... ... ... ... тауар
өндірушілерге қосалқы қызмет көрсету мен ... ... ... емес ... ... жоғарлату қажет ... ... ...... зерттеу және тәжірибелік конструкторлық жұмыстар
КТҚБ – Каспий ... ... ... – Қосылған құн технологиясы
ЖШС – Жауапкершілігі шектеулі серіктестік
ЖІӨ - Жалпы ішкі өнім
ҰҒА – Ұлттық ғылым академиясы
ТМД – ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. А.Н.Назарбаев Қазақстан халыққа жолдауы «Жаңа ... ... 2007ж -3ші ... ... ... халқына жолдауы «Қазақстан экономикалық,
әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында». Астана, 2005ж
3. Н. Ә Назарбаевтың ... ... ... ... 50 елдің
қатарына кіру Стратегиясы» Астана - 2006. - 1 ... ... ... халқына жолдауы «Елдегі жағдай туралы және
2002 жылға арналған ішкі және ... ... ... бағыттары
туралы».Астана 2002ж
5. Есентугелов А.Трансформация экономики Казахстана: ... ... ... ... ... ... ... В 3-х томах. Алматы: РГП «Институт экономических
исследований» 2002г-371с 368-393
6. ... ... ... ... ... и ... том-1 ИЭ МОН РК, ... Жатқанбаев Е.Б. ... ... ... ... ... практикалық оқу құралы-
Алматы, 2006ж-300бет
8. ЖатканбаевЕ.Б.Угрозы национальным интересам ... ... ... ... ... ... ... и практика- Алматы, 2006г-с201
10. Додонов В.С.Тенденция деиндустриализаций в Казахстане // Мысль,
1996г с 38-47
11. Брагинский С, Певзнер Я, ... ... ... пути ... // ... 1991г- ... Ескараев О, Батмусова Ж. Роль рынка в ... ... ... // ... ... ... ... Н. Роль инновационных процесов в развитий общественных
систем // ... ... №6 - ... ... А. ... ... в ... состояние и
основные тенденций развития // Транзитная экономика,2006г-№2-с42-
53
15. Исмагулов Д. Технопарк как ... ... ... ... ... ... ... Алдашанов Б.А Инновационная инфраструктура: понятие, основные
элементы и ... ... // ... ... ... Ж.Б ... как ... категория //
АльПари,2005г-№2-с31-33
18. Кусайнов А.М. Создание ... ... в ... ... ... ... Т.И. Инновационная деятельность в республике Казахстан:
состояние и перспективы // ҚазҰУ хабаршысы: экономика сериясы,
2006-№1-с85-88
20. Байзақов С., ... Н. ... ... ... ... ... , 2005 -№1. -15-22 ... Байзақов С., Райхан Н. Қазақстан экономикасын кластерлер көтереді
// Ақиқат , 2005 -№2 -19-28 ... ... ... безопасность// Вопросы экономики- 1994г-
12-с14-17
23. Исахметов Т.И. Инновационная ... в ... ... и ... ... КазНУ: Серия экономическая,
2006г- №1(52)-с85-88
24. Тулегенова М.С. ... ... в ... ... // ... ... ... экономическая, 2004 - №2(42) - с-
104-111
25. Прохоров И. Перспективы инновационного развития // ... – 2003-7 ... ... Б. По пути ... ... ... – 2003-7февраль-с2
27. Есали А. Кластерлік дамудың кілті // Егемен Қазақстан - 2005 - 28
қаңтар-3б
28. Садуақасов А. Кластерлік бастамалар ... ... // ... -15 ... - 4 б
29. Оразова Ж. Туризмге үміт арту // Егемен Қазақстан – 2007- 6 ... ... ... Е. ... жарқын келешегі мақта–тоқыма кластері//
Егемен Қазақстан - 2006 – 19 ... - 2 ... ... ... жасау кластері // Егемен Қазақстан 2006 –1 сәуір-
2-3 б
32. ... С. ... ... экономикасындағы
инновациялық белсенділікті арттыру // Конференция-2003г-с376-381
33. Методологические основы построения трансфармационной модели
Республики ... ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сот жүйесі36 бет
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы74 бет
Қазақтанның «Қазақстан - 2030» ұзақ жылдарға арналған дамуының стратегиясы24 бет
Құқық нормаларын іc жүзіне асыру9 бет
PR – стратегияны жоспарлаудың функциялары мен міндеттері54 бет
Азаматтық құқықтарды жүзеге асырудың түрлері және жіктелуі37 бет
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатын жүзеге асырудың механизмі17 бет
Бастауышта математиканы оқыту барысында пәнаралық байланыстарды іске асырудың кейбір жолдары48 бет
Бұзылған жер учаскелерінің рекультивациясын жобалауды жүзеге асырудың жалпы ережелері31 бет
Жеке кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудың құқықтық мәселелері105 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь