Ауыспалы егісте өсірілген мақта қозасының өнімділігіне тыңайтқыштар қолдану жүйесінің әсері

КІРІСПЕ

1 Ғылыми әдебиеттерге шолу

2 Топырақ . климат жағдайлары
2.1 Климаттық жағдайы
2.2 Тәжірибе танабының топырағы

3 Зерттеу нысаны, әдістемесі мен бағдарламасы
3.1 Далалық зерттеулер
3.2 Далалық тәжірибедегі атқарылған агротехникалық шаралар
ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ

4 Мақта егістігі топырағындағы азот пен фосфордың сіңімді формаларының мөлшері мен динамикасының өзгеруіне тыңайту жүйесінің әсері
4.1 Жоңышқа тамыр жүйесінің жиналуы және химиялық құрамы
4.2 Топырақтағы азот пен фосфордың сіңімді түрлерінің мөлшерінің тыңайту жүйесіне байланысты өзгеруі
4.2.1 Топырақтың режимі.
4.2.2 Топырақтың фосфор режимі

5 Қоректену жағдайларына байланысты ауыспалы және дара егістіктеріндегі мақта дақылының өнімділігі
5.1. Қоректену жағдайлыры, ауыспалы және дара егістігінде өсірілуіне байланысты мақта дақылының өсіп.дамуы және өнімділігі
5.2 Ауыспалы және дара дақыл егістіктерінде өсірілген мақта дақылы тылшығының технологиялық сапасының тыңайтқыш қолдануға байланысты өзгеруі
5.3 Қысқа мерзімдік ауыспалы егістіктерде тыңайтқыш қолданудың экономикалық тиімділігі

6 Қоршаған ортаны қорғау мәселелері
Қорытынды
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қосымша
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Қазақ ұлттық аграрлық университеті
Орынбекова Динара
Ауыспалы егісте өсірілген ... ... ... тыңайтқыштар қолдану
жүйесінің әсері
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
мамандығы 050808 – Топырақтану және агрохимия
Алматы 2011
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
__________________________________________________________ факультеті
_________________________________________________________ ... ... ... ... саны ... мен ... ... _____________
Орындаған ____________________________________________________
(аты-жөні)
20 ___ ж. “____” _____________ қорғауға жіберілді
Кафедра меңгерушісі _________________ ___________________________
(қолы) ... ... ... тараулар кеңесшілері:
_________________________ ________________
________________________________
(тарау) ... ... ... ... ... ... ... – 2011 ... ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
факультеті
мамандығы
____________________________________________________________________
_______________________________________________________________________кафед
расы
Дипломдық жұмысты (жобаны) орындау
ТАПСЫРМАСЫ
Студент
(аты-жөні)
Жұмыс (жоба) тақырыбы
_________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____
____________________________________________________________________________
____
____________________________________________________________________________
____
Университет бойынша 20___ж ... № _____ ... ... ... ... мерзімі 20___ж «_____»_____________
Жұмыстың (жобаның) бастапқы деректері
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________
Дипломдық жобада ... ... ... ... ... тізімі (қажетті ... ... ... ... ... ... кеңесшілері
|Тарау ... ... ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... ... (аты, ... ... ... (аты, ... ... ... ... (аты, ... жұмысты (жобаны) орындау
ГРАФИГІ
|Рет саны|Тараулар және қарастырылатын |Жетекшіге ұсыну мерзімі| |
| ... ... | ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... ... (аты, ... ... ... (аты, ... ... ... (аты, ... ... |7 |
|1 ... ... шолу |8 |
|2 ... – климат жағдайлары |17 ... | ... ... |17 ... ... ... топырағы |22 |
|3 ... ... ... мен ... |26 ... ... зерттеулер |26 ... ... ... ... ... ... |29 |
| ... НӘТИЖЕЛЕРІ |31 |
|4 ... ... ... азот пен ... сіңімді |31 |
| ... ... мен ... өзгеруіне тыңайту | |
| ... ... | ... ... ... ... жиналуы және химиялық құрамы |31 ... ... азот пен ... ... түрлерінің мөлшерінің |33 |
| |тыңайту жүйесіне байланысты өзгеруі | ... ... ... |33 ... ... фосфор режимі |38 |
|5 ... ... ... ... және дара |40 |
| ... мақта дақылының өнімділігі | ... ... ... ... және дара ... өсірілуіне |40 |
| |байланысты мақта дақылының өсіп-дамуы және өнімділігі | ... ... және дара ... ... ... ... ... |44 |
| |тылшығының технологиялық сапасының тыңайтқыш ... | |
| ... ... | ... ... ... ауыспалы егістіктерде тыңайтқыш қолданудың |46 |
| |экономикалық ... | |
|6 ... ... ... мәселелері |48 |
| ... |54 |
| ... ... ... |56 |
| ... |60 ... 15 ... ... дара ... ... ... ұлғаюы, ғылыми
негізделген мақта-жоңышқа ... ... ... ... іс-шараларды сақтамау, минералдық тыңайтқыштарды жеткіліксіз
және негізсіз пайдалану, топырақтағы қоректік заттардың жылжымалы түрлері
мен ... ... 20-30% ... ... ... ... мақта өнімділігі едәуір төмендеуде.
Осыған байланысты мақта ... ... ... ... ... мен мақта өнімділігін жоғарылату мәселелері тұр. Бұл
маңызды әрі өзекті мәселелерді Оңтүстік ... ... ... дақылдардың биологиялық ерекшеліктері мен топырақтардың
қоректік элементтердің сіңімді түрлерімен ... ... ... ... ... ... егістіктер мен ғылыми негізде жасалынған тыңайту
жүйесін енгізу арқылы жүзеге асыруға болады.
Бұл дипломдық ... ... ... ... ... өндірістік практика өту барысында ... ... ... ... ... мәліметтері келтіріліп отыр.
Зерттеу мақсаты мақта дақылының өнімділігі мен ... ... ... ... ... ... ... негіздерін жасау.
Қойылған мақсатты орындау үшін төмендегі міндеттер жүктелді:
➢ қысқа айналымдағы ... ... ... ... агрохимиялық қасиеттерінің өзгеруіне тыңайтқыштардың
әсерін анықтау;
➢ қысқа айналымдағы ауыспалы ... ... ... дақылының
өсіп-өнуіне тыңайтқыштардың әсерін зерттеу;
... ... мен ... ... сапасына
тыңайтқыштардың әсерін бағалау;
➢ қысқа айналымддағы ауыспалы егістік ... ... ... ... ... ... шолу
Мақта өте жоғары бәсекелестікке қабілеттілігі және ... ... ... ... ауыл экономикасының өсу нүктесі
ретінде анықталған. Қазақстанның аграрлық саясатында экспортқа бағытталған
салаларға ... рөл ... олар тек ішкі ... ғана емес ... жағдайына бәсекелестікке қабілетті өнім жасауға мүмкіндік береді. Ел
президенті ұсынған мақта-тоқыма кластерін ... ... ... ... ... арқылы сапалы мақта ұлпасын өндіруді
ұлғайтуға септігін тигізеді [1].
Бұл бағдарламаны жүзеге асыру стратегиялық маңызды ... ... ... ... ... 50 елдің ішіне енуге
мүмкіндік туғызады және еліміздің ... ... ... ... Сондықтан, қазіргі уақытта Оңтүстік Қазақстанның мақта
себетін аудандарында, ауылшаруашылық дақылдарын өсірудің жаңа жүйесін, ... ... ... боз топырақтардың құнарлылығын арттыру мен
негізгі дақыл мақтаның өнімділігін ... ... ... ... ... ... зор.
Мақта шаруашылығы жағдайында, ауыспалы егістіктердің маңызы зор және
егіншіліктің басты ... ... ... Олар агротехникалық және
мелиоративтік шаралардың тиімділігін арттыратын негізгі ... ... ... ... ... ... пен әртүрлі малазықтарын өндіруді
ұлғайтудың мәселелерін ... ... ... етеді. Ауыспалы егіс – топыраққа
үнемі жас органикалық заттардың түсуін қамтамасыз етеді, бұл өз кезегінде
қарашірінді ... ... ... ... ... ... ... егісте көпжылдық шөптерді өсіргенде, ... ... ... ... белокқа және басқа заттарға бай
органикалық заттар түседі.
Ғылыми-негізде жасалған ауыспалы егістер мен тыңайтқыш қолдану жүйесін
игеру, мақта ... ... ... мен шық боз ... тұрақты
құнарлылығын қамтамасыз ететін негізгі бағытқа жатады.
Оңтүстік Қазақстан облысында мақта егістігінің негізгі алқаптары (60%
жоғары) ... ... ... Бұл ... ... ... ерекшеліктері бар: ашық боз топырақтардың құрылымы әлсіз, қарашірінді
мен азот мөлшері төмен, капиллярлық су көтеру ... ... ... рет ... ... болып келеді.
Осыған байланысты, бұл топырақтарда мақта ... алғы ... рөлі өте зор, ... ... азот тыңайтқыштары мен көңді
қолданғанда, пайдалы микроорганизмдердің қызметі ... ... ... ... ... ... шаруашылығы ҒЗИ ғалымдары, ұзақ жылдар бойы ашық боз
топырақтардың өнімділік қабілетін зерттеумен ... ... ... ... ... ... ... тек дара дақыл ретінде
өсіргенде өнімділігі 13,2ц/га, ауыспалы егістіктерде -38,8ц/га аралығында
болатыны анықталды ... дара ... ... ... 40 жыл бойы минералдық
тыңайтқыштарды қолданбай және оларды қолданып бір жерде өсіргенде, ... ... ... мөлшері 41 және 23% төмендеді. Жыл
сайын көңнің ... ... ... ... ... ... оны 4-ші жылы жоңышқаны аударып жыртқаннан соң қолдану керек [3].
Көптеген ... ... ... ... ... мекемелердің
зерттеулерінің нәтижелері, ауыспалы егістіктің мақта дақылының өнімділігін
жоғарылататынын көрсетті. СоюзНИХИ ғылыми ... ... ... ... 26 жыл бойы өсіргенде мақтадан 32,4ц/га, ал
көне алқапта өсіргенде 21,0ц/га өнім алынса, ауыспалы ... ... ... ... ... 45,0ц/га және көне алқапта 38,8ц/га
дейін жоғарылады [4].
Мақтаны жаңа жалға егу технологиясымен ... ... ... Бұл ... ... ... - таспа әдісімен
қолданылады және фосфор элементінің ... ... ... ... қоректік заттар толық және қарқынды пайдаланылады, себебі оларды
белгіленген тереңдікке және өсімдік тамырының маңына орналастырады, ... ... ... жылдамдап, қосымша 58ц/га өнімділікті
қамтамасыз етеді [5].
Қазіргі ... ... ... ... мен ... ... ... және минералдық тыңайтқыштарды
қолданумен тығыз байланысты.
Агрохимия ғылымының негізін қалаушы тыңайту ... ... ... ... ... есепке алу керек деп көрсеткен. Өсімдікте әрбір
элемент белгілі физиологиялық қызметтер атқарады. Жекелеген бір ... ... ... қызметін бұзады және өнімділікті
төмендетеді, ... ... ... ... және ... ету – ... ... жоғарылатудың негізгі кепілі. [6]
Мақта – қоректену жағдайларына ерекше талап қоятын дақыл, 1 ...... алу үшін ... азот, 10-20кг фосфор және 30-60кг калийді
қажет етеді. Қоректік элементтерді пайдаланудың ... ... ... ... мен сорт ерекшеліктеріне байланысты болады. Мақтаның жіңішке
ұлпалы сорттары 1 тонна өнім қалыптастыру ... ... ... ... ... ... 20-25% көп қажетсінеді [7].
Мақта талшығының 25% шамасы минералдық тыңайтқыштардың есебінен
алынады. Мақта ... ... өсу ... ... ... ... ... алғашқы өсу кезеңінде, соңғы мерзімдеріне ... ... аз ... ... ... ... бірге, мақта дақылының
қоректік заттарды ... алғы ... ... ... ... ... тұздануына, құрамындағы қоректік
заттардың мөлшеріне, өсімдіктің тыңайтқыштарды пайдалану коэффициенті мен
қоректік заттардың шығымына байланысты болады. ... ... өсу ... ... режимінің бұзылуы, өнім
деңгейі мен оның сапасына әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... ... мөлшерде қажетсінуі, яғни жапырақтарының
ассимиляциялық бетінің массасын ... ... Бұл ... бутон
байлау мен гүлдену кезеңінің басына сәйкес келеді. Егер осы уақытта азоттың
тапшылығы байқалса, онда аз ... ... ... ... ... ... ... жүруі баяулап, органикалық заттар аз
синтезделеді және жеміс салатын органдарында олардың мөлшері азаяды.
Өнім шығу мен бутон ... ... ... мақта қоректік заттардың,
оның ішінде азот пен фосфордың небәрі 3-5% және калийдің 2-3%, ... ... мен ... гүлдену кезеңіне қарай азоттың 25-30% және фосфор мен
калийдің 15-20%, ал жаппай ... мен ... пісу ... ... 65-70%, ... мен калийдің 75-80% пайдаланады.
Мақтаның тамыр арқылы қоректенуін реттеу мақсатында минералдық
тңайтқыштарды дер ... ... ... яғни ... фосфор мен калийдің
жоғары қажетсінуге дейін тамыр жүйесінің негізгі массасының ... ... ... өніп ... пісіп жетілгенше, әртүрлі сыртқы орта жағдайларын
қажет етеді. Әртүрлі кезеңдерде ол қоректенуге, температураға, ылғалға және
жарыққа түрліше талаптар қояды. Мақтаның ... өсу ... ... ... оның ... ... мен ... сапасына әсер
етуге мүмкіндік береді. Өсімдік қысқа әрі белгілі мерзімдерде ... ... ... ... ... осы ... ... жоғарылату, жоғары өнім алу үшін қоректік заттарды
пайдаланудың маңызды және дұрыс ... ... ... ... тыңайтқыштарының әртүрлі нормаларының (Р120-210 ) тиімділігін, азот
пен калийдің фондарында (N225-275 K112-140) мақтаның орташа ... ... ... ... ... зерттегенде, экономикалық
тиімділіктің жоғары мөлшері азоттың төмен ... (N225) ... ... ... сом ... ... ... [10,11].
Кировабад – Қазақ аймағының ашық-қара қоңыр ... мен ... ... ... ... ... ... 13,4 және 12,5ц/га мақта-ұлпасы қамтамасыз етілді, бақылаудағы
өнімділік 20,2 және 18,9ц/га болды ... ... ... минералдық тыңайтқыштарды, оның ішінде
фосфордың жоғары (210кг/га) нормасын қолданғанда, мақтаның жіңішке ... ... ... қолайлы жағдай туғызып, 46ц/га ... ... ... ... ... облысының тәжірибе стансасы жағдайында, мақта талшығы сапасына
минералдық тыңайтқыштардың әсерлері бойынша жүргізілген ... ... ... тыңайтқыштардың толық N200P150K50 мөлшерін
қолданғанда, барлық сорттарда талшық ... ... ... ... Кеш
пісетін сорттарда 149-Ф және Ташауз 1608 тыңайтқыштардың нормалары артқан
сайын ұзын және ... ... ... емес ... пайда болды. Сонымен,
минералдық тыңайтқыштардың жоғары нормалары шалғынды топырақтарда мақтаның
негізгі кезеңдерінің өтуін біршама ... ... ... ... кері ... ... [14].
Орталық Фергананың тегістелген төбешікті – көшпелі құмдарында ... ... ... ... мен ... ... ... тәжірибе мәліметтері, тегістелген төбешікті-көшпелі
құмдарға N350P180K140 пен 40т/га көңді немесе 60т/га ... ... ... әрі ... өнім ... мүмкіндік бар екенін көрсетті.
Бұл жағдайда ... 3, ал ... 2 ... ... керек [15].
Орта Азия мен Қазақстанның топырақтарына фосфор тыңайтқыштарының
тиімді қолдану мәселесі – ... ... ... маңызды міндеттердің
бірі. Оның негізгі себебі, ... ... ... ... ... жоғары емес. Фосфор тыңайтқыштарының тиімділігін ... ... ... ... ... болып саналады. Мысалы, азот
фонында фосфор тыңайтқыштарының жылдық мөлшерінің барлығын жерді жыртар
алдында ... ... 60% ... ... ... және 40% ... алдында
бергенде -2,1ц/га, 60% жерді жыртар алдында және 40% гүлдеу кезеңінде
-1,2ц/га, 40% ... ... және 60% ... қоректендіруде бергенде небәрі
1,1ц/га қосымша өнімді қамтамасыз еткен [16]. Мырзашөл ... ... ... ... ... ... ... тыңайтқыштарының ауыспалы
егістік жағдайында әсерлеріне түрлі ғалымдар тәжірибелер жүргізген [17].
Мақта дақылының өнімділігіне жоңышқа ... мен ... ... ... ... ... дәлелдеп берді.
Егер жоңышқа тыңындағы өнімді 100% ... деп ... ... ... кейін 83,8%, үшінші жылы 57,2%, төртінші жылы 43,6%
құраған. Тыңайтқыштарлы қолданған кезде де жоңыщқа тыңынан ... ... ... ... 100; 74,8; 65,7; 50,9% ... ... Қазақстанның суармалы боз топырақтары жағдайында, өсімдікті
қоректендіруде азот тыңайтқыштарының маңызы зор. Мақтаның ... ... азот ... ... мөлшерлері қамтамасыз
етеді. Фосфор мен калийдің бұл кездегі қолайлы нормалары 190 және 160 кг/га
аралығында ... ... ... жаңа ... жерлерде минералдық
тыңайтқыштардың тиімділіктерінің жоғары ... ... ... боз ... ... ... тез ... ондағы
микробиологиялық процестердің жүруі баяулайды, сондықтан ... ... ... мен көң қолдануды қажетсінеді. Көң фонында азот
тыңайтқыштарының әртүрлі нормаларын қолданғанда, топырақтағы сіңімді азот
пен ... ... оң ... тигізеді [24-26].
Фосфор тыңайтқыштарын жүйелі түрде ұзақ ... ... ... ... ... барлық формаларының мөлшері жоғарылайды,
әсіресе өсімдікке сіңімді түрлері ... және ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде минералдық тыңайтқыштардың жоғары
нормаларын (350 кг/га ә.з ... ... оның ... ... етеді. Бұл дақылдың өнімділігін жоғарылатуда азот пен ... ... рөл ... ал ... ... калийге бай
боз топырақтарда маңызы төмен. Калий тыңайтқыштарының тиімдігі, азот пен
фосфордың жоғары ... ... мен ... ... ... ... арта түседі. Ашық боз топырақтарда өсірілген мақтадан 35-40ц/га
өнім алу үшін 160-185кг азот, 110-120кг ... және ... ... ... [32]. ... егіншілік жағдайында, нитрификациялық қабілеті
жоғары топырақтарда азоттың төменгі ... ... ... ... нитраттар топырақтың төменгі қабатына түседі, ал суару
кезеңдері аралығында жоғары қабатына жылжуына байланысты ... ... ... Бұл жағдайда, топырақтан нитраттардың шайылуы
мен денитрификацияның әсерінен газға айналуының салдарынан ... ... ... Азоттың жоғалуын азайту мен ... ... ... мерзімі мен тәсілдерін дұрыс таңдау, суару режимін сақтау
және нитрификация процесін баяулататын ... ... ... зор. ... ... дейін азоттың ⅓ бөлігін ғана қолданса, ал қалған
бөлігін гүлдеу ... ... ... ... ... ... үстеп
қоректендіру арқылы береді.
Фосфор тыңайтқыштарының негізгі бөлігін (¾ жалпы нормадан) топырақты
зябьке жыртар алдында қолданады. Фосфор тыңайтқыштарының ... ... ... ... ... ... Боз және ... топырақтарда
фосфор қарқынды түрде химиялық сіңіріледі, соның нәтижесінде қиын еритін
кальций фосфаттары түзіледі.
Алғашқы екі ... ... ... ... ... ... ... ең көп мөлшерде қабылдайтын гүлдеу мен жеміс байлау кезеңдері
аралығында, жоғарғы кеуіп кететін 10см ... ... ... өліп ... тамырдың негізгі массалары топырақтың терең қабаттарына ... ... ... ... тыңайтқыштарының тиімділіктері локальды
тәсілмен таспа түрінде бергенде арта ... ... ... ... ... Р2О5) азот тыңайтқыштарымен бірге (5-10кг/га) тұқым
себу кезінде қолданғанда тиімділігі жоғарылайды және ... ... ... ... ... нормасын негізгі тыңайтуда, ... ... азот және ... ... ... 3-6 ... және гүлдеу кезеңдерінің басында үстеп қоректендіруде береді.
Үстеп қоректендіру кезінде тыңайтқыштарды қатар ... ... ... ... ... ауыспалы егістіктерінде (2-3 жыл жоңышқа және 5-7 танап
мақта) жоңышқы тыңынан кейін фосфор мен калий ... ... ... ... ... ... азот ... байланысты, мақтаны оның тыңы мен тыңының аудармасынан ... азот ... ... төмендетеді. Жоңышқадан алыстаған
сайын азот тыңайтқыштарының нормаларын жоғарылатып, ... ... ... ... нормаларын біршама төмендетеді. Көңді (мақта егетін
аудандарда оның аздығына байланысты) ... ... ... кейін
4-5 жылы қолданады.
Органикалық тыңайтқыштарды көп қолдану – топырақ құнарлылығын
жақсартатын, ... ... ... ... ... өнімділігін және сапасын арттыратын маңызды
жағдай болып есептеледі. Органикалық тыңайтқыштардың құрамында ... ... және ... ... топырақтарда органикалық тыңайтқыштарды, оның ішінде көңді
көп қолдану ұсынылады. Көң қолданғанда топырақ ... ... ... байып, су өткізгіштігі жоғарылайды, соның нәтижесінде топырақтың
беткі қабатына тұздардың ... ... ... ... ... және органикалық тыңайтқыштарды ұштастырып қолданғанда
топырақта ... ... ... ... ... жүйелі
түрде минералдық тыңайтқышитарды қолданып, мақтаны дара дақыл ретінде бір
жерде өсірген жағдайда қарашіріндінің азаюы байқалған ... ... ... ... ... органикалық заттармен
байытатын бағалы малазықтық дақыл жоңышқа болып есептеледі. ... ... ... ... ... ... ... тыңайтқыштарды жүйелі түрде ұзақ уақыт қолданғанда қарашірінді
гуматты – фульватты түрге айналса, тыңайтқыш ... ... ... ... ... ... жүйесінің негізгі элементтерін тиімді жүзеге асыруда, әрбір
топырақ – ... ... ... сәйкес қолайлы ауыспалы
егістіктерді енгізу болып табылады. Осыған байланысты, бұрын жасалған мақта
–жоңышқа ... ... ... бүгінгі таңдағы егіншілікті қарқындату
мен нарықтық экономика талаптарын қанағаттандыра алмайды.
2 ТОПЫРАҚ-КЛИМАТ ЖАҒДАЙЛАРЫ
2.1 Климаттық жағдайы
Климаттық жағдайлары бойынша ... ... ... ... ... Бұл аймақтың климаты өте континентальды болып келеді.
Жауын-шашын мөлшері негізінен қыс пен көктем айларында түседі.
Аймақтың солтүстік-батыс бөлігінде жылдық ауаның ... ... ... ... +150С дейін ауытқиды. Аязсыз күндердің ұзақтығы
солтүстікте 170-190 ... ал ... 230-250 ... ... созылады.
Аязсыз күндердегі ауаның оң температурасы ... ... ... ... ... орта ... ... және
оңтүстігінде – 4600-50000 С аралығында өзгереді.
Мақтаны сепкеннен өніп шыққанған дейін шамамен 84-1000, ... ... - 5000, ... ... -10000 және ... ... үшін 1875-
18850С тиімді температура қажет. ... ... өсу ... ... ... ... Сонымен, мақта өсірілетін аудандарға
температуралық режим қанағаттандырарлық деп есептелінеді.
Температураның қосындысы жоғарылаған ... ... суға ... ... оны суару кезінде есепке алған жөн. Жылдық жауын-шашын мөлшері
210-400мм аралығында ауытқиды.
Топырақтағы ылғал мен ... ... ... ауа ... ... ... ... ауаның орташа жылдық салыстырмалы
ылғалдылығы 51-56% болса, ал солтүстік-шығысқа ... оның ... ... ... булану шамасы солтүстік-батыс және орталық ... ... және ... ... ... ... ... кезеңде оның шамасы 910-1330мм немесе жылдық норманың 79-82%
құрайды.
Біздің зерттеулер Мақтаарал шаруашылығының ... ... ... ... аз ... және жазда температура
жоғары, ал қыста төмен ... ... ... ... бойынша ауаның
жылдық орташа температурасы +12,30С. ... ... оң ... 43170С тең. ... ... ... өзгеру амплитудасы
қыста минус 320С, ал жазда плюс 420С дейін жетеді.
Аязсыз күндердің орташа ұзақтығы (15 сәуірден 25 қазан аралығында) ... ... ... түсуі сәуірдің екінші он күндігінде тоқтаса, ал күзгі
үсік қазанның үшінші он ... ... ... ... ... 262мм ... ... түсуі
жыл мезгілдерінде бірдей емес, мысалы, жазда жылдық норманың – 3,8%, күзде
– 17,6%, қыста – 37,2% және ... -41,4% ... ... ... көп ... ... ... болады. Жауын-шашынның көп 73-85%
мөлшері қыс-көктем айларында түседі, кейбір ... ... ... ... ... тұрақсыз және біршама суық болады. ... ... ... қаңтар айындағы ауа температурасы
минус 3,40С. Қар жамылғысы тұрақсыз және оның қалыңдығы ... ... ... ... 43 күн ... ... ... температурасы 00С ден
жоғары кезең 45-65 күндерді құрайды.
Топырақтың тоңу ... ... ал ... ... ылғалдылығы
81% шамасында.
Көктемде температура жылдам көтеріледі және ылғалды болып келеді.
Тұрақты 00С жоғары температура ақпан айының ... ... ... ... 15-25 ... құрауы мүмкін, Кейбір жылдары көктемнің түсуі наурыз
айының соңында немесе сәуір айының басына ... ... ... ... ауа температурасы +140С немесе +120С ден +200С-ге дейін ауытқып
отырады. Сәуір айында орташа айлық ауа ... ... ... ... ... 60% ... ... қарай 50% дейін
төмендейді.
Жазы құрғақ және ... ... ... ... ... ... ... ауа температурасы 450С дейін жетеді, жауын-шашын тіптен
болмайды. Шілде айында ауаның орташа температурасы +260С ... ... ... 46-47%, ... ... 26% ... төмендейді. Бұл
кезеңдерде солтүстік және солтүстік-батыс ... жел ... ... ... ... 1,9м/сек солтүстік –батыс
бағыттағы жел басым.
Күзі жылы, орташа ауа ... ... ... ... ... ... ... жауын-шашын мөлшері 17-114мм. Ауаның
орташа айлық температурасы +18,50С және және қараша ... күрт ... ... ... ... ылғалдылығы 56%-дан (қыркүйек) 74%-ға
дейін (қараша) артады.
Келтірілген мәліметтер ... мен ... ... ... ... ... дәлелі. Маусым байынша түсетін жауын-шашынның
таралуы бойынша келесі жағдайларға тоқтауға болады.
Қыс-көктем мезгілдерінде жыртылған қабаттардан ... ... ... ... ... ... де, ... қолайлы ылғалдылық
туғызады, ал тұщы немесе әлсіз минерализацияланған жер асты ыза деңгейінің
жақын жатуы күз-қыс ... ... ... шайылмалы сулармен
қалыптасатын ... ... ... ... ... мүмкіндік
туғызады.
Кей жылдары жауын-шашынның ... ... ... ... де, ... ... өңдеу мен мақтаның себуін қиындатады.
Ауаның ылғалдылығы Мырзашөл топырақтарындағы жеңіл еритін тұздардың
жылжу ... ... рөл ... ... ... ылғалдылығы
қыста жоғары және жазда төмен.
Жыл бойы ... ... және ... ... қарай ауа
температурасының тез көтерілуі ерекше су-жылу құбылымдарын ... ... ... ... ... ылғалды жылы көктем және ыстық құрғақ
жаз.
Ылғалдың жетіспеушілігі шілде ... ... Ауа ... кезеңімен сәйкес келіп, топырақтан ылғалдың булануын күшейтеді.
Бұл кезеңдегі 60см тереңдіктегі топырақ ... +250С ... ... ... екі ... ... ... +220С. Ең
төменгі температура топырақтың метрлік қабатында желтоқсан мен ... ал ... ... ... - ... ... ... тұздануы хлоридті-сульфатты типті. Сәйкесінше,
топырақ температурасының көрсеткіштері желтоқсан айына дейін жүргізілетін
күзгі-қысқы шаюдың тиімділігіне ... ... ... ... ... ... 1 суретте көрсетілген. Зерттеу жүргізілген жылдары ең суық мезгіл
2005 жылы қаңтар мен ... ... ... ... ... 2005 пен ... қаңтарында температура 8,2-10,60С дейін температура төмендегенде
орташа айлық мәні -2,90С ... (1 ... ... ауа ... ... ... +1,9-5,90С
аралығында көтерілді, яғни ауа температурасының минус 13,0 және 1,90С
төмендеген көп жылдық ... ... ... ... 2005 пен 2010
жылдарды қоспағанда. Көктем ... ... ... көп ... ... ерекшеленбеді, тек 2007 және 2008 жылдың наурыз айында ғана ауа
температурасы екі есе жоғары болды.
Себу мезгілінде – сәуір-мамырда ... ... ауа ... көп ... ... ... келіп, дер кезінде себуге ... ... ... ... жылдардағы ауа температурасы (0С)
өскіндердің біркелкі шығуына және өсімдіктің алғашқы ... ... ... ... ... ауа ... ... көп жылдық
мәндерінен қатты ерекшеленбеді және өсірілетін дақылдың пісуіне ... дер ... егін ... кезеңінде таралатын атмосфералық жауын-шашын ... ... көп ... қыс және ... ... ... болады, яғни себу кезеңінде топырақта белгілі ылғал ... ... ... 2005 және 2006 жылдары жауын-шашын мөлшері жоғары – 343-
350мм, 2007 және 2008 жылдары ... ... ... 71 және 115мм ... және 2010 жылдар ең құрғақ болды, түскен жауын ... ... ... ... ... ... ... мөлшері 4,7-27,0мм
құрады, 2007 жылдың жазында тіптен болмады (сурет 2).
Аймақтың климаттық ... ... ... ... зерттеу
жүргізілген жылдары тек оңтайлы қоректік құбылымын ғана емес, сонымен қатар
ылғалмен ... ету ... ... ... ... үшін ... сипаттайды. Қазақстанның оңтүстігіндегі климаттық жағдайлар
қоректену мен суару жағдайларын бақылау барысында шитті мақтадан ... емес ... және ... өнім ... ... ... Тәжірибе танабының топырағы
Мырзашөлдің көп бөлігінде, суаруға дейін әртүрлі сортаңданған, лессті
және лес ... ... ... ашық боз ... ... ... шаруашылық территориясы ашық боз ... ... Жер асты ыза ... ... ... орналасуы, бедер
формасы, табиғи ... ... мен ... ... ... территориясында әртүрлі дәрежеде тұзданған шалғынды-боз және боз-
шалғынды топырақтар түзілген.
2 сурет. Зерттеу ... ... ... жауын-шашынның мөлшері
Далалық тәжірибелер оңтүстікті лес тәрізді құмбалшықтарда дамыған ашық
боз топырақтарға жүргізілді, олардың ... ... ... өте шаңданған (1 кесте).
1 кесте
Оңтүстік ашық боз топырақтардың гранулометриялық және ... ... - ... ... - микроагрегаттық)
|Топырақ |1-0,2|0,25-0,0|0,05-0,0|0,01-0,00|0,005-0,|

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаңа технологиямен өсірілген күздік бидайдың морфо – анатомиялық құрылымына экологиялық факторлардың әсері туралы53 бет
Оңтүстік Қазақстан облысында мақта егілуінің, оны жетілдірудің қысқаша тарихы және мақта кластерінің болашағы71 бет
"агрономиялық терминдерді пайдалана отырып ауыспалы егістерді жіктеу"4 бет
Ауыспалы егістер5 бет
Ауыспалы егістерді жобалау, енгізу және орындау9 бет
Ауыспалы егістерді жоспарлау19 бет
Ауыспалы егістерде топырақтағы органикалық заттардың баланысын есептеу13 бет
"ОҚО Мақтарал ауданы Тоған ЖШС жер алқабын суғару жүйесін жетілдіру."99 бет
Invitro жағдайында өсірілген өсімдік жасушыларының биологиясы12 бет
«мақташы» мектебінің құрлыс барысы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь