Көпшілік сыбайлас жемқорлық тепе-теңдігі

МАЗМҰНЫ

Кіріспе 1

1.1. «Сыбайлас жемқорлық» дегеніміз не? 2
1.1.1. Сыбайлас жемқорлық фактілері 3
1.1.2. Адамдардың сыбайлас жемқорлық туралы пайымдаулары 5
1.2. Сыбайлас жемқорлықтың типтері 8
1.3. Сыбайлас жемқорлық себептері және оның
пайда болатын ахуалдары 10
1.4. Сыбайлас жемқорлықтың экономикалық мәні 10
1.5. Мемлекеттік сыбайлас жемқорлыққа қатынасы 11
1.6. Сыбайлас жемқорлықты шартты теңестіру 11
1.7. Сыбайлас жемқорлық дәрежесінің вариациялары 14
1.8. Сыбайлас жемқорлықтың салдарлары 15
1.9. Мораль және сыбайлас жемкорлық 17
1.10. Сыбайлас жемқорлықпен күрес шаралары 17
1.11. Қожайын . орындаушы . клиент моделі 17

2. КӨПШІЛІК СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТЕПЕ.ТЕҢДІГІ 18
2.1. Осы бағыттың моделдеріне шолу 19

Қорытынды 20
Пайдаланылған әдебиеттер 20
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе 1
1.1. «Сыбайлас жемқорлық» дегеніміз не? 2
1.1.1. Сыбайлас жемқорлық фактілері ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Сыбайлас жемқорлықтың типтері 8
1.3. Сыбайлас жемқорлық себептері және оның
пайда болатын ахуалдары 10
1.4. ... ... ... мәні ... Мемлекеттік сыбайлас жемқорлыққа қатынасы 11
1.6. Сыбайлас жемқорлықты шартты теңестіру 11
1.7. Сыбайлас жемқорлық дәрежесінің вариациялары ... ... ... ... ... ... және сыбайлас жемкорлық 17
1.10. Сыбайлас жемқорлықпен күрес шаралары 17
1.11. Қожайын – орындаушы – клиент моделі ... ... ... ... ТЕПЕ-ТЕҢДІГІ 18
2.1. Осы бағыттың моделдеріне шолу ... ... ... 20
Кіріспе
Сыбайлас жемқорлықпен байланысты мәселенің барлығы – «сыбайлас
жемқорлық» дегеніміз не, ол ... және ... ... болады дегеннен
бастап, осы құбылыстың қоғам үшін келтіретін салдары қандай дегенге дейін –
қазіргі кезде нақты ... ала ... жоқ. ... ... ... өзі
ұзақ уақыт бойы экономистер, политологтар, социологтар және басқа да
қоғамтанушылардың қызу ... ... ... Егер ... ... ... жемқорлық» ұғымына (және заңмен тиісті
жаза ... ... ... онда ... ... бен ... ... серіктестерді қабылдау мен фуршеттер туралы не айтуға болады
(оларды ... ... ... ... ... ... жұмыстардың
авторлары көбінесе оның «дәстүрлі түрі – ... ... ... және ... сыбайлас жемқорлықты қарастырады. Ол биліктің өзі
сияқты тым көне және оған ... ... ... және сот ... ... қызметтермен сауда жасау
жатады [1].
2003 жылы 10 желтоқсанда 113 ... ... ... ... ... отырып, сыбайлас жемқорлықты жүгендеуді ұсынатын құжатқа қол қойды.
Қазақстан БҰҰ-ның бұл конвенциясын ратификацияламады. Қазақстан СІМ өз бас
тартуын уақыттың ... және ... ... ... ... бар ... ақтайды. Біздіңше, бұған мемлекеттен ұрланған
активтерді қайтару және қылмыскерлерді беру ... ... ... ... жылы ... Республикасы Президентінің «Сыбайлас жемқорлыққа
қарсы күресті күшейту, мемлекеттік органдар мен ... ... ... пен ... ... ... ... туралы»
Жарлығы (18.04.2005) шықты.
1.1. «Сыбайлас жемқорлық» дегеніміз не?
Мемлекеттік сыбайлас жемқорлық /2/ мемлекеттік қызметшінің ... өз жеке ... ... ... ... ... ... елдердің мемлекеттік секторында сыбайлас жемқорлықтың тамыры
терең жайылған. Бұл жеке секторда аздау.
Мысалы, мемлекеттік қызметшілер ... беру ... ... үшін пара ... ... пара ... ... фирманың нарығына
кірудің алдын алу үшін пара алады. Мұндай жағдайларда олар ... ... ... ... тауар үшін жеке агенттерге жеке ақы белгілейді.
Сыбайлас жемқорлық – қоғамдағы өз орнын жеке ... ... ... ... ... Бұл ... немесе саяси
жемқорлық болуы мүмкін. Ұсынған қызметіне ... пара ... С. ... жұмысына аталғандай /13/, пара алушы адам басқа тұлғаның ... ... ... (agent) ... ... ... параның мақсаты
– өз мүдделерін өзі жұмыс істейтін ұйымның мақсатынан жоғары қоюға түрткі
болу. ... ... ... ... ол ... бір ... ие болуы
тиіс.
Параның тек ақша түрінде болуы шарт емес: ол ... ... ... ... ... ... немесе туыстарға жағдай жасау және ... ... ... ... емес жеке фирма туралы болып отырса, онда
мұндай құбылысты сыбайлас жемқорлық деп атауға болады.
Жалпы ... пара ... ... ... ... бірыңғай тұжырым
жоқ. Біреулер үшін бұл қызметке «қалыпты», «үйреншікті» ... ... ... ... ... ... акті деп есептейді. Ал енді үшіншілері
болса, оны еркін нарықтың кәсіпқой этикасы тұрығысынан ұят ... ... ... ... оны заң ... жауапқа тартылуы тиіс қылмыс
деп есептейді /1/. /3/-ке сай жеке ... ... ... ... ... және бір фирманың өкілі басқа фирманың өкілін сатып ... ... ... фактілері
Әлем көп ұзамай Штаттардың Ирактағы ... үшін ... ... ... ... ... не ... білетін болады. Ешқандай
айғақпен расталмаған бірқатар күдіктер ... ... ... ... International (ТІ) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет жөніндегі
халықаралық үкіметтік емес ұйым өзінің жыл ... ... 2012 ... ... жағдайы туралы баяндамасын» жасады. Есепте берілген
ақпарат қираған елді қалпына келтірумен байланысты ірі ... ... ... ... Ирактағы пайдалы келісім-шарттарды пайдалы етіп бөлуді АҚШ
үкіметі жасырын жүргізуде. Мердігерлік жұмыстар «пакеттермен» берілуде, бұл
шағын компаниялардың ... ... ... ... келісім-шарттар
Республикалық партияға жақын компанияларға берілген. Мысалы, Halliburton
және Bechtel. АҚШ-тан бас мердігерлердің ірі ... ... ... ... бола ... делінген баяндамада.
Бақылаушылар мәлімдегендей, «қайта қалпына келтіруде Ирак ... ... ... ... ... Елге ... ... көмектер ағыны институтционалдық кепілдікпен қамтамасыз етілмегені
былай тұрсын, тіпті жай ғана ... мен ... ... алу ... де ... ... International Иракта құрылыс пен мемлекеттік сатып
алуларға жоспарланған шығыстар ... ... ... сыбайлас
жемқорлықтың жолын кесуді ұсынды. Болмаса елдің экономикалық дамуына ... ... ... ... бір жолы ... яғни ... жариялап отыру деп есептейді.
Сыбайлас жемқорлықпен соғыс әлемді нашарлатады
Сыбайлас жемқорлықпен күресу үшін ең ... ... ... ... ант ... ... жылдай бұрын әлем сыбайлас жемқорлықтың ыдырай бастауына ... ... ... желі тұрғанда ешкімге есеп бермейтін диктаторлар
мен ... лас ... ... ... біле ... ... жылдарында диктаторлар олардың ұрлықтарын қолдау үшін екі ірі
державаның біріне өз ... ... Екі ірі ... ... ... ... ... жемқорлық мәмілелер тоқтады.
Ақпараттық революцияның арқасында жоғары эшелондағы кішкентай ғана сыбайлас
жемқорлықтың өзі сол ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлермен келісе отырып пара
алғандығын білген кезде «сыбайлас жемқорлықпен күресейік» деген қоғамдық
үндеуі ... ... ... ... заңдар қабылдады, ал
корпорациялар – қатаң кодекстер ... ... ... ... ... ... ведомостволар пайда болды.
Бүкіл әлемде Германиядан Перуге және Оңтүстік Кореяға дейін сыбайлас
жемқорлықпен ... ... ... ... мен ... ... олардың көпшілігі түрмеге отырды. Егер қандай да бір
қызметке үміткер болатын болса, ықпалды тұлғаға қарсы шығып, ол ... деп ... ... ... 2003 жылы БҰҰ 100 ... аса мемлекет
мақұлдаған сыбайлас жемқорлықпен күрес ... ... ... ... мұның бәрі көңілге қуаныш ұялатпайды. «Соңғы он ... ... ... жоқ, - ... ... ... білгір сарапшыларының
бірі Даниэль Кауфманн. – Көп ... ... ал қол ... ... ... ... ... жемқорлықпен күрес демократияға зиян ... ... ... ... ... назар аудартып, басқа адамдардың
билікке өтіп кетуіне ... ... ... ... үшін оңай ... ... ... пара алу мен сараңдық мәдениетін қаншалықты тез ... ... ... оңай ... деп ... ... Сыбайлас жемқорлық
шындығында да ірі зиян ... ... ... ... ... ... ... отырған елеулі мәселелердің
бәрін шеше алмайды.
Сыбайлас жемқорлықтың ... ... мәні бар ... ... да көрінеді. Банкротқа ұшыраған білім жүйесі, ... ... ... және экономикадағы тоқырау мәселелері сыбайлас ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлық осы проблемаларды
ушықтырып отырған болар, дегенмен ... ... де ... ... ... жатыр. Осындай әлеуметтік зиынды мәселе ... ... ... мәселе болғанымен сыбайлас жемқорлықпен күрес сонда да
қоғамдық дебатты өршітуге ұмтылады.
1.1.2. Адамдардың сыбайлас жемқорлық туралы пайымдаулары
«Америка үнінің» ... Мен үшін ... ... ... ... еді. ... ... келген ақшаның барлығы – лас ақша. ... ... ... ақшаға айналдырумен айналысатын фирманың ... ... ... ... Міне осы ақша ... жемқорлықпен табылған
ақшаға өтеді. Егер бұлар таза ... ... ... еді. Бұл ... ... ... Өзім де ... қызметін пайдаланамын. Соманың
айналуынан алынатын проценттер соманың көлеміне байланысты 0,5 ... ... ... күрес мемлекет үшін қиын болмаса керек. Менің
айтпағым осы.
Социологтар ресейліктердің 32 пайызы «елдің ... ... ... қалайды, бірақ оны жасай алмайды» деп санайды. 29
проценті – «жасай алады, ... ... ал 21 ... «мемлекет күресе
де алмайды, күрескісі де келмейді» деп ... ... ... мен ... содан кейін судьялар мен прокурорлардың
және үшінші орында – жоғары федералды ... ... ... ... деп ... тыңдаушы. Қайырлы күн. Мен қысқа жауап берейін. Егер қазіргі кезде
Ресейдегі жағдайларға орайластыра ... ... ... мұнда ең алдымен
билікті халық таңдаған билікпен ауыстыру керек. Мемлекет ... ... ... ... газ, мұнай, орман, жер секілді салаларды
мемлекет бақылауына беру ... Сол ... ... ... ... де
мемлекет бақылауында болғаны жөн. Өндірісті қалпына келтіріп, жұмыс істеуге
жарамды адамдарды ... ... ету ... Резунков: ИНДЕМ қорының деректері бойынша, ақшаның көп бөлігі
сыбайлас жемқорлық ... ... ЖОО ... ... ... ... ... шамамен 449 млн. доллар бар. Автоинспекция саласында
368 млн. доллар. Сотта ... қол ... – 274 млн. ... ... қарасақ, неліктен осы салаларда жемқорлық жайлаған? Әлде осыған жол
беріп отырған заңдарымыз әлсіз бе?
Санкт-Петербург тұрғыны: Ресейдегі сыбайлас жемқорлықты жеңу ... Бұл ... ... ... ... Бұл ... адамдарға байланысты шығар.
Тұрмыстық деңгейде, әрине болады. ... ... ... ... ... табысты бола бермейді. Не істерсің. Ресей бұған дағдыланып
кетті. Сондықтан қоғам ... ... ... ... ... солай бола
бергені жөн.
Санкт-Петербург тұрғыны: Мен ... ... ... емес ... ... атам ... бері жалғасып келе жатыр. Мен шығар жолды
көріп тұрғаным жоқ.
Михаил Горный: ... ... ... тиімді жолы бар. Сыбайлас
жемқорлықты ауыздықтау үшін мемлекеттік қызметшілердің, шенеуніктердің
айлығын ... ... ... оны бет алды ... ... Ол пара алған
жағдайда орнын жоғалту қатері мен пара ... ... ... ... ... 50 мың ... пара берсе, ал бізде шенеунікке мұндай айлық
төлеуге шама жоқ. Сөйтіп бұл ... ... ... ... да бір шара ... жөн. ... бірқатар шаралар
ұсындыңыздар. Бірақ шешуші нәрсе менталитете. Оны қалай өзгертеміз?
Меніңше, ... ... ... ... шара қолдану керек. Қоғамға
әйгілі адамдар – спортсмендер, музыканттар көпшіліктің санасына осыны құюы
керек.
Дмитрий Казнин: ... ... ... рецептілеріне келсек,
Ұлттық антикоррупциялық комитеттің директоры Кирилл Кабановтың ойынша, ол
саяси бәсекелестік, еркін ... ... ... және ... ... жүйесі. Яғни, қазіргі кезде бұлардың бірі де Ресейде жоқ.
Қытайда пара алғаны үшін өлім ... ... Бұл ... ... ... ... ... күресте ерікті мәлімдеушілер де
қатысады. Олар хабары үшін шектірілетін ... ... ... ... ... ... ... іске асыру бірінші кезекте ... ... ... Сіз ... ... ... ... институт
бар ма, оны құрудың мәні бар ма?
Михаил Горный: Қазірше, ... ... ... ... ... ... институт құрғысы келіп ... ... ... ... ... Мұны олар ... ысқырық» деп атайды Оларда бұл сөзсіз
қорғайды. Білесіздер ме, бұл меніңше ... сөз ... ... ... Бұл жақсы емес, Адамдар бірінің үстінен бірі сөз ... ... ... ... ... репрессия осылай болмап па еді. Мұнадй
институты енгізуді мүлдем қате деп ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығармаймын және ол тиімді де.
Біздің кезімізде сөз тасушылық өте қауіпті. Сол сияқты терминнің өзі
де ... ... ... ... және ... ... мұны сөз ... мұны олар заңды орындау дейді. Адамдардың барлығы көршілерінің
заңды ... ... Олар ... азаматтық позициясы осы деп
санайды. Бұл түбірімен басқа ... бұл сөз тасу ... ... ... ... ... өмір сүруінде. Әрине, онда да сыбайлас
жемқорлық бар, ол АҚШ-та да, Италияда да, Францияда да, ... да ... де бар. ... мұны ауыр жазалайды, өлім жазасымен, әрі көпшілік
алдында. Адамды алаңға алып шығып, сонда ... ... ... ... ... азайып отырған жоқ. Қандай тәсілдің тиімді ... ... ... өзі ... ... ... Шығыс елдерінде, мысалы, Жапонияда,
Сингапурде және Гонконгта мемлекеттік қызметтің мәртебелілігі мен жоғары
ақысына ... ... ... ... ... емес ... өзін өзі ... мен бақылаудың күшіне сүйенеді.
1.2. Сыбайлас жемқорлықтың типтері
Сыбайлас жемқорлықтың типтері көп, мұндай жіктеуді әр түрлі деңгейде
жүргізуге болады.
1. Жекелеген актілер ... ... ... ... үш ... алуға болады. С. Роттенберг /4/ оны жеке ... ... ... ... ... ереже ақысыз орындауды талап ... үшін ... ... виза үшін ақы алу) ... ... ... ... орындамау үшін қойылатын «тарифтердің» жиынтығы (мысалы,
аудитордың маңызды ақпаратты көрсетпеуі). ... ... ... бұзу үшін
қойылатын «тарифтер» (мысалы, салық инспекторы пара үшін ... ... ... ... ішкі және ... ... ... Ішкісі бір ұйым
ішінде пайда болады, сыртқы сыбайлас жемқорлық – ұйым мүшесін сырттан ... ... (Дж. ... /5/ ... ... ... ... тәуелсіз
және жеке бұзу, ал ішкіні ұйымдасқан қылмыс деп белгіледі).
3. Сыбайлас жемқорлық мемлекеттік (бюрократиялық немесе ... ... ... жемқорлық туралы айтқанда С. Рох-Аккерман /6/
оның екі ... ... пара ... типі ... ... ... ... жемқорлық үкімет басында ұйымдасқан;
■ сыбайлас ... ... ... ... ... пара ... типі ... негізгі жеке жемқорлықпен айналысатын адамдар тобы болады;
■ пара ... ... екі ... ... ... ... төрт ... сәйкес
келеді: клептократия, бәсекелес ... ... ... және ... ... ... Ақыр соңында сыбайлас жемқорлық мемлекет ... ... ... ... қоғамдастықта халықаралық бизнес саласындағы
сыбайлас жемқорлық ерекше проблема болып ... ... ... жою ... өзара әрекет ететін интернационалдық келісімдер жасау арқылы
қол жеткізуді көздейді.
1.3. ... ... ... және ... ... ... жемқорлықтың пайда болуының себептері қандай? Мұның жауабы
қарапайым. Оны сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... болып табылады, яғни әртүрлі
шектеулер, ... және ... ... т.б. ... ... яғни ... өз ... көбейту үшін сыбайлас жемқорлық мемлекеттің
бар болуына байланысты табиғи экономикалық құбылыс жеген тұжырымға ... ... мен ... ... алуы тиіс ... ... ... пен тиімсіздікті өзі туындатуы мүмкін.
1.4. Сыбайлас жемқорлықтың экономикалық ... ... ... ... ... ... ... көрінісі болып табылады. Мұндай іс-әрекетке мемлекеттік келісім-
шарт, ... ... ... ... үшін ... ... ... Жеке фирмалардың салықтан босануға деген тілегі де осыған ықпал
етеді. Баяндамаға орай /6/ сыбайлас ... ... алты ... бар – басқаша айтқанда мемлекеттік реттеуден «пайда іздеуге» ұмтылу
жолы.
1. Үкімет көптеген жеке адамдар мен ... ... ... ... ... ... бөлуді ұйғарады. Пара нарықты тазалайды.
2. Қоғамдық сектордағы бюрократтар айлықтары төмен және ... ... ... өз ... ... ... ... Мұнда
пара сыйлық ақы ролін атқарады.
3. Жеке фирмалар мен адамдар өздеріне үкімет салық ... ... ... ... Пара оны ... ... Үкімет үлкен қаржылық пайданы келісім-шарттар, жекешелендіру және
концессия ... ... жеке ... жиі ... Пара ... ... және олардың жеке инвесторлар мен қоғамдық шенеуніктер арасында
бөлінуіне ықпал етеді.
5. Пара саяси ықпал етудің заңды формасының ... ... ... ... алу, ... ықпалы сатып алынады, ал саясаткерлердің
сатып алуы – ... ... Сот ... ... ... ... ... арасында
бөлуге билігі бар. Пара заңды нормаларды жабуға ... ... ... ... жемқорлыққа қатынасы
Мемлекеттің араласуы жеке нарықтың шектелуін тудырады, сөйтіп ... ... ... ... сондықтан экономикалық агенттіктердің
өздері ... ... ... ... ... ... тәсілі, мысалы, рұқсат немесе лицензия беруі монополистің –
рұқсат беру билігі бар шенеунік болуына, ... ... жеке ... ... алып ... ... ... секілді шенеунік мемлекет алдындағы
өз міндеттерін бұзуға ұмтылысы болады.
1.6. ... ... ... ... ... ... бір жақты тілек сыбайлас жемқорлық мәмілесіне
алып келеді? Р. Клитгаардша /7/, ... ... ... ... ... ... = монополия + әрекет еркіндігі – есеп берушілік
Бюрократтың фирмаға қажетті қызметке монополиясы және ... ... ... ... ... жасауға алып келеді. Бұл пікір /2, ... ... ... ... ... ... ... болмауы әдеттегі тәжірибе болып табылады. Мұндай ... ... ... ... алып ... Жеке
фирмадағы монополизмнің мұндай түрі осындай жағдайларға алып келеді. Бірақ,
Э.К. Банфилдтің еңбегінше /9/, коммерциялық және ... ... ... және ... ... ... ... мұндай
мүмкіндіктер мол. Бұл мемлекеттік ұйымда биліктің барынша ... ... ... ... ... ... шекарасы
бөлінбегендіктен оның шешімінің дұрыстығын тексеру мүмкін ... ... ... ... ... ... ... басқа да мақсаттар
көздеуі мүмкін, мысалы жаңа мерзімге қайта сайлану. Мұндай жағдайда парадан
бас тарту және тіпті осындай бас ... ... ... пара алудың бірқатар
баламасы болуы да мүмкін. Бұл Дж. ... мен Ф. ... /8/ ... осы екі түрінің айырмашылығы мынада: мемлекеттік ұйымдағы
сыбайлас жемқорлықты барынша жою керек деп ... ал ... ... ... ... оны ... емес, ал сыбайлас жемқорлық
деңгейін оңтайландыру, яғни сыбайлас жемқорлықты жою және ... ... осы ... ... ... салыстырылады.
Сыбайлас жемқорлық жөніндегі әдебиеттерде екі қарама-қарсы мақсатқа
бағытталған жағдай зерттеледі. Біріншіден, мемлекеттік реттеу ... ... ... ... жоюға бағытталған деп болжанады (мысалы, қоршаған
ортаның ластануы, Д. Мукхерьи, И.И. Пнг /10/ ... ... ... ... шын ... ... жағдай қарастырылады.
Д. Акемолгу және Т.Вердье жұмысында ұсынылған моделдерді талдаудан
көргендей /11/, қоғамда ... ... ... ... ... ... бюрократтар үшін ренталар (жоғары айлық) болады. ... ... ... жеке ... ... ... орын ... қатар, осы авторлардың жұмыстарында /12/ барлық осы салдардар
(жемқор ... ... ... болуы және таланттарды дұрыс
бөлмеу) қоғамның мемлекет араласуынан қашуына жеткілікті ... ... ... ... ... ... «босаң жері» нарықтың «босаң
жеріне» қарағанда жақсы.
Мемлекеттік реттеудің бастапқыда пара алуға ... ... ... ... /1/-ге сай көптеген мамандар сыбайлас жемқорлықтың
басты себебі шенеуніктер ... ... ... ... ... ... ... күшейтілуінде деп есептейді.
Л. Хиллман мен Э. Кац /13/, сондай-ақ Г. ... 1965 ж. ... ... бағыныштыларының есебінен өсіп отырғаны айтылады.
Бұл бюрократиялық сатылылықтың ұлғаюына ... ... В. ... /14/
сыбайлас жемқорлық феноменін талдайды. Ол мемлекеттің экономикадағы ролін
төмендетіп, қоғамдық сектор көлемін қысқарту керек деп ... ... ... ... саясаткер мен шенеунік жеке пайдасын көбейтеді, көптеген
ережелер, ... және с.с. осы ... ... ... пара
есебінен көбейту үшін жасалған деп тұжырым жасайды.
Осылайша, ... ... ... ... елеулі сәті
мемлекеттік реттеудің оңтайлылығы болып табылады, ал бұл ... ... ... ... ... себептерін зертетй отырып, жалпы
қоғамдағы жағдайды ескермеуге болмайды. нарықтық, сол секілді ... ... ... ... ... Б.Н. Сандстың/16/ Қытайды реформалау
кезіндегі ... ... ... ... ... ... ... алайда сыбайлас жемқорлық себептері ... ... ... Джонстон еңбегінде /17/ тұжырымдалғандай, сыбайлас жемқорлық
қоғамдағы терең проблемалардың симптомы болып ... Ол ... ... ... жемқорлық экономикалық дамудың
құлдырауымен, инвестициялардың төмендеуімен, ... ... мен ... ... ... ... ... өзара әрекет
етудің төмен ... және ... ... бәсекелестіктің
төмендігіне, этникалық араздық пен ... ... ... ... ... және азаматтық бостандықтың әлсіз қорғалуына,
білім деңгейінің төмендігіне және салыстырмалы түрде экономикалық ... ... ... ... ... Сыбайлас жемқорлық дәрежесінің вариациялары
Іс жүзінде сыбайлас жемқорлық туралы жазған ... ... ... әлемде кең таралғанына және оның ықпалы елеулі екендігіне келіседі.
/2/ жұмыста көрсетілгендей, дамушы елдер қатарында ... ... ... ЖҰӨ-нің едәуір бөлігін құрайды, бірақ сыбайлас жемқорлықтың
дамыған ... де ... ... ... естен шығармаған жөн.
Тоталитарлық мемлекеттерде сыбайлас жемқорлық пен биліктің арасын ... ... ... ... ... өссе, билік те соншалықты мықты
болады, сөйтіп ол бірте-бірте билікпен тұтасып кетеді. ... ... ... ... онда ... сыбайлас жемқорлық ірі көлемде
көрінуі мүмкін. Жоғарыда атап көрсетілгендей, сыбайлас жемқорлықтың тууының
бір себебі тапшы игіліктің болуы. Оны ... ... ... ... ала ... ... құбылыс өтпелі экономикалы елдерге тән. Оларда
бұрын өндіріс құралдары мемлекеттік меншікке ... ... ... болды. Мұндай елдерде сатылы жекешелендіру кезінде
меншік құқығы түсініксіз жағдайда болып, меншікті басқарудың басым құқығы ... ... ... болды. Сондықтан бюрократиялық аппарат
үшін жеке пайда алу ... ... бар ... ... ... ... пайда болады. Бюрократтардың мақсаты мұндай жағдайда ... ... ... анық.
Сыйбалас жемқорлық дәрежесінің әртүрлі елдерде, бір елдің әртүрлі
ұйымдарда, бір ұйымның әртүрлі бөлімінде ... ... ... ... ... зерттеушілердің қызығушылығын тудырады. ... ... виза беру ... сыйбалас жемқорлық көбірек.
М.С.Алам /21/ жұмысында мұндай айырмашылық ... ... ... ... ... оңай ... ... түсіндірілетіні
тұжырымдалған. Мұндай әрекеттерге сотқа тартылудан жалтару немесе бұқаралық
ақпарат құралдарына шағындану, заңсыз әдістермен (мафиялық топтарды ... ... ... жатады. Әртүрлі елдердегі және ұйымдардағы ажырататын
факторлар «жаһандық» ... ... ... ... адам құқығы, меншік
құқығы, кіріс және білім деңгейі, сондай-ақ «ерекше» факторлар: сыбайлас
жемқорлық типтері, сыбайлас ... ... ... ... ... әртүрлі елдерде сыбайлас жемқорлық деңгейінің әртүрлі уақытта
әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... оның тарихымен түсіндірілуі мүмкін. В. Танцидің еңбегінде /14/
сыбайлас жемқорлық деңгейінің қоғамның мәдениетіне байланысты ... ... ... қарым-қатынас дербестенген сайын қоғам
соншылықты жемқорлыққа ұшырайды, өйткені бюрократтар өздерінің достары ... ... ... үнемі қысым көреді.
1.8. Сыбайлас жемқорлықтың салдарлары
Экономистер сыбайлас жемқорлықтың жалпы қоғамға зиян шектіретіні
немесе пайда ... ... ... қызу ... Бастапқыда
«дәстүршілердің» көзқарасы үстемдік етті, олар ... ... ... әсер ... деп ... ... материалдық игіліктерді
қайта бөлу қоғам үшін теріс болып, экономиканың даму қарқынын төмендетеді.
Содан ... ... ... ... ... реттеу
нәтижесінде бұзылған ресурстарды бөлудің тиімділігін алып келеді деп
тұжырымдады. ... /23/ ... атап ... ... арналған көптеген еңбектерде сыбайлас ... ... ... ... ... экономиканың дамуына және ... ... ... жасайтыны айтылған.
Осындай оң өзгерістің себебі бір қатар жағдайларда сыбайлас
жемқорлықтың ... ... ... ... белгілемегендігін көрсетеді.
Кейбір жағдайларда пара құқықтың нақты ... ... Енді бір ... ... ... ... ... ақы төлеуді көздейді.
Мысалы, айыппұл төлегеннен гөрі пара берген тиімді. Осыған қарап пара алу
кей жағдайда ... ... ... ... деп ... бола ... жағдайларда – болады.
Екінші жағынан, пара алу әлеуметтік жағдайды ушықтыру мүмкін (мысалы,
жол ... ... ... пара беру жол ... ... ... екі жақты көзқарас қоғамдық және жеке мүдделердің ... ... ... ... ... бұл ... ... пайда
іздеушілігіне байланысты қалыптасады. Бұл сыбайлас жемқорлықпен байланысты
болады, өйткені пара ... ... ... алудағы бәсекелестіктен
құтылуға жол ашады.
Қазіргі кезде сыбайлас жемқорлықтың оң және ... ... ... ... ... ... ... анықталды. Сыбайлас
жемқорлықтың пайдалылығы ... ... ... ... нақты жағдайларда
ғана туындауы мүмкін: сыбайлас жемқорлық өтпелі кезеңде экономикалық дамуға
көмек беруі мүмкін, бұл кезде кішкене ғана кешігу ... үшін ... ... ... бойынша /36/ сыбайлас жемқорлықтың мынадай салдарлар бар:
■ өндіріске инвестицияны азайту және ... ... ... күшті (талантты) тиімсіз пайдалану: адамдар материалдық игіліктерді
өндірудің орнына рента іздеумен уақытын өткізеді;
■ дамушы елдерге ... ... ... ... ... ... ... көрсету сапасын төмендету;
■ үкіметтік шығыстарды тиімсіз бөлу.
Сондай-ақ ревизионистер сыбайлас жемқорлық ресурстарды бөлуге оң ... деп ... ... ... ... ресурстарды тиімді
бөлуден ауытқуға ұшыратады. Мұның себебі ... ... ... пайда табуға бағытталады. Мысалы, лицензия беру жүйесі қоғамның
әл-ауқатын арттыру мақсатында емес, бюрократтардың пара алуын ... ... ... ... тек ... қайта бөлумен ғана байланысты
емес. Л.Хиллман еңбегінде көрсетілгендей, пара алу жолында бәсеке ... ... бөлу ғана ... ... ... ресурстар молырақ
жұмсалады.
Ф.Т.Луи /39/ еңбегінде сыбайлас ... ... ... ... тиімділікті арттыратыны көрсетілгенімен, алайда оның
тиімділігін растайтын жағдайлар көп емес.
1.9. Мораль және сыбайлас жемкорлық
Мәселенің этикалық жағын сөз ... ... ... ... ... ... деп ... М.Редердің /40/ пікірі
бойынша адам ... деп ... ... ол ... тұрғыдан айыптауға
ұшырайды. Мұның тікелей экономикалық салдары кез келген әдепсіз адаммен
байланыс жасаудың ... ... /9/ ... ... ... үшін ... жемқорлықтың
пайдалылығын төмендететінін көрсетеді. С.Роз-Аккерман /3/ ... ... ... ... ... ... пара
алу мен берудің моральдік жағымсыз жағы қосылған.
1.10. Сыбайлас жемқорлықпен күрес шаралары
Қылмыс пен жазалауды зерттеудің ... ... ... ... ... арттыру критерий ретінде оңтайлы заңдарды қалыптастыру
керек деп санайды. Егер осы ... ... онда ... ... жою ... ... қалады, тек белгілі бір оңтайлы деңгейге жетсек
болды. Өйткені жою пайдадан асып ... ... ... күрес шараларын зерттеудің бір тәсілі арнайы іс-
шаралар ... ... ... ... ... ... ... 1975 жылы
Филипиндегі сыбайлас жемқорлықпен күресте табысты қолданылды.
1.11. Қожайын – орындаушы – клиент моделі
Талдау ......... моделіне негізделеді. Мұнда
орындаушы (яғни ... ... ... саясаткер) жемқорлық акті
жасаудан өз пайдасын арттыруды ... ... ... ... ... ... болады. Ол орындаушыға пара береді. Парақорлыққа ұшырамаған
қожайын жемқорлық әрекеті азайтудан түсетін пайда мен жемқорлықты ... ... ... ... ... арасындағы балансты қарайды. Осы
екі бағаның ара-қатынасы қожайын – орындаушы – ... ... ... ... ... бақылау әдісін бес ... ... ... таңдау (оларды оқыту);
2. Орындаушы мен клиентті ынталандырып отыру (сыйлық беру, жазалау);
3. Орындаушы мен клиент жұмсайтын әрекет және олардың ... ... ... және өңдеу;
4. Орындаушы – клиент қарым-қатынасын өзгертіп отыру;
5. Сыбайлас жемқорлықтан ... ... ... азайту.
2. КӨПШІЛІК СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТЕПЕ-ТЕҢДІГІ
Сыбайлас жемқорлықты моделдік ... бір ...... ... ... ... сыбайлас жемқорлықтың әртүрлі деңгейін
зерттеу.
Көпшілік тепе-теңдік тең экономикалық моделдерде және экономикалық
ойындар моделдерінде ... ... ... ... ... өзектілігі тиісті моделдерде сыбайлас жемқорлықпен күрес
бойынша іс-шаралардың тиімділігі қарастырылады.
Бірқатар ... ... бірі ... ... күрес
бойынша шаралардың әртүрлі деңгейінің бар екендігі туралы қорытынды ... пара ... ... ... базарда сауда секцияларын орналастыруға талон сатушылар;
- өнім сатуға лицензиялар сату;
- ... тек ... ... ғана ... ҚР ІІМ органдарының, салықшылардың, қылмыстық топтардың қорған
болуы;
- жергілікті ... ... ... ірі ... бос ... ... алу;
- министрліктердегі, компаниялардағы шешуші қызмет орындарын сатып
алу;
- жұмысқа тек өз адамдарын алу.
Сондықтан сыбайлас ... ... үшін ... ... ескеру керек.
2.1. Осы бағыттың моделдеріне шолу
Осы бағыттағы бірнеше моделді қысқаша сипаттайық.
Мысалы, үкіметтік шенеуніктер кейбір ... ... ... мәмілелерін жасайды.
Парақор шенеунік кандидаттан пара талап етеді. Ол не ... ... ... бас ... ... осы факт ... жоғары тұрған органға
жеткізеді.
Шенеуніктер өздерінің парақорлық дәрежесіне қарай, кандидаттар –
қызметке ... келу ... ... ... ... пен ... ... ойын пайда болады. Бұл
жоғарыда айтылды.
Орындаушының пайдалылық функциясы дегеніміз не? ... ... ... ... ... ... да ... әзірлейді. Оған мыналар келеді:
- орындаушыны зерттеу;
- қызмет көрсету нарығындағы оны ынталандыратын жағдайды зерттеу.
Орындаушыны зертеу бойынша ... ... ... ... анықтайды.
Орындаушылардың қызмет нарығындағы қызығушылықтарын зерттеу осы
компания үшін қызмет нарығындағы белгілі бір ... ... ... ... жасауды мақсат етеді.
Қорытынды
Жоғарыда айтқанымыздай, сыбайлас жемқорлық игіліктерінің ... екі ... ... ... ... ... көрінеді.
Сыбайлас жемқорлық экономикасын зерттеу мыналарды қамтуы керек.
■ сыбайлас жемқорлық туралы статисткиалық деректерді жинау, ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан
экономикалық және заңи келісім-шарттар жасау ... ... ... ... ... ... төмендетуге ықпал ететін экономикалық
институттар мен ережелерді әзірлеу және оның талау ықтималдылығын ... ... ... ... нақты пайда болу жағдайларын
талдау кезінде пайдалануға болады. Алайда қазіргі кезде модельдеу объектісі
әдетте, жекелеген типтік, ... ... ... мәмілелері болып
отыр.
Сонымен бірге сыбайлас жемқорлық тек экономикалық ... ... ... ... бірге ол социологиялық, психологиялық, саяси талдау
нысанына да ... жөн. ... ... ... әдебиеттерде
кездесетін мәліметтерге қарасақ, сыбайлас жемқорлықтың пайда болу ... ... Ол ... ... ... ... ... болғаннан бастап келе
жатыр десек, қателесе қоймаймыз. Бірақ, оны тиімді ... ... ... ... ... ... ... Правила рынка/ Под ред. В.Д. Щетинина. М.: Междунар. отношения. 1994.
2. Shleifer A., Vishny R.W. ... // ... J. ... 1993. ... № 33.
3. Rose-Ackerman S. The Economics of Corruption // J. Political ...... ... S. Comment // J. Law and ... 1975- V. ... Bac M. ... and Supervision Costs in Hierarchies // J. ... 1996. ... ... S. ... and ... Annual Bank ... ... Economics. The World Bank. Washington. D.C., 1997.
7. Klitgaard R. Gifts and Bribes / ... R.J (Eds) Strategy ... ... MIT Press, ... Feichdnger C., Wirl F. On the Stability and ... ... ... in ... Subject to ... Constraints // Mathematical
Social Sciences. 1994. № 28.
9. Banfield E.G. Corruption as a Feature of ... ... // ... and ... 1975. V. 18(3).
10. Mookherjee D.,Png I.P. Corruptible Law ... How Should They ... ... J. 1995. ... Acemolgu D , Verdier T. Property Rights, ... and the Allocation
of Talent: A General ... Approach // CERAS, DELTA. 1996. № ... Acemolgu D., Verdier T. The Choice between Market Failures ... // CERAS, DELTA. 1997. №97-06.
13. Hillman L.KatzF. ... ... and the Social Costs of ... ... J. ... Economy. 1987. № 34.
14. Tanzi V. Corruption, Governmental Activities and Markets. International
Monetary Fund Working Paper. 1994.
15. Cheung S.N.S. A ... General ... - Theory of ... ... Economic Policy. 1996. V. ... Sands B.N. Decentralizating an Economy; The Role of ... in China's Economic Reforms // Public Choice. 1990. ... Johnston M. What Can Be Done about ... Corruption? // Annual
Bank Conference on Development Economics. The World Bank. Washington, ... ... A. ... и ... в России, СПб., 1997.
19. Левин М., Сатаров Г. Явление коррупции России // Независимая газета.
1997.2 окт.
20. Leitzel J. ... and ... Crime in the Russian ... ... ... of Public Policy. Working Paper. 1997.
21. Alarm M.S A Theory of Limits on ... and Some ... ... 1995. V. 48. ... Lui F.T. A Dinamic Model of Corruption Deterrence// ... ... ... Bardhan P. Corruption and Development: a Review of Issues // ... ... 1997. V. ... Tullock G. The Costs of Rent Seeking: A ... Problem // Public
Choice. 1988. V. 57. № 1.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Игіліктер мен ақша нарықтарындағы тепе-теңдік4 бет
200 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы28 бет
300 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы18 бет
«Табыс - шығыс» тепе-теңдіктегі толық үлгі. Инвестициялық сұраныс және тауарлы нарықтағы бағалар теңдігі25 бет
Ақша нарығы, оның тепе - теңдік сақтау проблемасы21 бет
Ақша нарығындағы тепе-теңдік10 бет
Ақша рыногындағы тепе тенділік8 бет
Есту және тепе-теңдік мүшелері5 бет
Жалпы экономикалық тепе – теңдік және оның бұзылуы35 бет
Жемқорлық іс-әрекеттердің алдын алу4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь