«Қарғалы» акционерлік қоғамының ақша қаржаттарының аудиті

КІРІСПЕ

1.БӨЛІМ ҰЙЫМНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ.
1.1.«Қарғалы» акционерлік қоғамының ұйымдық құрлымы және экономикалық сипаттамасы
1.2 «Қарғалы» акционерлік қоғамының қаржылық жағдайын талдау

2.БӨЛІМ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ЕСЕБІ
2.1. Қолма қол.колма колсыз есеп айырысу.
2.2. Кассалық операциялардың есебі.
2.3.Ағымдағы және арнайы шоттардағы ақша қаражаттарының есебі.
2.4.Ақша қаражаттарын жетілдіру жолдары

3.БӨЛІМ «ҚАРҒАЛЫ» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ АҚША ҚАРЖАТТАРЫНЫҢ АУДИТІ
3.1. Ақша қаражаттарының аудитінің мақсаты мен міндеттері
3.2. Кассалық опнрациялардың аудиті
3.3 Банкте ашылған шоттардағы ақша қаражаттарының аудиті

Қорытынды пікірлер мен ұсыныстар
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
        
        КІРІСПЕ
Нарықтық қатынастары жағдайында әрбір бәсекеге қабілетті
кәсіпорынның негізгі ... ... ақша ... мен ... ... Ақша қаражаттары кәсіпорынның қаржылық жағдайында
маңызды рөл ... және ... ең ... болып табылады.
Қазақста Республикасының аймағында ақшаны төлеу мен аударуды
жүзеге асыруда келесі әдіс ... ... қол ... ... төлем
тапсырманы ұсынуды; чектерді беруді; вексельдерді ... ... ... ... ... карточкасын пайдалануды; тікелей
дебеттік банкі шоттарына аударуды; ... ... ... ... ... ... ... заң актілерімен бергіленген
басқа да әдістерін пайдаланады
Ағымдағы (есеп айырысу) және ... ... – бұл да ... біріқ олар жеке және ... ... ... ... ... ... ... үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы ... ... бары мен ... үшін ... ... ... (есеп айырысу) шоттар ашылуы
мүмкін. Ол сыртқы экономикалық қызметін жүзеге ... және ... ... ... үшін ... ... чек ... шоттарын және басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын
оқшаулап сақтау үшін және ... ... ... үшін ... ... қаражат олардың иелерінің әмірі бойынша
есептен шығарылады. Субъектінің ... ... ... ... ... ... ... қызметінің рұқсатымен және
қолданылып жүрген ... ... ... ... ғана ... мүмкін.
Айналым қаражаттары – бұл өндірістік айналым қорларын құру, пайдалану
және үздіксіз өндірістік процестер мен өнімді өткізуді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... өндірістік процестердің қажеттілігін қамтамасыз етудегі экономикалық
рөлімен анықталады. Айналым қаражаттарының өндірістік ... ... ... ... қорларға қарғандағы айырмашылығы, ол тек бір ... ... ... ... және ... ... ... тәуелсіз
өзінің құнын тікелей дайын өнімге апарады. Қандай болмасын бизнес ... ақша бар ... ... Олар ... ... өнім өндіруге
немесе тауарды қайта сақтауға пайдаланады.
Ақша қаражаттарына ... ... ... аудиторлық қызметі
реттейтін нормативтік жүйе және аудитор мен ... ... ... ... ... анықталған нақты мәселені шешу болып
табылады. Аудит бақылау ретінде қаржылық есептілік өз алдына активтердің,
міндеттемелердің, ... ... ... ... ... ... бейнелеу үшін есепті жылы ұйымның белгілі бір
әкімшілігінің және оны иеленушінің қызығушылығы жатыр.
Ал, осы ... ... ... ... ... ... асырып, оның
жүйелі түрде реттеу үшін міндетті түрде ақша қаржаттарының есебі мен аудиті
жүргізілуі керек.
Экономиканың барлық ... ... ... мен ... шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға ... ... ... ... ... жарамды өнімдерін өндіруге, оның сапасын
көтеруге, өзіндік ... ... ... ... сақатуға мүдделі. Бұл
орайда кәсіпорындардың материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын ... да ... ... және ... ... ... ... күресте
бухгалтерлік есеп пен ... ... мен ... ... ... жұмысының зертеу объектісі ұйымның қаржылық жағдайы,
қаншалықты салынған қаражат ... ... ақша ... ... ... жұмысы кіріспеден , үш негізгі тараудан, ... ... ... ... және осы ... отырған
кәсіпорынның құжаттары тіркелді.
Нақты ақшаның жоғарыда аталған сақталу ... ... ... ... ... ... көрсетіледі:
- кәсіпорының ұйымдық құрлымы мен экономикалық сипаттамасы;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайы;
- қолма кол ... ... есеп ... ... ... есебі;
Дипломдық жұмыстың мақсаты: осы жоғарыда айтылған ... ... есеп ... ... мен түрлерін және есеп
айырысудағы қолданбалы құжаттар, тиісті шоттардың корреспонденциялануын;
- банктердегі арнайы шоттардағы операциялар ... ... ... ... ... есеп ... дипозиттік шоттарды қолдану, жолдағы ақша ... ... ... жіктеп баяндау.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объктісі ретінде: Алматы облысында Жамбыл
ауданында орналасқан «Қарғалы» акционерлік қоғамы алынған.
1-БӨЛІМ ҰЙЫМНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ... ... ... ... және экономикалық
сипаттамасы.
Акционерлік қоғам «Қарғалы» 19.06.1995ж. «Акционерлік ... ... ... ... ... ... ... жүргізу
мақсатында құрылған.
Акционерлік қоғам тіркеуден өткен соң ... ... ... иеленеді.
Қоғам қаржылық және өндірістік қызметті шаруашылық дербестіктің
негізінде ... ... ... ... ... және орыс ... толық
фирмалық атау көрсетілген мөрі, банктік шоттары бар. Есеп айырысу шоттары ... ... ... ... мақсаты ҚР және серіктестікке қатысушылармен мүдделері
үшін шаруашылық, кәсіпкерлік қызметтері біріктіре отырып ... ... ... қоғамның өз мақсатт арына сәйкес өз қызметінің ... ... ... ... ... ... тауарларды өндіру және өткізу;
• Комерциялық және делдалдық қызмет;
• Сауда- саттық ... және ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін, қалдықтарын ... және ... ... ... келмейтін өзгеде қызметтерді атқару.
Қоғамның ... оның ... ... ... және ... ... ... қауып – қатерін өздері салған салым құнын
шегінде көтереді.
Қоғамның қатысушысы құқылы:
1) Осы жарғымен белгіленген тәртіпке ... ... ... ... әрекеті туралы ақпарат алуға және оның бухгалтерлік
және өзге құжаттарымен танысуға;
3) Қоғамның әрекетінен ... ... ... ... жағдайда несие алушылармен есептескеннен
кейін қалған мүлікті алуға;
5) Жеке шешімі бойынша қоғамды тоқтатуға.
Қоғамның қатысушысы ... Осы ... ... сақтауға;
2) Осы жарғымен қарастырылған тәртіпте, мөлшерде, әдіс пен мерзімде
серіктестіктің жарғылық ... ... ... ... коммерциялық құпия деп мәлімдеген мәліметтерді жария етпеуге.
Қоғамның қатыспаушылары заңдармен қарастырылған басқада құқықтарға
(міндеттерге) ие атқара алады.
Қоғамның жарғылық капиталы 177500 ( жүз ... жеті мың бес жүз) ... ... жарлық капиталы оны қатысушыларымен қоғамның тіркеу
сәтіне ... ... ... ... ... ... ... қағаздар, заттар,
мүліктік құқықтар, сондай-ақ, жер пайдалану құқығы мен жеке ... ... және өзге ... бола ... және мүлік емес құқықтар және басқа материалдық емес игіліктер
түрінде салуға құқсат берілмейді.
Қоғамның ... ... ... ... ... ... қосымша жарна, кәсіпкерлік әрекеттен түскен пайда, сондай – ... ... және ... ... ... тәртіпте сатып алған
немесе тапқан өзге ... ... ... ... ... ... ... капиталының мөлшері
өзгере алады.
Қоғамның жарғылық капиталының көбеюінің қатысушысымен енгізілген
қосымша салымдар, ... жеке ... ... құны ... құнынан асатын
таза активтерді қайта бағалау, ... ... жаңа ... ... жүзеге асырылады.
Қоғамның жарғылық капиталының заңдармен белгіленген ең аз мемлекеттік
тіркеу сәтінде ... ... ... ... органы қатысушысы жалпы жиналысы болып табылады.
Қоғамның қатысушысының жалпы жиналысының айрықша құзырына келесілер ... ... ... ... оның ... ... ... мекен – жайы мен фирмалық атауыынң өзгеруі, немесе ... жаңа ... ... ... ... атқарушы органынан құрылуы және оның өкілеттіктерінің
мерзімінен ... ... ... – ақ, қоғамның беру туралы ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау және осындай
берілудің шарттарын анықтау;
3) Қоғамның тексеру коммисиясының өкілеттерін сайлау және ... ... ... қоғамның тексеру коммисиясының есептері мен
қорытындыларын бекіту;
4) Жылдық қаржылық есепті бекіту және таза пайданы тарату;
5) Ішкі ... ... ... және таза пайданы тарату;
6) Қоғамның басқа шаруашылық қоғамдарға, сондай – ақ, ... ... ... ... шешім;
7) Қоғамның қайта құру немесе жою туралы шешім;
8) Тарату ... ... және ... ... ... ... барлық мүлігінің кепілі туралы шешім;
10) Қоғамның мүлігінің осымша жарна енгізу туралы шешім;
Қоғамның ... ... ... жиналыста сайланатын директор болып
табылады, ол қатысушылардың ... ... есеп ... және оның
шешімдерінің орындалуын ұйымдастырады, оның анық ... ... ... ...... ... ... сәйкес ретке
келтіріледі.
Директор қатысушының ... ... ... ... мәселерде
құзырлы, соның ішінде:
- ағымдағы және болашақ ... ... ... ... ... ... ... мен орындалуын
ұйымдастастырады;
- қоғамның мүлігіне, оның ақша ... ... ... ... ... ұйымдармен, сол сияқты мемлекеттік органдармен, соттармен
қарым – ... ... ... және осы ... ... ... ... әрекетінің
жөніндегі мәсілелер бойынша қоғам ұсынады;
- өз құзыры шегінде басқа да ... ... ... өкілеттіктері:
- Қоғамның атынан сенімхатсыз іс - әрекет етеді;
- Қоғамды таныс ету құқығына ... ... сол ... қайта сенім
білдіру құқығымен сенімхататр береді.
- Қоғамның жұмысшыларына қатысты ... ... ... ауыстыру
немесе орнынан босату туралы бұйрық шығарады, еңбек ақысын төлеу жуықтайды,
лауазымды еңбекақының және жеке үстеме ақы ... ... ... беру
мәселелерін шешеді, ақы төлеу шараларын ... және ... ... салады;
Қоғамның директорына тиым салынады:
1) қатысушының келісімісіз қоғамның мүліктік пайда табуға ... ... ... ... ... беру, қайтарусыз пайдалану, сауда ... ... ... ... ... өзінен сияқты үшінші тұлғалардан қоғамның ... ... ... үшін ... ... ... олардың қоғаммен қатынасында үшінші тұлғалардың атынан немесе
мүддесіне әрекет етуге;
4) ... ... ... кәсіпкерлік әрекетті жүзеге
асыруға;
Қоғамның заңдарға сәйкес есеп және есеп беру ... мен ... үшін ... ... директорының қаржылық – шаруашылық әрекетіне бақылауды жүзеге
асыру үшін қатысушы тексеру коммисиясын құра алады.
Тексеруді жүргізу үшін сыртқы аудитор ... ... ... Тексеру
коммисиясының (ревизор) жұмыс тәртібі серіктестіктің ішкі әрекетін ретке
келтіретін ережелер мен өзге құжаттармен ... оның ... ... ... бір жыл ішінде
табылған таза пайдасы қатысушының жеке шешіміне сәйкес таратылады.
Әр жұмысшының еңбек кірістері ең көп ... ... ... ... ... ... салынады.
Қоғам еңбек ақыны төлеу ... мен ... жеке ... тарифті жұмысшылар мен ... ... ... ... ең аз мөлшердегі кепілі ретінде қарастыра отырып, еңбек келісім –
шарттарында ... ... мен ... ... ... қарайды. Қоамның
жұмысшылары заңдарға сәйкес пенсия және әлеуметтік қамтамасыз етілуге
құқығы ... ... ... есеп ... ... Республикасының
қаржылық есептін Ұлттық стандарттарына (НСФО №2) Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есеп ... мен ... ... ... ... келесі бөлімі ұйымның заңды статусы мен ұйымдастырылу
құрылымын ... ... ... ... ... ... ... саясатының келесі бөлімінде бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы
мен ішкі бақылау ... ... ... негізіне қарай:
қабылданған – есеп саясатын есепті мерзім бойы бақылау;
- қаржылық міндеттемелер мен мүліктерді ... ... ...... ... ... түгелдей есепте қамтылғанын;
- еспті мерзімге шығындар мен табыстардың дұрыс жатқызылғанын;
- аналитиклық және синтетикалық есеп ... ... ... есеп ... ... ... саясатын құруы
барысында бұйрық немесе ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Бұл бекітілетін құжаттардың қатарына мыналар жатады:
... ... ... және есеп ... толық тиісті
талаптарына сәйкес жүргізілуі;
• бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізуде қолданылатын синтетикалық
және аналитикалық шоттарының ... ... ... есеп ... ... ... ұйымның ішкі бухгалтерлік қорытынды есеп құрудағы ... ... пен ... ... (инвентаризациясын) өткізу
тәртібі (реті);
• актив пен міндеттемелерді бағалау әдістері;
• құжат айналымы ережелері мен есеп ... ... ... ... бақылау тәртібі;
• бухгалтерлік есепті ұйымдастыруға қажетті басқа шешімдер.
Ұйымның есеп саясатын таңдауы мен негіздеуіне келесі негізге факторлар
әсер етеді:
... ... мен ...... ... ... ... ашық акционерлік қоғам, жабық акционерлік қоғам, өндірістік
кооператив және тағы басқа);
• салалық қызметінің түрі ... ... ... ... ... ... және тағы ... қызметінің көлемі, жұмысшылары мен ... ... саны және тағы ... ... салу ... ... (әр ... салық түрлері бойынша
жеңілдіктер немесе салық төлеуден босату, салық ... ... ... ...... қызметін дамыту стратегиясы (ұйымның
экономикалық дамудың ұзақ мерзімдік ... ... ... ... ... бағыты, перспективалы
мәселелерді шешудің тактикалық тәсілдері);
• ұйымның ... ... ... ... ... ... ... бағыттары бойынша);
• материалдық базасының болуы (компьютерлік техника мен басқа да
оргтехника жабдықтарымен ... ... ... ... және тағы ... ... ... мамандарының (қаржы бөлімі
қызметкерлерінің) біліктілігі және ... ... ... мен ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесіндегі Типтік
жоспар шоттарына сәйкес жасалынған Жұмыс шоттар жоспары жіктемесіне ... ... ... ... ... ... ... жазбалар келесідей тәртіппен жасалады:
1. Бухгалтерлік жазбалар шаруашылық операцияларының мазмұнына қарай
алғашқы құжаттарға жазылады.
2. Алғашқы ... ... екі ... жазумен
корреспонденцияланып, журнал – ордерлер, ведомостерге жазылады.
3. Осы құжаттардың негізінде қаржылық есеп құрылады.
«Қарғалы» ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерияға немесе архивке түсу уақыты,
өңделуі ішкі есеп ақпаратының құжат айналымына сәйкес жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... және ... есеп регистрлары мен қаржылық ... үшін ... ... ... – есеп жартылай автоматтандырылған
немесе журнал – ... ... ... яғни екі ... да ... болады;
- барлық жасалынған құжаттардағы мәліметтер қызметінің коммерциялық
құпиясына жатады;
- құжаттардағы мәліметтермен ... ... ... ... ... ... ... ішкі ұйымдық құжаттар жасалынады: ережелері,
қызметкерлердің қызметтік нұсқаулары, іс және іс – жүргіу ... ... ... ... ... мен ... емес активтер, тауарлы – материалдық қорлар, негізгі құралдар,
есеп айырысу құжаттары, инвестициялар, қатаң есеп берудегі құжаттар ... ... жеке ... ... есеп ... ... ... жүргізіп отыру;
Бухгалтерлік есеп принциптері бойынша кәсіпорынның есеп саясаты деп
ұйымның ... ... ... ... ... яғни алғашқы
бақылау, құндық өлшеу, ағымдағы топтау мен ... ... және ... ... ... қорытындылау есеп принциптерін мұқият
орындау ... ... ... ... ... қозғалушы ретінде есептеледі,
яғни функцияланған болашақта ... ... ... ... мен ... ... ... бекітіледі және
субъектінің қаржылық есеп беруінде байқалады және ... бола ... ... және ... ... түрінде емес.
3. Анықтылық. Ақпарат, шаруашылықтағы субъектінің қаржылық есеп ... ... ... ... ... керек.
4. Мағыналық. Қаржылық ақпарат үлкен және аса мағыналы болуы ... ... ... үшін және ... ... ... көмек көрсету.
5. Маңыздылық. Есеп саясаты қаржылық есеп беру ақпаратын ашып ... ... және ол өте ... болуы керек, оның дұрыс болмай және
қате кетуі қаржылық есеп беру пайдаланушыларының ... ... әсер ... ... ... ... Ақпарат анық болып табылады, егер онда маңызды
қателіктер кетпесе оған пайдаланушылар сенім артуға болады.
7. Бейтараптылық. Ақпарат, ұсынылып отырған ... есеп беру ... ... өте ... ... ... ... беру кезінде мұқияттылық, активтермен
кірістер аса бағаланып, ал міндеттеме мен ... ... ... қажет.
9. Аяқтау. Қаржылық есеп беруді қамтамасыз ету ... ... ... болу ... Салыстыру.Қаржылық ақпарат қажетті және мағыналы болу үшін, ... ... ... өту үшін ... ... керек.
11. Бір ізділік. Есеп саясаты, субъектпен таңдалған, есеп берудің бір
кезеңнен келесіге өту үшін қолданылады.
12. Шындық ... ... есеп беру ... ... қалып
туралы шындық ұсыным қалдыру керек, субъектінің ақша қозғалысының, қаржы –
шаруашылық іскерлігінің қорытындысы.
13. Өз нақты уақытындылығы. ... өз ... ... ұсынылуы
керек.
14. Түсім мен ұстаным арасындағы баланс. Берілген ақпараттан түскен
түсім, өзінің алған ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда
керек ақпаратты аз мөлшердегі шығынмен алу керек.
15. Принциптер балансы. ... ... ... болу керек, мақсаттар мен тапсырмаға есеп беру.
Есеп саясатының әдістемелік жағына мына элементтер ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша
амортизация есептеу ... ... ... ... және тағы ... белгіленген заңға сәйкес кез келген ... ... ... ұйым өзінің есеп саясатын құрастырған уақытта ... ... ... негізгі әдістемелік аспектерін айқындауы қажет.
• Негізгі құралдарына амортизациялық аударым ... ... ... емес ... ... ... сомасын
есептеу және оларды есептен шығару жолдары;
• Шығындарды топтау мен өндіріс шығындарына жатқызу әдістері;
... ... және ... өзіндік құнын есептеу, яғни
калькуляциялау жүйесі;
• Жанама шығындарды анықтау және ... ... ... ... ... ... ... алудың есебі;
• Аяқталмаған өндірісті анықтау және бағалау ... ... ... ... ... ... құралдарды жөндеу бойынша шығындар есебін ұйымдастыру.
«Қарғалы» акционерлік қоғамның есеп ... ... ... ... түзу ... әдіс ... ... игеру тәртібі сатылған жұмыс арқылы орташа өлшемді құнмен
шегеріледі.
Басқарушылық ... ... ... ... ... ... және нақты ақпартпен анықталады, қажетті басқарушылық шешім қабылдау
үшін.
Тауар – ... ... ... ... ... (жұмыс, қызмет) өзіне
өндірісте шикізат, ... ... ... ... және т.б. шығындарды
жасады.
Атап айтқанда, есеп саясатын әзірлеген кезде кәсіпорын өз ... ... ... ... ... мен ... көрсету тиіс (яғни мүліктік жеке дараланған қағидасы бойынша),
кәсіпорынның көз ... ... ... өз ... ... болса, яғни өз қызметін тоқтату жөніндегі ниетінің ... онда ... ... ... болып табылады, кәсіпорын өзі
таңдап алған бухгалтерлік ... ... ... жүйелі пайдаланып, тек
тиімді түзетулерді ғана жасап отырса, онда ол жүйелі қағидасын ... ... ... орын алған барлық шаруашылық фактілерін сол кезеңіне
жатқызылатын болса, онда ... ... ... үстағаны болып
табылады.
Кез келген ұйымның өзінің қызметін іске асыру үшін таңдап бекіткен
саясаты толықтылық, ... ... ... ... сай болу қажет.
1.2 «Қарғалы» акционерлік қоғамының қаржылық жағдайын талдау
«Қарғалы» ... ... ... ... және ... ... ... нәтижесін жалпылама бағалау үшін оның ... ... ... ... ... баланс қарастырылады.
Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының өсіңкілігін таладу
қоғамның барлық мүліктерінің және оның ... ... ... ... арту ... кему ... ... мүмкіндік береді.
Қоғамның бухгалтерлік балансында біртекті ... ... ... және ... ... ... яғни ... капитал, міндеттемелер
бірыңғай көрсетіледі. Баланс ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін «баптар» деп атайды.
Баланстың активтер бөлімінің баптары қаржылық ресурстардың жай – ... ... ... және ... бөлімдерінің баптары
серіктестік активтерінің құралу көздерін мінездейді.
Активтер баптары басшылыққа алынып ... ... ... ... ... ... жекелеген баптары баланста мүліктердің
қозғалу деңгейіне байланысты, басқаша ... ... ... бойынша,
яғни мүліктің осы бөлігі серіктестіктің айналымында қандай жылдамдықпен
ақша ... ... ... ... ... ... маңызды элементі болып саналатын активтерді талдау
барысында, осы активтердің нақты ... ... ... ... және ... өзгерістер талданады. Активтердің жалпы құрылымын және оның ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Қоғамның жалпы табысы-өнімді (жұмысты, қызметті) сатып ... ... ... ... және оны ... ... ... сатып
өткізуден түскен табыстан сатып - өткізілген өнімнің ... ... ... алып ... ... сәйкес баланс мәліметтері бойынша активтердің құрамы мен олардың
таратылуына талдау жасау үшін ... ... ... ... ... ... ішінде есепті жылда жоғарғы үлестік салмақ алып
тұрған дебиторлық қарыз. Ақша қаражаттары ... ... 22708456 ... үлестік салмағы 89.4%-і құрады, ал ... оның ... ... 91.9% ... Ақша ... ... ... басына
қарағанда 2.5 % өскен, яғни жылдың басындағы мөлшері 22708456 теңгеден
54770960 ... ... ... ... ... 2009 жылдың басы мен соңындағы жағдайы
негізінде баланс активтерінің құрамы мен ... | | | | ... ... |Жыл ... |Жыл ... |Жыл |ым |
| ... | | ... ... |
| | | | ... (+, -) ... | | | | |дық |
| | | | | ... | | | | |уі(4 |
| | | | | |-2 |
| | | | | |гр) |
| | ... ... ... ... |
| | | |дық ... | |дық ... |
| | ... ... | |
| | |ы |ыз |, |дық | | |
| | ... ... | |
| | |г ... | | | | |
| | | | | |
| | | | |+,- |% |
|1 ... ... қызметті) |44746,0 |40133,0 |-4613,0 |10,3 |
| ... - ... ... ... | | | |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... |42175,0 |38075,0 |-4100 |9,7 |
| ... ... ... | | | | |
| ... мың.тг | | | | |
|3 ... ... ... |2571,0 |2058,0 |-513,0 |1,9 |
|4 ... ... мың.тг |2085,0 |1672,0 |-413 |19,8 |
|5 ... ... ... ... |486.0 |386,0 |-100 |-20,6 |
| ... ... | | | | |
|6 ... ... ... |156.0 |121,0 |35 |22,4 |
| ... | | | | |
|7 ... салынғаннан кейінгі |330.0 |265.0 |65 |19,7 |
| ... ... ... пайда| | | | |
| ... ... | | | | |
|8 ... ... (зиян), мың.тг |330,0 |265.0 |65 |19,7 ... 1.3. ... ... ... 2009 жылы ... ... сатып - өткізуден түскен табыс 40133 мың теңгеге тең ... ... ... ... 46130,0 мың теңгеге немесе 10,3% - ... ... ... ... - ... ... ... қызметтің) өзіндік құнын 2009
жылды 2008 ... ... 4100,0 мың ... немесе 9,7%-ға кеміп
отыр. Жалпы пайда 2009 жылы 2058,0 мың ... ... оны 2008 ... 513,0 мың ... ... 1,9% - ға кеміп отыр. Оның себебі
соңғы жылы ... ... ... ... - ... ... табыстың
кемуіне, сатып -өткізілген өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік ... ... ... да ... ... ... ... Осыған сәйкес әкімшілік
шығыстары да 2009 жылды 2008 жылмен салыстырғанда 143,0 мың теңгеге ... ... ... ... ... ... пайда (зиян) 2009 жылды 2008
жылмен салыстырғанда 100,0 мың теңгеге немесе 20,6% -ға ... ... ... салығы 2009 жылды 2008 жылмен салыстырғанда 35.0 ... ... 22,4% -ға ... ... Салық салынғаннан кейінгі кәдімгі
қызметтен алынған пайда (зиян) 2009 жылды 2008 жылмен салыстырғанда 65,0
мың ... ... 19,7% -ға ... ... таза ... салық
салынғаннан кейінгі кәдімгі қызметтен алынған пайдадан (зиян) қалыптасып
отыр.
«Қарғалы» акционрелік қоғамның ... ... баға беру ... ... ... ... өсіңкілігін талдау
қажет. (1.4. кесте)
1.4.кесте
«Қарғалы» акционрелік қоғамның 2008-2009 жылдардағы экономикалық
көрсеткіштерінің өсіңкілігі.
|№ |Көрсеткіштер |2008 |2009 ... |
| | | | ... -) |
|1 ... (жұмысты, қызметті) сатып -|44746,0 |40133,0 |-4613.0 |
| ... ... ... ... | | | |
|2 ... - ... ... |42175,0 |38075,0 |-4100.0 |
| ... ... ... | | | |
| ... мың. Теңге | | | |
|3 ... ... мың ... |2571,0 |2058,0 |-513.0 |
|4 ... ... мың ... |330,0 |265,0 |-65.0 |
|5 ... ... ... құны, |38860,0 |61384,0 |22524 |
| |мың ... | | | |
|6 ... ... құны |25393,0 ... |34155.0 |
| ... мың ... | | | |
|7 ... капиталдың орташа құны, |51887.0 |20753.0 |-31133,0 |
| |мың ... | | | |
|8 ... ... % |11.54 |11.33 |-0.21 |
|9 ... ... |6,35 |12,7 |6,35 |
| ... % | | | ... ... ... ... сату |5,74 |5.12 |-0.62 |
| ... ... % | | | ... 1.4. ... ... ... ... ... ... сатып-
өткізуден түскен табыс талдап отырған жылдары 4613.0 мың теңгеге азайып
отыр(қосымша2). Сатып - өткізілген ... ... ... ... да 4100,0 мың ... азайып отыр. Осы көрсеткіштерге байланысты жалпы
пайда талдап ... ... 513,0 мың ... ... отыр. Негізгі
құралдардың орташа құны соңғы жылды алдыңғы жылмен салыстырғанда 22524 мың
теңге өсті. Активтердің ... құны ... ... ... ... 34155.0 мың теңгеге өседі. Меншікті капиталдың орташа құны
соңғы жылды ... ... ... 31133 мың ... ... Өндіріс
рентабельділігі салық салынғанға дейінгі пайданың негізгі құралдардың
орташа құнына қатынасы ретінде есептелетін мәні ... ... ... ... 11.54% дан 11.33 %-ға ... ... төмендеді.
Меншікті капиталдың рентабельділігі – бір теңге меншікті капиталға
шаққанда келетін таза ... ... және таза ... ... қатынасы ретінде есептеледі. Бұл көрсеткіштің мәні соңғы жылды
алдыңғы жылмен салыстырғанда 6,35% - дан 12,7%- ға ... яғни ... бір ... ... капиталға шаққандағы таза пайда 6,35 тиынға ... ... ... ... сату ... ... ... – бухгалтерлік пайданың, өнімді (жұмысты, қызметті)
сатудан түскен таза табысқа қатынасы ... ... Бұл ... ... ... алдыңғы жылмен салыстырғанда 5,74% дан 5.12%-ға ... ... ... ... ... ... ... жағдайын қорытындылайтын
болса қаржылық жағдайы міндеттемелерге өте тәуелді екенін көруге ... ... 2009 жылы ... ... 23% - ға өз ... ... Ол ... капиталдың орташа жылдағы құнының төмендеуіне
байланысты болып отыр.[2]
2-БӨЛІМ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ЕСЕБІ
2.1. Қолма қол-колма колсыз есеп айырысу.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер өз ақша ... ... ... шоттарында сақтап және ... ... ... осы мекемелер арқылы ақшасыз нысанда, ал қажет жағдайда
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің ... ... ... ... ... ... ... асырады. Егер де заңды
тұлғалардың арасындағы төлем сомасы 4000 ... ... ... (АЕК) асып ... онда олар тек ... тәртіпте айырысуларды
жүзеге асырады. Бұл келтірілген ... ... ... ... әрбір
мәміле (контракт, келісімшарт) бойынша шартты түрде пайдаланылады. Егер де
контракт сомасы көрсетілген лимиттен ... ... онда ... ... ... керек, тіптен олар жартылай орындалса да, әрбір төлемнің
сомасы 4000 ... ... ... қаражаттарын сақтау үшін және ... ... ... ... үшін ... ... банк ... банк шоттарын
ашады. Банк шоттары — бұл банк пен ... ... ... ... ... Банк ... теңгемен де, шетелдік
валютаменде жүргізіледі және ол ағымдық, жинактық және ... ... ... — банк ... банктер мен ұйымдардың кейбір
операция түрлерін жүзеге ... ... ... және ... шоттары - бұл да банктік шоттар,
бірақ олар жеке және ... ... ... ... заңды тұлғаның
оқшаланған бөлімшелері үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы каражаттардың қолда бары мен ... ... ... ... ... ... ... шоттар ашылуы мүмкін. Ол сыртқы
экономикалық қызметін жүзеге асыратын және ... ... ... ... ... чек (аванс) кітапшаларының шоттарын және
басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын оқшаулап сақтау үшін және ... ... үшін ... ... қаражат олардың иелерінің әмірі ... ... ... ... ... ... ... шығаруға
шоттың мемлекеттік салық қызметінің рұқсатымен және ... ... ... ... жағдайларда ғана жол берілуі мүмкін.
Субъектілердің шоттарынан төлем жасау, егер зандарда өзгеше көзделмесе,
субъектінің басшысы белгілеген кезектілікпен жүзеге ... ... ... ақшаны төлеу мен ... ... ... әдістерді: қолма-қол ақшаны аударуды; төлем ... ... ... ... ... олардың индоссаменттері
арқылы беруді; төлем карточкасын пайдалануды; тікелей ... ... ... ... төлемдерін ұсынуды; инкассалық жарлығын
ұсынуды; республиканың заң актілерімен ... ... да ... есеп айырысудың негізгі нысандары: төлем тапсырма; чек; вексель;
тапсырма-талап төлемдері; ... мен ... ... ... жарлықтары болып табылады.
Төлеуші мен алушылар өзара есеп айырысу нысандарын келісім-шарт ... ... ... ... ... ... мен
міндеттемелерді зачетка да жатқыза алады.
Төлем тапсырмаларымен есеп ... ... ... онда көрсетілген
соманы бенефициардың пайдасына ақшаны жіберушіге ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қызмет пен
жұмысты және ... ... етеу үшін есеп ... ... ... пен тауарға алдын-ала төлем жасаған кезде,
аванстық төлемдер жасаған кезде төлем ... ... ... ... ... ... бланкілердегі төлем тапсырманы
ұсынады. Тапсырмаларға қоса төлем ... ... ... етуі ... салықтың шот-фактуралары және төлемдердің мақсатын растайтын
басқа да құжаттары бірге тапсырылады. Төлем тапсырмалары ... ... ... 10 күн бойы ... ... (жазылған күні есепке алынбайды).
Төлем тапсырмалары төлем жасаушының шотында қаражат болғанда ғана ... ... ... ... ... де, ... ... де
ұсынуы мүмкін. Бұл құжаттардың данасын әрбір банк өздері дербес анықтайды.
Негізінен алғанда, олар екі ... ... ... ... да, оның ... ... ... жіберіледі, ал
екіншісі иесіне, яғни ақшаны жіберушіге қол ... ... ... ... ... кезінде келесі реквизиттері (көрсеткіштері)
көрсетіледі:
* төлем тапсырмасының ... ... ... ... ... жеке ... ... теңдестірілген (идентификацияланған) коды
(ЖТК немесе ИИК)
- жіберуші мен бенефициардың банкі шоттарының нөмірі;
бенефициардың коды (БК немесе КБе) жәпе ... коды (ЖК ... ... бұл ... екі символдан (белгіден) тұрады: біріншісі ... ал ...... ... ... ...... жасалған ақша кезде қаражатын алушы;
банк алушы — банк атауы, аударылған ақшада, оның мекен-жайы кһрсетіледі;
бенефициар банкісі — бенефициардың пайдасына ... ... ақша ... банк ... ... келісім-шарттың негізінде;
жіберушілердің теңестірілген немесе теңдестірілген (идентификацияланған)
банктік коды (ЖТБК немесе ИИК) — ... ... коды ... ... ... коды — ҚР ҰБ нормативтік-құқықтық актісімен
бейнеленген және ... ... ... ... ... ... ал ол үш символдан (белгілерден) тұрады;
бюджеттік классификациясының (жікшемесінің) коды — ... ... ... ... күні — ақша ... ... (алушының) банктік шотына
ақша қаражатын аударған күні төлем жасаушынын ... ... ... кез ... ... ... ... рұқсат етілмейді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің арасындағы жасалған келісімдері бойынша
төлем тапсырмалары: жедел мерзімді, мерзімінен бұрын және мерзімі ... ... ... ... мерзімді төлем мынадай нұсқалар бойынша жүзеге асырылады: аванстық
төлем, яғни тауар тиелгенге дейін; тауар тиелгеннен кейін, яғни ... ... ... акцептеу жолымен; ірі мәмілелер ... ... ... немесе мерзімі кейінге қалдырылған төлемдер шарттық
қатынастар аясында тараптардың ... ... зиян ... ... ... жеке ... ... қаражатты (зейнетақы, алимент, жалақы,
іс-сапар шығыстары, авторлық қаламақы) жекелеген азаматтардын. ... ... ... банк ... ... алушының атын, оның
нөмірін, сондай-ақ егер қаражат шотқа аударылуға тиіс ... онда ... ... аты мен ... көрсетеді. Тапсырмаға каражат
алушылардың тізбесі қоса ... онда кім, ... ... ... ... ... кәсіпорындары кәсіпорындарға жолданған әрбір
аударым алушы бойынша барлық, аударымдардың жалпы сомасына төрт дана ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу. Чек беру төлемді жүзеге асырудын бір тәсілі болып
табылады, онда ... чек ... ... ... ... ұстаушыға беру жолымен
жасайды. Чек беру өз мәні бойынша ... ... ... ... ... ... ... ол соны орындау үшін жазылған болса ... ... ... тек чек ... ... ... ... ғана
болады. Чектер жабылатын және жабылмайтын болып ... ... ... ... ал ... — қамтылмаған болып бөлінеді. Бұл
кезде чектердің төленетіндігі ... ... ... ... ... ... жабылмайтын чектер бойынша да. Чекті қолданумен байланысты банк
пен чек берушінің міндеті мен құқығы, чекті қолдану туралы ... ... ... ... яғни бұл ... банк өз клиенттеріне чек
берушіге (занды және жеке тұлға) чегін төлеуді, яғни чек ... ... ... ал ... өз ... ... ... (демек чектерді
беру мен пайдалану) ережелерін сақтауы міндетті. Чек ұстаушылардың ... ... ... ... ... бастап пайда болады. Чектерге, есеп
айырысу шотынын төлем құжаттарына қол қою құқығына ие ... ... және ... ... ... мөрі таңбасы болуы керек. Чектер
жарамсыз болып қалатындықтан чекте жазылғандарды түзету және ... Егер ... ... кезінде қателіктер жіберілсе, онда чекте және
чектің түбіртегінде қиғашынан «бүлінген» деп жазу ... ... және ... иесінің қолы қойылады.[3]
Чекті чек ұстаушы төлеуге чек жазылған күні ... және ... ... ... чек ... ... қызмет көрсететін банкке
ұсынылуы тиіс. Чек ... ... ... ... болу ... ... есептемегенде, әдетте, 10 күннен аспайды.
Банк чек берушіден (немесе чек ұстаушыдан) чекті қабылдамауына болады,
егер де ... ... ... де жазу мен ... ... цифрмен көрсетілмеген болса;
чектің мерзімі өтіп кетсе;
- ... ... ... ... ... бар ... (немесе
түзетулер бар болса);
- чек әртүрлі қолмен және әртүрлі сиямен жазылған болса;
- чектің ... ... онын ... сай ... ... ... кем болмауы керек);
- чекте көрсетілген реквизиттер қате болса;
- чектегі қойылған қолда үлгі ... ... ... ... ... чектің жабу сомалары жеткілікті болмаса;
* чектің басқа да дефектілері бар болса.
Дефектісі бар чектер чек ... ... ... ... ... ... ... бас бухгалтері ол туралы Клирингтік
палатаға хабарлайды, ал олар ... ... ... тез ... тоқтатады
Бұндай дефектісі бар чектерге акт жасалады, ол акт төрт данада болады:
біріншісі — банкте қалса;
екіншісі - көшірмесімен бірге ішкі істер ... ...... ... беріледі;
төртіншісі— чекті беруші банкке беріледі.
Мерзімі өтіп кеткен чек ... ... ... чекті
беруші банкке қайтарылады.
Вексель: құжат мәтініне (текстіне) енгізілген, ... кай ... онда сол ... "вексель" деп жазылған атауды, белгілі бір ... ... еш ... ... бұйрықты; төлеуге тиіс тұлғаның
(төлеушінің) атауы — тек аударма вексельде, ... ... ... ... ... ... ... кімнің бұйрығы бойынша төлем жасалатындығын,
сол тұлғаның атауын, вексель жасалған күн мен орнын ... және ... ... ... қолы ... ... талаптар құжатта тұтастай сақталмаса, тек төмендегі
белгіленген жағдайларды қоспағанда, вексельдің күші болмайды. Төлем ... ... ... талап етуі бойынша ... ... ... нұсқауы болмаған кезде төлем жасаушымен қатар белгіленген орны,
төлем жасау орны және ... ... ... ... тұратын орны болып
есептелінеді. Вексельдің жасалған орны көрсетілмеген жағдайда ... ... ... ... ... қол қойылған болып танылады.
Аударма вексель вексель берушінің бұйрығы бойынша ақы төлеуге ... ... ... ... Ол ... ... ... немесе үшінші
тұлғаның есебінен берілуі мүмкін. Аударма вексель үшінші тұлға тұрған жерде
немесе төлем жасаушының ... ... ... қандай да бір басқа орында
төленуі мүмкін.
Вексельде пайыздық мөлшерлеме (проценттік ставкасы) көрсетілуі ... ... ... ... ... қол ... ... деп
саналады. Пайыздың есептелген күні көрсетілмесе, аударма вексель жасалған
күннен бастап есептелінеді.
Кез келген аударма вексельдің бұйрығы көрсетілмей берілсе де, ол ... ... ... ... ... ... ... вексельде "Бұйрыққа емес" немесе осыған ұқсас
мағынада сөз жазылса және ол құжат ... ... онда ол ... ... ... Индоссамент вексель берушінің пайдасына, не
вексель бойынша міндетті басқа кез ... ... ... ... не ... қарамастан төлем жасаушының пайдасына
жасалуы мүмкін. Бұл тұлғалар, өз кезегінде, вексельді ... ... ... алдын ала ешбір келісім-шарт қойылмаған ... Оның ... ... бірі ... ... онда оған ... яғни ... болып есептелінеді.
Индоссамент ұсынушыға бланктік күші бар индоссамент болып ... ... ... ... оған ... параққа (аллонажға) қол
қойылуы тиіс. Индоссамент аударма ... ... ... ... ... Егер индоссамент бланктік болса, онда вексель ... ... ... ... ... бір ... атына толтыра алады; өз ... банк ... ... ... бір ... ... табыстай алады; бланк
толтырмай және индоссамент ... ... ... ... бере ... басқаша кері шарт болмаса, индоссант акцепт пен төлемге жауап
береді. Ол ... ... ... сала алады; бұл жағдайда ... ... ... ... шешілсе де, ол олардың алдында
жауап бермейді.
Қолында аударма векселі бар тұлғаның ... ... ... ... ... ... де, ... индоссамент бланктік болғанымен, заңды
аударма вексель ұстаушы тұлға ретінде қарастырылады.
Бұл ретте сызылып ... ... ... деп ... индоссаменттен кейін басқа индоссамент жасалса, соңғысына ... ... ... ... ... алған индоссамент болып есептелінеді.
Аударма вексельді төлем мерзімі басталғанға дейін вексель ұстаушы немесе
қолыңда вексель тұрған қарапайым тұлға да ... ... ... ... ... ... ... де төлем жасаушы өзінің келісімі туралы вексель ұстаушыға немесе қол
қойған адамдардың біріне хабарласа, онда ол олардың алдында өз ... ... өз ... ... ... ... Аударма вексель
бойынша төлем толықтай немесе вексель сомасының бір ... ... ... ... ... Мұндай қамтамасыз етуді үшінші адам немесе типті
вексельге қол қойған адамдардың бірі бере алады.
Аваль ... ... ... ... парақта беріледі. Аваль берілген
орын көрсетілсе, онда ол жеке актімен де ... ... Ол ... ... ... ... немесе осындай мағанасы бар белгілі мәтіндегі
формуласымен білдірсе, онда оған аваль берген адам қол ... ... ... ... ... вексель беруші қолын қоймаған ... ... бет ... ... ... қолы жеткілікті. Авальда ол кімнің
есебінен берілгені көрсетіледі. Ол көрсетілмеген ... ... ... үшін ... деп есептелінеді.
Авальшы ол үшін аваль берген адаммен ... ... ... ... ... отырып авальшы кепілдік берген адамға қарсы және аударма
вексельге байланысты осы соңғы тұлғаның ... ... ... ... ... ... иеленеді.
Аударма вексель ақы төлеу үшін ұсынғанда; ұсынғаннан кейін белгілі бір
уақытта; вексель жасалғаннан ... ... бір ... ... ... өзге ... ... төлемнің бір ізді мерзімдерін қамтитын
аударма вексельдер жарамсыз болып табылады. Аударма ... ... ... тиіс. Ол жасалған күннен бастап бір жылдың ішінде ... ... ... ... ... ... ... төлемге
ұсынылатын мерзім белгіленуі мүмкін, бірақ белгіленген мерзімнен бұрын
төленуін талап етуге болмайды. Мұндай ... ... ... осы ... ... Ұсынғаннан кейін белгілі бір уақытта жасалған аударма
вексель бойынша төлем мерзімі не ... ... не ... ... айқындалады. Қарсылық білдіру болмаған жағдайда күні қойылмаған
акцеп акцептантқа қатысты акцептке ... үшін ... ... ... ... ... есептелінеді.[4]
Мерзімі белгілі бір күнге немесе жасалғаннан кейін немесе ұсынғаннан
кейін белгілі бір ... ... ... векселді ұстаушы вексельді
төлеу күнінде, не келесі екі жұмыс күнінің бірінде ұсынуға тиіс. ... есеп ... ... ұсыну төлемге ұсынғанмен бірдей болып
есептелінеді. Вексель ... ... ... бас ... ... ... ... төлем жасаушы мұндай төлем туралы білген болса, онда ол
бұл туралы қолхат беруі тиіс.
Вексель ... ... ... ... ... ... бұрын алуға
мәжбүрленбеуге тиіс. Мерзімі келгенге дейін төлем жасауды төлем жасаушы өз
тәуекелділігіне алады.
Егер ... ... ... ... орнында жүрмейтін валютада жасалса, онда
оның сомасы жергілікті валютада төлем мерзімі келген күніндегі ... ... ... төленеді. Егер борышкер төлемнің мерзімін
өткізіп ... онда ... ... өз ... ... вексель сомасын
жергілікті валютада төлеу мерзімі келген күнгі бағаммен төлеуді ... ... ... ... ... ... ... өз құқығын
төлем мерзімі жеткен кезде де және одан бұрын да сата ... ... ... ... ... бас тартқан орын алса;
егер де төлем ... ... ... немесе акцептемегеніне
қарамастан банкрот деп танылған болса, онда төлем жасауды тоқтатады, тіптен
оның жағдайын сот анықтамаса да ... оның ... өтем алу ... ... ... ... жатпайтын, вексель бойынша банкрот деп ... ... ... төлем мен акцепт үшін жауапты ... ... ... ... ... төлем мерзімінен кешіктірілмей ұсынылуы
мүмкін.
Акцепт немесе ... бас ... ... ... ... ... білдіру) факті куәландыратын актімен расталады.
Вексель беруші аударма вексельінің мәтінінде көрсеткен ... ... ... ... білдірген кезде төлеушінің қолы ... ... ... ... акцептке ұсыну үшін белгіленген мерзімдерде жасалуы
керек. Акцептеуге қарсылық білдіру төлемге ... және ... ... да ... ... ... босатады. Бірақ бұл қарсылық алдын ала
тіркеуден өту керек, онсыз оның күші ... ... ... ... вексельдің ісі ойдағыдай еместігі байқалса,
тіпті оның үшінші адам арқылы өтелуі бола тұрса да; ... ... ... жерда тұрып, езінің түрған жерінен төлем жасауға тиісті бола ... ... ... бір уақыт өткен соң, яғни ұсынылған кезде ... ... ... да, оның акцептелуіне тыйым салынады.
Төлем жасаушы оның вексельді акцептегеніне немесе ... ... деп ... ... ... ... ... вексель бойынша банкрот деп таныған жағдайда, вексель ұстаушының
өз құқықтарын жүзеге асыруы үшін оның ... деп ... ... сот
шешімін ұсынуы керек.
Вексель ұстаушы өзінің индоссантын және вексель берушісін акцептемеу немесе
төлем жасамайтыны туралы қарсылық ... ... ... төрт ... ... "шығынсыз айналым" деп хабарланған жағдайда, онда ... ... ... ... ... ... күннен кейінгі екі
жұмыс күнінің ішінде алдыңғы хабарламаны жібергендердің ... мен ... ... ... өз ... одан әрі ... ... дейін
хабарлауға тиіс. Жоғарыда аталған мерзімдер алдыңғы хабарлама ... ... жүре ... немесе төлем жасамау туралы қарсылық білдірілген ... бұл ... ... ... ... ... ... вексельдегі
не қарсылық білдіруді талап еткен адамдардан алынған мекен-жайларға сәйкес
жазбаша хабарлама жібере отырып, оларға ескерту ... ... ... ... ... жөніндегі шығындарға қосылады.
Вексель беруші индоссант немесе авальшы құжатқа енгізілген және қол
қойылған "шығынсыз ... ... ... ... ... мағыналас
сөздер арқылы вексель ұстаушыны оның регресс, акцептемеуге ... ... ... білдіру құқығын жүзеге асырудан босатады. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... қарсылық
білдірсе, онда қарсылық білдіруге ... ... оның ... Егер ... ... ... авалист тарапынан жасалынса,
онда қарсылық бойынша қажет шығындар өз қолдарын қойған барлық ... ... ... ... ... акцептеуші, индоссанттаушылардың
барлығы немесе онда аваль ... ... ... алдында барлығы
бірдей міндетті болып табылады. Вексель ұстаушы осы адамдардың әрқайсысына
жеке-жеке және барлығына бірдей талап қоюға ... ... ... ... ... ... қол қойған адамдардың
барлығының дәл осындай құқығы болуы керек. Міндеттемелердің біріне ... ... ... ... ... бола ... да, басқаларына
талап қоюға бөгет болмауы керек.
Вексель ... өзі ... (иск) ... ... мыналарды: аударма
вексельдің акцептельмеген немесе төленбеген сомасын, процентімен қоса, ... ... ... вексель сомасынан Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкі белгілеген қайта қаржыландыру мөлшерлемесі ... өсім ... ... ... ... ... шығындарын хабарлама жіберген ... ... ете ... қоса ... қойған вексель ұстаушы талап қою ... ... 0,01 ... ... ... шығындарын да енгізе алады.
Егер талап төлем мерзімі басталғанға дейін қойылса, онда вексель ... ... ... ... Бұл ... ... ... ұстаушы тұратын
жердегі талап қойылған күнгі ресми ... ... ... ... ... есептеледі.
Аударма вексельге ақы төлеген тұлға оның ... ... ... мыналарды:
- өзі төлеген барлық сомасын;
- аталған сомаға Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... проценттерді;
- өзі төлеген шығыстарды талап ете ... ... ақы ... ... ... ... ... қоса 0,05 пайызда
үстеме (комиссиондық) төлем жасауын талап ете алады.
Егер де вексель ... ... ... онда ... ұстаушы оған өз
есебінен бірнеше дана беруді талап ете алады. Бұл үшін ол өзінің ... және сол ... ... ... дейін өтініш жасай алады.
Индоссаттар жаңа даналарын индоссаменттерге қайта шығарып беруге міндетті.
Қазақстан Республикасының ... ... және жеке ... жай ... ... ... есеп айырысуда пайдалануға құқылы, бұл ретте ол
тиісті шартта көзделген және "Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... келмесе болғаны.
Байланыс мекемелері инкассаға қабылдаған вексельдерді жөнелту тәртібі
Қазақстан Республикасының уәкілетті ... және ... ... Банкімен келісе отырып, шығарылған нормативтік құқықтық
актілерімен және байланыс мекемесімен және есеп ... ... ... сатып алушыға ұсынатын төлемнің мерзімін кейінге ... ... ... ... ... ... белгіленген
талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
Төлем ... ... ... ... ... жұмысын жеңілдету, Қазақстаннан ... кез ... тез ... ақша ... жасау мақсатында төлем
карточкаларын пайдаланады.
Төлем карточкалары — ақша қаражатына электрондық терминал немесе ... ... ... қол ... ондағы ақпараттар валютаны айырбастауға,
қолма-қол акшаны жасауға мүмкіндік береді.
Төлем карточкалары: дебеттік, кредиттік және ... ... ... ... ақша сомасының шегінде оның
ұстаушысына (иесіне) ... ... ... ... және оны ... ... банк ... қаржы көлемінде төлей алады.
Кредиттік карточкалар бойынша банк берген қарыз сомасының ... ... ... ... ... басқа кәсіпорын іс-сапарынын шығыстарын төлеуге, офистік, ... үшін ... ... ... ... ... карточкалар — бұл да төлем карточкалары, ол оны ұстаушыға
банк пен занды ... ... ... ... ... ... әлемнің көптеген елдерінде ол қазіргі ... ... ... ретінде 2 млр. карточкалар қолданыста жүр. 30 жылдан астам
кезең ішінде Visa және Master Card ... ... ... ... ... ... оны 14 млн. кәсіпорын төлем карточкалары
ретінде ... ... ... ... ... қатарына
супермаркеттер, авиакомпаниялар, ресторандар, түнгі клубтар, аяқ ... ... т.б. ... ... аймағында Ұлттық банкінің лицензиялауымен
шығарылған ... ... ... ... ... ... ... карточкаларын берудің жағдайы;
төлем карточкаларымен жасалатын төлем түрлері және оның жағдайы;
төлем карточкаларын алған тұлғалардың тізімі;
-төлем ... ... ... және тоқтатудың жағдайы;
-төлем карточкаларының әрекет ету мерзімі;
тараптардың құқы мен міндеттері;
тараптардың жауапкершілігі.[5]
Қазакстан Республикасынын аймағында төлем карточкалары тек ... ... ... ... жүзеге асырмастан бұрын оларға
авторизация жасау ... ... ... автоматталған тәртіпте немесе
телефон байланыстары арқылы жүреді.
Төлем құжаттары эквайерге көрсетілген қызметке ... ... ... ақша төлеу туралы нұсқау береді. Қолма-қол ақша алган кезде ... ... ... ... ... ... банк ... ақшаның орнын толтыру туралы нұсқау береді.
Төлем карточкаларымен операцияларды жүзеге асыру кезінде міндетті түрде
не ... не ... ... құжаттарын жасайды. Егер ол қағаз
нысанында жасалса, онда ол: слиптен, ... ... ... ал егер электрондық нысанда жасалса, онда ол: электрондық журнал
құжаттарынан ... ... ... Республикасында тауар мен ... ... үшін ... пайдаланғаны слиппен немесе сатып алынған сомасына екі данада
берілген сауда чегімен расталуы мүмкін. Слип үш ... ... ... екіншісі кәсіпорынға, үшіншісі карточка иесіне беріледі.
Төлем талап-тапсырмасы реестрмен бірге бенефициар-банкісіне ұсынылады, ал
бенефициар барлық реквизиттердің ... ... ... ... ... ақша ... ... бағыттайды.
Егер де бенефициарға қызмет көрсететін де, ақшаны жіберуші де бір банк
болса, онда бенефициар ... ... ... ... ... бірден жіберушінің банкісіне ұсынылады.
Егер де төлем ... ... үшін ... ақша ... онда ... талап-тапсырманы сақтау мерзімі және реестрінің мерзімі
бөлініп төленуі мүмкін. Сондықтан алушы-банк тек ... ... ... ... ... ғана ... ... туралы төлем талап-тапсырманың бет жағына белгі соғады.
Төлем талап-тапсырмаларына толық немесе ішінара ақы ... бас ... ол ... оған ... көрсететін банкке үш күннің ішінде хабарлайды.
Талап-тапсырма құжаттарымен қоса оған ... тиеу ... ... ... ... ... ... тікелей жабдықтаушыға (өнім
берушіге) қайтарылады.
Төлеушілердің келісімінсіз олардың шоттарынан ... ... ... ... ... ... олардың шоттарынан қаражатты
есептен шығару тек соттың шешімімен, банктің өкімімен, не мына ... ... ... ... ... ... көзделген жағдайлар
бойынша жүргізіледі: банктің өндіріп алу жөніндегі өкімі; ... үшін ... ... және ... қате ... Сомалары;
кепілші шотынан қарыз берешегінің өтелмеген сомалары; соттар берген орындау
қағаздары; ... ... ... ... ... бұйрықтары;
нотариус жүргізген орындау жазбалары; салық органдарының салықтар мен басқа
да міндетті төлемдер бойынша қосымша салықтары, сондай-ақ ... ... ... және өзге де ... ... ... туралы
өкімдері; қолданылып жүрген заңдарға сәйкес жұмыс берушілерден ... ... және өзге де ... ... ... жұмыспен байланысты жарақаттану немесе денсаулығының өзге де
зақымдануының салдарынан жұмысшы мен ... ... ... және ... әкімшілігінің кінәсінен жарақаттануы немесе
денсаулығының өзге де зақымдануы салдарынан жұмысшы ... ... ... ... ... ... өтеу ... өндіруге берілген сот шешімі;
сақтандыру компаниясының сақтандыру куәлігі, Қазақстан ... ... ... ... ... төлем кепілхаттары мен салық органдарының
кассалық өкімдері негізінде ... ... ... төлем
сенімхаттарының берген күнінен бастап, банктер кезек күттірмей-ақ жүзеге
асырады. Банктің аталған кепілхаттардың орындалуын кідіртуге ... ... ... ... ... қаражаттарын сақтау, кабылдау мен беру үшін ... ... ... ...... ... адам. Ол касса операцияларын жүргізу
тәртібімен таныс болуға ... ... ... ғана оның ... ... ... жауапкершілігі туралы онымен шарт жасалынады. Егер еңбек ақы мен басқа
да төлемдерді беру үшін субъекті ... ... ... бойынша басқа
адамдар тартылатын болса, онда ... ... ... жеке дара
жауапкершілігі туралы олармен де шарттар жасалынады.
Кассадағы операциялар есебі 1000 "Кассадағы қолма-қол ақша" бөлімшесінің
актирті жинақтаушы шоттарында: 1010- ... ... ... ... ... және 1011 - ... ... валюта түріндегі қолма-қол
ақша" шоттарында жүргізіледі.
"Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшаның" ... ... ... ... ... ... ... жүргізу
тәртібіне сәйкес жүргізіледі.
Кассаға ақша қабылдау кассаның кіріс ордерлері бойынша жүзеге асырылады,
оған бас бухгалтер мен кассир қол ... ... ақша ... жеке ... тұлғаларға бас бухгалтер мен кассир қол қойған ақшаны қабылдағаны
туралы түбіртек ... ... ... ... беріледі. Төлемдерге
ақшаны кабылдаған кезде кассир ... ... ... ... алуға міндетті. Кассаға қабылданған теңге сомасы жазумен
жазылып, тиын сандармен (цифрмен) ... ақша беру ... ... ... немесе басшы мен бас
бухгалтер қол койған тиісінше рәсімделген төлем ... ... ... ... ... және ... да ... рәсімделеді.
Егер касса шығыс ордерлеріне қоса тіркелген ... ... ... ... қолы ... ордерге оның қол қоюы міндетті емес. Жекелеген
адамға кассаның шығыс ордері бойынша ақша берген кезде ... ... ... жеке ... куәлігін көрсетуді талап етеді. Оның атауы
мен нөмірін, оны кімнің және қашан бергенін ордерде ... ... ... қол ... және ... ... теңгені — жазумен, тиынды —
сандармен ... ... ... ақша ... ... шығыс ордерінде ақшаны
алуға сенім білдірілген адамның ... аты мен ... аты ... ақша ... ... ... ... болса, ол тізімдемеге:
"Сенімхат бойынша" деген жазу жазылады. Бұл жазуды касса ... ... ... ... тізімдемесіне) қоса тіркейді.
Кіріс және шығыс касса ордерлері мен оның орнына жүретін ... дәл әрі ... етіп ... ... ... қаламмен жазып береді.
Жалақы, уақытша еңбекке қабілетсіздігі жөніндегі жәрдем ақылар ... ... ... ... ... таратылады, оның қас бетінде
(титул) ақша беретін мерзімі мен оның жалпы ... ... және ... мен бас ... қол қояды.
Банктен ақша алғаннан кейін үш күн өткен соң, ... ... ... ... ... ... сомасын алмаған адамдардың аты-тегінің тұсына
мөртабан соғады немесе "Депозитке салынды" деп қолымен жазып белгі соғады,
берілмеген сома ... ... ... ... ... нақты
төленген сома мен депозитке салынуға тиісті сома жөнінде жазылады. ... ... ... ... ... адам жасайтын болса, төлем
тізімдемесінде: "Тізімдеме бойынша ақша ... ... ... ... Касса ордерлерінде өшіріп жазуға, бүлдіруге және түзетуге жол
берілмейді.
Жазылған касса ... ... ... ... жүретін құжаттар кіріс
және шығыс касса құжаттарын тіркеу журналында ... ол ... ... ... ... ... ашылады. Онда мыналар көрсетіледі: Кіріс
және шығыс ордерінің ... күні мен ... ... ... ... ... ... сыйлықтар, стипендиялар, іссапарға төленген
және ... да ... ... мақсаты көрсетіледі. Егер ақша
қаражаттарының нысаналы мақсаты туралы ... ... ... ... ... және ... ... құжаттарын тіркеу журналында тек
құжаттың толтырылған күні, нөмірі мен сомасы ... ... ... ... ... мен беру тек ... ... ғана жүргізіледі. Ордерді алған кассир басшы мен бас ... ... ... ... ... көрсетілген қосымшалардың
болуын тексеруге міндетті. Операциялар жүргізілін болғаннан кейін ... қол ... ал оган ... ... ... штамп басылады
немесе жазумен күнін, айы мен жылын көрсете отырып "Алынды" ... деп ... ... ... ... ... Касса кітабында (ү. №КО-4) жүргізеді,
ол нөмірленуге, тігілуге және оған ... ... ... ... ... басшы мен бас бухгалтер қол қойып куәландырады.
Касса кітабының ... ... тең екі ... ... Олардың бірін
(көлбеу сызықпен) кассир бірінші дана ретінде толтырады және ол кітапта
қалады; екіншісі ... ... ... қағаз арқылы бергі және сыртқы
бетін толтырады. Ол кассирдің есебі ретінде парақтың жыртпалы ... ... ... ... ... ... ... емес бөлігінің
бет жағынан ("Басталған күніне ... ... ... ... ... Алдын ала парақтың жыртпалы бөлігі кітапта қалатын бөлігіне сай
келетіндей етіп парақты қиылатын сызық бойымен ... ... жазу ... паратың бөлігін жыртылмайтын ... бет ... ... ... ... ... жағының көлбеу сызығы бойымен жазуды
одан әрі жалғастырады.
Есеп бланкісі ... ... ... бір күн бойы ... ... жалақыға" деген жолдың бойында касса бойынша шығысқа ... ... ... ... ... ... ... да
көрсетіледі.
Касса операциялары шағын болса, онда касса есебі 3-5 ... бір ... ... ... ... ақшаның кімнен алынғаны және кімге
берілгені жөніндегі құжаттың нөмірі, корреспонденцияланған ... ... ... ... Күн ... ... ... аяғында кассир
берілген ақшаның жиынтығын щығарады және күн ... ... ... мен ... ... ... кітапта жол берілмейді.
Түзетулерге кассир мен бас бухгалтердің қол қойылуы ... ... ... ... ... ... содан
соң оның деректері - "Кассадағы ұлттық ... ... ... ... дебеті мен кредиті бойынша машинограммаға немесе есеп регистрлеріне
көшіріледі.
Касса ... ... яғни 1010 ... ... мен дебеті есебін
кассир жүргізеді. Регистрлерге ... ... ... есебінің
түсуіне қарай жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... есепті айдан кейінгі бірінші
жұлдызына регистрлердегі қалдық шығарылады, ол кассирдін есебіне және ... 1010 ... ... ... ... ... ... кассасындағы қолма-қол ақшаның есебі. Қоғамдық
тамақтандыру мен бөлшек сауда ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша қаражаттары бойынша
түсетіндіктен, оларға оперативтік кассасының есебін ... тура ... ... ... ... ... орналасады. №1034 6 тамызда шыққан
Қазакстам Республикасының Үкіметінің қаулысына сәйкес, ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің (әсіресе, сауда және
қызмет көрсететін ... ... ... ... ... жадысы бар бақылаушы кассалық машинасын (ТЖБКМ) енгізуді ұсынған
болатын.
ТЖБКМ ... ... ... ... ... ... ... сатып алушыларға бақылаушы-кассалық машинаның чегін
беруге міндетті, өйткені ол ... мен ... ... ... алып сату
келісім-шарты бойынша міндеттемелерінің орындалуын қуаттайды.
Кассалық аппараттарды міндетті түрде салық органдарында ... Оны ... ... үшін ... ... ... ... арыз,
занды тұлғаның мемлекеттік тіркеуден өткені туралы ... ... ... ... ... қолма-қол ақшаны тіркейтін
журналы т.б. Салық органдары арыз бланкісінің дұрыс толтырылғанын және ... ... ... ... ... ... ... қойды, сосын
ТЖБКМ-на карточкасын береді. БКМ-ның пайдалану мерзімі біткен соң салық
органына ... БКМ ... ... ... органының өкілетті
инспекторы тыңшылықты жадында сақтайтын қондырғыға пароль енізеді.[6]
Касса ... ... ... ... кітабында жүргізеді,
ол нөмірленуге, тігілуге және оған сүргі салынуға тиіс, ондағы парақтар
санын басшы мен бас ... қол ... ... ... әрбір парағы тең екі бөліктен тұралы. Олардың бірін
кассир бірінші дана ретінде ... және ол ... ... ... ... ... ... емес бөлігінің бет жағынан
басталады. Алдын – ала ... ... емес ... бет ... Алдын – ала парақтың жырпалы бөлігі кітапта қалатын бөлігіне сай
етіп парақты ... ... ... қойғаннан кейін жазу үшін жыртылатын
парақтың бөлігін жыртылмайтын ... бет ... ... ... ... сыртқы жағының көлбеу сызығы бойымен жазуды одан әрі
жалғастырады.
Есеп бланкісі операциялар ақталғанға дейін бір күн бойы ... ... ... ... ... ... ... бойынша шығысқа есептен
шығарылмаған жалақыға арналған төлем ... ... ... ... ... ... болса да, онда касса есебі 3-5 күнде бір рет
жасалуы ммүкін. Касса кітабында ақшаның ... ... және ... ... ... ... ... шоты, сомасы көрсетіледі.
Күн сайын жұмыс күнінің аяғында кассир берілген ақшаның жиынтығын ... күн ... ... ... ... мен ... ... кітапта жол берілмейді. Түзетулерге кассир мен бас ... ... ... ... корреспонденцияланған шоттарға белгі жасалады, сонан
соң деректері 1010 – «Ұлтытқ валюта түрінде кассадағы ... бар ... ... мен ... ... операциялардың, яғни 1010 шоттың кредиті
мен дебеті есебін кассир жүргізіледі. ... ... ... ... Айдың аяғында есепті айдан кейінгі
бірінші жұлдызына ... ... ... ол ... ... Бас ... 1010 шоттың қалдығына сәйкес келуге тиіс.
«Шетелдік валюта түрінде кассадағы қолда бар ақшалар» есебі. ... есеп ... ... кезде ұйымдар 1010 – «Шетелдік
валюта ... ... ... бар ақшалар» қосымша шоттын ашады. ... есеп ұйым ... ... ұқсас келеді, тек оның
айырмашылығы мынандай: кіріс және ... ... ... ... ... ... валюталарымен жән теңгеге айналдырған түрінде
көрсетіледі.
Валюта ... ... 1010 – шот ... де, ... ... ... банк шоттарындағы ақша қаражаттары» шоты – валюта
шотынан түскен кезде,
1210 ... ... мен ... ... ... ... ... шот – кассаға алынған валюта түсімінің сомасына;
6250 «Бағам ... ... ... шоты – тиісті шетел
валюталарына ... ... ... құлдырауы жағдайындағы бағам
айырмашылықтарының сомасына;
1250 «Қызметкерлер мен адамдардың ... шоты – ... ... ... сомасына;
7430 «Бағам айырмашылықтары бойынша шығыстар» шоты – тиісті
валюталарға қатысты ... ... ... нәтижесінде болған бағам
айырмашылықтары сомасына;
Құжаттаумен ... ... алу ... ... ... мен оынң
қорлану көздерінің (сіндеттемелердің) есепте толық көрсетілуін қамтамасыз
ете алмайды. Бухгалтерлік есеп пен есеп ... ... ... ... ... ... және қаржылық міндеттемелерге түгендеу
жүргізіліп ... ... ... ... ... ... қолда бар мүліктерді анықтау;
нақты қолда бар мүлікті бухгалтерлік есеп мәліметтерімен салыстыру;
есепте ... ... ... ... ... мүлікті және қаржылық міндеттемелерді түгендеу
бойынша әдістемелік ... ... емес ... қаржы салымдары,
өндірістік қорлар, дайын өнімдер, тауарлар ақшалар мен басқа да ... ... ... Ал ... ... – банк ... және тағы басқа кредиторлық борыштар жатады.
Түгендеу барысында құжатталмаған фактілер анықталуы мүмкін. ... ... ... ... ... ұшырау және ұрлану
нәтижесінде кемуі, өлшеу мен ... ... ... жіберілген
қателіктер және тағы басқалар.
Түгендеу жүргізу тәртібі (бір есеп беру ... ... ... ... ... уақыты, олардың әрқайсысында тексерілетін мүлік пен
қаржылық міндеттемелер тізімі), түгендеуді міндетті жүргізу қажет болған
жағдайды ... ... ұйым ... ... есеп және ... есеп беру ... ... сәйкес мына
жағдайларда кәсіпорынынң мүліктері мен міндеттемелеріне түгендеу жүргізу
міндетті болып табылады:
ұйымның мүлкін ... ... ... ... ... ... – ақ
мемлекеттік немесе муниципалды (унитарлы) кәсіпорындарын ... ... ... ... есеп ... ... (есепті жылыдң қазан
айының 1 жұлдызынан кейін жүргіліген түгендеуден басқасы);
тауарлы – материалдық ... ... ... ... ... ... ... күні);
мүліті ұрлау, зиян келтіру немесе бүлдіру фактілері ... ... ... ... аварияға ұшырағанда немесе басқа да төтенше
жағдайлар болғанда;
Ұйым қайта құрылғанда немесе таратылған кез де бөлу (тарату) ... ... ... актілермен қарастырылған өзге де жағдайларда.
Белгіленуі мен сипатына байланысты түгендеу жоспарлы және ... ... ... ... ... сонымен бірге кезеңдік деп те атайды). Жоспарлы
(кестеге) сәйкес алдын – ала белгіленген мерзімде жүргізіледі.
Жоспардан тыс ... ...... қорларға, ақшаға жауапты
тұлғалардың қызметінен ауысқанда және ұйым басшысының немесе жоғарғы тұрған
органның, тергеу жүргізілетін немесе ... да ... ... ... ... ерекше қажет болған жағдайда жүргізіледі.
Қамту көлеміне қарай түгендеу толық, ішінара, іріктеп түгендеу ... ... ... төрт ... бөлінеді.
Түгендеу және басқа да тексерулер барысында анықталған нақты қолда
бар мүлік пен ... есеп ... ... айырмашылықтар
келесідей тәртіпте реттеледі:
Шығын мөлшері нақты ... ... және ... ... ғана ... ... ... кезде мүліктің
жетіспеуі мөлшерден тыс деп саналып, кінәлі тұлғалардың есебінен есептеп
шығарылады Егер ақша ... ... ... ... ... ... керек (2.1.кесте).
Дт 1250 «Жұмыскерлердің қысқа мерзімді дебиторлық борыштар»
Кт 1010 «Кассадағы ақша қаражатары»,
Ал ... ақша ... ... анықталса сонда
кәсіпорынның табысына жіберіледі.
Дт 1010 ... ақша ... 6280 ... да ... ... ... бойынша бухгалтерлік жазулар
| ... ... |
| ... ... |
|Шаруашылық операциялардың мазмұны | | |
| | ... ... ... беруге тұлғаға нақты ақша берілді |150000 |1250 |1010 ... ақы ... |70000 |3350 |1010 ... ақша ... жетісспеушілігі |30000 |7410 |1010 ... | | | ... ... ... жол ... ... |15000 |1620 |1010 ... нақты ақша келіп түсті |200000 |1010 |1210 ... беру ... ... ... |5000 |1010 |1250 ... | | | |
| | | | ... ... ақша анықталды |20000 |1010 |6220 |
| | | | ... ... ... ... есеп ... негізінде жасалды
Артық шыққан мүлік (негізгі құралдар, ... ... ... және басқалары) түгендеу жүргізілген күнгі ... құн ... ... ... ... ... ... артық шыққан мүліктің
пайда болу ... мен ол үшін ... ... ... ... ... немесе кінәлі тұлғалардан шығындарды
талап ету сот ... ... ... ... ... немесе
бүлінуінен болған шағын бюджеттік ұйымдардан басқа ... ... ... жатқызылады, ал бюджеттік ұйымдарда қаржыландырудың
(қордың) азаюы ретінде шығарылады
Кассаны ... ... ақша қара ... ... барлығын және басқа
да құндылықтарды тексереді. Сонымен қатар тексеруге есептелік ... ... ... ... барын есептеуіне және кассадан басқа құндылықтарды,
бағалы қағаздар есепке қабылданды.
Валюталық операция бойыеша бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... мазмұны ... ... ... | ... ... |
| | | ... ... |
|1 ... үлес қосушылардың жарғылық | | | |
| ... ... ... ... шотқа |1000000 |1030 |5110 |
| ... ... | | | |
| ... ... көрсетілген қызмет | | | |
| ... шет ... ... ... |500000 |1030 |1210 |
| ... шотқа келіп түскен сома. | | | |
|3 ... ақша өз ... ... | | | |
| ... ... есеп ... |700000 |1030 |1030 |
| ... кіріс етілді. | | | |
|4 ... ... ... ... – | | | |
| |ала ... ... |2000000 |1030 |3510 |
|5 ... ... ... кассасына | | | |
| ... ... |100000 |1010 |1030 |
|6 |Өз ... валюталық шотқа | | | |
| ... ... ... ... |267000 |1030 |1030 |
| ... ... | | | |
|7 ... ... қате ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... қате ... етілген |48000 |1030 |3540 |
| ... | | | |
| ... ... ... ... |19000 |1280 |1030 |
|8 ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... |167000 |3310 |1030 |
| ... | | | ... ... ... ... есеп ... ... жасалды
Жоғалуы, ұрлану салдарынын кем шыққан құндылықтарды немесе кему мөлшері
табиғи мөлшерден артық шығындарды есептен шығаруды ... үшін ... ... тергеу немесе сот органдарының ешкімнің кінәлі еместігін
немесе кінәлі тұлғалардан ... ... ... ... етуді бас
тартқандығы жөніндегі шешімі, сондай –ақ техникалық бақылау немесе сәйкес
мамандырылған ұйымдардан (сапа ... ... және ... алынған
құндылықтардың бұзылу фактсі жөніндегі қорытынды болуы тиіс.
Түгендеу ... ... ... ... ... нысан
қолданылады: «Ақша қаражаттарының түгендеу» (ф.№ Инв – 15),
Касса операцияларды басқару ретімен ... ақша ... ... және ... ... ақша қаражаттарының есебі.
Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің ақшаларын сақтау үшін қалаған банк
мекемелерінен есеп айырысу шотын ... ... Кез - ... ... әрбір банк мекемесінен бір ғана есеп айырысу шотын ашуына болады. Есеп
айырысу шотын ашу кәсіпорындар мен ... банк ... ... ... етуі ... ... ... шот ашу туралы өтініш;
кәсіпорынның басшысы, бас ... және ... ... қойылған, сондай –ақ кәсіорынның мөр таңбасы басылған арнаулы
үлгідегі
карточка және ... ... ... ... де, ... валютасымен де ашылуы мүмкін. Банк
келісім бойынша ағымдағы немесе корреспонденттік шоттарын ашқан кезде, шот
иесінің пайдасына келіп ... ... ... оны ... ... бірінші
тараптарға тиесілі ақша сомаларын аудару жөніндегі ұйғарымын орындауды және
т.б. қызмет түрлерін көрсетуді өз ... ... Банк ... ... ... ... тұрады. Реквизиттері, келісім мәні
немесе келісім – шарттың жасалған нәрсесі, ... ... ... ... – шот ... тіркеме нөмірі, банктің көрсететін қызметінің шарты
және оларды төлеу ... ... ... ... ... басқа да
жағдайлар қарастырылуы мүмкін.
Банк пен Қазақстан Республикасының резиденті – заңды тұлғалар ... ... ... бөлімшесі арасында келісім жасау үшін қойылған
қол ... және мөр ... бар ... ... ... ... растайтын, салық қызметі органдары берген, белгіленген ... ... ... және ... ... ... бөлімі берген ұйымның
Қазақстан Республикасының Зейнетақы ... ... ... ... жөнінде фактісін растайтын, өкілетті органдар ... ... ... көшірмесі; Қазақстан Республикасының заң
тәртібімен бекітіліп куәландырылған құрылтайшылық құжаттың ... ... ... ашқан кез банктер салымдары салушылардан
қабылдауға келісім – шартта көрсетілген тәртіпте және келісілген жағдайында
салымдарды ... өз ... ... де ... шот ... пайдасына жаңылас аударылып кеткен ақша
қаражаттарының фактісі ... онда ол сол ... шот ... – ақ ... ... ... жағдай келісім – шартта қарастырылған жөн. Банктердегі ... ... ... ... ... Республикасының Заңына
сәйкес, шот иесінің ақша – ... ... ... ... тиым
салуға құқығы бар өкілетті органдардың тиісті шешімдердің негізінде жүзеге
асады. Банктердегі есеп ... ... ... ... ... қабылдаған тиісті органдарының жазбаша хабарландыруының немесе
қаулыларының негізінде жүзеге асады.
Жаңадан ашылған заңды ... ... ... заңына
сәйкес барлық капиталын төлегенін қуаттайтын құжаттары ұсынуы тиіс, ол үшін
банк келісім- шарттың ... ... ... ... ... ... Ал
мемелекеттік тіркеуден өткен соң заңды тұлғаларға ағымдағы шоттарын ашады.
Есеп айырысу және т.б ... ... үшін ... ... ... қолма-қол ақша жарнасына берілетін хабарлама.
Хабарлама сиямен бір дана етіліп жасалады; қабылданған ақшаға банк
түбіртек береді және ол ... ... ... ... ... шоты ... ... есебі 1040 «Ұлттық валюта
ағымдағы, корреспонденттік ... ... ... жүргізіледі. Ұйым
шоттары бойынша банк екі дана етіп бет ... ... ... дана ... ... болып табылады және ол бастапқы құжаттармен бірге ұйымға
жіберіледі, екіншісі – бет ... ... ... ... мөр ... ... ... атқарушы мен бас бухгалтердің және оның
орынбасарының қойған қолдарымен куәландырылу және банк мөрінің таңбасымен
бекітілуі ... қате ... ... ... ... дейін 1040
шоттың кредитінен 1250 шотының дебетін есептен ... ал ... ... 1030 ... ... және 3390 ... кредитінде табады.
Банк шоттары оның иесінің өтініші бойынша жабылады.
Заңды тұлғалар – шот иесін тарату немесе қайта ұйымдастыру кезінде,
немесе ... ... ... бір ... ... ал жеке ... шотына үш
жылдан астам кезенде ақша келіп түспеуіне байланысты банк шоттары ... ... ... оны ... ... салынады.
Банктегі есеп шот жабылғаннан кейін ұйым осы жөнінде он күндік мерзім
ішінде шот ... ... ... ... ... хабарлама жасауы
тиіс.
Есеп шоты жабылған кезде сондай-ақ иесінің аты немесе есепшоттың
нөмірі өзгергене ... шот иесі ... ... ... ... керек.
Резиденттер арасындағы жасалатын төлем операцияларының барлығы
нормативті актілерде қарастырылғанна басқасы, тек ... ... ... ... ... ... және ... емес
арасындағы операциялар Ұлттық банктің ... ... ... пен кеден заңдарында, қарастырылғаннан басқа жағдайларда, өкілетті
банктер және банктік емес қаржылық мекемелер арқылы жүргізіледі.
Валюталық операцияларды ... үшін 24 ... 1996 ... ... реттеу туралы» және 20 сәуір 2001 жылғы 115 Ұлттық банктің
қаулысымен ... ... ... ... ... Ережесі» негіз болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы валютаны реттеудің ... ... ... банк ... қозғалысына байланысты қаражаттардың резидент еместерден
резиденттердің пайдасына көшуін қарастырылатын валюталық ... ... ... ... ... жүргізіледі. 120 күннен астам
мерзімге несиелер алу, 120 ... ... ... ... ... ... байланысты есеп айырысуларды жүзеге ... ... және ... ... ... басқа да
құқықтарға төленетін аударымдар ... ... ... ... ... – резидент еместермен шетел валютасында есеп
айырысулар олардың есеп шоттарындағы ... бар ... ... ... – қол ... жүзеге асады. Валюталық қаражаттардың шығу
тегі жариялы болуы және келесі ... ... ... ... ... валюталық түсім, жарғылық капиталға төленетін жарналар, резидент
еместерге қаржылық жәрдем беру, өкілетті ... ... ... т.б. ... ... тұлғалардан алынатын несиелер, сондай –ақ ...... ... ... ... ... банктер және айырбас
пунктері арқылы ішкі саудада теңгеге сатып алынған валюта.
Заңды тұлғалар резиденттердің үшінші жақтар үшін контракт бойынша ... ... ... ... – ақ ... ... ақша ... есеп
айырысуларына тыйым салынады. Салық салудың ресми деңгейін Ұлттық банктің
бағамдық негізінде анықталған деңгейінде ... және ол ... ... ... мен ... ... арқылы шетел валюталарын алып
– сату арқылы екі жақты мәмлелер кезінде сатып алушылар мен сатушылардың өз
беттерінше анықталған ... ... ... ... ... және ... ... және бақылаушы қойған
қолдарымен куәландырылған банктік валюталық ... ... ... шығыс
касса ордерін толтыру үшін негіз болып табылады.
Валюталық шоттары бойынша операцияларының есебі 1030 ... ... ақша ақша ... аталған және басқа да құжаттарының
негізінде банк валюталық шоттың бет ... ... ... ... ал ... ... жіберіледі.
Валюталық шот оның иесінің өтініші бойынша жабылады, содан соң ... ... ... ... банк ... ... Шот ... сондай – ақ ұйымның атауы өзгерсе немесе шоттың ... ... шот иесі ... ... ... ... ... құжатты
өтінішке қоса тіркеуге міндетті.
Ұйымдар банкілерінің арнаулы шоттарында жасалатын операциялардың
есебі 1040 «карт – ... ақша ... ... ... ... ... ... келесі шоттар кіреді:
1070 «Басқа да ақша қаражаттары» шоты. Бұл шотта аккредитивтегі ақша
қаражатының қозғалысы есепке алынады. Аккредитив – ... ... ... отырған контрагенттің пайдасына берілген банктің сөзсіз орындауға
тиісті міндеттемесі. Ол бойынша ... ... банк ... ... алады және осындай төлемдерді олар аккредитивте көзделген
құжаттарды ұсынған жағдайда басқа банктердің жұмыс ... ... ... ... түрлері ашылады: жабылатын, қайтарылып алынатын
немесе ... ... және ... ... ... ... ... ашқан кезде банк эмитент
орындаушы банкке аккредитивтің сомасына тең ақша сомасын оның ... ал ол ... ... ... ету ... осы ... аккредитив бойынша төлем жасау үшін пайдаланатын жағдаймен
келіседі.
Қайтарып ... ... банк – ... ... алдын –
ала келіспей –ақ жоюы немесе өзгертуі ммүкін.
Қайтпайтын аккредитивте банк – ... ... ... орындаған
кезде аккредитив бойынша төлем жасауды қатаң түрде өз міндетіне алады.
Қайтпайтын аккредитив ... ... ... ... ... ... пайдалануын өз мерзімінен бұндай тоқтата
алады, егер де ... ... ... ... ... – бұл банк ... болып саналмайтын басқа
орындаушы банктердің қосымша кепілдігі бар болса ғана жүзеге ... ... ... – бұл бенефициардың өзінен ... ... ... ... ... мүмкіндігін қарастыратын
аккредитив.
Аккредитвтің қандай түрге жататындығы анық болуы керек, яғни ... ба, жоқ әлде ... ... ба? Егер де ... ... ... онда аккредитивтер қайтарылып алынбайтын болып саналады.
Аккредивтив бойынша қаржы алу үшін бенефициар ... ... ... ... ... және т.б. ... шарттарында
көрсетілген құжаттарды қызмет етуші банк ... ... ... ... растайтын құжаттар жабылу арқылы банкке ... ... ... ... және ... ... ... айғақталуы керек. Осы шарттардың біреуі бұзылған ... ... ... ... ... арқылы банкке реестрдің үш данасын ұсынылады, олардың
ішінен бір данасы мемориалды ордер ретінде пайдаланылады, үшінші ... ... ... білдіретін қолхат ретінде жабдықтаушыға беріледі
де, ал екінші ... ...... ... мен ... ... ... үшін банк – эмитентке беріледі.
Аккредитиві қолма –қол ақша түрінде ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге берілген несилердің есебінен
ұсынылған болса 3010 «Банктердің қарыздары» ... ал егер ... ... шотынан ұсынылатын болса 1030 шот аккредитивтің ашылуы мүмкін,
ол кезде 1030, 3010 кредиттеледі де, 1060 шот ... «Чек ... ... шоты бойынша есеп айырысу чек
кітапшаларындағы чектер арқылы ... ... Чек – бұл ... шот
есебінен қаражатты алушының шотына белгілі бір соманы аудару жөніндегі
арнаулы қағазға ... ... ... ... ... ... ... тапсыпмасы.
Чек кітапшасы бойынша депоненттелген сомасы берілген кезде 1060
дебеттеліп, 1030 ... ... ... ... ... үшін чектер ұстаушылар арқылы
банкке чек реестірімен ұсынылады. Чек ... есеп ... және т.б. ... беру ... 1280 «Басқа да
дебиторлық ... ... ... 3390 ... да ... шотында кредиттеледі. Төленген чектердің сомасына 3390 ... 1060 шоты ... ... ... ... ... қозғалысы бойынша орындалатын
бухгалтерлік жазулар
|№ |Операциялар мазмұны ... ... |
| | ... |корреспонциясы |
| | | ... ... |
|1 ... айырысу шотынан материал сатып | | | |
| ... |1000000 |1310 |1030 |
|2 ... өнім үшін есеп ... ... | | |
| ... ... алынды |654000 |1030 |1210 |
|3 ... мен ... есеп | | | |
| ... ... ақша келіп түсті |145000 |1030 |3310 |
|4 ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ақы төленді |500000 |7210 |1030 |
|5 ... ... ... ... ... |2000000 | | |
| ... алынған сома | |1030 |1010 |
|6 ... ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... |7110 |1030 |
| ... | | | ... жалғасы
|7 |Есеп айырысу шотынан өндірістік өлімше|550000 | | |
| ... ... ақы ... | |8410 |1030 |
|8 ... салық ееп айырысу шотынан | 364800 |3150 |1030 |
| ... ... | | | |
|9 ... ақы ... есеп айырысу |300000 |3220 |1030 | |
| ... ... | | | | ... ... ... есеп ... |200000 |3210 |1030 |
| ... ... | | | ... ... ... ... есеп ... негізінде жасалды
Негізгі есеп айырысу құжаттары болып: төлем тапсырмасы, есеп
айырысу чегі, ... ...... ... ... ... жіне ... инкассалық өкімі және тағы да басқа құжаттар саналады. Есеп
айырысу құжаттарында оларға қол қоюға құқығы бар екі ... ... ... мен бас бухгалтерінің) қолдары болуы керек.
Онсыз құжат орындалуға қабылданбайды. Банк мекемесі өзі қызмет
көрсететін кәсіпорындар мен ... яғни есеп ... ... ... келе отырып, белгіленген мерзімде оларға шоттың ... ... Осы ... ... есеп ... шоты ... операциялардың негізі болып саналатын есеп айырысу құжаты да
бірге беріледі. Көшірмеде кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... қалдығы және операция бойынша есеп
айырысу шотына келіп түскен, яғни ... және одан ... ... жұмсалған қаржылар сомасы көрсетіледі.Кәсіпорындар мен ұйымдардың
бухгалтериясындағы банк ... ... ... ... ... ... және олардың көшірмесімен бірге берілген құжаттарға
сәйкестігі тексеріледі. Ұйым есеп ... ... ... ... 2—ші (екінші) журнал –ордерде, ал шотқа кіріс етілген ақшалардың
сомасы осы ... ... ... ... ... жолдары
Ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндегі есептілікті ... ... №7 ... ... ... жөніндегі
есептілік” атты халықаралық стандартымен реттелуге тиісті.
Аталмыш стандартқа сәйкес ақша ... ... ... ... мақсаты:
1. Есеп беру мерзімі ішінде заңды тұлғаларға ақша қаражаттарының келіп
түсуі және шығуы жөнінде ақпараттарды беру;
2. Есеп беру ... ... ... ... ... ... қызметі жөніндегі ақпараттарды беру.
3. Ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... және қаржылық қызметі бойынша ақша
қаражаттарының қозғалысы жөнінде ... ... ... ... Ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... ... ... ... түрлері
бойынша шектеп көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл, ... ... мен ... ... ... ... иесі немесе қаржы
мекемесі инвестициялаған ақша қаражаттарының бағытына талдау ... ... ... табылады.
Операциялық қызмет дегеніміз – ... ... табу ... ... сонымен бірге оның қаржылық және инвестициялық қызметіне
жатпайтын басқадай қызметі.
Операциялық ... ... ақша ... легі (қозғалысы)
кәсіпорынның түсім әкелетін негізгі қызметінен туындайды және де ... таза ... ... зиянды құраушы операциялардың нәтижесі болып
табылады.
Нарықтық экономикада ақша ... ... ... ... есеп ... ... құрайды.
Ақша қаражаттары құрал ретінде тез және жеңіл түрде басқада материалды
құндылықтарға айналады. Сондыяқтан, ақша ... ... жан ... ... арқылы, бұлардың өрісінде орын алған операциялардың ... мен ... ... және ... ... күнделікті
тексеруге болады.
Ұйымдар құзыры мен меншігіндегі ақша қаражаттарының есебін ... ... ... Қаржы министірлігінде бекітілген ... ... ... ... ал ... ... ... 7
счеттың тізімдері мен атаулары қаралған.
Қабылданған, тәжирбиеге енген байырғы ережелер мен нұсқауларға сәйкес
барлық ұйымдар, меншік ... ... өз ... ақша ... ... ... сақтауда тұрған ақша қаражаттарының қандай да
бір қозғалысы (кіріс, шығыс), ... –ақ ақша ... ... ішкі сыртқы операциялар арнайы белгіленген құжаттармен рәсімделеді.
Ақша қаражаттарына байланысты ... ... ұйым ... мен бас
бухгалтері өз қолдарын қойып бекітеді. Кассаға ақшалар әр ... ... ... және кіріс касса ордерімен, ал ақшаның шығуы шығыс касса
ордерімен толтырылады.
Басшы мен бухгалтердің ... ақша және есеп ... ... және ... ... ешқашан да расталмайды және орындалмайды.
Ақша қаражаттарының есебі қысқа мерзімді активтер құрамында есептелінеді.
Ұйым меншігіндегі ақша қаражаттары аз ... ғана ... ... ... ... ... ... Сондықтан ұйымның ақша қаражаты аз көлемде
болса, онда ұйымның есеп айырысуы дәрежесі төмендеп, ... ... ақша ... көп мөлшерде болса, онда ұйым ... ... ... есеп айырысуы процесінен артық сомадағы
ақшаларды депозиттік сертификаттарға ... ... ... ... ... келтіруді мақсат тұтқаны жөн[11].
Егер ұйым өз меншігіндегі уақытша орын ... ... ақша ... ... ... ... белгілі бір мөлшерде пайыздық табыс
алатын болса, онда ... ... ... ... деп ... ... ақша ... үш түрлі ақша ... ... ... және ... ... есеп ... ... болып
ажыратылған.
Халықаралық қаржылық есеп стандарттарында ақша қаражаттары қозғалысының
есебі, ақша операцияларның жекелеген түрлері бойынша ( ... ... ... ... ақша ... ... ... есепті жылдағы ақша қаражаттары өрісіндегі өзгерістер жөніндегі
ақпараттардың барлығы «Ақша қаражаттары қозғалысының қорытынды ... ХҚЕ 7 ... ... қаражаттары қозғалысының есептілігі»
қаралған.
Кассалық операциялар есебін жүргізудің тәртібі Қазақстан Республикасы
Ұлттық банктің ... ... ... нақты ақшамен есеп айырысу және ақшаға тән құжаттарды сақтау
үшін ... ... ... ... ... Ақша және ақша ... ... қауіпсіздік тұрғысынан арнайы жабдықталып, ... ... ... ... ... ... ... сақталуына ұйым
басшысы тікелей жауапты.
Касса –деп қолма –қол нақты ақаша айналысы ... ... ... және ... ... жеке бөлімшесін (құрылымын) айтады.
Кассалық операцияларды екі ... ... ... ... ... жұмысқа
алынған кезде өз міндетін жауапты түрде ... және ... ... деп ... ... ... жүргізеді. Кассир кассаға
қабылданған барлық құнадалықтардың сақталуына материалды тұрғыда ... ... ... ... ... ... жүктелген жағдайда, ұйым
басшысы кассирдің ауыстырылуына байланысты бұйрық ... ... ... да, ... ... ... жасалып, уақытша тағайындалған кассир
қолхат беруге міндетті.
Кассаға кіреске алынған қолма –қол ақша арнайы мақсаттарға ... ... ... және ... ... іс ... ... жұмсалады.
Тұрақты және сенімді түрде ақша түсіруі жөніндегі ... ... ... осы ... қызмет көрсетуші банктермен келісе отырып, түскен
ақшаны еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алуға, іс
–сапарға, кеңсе тауарларын, ... ... ... алуға, тез
жөндеуді қажет ететін ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар қолма –қол ақшаға өнімдер, тауарлар, жұмыстар мен қызметтер
т.б. төлем картасын қолдану арқылы сататын ... онда ... ... ... ... ... ... қолдануы керек. Кассалық
аппаратқа тіркеліп, күнделікті түскен ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Қолма –қол ақшамен касса операцияларын жүргізу тәртібі және кассалық
тексеру ... ... ... ... ... ... ... бұзушы ұйымдарға қаржылық жағынан жауапкершілікке шақырып, айып
–пұл салу мүмкіндігі ... есте ... ... ... ... –қол ақша банктегі есеп айырысуы счетынан, валюталық
счетына ... ... –ақ, ... ... ... қызметтер
және жұмыстар көрсетуден, жұмсалынбай қалған авансты ... ... ... болады. Ұйымның кассирі арнайы үлгідегі рәсімделген чек
бойынша банктегі есеп айырысуы және ... ... ақша ... ... ... ... ақшаның мақсаты (еңбек ақы ... ... ... ... ... жыртылып алынған бөлігі
банкте, ал мұның түбіртегі ұйымда қалатын чек кітапшасында ... ... ... ... ... түскен қолма –қол ақша
және қолма –қол ақшамен есеп айырысу операцияларын ... ... ... ... ... ... кассалық тексеру аппаратына жазылған
төлем карталарын өзінде қалдырып, кассалық чектер беруге міндетті. ... ... да ... ... ... –қол ақша кассалық
кіріс ордерлері бойынша рәсімделеді. Касса арқылы берілетін ... ... ... ... ... ... да рәсімделген құжаттар (төлеу
ведомостысы, ақша алу арызы, ... ... ж.б.) ... ... –қол ақшаны банктерге ... ... ... ... банкке өткізу
жөніндегі хабарламасы арқылы орындалады.
Сатып алушыға, басқа клиенттерге банктен ақша алу үшін ... ... ... ... ... тексеру аппараты, ақшаның алынған күні
және сатып алу күні жазылуы керек.
Қалған жағдайлардың барлығында жеке тұлғалардан ... ... ... бухгалтер мен кассирдің қолы қойылған ақша үшін ... ... қолы ... квуитанциялар беріледі. Кассадан жекеленген
тұлғаларға берілген ақшалар кассалық шығыс ордері ... ... ... жеке адамды куәландыратын жеке куәлігінің мәліметтері жазылады.
Кассалық кіріс ордеріне ... ... ... ... ... ... операцияның орындалған күні жазылады.
Кассалық операциялар жүргізу тәртібі төмендегіше:
... ... және ... ... ақша ... ... рәсімдеу;
• бастапқы құжаттарды тіркеу регистрлары жорналына жазып отыру;
• кассалық операциялардың барлығын да екі дана ... ... ... кассалық кітап бойынша күнделікті ... ... ... ... арқылы орындалады.
Ордерлер тіркеме журналына тіркеледі, ал оларға ... ... ... ... ... енгізіледі. Кассалық есепті құру ... ... Әр ... ... касса бойынша айлық есеп құрылады.
Егер келесі күнге қалған кассадағы, қолма ... ... ... ... (лимит) сомадан көп сомада қалатын болса, онда ұйым ... ... ... ... ... ... ... қалған соманы банкке
көшіру осы ұйымның қызметкерлері немесе банктің уәкілі (инкасатор) арқылы
орындалады.
Бірінші ... ұйым ... ... ... ... үшін ақша
тасымалдаушы адамға ... ... ... ... ... ... шаралары белгіленуі керек.
Екінші жағдайда осы ұйым банкпен тиісті келісім ... ... ... ... ақша ... ... банк ... (инкассаторға)
өткізіледі. Банк уәкілі келгенге дейін ұйымның кассирі өткізілетін ақшаны
санап, әрбір ақша ... 100 ... ... ... ... ... ... Өткізілген ақша жеткізіп салу ... де, ... ... ... ақша ... ... ... екінші
данасы ақша тасушы уәкілдің қолына беріледі.
Ақшаны тасмалдауға арналған жеткізіп салу ... ... банк ... ... ... ... ақша сомасы мен рәсімделген
құжаттығы сома дәлме –дәл сәйкестіргенде ғана бұл құжат бухгалтерлік есеп
жазуына ... бола ... ... ... ... ... жүргізуші құжаттарға
жазылған цифралар өшіріліп, қайта ... ... Егер ... ... қате ... онда қате ... ... үсті
бар ғана сызықпен сызылып (қате жазылған сома ... ... ... мұның
үстіне дұрыс нәтижедегі сома жазылады. Түзетілген сома «түзетілгенге сену»
деген жазумен ... ... ... ... бас ... ... Берілген және қабылданған ақшалар бойынша дәл осы күнде ғана
ресми құжаттар бекітіледі.[12]
Қазіргі кездерде касса ... ... ... ... есеп ... ... ... келеді. Касса арқылы қолма –қол ақшасыз есеп айырысу
чектер, чек кітапшалары, несиелік карточкалар арқылы ... ... ... ... жеткілікті сомадағы чегі бар адам тауар алу үшін
өз чегін тауар беруші жақтың кассирине ұсынып көрсеткеннен соң, ... ... ... ... тексеріп, чек беруші жақтың чегін «Тауарлар
төлеуге чек қабылданды» деген жазу жазып, чектегі соманы кассалық ... ... соң ... сатып алушы ... ... ... ... ... жеке куәлігімен бірге ұйымның кассирине
тексеруге береді. ... ... дана чек, ... алынып мұның
сыртқы бетіне қол қойылып, чекті қабылданған күн жазылады да, осы ... ... ... ... ... карточкадағы сомамен сатып алу үшін чек ... ... ... ... ... ... бар ... терминалының
ұясына салады. Байланыс желісі арқылы клиенттің төлем өттеушілік қабілеті
расталып, ұйымның банктегі есеп ... ... ... ... ... есептен шығаруға бұйырық беріледі.
Кассадағы ақшалар есебі «Теңге түріндегі кассадағы ақша ... ... ... ... ... ... ... болатын счеттардың
кореспонденциясы беріледі.
Банктердегі есеп айырысу счеттарынан алынған ... ... ... алу.
ДТ «Кассадағы нақты ақшалар –ұлттық және шетелдік валютадағы ... ... ... карт ... банктегі басқадай
счеттардағы ақшалар»
Кт «шетелдегі және ... ... ... ... ақшалар» счеттары бойынша корреспонденцияланады.
Сонымен қатар «Кассадағы нақты ақшалар –ұлттық және ... ... ... ... ... ... жабудан түскен ақшалар;
- жұмсалынбай қалған ақшаларды кассаға қайтару;
- Қолма қол ақшаға сатылған дайын ... ... ... ... ... ақшалар;
- Түгендеу кезінде кассадан артық шыққан ақшалар;
- Акциялар құнын төлеу есебіне жатқызу үшін ... ... ... ... ... ... кіріске алынған ақшалар
тиісті счеттардың кредитінен жазылады.
«Кассадағы нақты ақшалар –ұлттық және шетелдік валютадағы ... ... ... ақы ... ... ... өтуге;
- жауапты тұлғалардың жауапкершілігіне ;
- аванстар бруге;
- банктегі есеп айырысу, басқадай ... ... ... ... ... ... ақша ... операцияларына
байланысты (дивиднттер төлеу, зайымдар, қоюшылар т.б.) ... ... ... ... жазылады.
Ұйым басшысының бекіткен мерзіміне сай ... ... ... ... ... ... ... басқа да құнды
қағаздар мен құндылықтар арнайы комиссияның ... ... ... ... төрағасы мен мүшелері ұйым басшысының бұйрығымен
бектітіледі. ... ... ... акт ... ... ... нәтижесінде кем шыққан ақшаның сомасы ұйымның табысына ... ... ... ... тән ... ... ... Бұларға: акциялар, ... ... ... ... ... құны ... ұшақ билеттері, сатылып алынған
жолдамалар ... ... ... орындарын), лотерея билеттері жатады.
Ақша құжаттарының бухгалтерлік есебі кассалық ... ... ... ... ... ... ... ақпараттың
артықшылығы ақша қаражаттарының қозғалысы ... есеп оны ... ... ... ... ... кезде ақпарат береді,
онда өзгеріп отыратын жағдайлар мен ... ... ... ... таза активтеріндегі өзгерістерді, оның қаржы
құрылымын (өтімділігі мен төлем қабілетін қоса алғанда) және ... ... ... төлемдерінің деңгейі мен мерзімдеріне әсер ету ... ... ... Ақша ... ... ... ... ақша қаражаттары мен баламаларын молайту қабілетін ... ... ... және ... әр ... компаниялардағы ақша
қаражаттарының болашақтағы түсімдері мен төлемдерінің дисконтталған ... және ... ... ... ... ... ... қаражаттарының қозғалысы туралы тарихи ақпарат ақша ... ... ... уақытының және айқындығының индикаторы
ретінде жиі пайдаланылады. Ол ... ақша ... ... ... бағалауларының дәлме-дәлдігін тексеру кезінде және
пайдалылық пен ақша қаражаттарының таза қозғалысы және ... ... ... ... зерттеу кезінде пайдалы болады.[13]
3-БӨЛІМ «ҚАРҒАЛЫ» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ
АҚША ҚАРЖАТТАРЫНЫҢ АУДИТІ
3.1. Ақша қаражаттарының аудитінің мақсаты мен міндеттері.
Аудит Қазақстан Республикасы заңында ... ... ... есеп ... ... мен объективтілігі туралы пікір білдіру
мақсатында заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... мәні ... есеп ... төлем-есептеу кұжаттамасын
тәуелсіз тексеру, түрлі қызметтер мен кеңес беру бухгалтерлік есеп жүргізу
мен қалпына келтіру, үйымның активтері мен ... ... ... ... ... - ... қызметке экономикалық талдау
жүргізу бойынша тұтынушыларға қызметтер ұсынатын аудиторлық фирмалардың
(аудиторлардың) кәсіпкерлік қызметі ... ... есеп беру ... ...... қаржылық қорытынды
есепті кұрудың белгіленген концептуалдық негізіне сәйкес ... ... ... ... қорытынды есептің дайындалғаны жөнінде
қорытынды беру мүмкіндігін беру. Аудит мақсатының ... ... ... ... ... ... ... , тұтынушы қоятын
мақсатты түсінуіміз керек,
Нарықтық қатынастар жағдайында көптеген кәсіпорындар, ... ... ... және коммерциялық ұйымдар ... ... мен ... көрсетулерді орындау, коммерциялық
операцияларды ақша қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... - шарттық (келісімді) катынастарға түседі.
Қажетті ақпаратты алудағы мәмілеге ... ... ... нақтылығын тексеру нәтижесінде тек тәуелсіз аудитор ғана
дәлелдей алады. Жеке және ұжымдық меншік иелері - ... ... ... ... ... ... оз ... арасында барлық
көптеген қаржылық және шаруашылық операциялардың заңға сәйкес ... ... ... ... және ... ... ... өз бетімен көз жеткізу мүмкіндігінен айрылған.
Аудиттің маңызы ... ... ... қол ... ... Атап айтқанда:
- экономикалық субъектілердің (фирмалар, акционерлік қоғамдар);
- ... ... ... ... ... есеп беруді әр түрлі пайдаланушылардың;
- аудиторлардың меншік иесі мен мемлекеттің мүдделерін қорғау, ... есеп және ... есеп ... қамтамасыз ету мақсатында.
Ішкі пайдаланушыларға ... ... ... кеңесіне, қызметкерлеріне) басқару шешімдерін
дұрыс қабылдау үшін ... мен ... жоқ ... ... ... қажет. Сыртқы пайдаланушылар да ... ... ... білдіреді (банктер несие берушілер, болашақ
инвесторлар, сонымен қатар қоғам).
Аудитке ... ... ... ... мен ... ... бөлінген
кезде пайда болады. Бірақ осындай аудитті жүргізуге деген заң талаптары жоқ
кезде де қаржылық есеп беру ... тән ... ... ... ... құқығына негізгі өзгерістер енгізу процессі, егер бұрьңғы
есеп берулер екі жеке серіктес шаруашылықты жүргізудің жаңа объектісін ... өз ... ... ... деген ескерту болмаған аудиторлық
қорытындыны сақтаса ғана қамтамасыз етілуі мүмкін. Үшінші ... ... беру ... өтініш тексерілген есеп берулермен дәлелделінуі
мүмкін.
Аудитке кәсіпорын қызметін ... ... ... ... ... ... арналған және оның кызметінін тиімділігін ... ... ... ... ... береді. Фирма
қызметкерлерінің жан-тәнімен жұмыс істеуі үшін ... ... ... болып табылады. Барлық жазбалар мен есеп ... ... ... деп ... кызметкерлерді есепті мұкият және анық
жүргізуге, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыра отырып тәуелсіз аудиторлар екі негізгі қызіметті
орындайды:
1. Қаржылық есеп ... ... мен ... ... дәлелдемелерді жинау және бағалау.
2. Қаржыльқ есеп беру мәліметтерін есептің жалпы қабылданған
стандарттарына сәйкес тексеру.
Аудиторлык ... ... ... ... ... ... ... реттейтін заңның сақталуын, бухгалтерлік
есептің ... ... ... құруды және пайдаланушыларды
қаржылық жағдай туралы ақпаратпен ... ... ... ... ... ... ... ортада қорытынды есеп ... ... ... ... ... сенім аз
болады. Сенімге ие болу үшін экономикалык қатынастардың ... ұзақ ... ... қажет болады.
Сапалы тексеруді қамтамасыз ету үшін ... ... ... және ... ... мәселелер бойынша
бағдарламалық ... ету, ... ... ... толық
ақпараттық база қажет.
Аудиторлық фирмалардың маңызды міндеттерінің бірі өз қызметімен ... ... ... субъект қызметінің рентабельділігін қамтамасыз ету
болып табылады. Аудиторлық жұмыс жоғары біліктілікті, аса көңіл бөлу ... ... ... ... оған осы ... ... сай ... ақы
төленуі керек. Сонымен қатар үлкен табыс пен ... ... көп ... ұмтылу кезінде аудиторлар клиенттерді
таңдамай ала ... Бүл ... ... ... фирма беделін түсірмес
үшін клиенттерді дүрыс тандау қажет.
Қазіргі кезге дейін сыртқы аудит мәселелері қарастырылды. Сондықтан ... ішкі ... ... мәселелерін қысқаша баяндайық. Себебі бұл
сұрақ "Аудиттың басқа түрлері" тарауында толығырақ ... ... ... ... ... және ... ... болып табылады. Ішкі
аудитке деген қажеттілік жоғары басшылық ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындарда пайда
болады. Ішкі ... осы ... ... ... ... менеджерлер есебінің
нақтылығын дәлелдейді. Ең алдымен ішкі аудит ресурстарды ... ... және ... ... ... өзгерістерді іске асыру үшін
қажет.[14]
Ішкі аудиторлардың ... бір ... ... ... ... ... ... жиналысына бағынатын ірі ... ... ... ... ... ... ... және оған
енетіндер:
* активтердің жағдайын бақылау: шешім қабылдау кезІнде басшылық
пайдаланатын ақпараттың ... ... ... бакылау процедураларының орындалуын дәлелдеу;
• ішкі бақылау жүйесінің қызмет етуі мен ... ... ... ... ақпараттық жүйе беретін ақпараттардың сапасын бағалау.
Сонымен ішкі аудит шеңберінде активтердің сақталуын жанжақты
бақылау ғана ... ... ... мен ... ... да ... ... ұйымға тапсырыс беру (шарт жасасу) негізінде сыртқы
тәуелсіз аудиторлар, ... ... ... ... Сыртқы аудиттың
тағы ерекшелігі аудиторлардың тексерілетін кәсіпорынға мүддесі жоқтығында
және ... ... ... ... ... және ... лауазымды адамдар
болмауында, ұйым басшылығы мен туыстық қатынаста (ата-анасы, жұбайы, ... ... ... ... және қызметтік қатынаста
байланысы жоқтығында болып табылады. Сыртқы аудитты жүргізу ... ... ... ішкі ... ... және ... ... дұрыстығы туралы қорытынды жасау және ұсыну арқылы рәсімделеді.
Заң талаптарына қатысты аудит міндетті және бастамашылық (ерікті) болып
бөлінеді. ҚР "Аудиторлық ... ... ... ... және оның ... ... "Аудит түрлері міндетті аудит және бастамашылық аудит болып
табылады" деп көрсетілген.
Міндетті ... - ... ... ... ... ... ... жыл сайын аудиторлық тексеру жүргізу.
Бастамашылық аудит оны жүргізу шартында көрсетілген аудиттің нақты
міндеттері, мерзімдері мен ... ... ... ... өзінің,
шешімімен жүргізіледі.
Аудиторлық тексерудің мақсаты - ... ... ... орын ... заң ережелерін бұзушылықтар мен кемшіліктерді анықтау
ғана емес дәлірек айтқанда сол істер аудиторлық тексерудің басты ... оның ... ... ... есептердің дұрыс жүргізілуінің
берілетін есептерде ... ... ... ... ... дәлме -дәл берілуінің сол ... ... ... ... және ... ... қаржылық жағдайын
болжаудын дұрыстығын анықтау болып табылады.Ақша ... ... ... ... ... ... (3.1 кестеде) көрсетілген
3.1.кесте
Кәсіпорындағы ақша қаражаттары аудиті бойынша негізгі нормативтік-
құкықтық ... ... аты |
|1 ... ... Азаматтық кодексі |
|2 |ҚР ... және ... ... ... ... ... |
| ... кодексі |
|3 |ҚР ... ... және ... ... заңы |
|4 |ҚР ... ... ... заңы |
|5 |ҚР ... ... ... заңы |
|6 ... есеп және ... есеп беру ... заңы |
|7 |ҚР « ... туралы» заңы |
|8 ... есте ... ... бар ... ... |
| ... ережесі: ҚР Үкіметінің қаулысы 18.04.2002 ж |
|9 ... ... ... ... ... шегерілімге жататын, |
| |Қазақстан ... ... ... ... ... уақыты |
| |үшін ... ... ... ... шығыстардың |
| ... ... ... ҚР ... қаулысы ... ... ... ... бекіту туралы» ҚР Қаржы |
| ... ... ... ... ... ... 1 ... қорытынды есепті дайындап тапсыру» ... ... 7 ... ... жөніндегі есеп» стандарты ... ... ... ... ... әдістемелік |
| |ұсыныстар ... ... ... ... құру ... әдістемеләк ұсыныстар |
|15 |Казақстан ... ... ... - |
| ... ... ... классификаторын қолдану Ережесі |
*Аудит оқулығының негізінде[ 8 ]
Аудит Қазақстан Республикасы ... ... ... ... есеп берудің дұрыстығы мен объективтілігі туралы пікір білдіру
мақсатында заңды тұлғалардың қаржылық ... ... ... ... ... мәні ... есеп ... төлем-есептеу
құжаттамасын тәуелсіз тексеру, түрлі қызметтер мен кеңес беру бухгалтерлік
есеп жүргізу мен қалпына келтіру, ... ... мен ... ... ... ... ... - шаруашылық қызметке
экономикалық ... ... ... тұтынушыларға қызметтер ұсынатын
аудиторлық фирмалардың (аудиторлардың) кәсіпкерлік ... ... ақша ... ... ... ... ... ақпарат көздері (3.2. кесте).
3.2.кесте
Кәсіпорыңдағы ақша каражаттары аудитінің негізгі ақпарат көздері
|№ | ... аты ... |
|1 | ... есеп беру |
|2 | ... ... |
|3 | |Бас ... ... есеп регистрлері |
|4 | ... ... ... көрсетуге |
| | ... ... ... |
|5 | ... ... ... тапсырмасы, чек, вексель, |
| | ... ... ... ... өкім |
|6 | ... ... ... ережелері |
|7 | ... ... ... ... ... |
|8 | ... және ақша ... ... (кассалық |
| | ... ... ... кезінде) шығарып алу туралы Акт |
|9 | ... ... ... ... ... |
| | ... ... сомаларын кайтару туралы Акт ... ... ... ... ... ... | | ... |КО-1 |"Кассалық кіріс ордері" ... |КО-2 ... ... ... ... |КО-3 |"Кассалық кіріс және шығыс құжаттарын тіркеу журналы" ... |КО-4 ... ... ... |КО-5 ... ... және ... ақшаларын есепке алу кітабы"|
|16 | |Аванстык есеп, іс-сапарға шыққан жұмыскерлерді есепке алу |
| | ... ... ... ... 8 ... ... ... жүргізу жеткілікті түрде заңдық,
ведомствалық және басқа нормативтік құжаттармен ... ... ... ... ... жіберуге алып келуі мүмкін басқа да циклдар әсерін
тигізеді. Себебі, шаруашылық ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылып отырады. Баланстағы ақша қаражаттарының
шоттары бойынша сальдо үлкен болмайды, бірақ олардың келіп түсуі мен ... ... ... орын ... Ақша қаражаттары өтімді (ликвидті)
активтерге жататын болғандықтан, олардың ұрлану ... ... ... ... ... ... есептің 1010 «Кассадағы ақша
каражаттары», 1030 «Ағымдағы банк шоттарындағы ақша қаражаттары», шоттары
объектіге ... ... ... ... жатады.
Объектіге қатысты тексеру жүргізуді орындау алдында тәуекелдікті
бағалау үшін ... ... ... ... ... анықгауға
мүмкіндік беретін клиент туралы ақпараттарды жинау немесе жаңалау керек.
Бірінші кезекте орындалатын операциялардың нормативтік актілерге және
ішкі нұсқауларға ... ... ішкі ... ... ... мен ... сәйкестігін зерттеу керек.
Аудиттің маңызы тиісті жақтардың ... қол ... ... Атап ... ... субъектілердің (фирмалар, акционерлік коғамдар);
* салық қызметі тұлғасындағы мемлекеттің;
* қаржылық есеп беруді әр түрлі пайдаланушылардың;
аудиторлардың меншік иесі мен ... ... ... ... ... және қорытынды есеп беруді қамтамасыз ету мақсатында.
Халыкаралық қаржылық есеп стандарты 7 «Акша қозғалысы ... ... ... ... стандартында ақша кассадағы және банктерде ашылған
шоттардағы ... ақша ... ... ... ...... ... және қаржылық қызметтің нәтижесінде келіп түсуі
және шығуы.
Бақылау процедураларына зерттеу жүргізбес бұрын аудиторға өзінің қандай
акпараттардың ... ... ... ... білу ... Негізгі
ақпарат ретінде -кестеде келтірілген құжаттар қызмет ... ... ... ... ақша қаражаттарының ұрлану
ықтималдығы жоғары. Сондықтан, аудит ... ... ... ... ... ... ... кажет. Ақша ... ішкі ... ... жүйесі -активтерді қорғау, субъектінің
қаржылық саясатына сәйкестікті камтамасыз ету, ... ... ... дұрыстығын камтамасыз ету үшін жасалынған
процедуралар мен саясат .
Ақпарат көздері каржылық қорытынды есеп ... ... ... бойынша аудиторлык дәлелдеулер алу ... ... ... ақша ... ... ... процессінде тексерілуге
жататын негізгі пайымдаулар келтірілді.
Құқық және міндеттемелер ... ... ... мәліметтерді
анықтау:
• ақша қаражаттарының төленуі және келіп ... заң ... ... шет ... валюта түріндегі ақшаның қозғалысы ҚР "Валюталық реттеу
туралы" заңын ... ... ... ... ... толық материалдық жауапкершілік туралы келісім-шарт
жасалды;
• ішкі ереже-нұсқауларға сәйкес ақшаның ... ... ... ... берілген;
• жеке түлғалармен есеп айырысу белгіленген тәртіп бойынша
тіркелген бақылау - кассалық ... ... ... ... ... операцияларын жүргізу есеп саясатында қарастырылған касса
операцияларын жүргізу Ережелерін сақтай отырып, ұйымдастырылған;
• ақшамен орындалған операциялар құжаттармен расталған және
белгіленген ... ... ... ... банк және касса құжаттарында түзетулер жоқ.
Толықтық категориясына сәйкес келетін мәліметтерді анықтау қаржылық
қорытынды есепте ... бар ... ақша ... акша ... ... ... және шығысқа шығарылуы
(жұмсалуы) бойынша барлық операциялар ... есеп ... ақша ... синтетикалық (жинақтаушы) есебі бойынша
шоттардың айналымдары мен сальдолары аналитикалық ... есеп ... ... мен ... сэйкес келеді, Бас кітапқа және
каржылық қорытынды есепке дұрыс ... ... ... ... мәліметтерді анықтау:
• операциялар бастапқы есеп құжаттарында, бухгалтерлік
есеп ... ... және ... ... дәл ... теңгеге айналдыру үшін шетелдік валютаның дүрыс және дәл ... ... бар болу ... ... ... ... бухгалтерлік баланста көрсетілген шоттары ... ... шын бар ... сипаттайды;
• кассадағы және банкте ашылған шоттардағы ақша қаражаттарының
қалдықтары жүргізілген түгелдеудің нәтижесімен расталған;[15]
• ақшаның келіп түсуі және шығысқа шығарылуы ... ... ... рәсімделеді;
Тапсыру және ашып көрсету категорияларына сәйкес келетін мәліметтерді
анықтау:
• ақша қаражаттары жіктелген және қаржылық корытынды ... ... ... ақша ... ... ... ... валютамен де, Шет
елдік валютамен де ... ... есеп ... Кассалық опнрациялардың аудиті
Шаруашылықтың барлық шаруашылық жұмыстарын жүргізу үшін және басқа
субъектілерімен есеп айырысу үшін өз ақша ... ... ... ... және ... ... тиіс. Ақшасыз есеп айырысудың өз
жолы балады. Ал кассадағы нақты ақшаның ... 1010 ... ... ақша ... және басқа да құнды ... ... ... ... ... субъектінің шаруашылық касса ашылады. Касса
орналасқан бөлме техникалық жағынан берік өрттен және ... ... үшін ... ... ... ... ... сәйкес келетін мәліметтерді анықтау;
* ақша қаражаттары қаржылық қорытынды есепте тиісті
* бағамен берілген;
* шет елдік валюта түріндегі ақша қаражаттарын ... ... ... және ... ... акшаны кабылдаған кезде КО №1 толтырылады.
Кассир және бас бухгалтер қол қояды да ақшаны кабылдағаны туралы түбіртек
және ордердің ... ... ... ... акша ... ... ... Кіріс және шығыс ордерін тіркеу журналы әрқайсысына ... ... ... ... ... ( ... пайдаланылады.
3.3. кесте
Ақша қаражаттарының аудиторлық тексеру бағдарламасы
|№ |Аудит ... ... ... |
|1 ... көрсеткіштерді ... 1010, 1020, 1030, 1040, ... |Бас ... ... |1060, 1070, ... ... Бас ... |
| |салыстыру | |
|2 ... және ... ... ... ... бойынша |
| |есебінің дұрыс жүргізілуін тексеру |кітап; 1-4 Журнал –ордерлер; |
| | ... ... ... ... |
| | ... және ... ... ордерлерінің |
| | ... ... |
|3 ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... |
| | ... ... КО-1 – КО-3; |
| | ... ... ... ... 1-ЖО |
| | |мен ... |
|4 ... ... ... ... көшірмесі және алғашқы құжаттар:|
| | |чек ... ... ... | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын |3-ЖО; 1,2,3,- ... 1030 шот |
| ... ... Бас кітап ... ... ... 8 ... қаражаттарына ұтымды тексеру жүргізу ... ... ... ... ... ... шоттарға бөліп
қарастырамыз:
- кассадағы нақты ақша;
- ағымдағы корреспонденттік шоттардағы ақшалар;
- есеп ... ... ... ... операцияларды жүргізуші адамды кассир деп атайды және ол
материалды жауапты адам ... ... ... үшін әр ... ... Оған ... ... кіріс ордері (КО№1);
* кассалық шығыс ордері (КО №2);
* кіріс және шығыс ордерін тіркеу журналы-кассалык ... ЖО, №1 ... бас ... 1010 ... ... ... касса операциялар есебін кассалық кітапта жүргізеді. Кассалық
кітапта әрбір парағы тең екі бөліктен тұрады. ... ... ... ... 1-ші дана ... ... ол ... кітапта қалады. Екіншісі
сызықсыз көшіргі ... ... ... және сыртқы бетін толтырады. Ол
кассирдің - есебі ретінде белгі болып табылады. ... ... ... ... кол ... бастығы;
- бас бухгалтер;
- кассир.
Кассалық операциялар есебі ... ... ... ... ... ... операцияларды жүргізген кезде валюта кассасындағы есеп
үлтық валюта түріндегі нақты ақша ... ... ... ... КО№2-де касса кітабында қаражаттар сомалары шетел
валюталармен және теңгеге айналдырып көрсетіледі.
1. Аудит басталған кезде кассаға ... ... ... ... ... ... тексереді.
3. Аудит жауапты адамнын, қол қоюын тексереді.
4. Кассалық есебі тексереді.
Касса операцияларына аудиторлық тексеруді объектіге қатысты ... ... ... ... ... ... және ақша ... сақталу
жағдайын тексеру;
• операциялардың қүжатгық рәсімделуінің, дұрыстығын
тексеру;
• ақшаның ... және өз ... ... алынуын тексеру;
• ақшаның шығысқа есептеп шығарылуының (жұмсалуының)
дұрыстылығына аудиторлық тексеру жүргізу;
• операциялардың бухгалтерлік есеп шоттарында көрсетілуінің
дұрыстығын ... әр ... ... ... және ... әр түрлі
қүрылу формаларына байланысты ұйым ... ... ... ... кейбір баптары сақталмайды. Көбінесе жай ғана пәтерді ... ... ... ... ... істеуге қажетті жағдай жасалмайды.
Кассаларында темір есік, ... ... ... ... сүргі және т.б. мүлдем жоқ.[16]
Кассаның және кассалық операцияның аудиті үш бағытта жүреді: қолма-кол
ақша қаражатын түгендеу, кассаға түсетін ақша ... ... ... күнде кірістелуін тексеру, шығынға жатқызылатын ақшалардың ... ... ... ... ... ... ... қүжаттарды оқу, оларды зерттеу,
құжаттар мен жазбалардың қарама-карсы ... ... ... сияқты әдістерін қолдануға болады.
Егер бухгалтер есептің жүргізілуі, ұсынылуы және үйымдастырылуы сәйкес
талаптарға сай келмесе, онда ... ... ... пайдаланады, яғни
үздіксіз әрбір элемент бойынша жалпы тексеру, кассалық қүжаттардың, әйтеуір
бір дұрыс емес жерін табуға тура ... ... ... кұру ... акша ... ... ... баска кұндылықтардың козғалысы мен сақталуына ішкі
бакылаудың тиімділігін бағалау керек.
Тестілеудің көмегімен аудитор ... ... ... ... баға ... сол ... участоктарды анықтайды,
негізгі бақылау процедураларының құрамын жоспарлайды және ... ... ... ... жүргізу ерекшеліктерін
анықтайды.
Кассаны түгендеуге аудитор жұмыс орнына келген беттен бастап лезде
кірісу керек.
Тексеріс жүргізбес ... ... ... анықтап алу керек:
1. Кассаны аяқ асты тексеру жүйесінін, болуы туралы ұйым басшысының
бүйрығы, бұйрықтың іске ... аяқ асты ... ... ... ... ... Тексерілетін ұйымда, оның кассасында жұмыс істейтін кассирдің саны,
2. ... ... тек ... ... ғана ма, әлде ... ... да ... да іске асыра ма, соны тексеру;
3. Ұйым әкімшілігі мен кассирдің арасындағы ... сол ... және жеке ... жауапкершілігі туралы келісім-шарттың
болуы туралы бұйрықтың болуы сондай-ақ кассирдің «Кассалық
операцияларды ... ... ... ... болуын тексеру.
Тексерістің келесі кезеңінде мыналарды анықтап алу керек:
1. Тексеріліп жатқан ұйымда кіріс жэне шығыс ... ... ... болу;
2. Журналда барлық кассалық құжаттар тіркелді ме;
3. Жіберіп қойған кассалық ... ... жоқ ... ... ... ... акша қаражаттармен операциялардың
барлығы кассалық кітапқа тіркелген бе;
5. Кассалык ... ... жібі ... ... мөрімен басылған
және
кітаптың соңында басшы мен бас бухгалтердің колдарының болуы шарт:
6. Жұмыс күнінің аяғында бір күндік операциялардың қорытындысын
кассалық ... ... ... ... күнге аудару керек;
Кассадағы акшаны кабылдаған кезде КО №1 толтырылады.
7. Кассир және бас бухгалтер қол ... да ... ... ... және ... ... ... береді. Кассадан акша шығыс
ордері арқылы беріледі. Кіріс және ... ... ... ... ... ... операцияларды аудиторлық тексерудің бағдарламасы
|№ |Аудит процедурасы ... ... |
|1 ... ақша ... ... тексеру туралы ұйым |
| |т.б. ... ... ... кассирдің |
| | ... ... ... |
| | ... ... туралы |
|1 |тексерілуі және түгенделуі |кассирмен келісім-шарт, ... |
| | ... (КО-1, КО-2, КО-3, КО-4, |
| | ... ... есеп, кассаны |
| | ... ... ... |
| | ... Бас кітап |
|2 ... ... |КО-1 - КО5 ... ... |
| ... ... ... |1-ведомость, 1-Журнал-ордер, Бас |
| | ... |
|3 ... ... ... және ... ... |
| ... ... ... банк көшірмесіне |
| |уақытылығын және дүрыстығын |қосымша, ... ... Бас ... ... | |
|4 ... ... жатқызылуының |КО-1-КО-5,Баскітап |
| ... ... | |
|5 ... есеп ... |1 -ведомость, 1 -Журнал ордер, Бас |
| ... ... ... ... жұмыстың өңделу |
| |көрсеткіштерін тексеру ... |
|6 ... ... | |
| ... өткізгеннен кейін | |
| ... ... | ... оқулығының негізінде[ 8 ]
Кассадағы акшаны кабылдаған кезде КО №1 ... ... және ... қол ... да ақшаны кабылдағаны туралы түбіртек және ордердің
қиынды бөлігін береді. Кассадан акша шығыс ... ... ... Кіріс
және шығыс ордерін тіркеу журналы әрқайсысына бөлек жасалады.
Аудиторға мұмкіндігіне қарай касса операцияларына ішкі ... ... ... ... алуы ... Ол үшін ең ... оған ... сұраунама бойынша тест жүргізу керек. Сүрақтар мен жауаптардың
шамамен ... ... ... кестеде 6 келтірілген.
Кассаға түгелдеу жүргізу және ақша ... ... ... Тексеру орнына келгеннен кейін, аудитор кассада сақтаулы ақша
қаражаттарына түгелдеу жүргізеді.
Кассир түгелдеу жүргізу ... ... ... ... және ... ... ... қалдығын шығаруға тиісті. Кассирден ... ... ... ... ... және кіріске алынбаған, есептен
шығарылмаған сомалардың кассада жоқ екеңдігі жөнінде қолхат алынады,
Аудитор кассадағы ақшаның қайта саналуына бақылау жасайды, ал ... ... ... бар ақша сомасы бухгалтерлік ... ... ... ... мэліметтермен салыстырылады.
Түгелдеу нәтижесі кассир мен кәсіпорынның бас бухгалтері қол қоятын
актімен рэсімделеді. Акт жазбаша аудиторлық ... ... ... ... мәліметтері ары карайғы тексерулер үшін қажет.
Жиынтық айналымдардың есептелінуінің және күннің аяғында нақты ақша
қалдықтарының есептен шығарылуының ... ... ... аударылады.
Түгендеу жүргізу уақытында ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... төмендегілерді
анықтайды:
• банктен жеткізу кезінде және еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ақшаны жэне басқа кұндылықтарды сактау үшін ... ... ... бар-жоқтығын;
• кәсіпорын кассасының сақтандырылуын, ... ... ... сактау ережелерінің орындалуын.
Операцияларды қүжаттық рэсімдеудің дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... ... - акша алушылардың койған
қолдарының ... ... бір ақша ... ... адам үшін қол қоятын жағдайлар орын алады;
• кассалық кіріс және шығыс ордерлерін тіркеу журналында -
реттік нөмерлеу ... мен ... ... ... ... касса кітабындағы сондай мәліметтермен
сәйкестігіне;
• кассалық шығыс ... - ... ... және ақша ... ... ... ... жоқ ақша алушылардың құжаттарының
мәліметтерінің жазылуының дұрыстығына;
• барлық құжаттарда - ... ... ... ... ... барлық кассалық ... өзі қол ... ... ... Тек басшының
кәсіпорында болмаған және өзінің ... ... ... ... ... ... ... калатын түлғаға) берген
кезеңді (іс-сапар, кезекті еңбек ... ... ... ... ... ... — оның жүргізілуіне, енгізілген түзетулердің
дұрыстығына.
Аудитор әрбір чек ... ... ... ақшаның толық және өз
уақытында кіріске алынуын чек түбіршектеріндегі және банк ... ... ... жолымен тексереді. Чек ... ... ... ... ... ... ... бас бухгалтерінде олардың жоғалып кетуі мүмкіндігін болдырмау
мақсатында сақталады. Бүлінген ... ... ... жазу ... ... ... ... желімдене отырып сакталуға тиісті.. Уақытында
алынбаған еңбек ақы және ... ... ... ... сомалардың
төленуін тексеруге ерекше назар аудару керек. Мұндай кезде ең болмағанда
берілген ... ... ... ... алу ... ... ... тура сондай сомалармен ішінара салыстыру
қажет.
Ақшаның есептен шығарылуының (жұмсалуының) дұрыстығына ... ... ... ... шығарылуы бойынша касса операциялары
мүмкіндігінше тексерілуге жататын барлық кезең ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... касса күжаттарының
рәсімделуіне де назар аудару қажет, ... ... ... ... ... ... қүжаттарының жабылуы: кіріс күжаттары "алынды"
деген, ал шығыс кұжаттары — "төленді" деген штамптармен мерзімін ... ... ... ... ... ... өшірулердің немесе
түзетулердің бар-жоқтығы тексеріледі.
Ақша каражаттарының кассаға қабылдануы және есептен шығарылуы бойынша
барлық операцияларды кассир барлық беттері ... ... ... расталуга тиісті касса кітабына жазады. Ондагы парақтардың саны
кәсіпорын басшысы мен бас бухгалтердің қойған қолдарымен ... ... кету ... ... ақшаның артық есептен ... ... ... ... ... ... Бір қүжатпен касса бойынша ... ... ... ... ... кетудің аса қауіпті нысаны
болып табылады.
Аудитор тәжірибесі көрсеткендей, касса бойьшша пайдаланып ... ... ақы ... ... және есеп ... ... ... болады.
Бүл жерде ведомостардың қайта пайдаланылуы оған "жалған" түлғалардың
енгізілуі, сомалардын жиынтығының тым ... ... орын алуы ... ... есеп ... ... ... ақшаның алынуының және ... ... ... ... ... ... сайын салыстырылып отырылуы
қолма-қол ақшаны алу ушІн негізгі бақылаушы процедуралар болып табылады.
Егер калдықтарды ... ... банк ... ... ... ... ... салыстыру процедурасы
тиімдірек болады. Бұл ақшаның қабылдануы және есептен
шығарылуы бойынша барлық ... ... ... болып
табылады.
Міндеттемелердің тиімді түрде ... банк ... мен ... ... ... ... ... қолма-қол
(нақты) ақшаның кассаға қабылдануы мен шығыс етілуіне, кассалық ордерлердің
дайындалуын немесе қол ... ... ... ... ... ... ... салыстыру тиімділігін аудитордың бағалауы кассадағы
нақты (қолма-қол) ақшаға қатысты ... ... ... ... бойынша бөлінуін және дәрежесін анықтайды. Есеп ... ... ... жұмыскерлердің терең білімділігі және
міндеттердің белінуі негізгі факторлар болып табылады. Клиенттің ... ... ... ... сайын, яғни, бақылау тәуекелдігінің
бағалану деңгейі төмен болған ... ... ... ... толықтығы да аздау болады. Бүл процедуралар жылдың аяғында
шоттардың салыстырылуын карапайым қарап ... ... ... ... ... ... ... нысанын пайдалана отырып, жыл
бойғы шоттарды тәуелсіз салыстыруды орындауға ... ... ... ... ... Ол ... жағдайларда, яғни аудитор ақшаның
ұрлануы, ысырап болуы мүмкін деген болжам ... ... ғана ... ... ... акы беру кезіндегі, өндірістік шығыстарды төлеу ... ... ... беру және ... ... ... ... операциялардың міндетті жаппай тексеруді талап ететіндігін атап
айту керек.
Аудитордын кәсіпорында ... ... ... ... ... шет ... касса операцияларының орындалуы мүмкін екендігін ескеруі қажет.
Шет елдік валюта түріндегі ... ... ... ... ... ... "Валюта курсының өзгеріс әсері" деп аталатын стандартына сәйкес 1010
"Кассадағы ақша ... ... ... ... ... түрі
бойынша кәсіпорында орындалған операциялар шет елдік валютамен көрсетілетін
жеке касса кітабы жүргізілуге ... ... есте ... ... Шет еддік
валютадағы операциялар ... ... ... есеп ... Республикасының үлттық валютасы теңгеге айналдырып көрсетіледі.
Шет елдік ... ... ... валюта теңгені бағамы өзгерген кезде
бағамдық айырмашылық ... ... Егер шет ... ... теңгеге
катысты бағамы өсетін болса, оң ... ... ... ... ақша ... шоты ... 6250 "Бағамдық айырмашылықтан
алынған табыстар" шоты кредиттеледі, ал егер шет елдік ... ... ... ... болса, онда теріс бағамдық айырмашылық сомасына:
7430 "Бағамдык айырмашылық бойынша шығыстар" шоты ... ... ақша ... " шоты ... операциялары ... ... ... ... ... ... міндетін ... ... ... ... ... келісім-шарттың жоқ болуы;
• бастапкы касса күжаттарының жоқ болуы;
• касса қүжаттарының белгіленген талаптарды бұза отырып рәсімделуі;
• кассага түгелдеудін формалды түрде жүргізілуі;
... мен ... ... ... арифметикалық қателердің
болуы.
Касса операциялары зандылығының бұзылуы. Болуы мүмкін бұзушылықтар мен
пайдаланып кетушілікті ... - ... ... бақылау жасаудың
негізгі міндеті. Мүндай кезде бір уақытта ... іске ... ... жағдайларды анықтайды.
"Іс-тәжірибеде касса операцияларын жүзеге асыру процесінде ... ... пен заң ... ... ... ... былайша
жіктеледі: рәсімделген құжаттармен және ... ... ... ... ... ... әр ... түлғалар мен ұйымдардан .
кіріс ордерлері бойынша басқа ұйымдардан сенімхаттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... артық ақшаның есептей
шығарылуы; бір құжаттың кайталанып пайдаланылуы; касса қүжаттарында және
касса ... ... ... дұрыс есептелмеуі; жалған жасалған
кұжаттар бойынша ақшаның ... ... ... ... ... өсіре отырып, заңды түрде рәсімделген
қүжаттарға қиянат жасау; әртүрлі түлғаларға және ... ... ... ... ... ... оның ішінде еңбек ақының және
депонеттік сомалардың меншіктенуі" .
Есеп айырысу ... мына ... ... ... Өтініш;
2) Жарғы;
3) Мемлекеттік тіркеу туралы куәлік көшірмесін
4) Үлес ... ... ... ... ... ... ... алынғандығы карточкалар. Есеп
айырысу шотты бойынша банк екі дана бет есеп ... ... бет ... ... ... дана есептелінеді және ол бастапқы
құжаттармен ... ... ... ... беріледі. Екінші дана
бет есеп болып қалады. Банк көшірмелері оған қоса тіркелген құжаттармен
тексеріледі.
- ... ... ... ... ... ... ... соңғы сальдо.
Банктердің қызметі Ұлтық банкі ұйымдастырған кезде және оған бағыт
беріп оларға лицензия береді. Ақша ... ... және ... ... ... жүргізу үшін ҚР-ң банк мекемелері мынадай шот ашады.
Біріншісі, екіншісі ағымдағы ... ... есеп ... шот екі ... ақшамен;
нақтылы ақшамен немесе аударып отырған ақшамен.
Ақшасыз есеп айырысу төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... көрсетуші банктен өз шотынан
белгілі бір шотына аудару туралы бұйрығы болып табылады. Төлем ... ... ... ... ... оған ... ... тіркеледі.
Төлем талап тапсырмасы төлем, ... ... ... ... және ... ... негізінде келісім шарт бойынша
жөнелтінген өнімнің орындалған жұмыстың, көрсетілген қызметтің құнын ... ... ... ... ... ... Олар да белгілі
формадағы банктерге жасалынады. Ақша есеп айырысу ... ... ... айырысу шоты қай банкте және қашан ашылғанын қарайды
1. Алғашқы қүжаттармен қоса банк көшірмелерін ... №2 ... ... ведомсті тексеріп, бас кітаппен салыстырады.
2. Шет елдік валютадағы операциялар дегеніміз субъектілердің шетел
валюталарына жүргізілетін мынадай келісімдер.
3. Шет ел ... ... ... - ... ... басқа да айналым объектілерін сатуға немесе сатып алуға
4. Несие алады немесе береді. Сол бойынша ... ... алу ... ... ... шет ел ... ... басқадай жолмен алады немесе
сатады. Өзіне міндеттеме алады ... осы ... ... шет ... ... есеп ... ... операциялары бухгалтерлік есеп
шоттарында операция ... ... ... ... ... бойынша ҚР-ң
кеңесімен көрсетіледі. Кез келген шет ел валютарыньң бағамы ҚР-ң валютасына
қатынасына басқа ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ң үлттық бағамы мемлекеттін шаруашылық
субъектілермен қатынастарының ... ... ... ... ... есеп үшін және мемлекеттік ... ... ... ... ... банктерге валюталардың сатып алу,
сату бағамы аукциондық және биржалық ... ... ... ... ... валюталық аукциондарга шетел валютаны сатып алу және
сату жөніндегі операцияларды жүргізуге ... ҚР-ң ... ... ... ... ... осы операцияның нәтижесі болып
саналатын мүліктермен міндеттемелерді бүл есепке қабылдау құқығы ... ... ... ... операция жасалған күн болып есептелінеді.
Сонымен бухгалтерлік есепте шетел ... ... ... ... ... жасалған күнгі бағам бойышна жектелген құқық
деңгеймен бағалалады, ал ақша қоры ... ... ... ... валютасы
бойынша дебит және кредитгік қарыздар кейінгі уақыттары есеп беру бағамды
пайдалана отырып ... ... яғни есеп беру ... ... күніне
соңғы күніне қайта есептейді. Ақшаға жатпайтын баптарды соның ішінде өзіне
МК, тауарларды, ... есеп ... ... ... бойынша операция жасалған уақыттагы бағамды пайдалана ... ... Есеп беру ... ... ... есеп ... ... есеп алу уақытты немесе есеп беруді ... ... мен ... ... ... уақытты кезеңдерінде шетел валюталарыньщ ҚР-ң
Ұлтык банкі бағамы бойынша теңгемен активтері ... ... ... бағам айырмашылықтарынан олар пайда болады.
Басқа да операцияға жататындар арнай шоттардың есебі, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының дұрыстығын тексеру үшін ... Бас ... ... ... ... керек.
Синтетикалық пен аналитикалық шоттар арасындағы сәйкестікті тексере
отырып, аудитор операцияларды өзара бақылау әдістерін қолдану керек. ... шот ... ... 1-берілмейтінің аналитикалық есебіндегі сома
1030 шот бойынша кредитінің 2-журнал-ордердің мәліметтерімен ... ... Егер ... дәл ... онда ... ... ордерімен, банк
көшірмесімен, кассирдің есептемесімен, чек түбіртектерімен, қажет болса,
банктің өзінде де тексереді.
Ақша қаражаттарымен ... ... оның ең ... ... ... ... ақы төлеу, өндірістік шығындарды өтеу, есеп
беруге тиісті ... және т.б.) ... ... ... міндетті
тексеруге жаткызылады. Сондықтан кассалық құжаттардың барлығы түгелімен
тексеріледі. Алайда «Түгелімен тексеру» дегеніміз ... ... ... ... бухгалтерлік есептегі болган өзгерістер
ұйымдардың өзіндік қызметіне еркіндік берді. Дәл осы ... ... ... және ... ... талдауы күшейе
түсті. Алайда кез-келген ... ... ... шеше ... ... ... ... қиынға соғуы мүмкін.
Кассалық операцияларды тексеруден өткізген кезде жоғарғы мамандырылған
аудитор теорияны ғана ... ... ... ... да ... Ал ол үшін акпараттың бұрмалауының барлық әдістерін білу қажет, яғни
жай жалғаннан методологиялық ... ... ... ... ... ... нормативтік құжаттар ретінде 23
шілде 1993 жылғы Қазақстан Республикасының ... банк ... ... ... ... шаруашылығындағы кассалық
операцияларды дұрыс жүргізудің уақытша ережесі» болып табылады ... және ... ... әр тұрлі формаларына байланысты және ұйымнын. әр ... ... ... ұйым құрылғаннан бастап жоғарыда аталған үлгінің
кейбір баптары сақталмайды. Көбінесе жай ғана ... ... ... ... ... ... істеуге қажетті жағдай жасалмайды. ... ... ... ... ... ... ... сүргі және т.б.
мүлдем жоқ.
Кассаның және кассалық операциянын аудиті үш ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражатының толықтығын және
сол күнде кірістелуін тексеру, ... ... ... ... ... ... табылады.
Кассалык операцияларды тексерген кезде құжаттарды оқу, оларды зерттеу,
құжаттар мен жазбалардың қарама-қарсы сәйкестігін ... ... ... ... ... ... ... есептін, жүргізілуі, ұсынылуы және ұйымдастырылуы сәйкес
талаптарға сай келмесе, онда ... ... ... ... ... ... элемент бойынша жалпы тексеру, кассалык құжаттардың, әйтеуір
бір дұрыс емес жеррін ... тура ... ... аудитор жұмыс орнына келген беттен бастап лезде
кірісу ... ... ... ... ... ... алу ... Кассаны аяқ асты тексеру жүйесінің болуы туралы ұйым басшысынының
бұйрығы, бұйрықтың іске ... аяқ асты ... ... ... ... мазмұны;
2. Тексерілетін ұйымда, оның кассасында жұмыс істейтін кассирдін саны,
3. Кассирдің кызметі тек ... ... ғана ма, әлде ... ... да ... да іске ... ма, соны ... Ұйым әкімшілігі мен кассирдің арасындағы кассирдің сол қызметті
иеленуі және жеке материалдық жауапкершілігі туралы келісім ... ... ... ... ... кассирдің «Кассалық
операцияларды жүргізу туралы Ережесімен» таныс болуын тексеру.
Тексерістін, келесі кезеңінде мыналарды анықтап алу ... ... ... ... ... және ... ... тіркейтін тіркеу
журналының болу;
2. Журналда барлық кассалык құжаттар тіркелді ме;
3. Жіберіп койған кассалық ордерлердін ... жоқ ... ... ... ... ақша қаражаттармен операциялардың
барлығы кассалық кітапқа тіркелген бе;
5. Кассалык кітап нөмірленген, жібі өткізілген, сүргі ... ... ... соңында басшы мен бас бухгалтердің қолдарының ... ... ... ... ,бір күндік операциялардың қорытындысын кассалық
кітапқа шығарып, қалдықты келесі күнге аудару керек;
7. Кассалық кітаптагы жазуларды көшірме қағазы арқылы екі ... ... ... ... ... ... ... баска кассалық құжаттармен
тапсырылады.
Ұлттық валютадағы ағымдағы, корреспонденттік шоттардағы ... ... ... ... банктік операциялардың орны ерекше. Аудиторлық
тексерістің бұл кезеңі ... ... ... ... ... ... керек.[16]
Алғашқы құжаттардың сапалы рәсімделуінен бухгалтерлік есептің дұрыс
есептелуі тәуелді. Сондықтан, бухгалтерияға келіп ... ... ... ... және мәні бойынша тексеріліп өңделуі керек.
Нысаны (формасы) бойынша тексеру берілген шаруашылық операцияга дұрыс
форманың таңдалынуы және ... ... ... ... толық
ақпарат береді. Алғашқы құжаттардағы жазуларды архивте белгілі бір уақытқа
дейін сақталынатын ... ... ... ... ... ... ... қорытынды мәліметтерді санаған кезде
қателерді іздеу болып табылады.
Құжаттарды мәні бойынша тексеру дегеніміз құжатталған операциялардың
заңдылығын, жеке ... ... ... ... мақсаттылығын анықтайды. Құжаттардағы реквизиттерді елемеуі
(игнорирование) ... есеп ... бұзу ... сөз. Сондықтан,
кассалық операцияларды және ... ... ... ... құжатты қайта толтыруға тура келеді. Алғашқы құжаттардағы
жазбаша және ... ... ... мен ... жол ... ... ... онда сол катенің үстінен бір сызықпен сызып ... сөз ... ... ... ... ... ... түзетулерді енгізгеннен кейін «исправлено» немесе
«исправленому верить» деген жазуды, түзетілген күні және соны ... қолы ... ... ... ... қол ... ... басшы
мен бас бухгалтер тағайындайды. Бұндай тұлғалардың саны аз болғаны дұрыс.
Сондықтан, бухгалтер мынаны ұғып алу керек: ... ... ... ... ... ... ... тауарлы-материалды
қорларды және т.б. құндылықтарды ... ... ... ... ... сома және қосылған құн салығы төлегені тауарлы түбіртек
толтырылу керек.
Тауарлы-материалды ... ... ... ... ... туралы бақылау-кассалық машинаны чекпен бірге тапсыру
керек. Бақылау кассалық аппаратпен тауарды өткізу мен ... ... ... ... ... құрып, жұмыс істемейтін жеке түлғалар босатылады.
Сатушы сатып алушыға міндетті түрде чек ұсынуы керек.
Ағымдағы ... ... ... құжаттары арнайы регистрлерде
толтырылады.
Барлық кассалық құжаттар, банк көшірмелері, есеп беруге тиісті
тұлғалардың ... ... ... қосымша ақтаушы құжаттар тігілу керек.
Алғашқы кұжаттардың бухгалтерлік есепте олардың құрылуынан бастап
архивке өткізілгенге дейінгі кезең құжат ... деп ... ... ... ... үшін ... ... құжат
айналымының графигі болуы қажет. Осы графикке байланысты есептік жұмыстың
белсенділігі артып, бақылау ... ... ... ... схема бойынша
жасалады немесе ұйымның әрбір бөлімшесі ... ... ... ... ... ... ... істейтін кезең мен оларды нақты
атқарушылардың тізімдері арқылы құрылады.
Өндірістік бөлімшелер мен ұйымның функционалдық қызметкерлер кұжат
айналымының ... ... ... ... ... ... ұсынады. Осындай мақсатта әрбір атқарушыға графиктің көшірмесін
тапсырады. Ол ... ... ... ... ... құжаттар,
оларды тапсыру мерзімі мен ұйымның бөлімшесі.
Құжат айналымы графигіне жауапкершілікті, құжаттардың ... ... мен ... ақпараттардың сенімділігіне және бухгалтерлік
есептегі мәліметтерді ... үшін ... ... сол ... ... тұлғалар жауап береді.
Егер құжаттарды мемлекеттік салық ... ... ... ... және сол ... ... төленетін салықтар басқа
төлемдердің дұрыстығын тексеру мақсатында, яғни табыста мен басқа да ... ... ... туралы ақпарат жиналса, онда бұл
жағдайда да тартып алу протоколын толтырады.Органдардың өкілеті ... ... ... ұйымның алатын құжаттардың датасы және ... ... алып ... ... ... құжаттар жоғалып немесе жойылып кетсе ұйым басшысы кұрған
комиссия зерттеу жұмысын ұйымдастырады. Қажет болған жағдайда тергеушілік,
құқық ... ... және ... өрт ... ... ... істейді. Жұмыстың бәрі басшы растаған актімен рәсімделеді.
Қазіргі таңдағы тәжірибеде бухгалтерлік есепте алғашқы бухгалтерлік
ақпараттар ... ... Бұл ... ... есеп
регистрлеріндегі болып жатқан шаруашылық операциялар көрсетіледі. Алғашқы
құжаттар сенімді мәліметтермен ... ... ... ... ... ... ... бұрмалаулардың себептері болады, олар
есептегі мәліметті мен нақты мәліметті сәйкестендіреді
Егер қол ... ... онда ... ... ... ... ... мыналар әсер етеді:
1. Бухгалтерияда алғашқы құжаттардың ... ... ... ... ... ретінде көрсетілуі (құндылықтардың
бұзылуы немесе ұрлануына байланысты есептен шығару актісі, т.б.);
2. Бухгалтерлік есептегі қолданылатын коэффициенттердің бұрмалануы
(артық ... ... ... емес ... ... ... және т.б.), ... есептеу
формуласы;
3. Алғашқы кұжаттардағы ... яғни ... ... ... ... немесе ... ... ... ... ... немесе заңдық мазмұнына сайкелмейтін
фактілерді жинау (ұрланғанның нәтижесіндегі шығындарды
өзіндік құнға немесе таза ... ... ... және ол ... ... ... ... декларацияны толтыратын кезде салық туралы ... ... ... дұрыс емес автоматтандырылған ... ... ... мен ... асыру әдістері екі түрге бөлінеді:
объектісі бойынша және салық қол жеткен нәтиже туралы.
Салық салу бойынша есеп ... ... ... ... ... салу ... ... анықталмауы болса, онда салық оргаңдары
міндетті түрде тікелей және ... ... ... салық салынатын
объектілерді анықтау керек.
Айта кететін бір жай құжаттардағы қателіктер және ... ... ... бухгалтерлік жазбалармен қоса ... ... ... ... ... ... жағдайдың бірі болып маңызды деген
құжаттардағы мәліметтерді санау ... ... ... соманың дұрыс емес саналуы кассадағы ақшаларды,
магазиндегі тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... тағы да жататындар - жиынтық соманы бір беттен екінші
бетке ауыстырған кезде ... ... ... ... ... тағы бір
жағдай бухгалтерлік жазылымдардың құжаттар түсіп біткеннен кейін, бірнеше
уақыт өткен соң ... ... ... ... ... ... Банкте ашылған шоттардағы ақша қаражаттарының аудиті
Банкте ... ... ... ... ... мақсаты — ағымдағы
шот және банкте ашылған басқа да шоттар бойынша ... ... ... ... Бұл ... қол ... үшін ... тексеру керек:
• банкте ашылған ағымдағы және валюталық шоттар ... ... ... кәсіпорынның банктік шоттарына ақша қаражаттарының келіп түсуі ... ... ... ... ... банк ... бухгалтерлік есепте көрсетілуінің дұрыстығын.
Банкте ашылған ағымдағы және валюталық шоттар бойынша oпepaциялардың
орындалуының ... ... ... ... бойынша операцияларға
тексеру жүргізу кезінде ... ... ... есеп саясатының
ережелеріне, сонымен бірге ішкі бақылау саясаты мен процедураларына
сәйкестігіне ... ... ... ... аудитор міндеттердің бөлінуі мен активтердің қорғалуына бақылау
жасау процедураларының тиімді болып табылатындығын анықтайтын болса, онда
шоттардың ... ... ... ... шектелуі мүмкін. Ол үшін
аудиторға ішкі бақылау жүйесін (3.5.кесте) мәліметтері бойынша ... ... ... ... ішкі ... ... тиімділігін
сипаттаушы тест сұрақгары
|№ |Тестілеу сұрақтардың мазмұны |Иә |Жоқ ... ... ... ... да бір ... aшу | | | |
| ... ... банк ... | | | |
| ... ... бар ма? | | | ... ... аудит қызметі кезең сайын банк | | | |
| ... түп ... ... ... | | | |
| |ме? | | | ... ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... тексере | | | |
| |ме? | | | ... ... ... ... сомалар оларға | | | |
| ... ... ... көрсетілген| | | |
| ... ... келе ме? | | | ... ... бақылау қызметі банк шоттарына | | | |
| ... ... ... операциялардың| | | |
| |дәл ... ... ме? | | | ... ... үзінділері кун сайын өңделіп, | | | |
| ... ... ... ме? | | | ... ... ... |Банк құжаттарына кәсіпорын басшысы мен | | | |
| |бас ... ... ... ма? | | | ... |Бас ... ақша ... ... | | | |
| ... ... ... бейнелейтін | | | |
| ... ... ме? | | | ... |Ай ... банк мәліметтерімен салыстыру | | | |
| ... ... ақша ... | | | |
| ... растау жүзеге асырыла ма? | | | |
| |Бас ... ... ... ақша | | | ... ... ... | | | |
| ... құжаттарды тексере ме? | | | ... ... ... банк ... | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... дәл ... ... | | | |
| |ме? | | | ... ... ... журналға тіркеле | | | |
| |ме? | | | ... ... ... де, ... | | | |
| ... ... және ... есепте | | | |
| ... де ... ... ішкі лауазымдық| | | |
| ... бар ма? | | | ... ... ... 8 ... ақша ... байланысты шаруашылық операцияларына әсер етуші
бақылау сәттері дәл сақталған болса, онда банк ... ... ... қалдықтарын аудиторлық тестілеу көлемін азайтуға болады.
Клиенттің ақша алумен немесе ақшаның қабылдануы және ... ... ... ... ... емес ... ... аудитордың)
банктегі ағымдағы шоттарға ай сайын және кезең сайын тексеру жүргізуі—бұл,
ақша қаражаттарының сақталуын қамтамасыз етуте өте ... ... ... акша ... ... айналымдарды қарастырып және салыстырып
болғаннан кейін) шындыққа сәйкес ... ... болу ... ... қайта тексерулердің маңызы зор.
Ақша қаражаттарына ... ... ... ... ... ... ... кейін, жылдың соңында тек пайдаланып
кетушілікті анықтауға бағытталған процедуралар зерттеледі.
Банктің ... алу. ... ... — бұл, ... ... ... ... тікелей жазбаша растау. Ол
кез-келген аудитті (клиентте айналымдары аз өте көп шоттар болатын сирек
жағдайларды қоспағанда) ... ... ... ... ... ... үшін ... ақшаның қалдығын қайта тексеруге
қарағанда маңыздырақ. Банктер көптеген қызметтердің түрін
көрсететін болғандықтан, банктік растаулардың мазмұнында төмендегі
ақпараттар ... ... ... банктік шоттардағы қалдықтар туралы ақпараттар;
• вексельдер, ипотека ... ... ... ... банктің алдындағы
борыштар туралы (несие сомасы, олардың алыну және қайтарылу мерзімі,
сый ақы ... және ... ... жөніндегі мәліметтерімен бірге)
ақпараттар;
• ашылған аккредитивтер және қаржылық қорытынды есепте ашылып көрсетілуі
талап етілетін басқа да сол сияқты пункттер туралы ақпараттар.
Есепті кезеңде ... ... ... банк үзінділеріне, оларға
тіркелген төлем құжаттарымен бірге, талдау жасау жолымен жүзеге ... ... ... олардың беттік номерлері және шоттағы ... ... ... ... ... ... ... шот бойынша есепті кезеңнің аяғындағы ақшаның қалдығы ... ... ... кезеңнің басындағы ақшаның қалдығына тең болуға
тиісті.
Егер банк үзіндісінде ... ... мен ... ... банк ... ... тексеру жүргізу керек. Ондай тексеру
ақшаның ... ... ... немесе ақшаның үзіндіге тіркелген
құжатта көрсетілген мақсаттан басқа мақсаттарға аударылғандығын ... ... ... ... Банк ... ... ... заңсыз банк операцияларының орындалуына жол берілгендігін;
аккредитивтермен, ... және т.б. ... ... мен ... ... ... банкте ашылған шоттарына ақша қаражаттарының келіп түсуі
және ... ... ... ... ... ... Аудит
процессіңде ақша қаражаттарының ағымдағы шоттан және басқа да ... ... ... ... операцияларға, ... ... ... ... ... ... алынған қолма-қол (нақты) ақшаның өз уақытында және толық ... ... және ... ... ... ... ... зандылығына ерекше назар аударылады. Ондай
операциялар ... ... ... ... ... ... актілерімен, материалдық ... және т.б.). ... және ... ... ақша
қаражаттарының есептен шығарылуы бойынша шоттар корреспонденциясының
дұрыстығы есеп регистрлері мен ... ақша ... ... ... ... процессінде анықталған ауытқулар ... ... ... ... ... ... есеп ... сандық әсері анықталады.[18]
Валюталық шоттар бойынша операциялардың аудитін жүргізу кезінде валюталық
шоттардың саны анықталып, банк үзінділеріндегі және есеп ... ... ... ... есеп регистрлеріндегі және Бас
кітаптағы шоттардың айналымдары мен қалдықтары салыстырылады. ... ... ... ... анықталады. Қолданыстағы валюталық зандардың
сақталуы тексеріледі. Резидент болып ... ... ... ... ... транзиттік шотына валюталық түсімдердің
толық және өз уақытында қабылдануына назар аудару қажет. Ол үшін жыл ішінде
келіп ... ... ... ... ... бойынша экспортталған
тауарлардың құнымен салыстырылады. Экспорттық-импорттық операциялар ... ... ... ... ... ... жүргізу кезінде
аудитор оларда белгілі бір шарттардың бар екендігіне назар аударуға тиісті.
Мысалы:
• баға ... және ... ... ... төлем жасау валютасы;
• қайта есептеу бағамының белгіленуі;
• есеп айырысулардың қаржылық шарттары, яғни есеп ... ... ... өкім және т.б.).
Банк операцияларының бухгалтерлік ... ... ... Бұл ... қол жеткізу үшін аудиторға банктегі oпeрациялар
бойынша бухгалтерлік ... ... ... бұл ... ... тиісті шоттарында көрсетілгендігін зерттеу қажет. ... банк ... ... жазулардың регистрлердегі және Бас
кітаптағы жазуларға сәйкестігіне назар аударылады. Банк үзінділерін өңдеу
кезінде ... ... жабу ... ... дебеті бойынша да,
кредиті бойынша да айналымдарды әдейі бірдей сомаға азайтып ... ... ... ... ... банк үзіндісі және есеп регистрлерінін
мәліметтері бойынша шоттың дебеттік және ... ... ... қажет.
Валюталық операциялардың бухгалтерлік есебі валютаның әрбір түрі бойынша
бөлек-бөлек жүргізіледі (АҚШ доллары, неміс маркасы және т.б.) ... ... ... ... ҚР ... банкі белгілеген бағам
бойынша теңгеге айналдырылып ... шот ... ... ... ... жүргізу ағымдағы
шот бойынша операциялардың аудитімен бірдей жүзеге асырылады. ... ... банк ... ... ақша қаражаттары қалдықтарының
бухгалтерлік есептегі бар қалдықтармен сәйкестігі;
• банк үзінділерінің және оларға тіркелген ... ... ... ... шын ... банк ... мен ... нағыз өзі (түпнұсқа) екендігі;
• вачюталық шоттағы операциялар бойынша шоттар корреспонденциясының және
есеп регистрлеріндегі жазулардың дұрыстығы.
Валюталық операцияларды ... ... ... ... ... ... отырып, олардың бухгалтерлік есеп
шоттарында көрсетілуінің дұрыстығына зерттеу ... ... ... құжаттарына жазылып алынады.
Банк операциялары бойынша бухгалтерлік есептегі болжамды бұрмалаушылықтар
төмендегілер ... ... банк ... ... ... болатын төлем құжаттарына
тіркемелердің жоқ болуы;
- ... ... ... ... ақша каражаттарының қозғалысын көрсететін жаңылыс (қате) ... ... ... рәсімделмеген құжаттардың болуы (құжаттардын ... ... ... ... ... Есебі берілуге тиісті сомалардың аудиті
кәсіпорынның шаруашылық қызметі ... ... ... ... сомалар
мардымсыз (аз) шығыстарды құрайды. Бірақ оларды әрбір аудит жүргізу кезінде
жаппай тексеру әдісін пайдаланып тексереді. ... ... ... ... ақшаның жұмсалып кетуі (ысырап болуы) мүмкін екендігінен, сонымен бірге
клиенттердің өздерінің бұл ... ... ... сома ... ... деп ... ... Сондықтан есебі берілуге тиісті
сомаларды тексеруді төмендегі баыттар бойынша ... ... есеп ... тиісті тұлғалармен есеп айырысулардың бухгалтерлік ... ішкі ... ... ... ... есеп ... тиісті тұлғалармен есеп айырысулардың талдамалық есебінің
ұйымдастырылуын шығыстарды бөле отырып ... ... ... ... және ... ... алу, ... шығыстары,
өкілеттік шығыстар) тексеру.[19]
Есеп беруге тиісті тұлғалармен есеп айырысулардың ... ... ... бақылаудың бастапқы бағалауын растау. Есебі берілуге тиісті ... ... ... ... ... ... ... сәтгері кезінде
жауапты тұлғаның ресми рұқсатын талап етеді.
Есебі берілуге тиісті ... ... ... ... көңілі
негізінен 1250 "Жұмыскерлердің және басқадай тұлғалардың борыштары" шоты
бойынша ақырғы сальдоға емес, ақша ... ... ... ... бұл ... ... аз ... да көптеген заңсыз
операциялардың болуы мүмкін.
Есебі берілуге тиісті сомалар бойынша шаруашылық операцияларын тексеру
аудитордың ... ... ... ... Ішкі бақылау жүйесін
ұғыну үшін клиент қолданған бақылау сәттерінің мәнін түсініп, олардың ... ... ... бұл ... ... ... болып тұратындығын және есеп
айырысуларға лауазымды тұлғалардың белгілі бір тобы қатысатындығын ескере
отырып, есеп ... ... ... есеп ... бухгалтерлік
есепте көрсетілуінің дұрыстығына бақылау жасау процедураларына ерекше назар
аударылуға ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Кәсіпорында (ұйымда) "егер есеп беруге тиісті ... ... ... ... есеп бермеген болса, оған есебі берілетін
ақша қаражаттары бершмейді" — деген ... ... ... ... Бұл ... сақталмаған жағдайда (есеп беруге тиісті тұлғалар алдын-
ала таныстырылғанымен) бухгалтерия алдын-ала жазылған процедуралар бойынша:
есебі ... ... ... ... жұмыскердің еңбек ақысынан ұстайды
немесе ол соманың кассаға қайтарылуын талап ете алады.
Егер кәсіпорын басшысы жұмыскердің қарызын ... ... ... ... болса және ол шешім бұйрықпен расталса,
онда есептен шығарылған қарыз ... ... ... ... ... түріндегі жұмыскердің табысы болып табылады және төлем
көзінен салық есептеледі.
Іс-сапар шығыстарының талдамалық (аналитикалық) есебінің ... ... ... ... ... ... тиісті сомалар бойынша
шығыстардың болу мүмкіндігі кәсіпорынның есеп саясатында анық ... ... ... ... ... ... ... актілер ретінде "Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... депутаттарының Қазақстан Республикасы шегіндегі қызмет бабыңдағы
іс-сапарлары жөніндегі ережелерді бекіту туралы" ҚР ... ... ж. № 1428) /81/ және ... ... ... ... ... жататын іс-сапар шығыстарының нормалары туралы" ҚР Үкіметінің
қаулысы (24.12.2001 ж. № 1676) /82/ ... ... ... 2000 ... 22 ... № 1428 ... тек мемлекеттік
мекемелер үшін ережелерді реттейтіндігіне және оның басқа субъектілерде
қолданылу ... ... ... ... қаулының көптеген
жалпы ережелерін коммерциялық кәсіпорыңдар ... ... ... кезде
коммерциялық кәсіпорыңдар қызмет бабындағы іс-сапарлар бойынша ... ... есеп ... ескерте кетуіне, не болмаса оған жеке
тіркеме ... ... ... ... ... жұмыскерге төмендегі шығыстар төленеді:
пәтер жалдау бойынша – көрсетілген ... ... ... ... чегі және ... ... – іс-сапарда болған әрбір күн үшін. Мұндай кезде іс-
сапарға кеткен күн ретінде поездың, ... ... ... ... ... ... жөнелтілген күні, ал қайтып келген күн ретінде — тұрақты
жұмыс орнына көліктің келген күні ... ... есеп ... ... қызмет бабындағы іс-сапарлар бойынша ... ... ... іс ... көптеген кәсіпорындар
бухгалтерлік есепте де, салық есебіндегі шегерілімдерді анықтау үшін ... ... ... ... ... ... кодексінің 93-бабына
сәйкес тәуліктік шығыстардың мөлшері екі айлық есептік көрсеткіштен аспауға
тиісті. Демек, ... ... есеп ... ... ... екі ... ... көрсеткіштен көп немесе аз етіп көрсеткенімен,
шегерілім ... екі ... ... көрсеткіш шегіндегі шығыс ... ... ... ... ... сома мен ... заңындағы норма
екеуінің ең төменгісі (қайсысы төмен болса сол) жатқызылады. Тәуліктік
шығыстардың ... ... ... ... ... жағдайда, Салық
кодексіне сәйкес ол сома жалпы ... ... ... ... ... ... жиынтық табысты алуға байланысты іс-сапарлар бойынша салық
салынған сомалар "Еңбек ақы ... ... ... бабы ... ... ... ... дейінгі және қайта қайту бойынша көліктік
шығыстар — ... ... ... ... негізінде жол жүру
билеттері жоқ ... ... ... ... ... рұқсаты бойынша
көлікпен жүрудің ең төменгі құнымен (таксиден ... ... ... ... ... ... ... салық салу мақсаты үшін
шегерім ретінде тек ... ... ... ғана ... ... 93-бабы);
іс-сапар бойынша басқа да шығыстар тапсырылған ... (жол ... және ... үйде тұратын орындарды брондау, поезда ... ... ... ... ... ... 2000 ... 9 қыркүйектегі №1428
қаулысына ... ... ... валютамен қарастырылғанымен, тәжірибеде
есеп берілетін ақша қаражаттары шет елдік валютамен де (көп ... ... ... ... ... болжаммен, ұлттық валютамен
(теңгемен) де беріледі. Есеп ... ... шет ... ... ... ... ... валюта айырбастаудың нарықтық бағамын қолдана отырып
орындалады.
Қазақстан Республикасынан тыс ... ... ... ... шығыстар өтеледі:
1) пәтер жалдау бойынша шығыстар (броньдарға жасалған төлемдермен бірге)
— тапсырылған құжаттар бойынша;
2) іс-.сапарға баратын орынға дейінгі және ... ... ... жүру ... ... ... - тапсырылған құжаттардың негізінде;
3) іс-сапарда болған уақыт ішіндегі тәуліктік шығыстар.
Барлық ... ... ... ... ... ... мерзіміне (БЕС 9
"Шет елдік валютамен орындалатын ... ... ... ... ... қолдана отырып жүзеге
асырылады. Егер есеп беруге тиісті тұлғаға ақшаның ... ... ... ... ... ... ... шет елдік валютаның _
нарықтық бағамы өзгерген болса онда бухгалтерлік есепте бағамдық
айырмашылық туындайды.
Өкілеттік шығыстардың ... ... ... ... Салық кодексінің 93-бабына сәйкес өкілеттік шығыстар деген — өзара
қарым-қатынастар орнату немесе оған қолдау көрсету мақсатында ... ... ... ... ... мәжілісіне, акционерлердің
жалпы жиналысын өткізу үшін келген қатысушыларды қабылдау және қызмет
көрсету ... ... ... шығыстары,
Өкілеттік шығыстарға жоғарыда аталған тұлғаларды ресми түрде қабылдау,
оларды көлікпен қамтамасыз ету, ... ... ... буфеттік
(фуршеттік) қызмет көрсету, кәсіпорын штатында ... ... ... ... бойынша шығыстар жатқызылады.
Қазақстан Республикасы Үкімітінің 2001 жылғы 24 желтоқсандағы № 1677
қаулысымен ... ... ... ... ... шегершімге жататын
өкілеттік шығыстардың нормалары белгіленген.
Барлық қажетті құжаттардың бар болуы өкілеттік шығыстардың ... ... ... бірге салық салу мақсатында шегерілімге
жатқызьшуының негізгі шарты болып табылады. ... ... ... ... ... келу ... ... қатысушылардың нақты санын растаушы құжаттар;
• нақты шығыстарды растаушы құжаттар (аванстық есептер, шот-фактуралар,
чектер, ... алу ... және ... басқа аудиторға барлық аталған шығындарға кәсіпорын басшысының
немесе қаражаттардың мақсатты пайдаланылуына бақылау ... ... ... ... ... ... болуға тиісті екендігі белгілі болуы
керек.
Өкшеттік шығыстар салық салынатын табысты анықтау ... ... ... ... ... ... ... шығыстар
кәсіпорынның таза табысының ... ... ... ... ... ... ... шығыстары өкілеттік шығыстарға
апарылмайды және шегерілімге жатпайды. бұзушылықтардан болуы мүмкін:
... ... ... сомалардың берілу тәртібінің бұзылуы;
• іс-сапар шығыстарын ресімдеу ... ... ... ... ... жоқ ... ... шегінде және нормадан тыс
іс-сапар шығыстарының талдамалық (аналитикалық) есебінің болмауы және
т.б.;
• іс-сапар шығыстарын рәсімдеу кезінде салық салу ... ... есеп ... ... ... ... құндылықтарды сатып алуы,
жұмыстарға, көрсетілген қызметтерге ... ... ... пікірлер мен ұсыныстар.
«Қарғалы» акционерлік қоғамы 19.06.1995ж. «Акционерлік қоғам ... ... ... сәйкес бірлесіп қызметін жүргізу
мақсатында құрылған.
Акционерлік қоғамның мекен жайы Алматы ... ... ... 19 үйге тіркелген және есеп айырысу шоттары ... ... ... өз ... ... өз қызметін түрлерін келесі
бағыттарда жүзеге асырады:
... ... ... ... және ... ... және ... қызмет;
• Сауда- саттық операцияларын және делдалдық қызметін жүргізу
құқығымен ауыл ... ... ... ... және ... ... мақсаты «Қарғалы» акционерлік қоғамының ақша
қаражаттарын ... ... – ақ ... ... ... ... танысып, уақытылы жүргізілетін есебі мен бақылауын ... ... ... қоғамының есеп саясаты Қазақстан
Республикасының Қаржылық есептің ұлттық стандартына және ... ... ... мен ... ұсынымдарына сәйкестендіріліп
жасалынған.
«Қарғалы» акционерлік қоғамының қаржылық жағдайын және қаржы
шаруашылық ... ... ... бағалау үшін оның негізгі
ақпараттық үлгісі болып табылатын ... ... ... ... ... маңызды элементі болып саналатын активтерді
талдау ... оның ... ... көрсететін баланс валютасы 2009 жылы
34155660 ... ... 34,5% - ға ... ... ... ... оның өндіріс потенциалының осы
жылы 22524 теңгеге немесе -1,1% - ға ... ... ... ... ... ... ... потенциал үлесі жыл соңыда 0,11%-
өсіп отыр. Бұл өндірістік мақсаттағы мүлік коэффициентінің ... ... ... отыр, яғни қоғам қызметінің қаржылық нәтижелері активтерді
меншікті қаражат есебінен толтыруға ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді және ағымдағы активтердің қалыптасуын
қарастырған жағдайда жыл ... ұзақ ... ... іске ... 0,08 ден ... ... төмендегені, мүлік айналымдылығының
жылдамдығы төмен және оны тиімді пайдаланбағанын ... ... ... құнындағы негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... сомасының 50 пайызынан
артық болуы қор қайтарымдылығының өсуін көрсетеді. Қоғамның қаржылық
жағдайын ... ... ... ... отырған жылы 0,08 ден
0,01 ға дейін немесе 0,07 пунктке кеміп отыр, ал жыл соңында ... ... ... ... қандай бөлігі өз қаражаттарымен, ал қандай бөлігі
қарыз ... ... ... ... 0,03 дан
0,01 ке дейін төмендеуін, жыл соңында 10% өз ... ... ... өз ақша ... банк ... тиісті
шоттарында сақтап және міндеттемелері бойынша төлемдерін, ... ... ... ... ... ал ... жағдайда Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... белгіленген
шегінде нақты ақшамен есептесуді жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының аймағында ақшаны төлеу мен аударуды жүзеге
асыруда келесі әдістерді: қолма– қол ... ... ... ... ... беруді, вексельдерді немесе олардың индоссаменттері
арқылы беруді; төлем карточкасын ... ... ... ... ... тапсырма талап төлемдерін ... ... ... ... заң актілерімен белгіленген басқа
әдістерін пайдаланады.
«Қарғалы» акционерлік қоғамының ақша қаражаттарының ... ... ... ... І– ... «Қысқа мерзімді активтер» де «Ақша
қаражаттар» бөлімшесінде есепке алынады. Қоғамның кассадағы ... ... ... ... алу үшін ... 1010 ... ақша
қаражаттары» шоттар қолданылады.
Валюталық касса үшін жеке кассалық; кітап ашылады. Қажет болған
жағдайда 1010/1– ... ... ... ... ... ... ақша
қаражаттарының қозғалысын есепке алу үшін 1020 «Жол ... ... шоты ... ... банк ... есеп
операциялары 1030 «Ағымдағы банк шотарындағы ақша қаражаттары» ... ... ... ... ақша ... ... Банк шотарындағы қаражаттардың есебін 1050 ... ақша ... ... жүргізіледі. Қоғамдағы ақша
қаражаттарының қозғалысын есепке алу үшін 1060 «Басқа да ақша ... ... ... тиісті жақтардың мүдделеріне қол жеткізуде болып
табылады. Атап айтқанда:
- Экономикалық субъектілердің (фирмалар, акционерлік қоғамдар) ;
- ... ... ... ... ... есеп беруді әр түрлі пайдаланушылардың;
- Аудиторлардың меншік иесі мен мемлекеттің ... ... ... ... есеп және ... есеп беруді қамтамасыз ету
мақсатында.
Ішкі пайдаланушыларға (кәсіпорынның ... ... ... ... басқару шешімдерін дұрыс қабылдау үшін ... ... жоқ ... ... ... ақпарат қажет. Сыртқы
пайдаланушылар да ұйымның қаржылық жағдайына ... ... ... ... болашақ инвесторлар, сонымен қатар қоғам).
Ақша есеп айырысу шотын тексерген кезде:
1) Есеп айырысу шоты қай ... және ... ... ... ... құжаттармен қоса банк көшірмелерін тексереді;
3) №2 ЖО –ді және №2 ведомості тексеріп, бас ... ... ... ... осы ... ... жылы активтерге
салынған меншікті қаражаттардың әрбір теңгесіне ... ... 14 ... тиын ... жыл ... 4 ... 28 ... дейін азайғаны, қоғам
міндеттемелерге тәуелді екенін ... ... ... ... ... қызметінің
нәтижесін анықтайтын негізгі көрсеткіші, оның таза ... 2009 ... ... ... 65,0 мың ... ... 19,7% - ға ... отыр.
Қоғамның экономикалық жағдайын мінездейтін рентабельдік көрсеткіштер соңғы
жылды алдынғы жылман салыстырғанда төмен болып отыр.
«Қарғалы» ... ... ... ... ... ... жағдайы міндеттемелерге тәуелді болғанын және 2009 жылы
қоғамның іскерлік белсенділігі 23% -ға өз қаражаттарымен ... ... ... Ол осы ... отырған жылы меншікті капиталдың жылдағы орташа
құнының өсуіне байланысты болып отыр.
Кассалық және кассалық операцияның аудиті үш ... ... ... ақша ... ... ... ... ақша қаражатының толықтығын
және сол күнде кірістірілуін тексеру, шығынға жатқызылатын ақшалардың дұрыс
тәртібін тексеру болып табылады.
Кассалық ... ... ... құжаттарды оқу, оларды зерттеу,
құжаттар мен жазбалардың қарама –қарсы сәйкестігін тексеру, арифметикалық
мәліметтер сияқты әдістерін ... ... ... әлде де қаржылық ... ... үшін ... ... осы ... ... сай жүргізу үшін біз мынандай
ұсыныстар айтқымыз келеді:
- негізге емес қызметтен табысты алуды ... үшін ... ... көрсететін қызметтің түрлерін көбейту;
- көрсетілетін қызметтің сапасын жақсарту.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының ... есеп және ... ... заңы № 234I-III-ЗРК 2007 ... ... ... акционерлік қоғамының бір жылдық есебі
3. Баймұханов С.Б., Балапанов Ә.Ж. «Бухгалтерлік есеп». ... 2004 ... ... К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г., «Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау» Алматы ... 2001 356-365 ... ... Н.Ә. ... есеп ... Оқулық –Алматы,
Қазақ Ұлттық Аграрлық ... 2006 98-103 ... ... К.Қ. - ... есеп ... және ... : 2006 78-86 ... Абленов Д.О. «Аудит негіздері». Оқулық – Алматы ... 103-106 ... ... Н.З., ... Н.Ә., ... Ж.Ғ. ... 2006 395-408 б
9. `Қазақсатн Республикасының салық кодексі, Бико, Алматы, 2009ж.
10. №1 №2 ҰҚЕС-ты ... ... ... ... 21.06.
2007жылғы №217 бұйрығы.
11. Жминько С.И. ... ... ... ... ... П.И. « ... ... учет». 2004
13. Качалин В.В. «Финансовый учет и отчетность со ... ... ... « Жеке ... ... » заңы ... : ... Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және ... ... заңы » заңы - ... 2007 59-66 б
16. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі ... ... ... ... 2005
17. Радостовец В.К.,Ғабдулин Т.Ғ., Радостовец ... ... ... ... –Алматы : Қазақстан – орталық
аудитің ... ... ... ... В.К. ... учет на ... Алматы 1998г.
19. Сокова И.Т. «Путиводитель бухгалтера» Алматы 2004 -56-58 С.
20. ... Ж.С. ... ... ... ... ... Толпаков Ж.С. «Бухгалтерский учет». Алматы : 2006
22. Жминько С.И. ... ... ... М.В. ... бухгалтерского учета» , 2004.
24. Айтанаева Ә.Қ. Қаржылық және басқару ... / Оқу ... ... –– ... А.Д., ... Р.С. ... ... анализа. - М.:
Қосымшалар
.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
«Ақшат 1» әктас кенорнының өнеркәсіптік маңызын айқындап, С1 және С2 категориялары бойынша қор есептеу52 бет
Күзендердің систематикасы4 бет
Мұздықтар8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь