Кәсіпорын еңбек өнімділігін жоғарылату мақсаты мен еңбекақыны өсіру шаралары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

1 ЕҢБЕКАҚЫНЫ ЕСЕПТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... .11
1.1 Еңбекақы нысандары мен жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.2 Еңбекақыдан ұстап қалулар мен қосымша төлемдер ... ... ... ... ... ... ... ..31

2 «ҰЛТТЫҚ САРАПТАУ ЖӘНЕ СЕРТИФИКАТТАУ ОРТАЛЫҒЫ» АҚ АЛМАТЫ ФИЛИАЛЫНЫҢ ЕҢБЕККЕРЛЕРІНІҢ ЕҢБЕКАҚЫСЫН ЕСЕПТЕУ ӘДІСТЕРІ ... ... ... ... ... 35
2.1 «ҰССО» АҚ Алматы филиалының кәсіпкерлік ісі ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.1 «ҰССО» АҚ Алматы филиалының жұмыскерлерінің еңбекақысын есептеу жүйесі ... ... .48
2.3 «ҰССО» АҚ Алматы филиалының жұмыскерлерінің еңбекақысын
есептеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52

3 КӘСІПОРЫН ЕҢБЕК ӨНІМДІЛІГІН ЖОҒАРЫЛАТУ МАҚСАТЫ МЕН ЕҢБЕКАҚЫНЫ ӨСІРУ ШАРАЛАРЫ ... ... .65
3.1 Еңбекақыны жоғарылату әдістері мен шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65
3.2 Өнеркәсіп қызметінің жоғарғы нәтижеге жету мақсатында жұмыскерлерді ынталандыру қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
3.3 Шет елдер кәсіпорындарының еңбекақысын есептеудегі салыстырмалы
тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..78

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .86
ҚОЛДАНЫЛҒАН МАҒЛҰМАТ КӨЗДЕРІНІҢ ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ..87
Қосымша А
Қосымша Б
Қосымша В
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
........................................8
1 ЕҢБЕКАҚЫНЫ ЕСЕПТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.....................11
1.1 Еңбекақы нысандары мен
жүйелері..........................................................11
1.2 Еңбекақыдан ұстап қалулар мен ... ... ... ЖӘНЕ ... ... АҚ
АЛМАТЫ ФИЛИАЛЫНЫҢ ЕҢБЕККЕРЛЕРІНІҢ ЕҢБЕКАҚЫСЫН
ЕСЕПТЕУ
ӘДІСТЕРІ....................................................................
............... 35
2.1 «ҰССО» АҚ Алматы филиалының кәсіпкерлік
ісі................................ ... ... АҚ ... ... ... еңбекақысын
есептеу
жүйесі......................................................................
......................48
2.3 «ҰССО» АҚ Алматы филиалының жұмыскерлерінің еңбекақысын
есептеу
әдістері....................................................................
.......................52
3 КӘСІПОРЫН ЕҢБЕК ӨНІМДІЛІГІН ЖОҒАРЫЛАТУ МАҚСАТЫ МЕН
ЕҢБЕКАҚЫНЫ ӨСІРУ
ШАРАЛАРЫ........................................................65
3.1 ... ... ... мен
шаралары....................................65
3.2 Өнеркәсіп қызметінің жоғарғы нәтижеге жету мақсатында
жұмыскерлерді ынталандыру
қағидалары...............................................68
3.3 Шет ... ... ... ... ... ... КӨЗДЕРІНІҢ
ТІЗІМІ..................................87
Қосымша А
Қосымша Б
Қосымша В
Қосымша Г
1 ЕҢБЕКАҚЫНЫ ЕСЕПТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Еңбекақы нысандары мен ...... оның ... үшін ... ... және
шығарған қажетті өнім көлеміне сәйкес берілетін төлем. Әдетте жалақы
қызметкерлердің дене ... ал ... ... ой еңбегін марапаттауға
арналған /1/. Батыстың экономикасы дамыған елдерінде бұл ұғым «еңбекақы»
(заработная ... және ... ... ... ... ... ... Самуэльсон мен В. Нордхаус: «Еңбекақы нарықтық бағаның маңызды
категориясы, өйткені ол еңбек бағасы» деп ... Жаңа ... ... ... ... ... ... деп түсіндірді /3/.
Еңбекақы кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысына кіретін өнім өндіруге ... ... ... бір бөлігі. Бұлардан басқа еңбекақыны мынадай
факторлар анықтайды:
1)жұмыс күші, яғни оның құны – бұл ... ... ... ... ... ... қалпына келтіруге жәрдемдесетін заттардың жинақ
құны. Бұларға жататындар:
а)жұмыскердің қажеттілігін қанағаттандыратын ... ... ... ... кеткен шығындар;
в)оның отбасының өмір сүруіне қажетті заттардың құны.
2)жұмыскердің еңбек ... өсуі – ол ... ... ... ... біліктілеу және еңбектің түрі – ... ... ... ... ... болады, ал сирек және қауіпті
мамандық немесе ерекше талантты адамдардың ... ... ... және ... емес ... ... мынадан тұрады:
1)мемлекеттік кәсіпорындарда еңбекақы тіркеледі, яғни тұрақты болады;
2)мемлекеттік кәсіпорындарда жұмыс орны мен ... ... ... тік емес ... олар оның ... жағдайына қарай
анықталады.
Еңбекақы төлеу негізгі және қосымша түрлерге бөлінеді:
1)негізгі еңбекақы төлеу тәсіліне төмендегідей төлемдер жатады:
а)мерзімдік, үдемелі және ... ... ... ... ... мен ... ... уақыт үшін
төлемдер;
б)еңбекке қалыпты жағдайымен байланысты төлемдер, ағын мерзімінен
тыс жұмыстар, түнгі уақыттарға, мереке күндерде т.б. ... үшін ... ... ... ... ... жоқ ... техника мен жабдықтардың
тоқтап қалған уақытына төлемдер.
2)қосымша еңбекақы төлеу, еңбек туралы заңда, кәсіпорынның келісім –
шартында қарастырылған.
Сонымен бірге жұмыс ... ... ... ... ... ... ақы төлеу;
б)мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді орындағаны үшін ақы
төлеу;
в)декретке ... ... ... ... ... үзілістері
үшін
ақы төлеу;
г)кәмілеттік жасқа толмаған жасөспірімдерге белгіленген жеңілдік
сағаттарға ақы төлеу /4/.
Еңбекақы төлеудің екі нысаны бар:
1)ақшалай – ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін еңбекақы
төлеудегі ең
басты нышандардың бірі болып саналады;
2)заттай – еңбекақы төлеудің мұндай нышаны ақша ... ... ... ... гиперинфляция және
құлдырау жағдайында кең қолданылады.
Кәсіпорында еңбекақы төлеуді ұйымдастыру үш өзара байланысты және
өзара тәуелді ... ... ... ... ... ... /5/.
Енді ең алдымен еңбекақы төлеудің нысанын қарастырайық.
Еңбек шығындарын өлшеу тәсіліне, айталық жұмыс уақыты бірлігіне немесе
өндірілген өнім санына ... ақы ... екі ...... ... ... ... жақсартуды ынталан
- дырады. Ол өндіріс учаскелерінде қол еңбегінің немесе машина – ... ... ... ... ... мына ... қолданылады:
1)тікелей жұмысшының немесе олардың бригадасының жұмыстарының
сандық көрсеткіштерінің бар болуы;
2)жұмысшының өндірімін немесе орындалған жұмыстың ... ... ... ... өнім ... ... ... көлемін одан әрі арттыруды ынталандыру қажеттілігі;
4)орындалатын жұмыс көлемінің дәлме – дәл есептеу мүмкіншілігі;
5)техникалық негізделген еңбек мөлшерін қолдану.
Еңбекақының кесімді ... мына ... ... ... ... егер ... сапасы нашарласа;
б)техникалық тәртіптемелер бұзылса;
в)жабдықтардың қызмет көрсетулері нашарласа;
г)қауіпсіздік техника талабы бұзылса;
д)шикізаттар және материалдар артық жұмсалса.
Кесімді еңбекақыны төмендегі жүйелерге бөлуге болады:
1)тікелей ... жай ......... ...... еңбекақы төлеу негізіне, атқарған жұмыстың түріне қарай
кесімді бағалама алынады. Кесімді бағалама өндірілген өнім бірлігіне
еңбекке ақы ... ... ... және ол мына ... ... ,
(1.1)
мұндағы – кесімді бағалама (расценка);
– орындалатын жұмыс разрядына сәйкес келетін
ауысымдық
немесе сағаттық тарифтік мөлшерлеме, теңге;
... ... ... ... ... т, м,
м3/адам – ауысым (сағат);
– уақыт нормасы, адам – ... ... / т, ... кесімді еңбекақы – жұмысшылар жалақысының мөлшері және
адамның өндірілген өнім көлемі мен өнімнің бір өлшемі үшін төлемақының
белгіленген мөлшерінің (кесімді бағалама)көбейтіндісімен анықталады:
,
(1.2)
мұндағы – ... ... ... ...... уақыт кезеңінде жұмысшының өндірген өнім
көлемі.
Тікелей кесімді еңбекақыны есептеу мысалы: түсті ... ... ... ... ... жеке ... еңбекақысын есептеп шығару
керек, егер жұмысшы бір айда 600м шпурларды бұрғылады делік, оның ауысымдық
өндірім нормасы – 20м, сағаттық – ... ... ... ... жұмыс ауысымының ұзақтығы – 6 сағат.
Шешуі: жұмысшының ауысымдық ... ... 900 ... Оның жеке ... ... ... айлық табысы:
теңге.
Кесімді бағалама мен өндірім мөлшері арасында кері байланыс бар, егер
өндірім нормасы өссе (), ... ... ... ... ... кесімді еңбекақы төлеуде жұмысшы тек қана өз табысын
ұлғайтуды ойлайды, ал цехтың, телімнің нәтижесі оны аз ... ... жою ... ... ... жүйе пайдаланылады.
Кесімді сыйлықақы жүйесі – бұл жүйе бойынша жұмысшылардың ... ... ... ... бір сандық және сапалық көрсеткіштерді
орындағаны және асыра орындағаны үшін сыйлық төленеді. Сонымен,
жұмысшының табысы екі бөліктен тұрады: кесімді жалақы және сыйлықтар.
Еңбекақының ...... ... ... ... ...... кесімді – сыйлық жүйесіндегі жалпы
еңбекақысы, теңге;
а – тапсырманы немесе басқа сыйлық көрсеткіштерді
орындау
үшін, пайыз бойынша ... ... ...... ... ... ... әрбір
пайызы үшін
бекітілген сыйлық мөлшері;
с – сыйлық көрсеткіштерді асыра орындау, %.
Барлық өндірістік кәсіпорындарда еңбекке ақы ... ... ... пайдаланылады:
1)еңбекке кесімді – үдемелі ақы төлеу – берілген мөлшер шеңберінде
бірқалыпты кесімді бағалама бойынша атқарылған жұмысқа ақы
төлеуді, ал ... ... ... ... тапсырманың орындалу
дәрежесіне қарай көтеріңкі бағалама бойынша ақы төлеуді көздейді.
Еңбекке үдемелі – кесімді еңбекақы төлегенде, жұмысшының табысы
мына ... ... ...... ... ... ... есептелген жұмысшының
негізгі табысының сомасы, теңге;
– еңбектің үдемелі жүйе бойынша жұмыстың
бөлігіне тікелей
кесімді бағалама бойынша төленген жұмысшының
кесімді
табысының ... ...... ... ... ... ... көрсететін коэффициент, М>1.
2)жанама кесімді еңбекақы – кесімді ақы төлеудің бұл жүйесін – көмекші
жұмысшылардың кейбір кәсіптері үшін тікелей топтарда, телімде
істейтін ... мен өнім ... ... әсер ... кесімді
ақы
бойынша істейтін негізгі жұмысшылар үшін қолдану орынды.
Осы еңбекақы төлеу жүйесі – көмекші жұмысшыларға арналған, олардың
табысы ... ... ... ... ... Осы ... ... былай есептелінеді:
,
(1.6)
мұндағы - көмекші жұмысшылардың ... ... ... ... өндіріс көлемі.
Ал көмекші жұмысшылар бағаламасын былай есептеп шығаруға ...... ... ... ... ауысымдық);
– көмекші жұмысшылар қызмет көрсетіп отырған
бөлімшенің
жоспарлы тапсырмасы.
3)еңбекке аккордтық әдіспен ақы төлеу – ... ... бір ... ... ақырғы мерзімін анықтау жолымен кесімді бағалама
қойылатын, ал кейбір жағдайда жұмыс күнінің ... ... ... ақы ... бір түрі болып табылады. Егер жұмыстың
барлық көлемін көрсетілген уақыттан ерте бітіріп, ... ... ... – қосымша қаражат төленетін шарт жасағанда
белгіленеді.
Мерзімдік – қызметкерлердің еңбегіне олардың нақты ... ... ... ... мен ... жағдайын ескере отырып ақы төлеу.
Еңбекақының мерзімдік нысаны жұмыс істеушілердің біліктілігін ... ... ... ... ... ... ақы ... нысанын қолдану жағдайы:
1)егер де жұмысшы машиналар немесе агрегаттардың өнімділігін арттыру
есебінен өнім ... ... ... ... алмаса;
2)егер де қажетті келісімді бағалауды белгілеу үшін өндірімнің сандық
көрсеткіштерінің жоқ болуы;
3)ақы төлеудің мөлшері дұрыс ... ... ... ақы ... екі түрі ... мерзімдік;
2)мерзімді сыйлықақы.
Жай мерзімдік еңбекақы – жалақыны жұмысшыға берілген разряд бойынша
сағаттық (ауысымдық) тарифтік ... іс ... ... ... ... ... ... есептеуге негізделген:
,
(1.8)
мұндағы - жай мерзімдік еңбекақы;
СТМ – жұмысшының сағаттық тарифтік мөлшерлемесі;
t – жұмысшының нақты істеген сағаттар саны.
Бұл ... бір түрі – ... ... төлеу болып табылады. Мұнда
басшыларға, мамандар мен қызметшілерге, жұмысшыларға бір айдағы ... ... ... – ақ, ... лауазымдық қызметақы белгіленеді.
Мерзімді сыйлықақы – бұл жүйе бойынша, жұмысшы тарифтік ... ... бір ... ... ... көрсеткіштерге жеткені үшін сыйлық алады.
Жұмысшының табысын осы жүйеге сәйкес мына формула бойынша анықтауға болады:
,
(1.9)
мұндағы – жұмысшылардың мерзімдік – ... ... ... жай ... ... – сыйлық көрсеткіштерді асыра орындау, %;
а және в – белгіленген ереже бойынша сандық және
сапалық
көрсеткіштерін ... мен ... ... сыйлық пайыздары.
Өндірістік кәсіпорындарда сандық және сапалық көрсеткіштерді орындау
мен асыра орындау үшін ... ... ... ... ... онда жұмысшының табысы былай есептеледі:
,
(1.10)
мұндағы А – бекітілген жоспарлы тапсырмаларды орындау ... ... ... ... ... пайызы.
Кейінгі кезде еңбекақы төлеудің мердігерлік нысаны кең таралуда. Мұнда
бір ... ... ... ... ... ... не өзінің
материалдарымен белгілі бір жұмысты орындауға міндеттенетін, ал ал тапсырыс
беруші – орындалған жұмысты қабылдап, ақысын төлеуге
міндеттенетін ... ... ... – бригадалық кесімді бағаламаны,
бригаданың нақты орындаған жұмыс көлеміне көбейтумен анықталады:
,
(1.11)
мұндағы - ... ... ... ... ... бригаданың нақты орындаған жұмыс көлемі.
Ұжымдық кесімді еңбекақы ... ... ... ... қайта құру – шаралар жүйесінде, ұйымдастыру мен еңбекақының ұжым –
дық нысандарын енгізуде маңызды орын алады. Бригада ... ... ... ... жүйесін ұйымдастырумен анықталады.
Қазіргі кезде бригадалар еңбекақыны ... ... мен ... ... ... мына ... ... жеке еңбекақы
төленетін, бірыңғай жүктелім (наряд – есеп) бойынша еңбекақы ... ... ... ... ... ... пайдаланып және
пайдаланбай тарататын болып бөлінеді.
Еңбекақының бригадалық кесімді жүйесінде өндіріс ... ... ... ... ... ... мөлшерін жеке немесе кешенді кесімді
бағаламалар арқылы есептеуге болады:
1)жеке кесімді бағалама бойынша ақы төлеу – ... ... ... ... анық бөлу ... ... ... орынды.
Осы жағдайда бригаданың әрбір мүшесінің кесімді ... ... ... () ... ... ... ()
бөлумен
анықталады:
,
(1.12)
Ал әр жұмысшының табысы, оның кесімді бағаламасын белгілі бір кезеңде
өндірілген нақты өнім көлеміне көбейтумен анықталады.
2)кешенді кесімді ... – жер ... ... процесінің
ерекшелігіне
байланысты (қолайсыз жұмыс жағдайлары, күрделі кен – геологиялық
жағдайлар, жұмыс орындаудың циклділігі) еңбекті ұйымдастыру ... ... ... ... және бір ... мүшесінің
жұмысын басқа біреу істей алуын талап етеді. Осындай жағдайда
кешенді бағаламаны пайдаланған жөн.
Бригадалық кешенді бағалама ... ... ... ... агрегаттарға қызмет көрсеткенде, жұмысқа
агрегаттық
мөлшер белгіленгенде, бригадалық кесімді бағалама () мына
формуламен анықталады:
,
(1.13)
мұндағы – ... ... жеке ... ... агрегаттық өндірім нормасы.
Бригаданың тұтас табысы былай есептелінеді:
,
(1.14)
мұндағы – бригадалық кесімді бағалама;
– есептік ... ... ... ... ... өнім ... кешенді кесімді бағаламасы
(),
нормативтік еңбек сыйымдылығы () мен бригаданың жұмыстар
кешенінің барлық ... ... ...... ... ... кешені бойынша түпкі өнім
көлемі.
немесе: ...... ... ... бригаданың жалпы кесімді табысы, кесімді бағаламаны
өндірілген өнім көлемін көбейтумен есептеп шығарылады. Бригада
мүшелері арасында ... ...... тарифтің
мөлшерлемелері, жұмыс істеген уақыты мен бригаданың қосымша
табыс коэффициенті арқылы бөлінеді, яғни:
,
(1.17)
мұндағы - әр ... ... ... ... әр ... ... жұмыс істеген уақыты,
ауысым, сағат;
– бригаданың қосымша ... ... ... ... ... ... табыс коэффициенті –
бригаданың жалпы кесімді табысы () мен оның ... ... ... ... ...... ... өндірген өнім көлемі.
Мысалы, алты жұмысшыдан тұратын үңгілеушілер бригадасы бір айда жазық
қазбаның 120 метрін ... ... бір ... ... ... өндірім
мөлшері – 0.6метр. Бригаданың әр мүшесінің кесімді еңбекақысын есептеу
керек. Бұл үшін ... ... ... мен ... істеген
уақыты пайдаланылады (1 – ші кестені қараңыз).
Кесте 1 - бригада мүшелерінің ... ... мен ... ... күндік тарифтік |Бір айда істеген |Тарифтік |Кесімді |
| ... ... саны ... ... |
|6 |505 |25 |12625 |17711 |
|6 |505 |24 |12120 |17004 |
|5 |435 |25 |10875 |15257 |
|5 |435 |23 |10005 |14037 |
|4 |380 |24 |9120 |12795 |
1 – ші ... ... |380 |21 |7980 |11196 ... |142 ... |∑ЕА=88000 |
|ы: | | | | ... ... ... ... бір ... ... ... теңге,
Қосымша табыс коэффициенті:
, .
Бригаданың әр мүшесінің еңбекақысы мына ... ... 1 – ші ... және басқаларының еңбекақылары былай
есептелінеді:
= 50525 1.4 = 17711 ... 505241.4 = 17004 ... 435251.4 = 15257 ... 435231.4 = 14037 ... 380241.4 = 12795 ... 380211.4 = 11196 ... жұмысшының ұжымдық еңбекке қосқан жеке ... ... ... ... ... ... ... жұмысшыға бригаданың жалпы
жиналысында белгіленетін еңбекке қатысу коэффициенті (ЕҚК) ... ... ... ... арқылы кесімді қосымша табыс,
ұжымдық сыйлықтармен көтермелеулер, еңбекақы, қорды үнемдеу мен
ұжымдық ақы ... ... ... ... ... коэффициентін пайдаланып, әрбір жұмысшының ... ... пен ... бөлу ... ... есептейді:
, ... А – ... ... бригаданың кесімді табысынан алынған %
ретінде алынған.
Еңбекке қатысу ... ... ... ... табысынан,
оның әрбір мүшесіне былай үлестіріледі:
,
(1.21)
Тарифтік жүйе – еңбекақыны және оның ... ... ... ... ... және еңбек жағдайына
тәуелділік –
терге байланысты анықтайтын ... ... жүйе ... ... ... ... тор;
3)тарифтік коэффициент.
Тарифтік мөлшерлеме – бұл жұмыс уақытының бірлігі үшін ... ... ... ... ... ... ... орындаған
қызметкердің
еңбекақысының белгіленген мөлшері.
Орташа тарифтік мөлшерлеме:
,
(1.22)
мұндағы – сәйкес разрядтардағы жұмысшылардың тарифтік
мөлшерлемесі.
Тарифтік тор – бұл ... және оған ... ... ... ... ... ... разрядтардың саны
және тарифтік коэффициенттер арасындағы ... ... және ... әр ... саласында орын иемденген нақты ерекшеліктермен және
бөлінісінің ... ... ... ең төмеңгі
разряды бірге тең. 1993жылдың 1 – қаңтарынан бастап бірыңғай тарифтік тор
халық шаруашылығындағы ... ... ... ... ... ... келесі разряды тариф ставкасының тиісінше әрі қарай
бірінші разрядтан жоғарлап өсуін көрсетеді.
Бірыңғай ... ... 21 – ... разряд бар. Бұл ... ... ... ... ... және ... ұйымдарға
тәуелсіз барлық кәсіпорындарға арналған:
а)1– 8 разрядтар бойынша – жұмысшыларға төлемдер;
б)6 – 15 разрядтар бойынша – ... ... ... – 11 ... ... – орта ... ... төлемдері;
г)7 – 15 разрядтар бойынша – жоғары білімді мамандардың төлемдері;
д)10 – 20 ... ...... ... бөлімдердің,
функционалдық қызметтер басшыларының төлемдері;
е) 9 – 21 разрядтар бойынша – ғылыми қызметкерлердің төлемдері.
Қазақстан Республикасының бюджеттік ... ... ... ... ... тор ... дәрежесін,
міндетін, разрядтар санын және разрядтарға ... ... ... (2 – ші ... ... 2 – Тарифтік тор
|Еңбекақы ... ... ... ... ... |коэффициенттер |разрядтары ... ... | | | |
|1 |1.0 |12 |2.20 |
|2 |1.07 |13 |2.37 |
|3 |1.05 |14 |2.55 |
|4 |1.24 |15 |2.74 |
|5 |1.33 |16 |2.95 |
|6 |1.43 |17 |3.17 |
|7 |1.54 |18 |3.43 |
|8 |1.66 |19 |3.67 |
|9 |1.78 |20 |3.94 ... |1.91 |21 |4.24 ... |2.05 | | ... ... - ... ... ... ... мөлшерлемесі
бірінші разрядтың тарифтік мөлшерлемесінен қанша рет жоғары болатынын
анықтайтын көрсеткіш.
Еңбекті мөлшерлеу - ... ... ... ... және ... ... ерекшеліктерін терең зерттеу негізінде
еңбекті ұйымдастырудың рационалды мөлшерін өңдеу мен енгізуді айтамыз.
Техникалық мөлшерлеу ... ... () – ... бір ... ... ... ... жұмысшымен немесе топ
жұмысшымен өнім немесе жұмыс бірлігін жасауға кететін уақыт
шығындарын айтады;
2)өнімділік мөлшері () – белгілі бір өндірістік – техникалық
жағдайда
бір ... ... ... жұмысшымен уақыт бірлігінде
жасауға кеткен өнім көлемінің санын көрсетеді:
,
(1.23)
мұндағы: – сменаның ұзақтығы.
3)қызмет көрсету мөлшері () – бір ... топ ... ... ... ... және ... ... болатын техника,
агрегат немесе жұмыс учаскесінің санын білдіреді;
4)сандық мөлшері () – белгілі бір ... ... ... ... ... ... жұмыскерлердің категориясы
бойынша
олардың максималды санын білдіреді. Осы сандық мөлшер қызмет
мөлшеріне қарама – қарсы.
Еңбекақы ... ... ... – тарифтер мен ... ... ақы ... ... теңгермешіліктен құтылу және жеке қызметкер
мен барлық ұжым мүддесі арасындағы қарама – ... ... ... ... ұйымдастыруды жетілдірудің мүмкін нұсқасы
ретінде еңбекке ақы төлеудің тарифсіз жүйесін қарастырамыз. Осы жүйе ... ... ... көшу ... кең ... Бұл ... кәсіпорынның барлық ... ... ... ... қызметкердің еңбекақы қорындағы үлесі болып
саналады. Осы жағдайда әрбір қызметкер еңбекақысының нақты мөлшері – ... ... ... қатысу коэффициентіне, нақты жұмыс істеген
уақытына байланысты.
Қызметкерлердің біліктілік деңгейі – кәсіпорында жұмыс істейтін барлық
еңбек ұжымының ... ... және ... ... ... еңбекақысын, сол кезеңдегі кәсіпорында пайда болған еңбекақының ең
төмеңгі ... ... ... ... соң ... он біліктілік
тобына бөлініп, әр топқа өз біліктілік деңгейі ... ( 3 – ші ... 3 – ... ... ... |Біліктілік топ ... балл |
|1 ... ... | 4.5 |
|2 |Бас ... | 4.0 |
|3 ... ... | 3.6 |
|4 ... басшылары | 3.25 |
|5 ... ... | 2.65 |
|6 ... мен ... ... ... | 2.5 |
|7 ... ... ... мен ... | 2.1 |
| ... | |
|8 ... ... ... мен білікті | 1.7 |
| ... | |
|9 ... мен ... | 1.3 ... |Біліксіз жұмысшылар | 1.0 ... ... ...... ... материалды
ынталандыруға үлкен мүмкіншіліктер жасайды, 5,6 – разрядтағы ... ары ... ... көтеруге болады. Мамандар мен
жұмысшыларды сәйкес біліктілік тобына қосуды, еңбек ... ... ... ол ... қатысу коэффициентін есептеу үшін көрсеткіштер құрамын
белгілейді.
Тарифсіз еңбекақы төлеу жүйесінде еңбекақы мөлшерін ... ... ... әрбір кәсіпорынның, цехтың, бөлімшенің, бригаданың
қызметкерінің жинаған балл санын () есептейді:
,
(1.24)
мұндағы Б – ... ...... ... адам – ... саны;
К – еңбекке қатысу коэффициенті.
Екіншіден, барлық кәсіпорында, цехта, ... ... ... ... ... соң бір ... ... еңбекақы қорының үлесін (d) санайды:
,
(1.26)
мұндағы ЕАҚ – еңбекақы қоры;
М – ... ... балл ... әр қызметкердің еңбекақысын анықтауға болады.
Мысалы, кен өндіру учаскесінде бір айдағы еңбекақы қоры 15500 ... ... ... ... ... ... балы – 82000, ... тиісті еңбекақының үлесі – 189 теңге ... ... ... ... 150 ... ... істеді, оның біліктілік тобы 8 – ші, яғни Б = 1,7
еңбекке ... ... ... 1,05 – ке тең, ... осы ...
ның жеке еңбекақысы былай есептеледі:
, теңге.
Еңбекақы төлеудің тарифсіз жүйесі қызметкерлерге, ... ... ... ... ... ... еңбекақысын жеңіл санап ала алады.
Сыйлық беру жүйесі – ... ... ... ынталандыру
жүйесінің маңызды элементі. Қызметкерлерге еңбектің жоғары жеке және
ұжымдық нәтижелері үшін ... ... ... ... ... мен еңбекақы бойынша ... ... ... ... түрі.
Қызметкерлерге төленетін сыйлықтарды барлық екі топқа бөлуге болады:
1)бір жолғы беретін жәрдем сыйлық;
2)алдын –ала белгіленген сыйлық.
Бірінші топқа мыналар жатады:
а)жаңа ... ... ... ... ... ... үшін;
б)өнертапқыштық пен оңтайлы ұсыныстарды өндіріске енгізуге жәрдем
еткені, ерекше, әрі шұғыл жұмыстарды орындағаны үшін;
в)еңбекті ғылыми ... ... үшін ... ... ... жұмысшылардың белгіленген техникалық экономикалық
көрсеткіштерге ... үшін ... ... жатады.
Сыйлық берудің неғұрлым көп тараған көрсеткіштері мыналар:
1)учаскенің немесе бригаданың жоспарлы тапсырманы орындауы және
асыра орындауы. Тапсырманы орындағаны үшін ... ... ... ... ... ... ... 20%,
көмекші
жұмысшыларға 10 – 15% - дан аса) және айлық ... ... ... ... үшін ... ... белгіленеді;
2)қосымша материалдарды үнемдегені үшін;
3)өнімнің техникалық мөлшерін асыра орындағаны үшін, жоспарды
асыра орындаудың әрбір пайызы үшін 1 – ден 2 – ге ... ... ... ... ... ... жүйесі бойынша сыйлықтың айлық мөлшерінің шегі
белгіленеді. Мәселен, Шығыс Қазақстан өнеркәсіптерінде 70% - дан ... ... ... ... ... аталған түрлерінен басқа,
жұмысшылар мен инженер – техникалық қызметкерлерге іске ... ... беру ... ... ... мыналарды жатқызуға болады:
а)кәсіпорынның бір жылғы қорытындысы бойынша берілетін ... ... ... үшін ... ... жекелеген санаттарына отын мен электр
қуатын
үнемдеу жөніндегі ... ... үшін ... ... әрбір жүйесі – экономикалық жағынан негізделген және
берілетін ақы, сыйлық беру ... ... ... ... ... ... материалдық жағынан көтермелеудің негізгі көздері –
кәсіпорынның еңбекақы қоры мен оның ... ... ... ... яғни кәсіпорынның тұтыну қоры болып саналады.
1.2 Еңбекақыдан ұстап қалулар мен қосымша төлемдер
Қосымша еңбекақы құрамына өндірісте істелмеген, ... ... үшін ... ... заңдарда және кәсіпорында қабылданған еңбекақы
туралы ережелерде көзделген төлемдер кіреді.
Олар мыналар:
1)демалыс ... ақы ... және ... ... ... уақыттары үшін
ақы
төлеу;
3)кішкентай балалары бар аналарға жұмыстағы ... үшін ... ... жеңілдік сағаттарға ақы төлеу;
5)пайдаланылмаған демалыс үшін ақы төлеу.
Демалыс ... ақы ... – жеке ... ... ... жұмыс
істейтін қызметкерлерге жұмыс орнын және орташа жалақысын сақтай отырып,
жыл сайынғы төленетін еңбек ... ... ... сол ... ... ай ... ... кейін кезекті демалысқа шығуға құқылы. еңбек
демалысына төлентін төлем демалыс басталғанға дейін үш күн ... ... ... ... ... келісім – шарттар мен ережелерге сәйкес
белгіленеді, бірақ ол 18 күнтізбелік күннен аз ... ... ... ... ... ... ... берілуі мүмкін. еңбек демалысы мен
пайдаланылмаған күндеріне ақы төлеу үшін орташа ... ... ... айға сәйкес жалақы есебінен анықталады. Егер ... ... ... ... бір ... аз ... еңбек еткен болса, онда
еңбек демалысы кезінде ... ... ... ... ... ... бастап жұмыс істеген күнтізбелік айларына байланысты анықталады.
Мемлекеттік және ... ... ... ... үшін ... – төлем орташа сағаттық немесе орташа күндік жалақы бойынша қызметкер
мемлекеттік немесе қоғамдық ... ... ... ... немесе хабарландырудың негізінде жүргізіледі.
Кішкентай балалары бар аналарға ... ... үшін ақы ...... медицина мекемесі емізетін аналар мен 1 жасқа дейінгі балалары бар
әйелдерге берген анықтамамен ... ... пен ... берілетін
жалпы үзілістен басқа әрбір үш сағат сайын нәрестені ... 30 ... ... ... ... Бұл ... ... еңбекақы бойынша төленеді. Қазір осы 2008 жылдың ақпан айынан
бастап, стратегиялық жоспар құрылуда. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... кейін, сонымен қатар ол баланы
мектепке дейін және мектеп жылдарында да оны оған қаржылық ... ... ... ... Содан кейін ол баланы 18 – ... ... ... ... ... да ... белгіленген жеңілдік сағаттарға ақы төлеу – 5 күндік
жұмыс аптасы кезінде 16 мен 18 жас ... ... үшін ... ... 12 ... ... керек (16 – дан 18 жасқа дейін – аптасына 36 сағат,
15 – 16 жасқа дейін – аптасына 24 ... ақы ... ... ... ақы ... тарифтік
ставкасы бойынша;
б)мерзімдік ақы алушы жасөспірімдерге – ... ... ... төленеді.
Пайдаланылмаған демалыс үшін ақы төлеу – жеке еңбек ...... ... бұзылғанына байаныссыз жыл ... ... ... ... ... ... жұмысшыға өтемақы төленеді.
Жалақыдан ұстап қалулар. Қазақстан Республикасы заңына сәйкес
жұмыскердің еңбекақысынан:
1)жеке табыс ... ... ... зейнетақы қорына аударым;
4)жұмыс берушінің бастамашылығымен жұмыскердің келісімінің еңбекақы
есебінде төленген ... ... үшін ... ... ... және ... ұстап қалулар болады.
Жеке табыс салығын ... ... ... 145 – бап ... ... сонымен қатар жұмыс орындарынан ... ... ... қоса ... қызметкерлер табыстары,
материалдық, әлеуметтік табыстарынан жеке ... ... ... Жеке ... ... ұстау белгіленген заңдылықтар бойынша, ай ... ... ... ... жылы аяқталғанға дейін қызметкер ... ... оның ... ... сәйкес, нақтылы істеген мерзіміне
қарай, ... ... ... ... жеке табыс салығы қайта
есептеледі.
Табыс салығын ұстау. Салық кодексінің 29 – бабына сәйкес ... ... ... жылы ішінде біркелкі (ай сайын) жүргізіледі. Соған ... ... ... ... ... ... ... Мұның өзі 12
санының салық салынатын кірістің есептік сомасы ... ... ... ... ... ... = ... ақпан = 6(12/2),
наурыз = 4(12/3), желтоқсан = 1(12/12). Салық жылы ... ... ... ... ... ол ... нақты табысқа орай табыс салығын
қайта есептеу керек.
Жинақтаушы ... ... ... ... ... ету ... ... азаматтарды зейнетақымен
қамтамасыз ету туралы заңға сәйкес жүзеге асырылады. Кәсіпорын зейнетақы
төлем көзі ... ... ... ... ... аударуды жүзеге
асырады. Әр қызметкерге жеке код (ӘЖК) беріледі. ол ... ... ... ... ... есеп жүргізу;
2)жинақтаушы зейнетақы қорындағы жинақтаушы зейнетақы шотының және
жеке ... ... ... ... ... ... жеке ... төлемдерін бақылауға мүмкіндік
тудырады.
Ұсталынған міндетті зейнетақы жарнасы жинақтаушы зейнетақы қорына
келесі айдың ... ... үшін ... он ... ... ... аударылады.
Жарнаны аударуды агент қолма – қол ақшасыз төлем жолымен жүргізеді. ... ... ... әрбір жинақтаушы зейнетақы қоры бойынша ... ... ... екі немесе үш данадан төлем тапсырмасы ... ... жеке ... коды, аты – жөні, әкесінің аты, туған
күні, аударуға ... ... ... мен кезеңі (ай, жыл) жазылған. Төлем
тапсырмасы мен тізімінің бірінші ... ... ... ал ... ... белгісі қойылған төлем тапсырмасы мен тізімінің екінші
данасы агентке қайтарылып беріледі /6/.
2 «ҰЛТТЫҚ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ЕҢБЕКАҚЫСЫН
ЕСЕПТЕУ ӘДІСТЕРІ
2.1 «ҰССО» АҚ Алматы филиалының кәсіпкерлік ісі
«Ұлттық сараптау және ... ... АҚ ... ... өткен
жүзжылдықтың 20 - жылдарында құрылды. 1929 жылы Қазақ өлкесінің ... ... ... ... ... ... облыстарына
қызмет көрсетіп отырды. 1931 жылы ... ... ... ... ... ... Қазақ өлкесі болып аталып, өз ... ... ... ... ... ... 1999 жылы Қазақстан
Республикасы үкіметінің бекітуімен РГП ... ... ... ... ... «ҚазРЦМС» Алматы РГП
«ҚазЦСМС» филиалы болып өзгерді. 2000 жылы РГП «Қазақстандық ... ... ... және ... ... ... ... құрылды /7/.
«Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығы» АҚ ... ... ... мен ... метрология, өнім сәйкестігін реттеу,
сараптау аумағы бойынша қызмет көрсету нарығындағы ... ... ... ... Бір ... орта ... ... без жүз мың айлық
есептік ... ... ... ... капиталы –
800 552(сегіз жүз мың бес жүз елу екі) теңге.
Мекен – ... ... ... 0500035, ... қаласы,
Алтынсарин даңғылы 83 үй, электрондық поштасы: ... ... ... ...... реквизитері: е/ш: 700609511.АФ
АҚ «ТұранӘлемБанкі», БИК: 190501306. КБе: 16, банк коды: 859.
Бұл ұйым филиалдарға бөліне отырып, республиканың он ... ... ... ... ... метрология бағытында тұтас түрдегі
ғылыми – техникалық саясатын жүргізеді.
Бірінші бағыт – стандарттау аумағы ... ... ... ... ... тәжірибелік және әдіс – тәсілдік көмек көрсетіледі,
нормативтік құжаттар жобасына өңдеу, сараптау жүргізіледі. Әрбір филиалда
республикада ... ... ... ... ... ... анықтамалық – ақпараттық қор ұйымдастырылып, барлық субъектілерге
жеткізіледі. Осы мемлекеттік және ... ... ... банкі өнеркәсіптер мен ұйымдардың өнім өндіру және ... ... ... ... ... және ... көзі ... бағыт – бірлік өлшемдерін тәжірибелік түрде қамтамасыз ету,
жоғарғы ағымдағы ... ... үшін ... ... ... әдіс – ... ... көрсету үшін өлшеу құралдарын жөндеу,
сынақ жүргізу жұмыстары жүргізіледі.
Үшінші ең маңызды бағыт – сертификаттау. ... АҚ ... ... ... мен ... көрсетуді анықтау, сапа менеджменті жүйесі, табиғи
менеджмент ... OHSAS, HACCP ... ... ... ... Сынақ жүргізуші зертханалар өнім ... ... ... ... ... ... ... сапасына кепілдік беруші өнеркәсіптің
мамандарының мол тәжірибесі мен жоғарғы квалификациясы. ... ... ... ... ИСО 9001: 2000 ... сәйкес сапа
менеджменті жүйесі енгізілген. Өнеркәсіп ұжымында әр ... ... ... жағынан жиырма тоғыз эксперт – ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік
стандартқа сай, он жылдық стажы бар. Сонымен ... ... ... он жеті
бекітілген және үш мың төрт жүз алпыс жеті бірлікпен жабдықталған, ... ... бар. ... ... ... ішіндегі жақын,
сонымен қатар алыс шет ... ... ...... ... түрде серіктеседі. Мысалы, Ресейде Д.И.Менделеев атындағы ГП ВНИИМ
(Санкт – ... қ.), ГП ... ... қ.), СНИИМ (Новосибирск қ.),
«Морской регистр» (Санкт – Петербург қ.). ... ... ... ... АҚ ... ... көрсететін қызметтері:
1)стандарттау бойынша;
2)метрология бойынша;
3)сертификаттау бойынша;
4)өнімнің шығу тәжірибесі бойынша;
5)білім беру;
6)дәрежесін көтеру;
7)бірнеше өнімдерді сараптаудан өткізу немесе сериялық ... түрі мен ... ... ... жүйелерді сараптаудан өткізу;
10)өнеркәсіпті және азық – түлік ... ... ... өткізу;
11)аналитикалық өлшемдер мен сынақ жүргізілетін зертханалардың
жағдайына баға беру;
12)барлық категориялы (мемлекеттік стандарттар, техникалық шарттар,
фирмалық стандарттар, ғылыми- техникалық ... ... ... ... ... құжаттарды,
техникалық
сипаттауларды өңдеуден өткізу;
13)метрологиялық аттестацияларды және әдістемелерді, өлшеу құралдарын,
сынақ ... ...... ... ... ... технологиясын, өндіріс процесс
бағдарламаларын өңдеу;
14)өндіріске өнімді қою кезеңін кәсіпқой деңгейде өткізу және өңделген
құжаттарды мемлекеттік тіркеуден өткізуді қамтамасыз ету;
15)мамандарды стандарттаудың, ... және ... ... ... ... ... – алу үшін ... шығуы жайлы сараптама өткізу;
17)нормативті, талапқа сай құжаттармен, ... – шарт ... ...... ... ... ... түрде
баға беру;
18)әдіскер өлшемінің орындалуын метрологиялық аттестациядан өткізу;
19)нормативті құжаттардың күйі жайлы ақпарат дайындау;
20)НД қорын өнеркәсіптерге актуалды түрде ... ... ... ... ... жүйе ... ... көмек көрсету;
22)метрология аймағындағы кадрларды дайындау және дәрежесін көтеру.
Бұл орталықтың экономикалық бөлімінде лауазымды ... ... ... және ... ... міндеттер:
а)филиалдағы кадрлар жөніндегі жауапты адам (ФК) – орындалған
еңбек
күні мен жұмыс уақытының жоспарлы қоры туралы ақпарат
дайындайды;
б)филиалдың бас ... (ФБЕ) – ... ... ... оны ... ... ... қаржы – экономикалық қызметінің жұмыскері - өздеріне
жүктелген қызметі мен міндеттеріне байланысты:
1)бухгалтерлік және ... ... ... ... менеджменттің еңбекақысын реттейді, оның қатарына
жұмыс күнінің саны, осы жылдың есеп беріп отырған айының
кірісі
мен өткен ... осы ... (ФХД ... кірісі,
филиалдағы мамандардың орташа жалақысы;
2)филиалдардағы жоғары ... ... ... және ... бір тиісті көлемде жеке табыс
салығын,
жинақтаушы ... ... ... ... ... карточкаларына есеп айырысу
үшін
төлем міндеттемелері мен ... ... ... ... АҚ ... филиалы орталығының таза табысы мен шығындары.
«ҰССО» АҚ ... ... бір жыл ... ... ... ... таза ... акционерлік қоғам қатысушыларының, кезекті
серіктестіктің, өткен жылдың ... ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады.
«ҰССО» АҚ Алматы филиалы серіктестіктің ... ... ... және ... басқа да төлем төленгеннен кейін қалған пайда (таза
табыс) серіктестіктің меншігі болып табылады және ... одан ... мен ... бөлінеді. Жалпы жиналыс, сондай – ақ ... ... оның бір ... ұжым ... ... ... ... шығару туралы шешім қабылдауға құқылы. Егер ... ... таза ... ... ... бөліп беру туралы шешім
қабылдаса, әр қатысушыға ... ... таза ... ... капиталында
өзінің үлесіне сәйкес бір бөлігін алуға құқылы. Төлеу, таза табысты бөліп
беру туралы жалпы жиналыста қабылданған шешімінің ... ... ... ... ... ақшалай төленуі керек.
«ҰССО» АҚ Алматы филиалы орталығының жарғылық капиталы ... ... ... ... ... ... құқысыз. Таза
пайданы жыл сайын бөліп шығару жолымен сақтандыру капиталға бөліп ... ... ... сақтандыру капиталының есебімен өтеледі, ал егер
капиталдың қаражаты ... ... ... ... ... ... ... болса – серіктестіктің мүлкін қарызға қою арқылы өтеледі.
«ҰССО» АҚ Алматы филиалы ... ... ... - ... ... ... ... орындау және қызмет
көрсету сапасын үздіксіз, кәсіпқойлық әдіс – тәсілдерін ... ... және ... ... Акционерлік Қоғамының құрылымын сурет
түрінде көрсетуге болады. (1 - ші сызбаны қараңыз) /9/.
Сурет 1 – АҚ ... ... ... ... ... ... – бұл АҚ ... орталығының барлық филиалдарының
үстінен бақылайтын ең жоғарғы лауазымды тұлға, оның бұйрығы арқылы
төмеңгі сатыдағылар барлық ... ... ... вице – президент – бұл тұлға президенттен кейінгі адам болып
саналады, яғни президенттің жарлығын жеткізуші;
3)бас есепші – АҚ ... ... ... ... және
экономикалық талдау бөлімінде жүргізілетін барлық операцияларды
тексереді және бақылайды, сонымен қатар қызметкерлердің еңбекақысын
тағайындайды.
4)терең ... және ... ... ... ... ... бөлімі – басқарушы субъектілерге тәжірибелік және
әдіс –
тәсілдемелік көмек көрсетеді, нормативті құжаттар ... ... ...... өлшемдерін тәжірибелік түрде
қаматамсыз
ету, жоғарғы ағымдағы өлшемдерді орындау үшін ... мен ... әдіс – ... ... ... ... ... калибровка, сынақ жасау жұмыстары
жүргізіледі;
в)сертификаттау бөлімі – АФ АҚ «ҰССО» орталығы өнім сәйкестігі
мен
қызмет көрсетуді ... сапа ... ... ... ... ... жұмыс жүргізу ...... ... ... ... – осы ... «ҰССО» орталығының ішіндегі барлық жұмыс істейтін бөлімдердің
үстінен қарайды;
д)экономикалық бөлім – бұл бөлім барлық құнды қағаздармен жұмыс
жасайды.
5)астана ... ... ... ... – бұл ... АФ АҚ
«ҰССО» орталығының барлық қалалардағы филиалдар бағынады, яғни бұл
ең басты басқару бөлімі болып табылады.
6)орталық директоры – бұл ... әр ... ... ... болып саналады, яғни 19 филиалдың 19 директоры бар. ... ... аты – жөні ... ... ... ... және сертификаттау орталығы» АҚ Алматы филиалы
сертификация жағынан өнімнің сертификатының өткізілуі, қызмет ... ... ... ... ... келуін келесі аймақтардан көруге болады:
1)электротехникалық, радиотехникалық және электрлік бұйымдар;
2)радиобайланыстағы құралдар, радиожүйесінде берілген ... ... және ... ... құрылғылар;
4)азық – түлік өнеркәсібіне, сауда – саттыққа арналған ... ... ... ... және оның бөліктері;
8)қатты, сұйық және газ күйіндегі жанармай жылыту аппараты;
9)электрлік энергия;
10)трубалар, өндіріске арналған ... ... мен ... ... және ағаш ... ... өнеркәсіп тауарлары;
14)ойыншықтар;
15)халық тұтынатын тауарлар;
16)қаптама тауарлары;
17)дөңгелектер;
18)санитарлы гигиенаға арналған ...... ... ... ... ... – үй ... және экскурсиялық қызмет;
23)қоғамдық тамақтану қызметі;
24)АЗС және мұнай өнімдерінің базасы.
Сертификаттау жөніндегі жұмыстарды үш бөлімнің мамандары ...... ... және ... ... сертификациясы;
2)өткізілетін өнімдер сертификациясы;
3)сапалы жүйе сертификациясының өнеркәсіп өнімдері және ... ... ... ... көп ... ... ... жұмыс істейді. Оның 32 – сі әртүрлі өнімнің, қызметтің эксперт –
аудиторы. Осы мамандардың 2005 – 2008 ... ... даму ... және ... ... салыстыруға болады. (Қосымша А және ... ... ... мынадай қызмет түрлерін жүргізеді:
а)өнімнің сапасы жайында эксперттік баға береді және әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... лицензиялау үшін өнімнің шарты бойынша
зерттеу;
в)өнекәсіптер мен жеке кіші кәсіпкерлердің өнім мен ... ... ... және ... кеңес беру;
г)техникалық режимді талдауда, өнімнің энергетикалық құндылығы мен
құрамын айқындауда методикалық және тәжірибелік көмек көрсету.
Сертификацияны ... ... ... ... ... ... ... өндірілетін өнімдерді сараптау
кезіндегі бағыттар:
а)тапсырыс берушінің құжаттар жинағымен ... үлгі ... ... ... ... мен ... орталығы арасындағы келісімді
бекіту;
в)келісім – шартқа сәйкес сертификация бойынша жасалған жұмыс
төлемі;
г)акт, көшірмелерді таңдау, сертификациялық сынақ жүргізу,
сертификация сәйкестігі берілу ... ... ... бекіту
арқылы өндіріс шарттарын зерттеу;
д)мемлекеттік реестрге сәйкес сертификатты тіркеу және ... ... ... бір ... кем емес ... бақылау өткізу.
2)қоғамдық тамақтану кезіндегі сертификациялық көмек көрсету:
а)қоғамдық тамақтануға қызмет көрсету өндірістерінің қызметіне,
шарттарына зерттеу жүргізу;
б)ҚР мемлекеттік реестрінде сәйкестік ... ... ... бақылауды бір жылда бір реттен кем емес етіп
өткізу.
3)қонақ үй қызметін сертификаттау:
а)белгіленген үлгідегі бланк бойынша ... ... ... және ... ... ... ... тапсырыс
берушіге жолдама;
в)сертификациондық тексеріс жүргізу;
г)инспекциондық бақылауды бір жылда бір ... кем емес ... ... ... және ... ... саласын сертификаттау кезінде:
а)белгіленген үлгіде тапсырыс беру;
б)сызбаны таңдау және ... ... ... ... тапсырыс
берушіге жолдама;
в)орындаушы шеберлігін немесе қызмет көрсету үрдісін тексеру;
г)алынған нәтижелер анализі және сәйкестік сертификатын беру
мүмкіндігі туралы ... ... ... беру және оны ... ... ... бір жылда бір реттен кем емес етіп
өткізу.
Өнеркәсіптік өнімді сынақтан ... ... ... ... ... ... № КК. 658000.06.10.2008ж.
Сертификациондық сынақ ... үшін ... ... өнім ... ...... ... электромеханикалық машиналары;
3)ауылшаруашылық техникасы;
4)тамақ өнеркәсібіне, жалпы тұтынушылар және сауда технологиясы – ның
құрал – ... ... ... ... электрлі тізбектерге 1000В кем
емес
күш беретін электрлік аппараттар;
6)жарық техникаларының бұйымдары;
7)элетротехникалық құралдар;
8)қатты, сұйық және газ күйіндегі жанармайдың аппараттары;
9)трубалар, ... мен ... ... ... зергерлік бұйымдар;
11)металл кесуші және ағаш өңдеуші станоктар;
12)радиотехникалық және электрондық бұйымдар;
13)ақпараттық ... және ... ... ... ... – киім;
17)ойыншықтар;
18)сынақ түрі.
Сынақ зертханасы қазіргі заманғы сынақ құралдарымен жабдықталған ... ... ... базасын иемденеді. Өнімдерге сынақ жүргізу әдіс
тәсілдермен және басқа да ... ... ... ... ... ... сапа ... саясатты жүзеге
асырады. Оның негізгі бағыттары:
1)мемлекеттің мүддесін, азаматтардың өмірін, денсаулығын, ... және ... ... ... ... деңгейге қол жеткізуге бағытталған ... ... ... ... көрсетілетін қызметтердің сапасын
ұдайы көтеру;
3)осы ұйымның қызметін пайдаланатын тұтынушылардың талаптарын толық
қанағаттандыру және олардың күткен жаңалықтарынан озық болуға
талпыну;
4)сынау және ... ... ... және жаңарту арқылы
филиалдың қызметін жақсарту және кеңейту, филиалды халықаралық
аккредиттеу жүйелеріне тіркеу;
5)филиалдың игерілген нарықтағы беделін нығайту және ... ... ... ... сенімін және ... ... ... ... және жаңа ... ... ... саласындағы мақсаттарына қол жеткізу құралы – бұл менеджмент
сапасының жүйесі, оны ұдайы жетілдіру және жұмысының ... ... ... ... және ... ... АҚ Алматы филиалының
бәсекелестері Қазақстанның әрбір қаласында орналасқан. Бірақ бұл Алматы
филиалы ... ... ... Республикасы бойынша біртүпті дамыған
кешенді стандарттаудың, метрологияның және сертификаттаудың ... ... ... ... ... ... бастап, бұрыңғы кеңес ... ... ... Қазақстанның ресми түрде құқық қабылдаушысы болып
табылады. Мемлекеттік стандарт жүйесіндегі ИСО 9000 ... ... сапа ... енгізген ең бірінші ұйым ... ... және ... ... ... ... ... оның барлық ұсыну кезеңдерін
ресми түрде қабылдап, оны барлық жұмыс ... ... ... ... және ... орталығы» АҚ Алматы ... ... ... ... ... сапасының салдары мен
тұтынушыларды қызықтыратын жаңалық енгізумен қаматамасыз ... ... ... ісі ... ... ... ... Бұл
кәсіпорынның және адам ресурстарының дамуына себеп болатын болашақтағы жол
болып табылады. Сонымен қатар бұл ... ... ... да көп
көңіл бөлінеді, өйткені қазіргі кезде тұтынушылар да ... ... да көп ... ... Егер де ... тапсырысы қабылданбаса
немесе ескерілмесе, ол басқа осы ... ... ... ... ... ... да ... сараптау және сертификаттау
орталығының» ісі тоқтап ... ... олар ... жеке ... бағытталған даму стратегиясын құра отырып, елдің бәсеке
қабілеттілігінің дамуына өз ... ... АҚ ... ... орталығының анықтамалық – ақпараттық қоры
нормативті құжат – ... ... ... ... оның құрамына ТМД
елдерінің мемлекеттік, ... ... ... ... ... кіреді. Бұл қор Қазақстан Республикасының қожалық етуші
субъектілеріне ... ... ... ... ... ... ... осы орындалатын қызметтердің барлығын соның ішінде, яғни
стандарттар талабын енгізуді және орындауды, ... ... ... мен ... ... қадағалау – Қазақстан астанасы мен
Алматы облысының шаруашылық субъектілері шығаратын өнімдердің сапасы мен
бәсекеге төтеп беру ... ... ... ... ... ... 300 – дей объектісінде өнімдерді жасау, өндіру, жөндеу,
техникалық қызмет көрсету, сақтау, тасымалдау, пайдалану, сондай – ақ ... және ... ... ... ... ... Осы «Ұлттық
сараптау және сертификаттау орталығы» АҚ Алматы филиалы қызметіне назар
аударудағы сіздің ұтатын ... ... ... ... ... ... бөлімдердің жоғарғы техникамен жабдықталуы, мамандардың
мол тәжірибесі мен ... ... ... ... ... шешу үшін ... ... стандарттау,
метрология, сертификаттау талаптары бойынша толық ... ... ... бұл кәсіпорынның қазіргі заманға сай кеңесі,
кәсіпкерлерге ... ... ... бизнесін қорғауға
көмектеседі. «ҰССО» АҚ Алматы ... ... ... ... ... ... ... бастап, оны тұтынушыға ұсынуға дейінгі
кезеңге дейін өте ... ... АҚ ... ... жұмыскерлерінің еңбекақысын
есептеу жүйесі
«Ұлттық ... және ... ... АҚ ... филиалы
барлық филиалдарындағы еңбекақыны есептеу жүйесі белгілі РИ 06.03 жұмыс
нұсқауына ... ... Бұл ... ... ... ... директорларының, олардың орынбасарларының және бас есепшілердің
(мұнан әрі қарай – филиалдардағы жоғары деңгейлі менеджменттің) ... ... ... ... ... саласының деңгейін көтеруге
бағытталған. «Ұлттық сараптау және сертификаттау ... ... әрі ... ... өз ... көлемін көбейтуді алдына міндет етіп ... ... – ақ, ... өнімділігі мен еңбек сапасының жақсаруы творчествалық
құлшыныс пен еңбек ... ... ... ... ... Осы ... нұсқауы филиалдардағы жоғары ... ... ... ... ... ... ... береді /10/.
Осы жұмыс нұсқауындағы талаптар қоғамның ... ... ... ... ... Сонымен қатар осы
қызметкерлердің өздерінің еңбекке деген ынтасын ... ... ... ... ... ... есебі мен сараптама басқармасының бастығы филиалдағы еңбекақының
дұрыс реттелуіне жауапты адамды тағайындайды, құжаттардағы ... ... ... ал ... есеп бөлімі үрдісті жүзеге
асырушыға тікелей ... ... ... ... ... ... толтырылуын қадағалайды (4 – ші кестені қараңыз).
Кесте 4 - «ҰССО» АҚ Алматы филиалының ... ... ... ... және ... ... ... | ... | ... - ... | О | У | И ... ... |ФБЕ ... ... |
|жиынтығы | | | ... | ФБЕ ... ... ... | | | ... ... |ФБЕ ... ... ... | | | ... ... |ФБЕ | ... ... ... |ФҰБ |ЭБ және БЕБ |ҰТО ... ... ... ... атқаратын қызметтері:
а)филиалдардағы жоғары менеджменттің еңбекақысының дұрыс ... ... осы ... ... көрсетілген талаптарға сай болуын
қадағалап отырады;
б)егер шағым туатындай жағдай болса, филиалдардағы ... ... тің ... ... ... ... ... дайындайды;
в)филиалдарға бұйрықтың түсуін қадағалайды.
Енді еңбекақыны жүзеге асыру ... ... ... ... ... өтеу қоры
штаттық кесте мен осы аталған жұмыс нұсқауына сай ... ... ... ... мен жалақы) және қосымша
еңбекақы түрлері қолданылады;
3)филиалдардағы жоғары менеджменттің еңбекақысының жүйесі
уақытына байланысты сыйақыдан, оның ... ... ... ... мен нақты еңбек еткен ... ... әр жыл ... ...... ... мен
өзгерістерге сай және заңнамаға сүйеніп жасалады;
5)сыйақыны тағайындау бір айдың нақтылы еңбек еткен ... ... ... ... ... ... еңбекақыны жұмысшылардың ай ішінде жұмыс орнына ... ... ... ... ... ... қай ... басталып,
аяқтағандары туралы мәліметтерді көруге болатын жұмыс күнінің табелі арқылы
да есептеуге болады. Осы сараптау ... әр ... ... ... ... (Қосымша Г – ны қараңыз)
Сыйақы берудің шарттары мен жолдары:
а)ішкі және еңбек тәртібінің ережелерін ... ... ... ... ... тәртіп сақтау;
б)кіріс жөніндегі жоспарды орындау, кірістің өсуіне ықпал ету;
в)рентабельділікті көтеру жоспарын орындау;
г)бюджетке тиесілі міндетті төлемдер мен салықтарды, ... ... ... ақша аудару;
д)қоғамның есеп айырысу шотына ақша аудару;
е)басшылықтың тапсырмасын ... әрі ... ... (8 – ... ... ... менеджменттің жаңадан қабылданған қызметкерлеріне
еңбекақы сынау мерзімі аяқталғаннан кейін тағайындалады.
Біз жоғарыда филиалдың ... ... ... ... ... ... ... асырылатынын қарастырдық. Енді филиалдың
бөлімшелеріндегі еңбекақы қалай жүзеге асырылатынын ... ... ... ... АҚ ... ... ... материалдық
жағынан ынталандырудың процедурасы атты әдістемелік ... Осы ... ... ... және оның шарттарының ... ... ... және ... ... ... басшысы бақылайды.
Бухгалтерлік есептеу және ... ... ... ... ... ... береді:
1)көрсетілген талаптар сапасыз орындалса немесе белгіленген ... ... ... айлық кварталдық және жылдық есептердің уақытын
созып жіберсе.
«Ұлттық сараптау және ... ... АҚ ... ... көзі ... еңбекақы төлеудің есеп қоры ... ... ... ... ... орындалуына байланысты АҚ «ҰССО»
бекітеді.
Филиалдардағы қаржы көзі деп ақылы қызмет пен ... ... ... ... ... қоры жалпы филиалдар бойынша, бір кварталға (жылға)
жасалған жоспарға ... ... бір айға ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептеу мен экономикалық талдау бөлімдерімен
штаттық кестеге сай есеп айырысады. Мұнда ... ... ... ... ... осы ... түскен қаржы мен АҚ «ҰССО» нормативіне сай
болуы міндетті.
Еңбекақы төлеу ... ... ... ... қарай қойылатын жалақылар;
2)қызметкердің квалификациясы мен ... ... ... ... ... ... демалыстың төленуі;
4)өндіріс нәтижесіне байланысты сыйақылар.
Жоспарлы еңбекақы төлеу қоры бухгалтерлік есептеу мен ... ... ... ... (ай, ... жыл) ҚР ... лауазымына байланысты тағайындалған жалақыны, қосымша сыйақыны
береді. Негізгі ... ... ... ... ... тұлғаға, қайта жөндеу ... ... ... ... ... ... осы ... атқаратын бөлімдердің барлығына
айлық жоспарды ... ... ... ... ... ... олар
ай сайын алып отырады.
2.3 «ҰССО» АҚ ... ... ... ... ... олардың орынбасарларының және бас есепшілердің
еңбекақы қоры олардың штаттық ... ... ... қарай тағайындалған
жалақыдан және сыйақыдан мынадай жолдармен тағайындалады, оны төмендегі
формулалармен атап ... ... ... ... ... ... - есеп ... айдың орташа кесімді жалақысы.
2)өткен жылдың деңгейіне жеткен жағдайда:
,
(2.3)
Мысалы: «ҰССО» АҚ Алматы филиалы 2008 жылдың есеп ... ... ... ... ... кіріс алды. Бұл көрсеткіш былтырғы ... ай ... ... ... жетті. Жоғары менеджменттің тұлғаларына
қойылған пайыздық мөлшер 70%. Барлығы 6 ... Бұл ... ... ... яғни ... оның ... және бас
есепшіге осы кірістен оларға есеп беретін айдың жалақысы есептеледі.
1000.000*70% = 700.000 млн
700.000/6 = 116666 теңге
Біз орташа айлық ... ... ... Енді ... ... ... ... атап өткен формуламен есептейміз:
116666*2 = 233332 теңге
233332/6 = 38888 теңге
Жауабы: ЕА – 116666теңге; қосымша төлем – 38888теңге.
3)кірістің көлемін ... ... осы ... ... ... ... мына ... бойынша қосымша сыйақы
беріледі:
Өткен жылдың осы мезгілімен салыстырғанда кіріс өссе:
,
(2.4)
мұндағы - өткен жылдың осы айындағы келген кіріс;
– осы жылдың есеп ... ... ... - ... ... ... айындағы кірісі – 800.000, ал
... есеп ... ... ... - 1.000000 млн құрады.
(1.000000 - 800.000) * 2% = 4000теңге
Жауабы: сыйақы мөлшері – 4000 ... бұл ... ... ... ... ... ... көрсетілген формуламен есептегендегі мөлшерден аспауы тиіс:
ЕА=Н*К,
(2.5)
мұндағы Н – бір ... ... ... оны ... ... – бір ... орташа кірісі.
Мысалы: қоғам президенті бекіткен орташа уақыт нормативі – 22 ... ... ... ... ... ... – 500.000 ... * 500.000 = 1100.000 теңге
Жауабы: ЗП – 1100.000 теңге.
Егер кіріс көлемі өткен жылдың деңгейімен сәйкес келсе, ... ... осы ... мөлшерде тағайындалады. Филилдардағы жоғары
менеджмент ... ... ... ... ... ... ... орынбасары мен бас ... ... ... сыйақысының 70 пайызын құрайды.
Филиал басшыларының сыйақылары мына ... ... ... ... – 100% - ға дейін;
б)егер кіріс көлемі ... ... ... осы ... ... – 100% - ға ... жоспарлы орындалмаса – 100% - ға дейін;
д)бюджетке салық немесе басқа да ақшалай төлемдерді уақытында
төлемесе, жинақтаушы ... ... ... ... шешілуіне қарай) – 20% - ға дейін;
е)қатаң сөгіс алған жағдайда – 100% - ға дейін;
з)ескерту алған жағдайда – 50% - ға ... ... ... бойынша сыйақы тағайындау үшін мына ... ... ... ... жарамсыздығы, еңбек демалысы.
Сыйақы көзіне жататындар:
а)қоғам бекіткен норматив бойынша филиалдардағы еңбек қоры;
б)қоғамның жеке қоры ( 5 және 6 – шы ... ... 5 - ... және шығыс үрдістеріне, ресурстарына қойылатын талаптар
|№ |Ақпарат ... ... ... ... |
| | | | ... | |
|1 ... осы ... |ФХД ... | | |
| ... есеп | |бух есеп ... |+ |+ |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... |ФХД ... | | |
| ... осы | |бух есеп ... |+ |+ |
| ... ... | | | |
|3 ... ... |ФК ... уақытының | | |
| ... | ... |+ |+ |
|4 ... ... |ФК ... уақытының | | |
| ... қоры | ... | | |
| | | | |+ |+ ... 6 - ... ... нәтижесі жөніндегі мағлұматтар
|№ |Ақпарат |тұтынушы ... ... ... |
| | | | ... | |
|1 ... ... ... |Есеп | | |
| ... ... |ЖН 06.03.01 |+ |+ |
| ... ... ... |ЖН 06.03.02 | | |
| | | |ЖН 06.03.03 | | ... ... өткен үрдістерге сай тұлғаларға қойылатын талаптар,
еңбектің есепке сай орындалуының нәтижесіне, жұмыстың әр ... ... ... және оның іске ... ... міндетті.
Сонымен қатар еңбекақыны есептеу тәртібі тәуекелділікті
сәйкестендірумен ... ... (7– ші ... ... 7 - ... ... |Сәйкестендірілген тәуекелдер |Тәуекелділік ескертулердің алдын -|
| | | |
| | |алу |
|1 ... ... өз | Осы ... ... |
| ... ... және ... |нұсқауларды сақтау |
| ... ... | |
|2 ... ... ... |Еңбекақыны себепсіз шектеуді |
| ... ... ... |
| ... ... | ... 8 - ... ... ... ... бірлігі|көлемі |
|1 |Жұмыс уақытының жоспарлы қоры ... |22 |
|2 ... ... ... ... |15 |
|3 |Филиалдың ... ... ... осы жылдың |теңге |1.000000 |
| ... ... ... табысы | | |
|4 ... ... ... ... өткен |теңге |800.000 |
| ... осы ... ... | | |
|5 ... бір ... орташа табысы ... |35% |
|6 ... ... ... ... ... |50.000 |
|7 ... атқарылған кезеңдегі жалақысы |теңге |34090,8 |
|8 ... ... ... |48090,8 ... ... айында бас инженер 15 күн жұмыс істеді, ал қалған 7 күн
ішінде ол еңбекке ... ... бас ... бір ... орташа табысы
пайыз бойынша анықталады, яғни – 35%, ал ... ... ... ... – 50.000 мың теңге. Жұмыс уақытының жоспарлы қоры –
22 күн. Филиалдың негізгі қызметі бойынша осы ... есеп ... ...... млн ... ал өткен жылдың осы айының табысы – ... ... осы ... ... ... ... есептейміз:
а)орташа бір күндік еңбекақы мөлшерін есептейміз, штаттық кесте
бойынша
тағайындалған жалақыны жұмыс уақытының жоспарлы ... ... = ... ... ... ... ... анықтаймыз:
2272,7215 = 34090,8
в)осы және өткен жылдың табысын осы инженерлік қызмет бөлімінің
жұмысшыларына есептейміз:
1.000.000×35% = 350000
800.000×35% = 280000
350000 – 28000 = 70000
70000/5 = ... ... ... ... ... 34,090 = ... ... мөлшері – 48090 теңге.
Мысалы: бас есепші 2008 жылдың 1 - ші мамырынан бастап 29 ... ... ... ... бойынша демалыс кезеңіне бас есепшінің
міндеттерін ... ... ... ... Енді бұл жерде ең алдымен
бас есепшінің міндетін атқарып жатқан бухгалтердің еңбекақысын ... ... бас ...... ... 60%, ал ... ... айлығына 40% сыйақы пайызы тағайындалған.
Штат кестесі бойынша бас есепшінің айлығы – 60.000 ... ... ... – 35.000 ... ... Бухгалтер бас есепшінің
штаттық орынбасары ... ... Ал ... бұл жоқ ... ... міндеттерін уақытша атқару болады.
Осыдан, берілген есептің шешімі келесі жолдармен жүргізіледі:
1)бухгалтер мен бас есепшінің іс жүзіндегі айлығының арасындағы
айырымды ... – 35.000 = 25.000 ... ... ... ... ... жүрген бухгалтердің
сыйақы мөлшерін анықтаймыз:
35.000×60% = 21.000 теңге
3)бухгалтердің еңбекақысы мамыр айында төмендегіні құрайды:
35.000 + 25.000 + 21.000 = 81.000 ... ... ... ... 81.000 ... ... жоғары менеджмент қызметкерлерінің еңбекақысын есептеу
әдістерін қарастырдық. АҚ «Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығының»
барлық бөлімшелеріндегі, яғни ... ... ... ... ... ... ... төлеу кірісті пайызға (%) шаққандағы
мөлшермен тағайындалады:
а)жылу – техникалық ... ... ...... – техникалық және оптика – физикалық өлшеу бөлімі – 28%;
в)электромагниттік, радиотехникалық және виброакустикалық өлшеу ... ... ӨМ мен ... ... ... бөлімі – 28%;
д)иондаушы сәулелерді өлшеу бөлімі – ... ... мен ... ... ...... ... көрсету бөлімі – 35%;
з)стандарттау, сараптау және ақпараттық қамсыздандыру бөлімі – 30%;
и)тамақ өнімдерін сынаудан өткізу бөлімі – 39%;
й)сырттан әкелінген өнім сапасының ... ... ... ... ... және ... ... қоғамдық тамақтануда қызмет
көрсетудің
сәйкес болуын тексеретін бөлім – 27%;
л)құрылыс, өндіріс, радиоэлектроника мен ... ... ... ...... ең ... тексеретін топ – метрологиялық қызметтің көлемінен –
1,5% және ... ... ... ... 0,25 – 0,3%
қосымша
сыйақы беріледі.
Еңбекақы қорынан тағы да мынадай жағдайларда қосымша ақы төленеді:
а)метрологтарға ... ... 20% - ... ... ... ... – 4% - дан 16% - ға ... киімді жуғаны үшін жалақыдан – 10%;
г)міндетті қосып атқарғаны үшін;
д)егер вакансия болса 50% - ға ... осы ... ... ... ... еңбекақыны есептейік.
Мысалы: жылу – техникалық шамаларды өлшеу бөлімі мамыр айында –
3.000.000 млн ... ... ... ... ... Бұл ... ... шаққандағы мөлшер пайыз түрінде – 28%. Бөлімде ... ... саны – 6. Бұл ... ... мөлшері былай анықталады:
3.000.000*28% = 840.000теңге
Бұл барлық еңбекақы қоры, енді бұны жұмысшылар санына бөлеміз:
840.000/6 = ... әр ... ... ... анықтадық.
Жауабы: 140.000 мың теңге.
Мысалы: жөндеу және юстировка бөлімі – мамыр ... 500000 ... ... ... ... бұл жоспардан да асып түсті, пайыз
түріндегі тағайындалған мөлшер – 28%, жұмыс істейтін адамдар саны – ... = ... = ... 35000 мың ... ... төленетін ақыларды есептейік.
Метрологтарға өз жалақысынан басқа жүргізушінің жалақысының – ... яғни ... ... – 40.000 делік. пайыз түріндегі
тағайындалған мөлшер – ... ... ақы ... анықтаймыз:
40.00020% = 8000теңге
сонда әр ай сайын осы бөлімнің жұмысшыларына 8000 ... ... ... ... ... өлшеу бөлімі сәуір айында - өз
қызметтерінен 5.000.000 млн ... ... ... ... ... тағайындалған
мөлшер – 30%.
жұмысшылар саны – 5. Зиянды еңбек жағдайына байланысты төленетін ... ... ... ... ... ... = 900.000теңге
900.000/5 = 180.000 теңге
Енді осы арқылы зиянды еңбек жағдайына байланысты төленетін мөлшерді
анықтаймыз:
180.00016% = ... ... ... ... және экономикалық ... 5 - әйел ... ... Оның ... ... ... ... жылға демалыс алатын болды. Енді бұл жұмысшының ... ... ... ... 4 - әйел арасында бөлініп алынды. Әр жұмысшыға
міндетті қосып ... үшін осы ... ... ... ... ... 25% қосымша ақы төленетін болды. Демалысқа кеткен жұмысшының айлық
жалақысы – 60.000 теңге.
Енді әр жұмысшы алатын қосымша ақы көлемін есептейік:
60.00025% = ... ... ақы ... – 15000 ... бөлімдеріндегі сыйақының мөлшерін бөлім бастығы, не ... ... ... ... ... ... қорын негізге
алады. Жазылған хаттамада жалақының не ... ... ... ... ... бөлімдердің жетекшілері «ҰССО» АҚ Алматы филиалының
басшылығына сыйақы жөніндегі ұсыныстарын пайыздан ... ... ... ... қарай тағайындайды.
Қаржы – шаруашылық қызметі бойынша директордың орынбасарларымен
келісілген хаттама директордың бекітуіне ... онан соң ... және ... ... ... ... ... үшін мыналар талап етіледі:
а)құрал – сайманның техникалық жағынан дұрыс болуын, автокөліктің
жолға шығуын қамтамасыз етуді;
б)жұмыс орнын өз ... ... да, ... да таза ... бәрі ... ... өз ... атқармай, басқа бөлімдер шағым айтса,
сыйақының мөлшері азаяды (8 – ші кестені ... АҚ ... ... ... ... ... ... немесе бермеуге құқы бар. Бұл жеке қызметкердің өз міндетін
дұрыс орындауына, не ... ... ... ... ұжымдық немесе жеке еңбек табысының орта түсуіне ... ... ... ... өте жақсы нәтиже үшін белгілі бір бөлім ұжымына не
жеке адамға тағайындалады. Әрбір айдың ... ... ... ... ... мен ... талдау бөліміне өз ... ... ... есеп ... Аталған кезеңдегі еңбек
жоспарын 100% орындаған жағдайда ... ... (9 – шы ... ... міндетіне сыйақының есебін шығарып, құрылымның
бөлімшелеріне әрбір айдың ... ... ... тұру ... негізгі қызмет атқаратын бөлімдері еңбекақы мен сыйақы туралы
ұсыныстарын есеп беретін ... ... ... ... ... қалдырмай
хабарлайды. Бухгалтерлік есептеу және экономикалық ... ... қол ... ... хаттамалар мен ұсыныстарға сай әр
айдыңтөртінен қалдырмай ... ... ... – ақ, ... бас ... бас ... пен ... қол қояды.
Жұмыстың орындалу бағасының критерийлері:
а)материалдық ынталандыруды дәл уақытында әрі сапалы орындау;
б)«ҰССО» АҚ ... ... ... ... ... ... (10 – ші ... қараңыз).
Кесте 9 - Негізгі бөлімдер мен жанама ... ... ... ... ОТМ ... ... ... ... ... ... ... жасау |Ғимаратты эксплуатациялау бөлімі |
|Автокөліктің жолға шығуы ... тобы ... мен ... ... ... тобы ... ... | ... және ... ... |Функционалды бөлімдер ... өз ... ... | ... беру | ... ... дер кезінде|Функционалды бөлімдер ... ... ... ... | ... | ... ... аспаптарды |Юстировка бөлімі ... әрі ... ... | ... ... ... сынаудан өткізу бөлімі – ақпан айында жұмыс
жоспарлы қоры – 22 күн, нақты ... ... күні – 10 күн, ... ... ... көлемі – 1.500.000теңге. Пайыздық мөлшер – ... саны – 6 ... ... ... есептеу керек, ең алдымен орташа еңбекақы мөлшерін
анықтаймыз:
2.000.00030% = 600.000теңге
600.000/6 = 100.000теңге
Сыйақы мөлшерін ... = 90909 ... = ... = ... = 45454теңге
Жауабы: сыйақы мөлшері: 45454 теңге
Кесте 10 - Еңбекақыны ... ... ... ... ... |Көрсеткіштердің атаулары |Сыйақының |Ескерту |
| | ... % | |
|1 | 2 | 3 | 4 |
|1 ... ... сай | | |
| ... ... |10 |2 |
| ... | | |
|2 ... ӨМ ... ... | 20 | 1 |
| ... | | |
|3 ... ... ... | 15 | 2 |
|4 ... ... | 5 | 3 |
| ... | | ... ... – техникалық және оптика – физикалық бөлімнің – жоспар
бойынша алынған кіріс көлемі – 900.000 ... ... ... – 28%, ... сай ... ... ... пайызы – 10%, жұмысшылар саны – 5
адам.
Ең алдымен ... ... ... жалақысын анықтаймыз:
900.00028% = 252000 теңге
252000/5 = 50400 теңге
5040010% = 5040 ... ... ... жоғарылатуға сай берілетін сыйақы көлемі –
5040теңге.
Кесте 8 - Еңбекке қатысу коэффициентінің (КТУ)төмендеу
көрсеткіштері
|№ | ... | ... |
|1 | 2 | 3 |
|1 |ОТМ – ның ... (мәні бойынша) |100% - ға ... |
|2 ... ... ... ... |100% - ға ... |
|3 ... тәртібінің бұзылуы |50% - дан 100% - ға |
| | ... |
|4 ... ... шағымы (арыздар) |50% - ға ... ... ... және ... бөлімі – алынған кірісті пайызға
шаққандағы – 28% - ды алады, ал осы мамыр айында бұл ... ... ... – 5000 дана ...... жөндеуден өткізді, ал қалған
күндердегі жұмыстың жүрмей тоқтап тұруы жұмысшылардың кесірінен болды, бұл
жағдайда ... ... 100% - ға ... осы ... ... ... анықтайық:
500028% = 1400 теңге
1400/100% = 1400 теңге
Жауабы: еңбек мөлшері ... ... ... ... мөлшері-
1400теңге.
Мысал: директордың жалақы тарифі – 100.000 теңге, атқарылған ... – 20 күн, ... ... – 462,656. Енді ... ... = ... =109253 ... ... қоры – 109253 ... (11 – ші ... қараңыз).
Кесте 11 – «ҰССО» АҚ Алматы филиалы қызметкерлерінің бір
айлық еңбекақысын есептеу тәртібі
|№ |Жұмысшы ... ... ... ... ... |
| | | | ... ... |барлығы |
| | | | ... | | |
| ... –| | | | | |
| ... бөлімі | | | | | |
|1 ... ... |Бас ... |282000 |80.00 |489,73 ... |
| ... | | | | | |
|2 ... Майра |директор ... ... |
| ... | | | | | |
|3 ... ... |70.000 |20.00 |330,56 |76611,2 |
| |Жалғасбай ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| | ... | | | | |
|4 ... ... ... - |42.000 |20.00 |114,36 |44287,2 |
| ... ... | | | | |
|5 ... Абай ... |70.000 |20.00 |257,41 |75148,2 |
| ... |орынбасары | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|6 ... ... басшысы |51.000 |4 |83,175 |51332,7 |
| ... | | | | | |
|7 ... ... |Бас ... |45.000 |20 |71,663 ... |
| |Бейсембаевич | | | | | |
|8 ... |Бас ... |70.000 |20 ... |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|9 ... ... |1 ... |20 |71,663 ... |
| ... ... | | | | |
3 ... ... ... ... МАҚСАТЫ МЕН
ЕҢБЕКАҚЫНЫ ӨСІРУ ШАРАЛАРЫ
3.1 Еңбекақыны жоғарылату әдістері мен шаралары
«Ұлттық сараптау және ... ... АҚ ... филиалы
саласындағы білікті, әрі кәсіптік мамандықтардан топтасқан ұжым. ... ... ... технология, есептеу техникасы, машина
жасау салалары бойынша 200 – дей дипломды қызметкерлер ... ... ... ... ... ... ... органдарының кадрларына
осы жүйе қызметінің барлық бағыттары ... ... ... ... АҚ ... ... ... шет елдерде: Ресейдің,
Түркияның, Белорустың, ... және ... ... сынақтан өтеді. Бөлім басшылары құқықтық, ... ... ... ... нәтижесінде жұмысшылардың жұмысқа деген
қабілетін арттырып, ынталандырады. Осы кадрлардың ... ... ... мөлшерінің көбеюіне өз әсерін тигізеді /12/.
«ҰССО» АҚ Алматы филиалында ... ... ... бірі ... ... ... Бұл ... бар резервтерді бағалау және еңбек
өнімділігінің динамикасын білу үшін еңбек өнімділігін дұрыс(объективті)
өлшеу маңызды ... ... ... ... ... мен ... ... ішкі іс - әрекеті болып табылады. ... ... ... ... ... және ... процестерді тиімді ұйымдастыру шешуші
роль атқарады. Еңбекті ұйымдастырудың мұндай ...... ... қарқынын, жұмыс күшін, шикізат пен ... ... ...... ... ... ... Еңбекті ғылыми
ұйымдастырудың басты мақсаты – жұмысшылардың денсаулығын ... ... ... тыс ... ... ... да ... АҚ Алматы
филиалында еңбекті ғылыми ұйымдастырудың физиологиялық, психологиялық және
санитариялық – гигиеналық ... ... мән ... ... ... факторлары мен резервтері – бұл тірі және
заттай еңбектің шығындарын үнемдеуге мүмкін ... және әлі ... ... ... ... ... ... жоғарылату факторлары:
1)өндірістің техникалық деңгейін жоғарылату:
а)өндірісті механизациялау және автоматтандыру;
б)өнеркәсіпте жаңа өлшеуіш құралдарын және жаңа ... ... ... ... пен еңбекті ұйымдастыруды жақсарту:
а)қызмет көрсету мөлшерін жоғарылату;
б)мөлшерлерін орындамайтын жұмыскерлер санын ... ... ... ... ... ... немесе сыртқы жағдайларды өзгерту(өңдеуші
өнеркәсіптер үшін).
Сонымен қатар кәсіпорындағы ... ... ... ...... пен ... ... аз жұмсай отырып,
өнім шығаруға, шикізатты үнемдеуге, өндіріс ... ... ... мен ...... пайдалануды жақсартуға бағытталған
шараларды өндіріске енгізу.
Қазіргі кезде көптеген өнеркәсіптерде еңбек өнімділігін ... ... ... ... шикізат пен материалдардың ысырап болуын
азайтудың, ... ... ... аса ... ... болып табылатын
түрлі автоматты машиналармен, желілермен жарақтандырылуда.
Өнеркәсіптегі еңбек өнімділігінің артуы ... ... ... жоғары қалыпта сақталуы және оның күш – қуатының ұдайы қалпына
келіп отыруы көбіне еңбек ... ... ... ... ... ... жасалуы жұмысшының іске деген ынта – жігерін
арттырады, ... да ... әсер ... ... ... ... болады? Еңбек өнімділігін арттырудың басты резерв көзі – еңбек
жағдайын жақсарту. Қазіргі заманғы ... тән ... ... ... ... ... ... физиологиялық факторлары ескеріле отырып,
орналастырылуы керек, тағы ... ... ... ... тұрғысынан
дұрыс жүргізілуі керек /13/.
Еңбек жағдайларын сипаттайтын маңызды факторлардың бірі – жұмыс
орнының жарықтандырылуы. Оның ... ... ... ... ең қолайлы
деген жағдайға неғұрлым жақын болған сайын, көздің ... ... ... жол берілмейді. Жарық ұлғайған сайын еңбек өнімділігі
де арта түседі. Мұның бәрі ... ... ...... оңды әсер ... еңбектің қауіпсіз болуына жағдай туғызады.
Еңбекті ұйымдастыруды жетілдірудің негізгі міндеті – еңбек пен матер -
иалдық шығындарды барынша аз ... ... өнім ... ... ... ... мәдениетін арттыруға, еңбек ... және ...... ... ... ... жүзеге асыру. Адамның денсаулығы мен жұмыс істеу қабілеті ... ... ... ... орта ... ... өйткені еңбек
жағдайлары неғұрлым нашар болған сайын, жұмыс та ... ... ... ... де ... ... ... қолайсыз жағдайлар адам
денсаулығын бұзып, жұмыс ... ... ... ал бұл ... төмендеуіне апарып соғады. Бұған керісінше, еңбек жағдайының
қолайлы болуы жұмысшының ... ... ... істеу қабілетін
сақтайды, осыдан еңбек өнімділігі де артады, ауру – сырқау да ... ... ... ... ... ... өндірістің тиімділігі артады. Міне,
сондықтан да еңбек жағдайын ... мен ... ... ... ... да, ... ... да пайдалы. Осыдан да еңбекті
ғылыми ұйымдастырудың басты міндеттерінің бірі – еңбек ... ... ... ... ... өз ... әрі тез ... орындалатын
болса, қызметкерлердің де беделі ... ... бір ... ... ... ... Сонымен қатар әр мейрам сайын, мысалы
бір бөлімдегі қызметкердің 60 – жасқа толу ... ... ... ... ... және де әр ... өзінің бір жылда бір рет ... ... ... күні, метрологтар күні және тағы да басқа осы
сияқты, мұндай жағдайда олардың ... ... 50% - ы ... әртүрлі жолдармен жұмысшылардың еңбекке қабілеттілігін арттыру
өнеркәсіптің ... ... ... бірі ... ... ... ... жоғарғы нәтижеге жету мақсатында
жұмыскерлерді ынталандыру қағидалары
Кәсіпорындарда еңбекақы төлеуді оңтайлы ұйымдастыру ... және ... ... ... өнімнің рентабельділігін
және пайдалылығын, дайын өнім мен еңбек нарығының бәсекеге ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылуының мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... төлеу шамасының арасындағы сәйкестілікті ... ету, ... ... мен ... шамасы арасындағы сәйкестікті бекіту.
Еңбекақыны жоғарылату шараларының бірі – кәсіпорынның жұмысақы,
еңбекақы, ... ... ... дербес жоспарлау. Нарықтық
экономикада қызметкерлер саны еңбекақы ... ... ... ... ... – еңбекке сұраныс пен оған ... ... ... ... ... ... атқаратын қажеттілік, қызығу -
шылық мотивтері және ынталандыру ... ... ... ... бір -
бірімен қарым – қатынаста болады. Осы аталған ... ... ... ... тапсырмаларды орындау және жетістіктерге ... ... ... ... бағаланады (2 - ші суретті қараңыз).
Еңбекақы мотивацияның және ынталандырудың ... ... ... және ол ... пен ... жүйесінің әсерінен, нақты
белгілі бір мақсаттарға жетуге ықпалын тигізеді, өйткені еңбекақы мөлшері
жұмысшы еңбегінің саны мен сапасына ... ... ... ... 2 - Мақсатқа жетудегі мотивация үлгісі
Еңбекақы сияқты ...... ... ... мотивация және ынта жоғарылай алмас еді және өткізілімі де
төмен болар еді.
Қажеттілік – бұл категория адамның материалдық немесе рухтық ... ... ... ... ... ... нысаны – бұл
қызығушылық ( жеке, ұжымдық, қоғамдық: ... ой ... ... ... пен ... бірлестіретін – бұл ең бастысы іс – ... ... бір – ... айырмашылығы әр түрлі себептерден және
факторлардан деп тұжырымдалады. Ынталандыру – бұл ... ... бола ... яғни жұмысшының қызығушылығын ... Егер ... ... ... болсақ, «ынта» болып табылады. Мотив ынтаны
өзінің құрамдыбөлігі ретінде сипаттайды. Кез – ... ынта бір ... бола ... ... кез – ... ... ынта болып табылмайды (3 - ші
суретті қараңыз).
Сурет 3 - Мотив пен стимулдың арақатынасы
Мотивация – бұл ... өз - өзін ... ... фирманың немесе
өзінің мақсаттарына жету үшін ынталандыру ... ... ... ... ... ... мен ... әдісі немесе «марапаттау және жазалау»
әдісі болды. Мотивация теориясының екі түрі ... ... ...... ішкі ... нәтижесінде
белгілі бір әрекетті жасауға негізделген мотивацияны ... ... ... ... А. ... ... Герц – Берг).
2)процессуалдық – адамдардың сезімі мен ... ... ... бір ... ... ... мотивацияны айтады (
тұңғыш
ашушылары Портер – Лоулер Моделлер).
Масслоудың қажеттіліктер иерархиясы. Бұл ... ... ... ... бір ... ... ... бөлуге
болады деп айтады, яғни төмеңгі қажеттіліктерді қамтамасыз етіп, жоғарғы
деңгейдегі ... ие ... ... ... деген әсерін тигізеді.
Әрбір уақыт мезгілінде адам сол мезгілде ең ... ... ... ... ... ... адамның I – деңгейдегі
қажеттіліктерін қамтамасыз етпегенше, қалған қажеттіліктерін қажет ... ... ... ... ... ... ал екінші
деңгейде сақтану мен қорғану, әлеуметтік, сыйласу, және өзін - өзі ... ... ... (4 - ші ... ... 4 – Адам ... маңызды қажеттіліктер
Бұл қажеттіліктер мынадай қызметтер атқарады:
1)физиологиялық қажеттіліктер - өмір сүрудің қажеттіліктері. (су, ... үй, ... мен ... ...... ... және
сыртқы ортадан психологиялық қауіп болмас үшін туылатын
қажеттіліктер;
3)әлеуметтік қажеттіліктер – біреуге жақын ... ... сені ... ... ... ... ... және қолдау сезімдері;
4)сыйласу қажеттілігі - өзін - өзі сыйлау, жетістіктерге жету, білімді
болу
және басқалардың сені сыйлау және қабылдау сезімі;
5) өз - өзін ... ... - ... ... мүмкіндіктерін
іске
асыру және жеке адам мәні бойынша даму сезімі.
Л.Портер және Э. ... ... ... ... әділеттілік
теориясын қарастыратын мотивацияның синтетикалық ... ... ... ... ... – бұл ... күтілімдегі және жұмысшыларға
әділетті түрде сыйақы беру функциясы болып табылады. ... ... ... ... жұмсаған күшіне, екіншіден оның ерекшелік
сипатына, үшіншіден өз атқарған ісіне баға ... ... ... ... тәуелді болады. Портер мен Лоулердің ең ... ... ... «еңбектің нәтижелілігі әрқашанда жұмысшының
қанағаттануына алып келеді. Адамның еңбек мотивациясының тұжырымдамалары
болып, бұл ... ... ... Д. ... ... екі
теорияны қарастыратын тұжырымдамасы болып табылады:
1)«икс теориясы (х)»;
2)«игрек теориясы (y)».
Икс ... ... ... ... ... және ... ... тырысады;
б)адамдарды жұмыс істеуге мәжбүрлеу керек;
в)жалқау адамдар оларды біреу басқарғанын қалайды;
г)олар өздеріне жауапкершілік артқысы келмейді, өзгерістерге шыдай
алмайды;
д)оларға сенуге ... ... ... ... ... ... ... қарама – қарсы қасиеттер тән. Бұл жайлы игрек теориясында ... ... ... қарым – қатынастарға, табиғи ортаның ... ... ... ... жағдайлар жасау маңыздылығына, жұмысшылардың
өнертапқыштығына және осы жетістіктерге ... ... көп ... ... ... - ... ... Калифорния университетінің
профессоры В.Оучидің арқасында «зет теориясы (z)» түрінде дамыды ... ... ... ... ... бостандық алды және ешкімнің
қадағалауынсыз өзі дербес жұмыс істейді. ... ... ... бір ... ... қуаттандырады.
Мотивацияны қалыптастыру кезеңінде адамның психологиялық тәртібі
ерікті түрде болады, ал жұмысшының ... да бір ... ... ... ... бұл ... жауап иә болса, онда ол өзінің атқаратын ісінің ... және ... ... қарастырады. Жұмысшыны еңбек етуге талпындыру
үшін оған ынта түріндегі импульс беру керек. Ары ... ... ... ... шегі ... ететін қажеттіліктің өткізілуін
бағалайды. Егер де қажеттілік өтсе, онда А.Масслоу теориясына сай жұмысшыда
жаңа ... ... және ол ... ... ... 5 - ші ... 5 - Циклдік үрдіс түріндегі жұмысшының еңбек мотивациясының
механизмі
Еңбек мотивациясын талдаған кезде күтілу теориясы үш өзара ... ... ... – нәтижелер;
2)нәтижелер – сыйақылар;
3)валенттілік және тағы басқа.
Еңбек шығындары – ... (Е – Н) – бұл ... күш пен ... ... арақатынас. Нәтижелер – сыйақылар (Н – С) – белгілі
бір сыйақының күтілуі, еңбектің ... ... ... Үшінші
фактор, бұл күтілудегі теорияда мотивацияны анықтайды, ... ... ... ... ... арақатынасын төмендегі формуламен есептеуге болады:
Мотивация = (Е – Н)×(Н – ... ... ... ... бұл ... ... күштері арқылы белгілі бір
мақсаттарға жетіп, ... бір ... ... ... алған кезде
жоғарылайды. Мотивация егер табыстың ықтималдылығы ... ... ... ... ... жағдайда әлсізденеді. Сонымен
мотивация – тұрақты, ал оны қалыптастыру ...... ... ... ... ... кезеңдік үрдіс ретінде қарастырайық.
Цикл – бұл әртүрлі дұрыс және ... ... ... ... ... ... Барлық циклдер көптеген жағдайларда белгілі бір
кезеңдерінің қайталануы болып табылады. Осы ... ... ... ... ... ... Мотивациялық үрдіс бірқалыпты емес
және қайталанатын циклдік ... ... Бұл ... циклдің соңғы
стадиясында аяқталмайды және қажеттілік спектрі шектелмегендіктен, оқиға
қайтадан қайталанады. Сәйкесінше, еңбек мотивациясы – бұл ... ... (6– шы ... қараңыз).
Циклдік теорияға сәйкес мотивациялық үрдіс келесі стадиялардан ... ... ... ... орындалуы (ВГ);
4)қажеттіліктің өткізілімі (ГД).
Шын мәнінде этаптар бір – ... ... ... (7 - ші ... күші А Б В Г ... 6 - Кезеңдік үрдіс түріндегі еңбек мотивациясы
мотив күші А Б В Г ... АБ – ... ... ... ...... ықпалы;
ВГ – жұмыстың орындалуы;
ГД – қажеттілік спектрінен қажеттіліктің өткізілімі.
Сурет 7 - ... ... ... ... ... ...... дамуындағы маңызды фактор болып
табылады, бірақ адам мотивациясының объектісін білмейінше, кез – келген
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... әрқалай ықпал етеді, бұл олардың
қызығушылығына, мотивтеріне тәуелді.
Экономикалық ... ... ... ... ... роль
атқаратын ынталандыру факторларының тізбесі мысалға келтіріледі:
1)материалдық қызығушылық;
2)еңбек шарттары;
3)ой арқылы ... жеке ... ... ... – танылым
қызығушылығы.
Еңбек мотивациясына экономикалық және әлеуметтік ықпалмен қатар, еңбек
ісінің психологиялық ... да әсер ... ... ол ... ... ... оның ... болмайды. Тек осы барлық үш факторлар
бір – бірін толықтырған жағдайда ғана кәсіпорындағы ... ... ... ... Бұл жағдайда адамның мінез – құлқы қандай болады және осы
аталған ... адам ... ... ... деп айту ... сол ... пен оның әсерінің арасында жеке сипаттамалар бар (8 – ші суретті
қараңыз).
Сурет 8 – ... ...... қалыптастыру механизмі
Тек мотивация ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... әсерін тигізеді. Американдық психолог
және философ Вильям Джеймс былай деген, мотивацияланбаған ... ... 20 – 30% - ға ғана ... Ал ... ... ... ... кәсіпорын жұмысшылары өздерінің еңбекке деген
қабілеттілігін 80 – 90% - ға ... ... ... (9 – шы ... ... ... ... болған жағдайда, жұмысшының еңбек нәтижелілігі зардап
шегеді және оның ... ... ... ... Мотивация
үрдісінде адамдардың қабілеттілігін еске алу керек: егер ... ... ... ... онда қызметкерлерді басқарудағы мотивациялық үрдіс
күшті болу керек /16/.
85 қолданылатын қабілеттілік ... ... ... 9 - ... ... оның ... ... етуі
3.3 Шет елдер кәсіпорындарының еңбекақысын есептеудегі салыстырмалы
тәжірибесі
Қоғамдық өмірдің демоктраниялауы, нарықтық ... ... ... еңбек ұжымдарының өзіндік құқығын кеңейту еңбекақы
төлеу үлгісін таңдау мен дайындау, еңбекақыны реттеуді әр ... ... ... ... ... оның қажеттілігін арттырады. Осыған байланысты
шетел ... ... ... ... ... көп көңіл
аудартады. Шет елдерде еңбекақының әртүрлі жүйелерін ... өте ... ... Әр ... өз ... ... ... Мысалы, Жапонияда – тәжірибеге және жұмыс әрекеттерін ұтымды
етуге үлес қосқаны үшін (рационализаторство) еңбекақы ... ... ... еңбекақы жүйесі әлемге танымал 5 ... іске ... бұл ... ... салт – ... және философиясы
негізінде екінші дүниежүзілік соғысқа дейін 1868 жылы қалыптасты.
Бұл бес ... ... ... ... ... ... жүйесі;
3)жұмыс орнында дайындау жүйесі;
4)бедел ( репутация) жүйесі;
5)еңбекақы жүйесі.
Бұл жүйелердің құндылығы былай тұжырымдалады, олар ... ... ... ал бір ... жалпы жүйе болып саналады. Олардың
әрқайсысы бір – бірін толықтыра ... ... ... ... әдіс –
тәсілдемелік нұсқау болып табылады. Бір жүйе екінші жүйесіз мәнсіз болады.
Еңбекақы мөлшерінде олар бір ... ... ... – лық ... ... мотивациялық «шарко душы»,
жоғарыөнеркәсіп – тік ... ... және ... шығармашылық
тәсілдерін қалыптастырады, сонымен қатар еңбек өнімділігінің өсуін ... өсуі (ЭӨ) және өмір ... ең ... деңгейі (ЖД).
Мотивациялық душ адамның күші мен потенциалын компанияның алдында тұрған
мәселені ... ... ... ... ... ... істеу оған
тиімді. Енді Жапонияның бес жүйесін толығымен қарастырайық (10 – шы ... 10 - ... бес ... ... бес ... ... дайындаудағы және пайдаланудағы Жапония жүйесінің бірінші
элементі - өмірлік ... ... ол ... ... ... және мемлекеттік қызмет орындарында қолданылады.
Бірінші рет «өмірлік жалдану» терминін американдық ғалым ... ... ... ... ... Ол ... ... Жапонияда 50 – жылдардан бастап жұмыстан шығару жүйесі
тоқтатылған, ал егер ... ... ... ... ... ... ... қиындағанда ғана соңынан жұмысқа
алынған жұмысшыларды босатады. Жұмысшының бір фирмада ұзақ уақыт
бойы жұмыс істеуі кәсіпкердің жұмысшыны еңбекақымен, еңбекке
сіңірген жылдарына үстеме ... ... және ... ... ... ... алмастыру жүйесі – белгілі бір жұмыс орындарында
жұмысшылардың 2 – 3 жылда қызметтерді орындау үшін көлденеңінен
және тігінен ауысуы. Алмасу ... ... ... ... – бұл жерде маман иесі қай жерде жұмыс істесе де, өзіне
жүктелген міндетті атқара білу керек, өйткені 2 – 3 ... ... ... ... ... оның беделі жоғары болу керек;
4)жұмыс орнында мамандарды дайындау жүйесі – Жапондық кәсіпорын –
дар мектепті, жоғары оқу орындарын ... ... ... ... ... деңгейде дайындайды.
Жапониядағы еңбекақы жүйесі жоғарыда атап өткен элементтердің
негізінде құрылған. Дәл осы ... ... ... ... ... ... ... оның экономикалық өсудің
күшті факторы болуына ықпалын тигізеді. Бұл еңбекақы жүйесін басқа елдерде
қолдануға болмайды, оны тек ... ғана ... ... ... ... 1997 жылы наурыз айында Жапониядағы орташа еңбекақы мөлшері 3 мың
америка долларын ... Бұл ... ең ... ... Соғыс
жылдарынан кейін еңбекақы мөлшері – 60% - ды құрады. 1946 жылы егер ... ... ... ол ... ... алды, ал жасы ұлғайған сайын 30 жасқа дейін
айлық еңбекақы жылына 30 иенге ұлғайып отырды, 30 дан 40 ... ... ... 20 иен ... алып отырды. 40 жастан бастап, жылдық еңбекақының
ұлғаюы тоқтатылды. Сонымен ... ... ... ... бір ... ... ал екіншісіне – 200 иен.
Бұл қосылған мөлшердің барлығы негізгі еңбекақы мөлшерін ... ... ... және ... ... жұмыстың
нәтижелілігіне үстемеақылар қосылып отырды. Жиынтық еңбек кірісіндегі
негізгі еңбекақы – 70% - ды ... ал ... – 30% ... қалыптасуына алты негізгі фактор әсер етеді:
1)жасы, стажы, ... ... ... ... ... ... үй, көлік;
6)аймақтық жәрдемақы (кәсіпорын орналасқан аймақ есепке алынады).
Қазіргі уақытта кәсіпорын жұмысшының жанұясына беретін жәрдемақы мөлшері –
85%. Банк ... ... ең ... деңгейі – бір балаға 37 мың
иенді құрайды. Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... 90% жәрдемақы төлейді.
Жылына бір рет (1сәуір) Жапондық кәсіпорындарда жұмысшылардың
еңбекақысы ... ... 1997 жылы ... ... ... ... өсуі ... - ды құрады. Жапондық кәсіпорындарда еңбекақы ... ... ең ... ... – бұл ... жұмысшының жасына, стажына
байланысты болады. Егер де стаждың өсуі еңбек өнімділігі мен ... ... ... ... онда ... ... өспейді.
Және тағы бір ерекшелігі жұмысшылардың бір жұмыс ... ... ... ... жүйелеріне бөлінуі. Мысалы, зауыт
директоры, цехтың бастығы және де ... ... олар ... ... ... құнына байланысты есептелінеді. Мысалы, ... ... 700 мың иен. Егер оның цехы ... ... ... 10% -
ға төмендетсе, онда оның жалақысы автоматты түрде 10% - ға ... ... ... ... ... ... ... тағы бір
ерекшелігін атап өтейік. Бұл жүйе бүкіл әлем бойынша еңбекақының ең ... Бұл ... ... бар ... ... ... қарағанда, 3 есе аз алады дегенді білдіреді. Бұл кемшілік
көптеген елдерде ... таба ... келе ... сұрақ болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Біз жоғарыда АҚ «Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығының»
кәсіпкерлік ісін, ... ... ... жүйесін қарастырдық. Осы
мәліметтер бойынша мынадай тұжырым жасауға болады, яғни осы ... ... ... жеке ... айналыстын кәсіпкерлердің
қызметтік ісін дамытуда ең бірінші және маңызды орын алады. Бұл сараптау
орталығынсыз ... ... ... ... ... ... болмайтын еді. Және олардың сапасы да сенімсіз ой тудыратын
еді, ... ... ... бұл ... ... ... жол болып табылады.
Ал АҚ «Ұлттық сараптау және сертификаттау ... ... ... ... бұл ұйымда жұмысшылардың еңбекақысы штаттық кесте
әр қызмет көрсететін бөлімге пайыз ... ... ... ... ... ... мөлшерлеменің ең көбі 35% - ды
құрайды. Ал сыйақылар ... ... ... және, сонымен қатар әрбір
бөлімшенің, яғни мамандардың мереке күніне беріледі, мысалы, ... ... күні және тағы да ... мейрам күндері. Бұл мейрамда осы
бөлімшенің жұмысшыларына өздерінің алатын ... ... осы ... 50% - ы ... ретінде беріледі.
Қызметкерлерге еңбекақыны төлеуді жетілдіру жолының бірі – олардың
біліктілігін жоғарылату, яғни білімдерін ... ... шет ... оқуға жіберу. Осының нәтижесінде қызметкерлердің стажы ... ... де ... ... ... еңбек өнімділігін жоғарылату
жолдары да қарастырылған.
Еңбекақыны ұйымдастыруды жетілдірудің мақсаты – еңбекке қабілетті әр
адамға ... ... ... ... өз еңбегімен қажетті
өмір деңгейін қамтамасыз етуді қолдау.
ҚОЛДАНЫЛҒАН МАҒЛҰМАТ КӨЗДЕРІНІҢ ТІЗІМІ:
1.Үмбетәлиев А, Керімбек Ғ.Е. Кәсіпорын экономикасы және ... ... ... ... ... А.Қ, Әлімбетов Қ. Кәсіпорын экономикасы. - Алматы:
Экономика, 2003ж.
3. Қуатова Д.Я. Кәсіпорын экономикасы. – ... ... ... ... К.Ж. ... ...... Экономика, 2007ж.
5. Ерали А.Қ, Қабылбеков М.Т. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы:
Экономика, 2004ж.
6. Әшкербекова С.И. Бухгалтерлік есеп: еңбекақы, міндетті зейнетақы
жарналары, жеке табыс ... ... ...... ... ... ... М.А. Қазақстан Республикасының Мемстандарты. – ... ... ... М.Ү. ... success: біз ... ... ... қолдауға әрқашан да дайынбыз. – Алматы: ҰССО, 2008ж.
9. Интернет сайты: www.alm – fil – naseks.
10. Филиалдардағы жоғары деңгейлі ... ... ... Ри 06.03. – ... АҚ ... 2008ж.
11. Менеджмент жүйесі АҚ «ҰССО» қызметкерлерін материалдық жағынан
ынталандыру процедурасы. – Алматы: АҚ «ҰССО», 2008ж.
12. Исмағұлова Ф. ... ... ... мен оны тиімді
ұйымдастыру. – Алматы: Қазақстан, 1988ж.
13. Ахметжанов Б.А. Кәсіпорын қызметін экономикалық талдау. –
Қарағанды: ҚарМУ, 2005ж.
14. Ержанов С.И. Сала ... ... ...... ... Жолдасбаева Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы: Ана тілі, 2002ж.
16. Дүйсенбаев К.Ш. Кәсіпорынның ... ... ...... ... ... Н.А, Волгина О.Н. Оплата труда: японский опыт и российская
практика. – М: Данков и К, 2006ж.
Қосымша А
2005- 2008 ... ... АҚ ... сараптау және сертификаттау
орталығының» ұжымдық құрамының динамикасы, адам
|Көрсеткіштер |2005ж |2006ж |2007ж |2008ж ... |2210 |2397 |2428 |2532 ... оның | | | | ... | | | | |
| ... |401 |483 |491 |513 ... |436 |503 |509 |548 ... ... ... кестедегі кәсіпорынның ұжымдық құрамын көрнекі түрде
салыстыру үшін диаграмма түрінде қарастырайық.
2005 – 2008 ... АҚ ... ... және ... ... – АҚ «ҰССО» қызметкерлер мен жұмыскерлер құрамының өзгерісі
Қосымша В
«Ұлттық ... және ... ... АҚ Алматы филиалының
еңбеккерлерінің еңбекақысын есептеу әдістері бойынша шығарылған
есептердің ... ... ... ... ... ... |Жалпы |Сый-ақ|
| ... ... ... саны ... |
| ...... ... | |ақы | |
| ... |(%) ... | | ... |
| | | | | | |і | ... Қазақстан
Батыс Қазақстан
Ақтөбе
Қарағанды
Көкшетау
Ақмола
филиалдары
Батыс Қазақстан
АҚ «ҰССО» директоры
(бас кәсіпорын)
Арқалық
Астана қаласы бойынша өнеркәсіптік басқару
экономика бөлімі
административті ... ... ... ... ... ... ... анализді басқару және сапа жүйесі
бас есепші
бірінші вице -президент
Президент
Қостанай
Жүйе
Өмірлік жалдау жүйесі
Еңбекақы жүйесі
Бедел
жүйесі
Жұмыс орнында кадрларды
дайындау
Кадрларды алмастыру
жүйесі
Ынта
Жеке сипаттамалар
қажеттілік спектрі
жұмыстың
орындалуы
қажеттілік өткізілімі
(сыйақылар)
қажеттілік
n+1
қанағаттандырылған қажеттілік
қанағаттандыры
лмаған
қажеттілік
жұмыстың
орындалуы
мотив
қызығушылық
қажеттілік n
қажеттілік
n - ... ... ... - ... -лық

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын 2007-2009 жылдары iске асыру42 бет
Ландшафттың классификациясы3 бет
Сынау және сертификаттау жөніндегі Еуропалық ұйымның функциялары4 бет
Шет мемлекеттердегі стандарттау және сертификаттау4 бет
Қызметкерлерді басқаруды жетілдіру жолдары21 бет
Өнім сапасын жоғарылатудың қажеттілігі46 бет
"Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау"4 бет
1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың класификациясы7 бет
«биотехнологиялық объект ретінде өсімдік жасушаларын өсіру »7 бет
«Кит со» ЖШС еңбекақы есептеу және еңбекақының «1С бухгелтерия» жүйесінде жүргізілуі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь