Бухгалтерлік есеп және ақпараттар жүйесі

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4

І.БӨЛІМ. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖӘНЕ АҚПАРАТТАР ЖҮЙЕСІ
1.1. Бухгалтерлік есеп құжаттарының маңызы мен ақпараттар жүйесі ... ...5.10
1.2. Құжаттардың атқаратын рөлі мен принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11.14
1.3. Құжаттарды өңдеу және олардың классификациясы ... ... ... ... ... ... ... 15.18

ІІ.БӨЛІМ. БАСҚАРУ ШЕШІМДЕРІН ҚАБЫЛДАУ КЕЗІНДЕГІ БУХГАЛТЕРЛІК АҚПАРАТТЫҢ ОРНЫ
2.1. Басқару шешімдерін қабылдау кезіндегі ақпараттарға қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19.22
2.2. Шешім қабылдау кезіндегі ақпараттардың өлшеу принциптері ... ... ..23.27

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастар заңдылығының экономикалық өмірге енуі мен меншікті кәсіпорындардың көбеюі, бизнес пен кәсіпкерліктің дамуы, басқару жүйесінің демократиялық жолдармен реттелуіне байланысты, бұған қосымша Батыс идеологиясы мен ұсыныстары бухгалтерлік есеп бағытындағы консервативтік ескі жүйені жлйды. Бухгалтерлік есеп – бұдан туындайтын қаржылық қорытынды есеп нарықтық қатынастардың негізін қалайтындығына кәсіпкер бизнесмендер, меншік иелері және кәсіпорындарды басқарушылардың көзі жетті. Сонымен қатар, бухгалтерлік есеп пен аудит, қаржы мен банк істері өрісінде іске асырылатын шаралар жиі-жиі өзгеріске түсктін болды. Мұның барлығы да нарықтық қатынсатарды жетілдіруге бағытталған заңдылық.
Бұл күндері экономикалық қатынастардың мәні мен маңызын түсіну, бизнесті жүргізу мен бсқару, ақпараттарды реттеу және санаға сиярлық тиімді шешімдер қабылдау үлкен мәселеге айналды. Еліміздегі бизнесті дамыту, қаржылық қатынастардың теориялық және қолданбалы негізін білу, құқықтық жүйедегі заңдылықтарды білу, қаржы мен басқару үрдісіндегі көрсеткіштерді жан-жақты талдау, тиімді шешім қабылдау қызметінде бухгалтерлік есептің атқаратын рөлі өте зор болып табылады.
Барлық елдерде экономикалық жүйенің бизнестік ұясын шаруашылық субъектілері құрайды. Қазақстан Республикасы Азаматтық клдексінде заңды тұлғаларға түсінік беріліп, мұның типтері мен түрлері, классификациялануы және әр типтің өз ерекшеліктері берілген.
Шаруашылық субъектілеріндегі бухгалтерлік есепті жүргізу үшін жоғары дәрежеде даярланған кәсіби мамандар қажет. Нарықтық экономиканың талаптарына сай сапасы жағынан жақсы даярланған бухгалтерлерге деген сұраныс артып келеді.
Сондықтан кейінгі жылдары бухгалтерлік есеп мамандығы бойынша болашаққа кадрлар даярлау мен қайта даярлау жүйесіне де жаңа өзгерістер
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Ә. Әбдiманапов. «Бухгалтерлiк есеп теориясы және принциптерi» Алматы, 2001ж.
2. Кеулімжанов «Бухгалтерлік есеп принциптері» Алматы, 2004ж.
3. В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдуллин «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы, 2003ж.
4. Вон Хорн «Основы управления финансами» Москва, 2002г.
5. Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп» жөніндегі заң
күші бар Жарлығы.
6. Селина «Принципы бухгалтерского учета» Алматы, 2003г.
7. Б. Нидлз «Принципы бухгалтерского учета» Москва, 1999г.
8. Ч.Т. Хорнгрен «Бухгалтерский учет: управленческий аспект» Москва, 2003г.
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................3-4
І-БӨЛІМ. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖӘНЕ АҚПАРАТТАР ЖҮЙЕСІ
1.1. Бухгалтерлік есеп ... ... мен ... ... ... ... рөлі мен ... ... ... және ... ... ... ... КЕЗІНДЕГІ БУХГАЛТЕРЛІК АҚПАРАТТЫҢ
ОРНЫ
2.1. Басқару ... ... ... ... қойылатын
талаптар....................................................................
.........................................19-22
2.2. Шешім қабылдау кезіндегі ақпараттардың өлшеу принциптері..........23-
27
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................28
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... енуі мен ... кәсіпорындардың көбеюі, бизнес пен
кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... реттелуіне
байланысты, бұған қосымша Батыс идеологиясы мен ... ... ... ... ескі жүйені жлйды. Бухгалтерлік есеп –
бұдан туындайтын қаржылық қорытынды есеп ... ... ... кәсіпкер бизнесмендер, меншік иелері және кәсіпорындарды
басқарушылардың көзі ... ... ... ... есеп пен ... мен банк істері өрісінде іске асырылатын шаралар жиі-жиі өзгеріске
түсктін болды. Мұның ... да ... ... ... ... күндері экономикалық қатынастардың мәні мен маңызын түсіну,
бизнесті жүргізу мен бсқару, ақпараттарды реттеу және санаға сиярлық тиімді
шешімдер қабылдау ... ... ... Еліміздегі бизнесті дамыту,
қаржылық қатынастардың теориялық және қолданбалы негізін білу, құқықтық
жүйедегі заңдылықтарды білу, ... мен ... ... ... ... тиімді шешім қабылдау қызметінде бухгалтерлік есептің
атқаратын рөлі өте зор ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектілері құрайды. Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... ... ... типтері мен түрлері, классификациялануы
және әр типтің өз ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізу үшін
жоғары дәрежеде ... ... ... ... Нарықтық экономиканың
талаптарына сай сапасы жағынан жақсы даярланған ... ... ... келеді.
Сондықтан кейінгі жылдары бухгалтерлік есеп мамандығы бойынша
болашаққа кадрлар даярлау мен қайта даярлау жүйесіне де жаңа ... ... ... ... ... ... деңгейге көтеру
жөнінде едәуір жұмыстар атқарылып келеді.
Кәсіби мамандық дәрежесіне жету үшін ізденушілер ... ... есеп ... ... ... ... айналды. Яғни,
бухгалтерлік есеп мамандығы өміршең мамандық екендігін және ... ... ... ... ... ... айналдырған
түсінік. Осы заманғы бухгалтерлер «счеттар жүргізуші» қатарынан ... ... ... ... мен ... ... ... тұлғаға айналды.
Қолданбалы тұлғадан қарағанда бухгалтерлік есеп мамандығы жалпы
экономикалық мамандықтар ішіндегі көп тараған мамандықтар ... ... ... бухгалтерлер экономикалық өмірде іске ... мен есеп ... ... банк ... ... мен ... синтездік байланысты білу керек.
Бухгалтерлік есепке тән негізгі принциптердің мәне мен ... ... ... ... басқару мен ұйымдастыру жөнінде шешім
қабылдау мүмкін ... ... ... ... ... шешім
қабылдау үшін бухгалтерлік есеп счеттарын жүргізу мен бұларды өз орындарына
қарай дұрыс қолдану, бастапқы құжаттар айналасын ... ... ... жүйесінде қолданылатын әдістемелерді сабақтастықпен пайдалану жолдарын
білген жөн.
І-БӨЛІМ. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖӘНЕ ... ... ... есеп ... маңызы мен ақпараттар жүйесі
Бухгалтерлік қызмет атқарушылардың түпкі мақсаты ... ... ... ... ету. ... ... ... үшін ұрлық пен коррупцияны болдырмау, ... мен ... ... ... ... мен ... үшін ішкі ... жұмысын жолға
қою. Сонымен қатар бухгалтерлер міндеті кәсіпорынның пайда мен табыс түсіру
жолдарын жоспарлау, шығындарға ... ... ... шектеулер қою.
Бухгалтерлердің негізгі міндеті – бастапқы құжеттардың ... ... ... айналасын қадағалау, тиісті қаржылық қорытынды құжаттарды дұрыс
жасау, салық жөніндегі заңдылықты, жылдық жинақ табыс ... ... ... ... есеп жүйесіне тән жалпы есеп-қисап
жұмысын ... ... ... есеп ... ... ... ... бухгалтерлердіңбілім дәрежесін жетілдірумен
қатар, консультациялық кездесу өткізіп ... ... ... ... ... ... ... етуі керек.
Бұлар бухгалтерлік жұмыс атқарушылар емес, өздерінің ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және аудит мамандарын
даярлайтын оқу орындарындағы кафедраларда мұғалімдердің ... ... ... ... ... пен педагогтық қабілеті жоғары
дәрежеде болуы керек. Бұл категориядағы ғалымдар мен ... ... бола ... ... де ... ... ... мақсат тұтқан
жөн.
Білім дәрежесіне, өзінің ақылы мен ойына, алғырлығына ... ... ... бухгалтер өз игілігінен гөрі кәсіпорынның
болашағы мен халық игілігіне қызмет істеуі керек. ... ... ... ... ... ... және өз ... қарай еңбекақы алуы
қамтамасыз етілуі қажет.
Әсіресе нарықтық қатынастар мен базарлы сауда ... ... ... ... дивидиент алғысы келеді,
несиелендірушілер кәсіпорынның төлем ... ... ... ... ал ... ... төлемей кетудің жағдайын ойлайды, салық
органдары әрбір ... көп ... ... ... ... ... ... атқарушы қызметкерлер үлкен еңбекақы алғысы
келеді, аудиторлар кәсіпорынның жағдайына қызмет көрсеткісі келеді. ... ... да ... ... есеп ... ... ... қана
емес, орындаушы бухгалтерлерге қойылатын талап екендігін түсінген жөн.
Сонымен, жалпы бухгалтерлік есеп жүйесі кәсіпорын деңгейіндегі
есепке байланысты орындалатын және ... ... ... ... түпкі мақсатқа жеткізу бухгалтерлер мен ... ... ... ... біліуі керек.
Шаруашылық субъектілері, меншік иелігінің кез-келген ... ... ... ... ... ұйымдар мен мекемелердің
барлығында бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... мен капиталы, алған міндеттемелері, ... ... ... ... ... құралдары мен айналым
қаражаттары, сатып алу мен сату ... ... ... ... ... ... ... есеп жүргізу экономикалық
қатынастардың басты ... ... ... ... есепті
күрделі жүйе деп түсінген жөн. Экономикалық қатынастардың барлығы да есепке
алыну керектігі бухгалтерлік есепке тән, мән мен ... алғы шарт ... ... ... ... үрдіс.
Бұл мақсаттар мен міндеттердің нақтылы іске ... ... ... ... ... есептің атқаратын
рөлі зор. Бухгалтерлік есеп жұмысы экономикалық ... ... және әр ... сай ... ... есеп ... ... ерекшеліктерге сай өнім өндіруді, экономикалық бостандықты,
кәсіпкерлік ... ... ... ... байланыстар
жөніндегі көрсеткіш мәліметтерді хабарлап, талдап, мұның негізінде ... ... өз ... өз ... мен ... бар пән. Сондықтан
бухгалтерлік есептінң алғы ... ... ... ... ... зерттеуге, басқарудың тиімді жолдарын анықтауға ақпараттар
дайындайтын ерекше пән болып табылады.
Қандай да болмасын есеп ... мен ... ... ... ... бар ... деп ... жөн. Бухгалтерлік
есеп нарықтық қатынастарға байланысты іс-әрекеттерді саналы ... табу ... және ... үшін ақпараттар жинап, тиімді және тиімсіз, пайдалы
және зиянды мәліметтер жүйесін топтастырып, белгілі дәрежеде ... ... ... мен ... ... ... мен ... иелігіне сүйеніп, қол ұшымен
жалғасып, коррупциялық әрекеттерге барушы және ... ... ... ... ... ... де ... есептің атқаратын ролі
зор. Мұндай әрекеттерді болдырмау үшін ... ... ... өз кәсібін
сыйлап, таза еңбек етуі ... ... есеп ... ... ... Мұның диапазон кеңістігі мол. Сондықтан экономиканы басқару ... ... ... мен ... зерттеу, базарлы саудаға тәнн
шешім қабылдау, тексеру мен бақылау ... ... ... ... ... орынсыз қағазбастылықты ... ... есеп ... өз мәне мен ... ... ... ... күннің талабына сай бухгалтерлік есепте қолданылатын
үлгі-мәтін, есеп регистрлары және ... есеп ... ... ... мен ... ... ... болуы керек.
Ендігі жерде бухгалтерлік есеп жүйесінің алдына қойылған жалпы
мақсаттары мен талаптарын шешудің бастапқы ... ... ... ... тәжірибеге қарағанда, сонымен қатар жылдар бойы
қалыптасқан және ... ... ... қарағанда бухгалтерлік
есеп ең әуелі өзінің бақылау, өлшеу, тіркеу принциптерін жүзеге асырады.
Бақылау принципі деп – ... ... ... ... ... ... бақылап түгендеу деп айтамыз. ... ... ... ... есеп ... ақшалай өлшемге айналдыруды
айтады. Тіркеу деп – ... есеп ... мен ... ... ... ... ... өлшеу және тіркеу принциптері бірімен-бірі
тығыз байланыстқан, бірінің мазмұнын бірі ... ... ... ... ... мен мәні және бұл ... ... аяқтау үрдісі, ең әуелі бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... тәсілдерінен, басқару есебіндегі көрсеткіштерді талдай
білуден, қаржылық қорытынды есепті жасаудан, ... ... ... ... ... есеп жүйесіндегі ақпараттар Қазақстандық
бухгалтерлік есеп стандарттары талабына сай ... ... және ... ... қызметкерлерге т.б. тұлғаларға қызмет
көрсетеді. ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың қаражаттарын іске қосып, ... ... ... ... ... ... ... үшін бухгалтерлік есеп өрісіндегі
қалыптасқан ақпараттарды ... ... ... ... ... ... жасалған концепциялар мен тәсілдер
негізіне сүйене отырып, елімізде қабылданған арнайы ... ... ... қорытынды есеп пен кәсіпорындардың қаржылық қорытынды
есеп, қаржы көрсеткіштерін талдау жүйелерінің арасында үзілмейтін және
сабақтастық ... ... ... құрылуы керек.
Аталмыш мәселелердің ішінен тек қана бухгалтерлік есеп негізін
лқырмандар ... ... бай ... ... және ... ғалымдары
мен мамандарының жариялаған еңбектерін зерттей отырып, бұған қосымша ... ... ... енген халықаралық бухгалтерлік есеп
стандарттары талабына сай мәсеклелерді қарастыруды жөн көрдік.
Көп сырлы бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... қорытынды есеп мәліметтерін, басқа да көрсеткіштер
жүйесін көптеген жеке және ... ... мен ... ... ... ... ... көпшілігінің білім дәрежелері осы заман
талабына сай лқытып-үйретуге арналған ... мен ... мен ... ... түсінбей жасалған есеп пен ақпараттық
жүйе экономикалық қатынастарды қалыптастырмайды, болашақта түсетін пайдаға
қол жеткізбейді және кәсіпорынның ... ... ... бойы ... ... счеттарын жүргізушілердің деңгейінде ғана дайындалған
мамандар, осы заманғы нарықтық қатынастарды ары қарай ... ... ... жөніндегі дтректорлық, шын мәніндегі бас
бухгалтерлік, қаржылық нәтижені ... ... ... атқара
алмай келеді. Сонымен қатар ... есеп ... іске ... көпшілігінің бастапқы білім дәрежелері осы кездегі кәсіби
мамандыққа сай емес, бұлар есеп жүргізудің ... ... ... жете ... есеп ... ... жылдық баланстағы
әрбір баптардың экономикалық мақсаты мен маңызын толық біле бермейді.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда, ... да ... ... ... мен ... ... ... еңбек етуінің
негізінде орындалады және қойылған мақсаттар мен экономикалық мүддені
қамтамасыз ... кез ... ... мен ... және ... ... да сырттан көрсетілген қызметтерді, ғимараттар мен
жабдықтарды т.с.с. пайдаланады. Яғни қаржы ... ... ... ... көздері мен бұлардың әдістері, ресурстардың көлемі
мен қозғалысы жөніндегі мәліметтер бухгалтерлік есеп жүйесінде жүргізіледі.
Бухгалтерлік есеп жүйесіндегі мәліметтер мен ... ... ... ... ... қабылданады және мұндай ақпараттар сыртқы
пайдаланушылар үшін де өте қажет.
Нарықтық экономика ... ... ...... деп те ... ... ... есеп стандарттары талабына
қарай бухгалтерлік есеп жүйесіне негізінен үш критерий қойылған. Бұлар
шындықты, ... ... және іске ... ... жауап беруі керек.
Белгілі бір кәсіпорындар жөніндегі мәліметтерді талдап
сараптаушыларға қажетті ақпараттар ... ... ... ... ... болса, онда шындық принципі іске асырылды деуге болады. Егер
ақпараттар жүйесін ... жеке ... ... ... мен өз ... ... әсер ... барлық
ақпараттар объективті тұрғыдан бағаланатын болса, онда ... ... ... ... есеп ... ... ... Сонымен қатар шындыққа жанасатын және тексеруге жататын жұмыстарды
атқару үшін шамадан тыс шығындар жұмсай орындау қажеттілігі туындайды.
1.2. Құжаттардың атқаратын рөлі мен ... ... ... алғы ... құжаттау болып табылады.
Бухгалтерлік есеп шоттарын ... үшін ... ... ... ... опарацияларының көрсеткіштері міндетті түрде
жазылады. ... ... ... мәлімететр мен ақпараттар логикалық іс-
әрекетке жауап беретіндей тіркеліп, тек шындық операцияларды көрсетуі
керек.
Шаруашылықтағы ... ... ... мен ... құжаттарға түсіріп жазу бухгалтерлік есеп жүйесінің негізін
құрайды. ... есеп ... ... және түсірілген операциялардың
мазмұнын тіркеу принципі деп аталады. Яғни ... есеп ... ғана ... ... ... ... – жоқ ... принципіне тікелей сүйене отырып, кәсіпорындар мен жеке ... ... ... ... болады. Тіркеу принципі тек қана
құжаттар негізіне сай орындалатындықтан және құжататрдың құқықтық қасиеті
болатындықтан әрбір жазу мен ... ... ... тексеріліп отыруы
қажет. Құжаттардың дұрыс орындалып, есеп шоттарына тіркелген операциялардың
шындығын бақылап отыру үшін бухгалтерлік есеп жүйесінде ... ... ... есеп ... ... құжаттарға түсінік беру
қажеттілігі туындайды. Құжаттар деп - әр түрлі ... ... ... орын ... ... анықтайтын құқықтық қатынастарды растайтын
іс-қағаздарын айтады.
Қандай да болмасын құжататрдың өзіне тән ... ... ... ... ... (реквизиттері) болады. Реквизит – латын
сөзі. Бұл сөз қажетті деген ұғым береді. ... ... ... ... ... ... арнайы мақсаттарға қарай толтырылады.
Құжаттар үлгісін пайдаланып, мұның деректерін ... ... ... кәсіпорын қабылдаған өз ережесінің және құжат айналысын бұзбау
үшін жауап береді.
Құжатардың деректеріне мыналар жатады: ... ... ... Құжаттардың жасалған күні, шаруашылық фактісінің мазмұны, өлшеу
бірлігі, аталмыш фактіге жауап берушілердің ... ... ... ... ... ... ... толық толтырылмаған немесе қате
толтырылып, бұрмаланған жағдайда, ... ... заң күші ... ... ... ... жүргізуге болмайды.
Бухгалтерлік есеп шоттарын жүргізу үрдісінде ақпараттар жүйесі ... ... ... күнделікті болып отыратын шаруашылық
өмірін құжаттау үшін басқа да ақпараттық ... ... ... өңделіп, басқадай мақсаттарға қолданылуы мүмкін. Мысалға, бастапқы
құжат қайта өңделіп, автоматтандыру және ... ... ... мүмкін. Қазіргі заманғы компьютерлік технологияның кеңінен
қолданылуына байланысты магнитті дискілер, ... ... ... ... қатарында қолданылатын болды.
Бухгалтерлік есеп тәжірибесінде аса жоғары бағаланатын құжаттар бір
ғана данада ... ... ... ... ... ... дана орындалады. Мысалға, кәсіпорын кассасына кіріске алынатын ... ... ... ордерін» бірнеше рет қайталап кіріске алып
жасауға болмайды. Егер әр құжат ... ... ғана ... ... жеке қол ... әрбір дана құжат өз қызметі мен ... ... ... ... дана ... ... ... түбіртекті
құжат болып есептелінеді. Мысалға, сатылатын тауарларға екі дана наклодной
қағазы ... ... ... ... ... бірге сатып алушыға
жіберіледі, ал екінші данасы ... ... ... ... Егер ... ... ... жазылатын жазулар тек қана бір ғана жазулар
болып танылса, экономикалық жағынан ... ... ... дана ... да ... ... өмірде қолданылатын құжаттарды заңдылық
құқысы бар және экономикалық маңызы бар ... деп ... ... ... ... құжаттарға жазылатын жазулар шындық пен дұрыстықты ғана
көрсетуі керек. өкінішке орай бухгалтерлі кесеп ... ... ... қоя алмайтын да жағдайлар ... ... ... тозу ... ... ... тозу құнының сомасын
лабораториялық құралмен қойғандай ... ... ... ... қиынға
түседі.
Сондықтан, құжаттарды бухгалтерлік есеп өрістерінің ... ... ... ... ... ... ... үрдісі деп
те таныған жөн. Бухгалтерлі есеп құжаттарының атқаратын рөлі мен маңызы
жоғарығдағыдай ... ... ... ... ... есептің тіркеу
принципіне жататындығын айтуға болады. Яғни ... ... ... ... үш ... бастапқы құжаттарды бақылау мен талдаудан;
2) журналдарға екі жазудан;
3) Бас кітапқа түсіріп, екі жақты жазудың хронологиялық ... ... ... ... ... ... ... шоттарға түсіруге болар. Алайда операцияларды ... әр ... ... мен ... ... ... маңызын талдау және
жіберілген қателерді бірден табу қиынтығы ... ... мен ... және
қателерді болдырмау мақсатын шешіп отыру үшін бухгалтерлік есеп жүргізу
тәжірибесіне тіркеу журналы ... ... ... ... ... сомасы екі жақтылық принципке сай жекелеген әрбір шоттарға
дебеттік және ... ... ... ... ... Кәсіпорындар
көлеміне қарай тіркеу журналының саны көп, не аз болуы мүмкін.
«Құжаттау» түсінігі ... ... ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік емес, бұлар өнемі ... ... ... ... ... уақытынан бастап архивке өткізілгенге
дейінгі жолын құжат ... деп ... ... ... төмендегі
кезеңдерден тұрады:
1) жазылып жасалынуы;
2) құжаттардың бухгалтерияға қабылдануы;
3) жазу жүйесіне ... ... ... 4) ... ... айналысынан тұратын құжаттардың көлемі мен ақпараттық
хабарламаларының ... және ... ... ... ... қабылданады. Әйткенменде, құжаттар көлемі мейлінше аз ... ... жөн. ... ... ... ... қарама-
қайшылықтар болуы мүмкін. Құжаттарға ... ... ... ... ... алып, бұлардың саны мен көлемін көбейте беруге
болмайды.
Кәсіпорындар мен мекемелердегі құжат ... бас ... ... ... кәсіпорын басшысы бекітіп, құжат жүргізуші жауапты
адамдардың аты-жөні көрсетіліп, бұлардың қолындағы құжаттардың кімнің, қай
уақытта өңдеп ... ... ... ... ... айналысын көпшілік оқитындай көрнекті жерге іліп ... ... ... ...... қозғалысын шапшаңдату мен бухгалтерлік
есеп учаскелеріндегі бухгалтерлердің қызметі мен ... ... ... ... ... ... өңдеу және олардың классификациясы
Қандай да болмасын кәсіпорынның барлық объектілері бойынша ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда тіркеу журналдарына жинақталады.
Кәсіпорын бухгалтериясында ... ... ... ... ... ... ... жағынан, қажеттілігі мен тиімділігі жағынан,
қойылған бағаның дұрыстығы жағынан мұқият ... ... ... ... ... қолдары, реквизиттердің толығымен жазылуы, жазу
тексттерінің, қойлыған сандардың анықтығы, ... ... ... ... Егер ... нәтижесінде қателер жіберілсе, онда
мұндай құжаттар осы құжаттарды ... ... ... ... ... үшін
қайтарылады.
Жоғарыда айтылған талаптар толығымен орындалған жағдайда кәсіпорын
бухгалтериясында қызмет атқарушы ... ... ... ... ... ... Мысалға, операциялардың орындалған жеріне қарай
қоймаларға, цехтарға аналитикалық жіктеу ... ... ... ... ... үлгі ... сай ... Осылайша өңделіп,
жинақталған құжаттардағы сандық көрсеткіштер ақшалай өлшемге айналдырылып,
бухгалтерлік есеп шоттарына жазылады. ... ... ... ... ... арнайы белгі қойылады. Құжаттарды өңдеу жұмысы
шаруашылық операциялары ... мен ... ... шоттар
корреспонденциясын жасаумен аяқталады.
Сонымен, бастапқы құжаттар, есеп регистрлары, тіркеу журналдары,
бухгалтерлік ... есеп ... пен ... жыл бойы жасалған барлық
құжаттар арнайы тәртіппен ... ... ... ... ... ... – басқару шешімдерін қабылдау кезіндегі бухгалтерлік
ақпарат ретінде алатын орны ... ... да ... ... ... ... яғни құжаттарды белгі бір атқаратын маңызы қарай ... ... мен ... ... ... ... ішкі, тұрақты
жаңаланып тұратын, сыртқа жіберілетін құжаттар болып ... ... ... ... - ... ... орныдаушы,
бухгалтерлік есеп жүргізуші ... ... ... қатыстылығына
байланысты құжаттар – ішкі және сыртқы болып бөлінеді.
Құжаттар көлеміне ... ... және ... ... ... ... ... бөлінген құжаттардың әр
тобына түсінік берілуі керек.
Келіп түскен құжаттар деп – сыртқы субъектілерден ... ... ... орын ... ... ... жөніндегі ақпараттардан
айтады.
Ішкі құжаттар деп – шаруашылық субъектісініңөзінде жасалған, осында
қызмет атқарушы жауапты адамдарға арналған бастапқы құжаттарды айтады.
Тұрақты жаңаланып ... ... ... есеп жүйесінде
жүргізілетін бастапқы ... ... ... ... ... ... регистрларға жазылған мәліметтер негізінде
бухгалтерлік қорытынды есеп жасалынады.
Сыртқа жіберілген ... осы ... ... сыртқы
пайдаланушыларға арналған құжаттарды айтады.
Әміршілік етуші құжаттарға шаруашылық операцияларын жүргізу ... ... ... жөніндегі бұйрық түріндегі құжаттар ... ... ... ... ... құжаттар деп
атайды. Мысалға, кассаның кіріс және ... ... ... ... ... ... жазылған ордер әміршілік етуші құжат болып танылса,
ақшаның берілгендігі ... ... ... жөніндегі кассалық ордер
орындаушылық рөл ... есеп ... ... атқарушы бухгалтерлердің
өздері жасаған құжаттары жатады. Мысалы: есеп жүргізу әдістерін тәжірибеде
қолдану үшін есептеу, тіркеу, ... мен ... ... ... ... айтуға болады. Егер таза пайданың көлемін, бұларға әсер
етуші сандық көрсеткіштерді есептеу кәсіпорынның ... ... ... онда бұл ... не ... ... не ... тобына жатады. әр кезеңде жасалған қорытынды есепті (отчет)
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... көптеген әдістемелік есептер орындау кәсіпорындағы
бухгалтерлерге байланысты. Мұндай жағдайда ... ... ... ... пайдаланылмайды.
Кәсіпорынға қатыстылығы жағынан қарағанда құжаттар екі үлкен топқа –
ішкі және сыртқы құжаттар болып бөлінеді. Ішкі құжаттарға кәсіпорынның ... мен ... ... ... ... Ал, ... құжаттарға
кәсіпорынның сыртта жүрген уәкілдері мен басқа да кәсіпорындарға жасалынып,
осы кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп ... ... ... бұл ... ... ... есеп жүйесіндегі құжаттарды іс-тәжірибеде пайдалану
үшін әрбір кәсіпорын ішкі құжаттарды жетілдіріп отыруы керек.
Мазмұн көлеміне қарай құжаттар бастапқы және ... ... ... ... ... ... операцияларының орындалған сәтінде
(бірінші кезеңінде) жасалынуы керек. Бастапқы құжаттар ... ең ... ... ... ... ... ордерлері, чектер,
шот-фактуралар, қабылдап өткізу актілері, материалдарға тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... құжаттар негізінде (екінші
кезеңде) жасалынады. ... ... ... ... ... саны мен сомалары жинақталып көрсетіледі. Жинақтаушы
құжаттарға ... ... ... ... ... жасалған есеп, жауапты адамдардың іс-сапарға барғандығы жөніндегі
аванстық есебі мысал бола алады.
Жинақтаушы құжаттардың мысалына тіркеу журналдарын келтіруше ... ... ... ... ... ... журналдарына
бірнеше және біртектес шаруашылқ операцияларының мәліметтері сабақтастық
жолмен тізбелеп жазылып отырады. Тіркеу журналдары бір ... он ... ... ... ... аяқталуына қарай тіркеу ... ... ... ... есеп ... түсіріледі.
Тіркеу журналын жүргізудің негізінде күнделікті ... ... ... ... туады. Сонымен қатар, құжаттар саны азаяды, есеп жұмысы
біршама жеңілденіп үнімделеді.
ІІ –БӨЛІМ. БАСҚАРУ ... ... ... ... ... ... Басқару шешімдерін қабылдау кезіндегі ақпараттарға қойылатын
талаптар
Бухгалтерлік есеп өрісіндегі көрсеткіштер ... бұл ... ... ... басты мақсаты – сыртқы
пайдаланушылары мен кәсіпорын басшыларын ақпараттармен қамтамасыз ... ... ету ... ... ... ... ... – шешім қабылдау, ал тиімді басқару үшін ... ... деп ... айтса керек. Ақпараттар жүйесін жинақтау арқылы
көптеген берекесіздіктерді, түсінбеушілік пен орын ... ... ... ... ... Яғни ақпараттар өз ... ... үшін ... қажет, ал мәліметтер аұпараттар
жүйесін құрайды. ... деп ... ... ... ... хабарлау дейміз. Кез келген кәсіпорын өз қызметін ... ... да ... ... отырғысы келетіндігі рас. Қаржы көздері
капитал рыногында болатындығы түсінікті. Міне, осыдан барып кәсіпорындар
потенциалды ... мен ... да ... ... және ... мен ... тұлғалардың қаражаттарын іске қосып, түпкі
мақсат таза пайда ... ... үшін ... есеп ... ... ... отыруы қажет.
Сонымен, бухгалтерлік есеп жүйесіндегі ақпараттар, біріншіден
сыртқы тұлғалардың талабын қанағаттандырады, екіншіден кәсіпорындарындағы
бухгалтерлер мен ... ... ... ... есеп ... пайдаланушылар есептің мақсатын, мұның
өрісіндегі ... мен ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті толығымен аяқтаудың сатылары ... есеп ... ... ... ... мазмұнын білген жөн. Түптің түбінде мұның ... ... ... ... ... ... қатар, экономикалық талдау
жүйесіне негіз бола ... ... ... ... ... ... тек
қана бухгалтерлік қорытынды есеп көрсеткіштеріне өзара салыстыра ... ... ... ... ... ... ... арқылы да
орындауға болады. Мұндай қосымшалар ... ... ... есептің
құрылымы мен маңызын тереңдете түседі.
Нарықтық қатынастар жағдайында бухгалтерлік есеп ақпараттары
мен мәліметтерін ... ... ... ... ... ... арасында қарама-қайшылықтар да
болуы мүмкін. Сондықтан ақпараттар жүйесі ... әрі ... ... бір ... және ... ... ... керек. Ақпараттардың
мағынасы мен көрсеткіштері логикалық ... ... ... жөн. ... ... ... ... агенттіктер арқылы жарияланған кезде
капитал рыногының және қаржы салымшыларының экономикалық мүмкіндіктерін
білуге болады.
Сонымен ... есеп аса көп ... ... ... жинақтап жүйеге түсіру кәсіби мамндардың ғана қолынан
келеді. Ақпараттарды жинақтап, бухгалтерлік есеп ... ... ... ... мен ... ережелер қажет. Бұларға: шындық, өз уақытында,
қажетті дәлділік т.б. талаптар ... ... ... ... өзіндік
бағыты мен маңызы бар. Мысалға, шындық түсінігі жүргізілген эксперимент
және ... ... ... ... ... ... Бұл
бағыттағы талапқа сай ағымдағы және септі жалдағы бухгалтерлік есеп
мәліметтері нақтылы ... ... үші ... есеп ... ... да ... ... арқылы жүргізілуі керек. Яғни
құжаттарсыз шындық болмайды, шындық құжаттардан туындайды.
Ақпараттар жүйесіне қойылатын талаптардың ең ... - ... дер ... ... ... Бухгалтерлер мен басқа да
басқарушы тұлғалар үшін тек ... ... ғана ... ... осы күні
орындалған бухгалтерлік операциялары қажет. Мұның үшін ... ... дәл осы күні ... ... ғана ... талабымен ұштасады.
Айта кететін бір жайт – бұл экономикалық немесе ... ... ... ... ... және ... ... күндерден соң мүмкін көптеген ... ... соң ... ... ... да ... мәліметтерді пайдаланып
экономикалық өмірге қосқан күнді өз уақытында орындалған күн деп ... ...... дәлдік. Бұл талаптың негізгі мақсаты
бухгалтерлік есеп ақпараттары мен ... ... ... мен кәсіпорынның өз ішінде жан-жақты талдау қызметін жүргізуге
арналған. «Бухгалтерия» мен «дәлдік» ұғымы бірімен бірі ... ... ... ... есеп ... ... дәлдікті
көрсетуі керек. Алайда, кейінгі жылдары кәсіпорын бухгалтерлерінің қарауына
берілген есеп саясатында көрсетілген ... ... ... әр ... ... келеді. Мысалы, негізгі құралдарға амортизациялық тозу
жарна есептеу тәсілдерінің көптігі, таза пайданы есептеудің бірнеше жолдары
сияқты ... ... аса ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай жағдайларды бухгалтерлердің, басқа да есеп
материалдарын пайдаланушылардың білгені жөн.
Қазақстан Республикасы ... заң күші бар 26 ... ... ... «Бухгалтерлік есеп жөніндегі» Жарлығының ... ... есеп ... ... ... ... ... және
жинақтау жүйесі деп анықталған.
Бухгалтерлік есеп ақпараттарын пайдаланушылардың төмендегідей
сипаттауға болады:
1) Меншік иелері өз ... ... ... ... немесе шаруашылық субъектісінің меншікті капиталын
қалыптастыра отырып мұның нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... есеп негізіндегіақпараттар жүйесін
пайдалана отырып, экономкалық ... ... ... ... ... тиісті еңбек ақыман қатар, сый ақы алуды мақсат тұтады. Бұлар
кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметін талдап, ішкі және ... ... ... ... енгізушілер болып табылады.
3) Кәсіпорында еңбек етуші ... мен ... ... ... ... ... ... ман санасына және
атқарылатын қызметтердің категорияларына қарай ... ақы ... ... ... ... табылады.
4) Қоюшылар мен сатып алушылар, басқалай клиенттер материалды ... ... ... осы ... өнімдерін, жұмыстар мен
қызметтерді сатып алу жөніндегі экономикалық ... ... ... шарт және екі ... қойылған келісім бағаға қарай
орындау үшін ақпараттар жүйесін пайдаланады. Нарықтық қатынастарға
түсуші жақтар екі ... ... ... бірінің-бірі төлем өтеушілік
қабілетін зерттеп білгені жөн.
5) Несие мен қарыз ... ... ... ... көздерін
қалыптастыру мен айналым қаражатымен қамтамасыз ету мақсатында
несиелендіріп, ... үшін ... ... ... ... қалыпты
жұмыстар атқарып, экономикалық жағдайының жақсаруңына қызмет атқарады.
Бұл ... ... үшін ... және ... ... ... қажет.
6) Отандық экономиканың тұрақтануы мен әлеуметтік салаларды қаржыландыру
мақсатында салық және ... ... ... ... етумен қатар, салық заңдылығн орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі ақпараттардың өлшеу принциптері
Кәсіпорындардың шаруашылық қызметі өрісінде болып ... ... ... орын алған операциялардың мазмұны мен ... ... және ... жүйесіне түсіндіру үшін бірнеше ... ... ... есеп ... ... өлшеп,
тексеру мен бағалау және талдап, зерттеу қызметін жан-жақты іске асыру үшін
түрлі өлшеу әдістері болады. Бұлар: ... ... және ... ... үшке ... - ... принципінің ең негізгісі. ... ... ... қанша сомаға сатылып алынғандығын, қанша сомаға
өндіріліп сатылғандығын, ненің қолда ... ... ... Сонымен
қатар, ағымдағы шаруашылық операцияларының ... ... ... есеп ... жазып, жекелеген счеттардың жинағын шығарып,
бұл жинақтарды қорытынды есепке түсіру сияқты ... ... ... өлшеу принципін қолдану арқылы іске асырылады.
Жылдық қорытынды есеп ... және ... есеп ... барлық баптардағы сомалар тек қана ақшалай өлшеммен жазылады.
Жалпы есеп жүйесіндегі баптардағы ... және ... да ... ... ... влу, көбейту және бөлу амалдарын пайдалана отырып,
аналиткалық жіктеу және ... ... ... ... ... ... бұлардың негізінде шешім
қабылданады.
Еңбек өлшемі - өнім өндіру, ... мен ... ... ... белгілеу, еңбек өнімділігін есептеу ... ... ... ... ... саны, сағаты, минуты сияқты уақыт өлшемдерімен өлшенеді.
Жұмыс ... ... ... ... өнім ... ... ... категориялар бойынша еңбек етуші адамдарға норма белгілеп,
еңбек өнімділігін есептеу үшін қажет. Еңбек өлшемі ең ... ... ... ... ... қатар еңбек уақыты мен өндіоілген
өнімнің саны мен сапасына қарай ақша есептелінеді.
Бухгалтерлік есеп жүйесін ... ... ... ... – есепке
түсетін барлық фактілер тек қана ақшалай өлшеммен ... ... ... жасау. Ақшалай өлшемсіз баланс жасалынбайды.
Бухгалтерлік есеп стандарттары ... ... ... ... ... ... жіне шаруашылық ... ... ... есебін жасау үшін ақпараттық жүйе
қалыптастырудың әдістерін белгілейтін ... ... есеп ... ... ... ... келтіріп, кәсіпорындардың қаржы ... ... ... мен ... ... ... ... БЕС атқаратын рөлі өте зор.
Бухгалтерлік баланс жекелеген счеттар қалдығынан туындайды. Баланс
қорытынды есеп жасаудың ең ... ... ... ... - ... ... Бұл сөз екі табақты таразы деген ұғымды
береді.
Екі жақты ... ... ... ... ... ... бір
мерзімге көрсететін мәліметтер жинағын баланс деп ... оң жағы ... ... ... мен қалыптасқан
көздерін көрсетеді.
Екі жақты жазу жүйесі ... ... ... ... ... принципті қолдану арқылы жазылетын жазуды ойлап тапқан францискан
монахы Леонардо да Винчидің жақын жолдасы Лука Пачоли ... ... ... ... ... ... жазу ... экономикалық заңдылықпен үйлеседі. Мысалға,
экономикалық құбылыс не көбейеді, не азайады, не ... не ... ... ... не жоғалады. Мұның барлығы да бірімен бірі тығыз ... ... ... бірі ... ... ... есеп счеттары деп кәсіпорынның активті қаражаттары мен
меншікті капитал және ... ... орын ... ... ... күнделікті бақылап, тіркеп, бағалап, ... ... ... ... ... ... белгіленген
счеттарға екі жақтылық принциппен жазуды айтамыз.
Счеттардың атқаратын міндеті мен рөліне қарай және ... мен ... ... және ... ... ... ... шаруашылық фактілерін тіркеу ... білу ... есеп ... ... ... түсінуге болады.
Шаруашылықтағы нақтылы орындалған іс-әрекеттер мен ... ... ... жазу ... есеп ... негізін
құрайды. Бухгалтертерлік есеп шоттарына ... және ... ... ... принципі деп атайды.
Тіркеу принципі үш кезеңнен: 1) бастапқы құжаттарды ... ... 2) ... екі ... жазудан; 3) бас кітапқа түсіріп екі
жазудың хронологиялық жинағынан тұрады. Талдау мен ... және ... ... ... ... үшін ... жүргізу тәжірибесіне
тіркеу жорналы енгізілген.
Қаптап-тіркеу фактісінің негізгі- натуралдық өлшем бірлігіндегі
құндылықтар. Натуралдық өлшем ... ... ... ... ... ... ... түсіп, кәсіпорынның тауарлы – материалды
құндылықтарын – ресурстарының жағдайын көрсетеді.
Қаптап-түгендеу принципінің ... ... ... бар ... мен ... есеп ... ... айырымын,
салыстыру ведомостарын қосымша ... ... ... ... қолда бар құндылықтар жатады. Құндылықтардың дұрыс есептелуін
түгендеу үшін натуралды қалдықтар шығарылуы керек. ... ... ... ... өлшеу, есептеу және қайта ... ... ... ақша ... ... ... ... арқылы орындалады.
Сонымкен, қаптап-түгендеу дегеніміз натуралды қалдықтарды белгілі бір
кезеңдерге қарай ... ... ... табылады.
Түгендеудің нәтижесінде артық не кем шыққан құндылықтардың саны мен
сомасы, мұндай жағдайлардың себебі анықталады.
Карточкалар деп арнайы сызылған кестелерден тұратын ... ... үлгі ... ... Карточкалар пайдалануға ыңғайлы және
бұларды көп жыл сақтауға болады. Карточкалар нөмірленіп, әрбір ... ... ... ... ... Мұның мысалы ретінде «негізгі
құралдар қозғалысының карточкаларын», ретінде «асыл ... ... ... ... ... ... ... жазуларды
тез тауып оқуға және бұларды көрнекті жерге қоюға ... ... ... ... есебін жүргізу үшін ... ... ... ... ... соң әрбір
құндылықтардың қалдығы шығарылып, мүліктік карточкаларға жазылады. Мүліктік
карточкаларда ... пен ... және ... ... ... ... ... карточкаларға кіріс пен шығысты және
қалдықты көрсететін үш бағана болады. Әр бір ... ... ... ... ... ... қолдан жасалған арнайы үлгі қағаздардан тұрады. Бос
парқ қағаздарға жазылатын мәліметтер кітаптар мен карточкалар ... ... ... Бос ... ... ... қарағанда
көлемі жағынан үлкенірек етіліп жасалынады. Егер карточкалар картотекалық
ұяларда сақталынса, бос парақ ... ... ... ... ... іс ... тігіледі. Көпшілік жағдайда бос парақ қағаздар
кәсіпорын бухгалтериясында жасалып, ішкі есеп жүйесін жетілдіруге ... ... ... ... мен ... жазылған
бухгалтерлік есеп мәліметтері де регистрлар тобына жатады. Қағаздарға
жазылған мәліметтерге қарағанда электронды ... ... ... ... ... ... есеп тәжірибесінде қолданылатын регистралдың сапалы
жасалуы ... ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ә. Әбдiманапов. «Бухгалтерлiк есеп теориясы және принциптерi» Алматы,
2001ж.
2. Кеулімжанов «Бухгалтерлік есеп ... ... ... В.К. ... Т.Ғ. ... «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп»
Алматы, 2003ж.
4. Вон Хорн «Основы управления финансами» Москва, 2002г.
5. Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік ... ... бар ... ... ... бухгалтерского учета» Алматы, 2003г.
7. Б. Нидлз «Принципы бухгалтерского учета» Москва, 1999г.
8. Ч.Т. Хорнгрен «Бухгалтерский учет: ... ... ... 2003г.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Шоттар жүйесі және екіжақты жазу."8 бет
Ішкі маркетингтік ақпарат жүйесі26 бет
Ауылшаруашылығы ұйымдарындағы қорлар есебі мен бақылауын жетілдіру25 бет
Ақша қаражаттарының есебі,талдауы32 бет
Біріккен кәсіпкерлік8 бет
Біріккен кәсіпкерлік жайлы22 бет
Біріккен кәсіпкерлік туралы39 бет
Бастапқы мәліметтер сапасын реттеу3 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізу шаралары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь