ҚР екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибесіне талдау

KІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Қарыз алушының несиелік жобасын талдаудың теориялық негізі ... ... ...5
1.1 Қарыз алушының несиелік жобасының мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Несиелеу принцптері мен несиелеу шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Жеке тұлғаның несиелік жобасын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17

ІІ. ҚР екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибесіне талдау
(Мысалға, «Туран Алем Банкі АҚ.ның материалдарында) ... ... ... ... 22
2.1 Банктегі несиелеу процесін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Жекелеген секторларды жоба бойынша несиелеу механизмі ... ... ... ...
2.3 «Туран Алем Банкі АҚ.ның несиелік саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІІІ. Қарыз алуышының несиелік жобасын жетілдіру жолдары ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
        
        МАЗМҰНЫ:
KІРІСПЕ.....................................................................
............................................ ... ... ... несиелік жобасын талдаудың ... ... ... несиелік жобасының
мәні.............................................5
1.2 ... ... мен ... ... Жеке ... несиелік жобасын
бағалау.............................................17
ІІ. ҚР екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибесіне талдау
(Мысалға, «Туран Алем ... ... ... Банктегі несиелеу процесін
ұйымдастыру...............................................
2.2 Жекелеген секторларды жоба бойынша несиелеу механизмі
................
2.3 ... Алем ... ... ... ... алуышының несиелік жобасын жетілдіру жолдары .................
Қорытынды...................................................................
........................................
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
...................
Қосымша.....................................................................
............................................
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Банктік жүйе – ... ... ... ... ... ... қашанда тауарлы өндірістің дамуымен тығыз
байланысты келеді. сондай-ақ банктер ... ... ... ... ... дамып отырады.
Көптеген отандық банктердің банкротқа ұшырауы, мерзімі өткен несиелердің
өсуіне байланысты болып отыр. Ол ... және ... ... ... ... орын алып ... өзекті мәселелердің біріне айналуда. Нақтырақ
айтатын болсақ, бүгінгі отандық банктердің кез ... ... ... өте төмен, өйткені, ондағы проблемалық несиелердің
үлесі 35-40% шамасын құрайды. Ал, бұл көрсеткіш ... және ... ... 5-6% ... Салыстырып қарасақ, ... ... ... ... несиелердің 6-7 есе жоғары
болуы, банктік тәжірибеміздегі ондай несиелермен ... ... ... ... да, алдағы уақыттарды жедел түрде бұл
мәселелерді шешу барысы өз кезегінде, ... ... ... ... етеді.
Банктердің экономиканы несиелеуге ынталы болмауы, тек төменгі деңгейде
табыс алуына байланысты емес, сол ... ... ... олардың жоғарғы тәуекелге баруына да ... ... ... ... елімізде алдағы уақытта Қазақстан экономикасына
жұмыс жасайтын банктер жүйесін құру міндеті тұр. Бұл да ... ... ... ... ... ... ... күтіп тұрған келесі бір мәселе – бұл
несиелеуге байланысты арнайы заңдылықтар мен нормативтік ... ... ... ... жеткіліксіздігі және әрекет етіп отырған
ережелер мен нұсқаулардың ескіруінен олардың дер кезінде жаңартылмауы.
Сондықтан да қарыз ... ... ... ... ... тек өркениетті әлемде қабылданғандай және банктер тәжірибелеріне
сүйене отырып, ... ... ... ... ... жақтарын
қалпына келтіру жолымен ғана ... ... ... ... ... алушының несиелік ... ... ... ... әр жақты құбылысты береді. Сондықтан да,
қазіргі ... ... ... түрлерінің дамуындағы орын алатын
мәселелерді анықтау және оларды ғылыми тұрғыда оқып білу ... ... ... ... ... мақсаты - қарыз алушының несиелік жобасын ... ... ... қарастыра отырып, ҚР-ғы екінші деңгейдегі
банктердің несиелеу тәжірибелеріне талдау жасау ... ... ... жетуде келесідей міндеттерді шешуді қажет етеді:
• қарыз алушының несиелік жобасы ұғымын қарастыру;
... ... ... ... және ... ... Әлемдік тәжірибедегі қарыз алушылардың несиелік ... ... ... ... кейбір тиімді жақтарын ұсыну;
• ҚР-ғы екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... талдау;
• Қарыз алушының несиелік жобасын бағалау әдістемесін жетілдіру жолдарын
жолдарын анықтау.
Зерттеу объектісіне ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктердің несиелік қызметі
және олардың ... ... ... ... жұмысының теориялық негізіне қазіргі кездегі отандық ... ... ... ... орын ... ... туралы
зерттеулері пайдаланылды.
Сонымен қатар, ғылыми жүмыста келесідей ... ... ... И.Д. ... ... О.И.Лаврушин, В.И.Колесников,
О.М.Марков, В.М.Усоскин, Е.Ф.Жуков, Э.А.Уткин, Е.Б.Ширинская, М.Х.Лапидус,
В.Платонов, М.Хиггинс және т.б. және ... ... ... С.Б. ... А.Ә. Ілияс, Д.Т. Боқаевтың
еңбектері пайдаланылды.
Статистикалық және ... ... ... ҚР ... ... ... статистикалық және есептік деректері, нормативтік
құжаттары, ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктерінің жылдық есеп ... ... ... әр ... ... ... деңгейдегі ғылыми–
тәжірибелік конференция материалдары, сондай-ақ ... ... ... ... жергілікті және шетелдік басылымдардағы мақалалар және
т.с.с. пайдаланылды.
І. Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... Қарыз алушының несиелік жобасының мәні
Қазіргі несиелеу жүйесі қарыз алушының несиелік жобасын ... де ... Айта кету ... ... ... ... жобасы
- бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау ... ... ... ... ... сауданың қайтарылмай қалуға
себепкер болатын көптеген тәуекел факторлардың іс әрекетімен байланысты
болып ... ... да, банк ... ... ... ... ... оқып-үйрену арқылы несиелік жобасын оқып үйренуге жағдай
жасайды.
Қарыз ... ... ... - бұл ... алушының өзінің қарыздық
міндеттемелері бойынша толық және уақтылы есеп айырысу қабілетін білдіреді.
Қарыз алушының несиелік ... бір ... - онда ... немесе қандай да бір күндегі төлемсіздікті есепке алмайды, ... ... ... өтеу қабілетін болжайды. Өткен уақыттардағы
қарыз алушының төлем қабілетсіздігінің дәрежесі клиенттің несиелік ... ... иек ... ең бір ... ... ... табылады.
Егерде қарыз алушының мерзімі өткен ... ... ... ... және
меншікті капиталдың мөлшері жеткілікті болса, онда банкке ... ... бір рет ... ... несиелік қабілетсіздігі туралы
қорытынды үшін негіз болып табылмайды. Несиелік қабілетті бар клиенттер
банкке, ... ... ұзақ ... ... ... несиелік жобасының деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға
беретін нақты ссудасымен ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және несиелік
операцияларға байланысты мүмкін болар тәуекелдерді есепке алу ... ... ... ... және ... ... мүмкіндік береді.
Әлемдік және отандық банктік тәжірибе қарыз алушының несиелік ... ... ... ... қарыз алушының мінездемесі, қаражатты
қарызға алу қабілеті; ағымдағы қызметі барысында қарызды өтеу үшін ... табу ... ... ... капиталы, несиенің
қамтамасыз етілуі, несиелік мәміле жасалатын жағдай, бақылау ... ... ... негізі, банк стандарты мен қадағалау
ұйымдарына ссуданың сипатының дәл келуі).
Қарыз алушының мінездемесі деп оның ... ... ... ... ... беделі, қарызды қайтарудағы жауапкершілігі және несиенің
мақсатының банктің ... ... сай ... ... ... ... тұлға ретінде беделі оның сол аяда ұзақ ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерге
сай келуінен, оның несиелік тарихынан, оның ... ... ... ... ... іскерлік әлеміндегі
беделінен түрады. Менеджерлерінің беделі олардың кәсіби жарамдылығына
(білімі, жұмыс тәжірибесі) ... ... жеке ... және ... оның басқаратын құрылымы мен банк арасындағы қарым-қатынастар
нәтижесіне ... ... ... алу ... ... ... несиеге өтініш беруге,
несиелік келісім-шартқа қол қоюға ... ... ... ... яғни ... ... фирманың өкілдерінде белгілі бір
өкілеттіліктерінің болуын білдіреді.
Қарыз алушының ... ... ең ... ... бірі - ... өтеу үшін ... қызметінің жүргізілу барысында қаражат табу
қабілеті болып табылады.
Қарыз алушының қапиталы оның ... ... ... ... ... ... Оны ... төмендегідей екі шарттың маңызы
зор:
1) оның жеткіліктілігі, яғни Орталық банктің ... ... ... ... ең ... ... ... және қаржы левераж коэффициенті негізінде талданады;
2) несиеленетін операцияларға меншікті ... ... ... ... банк пен ... ... арасында тәуекелдің бөлінуін куәландырады.
Қаншалықты меншік капитал жұмсалымы көбірек болса, соғұрлым ... ... ... ... ететін факторларды қадағалап отыруға мүмкіндік
туады
Несиенің қамтамасыз етілуі - қарыз ... ... құны ... ... ... ... ... екінші қосымша
көздердің (кепіл, кепіл-хат, кепілдеме, ... ... ... ... көздер қарыз алушының басына қаржылық қиындықтар туу
барысында, олардың банк ... ... ... ... береді. Кепілдік сапасы, ... ... ... ... ... ... қарыз алушының ақшалай ... ... аса ... ... ... жағдайларға елдегі, аймақтағы,
салалардағы ағымдық немесе болжанған экономикалық ... ... ... Бұл ... банктің сыртқы тәуекел дәрежесін анықтайды.
Соңғы критерий – ... бұл ... ... ... ... ... етуі және ... шаралардың жүзеге асырылуы үшін заңды
және нормативтік негіз бар ма( ... ... ... ... ... ... алушының қызметінің нәтижесіне қалай әсер ... ... ... ... ... және ссуда туралы мәліметтер,
банктің несиелік саясаты туралы ... ... ... ... ... ... ... бақылап отырып, банктік қадағалау
ұйымдарының стандарттарына ... ... ... ... банк клиентінің несиелік жобасын ... ... ... ... ... ... ... Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
• іскерлік тәуекелді бағалау;
• менеджментті бағалау;
• қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын бағалау;
• қаржылық коэффициенттерді ... ақша ... ... қарыз алушы туралы ақпарат жинақтау;
• орналасқан жеріне бару арқылы, қарыз алушының жұмысын ... ... ... қарыз алушының несиелік жобасын бағалаудағы
басты факторға оның қаржылық жағдайы ... Ол ... ... ... ... ... ... ете отырып, меншікті және заемдық
қаражаттарды орналастыру және пайдалану құрылымдарымен, сондай-ақ пайданы
алу, ... және ... ... ... ... қаржылық жағдайы оның төлем қабілетінен көрінеді: 1)
шаруашылық шарттарына сәйкес ... ... ... ... ... қайтару; 3) жұмыскерлер мен қызметкерлерге ... ... ... ... және ... төлеу. Қарыз алушының қаржылық жағдайы
жақсы болса, ол барлық міндеттемелері бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының ... ... ... ... шектеулі және кең көлемде
жасалады. Қарыз алушының несиелік жобасын талдау үшін оның ... ... ... ... жан-жақты бағалауға
мүмкіндік беретін көрсеткіштер жүйесін ұсынатын көптеген әдістемелер
қолданылады. ... ҚР ... ... ... ... ... ҚР ... банк Директоратының 27 қыркүйек 1994 ж. ... ... ... ... бекітілген “Қарыз алушының несиелік жобасын банктердің
талдауына байланысты әдістемелік нұсқауы”, сондай-ақ ... және ... ... пайдаланатын әдістемелер де біршама танымал.
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық жағдайын талдау үшін негізгі көздер
ретінде ... ... ... ... ... ... есеп
формалары қызмет етеді: ”Кәсіпорын балансы” (№1 форма); ”Қаржы нәтижелері
және оларды ... ... ... (№2 ... ... ... бет (№3 форма); сондай-ақ ҚР статистикалық есеп ... ... ... ... ... көрсеткіштері туралы
есебі” (№1 – Ф – ...... ... және ... ... өнімінің (жұмыстар, қызмет) кеткен шығындары туралы
есебі” (№5-з – мерзімді – ... ... ... ... ... жобасын бағалауда отандық банктік тәжірибеде
мынадай негізгі көрсеткіштер пайдаланылады:
Кесте 1. ... ... ... жобасын бағалауда пайдаланылатын
көрсеткіштер
| |Көрсеткіштер аттары ... ... |
|1 ... өтімділік |Ағымдағы активтер/ағымдағы ... |
| ... | |
|2 ... ... ... ... ... |
| |коэффициенті ... ... |
|3 ... ... ... ... |
|4 ... сауда |Өнімді сатудан түскен пайда / ... |
| | ... ... ... |
|5 ... ... мен ... |Пайда/негізгі құралдар ( айналымнан тыс |
| |айналымнан тыс активтер ... |
| ... | |
|6 ... ... ... капитал |
| ... | |
|7 ... ... міндеттеме |Пайда/ұзақ мерзімді несие және ... |
| ... | |
|8 ... ... ... |Заемдық қаражттар/ меншікті қаражаттар |
|9 |Тіркемелі активтерді өтеу |Тіркемелі ... ... және |
| ... ... ... / ... |
| | ... ... |
| ... қызмет ету ... ... ... ... |
| |коэффициенті | |
| ... ... ... ... ... |
| ... Автормен арнайы мамандану әдебиет кљздерінен алынған ... ... ... аса ... ... бұл ... ... көрсеткіштер.
Өтімділік деп кәсіпорынның барлық төлем түрлері бойынша өз ... алу ... ... ... ... қарыз және өтімді
қаражаттар (ақшалай қаражаттар, алашақ қарыз, запастар) көлеміне байланысты
болып келеді. Баланс өтімділігі ... ... ... ... ... байланысты топтастырылған қаражаттарды, пассив
баптарындағы төлеу ... ... ... ... ... анықталады.
Баланс активінің баптары олардың өтімділік дәрежелеріне қарай үш ... ... ... (есеп айырысу шотындағы және банктегі басқа ... ... ... ... ... да ақшалай қаражаттар;
арнайы қорлардың қаражаттары; күрделі қаржы ... ... ... ... іске ... ... (төлейтін мерзімі жетпеген, жөнелтілген
тауарлар және тапсырылған жұмыстар; ... есеп ... ... ... ... ... ... ретінде
берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу; банк ссудалары ... ... ... ... ссудалар бойынша жұмысшылары
және қызметкерлерімен есеп айырысу). Жеңіл іске ... ... ... ... жөнелтілген тауарлар мен тапсырылған
жұмыстар жатпайды.
Берешектермен есеп айырысу құрамында үш айға дейінгі ... ... ... “өзінің жүйесіндегі кәсіпорындармен оларға қаржылай көмек
ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу” бабында ... ... ... ... ... қарыздар есепке алынады.
3) жеңіл іске асырылатын тауарлы-материалдық құндылықтар (арзан бағалы тез
тозатын ... ... ... өндірістік қорлар; аяқталмаған
өндіріс; алдағы уақыт шығыстары; дайын өнім; басқа да ... ... ... қаражаттар мен жеңіл іске асатын
талаптардың қысқа мерзімді міндеттемелерге ... ... ... ... (Кө) ... ... ... іске асырылатын активтер
Кө ( ((((((((((((((((((( (1)
Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... өтімділік
коэффициентінің біршама оңтайлы мәні 1,2 мен 1,5 ... ... ... 1-ден ... ... жарамайды. Өтімділік коэффициенті
қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде ... ... ... ... ... ... бұл коэффициенттің мәні жоғары
болса, соғұрлым қарыз алушы тұрақты келеді.
Бірақ та алашақ қарыздың сипатын ескеру қажет. ... ... ... ... ... ... ... әсер етуіне баға беруге және
сондай-ақ жүргізілген несиелік саясаттың ... ... ... ... ... ... мынадай факторларды есепке алу
қажет:
• қызметінің көлемі (қаншалықты өндіріс және өнімді сату көлемі ... ... ... ... қоры көп ... ... және ... саласы (өнімге сұраныс және оны ... ... ... ... ... ұзақтығы (аяқталмаған өндіріс көлемі);
• материалдар запасын жаңарту үшін қажетті уақыт ... ... ... ... ... ... ... ықпал етушілерге мыналар
жатады:
• ағымдағы ... ... ... ... және төтенше оқиғалардың нәтижесінде болған зияндар;
• өтімді қаражаттар бағасының төмендетілуі;
• күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді қаражаттардың артық болғаны қажет емес. Егер де ол ... ... ... жұмыс тиімділігі азаяды. Өтімді қаражаттардың артық
болу себептері: ... ... ... ... ... ... объектілердің ауыстырылмауының нәтижесінде
амортизацияның жинақталып қалуы.
Өтеу коэффициенті қысқа мерзімді ... ... ... (ақшалай
қаражатар мен жеңіл іске асатын талаптардың және жеңіл іске асырылатын
тауарлы-материалдық бағалылықтар) ... ... ... қатынасы
арқылы есептеледі. Өтеу коэффициентінің (Кө) есептелуі төмендегідей
кестемен ... іске ... ... ( ... активтер
Кө ( ((((((((((((((((((((((( (2)
Қысқа мерзімді міндеттемелер сомасы
Қарыз алушы кәсіпорынның салалық сипатына қарай, өтеу ... мәні ... 2,0 ... ... қалайды. Өтеу коэффициентінің
ең төменгі мәні: өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, көлік, құрылыс және ... –1.5, ал ... және ... ... үшін – 1.0 болуы
тиіс.
Өтеу ... ... ... ... міндеттемелерді жабуға
арналған барлық қаражаттарының жеткіліктілігін сипаттайды. ... ... ... ... соғұрлым қарыз алушы үлкен сомада несие
алады.
Өтеу коэффициенті ... ... ... аяқ асты ауытқып отыруы
мүмкін. Оның мәніне төмендегідей факторлар ... ... ... ... мен ... қызметтер үшін есеп ... ... ... ... ... қаражаттарының айналымдылығы;
• тауарлы-материалдық құндылықтар қорларының құрылымы.
Өтімділік коэффициентін және өтеу коэффициентінің арасында кері байланыс
болады. Өтеу коэффициентінің ... ... ... ... және керісінше.
Меншікті айналым қаражаттарымен қамтамасыз ету көрсеткіші де қарыз
алушының негізгі көрсеткіштер қатарына жатады. ... ... ... ... ... ... көп ... соғұрлым клиенттің өз
міндеттемелері бойынша есеп айырысу қабілеті жоғары немесе қарыз ... ... ... ... қаражаттарды ұлғайтудың негізгі және
тұрақты көзі пайда болып табылады. Меншікті қаражаттардың ... ... ... бөлімінен активтің бірінші бөлімінің сомасы мен зиянды
шегеру арқылы есептеуге ... ... ... ... қамтамасыз
ету көрсеткіші (Кмқ) келесідей кестемен есептеледі:
Пассивтің І бөлімі – (Активтің І бөлімі ( Зиян)
Кмқ ( ((((((((((((((((((((((((( ... ІІ ... ( ... ІІІ бөлімі
Бұл көрсеткіш қарыз алушының меншікті ... ... ... ... айналым қаражаттарының үлесі жоғары болса,
соғұрлым қарыз ... ... ... ... Егер де, ... ... мәні 50%-
ға тең немесе жоғары болса, онда ол ... ... ... ... ... мәні 20%-дан (сауда және материалды-техникалық жабдықтау) 50%-ға
(өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс және байланыс) дейін ауытқып ... ... үш ... ... ... ... ... анықтауға болады. Үш көрсеткішті пайдалану банкке қарыз алушының
несиелік жобасын толық бағалауға ... ... Ол үшін ... ... ... алушының несиелік жобасын бағалауда мынадай ақпарат көздерінің
маңызы зор:
• өтініш жасаушымен ... ... яғни банк ... ссуда алуға
өтініш жасау себептерін біле отырып, ... ... ... ... ... ... беретіндігіне мән береді. Қарыз
алушының тарихы, өнімінің және ... ... ... ... ... біліктілігі туралы ақпараттар жинайды. Бұл
ақпараттар басқа жолдармен тексеріледі;
• клиенттерінің ... ... ... ... уақыттардағы ссудаларға
қатынасы, шоттардағы қалдықтары және т.б. ... ... ... ... ... ... инспекция жүргізу;
• қаржылық есебін талдайды;
• басқа банктермен контракт, қарыз алушының жабдықтаушылары, ... ... ... ... ... ... приниптері мен несиелеу шарттары
Несиенің мәнін және ... ... ... ... облысындағы объективті экономикалық заңдардың талаптарын
бейнелейтін несиелеу принциптері жатады. ... ... ... ... яғни банктік несиелердің берілуі, ... ... ... асырылады. Несиелеу принциптеріне байланысты банктік
несиелердің берілуінің басты шарттары: несиенің ... және ... ... ... ... қатынасу нәтижелілігі және т.б.
анықталады.
Экономиканың нарықтық ... ... өтуі ... ... қалған ғылыми көзқарастарды нарықтың талабына сай
қайта бағалауды қажет санайды.
Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру ... екі ... ...... ... ... принциптер:
• несиенің мақсаттылығы;
• несиенің ... ...... ... ... принциптер:
• несиенің мерзімділігі;
• несиенің қайтарымдылығы;
• несиенің ... ... ... ... ... ... несиелеудің барлық процесін ... ... ... нақты материалдық бағалылылар және
өндірістік шығындар ... ... ... ... ... жіктелуі нормаланған активтер мен олардың айналым қаражатар
айналымының шеңберіне тиістілігін қамтиды.
Қазіргі несиенің ... ... ... ... ... ... ол мерзімділік принципімен байланысады, яғни несие
уақытында ... ... ... органдарына беріледі. Сондықтан да
несиелеудің дифференциациялануы тек несиелік ... ... ... ғана жүзеге асырылады. Екіншіден, бұл ... ... ... ... және ... ... ... деген
сұранысын оқып-үйрену барысында потенциалды қарыз алушылардың несиелік
жобасын және ... ... ... ... ... ... және ... үшін пайдалылығын, сондай-ақ қаражаттардың ... ... ала ... ... ... ... дейін іске
қосылады. ... ... ... ... ... оның өткен жүйедегі вариантымен салыстырғанда қаталдау
болып табылады.
Мерзімділік – ол белгілі ... ... ... мәніне
негізделген несиенің ерекше бір белгісі. Ол, яғни несие берушінің қарыз
алушыға берілген ... ... бір ... ішінде келісілген тәртіпке сай
қайтарылуға тиістілігімен қортындыланады. Осыдан ... ... ... ... .
Несиенің қайтарылымдылығы оның экономикалық категория ретінде, басқадай
тауарлы-ақшалай қатынастардың экономикалық категорияларынан ... ... ... несие болмайды. Сондықтан да,
қайтарымдылық - бұл ... ... ... ... ... ... ... өтуіне байланысты несиелеудің бұл
принципіне ... мән ... ... оның ... ұдайы
өндірісте ақшалай қаражаттармен бірқалыпты қамтамасыз етілуі тәуелді.
Екіншіден, бұл ... ... ... ... өтімділігін
қамтамасыз ету үшін қажет. Олардың ... ... ... ... ... ... ... жұмсалымдарға салынуына жол
бермейді. Үшіншіден, әр жекелеген қарыз алушы үшін бұл принциптің ... жаңа ... алу ... ... ... ақылылығы – бұл несие беруші қарыз алушыға берілетін қаражатты
қайтару барысында бастапқы сомадан өсіп ... ... ... ... бұл ... ... үшін төленетін сыйақы (бұрынғыша
пайыз) түрінде беріледі.
Несиелеудің келесі бір принципі, ... ... ... ... ... ... ... етілуінің бүгінгі күнгі мәні
өзгеше. Қазіргі ... ... ... ... ... ... және сақтандыру міндеттемелері жатады.
Соның ішіндегі, ең бір маңызды қамтамасыз ету ... ... ... несие – бұл қарыз алушының активтерімен қамтамасыз етілген несие.
Кепілге берілетін ... ... ... ... ... ... болады.
Демек, нарық экономикасына өту жағдайында несиенің мәнін қалпына
келтіру ... ... ... ... несиелеу принциптеріне үлкен
көңіл бөлінуін талап етеді. М.А. Сыргтың көзқарасымен бөлісе ... ... ... және ... деп ... ... болады.
Несиелеудің объективті принциптеріне қайтару мерзімі және ... ... ... ... несиенің диференциалдылығы, мақсаттылығы және
қамтамасыз етілуі жатады.
Сонымен қатар, еліміздегі ... ... ... ... ... ... несиелік механизмнің тигізер ... іске ... ... ... ... ... ете
алмайтындығын айта кету қажет.
Несиелеу шарты - деп несиелеудің ... ... ... мен ... және ... қамтамасыз етілуге қойылатын
талаптарды түсінуге болады.
Несиелеу шарты, біріншіден, несиелік ... ... екі ... ... ... - ... ... мүдделеріне
сай, клиенттің қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталады. Несиелеу ... ... ... - ... мүдделерінің қорғалуын да көздейді.
Несиелеу шарты, ... ... ... ... және ... етулігімен байланысты. Егер де, клиент аталған
принциптерінің біреуін бұзатын болса, онда несиелеу мәмілесі жасалмайды.
Несиелеу ... ... ... коммерциялық мүддесі сақталатын
негізде жүзеге асырылады. Несиелеу ақылы түрде жүргізіледі. Оның ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерінің деңгейіне,
нарықтағы несиеге деген сұраныс пен ... ... ... ... ... ... банк пен ... алушы арасындағы жасалатын
несиелік келісімді қамтиды. Несиелеу, несиелік мәмілеге ... ... бір ... мен ... сондай-ақ экономикалық
жауапкершілігін көздейтін келісім негізінде іске асады.Несиелік механизмнің
төртінші элементіне несиелеуді экономикалық-ұйымдастыру ... ... ... ... несиені беру әдістері немесе айналым қаражаттар
шеңберіндегі несиенің қатынасу тәсілдері, ... ... беру ... ... ... ... ... процесті сызбамен 1-ші суретте көрсетуге болады.
1-сурет. Банктердегі несиелік процесс сызбасы.
Несиелік процесс несиеге деген өтінішті өңдеуден ... ... ... ... ... ... ... қайтарудың бірегей жасалған үлгісі жоқ.
Тәжірибеде ссуданы қайтарудың көптеген варианттары болады, соның ішінде:
1) мерзімді міндеттемелер негізінде ... ... ... ... жинақталуының және несиеге деген есеп-айырысу
шотынан қажеттіліктің азаю шамасына қарай қайтару;
3) алдын-ала белгіленген сома ... ... ... ... түскен түсімді бірден ссудалық қарызды жабуға есептеу;
5) несиенің қайтарылуын созу;
6) мерзімі өткен қарызды “Мерзімі өткен ... ... ... банк ... ... ... өткен ссудаларды шегеру.
Ссудалық қарызды қайтару туралы қарастырылған ... бұл ... ... келесідей түрде жіктеуге мүмкіндік берді.
Қайтаруына толық қарай
1) Несиені толық қайтару
2) Несиені жартылай қайтару
Қайтару жиілігіне қарай
1) Несиені ... ... ... ... ... ... ... уақытына қарай
1) Несиені жүйелі түрде қайтару
2) Несиені эпизодтық қайтару
Қайтару мерзімдеріне қарай
1) ... ... ... ... ... ... ... Несиенің мерзімін өткізіп барып қайтару
4) Несиені мерзімінен бұрын қайтару
Қайтару көздеріне қарай
1) Клиенттің меншікті қаражаттары
2) Жаңа ... ... ... берушінің шотынан шегеру
4) Басқа кәсіпорын шотынан түскен қаражаттар
5) Бюджеттік түсім және т.б.
Несиенің қайтарылуын арнайы ... ... ... да, жасамауға да
болады. Несиенің қайтарылуын негіздейтін құжаттарға: клиенттің жазбаша
үкімін, банктің ... ... ... ... жатады. Клиенттің өзінің
шотынан ақшалай қаражаттарды шегеру туралы берген үкімі жазбаша да ... да ... ... қайтарылуы қағазсыз, яғни байланыс каналдары
арқылы да жүзеге асырылады.
Несиелік қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесінде кепілді пайдалану арнайы
механизмнің, яғни ... ... ... ... ... ... - ... туралы шартты дайындау, жасау және орындалу процесін
білдіреді. ... ... ... ... ... ... бастап пайда
болады және несиені пайдаланудың барлық ... орын ... ... ... ... ... несие қозғалысының ақырғы кезеңінде –
несиенің қайтуында, яғни кей жағдайларда, клиент несиені ... ... ... есебінен қайтара алмаған кезде туындайды.
Кепіл механизмін іске асырудың негізгі ... ... ... мен ... ... кепіл затын бағалауды жүзеге асыру; ... ... ... және ... ... ... ... заттар, бағалы қағаздар, басқадай мүліктер және мүліктік
құқықтар ... ... ... кепіл заттары келесідей топтарға
бөлінеді:.
8) Клиенттің мүліктерінің ... ... ... кепілі:
а) шикізаттар, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
ә) тауарлар және дайын өнімдер кепілі;
б) валюталық бағалылар (нақты валюталар), алтыннан ... ... ... ... ... ... ... қағаздар (вексельдер) кепілі;
4) Сол банктегі депозиттер кепілі;
5) Жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека).
9) ... ... ... ... құқық кепілі;
6) Авторлық құқық кепілі;
7) Жерге құқық кепілі.
1.3 Жеке тұлғаның несиелік жобасын ... ... ... деңгейдегі банктердің жеке тұлғаларға беретін
несиеліріне тұтыну және ипотекалық несиелер жатады.
Тұтыну несиесінің мынадай түрлері қолданылуда:
автомобилдік несие;
0. ұзақ ... ... ... ... ... ... ... үйді жөндеу жұмыстарына берілетін несие;
0. кейінге қалдымайтын қажеттіліктерге (оқу, емделу, демалу және т.с.с)
берілетін несие
Мұнда автомобильдік ... ... жаңа және ... ... ... көмегімен алуға болады.
Ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарларға мыналар жатады:
жиһаз;
аудио-видео-және тұрмыстық техникалар;
компьютер және ... да ... ... үйді ... ... ... ішінде және сыртында құрылыс және
басқа да ... ... ... ... ... ... ... банк - Казкоммерцбанктің
тұтыну несиесін беру шартын 2-кестеден көруге болады.
Кесте 2. Казкоммерцбанктің тұтыну несиесінің түрлері мен ... ... ... түрлері |
| ... | |
| | ... ... ... ... |
| | | ... ... алу|
| | | ... |
| | ... ... ... | |
|1 ... |Автомобиль |Автомобильді бағалау құнының |10 000 АҚШ |
| ... ... 80%|80% -на ... |долларына ... |
| | ... | ... |
| | | | ... |
| | | | |500 000 АҚШ |
| | | | ... дейін |
| | | | ... ... |
| | | | |ету заты – |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
|2 ... |Автомобиль | 3 жылға дейін жүрген шетел |20% |
| ... ... ... ... ... 20%; | |
| | |20% |3 ... 5 жылға дейін | |
| | | ... ... ... ... | |
| | | ... 30%; | |
| | | |5 ... 10 жылға дейін | |
| | | ... ... ... ... | |
| | | ... 50%; | |
| | | |3 ... дейін жүрілген ТМД | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... - 30%; | |
| | | |3 ... 5 жылға дейін | |
| | | ... ТМД ... | |
| | | ... ... ... - 50%| |
|3 ... ... |3 жылға дейін |2 ... ... |
| ... ... | | |
|4 ... |АҚШ ... ... ... теңге |АҚШ доллары немесе|
| ... ... | ... |
| | ... | | |
|5 ... ... ... 1,5% (АҚШ ... |Айына: 1,5% (АҚШ |
| |төлем |(АҚШ |және 1,7% ... ... және |
| | ... |1,7% ... |
| | ... 1,7% | | |
| | ... | | |
|6 ... ... ... шетел автокөлігінің |Сатып алатын тауар|
| |сыз ету ... ... ... 10 ... ... ... үй |
| ... |автомобиль |ТМД-кі 5 жылдан аспаса, сол | |
| | | ... | ... ... ... ... несиелік департаментінің ... ... ... ... ... ... жоғарыдағы банктен тұтыну несиесін алуға қажетті құжаттар
тізімі мынадай:
0. Қарыз алушының анкетасы
0. Жеке куәлігі (көшірмесі)
0. СТТН (көшірмесі).
0. Соңғы 12 айға ... ... ... және ... ... туралы
жұмыстан берілетін анықтама.
0. Жұмыс стажы туралы жұмыс орнынан ... ... ... ... ... (N 3 форма)
0. Некеге тұрғандығын растайтын ... ... ... ... жеке ... ... қоятын мүліктің құжаттары.
Жеке тұлғаның төлем қабілетіндігін анықтау техникасы әр банкте әр ... Яғни ... ... ... ... ортақ әдістеме жоқ.
Сондықтан да ЦентрКредит банкі АҚ-ның қолданылатын ... ... ... ... ... ... үшін мынадай көрсеткіштер
қолданылады:
Кесте 3. Қарыз алушы-жеке ... ... ... ... |Көрсеткіштердің аттары |Есептеу ... |
|1 ... ... төлемінің айлық |Несиенің мөлшері/несиенің мерзімі|
| |мөлшері (НҚАТ); | |
|2 ... ... ... ... мөлшері * сыйақы |
| ... ... ... ... ... / 12 ай |
|3 |Негізгі қарыз және ... ... ( СМАТ |
| ... бойынша төлемінің | |
| ... ... ... | |
|4 ... ... (ТТ) ... ... – салықтық және басқа|
| | |да ... |
|5 ... ... жобасы (ННҚ) |НҚСАТ/ ТТ (мәні жобамен |
| | ... ... ... ... ... құрастырылған ... ... М.Е. ... ... 360 000 ... ... ... несиесін
36 айға, 18 ( жылдық сыйақы мөлшерлемесінде сұрап отыр делік. Ол ... ... – 18 000 ... және ... ... мүлік қояды.
Жоғарыдағы кестедегі көрсеткіштер көмегімен қарыз алушы М.Е. ... ... ... бағалаймыз:
360000
НҚАТ ( ((((( ( 10000 теңге
36
360000 * 0,18
СМАТ ( ((((((( ( 5400 ... ( 10000 ( 5400 ( 15400 ... ( ((((((( ( 0,85 (не ... ... алушымыз төлем қабілетті, яғни оған несие беруге болады.
Ендігі қадам кепілге қоятын ... ... ... ... кепіл заты
ретінде 2 бөлмелі пәтер ұсыналады. Оның нарықтық ... құны ... ... тұрады.
Банк тарапынан бағалаушы-мамандар көмегімен осы пәтердің кепіл құны
анықталады. Отандық банк тәжірибесінде ... құны ... ... ... ... ... Ол үшін мынадай есептеулер жасалады:
0. Пәтердің тозу коэффициенті ( Пәтердің ... құны * 3( ... ( 1500000 * 0,03 ( 45000 ... ... ... ... бағасының төмендеу тәуекелі ( Пәтердің
нарықтық құны * 15 ( (төмендеу коэффициенті) ( 1500000 * 0,15 ... ... ... ... құны ( ... ... құны - Пәтердің тозу
коэффициенті - Пәтердің бағасының төмендеу ... ( 1500000 ... 225000 ( 123000 ... ... кепіл құны ( Пәтердің бағалау құны * 60 ( ( 1230000 * 0,6 ... ... Бұл ... ... ... ... ... дәрежесін сипаттайды.
ІІ. Екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибелеріне талдау
2.1 Банктегі несиелеу процесін ұйымдастыру
Банктердің тәжірибесінде қолданылатын ... ... ... ... Әр ... ... несиелеу механизмнің элементтері
несиелік операциялардың сапалы сипатын бере отырып, олардың жүзеге асырылу
техникасын білдіреді. Несиелеу ... ... ... ... деген өтінішті қарау,
несиелік жобасын талдау,
несиелік келісім шарт жасасу,
несие ... ... ... ... жасау.
Қарыз алушыларға несие беру барысында банктер "Қазақстан Республикасының
Ұлттық банкі туралы" 30.03. 1995 ж. және ... ... және ... ... ... 30.08.1995 ж. ҚР Президентінің заң
күші бар Жарлықтарын, №1-ші 11. 02 1994 ж. ... ... ... ... ... ... сондай-ақ банктің Жарғысы
мен нұсқауларын басшылыққа алады. Несиелер төлем ... бар ... ... ... ... ... және тұрақты қамтамасыз ету
формаларының бар болуына қарай беріледі.
І кезең. Банкке келіп түскен ... ... ... қарау. Кез келген
несиелік операциялар осыдан басталады. Мұндай құжаттарда қарыз алушы мен
сұралатын ... ... ... ... ... ... ... мерзімі,
мүмкін болар қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі. Банктің қоятын талаптарына
байланысты өтінішке қосымша, яғни несиелік операциялар сипатына ... ... ... әр түрлі топтары үшін әртүрлі құжаттар
пакеті әзірленуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... жалға алу шарттарының, тіркелген
куәліктерінің немесе патенттерінің; нотариалды түрде куәландырылған ... ... ... ... ... төл құжаттары және
клиенттің несие алуға ... ... ... да ... ... екі жылдық қарыз алушының балансы және оған қосымша беттер;
несиеленетін шаралардың рентабельдік деңгейін және оның ... ... ... - ... есебі;
несиеленетін мәмілелерді растайтын келісім шарттар ... ... ... және сатуға арналған шарттар, тауарлы-
материалдық бағалылар шотының көшірмелері және т.с.с),
басқа банктерден алған ... ... ... (шоттар бойынша көшірме);
қаматамасыз ету мақсатында кепілге берілген мүлікке қарыз алушының меншік
құқығын растайтын ... ... ... ... ... құжаттар;
қызметін жаңадан бастаған, яғни қаржылық есептер және ... да ... ... ... ... жағдайларда банк қарыз алушыдан несиені қайтаруын қамтамасыз
ететін ... да ... мен ... ... ете ... Сонымен қатар,
банкпен тұрақты несиелік қатынаста болатын қарыз ... үшін ... ... ... ... ... алушы банкке несие алуға өтініш
жасаған уақытта, банк несиелеудегі оның мүмкіндігін алдын ала бағалау ... ... ... мүмкін. Онда: Фирманың жетекшісі мен қарыз алушы
өкілінің аты-жөні; қызмет және меншік түрі; ... ... ... және валюталық шот ашқан банктің аты және ... ... ол ... ... ... ... және ... есептік күнге берілген баланс құрылымы және басқа да ... ... оқып ... ... банк ... ... алған
ссудасын қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса маңызы бар.
Бағалау техникалық-экономикалық есеп негізінде ... ... ... алушының несиелік жобасын талдау кезеңі, яғни оның ссуда
бойынша қарызды уақытылы және толық көлемде қайтару қабілетін ... ... ... алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, сондықтан да, банк клиентке несие ... ... ... оның ... ... талдайды. Бұл көрсеткіш банктің өтімділігіне
ықпал етеді.
Қарыз алушының несиелік жобасына ... ... ... ... ... ... ... қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере отырып, қарыз
алушының атынан шығатын тұлғаның құқықтық қуатын ... ... ... ... тиіс;
Қарыз алушының іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі деп ... ... ... дайындығын ғана түсінбейді, сондай-ақ келісім
шартқа байланысты барлық міндеттемелерді орындауы түсіндіріледі.
Табыс алу ... Банк ... ... ... ... жеткілікті
қаражатты табу қабілетіне баға беруі қажет.
Қарыз алушының табыс алу жобасын анықтау ... сату ... ... ... әсер ... факторлар есепке ... ... ... алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның тауарлары мен
қызметтерінің сапасы, шикізат ... ... ... жатады.
Несиелеудегі шетелдік тәжірибеде бұл факторларға қоса жарнамалау
тиімділігі, ... ... ... ... ... ... ... бағалаудағы басты фактор оның қаржылық
жағдайы болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ете ... меншікті және заемдық қаражаттарды орналастыру
және пайдалану құрылымдарымен, сондай-ақ пайданы алу, ... және ... ... алушының қаржылық жағдайы оның төлем қабілетінен көрінеді: ... ... ... ... ... уақытылы қанағаттандыру; 2)
несиені қайтару; 3) жұмыскерлер мен қызметкерлерге ... ... ... ... және ... ... Қарыз алушының қаржылық жағдайы
жақсы болса, ол барлық міндеттемелері ... ... ... алушының несиелік жобасын банктік талдау шектеулі және кең көлемде
жасалады. Қарыз алушының ... ... ... үшін оның ... ... ... - қаржылық қызметін жан-жақты бағалауға
мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ҚР-да ҚР Ұлттық банкіндегі ... ... ... ҚР ... банк ... 27 ... 1994 ж.
мәжілісінде, № 26 қаулы бойынша бекітілген “Қарыз ... ... ... талдауына байланысты әдістемелік нұсқауы”, жекелеген
банктердің (Халық Жинақ банкінің, Центркредитбанкінің және ... ... ... қаржылық жағдайын бағалау әдістемесі” сияқты
әдістемелік нұсқаулары, сондай-ақ АҚШ-та және ... да ... ... де біршама танымал.
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық жағдайын талдау үшін ... ... ... ... бекітілген келесідей жылдық бухгалтерлік есеп
формалары ... ... ... ... (№1 форма); ”Қаржы нәтижелері
және оларды ... ... ... (№2 ... ... балансына
қосымша бет (№3 форма); сондай-ақ ҚР ... есеп ... ... қаржылық қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы
есебі” (№1 – Ф – ...... ... және ... ... ... (жұмыстар, қызмет) кеткен шығындары туралы
есебі” (№5-з – мерзімді – тоқсандық- жылдық формалары).
Қарыз алушының ... ... ... ... ... тәжірибеде
мынадай негізгі көрсеткіштер пайдаланылады:
өтімділік коэффициенті;
өтеу коэффициенті;
меншікті айналым қаражаттарымен қамтамасыз етілу көрсеткіші.
Өтімділік деп кәсіпорынның барлық төлем түрлері бойынша өз ... алу ... ... ... ... ... және өтімді
қаражатар (ақшалай қаражаттар, алашақ қарыз, запастар) ... ... ... Баланс өтімділігі актив баптарындағы ақшалай ... ... ... топтастырылған қаражаттарды, пассив
баптарындағы ... ... ... ... міндеттемелермен
салыстыру арқылы анықталады.
Баланс активінің баптары олардың ... ... ... үш ... ... (есеп-айырысу шотындағы және ... ... ... ... ... ... ... да ақшалай қаражаттар; арнайы
қорлардың қаражаттары; күрделі қаржы жұмсалымдарына ... ... іске ... ... ... мерзімі жетпеген, жөнелтілген тауарлар
және тапсырылған жұмыстар; берешектермен ... ... ... оларға қаржылай көмек ретінде берілген
қаражаттар бойынша есеп-айырысу; банк ... және ... ... ... ссудалар бойынша жұмысшылары және қызметкерлерімен есеп-
айырысу). Жеңіл іске асатын талаптар қатарына мерзімінде ... ... мен ... ... ... ... құрамында үш айға дейінгі қарыздар есепке
алынбайды. Мұнда “өзінің жүйесіндегі кәсіпорындармен ... ... ... ... ... бойынша есеп-айырысу” бабында жақын арадағы үш
ай ішінде қайтарылатын ... ... ... іске ... ... ... (арзан бағалы тез
тозатын заттарды шегеріп тасталғандағы өндірістік запастар; аяқталмаған
өндіріс; ... ... ... ... өнім; басқадай айналым қаражаттары).
Бірақта алашақ қарыздың сипатын ... ... ... туралы есеп,
аталған шоттардың қарыз алушының жағдайына әсер ... баға ... ... ... несиелік саясаттың нәтижелігін бағалауға мүмкіндік
береді.
Өтімділік коэффициентін талдау барысында келесідей факторларды ... ... ... ... ... өндіріс және өнімді сату көлемі үлкен
болса, соғұрлым тауарлы-материалдық бағалылықтар запасы көп болады);
0. ... және ... ... ... ... және оны ... ... жылдамдығы);
өндіріс циклінің ұзақтығы (аяқталмаған өндіріс көлемі);
0. материалдар ... ... үшін ... ... ... қаражаттардың
айналысы),
жұмыстың маусымдылығы.
Өтімді қаражаттардың мөлшерінің төмендеуіне ықпал ... ... ... ... ... және төтенше оқиғалардың нәтижесінде болған зияндар;
өтемді қаражаттар бағасының төмендетіліуі;
күрделі қаржы ... ... ... артық болғаны қажет емес. Егер де ол артық болса
айналым активтерінің жұмыс тиімділігі азаяды. ... ... ... ... ... қаржы жұмсалымдарды кеңейтпей-ақ ... ... ... ... ... жинақталып қалуы.
Өтеу коэффициенті қысқа мерзімді сипаттағы өтімді қаражаттардың (ақшалай
қаражатар мен жеңіл іске асатын талаптардың және ... іске ... ... және ... ... ... ... есептеледі.
Өтеу коэффициенті қарыз алушының ... ... ... ... қаражаттарының жеткіліктілігін сипаттайды. Қаншалықты
коэффициенттің мәні жоғары болса, соғұрлым қарыз алушы ... ... ... коэффициенті өндіріс сипатына байланысты аяқ асты ... ... Оның ... ... ... ... етеді:
0. жөнелтілген тауарлар мен көрсетілген қызметтер үшін есеп-айырысу
формалары;
0. өндіріс циклінің ... ... ... ... тауарлы-материалдық бағалылықтар запастарының құрылымы.
Өтімділік коэффициентін және өтеу коэффициентінің арасында кері ... Өтеу ... ... ... коэффициентінің азаюына әкеледі
және керісінше.
Меншікті айналым қаражаттарымен қамтамысыз ету көрсеткіші де қарыз
алушының негізгі көрсеткіштер ... ... ... ... ... мөлшері айналым капиталында көп болса, соғұрлым клиенттің өз
міндеттемелері бойынша есеп-айырысу қабілеті жоғары ... ... ... ... ... ... қаражаттарды ұлғайтудың негізгі және
тұрақты көзі пайда болып табылады. Меншікті қаражаттардың ... ... ... бөлімінен активтің бірінші бөлімінің сомасы және зиянды
шегу жолымен табуға болады.
Бұл ... ... ... ... қаражаттарының мөлшерін
сипаттайды. Қаншалықты меншікті айналым қаражаттарының үлесі жоғары болса,
соғұрлым қарыз алушы тұрақты болып келеді.
Жоғарыдағы ... үш ... ... негізінде қарыз алушының
класын анықтауға болады. Үш көрсеткішті пайдалану банкке ... ... ... ... ... мүмкіндік бермейді. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... мынадай ақпарат көздерінің
маңызы зор:
өтініш жасаушымен ... ... яғни банк ... ... ... жасау себептерін біле отырып, өтініштің банктің несиелік саясатынан
туындайтын талаптарына жауап ... мән ... ... ... өнімінің және көрсететін қызметінің сипаты, шикізат көздері,
жұмыскерлерінің біліктілігі туралы ақпараттар жинайды. Бұл ... ... ... ... жобасы, олардың өткен ... ... ... қалдықтары және т.б. туралы ақпараттардан тұратын банк
картотекасын жүргізу;
орнында инспекция жүргізу;
қаржылық есебін талдайды;
басқа банктермен ... ... ... ... ... ... инспекциялары арқылы сырттай ақпарат көздері.
Шетелде клиенттердің несиелік жобасы ... ... ... және ... ... ... немесе агенттіктер бар. Қазіргі
уақытта ... ... ... келісім шарт негізінде қызмет көрсететін
сондай бірнеше тәуелсіз ұйымдар жұмыс жасайды. Мысалға, фирма “Дан энд ... 3 млн. жуық ... ... ... ... ... ... жалпы ұлттық және аймақтық анықтамаларда жариялайды
ІІІ кезең. Несиелік ... шарт ... ... ... басты
ерекшелігі бойынша банк қарыз алушының несиелік ... ... ... ... шарт ... үшін ... ... қатынасқа түседі.
Несиелеуге байланысты барлық сұрақтарда банк пен қарыз алушы келісім шарт
негізінде шешеді.
Несиелік келісім шарт екі ... ... ... ... ... ... ... мақсаты және объектісі,
несиенің мөлшері, ссуданы беру мерзімі және ... ... ... ету формасы; несие үшін төленетін ... ... ... және ... ... ... ... ұшін қарыз алушының
беретін құжаттарының тізімі; олардың берілу мерзімдері, сондай-ақ несиелеу
процесіндегі банктің бақылау қызметі көрсетіледі.
Несиелік келісім ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктер оның типтік формаларын пайдаланады.
Несиелік келісімшарттың мазмұнында несиелеу ... оның ... ... ... және ... сомасы, несиенің бағасы,
несиелеу әдістері және ссудалық шоттар түрлері, ссуданың қаматамасыз етілу
және қайтарылу тәсілдері, банк ... және банк ... ... Бұл ... ... ... қалай, қай вариантта
қолданылуынан және қалай ... ... ... ... ... ... Бұл механизм негізіне несиелеу принциптері жатады.
Несиелеу принциптеріндегі мәселелер әлі күнге шейін бір шешімге ... ... ... жоспарында жалғасуда). Несиелеу процесінің үшінші
кезеңіндегі (сол ... ... ... де) ... ... шарт ... несиелеу принциптерінің орындалуы екінші деңгейдегі банктер мен
қарыз алушылардың тиімді қызметінің маңызды алғы шарттары болып ... ... ... ... ... мәні несиелеу принциптерінің
орындалуына негізделеді.
ІV кезең. Несие беру кезеңі. Бұл кезең ссудалық шот формасын, ссуданы
беруді ... ... ... ... ... ... ссуданы беру
тәсілін анықтайтын, ... ... және ... ... ... құжаттау тәртібі ссудалық шот формаларына байланысты
ажыратылады. Жай ссудалық шот ... ... ... ... ... ... деген өзінің қажеттілігін ... Осы ... ... ... тауарлы-материалдық бағалылықтардың ... ... ... ... ... ... мәліметтер беріп, банк
соның негізінде ссудаға деген қажеттілік мерзімді міндеттемелер арқылы
құжатталады. Арнайы ссудалық шот ... ... ... әр ... ... ... ол шот ашу ... өтініш-міндеттемесі негізінде
жүргізіледі.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу тәсілдері болады. Біріншісі
– несие клиенттің шотына толығымен ... ... ... ... ... – несие алуға құқығы қосымша қаражаттарға деген
қажеттіліктің туындауына байланысты ... іске ... ... - белгілі
бір соманы алуға клиенттің құқығы бола отырып, ол оны ... бас ... ... ... төлегісі келмейді).
Несиенің мөлшері оны беру барысында ... ... ... ... ... ... және оған ... төлеуіне бақылау жасау –
несиелік операцияның маңызды кезеңі. Ссудалар бойынша ... ... ... ... ... банк ... ... ұзақтығына
және олардың төлем айналымын құраудағы рөліне байланысты.
Жай шоттар ... ... ... ... ... ... аударатын жарналар жолымен ... ... ... беру ... ... міндеттемелермен құжатталады: егер де ссуда
тұтас қайтарылатын болса, онда бір ғана ... ... ... ... ... ... ... онда әр төлемге бір мерзімді
міндеттеме толтырылады.
Арнайы ... шот ... ... ... тікелей осы шотқа келіп
түсетін ... ... ... ... тәжірибесінде ссудалық шот формаларына байланыссыз ... ... ... үшін банк ... ... реттеу жүргізіп
отырады. Реттеу баланс негізінде материалдық ... ... ... ... ... ... ... бақылау жасау үшін ... ... ... ... ... ... Банк ... қайтарылатын мерзімі жеткен ... ... ... ... есеп-айырысу шотынан қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін ... ... ... ... ... жеткен кезде мерзімді
міндеттеменің келесі бетіне ... ... ... ... ... ... шоты ... банкте ашылған болса, ... ... және ... ... ... ... ... тапсырмасы негінде
жүргізіледі. Жекелеген ... ... ... ... қаржылық
қиындықтарға кезігуіне байланысты банк қайтару мерзімін кейінге қалдыруға
рұқсат етуі мүмкін, бірақ бұл ... ... ... ... мөлшері оны төлеу мерзімі және тәртібі, ... ... ... ... келісім шартта анықталады. Сыйақы ай сайын,
тоқсан сайын және т.б. есептелуі және қайтару кестесіне ... ... ... ... ... ... ... алушының алған несиені
пайдалануына және оны толық қайтаруына бақылау жасайды. Осы мақсатта қарыз
алушының шаруашылық қызметіне, оның ... ... ... жасап, қажет
болған жағдайларда, орнында ақшалай және ... ... ... ... ... ... Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық қаржы ақпараттар түрлері мен басқадай ақпараттар,
сондай-ақ ... ... ... Әрбір банктің өзінің клиенттің
несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік келісім шартқа байланысты өз міндеттемелерін орындамаған ... ... ... ... ... әрі ... несиелеуді тоқтау туралы
ескерту жасауға; несиелік шартында қарастырылғандай беруді тоқтатуға құқы
бар. Қарыз алушы несиелік ... ... ... ... орындамаған
жағдайда банк несиені мерзімінен бұрын қайтаруды талап ... ... ... жасалатын бақылау банктің несиелік портфелін мерзімді
түрде ... ... де ... ... ... ... оның ... көзі және несиелік операцияларды ... ... көзі ... табылады. Банктің тұрақтылығы, өтімділігі, ... ... оның ... портфелінің құрылымы мен ... ... ... ... ... ... жобасын талдау негізінде
банктер рейтинг бойынша ссудаларды жіктейді, ол өз ... ... ... ... ... және қажет кезде оны ... ... ... ... ... банкінің әдістемелік нұсқауларына сәйкес екінші деңгейлі
банктер “Ссудалар бойынша ... ... ... ... ... құрады. Резерв мөлшері есептік күнге ... ... ... ... Елдегі экономикалық жағдайларға байланысты жалпы
тәуекелге есептелетін ең төменге резерв мөлшері - 6(-ті құрайды.
1) Жекелеген ... жоба ... ... механизмі
Кез келген қоғамның қаржы-экономикалық жүйесінің тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде талқылауға болады.
Шынында да, әр несиені алушының қандай да бір конструктивті ... ... жаңа ... салу ... оны ... құру, жұмыс жасап
отырған негізгі салаларды қайта жаңғырту, тұрғын үй салу және ... ... әр ... ... ... ... үшін өзінің берген несие
сомасының барлығын немесе жартылай ... және ... ... алатын
сыйақы түріндегі табыстың төленбей қалуына байланысты белгілі бір ... ... ... ... ала ... оны төмендету жолдарын іздестіру
бүгінгі кез ... ... ең ... ... ... ... Осындай
тәуекелден қашып кей банктер өз қаражаттарын ... ... ... ... жоғары активтерге салуы да жасырын жағдай емес. Дегенмен
де, бұл ... ... ... ... ... төлем
қабілетсіздігі ертеңгі банктің төлем қабілетсіз болуының айқын дәлелі.
Қарыз алушының несиелік ... ... ... несиелік
тәуекелдерден сақтану шараларының жеткіліксіздігі, ұзақ мерзімді несие
берудегі қаражаттың жоқтығы т.б. орын ... ... өз ... ... ... ... тежейді. Міне, осы айтылған
мәселелердің бәрі банктердің дамуындағы тұрақсыздыққа ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктерінің
экономика секторларын несиелеу барысында, оның ... ұзақ ... ... ... ... ... жасауда. Жобалар бойынша
экономика секторларын несиелеуде бұл қазіргі несиелеу ... ... ... - бұл ... бір ... ... бар және ... болуын талап ететін және оны шешу тәсілдеріне ... ... ... ... болады: тұрғын үй немесе құрылыс
объектісін салу, инвестициялау портфелін ... ... ... ... ... құру, жаңа ұйым құру, жаңа
техника және технологиялар жасау, кинофильмдер шығару, аймақты дамыту және
т.б.
Егерде жобаны іске ... ... ... ... ... құрылғы,
өндірістік кешен) болып табылса, онда жобаның анықтамасы келесідегідей
түрде нақтылана түседі.
Жоба – заттай объектілерді және ... ... іске ... ... ... ... және ... да ресурстар қамтитын
техникалық және ұйымдастыру ... ... ... ... басқару шешімдерін және шараларын жасайтын немесе жұмылдыратын,
көздеген мақсаттар төңірегінде қалыптасқан жүйе.
Демек, қазіргі несиелік механизмдегі басты бір өзгерісті осы ... ... ... ... ... ... банктердің жобаларды несиелеу тәжірибесінен
нақты мысалдар келтірейік. Бұл мысалдар несие ... банк пен ... ... ... ... сипаттайды. Жобалар әр түрлі, яғни
олар несиелеу мерзімдері бойынша: ұзақ және ... ... ... ... өндірістік және қызмет көрсету секторларына тән;
несиелеу объектілері ... ... ... ... ... ... ... банктеріне қарай, сондай-ақ несиелеу әдістері ... ... ... ... ... несиелеу жобасы.
“Бона” фирмасының негізгі қызметі – заңды және жеке тұлғаларды ... ... ... ету және ... ... ... фирмасы Қазақстан Республикасында бақылау панельдерін, сол сияқты
қысқа және ұзақ ... бар ... ... жүйесін өдіруге байланысты
әлемдік лидер C & K SYSTEMS (АҚШ) компаниясының арнайы дистрибьюторы ... ... ... нарығына әлемдегі 9 ірі фирмалардың (Apollo,
Watec, Computar, Mіntron, Kocom және т.б.) ... ... және ... ... ... ... өнімдерін жеткізуші болып
табылады.
2003 жылы жоғарыда аталған компаниялар өнімдерін 413 мың АҚШ ... ... ... ... ... ҚР ... банкі,
Қазақстанның Халықтық Жинақ банкі, ААҚ Центркредитбанк, Алматы сауда-қаржы
банкі, Рахат-Палас қонақ үйі, Заңғар сауда үйі, ... ... ... мен ... ... ... шетелдік компаниялар
жатады.
Бона агенттік Қазақстанда қауіпсіздік жүйелерінің құрал-жабдықтарының
үлесі - 70(, ал қалған 30(-і бәсекелес ... ... ... ... ... АҚ Центркредит банкінде бұған дейін де бірнеше несие алған,
яғни тұрақты ... ... ... Оның ... тарихы жаман емес.
Бона несиеге деген өтінішіне қоса АҚ ... ... ... ... ... үшін ... құжаттар тізіміне сәйкес тиісті
құжаттарын толық тапсырған. Осы құжаттарды толық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өтімділігін, несиелік
қабілетін, тиімділігі мен пайдалылығын бағалау үшін қажет. Бұл жоба ... ... 5-ке ... ... ... коэффициенті;
өтеу коэффициенті;
қызмет коэффициенті;
пайда алу коэффициенті.
Өтімділік коэффициенті ... ... ... қысқа мерзімді
міндеттемелері бойынша міндеттемелерін орындауын бағалауда, бұл жобаның
іске ... ... және ... ... тән ... тәуекелінің
дәрежесін бағалау үшін қолданылады. Оларға:
Ағымдағы өтімділік ... ... ... ... ... ... Бұл ... шамасы, активтердің
құнының төмендігі, өзінің алдындағы міндеттемелерді жобалай ... ... ... ... ... ... үшін ... анықталаған. Бірақ та, оның қолданылуы саланың ерекшеліктеріне
және оның перспективасына байланысты. Егер ... ... ... болса және онда кредиторлық қарыз бойынша мәселе жоқ болса, онда,
олар үшін бұл коэффициенттің ... ... да ... Егер ол 1,5:1 ... ... онда оған ... бөлген дұрыс, себебі, бұл кәсіпорынның
айналым капиталының аздығын (ағымдағы міндеттеме ... ... ... оның ... ... ... ... коэффициенті ағымдағы коэффициентпен жалпы ... ... ол ... міндеттемелерге жоғары өтімді активтердің қатынасын
көрсетеді. Мұнда тауарлы-материалдық ... мен ... ала ... ... ... ... ... тасталады, себебі, олар тез
арада нақты ақшаға айнала алмайды. Егер де, бұл коэффициент төмен ... ... ... ... онда бұл фирмадағы тауарлы-материалдық запастардың
басымдылығын (яғни, оларды сатудағы мәселелердің болуын) көрсетеді.
Қаржы леверажы коэффициенті (қарыз коэффициенті) келесілерді ... және ... ... шекті қатынасы коэффициенті фирманың
белгілі мерзімге ... ... ... ... білдіреді.
Меншікті капиталды іскерлік қабілетінің төмендеуіне және зиянға ... ... ... ... Бұл шекті қатынас 1:2 түрінде
беріледі, яғни қарыздың бір ... ... ... екі бірлігі
сәйкес келуін көрсетеді. Бұл шекті қатынастың пайыз түрінде берілуі, жалпы
капиталдағы қарыз және меншікті капиталдардың ... ... ... ... несие берушілерге тиісті ... ... ... ... ... Демек, көп
жағдайларда, активтер құнының несиелерге қатынасы несие беретін қаржы
институттары үшін ... ... ... ... ... әмбебап несиелік қабілеті болып табылады.
Оларға жататындар:
Несие бойынша пайыздың қамтамасыз етілу ... ... ... ... және ... төлегенге дейін) жыл сайынғы пайыздық төлемдер
қанша рет жоғарылығын ... ... ... ... ... және оны ... ... көрсетеді. Бұл топқа келесідегідей коэффициенттер
кіреді:
Алашақ (дебиторлық) қарыздың айналымдылық ... ... ... қанша күн алынбағандығын көрсетеді. Бұл көрсеткіш алашақ қарызды
инкассациялау тиімділігі мен фирманың өз ... ... ... ... ... ... ... алашақ қарыз мерзімі екі
айлық көрсеткіштен асатын болса, онда оның сапасы нашарлап және ... ... ... ... үшін қосымша қаражат қажет етуі ... ... ... есептеледі: Несиеге сату көлемі 360 күнге ... бір ... ... сату ... ... Бір күнде несиеге сату
көлемінің шамасы жыл соңындағы барлық алашақ қарыздар сомасына бөлінеді.
Бұл ... ... ... болуы, басқарудың нашарлығын және
уақытында қарыздың іздестірілмегендігін куәландырады.
Берешек (кредиторлық) қарыз айналымдылық коэффициенті берешектердің ... күн ... ... Бұл ... ... ... қаржы жылының соңындағы берешек ... ... 360 ... ... шама жылдағы несиеге сатып алынғандардың (өзіндік құнның
мәніне) көлеміне бөлінеді.
Запастардың айналымдылық коэффициенті фирманың запастарының айналымдылық
жылдамдығын ... ... бұл ... ... ... ... ... жыл соңындағы запастарға бөлу арқылы есептеледі. ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл коэффициент сатудан түскен түсімді жылдың
соңындағы баланста көрсетілетін жалпы активтерге бөлу арқылы есептеледі.
Пайда алу ... ... ұзақ ... ... ... ... және өсуге жұмсай білу қабілетінен, сондай-
ақ капиталға келетін табыстылықты қамтамасыз ете білуіне байланысты. Пайда
алу коэффициенттері талдау ... ... ... ... жататындар:
Жалпы пайда маржасы фирманың ... ... ... сипаттайды.
Қаншалықты, бұл көрсеткіштің мәні аз болса, соғұрлым фирма инвестициялаудың
табыстылығының ... ... жету ... сату көлемін көбейтуге тиіс.
Коэффициент сатудан түскен табыс пен өнімнің өзіндік ... ... ... ... бөлу жолымен есептелінеді.
Таза пайда маржасы алдағы қарастырылған коэффициентке ұқсас, бірақ мұның
алымында барлық өндіріс шығындары, сол ... ... ... ... қайтарымдылығы коэффициенті фирманың барлық активтеріне
шаққандағы пайда сомасын сипаттайды. Бұл ... ... ... ... ... көзқарасымен қарағандағы бәсекелес фирмалармен
салыстыру үшін үлкен маңызы бар. ... ... ... ... ... фирмасының балансы негізінде ... ... баға ... Ол ... мәні ... ... 4. ... фирмасының жобасының қаржылық ... ... |1 |2 |3 |4 ... Өтімділік коэффициенті: | | | | ... ... ... |0,79 |0,81 |1,02 |1,47 ... өтімділік коэффициенті |0,61 |0,55 |0,67 |0,86 ... ... ... | | | | ... ... ... ... |0,56 |0,67 |0,70 |0,45 ... ... ... |0,36 |0,40 |0,41 |0,31 ... Өтеу ... | | | | ... ... пайыздың | | | | ... ... ... |-0,96 |0,60 |2,15 |3,71 ... ... ... | | | | ... ... ... ... күн |24,33 |24,33 |24,33 |24,33 |
|Берешек қарыздың айналымдылық коэффициенті, күн |24,33 |24,33 |24,33 |24,33 ... ... ... | | | | ... күн |18,58 |20,18 |20,95 |21,41 ... ... ... |0,40 |0,68 |0,91 |1,22 ... ... алу ... | | | | ... ... маржасы |0,14 |0,21 |0,24 |0,25 ... ... ... |-0,35 |0,09 |0,02 |0,06 ... капиталдың қайтарым коэффициенті |-0,18 |-0,07 |0,02 |0,09 |
|Инвестициядан қайтарым коэффициенті |-0,14 |-0,06 |0,02 |0,07 ... ... ... мәліметтері негізінде құрастырылған |
Бұл кестеден “Бона” фирмасының қаржылық жағдайының ... ... ... ... Бона фирмасының ақшалай қаражатарының ағымын талдау
үшін, оның ақшалай қаражаттардың қозғалысының ... ... ... ... 5. ... ... ақшалай қаражаттар ағымы
|Тоқсандар |1 |2 |3 |4 ... ... ... | | | | ... ... түсім |45744 |76077 |106411 ... ... |3050 |2022 |2022 |2022 ... ... ақшалай қаражаттар |42 694 |74 055|104 388 |134 |
| | | | |722 ... ... ... | | | | ... ... және сату ... |51482 |72482 |93482 |114482|
|Тауарлы-материалдық запастары |-28000 |1333 |1333 |1333 ... ... ... |5200 |3333 |3333 |3333 ... ... ... қарыздар |2620 |1400 |1400 |1400 ... ақы ... ... |3750 |0 |0 |0 ... ... ... |5072 |2022 |2022 |15215 ... активтер тозуы |6004 |6004 |6004 |6004 ... ... ... |1264 |1264 |1264 |1264 ... ... ... |4386 |4386 |5107 |7887 ... ... ... ... |14358 |70815 |92566 ... ... ... қаражаттардың | | | | ... |28336 |3240 |11823 |31570 ... ... | | | | ... ... |0 |0 |0 ... ... |-6000 |-6000 |-6000 |-6000 ... ... ... |-6000 |-6000 |-6000 ... ... ... жыл ... | | | | ... |0 |22336 |19577 |25400 ... ... ... жыл ... | | | | ... |22336 |19577 |25400 |20970 ... ... ... ... ... департаментінің |
|материалдарынан пайдалану ... ... ... ... ... ... Бона ... жалпы ақшалай
тасқыны І-ші тоқсанда – 28336 АҚШ долларын, ... ... - 3240 ... ... ... - 11823 АҚШ ... ал ІV-ші ... – 31570
АҚШ долларын құрайды. Бұл көрсеткіштен есептік жылдың соңғы ... ... ... сұралып отырған несиенің шамасынан асатындығын
көруге болады. Бұл дегеніміз несиені қайтарудың негізгі көзімен қамтамасыз
етілуін ... ... ... ... ету үшін 2 801 704 ... ... 80 049
АҚШ долларына бағаланған негізгі құралдары береді. Оның тізімі төмендегі 6-
шы кестеде берілген.
Кесте 6. ... ... Бона ... ... |Кепілге берілген мүліктер тізімі ... ... |
| | |( ... |
|1 ... және құрал-жабдықтар, өткізгіш ... |
| ... | |
|2 ... жиhазы ... |
| ... ... ... ... ... ... несиелік департаментінің |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... ... заты ... жоба ... сатып алынатын құрал-
жабдық жатады.
Жобаның тиімділігін анықтауда мынадай әдістер пайдаланылады /39/:
1. Өтеу мерзімін ... ... (РР) ... ... ... ... ... анықтайды. Өтеу мерзімінің қысқа болуы ... ... ... ... ... ( ((((( (4)
(()
СҒt
мұндағы
РР – ... ... ... - ... ... шығындары, (()
СҒt - t уақыт кезеңіндегі табыс (таза ақшалай тасқыны)
2. Таза ... ... ... ... (NPV) – ... бір ... мөлшеріне
қарай дисконтталған және одан инвестицияланған шығынды шегергендегі алдағы
уақыттағы пайда немесе ақшалай тасқындардың келтірілген ... ... әдіс ... ... анықталады:
n СҒt
NPV ( ( ((((( - Іо
(5)
t(1 (1 ( ... ... ... ... ... ақшалай тасқын)
k - жоба капиталының құны
Іо - ... ... ... – жобаның қызмет ету мерзімі.
3. Инвестицияның рентабельдігі (РІ):
Таза ағымдағы құн (NPV)
РІ( (((((((((((((( ... ... ... Ішкі ... ... ... ... (ІRR) – жобадан түсетін таза
түсімдердің дисконтталған құнына ... ... ... ... ... теңдігін көрсетеді. Бұл көрсеткіш мынадай түрде
анықталады:
n ... ( ((((( - Іо ( 0 ... (1 ( ...... жалпы көлеміне арналған қаржыландырудың сыртқы
көздерінің ең жоғарғы құнына сәйкес, ішкі пайда нормасы.
Сонымен, жобаның тиімділігін ... ... ... ... 7. Банктің несиесін өтеу ... ... ... ... ... |
| |$ ... $ |
|0 ... ... |
|1 ... ... |
|2 |3240,46 |1576,76 |
|3 ... ... |
|4 ... ... ... ... АлемБанкі АҚ-ның несиелік департаментінің |
|материалдарынан пайдалану барысында ... ... ... (РР) ( 30000,00/28336,31 1.5 ... 8. Таза ... құн ... ... қаражаттардың қозғалысы, $ |
|0 ... |
|1 ... |
|2 |3240,46 |
|3 ... |
|4 ... |
| ... ... ... ... несиелік департаментінің |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... құн (NPV) - 17931 АҚШ ... ... 9. ... ... ... инвестициялар,|Таза ағымдағы құн, $ |Инвестицияның |
|$ | ... ... ... |0,60 ... ... ... ... несиелік департаментінің |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... (РІ) - 0,60 -ға ... 10. Ішкі пайда нормасы (ІRR)
|Жылдар ... ... ... $ |
|0 ... |
|1 ... |
|2 |3240,46 |
|3 ... |
|4 ... ... ... ... ... ... ... ... пайдалану барысында құрылған. ... ... ... (ІRR) - 50 (-ті ... ... қаржылық көрсеткіштердің нәтижелері қолайлы және
банктің талабын қанағаттандырады.
Соның негізінде банк жобаның іске асырылуы үшін, ... ... ... сәйкес, яғни 1 жылға қысқа мерзімді несие береді.
Қаржылық жағдайы мен жобаның ... ... соң, ... және оған ... ... ... ... жасалалып, ол
келесі беттегі 11-ші кестеде берілген.
10-ші кесте бойынша ... ... ... ... ... несиенің
қызмет ету мерзімінің соңында, яғни 1 жыл болған күнде бір ақ ... ... ... ... ... ... төлеп отыруға тиісті.
Кесте 11. Ссудалық қарызды және сыйақыны ... ... ... ... |Негізгі қарызды |(-ті ... ... |
| ... ... ... ... | |
|1 |І ... |0 |6000 |
|2 |ІІ ... |0 |6000 |
|3 |ІІІ ... |0 |6000 |
|4 |ІV ... |36000 |6000 ... «Туран АлемБанкі АҚ-ның несиелік департаментінің |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... ... ... ... ... клиент
ссудаға есептелетін сый ақыны уақытында төлеп, яғни келісілген график
тәртібін бұзбағаны анықталды.
ІІ. ... және Ко” ... ... ... ... жоба ... ... “Mіchael Weіnіg AG” компаниясының толық
өндірістік циклінің технологиялық желісі ... ... және ... ... цех құру ... жоба өзінің сапасы жағынан еуропалық стандартқа жауап ... ... мен ағаш ... ... ... іске ... үшін 1575601 АҚШ доллары қажет, соның ішінде:
құрал-жабдық сатып алуға жасалған
контрактіні төлеуге -796000 ... ... және ... -150000 ... кеден алымдарын,
бажын, ҚҚС төлеу шығыстары - 210942 $;
- іске қосу мерзімінің ... - 100000 $;
- ... ... - 30000 $;
- ... қоры - 260000 $;
- ... ... ... ақы - 27659 ... және Ко” ... 2003 ... екінші жартысынан бастап, аталған
өндірісті құрумен айналысып келеді. 2003 жылы ... ... ... германияның “Mіchael Weіnіg AG” компаниясымен құрал-жабдықпен
жабдықтау туралы ... ... ... ... ... экономикалық жағдайдың орын алуына байланысты жобаны ұзақ мерзімді
несиелеу сұрағын шеше алмаған.
Осы ... ... ... ... Германияның Credіtanschtalt fur
Wіderaufbau Банкіне өтініш жасайды.
Контрактінің ... ... ... іске ... ... үшін
төлегеннен кейін 7 ай уақыт қажет ... ... ... ... 4 айдан
соң құрал-жабдықтарды жібереді. Бұл мерзім ішінде цехты ... ... мен ... ... жасауға байланысты қажетті құрылыс-монтаждық
жұмыстар жүргізіледі. Құрал-жабдықты жеткізіп беруге 2 апта, оны жинауға ... ... ал, оны іске қосу ... 1 ай қажет.
Негізгі қызмет түрі: құрылыс-монтаждық жұмыстарды ... ... ... жер ... жол ... салу), құрылыс бұйымдары
мен конструкцияларды өндіру, автокөлік ... ... ... қызметін
көрсету, туризм, күзет, коммерциялық, делдалдық қызмет, ақпараттық, заңи,
кеңес беру және маркетингтік ... ... 2-3 ... жылдық ақша айналым орта есеппен 4млн АҚШ долларын
құрайды.
“Рейз және К0” фирмасының қаржылық жағдайы тұрақты, ... ... және ... ... ... қарызы жоқ.
Жеке немесе топтық тапсырыстар бойынша бағдарламасы бар, ... ... ... ... ... ... ... әмбебап станогының негізгі технологиялық желі болып
табылады.
Жобаның басты мақсаты әлемдік стандартқа жауап беретін жоғарғы ... және есік ... ... ... ... табылады.
Республикадағы құрылыс материалдарының нарығын оқып-білу, республикалық
кәсіпорындардан ... ... ... өнімдердің жоқтығын
куәландырған.
Бұл жоба республика тұрғындарының тұрғын үйге ... ... және ... үй ... құруға бағытталған ҚР-да
қабылданған “Тұрғын үй ... ... ... келеді.
Бұл жобаның іске асуы шетелден осындай өнімдерді ... ... ... ... ... бір бөлігін сақтауға
мүмкіндік береді.
Республикадағы болып жатқан ... және ... ... ... ... шығаратын өнімдері, жұмыстары және қызметтері үшін
аванстық негізде төлеу формасын ұсынады. Сондай-ақ ... ... және ... тапсырыстарына сай, алдын-ала төлем жасаған
кезде өндіруге бағыт алады.
Бұл фирманың ... ... ... шығаруға байланысты бәсекелесі жоқ.
Өндірілетін өнімнің 40 пайызға жуығын Қырғызыстан мен Ресей елдерінде
сатуға ... деп ... ... ... ... республика
тұрғындары болып табылады.
Төменде берілген 12-ші кестеде аталған фирманың жобалық құны берілген.
Кесте 12. ... ... | ... ... ... |
| | ... ... | |
| | |дар |дар | |
|1 |Цех ... | |261356 |261356 |
|2 ... ... құқы | |65000 |65000 |
|3 |Цех ... ... | | | |
| ... ... |150000 | |150000 |
| ... ... шығын-дар | | | |
|4 ... ...... |796000 | |796000 |
| ... ДМ) | | | |
| ... ... | | | |
| |- ... құны (1094600 ДМ) |750110 | |750110 |
| |- ... ... (58000 ДМ) | | | |
| | |39726 | |39726 |
| |- ... ... (9000) |6114 | |6114 |
|5 ... ... 1( |7500 | |7500 |
|6 ... ... ... мен | | | |
| ... 800110 х 0,002 ( 1600 |1600 | |1600 |
|7 ... ҚҚС - 20( | | | |
| |801710 х 0,2 ( 160342 |160342 | |160342 |
|8 ... ... |30000 | |30000 |
| ... |1287942 |326356 |1614298 |
|9 ... қоры |260000 | |260000 ... ... ... ... ақы (2() | | | |
| | |27659 | |27659 ... ... ... ... | | | |
| ... |69147 | |69147 ... ... ... ... | | | |
| ... ... |172866 | |172866 |
| ... |1817614 |326356 |2143970 ... ... ... АҚ-ның несиелік департаментінің |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... құны ... ... ... ... құрал-жабдықтар құны, қосу-
құру жұмыстары және қызмет көрсететін персоналдарды оқыту шығыстары,
12.07.94 ж. ... ... ... жасалған келісім шартта
анықталып, бағасы келісілген.
Аталған жобаны қаржыландыру көздеріне қарай олардың өзара үлесін, ... ... ... ... ... ... бар. Ол туралы 13-ші
кестеден көруге болады.
Кесте 13. Жобаны қаржыландыруды көздеріне байланысты ... ... | | ... ... |
|N ... ... | |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... | |
|1 ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... |192659 |192659 | |10,1 |
|2 ... ... | | | | |
| ... акционерлік | | | | |
| ... |326356 | |326356 |17,2 |
|3 ... |1382942 |1382942 | |72,7 |
| ... |1901957 ... |326356 |100,0 ... ... ... ... ... ... |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... ... ... барлық жұмсалатын сома 1901957 АҚШ
долларын ... Оның ... ... іске ... ... және ... жұмсалымы - 519015 АҚШ доллары немесе 27,3(-ті ал, ... - 1382942 АҚШ ... ... ... құрайды. Соңғы
көрсеткіштен несиенің аталған фирманың айналым капитал ... ... өте ... ... ... ... күрделі шығынға және айналым қорын толықтыру үшін 1382942
АҚШ ... ... ... Ал, “Рейз және Ко” фирмасының жобаланған
цехының ғимараты бойынша құрылыс-монтаж жұмыстары меншікті қаражат ... ... ... ... ... ... көзі болып табылатын “Рейз
және Ко” фирмасының ақшалай қаражат тасқынын талдаудан басталады. Фирманың
балансы мен ... және зиян ... ... Д және Е қосымша беттерде
берілген. Ақшалай қаражаттарды талдауға фирманың ... ... ... 5 ... ... ... 8-ші ... келесі бетте берілген
Кесте 14. “Рейз және Ко”фирмасының ақшалай қаражаттарының
тасқыны
(мың АҚШ доллары)
|Несие бергеннен |1 жыл |2 жыл |3 жыл |4 жыл |5 жыл ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... |1 063 398|2 515 754|2 515 754|2 515 754|2 515 ... келіп құйылған|1 063 398|2 515 754|2 515 754|2 515 754|2 515 754|
|ақшалай қаражат | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... құны |772 162 |1 639 217|1 639 217|1 639 217|1 639 ... ... |-534 231 |73 795 |0 |0 |0 ... | | | | | ... ... ... |158 132 |221 385 |0 |0 |0 ... | | | | | ... ... ... 536 |240 150 |0 |0 |0 ... ... ... 132 |221 385 |0 |0 |0 ... | | | | | ... ... ... ақы ... |67 000 |93 800 |0 |0 |0 ... | | | | | ... ... |142 245 |142 245 |142 245 |142 245 |142 245 ... | | | | | ... ... қарыз|6 940 |9 005 |0 |0 |0 ... ... |69 833 |167 600 |167 600 |167 600 |167 600 ... ... |52 711 |126 506 |126 506 |126 506 |126 506 ... бажы мен |58 511 |140 427 |140 427 |140 427 |140 427 ... ... | | | | | ... ... |24 195 |150 822 |156 008 |161 194 |166 380 ... | | | | | ... ... |433 111 |2 293 467|2 087 513|2 092 699|2 097 ... қаражаттар | | | | | ... ... |630 287 |222 287 |428 242 |423 056 |417 869 ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... |345 736 |0 |0 |0 ... ... | | | | | ... ұзақ ... |0 |-345 736 |-345 736 |-345 736 |-345 736 ... | | | | | ... ... |69 147 |69 147 |51 860 |34 574 |17 287 ... ... |69 147 |69 147 |367 596 |380 309 |363 022 ... | | | | | ... ... |192 691 |753 799 |906 938 |937 584 |980 331 ... | | | | | ... соңындағы |753 799 |906 938 |937 584 |980 331 |1035 178 ... | | | | | ... ... ... ... ... ... |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... ... аталған фирманың ақшалай қаржаттар
тасқынын есептеу үшін бес жылдағы ақшалай түсімдердің ... ... ... сомасын шегеріп тастап, ... ... қол ... ... ... ... ... 1 жылы
- 630 287 АҚШ долларын, 2 жылы - 222 287 АҚШ ... 3 жылы - ... АҚШ ... 4 жылы - 423 056 АҚШ ... және 5 жылы - 417 ... ... ... кестеден қорытындылай келіп, фирманың банктен алатын несиені
қайтарудағы негізгі көзінің, яғни ... ... ... ... ... де, бұл ... ... тасқынының алдағы уақытқа
байланысты жасалған болжау екендігін ескере отырып, оның ... ... ... ... ... ... кепілмен қамтамасыз етуі бұл екінші
реттегі несиені қайтару көзін құрайды.
“Рейз және Ко” фирмасының жоспарланған ... ... ... ... ... құны 33977571 ... немесе 536347 АҚШ доллары болатын “Рейз және
Ко” фирмасының 1997 ... 1-ші ... ... ... бойынша негізгі
құралдардың құрамындағы 3 қабатты өндірістік-тұрмыстық ғимараты (2 қабаты ... және 1 ... ... құны 33113831 ... ... 522712 АҚШ ... үлгілік типтегі
өндіріс ғимараты;
құны 31081123 теңге немесе 490625 АҚШ доллары тұратын пластикалық ... есік ... ... технологиялық құрал-жабдықтары;
Осы негізгі құралдардың жалпы құны 98172525 теңгені немесе 1549684 АҚШ
долларын құрайды. Бұл ... ... ... кепілге берілмеген және оған
ешқандай да іздестіру ... ... осы жоба ... ... алғалы отырған, құны 750110 АҚШ
доллары тұратын, кепіл баламасы 450066 АҚШ долларына тең ... ... ... ... мүліктің жалпы құны 1999750 АҚШ долларын құрайды.
Бұл жобаның тиімділігін бағалауда да алдыңғы жобадағы пайдаланылған
әдістер ... 15. Банк ... ... ... (РР)
(АҚШ
долларында)
|Жылдар |Ақшалай қаражаттардың | |
| ... ... |
|0 ... ... |
|1 |630 287 ... |
|2 |222 287 ... |
|3 |428 242 ... |
|4 |423 056 ... |
|5 |417 869 ... ... ... АлемБанкі АҚ-ның несиелік департаментінің |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... ... ... ( 1 жыл ( ... ( 3 жыл 4 ... 1-ші жыл жеңілдікпен берілгендіктен жобаның мерзімін бағалау
екінші жылдың табысы пайдаланылып және оның ... ... ... ... ... 16. Таза ағымдағы құн ... ... ... ... |Пайыз мөлшері ... құн, |
| ... | |(АҚШ ... |
| |(АҚШ доллары) | | |
|0 ... |1 ... |
|1 |630 287 |0,95238 ... |
|2 |222 287 |0,90703 ... |
|3 |428 242 |0,86384 ... |
|4 |423 056 |0,8227 ... |
|5 |417 869 |0,78353 ... ... ... ... ... несиелік департаментінің |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... құн ... - 464344,63 АҚШ долларына тең. Бұл көрсеткіштің
оң мәнге ие болуы жобаның тиімділігін көрсетеді.
Кесте 17. ... ... ... ... | Таза ... құн, $ |Инвестицияның |
|$ | ... ... ... |0,34 ... ... ... ... ... ... |
|материалдарынан пайдалану барысында құрылған. ... ... мәні - 0,34 -ке ... 18. Ішкі ... ... (ІRR)
|Жылдар |Ақшалай қаражаттар ... $ |
|0 ... |
|1 |630287 |
|2 ... |
|3 |428242 |
|4 ... |
|5 ... ... ... ... АҚ-ның несиелік департаментінің |
|материалдарынан ... ... ... ... ... нормасы 17%-ке ... ... ... ... ... ... мен
Германияның батыс жерлерін дамыту банкісі - Credіtanschtalt fur Wіderaufbau
Bank талаптарын қанағаттандырады. Осындай талдау ... ... ... ... ... фирмамен өзара несиелік келісім ... ... ... ... ... – 5 % ... берілу мерзімі -5 жыл.
Жеңілдік жылы – 1жыл.
0. Эксимбанктің бір мезеттегі алатын комиссиондық ... – 2,5 %, ... ... ... Эксимбанк несиенің және оған есептелетін қайтару ... ... ... белгілейді. Оны келесі беттегі 9-ші ... ... 19. ... және К0” фирмасының несиені және пайызды
қайтару графигі
|Жыл |Есептік жылдың ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... сомасы | ... ... ... | | | ... |
|1 |1382942 |69147 |0 |1382942 |
|2 |1382942 |69147 |345736 |1037207 |
|3 |1037207 |51860 |345736 |691471 |
|4 |691471 |34574 |345736 |345736 |
|5 |345736 |17287 |345736 |0 ... ... АлемБанкі АҚ-ның несиелік департаментінің ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... фирма несиені келісім шартқа сай пайдаланып отырғандағы ... ... ... мен оған ... ... уақытында қайтарып
отырған.
Жоғарыдағы талданған жобаны қорытындылай келіп, ... және Ко” ... ... ... ... ... ... жеңілдіктерді жасап,
құрал-жабдықтармен қамтамасыз ... ... ... іздемей-ақ қаржы
лизингін қолданудың тиімділігін айта кеткім ... ... бұл ... ... ... ... ... сатып алуға жұмсалады.
2.3 «ТуранАлемБанкі АҚ –ның несиелік саясаты
«ТуранАлемБанкі Акционерлік қоғамы екінші деңгейдегі банк болып табылады
және ол Қазақстан ... банк ... ... ... қоғам
ретінде қызметін жџргізеді.
Банк администрациясының ... ... ... ... ірі ... ... бар жџйе құраушы банк болып табылады.
Құрамындағы бас банкімен бірге 22 филиалы, 186 есеп-айырысу ... ... ... ... 2002 жылмен салыстырғанда 55,32% кљбейді және
30683млн теңгені құрады.
2003 жылдың 31 желтоқсанында банк автиві 373064 млн ... ... ... ... салыстырғанда 65,4% кљбейген. Жылдық қорытындылары бойынша таза
табыс 4620млн. теңгені құрады.
Бірінші кезең "несиелік линия" деп аталады, ол 25 млн АҚШ ... ... ... ... басып келеді. Несиелік келісім бойынша ағымдағы
қаржыландыру 2003 ... 18 ... ... Қазіргі кезде
"Қорландырылған қатысу " деп аталатын екінші кезеңді қаржыландыру ережелері
қарастырылуда.
Жалпы ... ... АҚ -ның ... ... және 2003 ... ... Standart & Poor’s агенттігінде
банктің депозиттік "В+"-тан "ВВ–"-қа сәйкес деп болжады.
Негізгі міндеттер былайша сипатталды:
банктің ... ... ... ... ... минералды шикізатты љндіру мен љңдеу, сауда сияқты
секторларына белсенді ету;
жеке тұлғалар - ірі ... ... ... ... ... ... тљлеу, тџрлі тұтынушылық несиелеу
бағдарламалары, депозиттер, коммуналдық тљлемдер және т.б.;
банктің бағдарламалық-техникалық базасын ... ... ... ... банк ... ... ... мен экономиканың тџрлі секторларынан клиенттерді тарту,
сондай-ақ ақша ... ... және ... ... ... ... және құндылықтарды инкассалау сынды жаңа ... ... ... аясында жұмыс істеп келеді.
Банктің бірден-бір маңызды бәсекелестік артықшылықтары республиканың
барлық ... ... ... екінші ірі филиалдық желіге ие
болуы болып саналады. ... ... екі ... басқару
жџйесін, сондай-ақ бағалау мен бақылаудың жаңа ... ... ... ... филиалдары клиенттер алдында абыроймен қызмет
жасап келеді.
Банктің активтері мен ... ... ... ішінде біршама артты,
бұл корпоративті клиенттер мен тұрғындар тарапынан сенімнің артқандығын
білдіреді. Бұл ретте проценттік және ... емес ... ... ... байқалып келеді.
20-кесте. 2004-2005 жылдардың 31 ... ... АҚ ... ... ... | 31 ... |
| |2004ж |2005ж |% ... ... ... |373,064 |618,302 |6 5,7 |
| ... ... |20,979 |28,320 |34,99 |
| ... ... |30,683 |50,328 |64,02 |
| ... ... |6,745 |9,396 |30,62 |
| ... несиелер |239,847 |409,517 |70,74 |
| ... ... ... |117,051 |143,256 |22,38 |
| ... ... |140,318 |226,710 |61,52 |
| ... ... |7,182 |14,099 |96,31 |
| Бір ... ... табыс |3,246 |3,862 |1 8,97 ... ... ... ... ... ... |
|құрастырылған ... ... ... ... «ТуранАлемБанкі АҚ жалпы активтері
2005 жылы 2004 жылмен салыстырғанда 373,064млн.теңгеден ... яғни 65,7% ... бұл ... да ... ... жұмысының
бірден-бір айғағы. Жарғылық капитал 2005жылы 2004жылмен ... ... ... капиталға келетін болсақ, ол 2004 ... ... ... бұл ... 50,338млн.теңгеге жеткенін
айта кеткен жљн, басқаша айтсақ 64,02% љзгерген. Негізгі құралдар болса
2005 жылы 9,396 млн. тг. ... ... 2004 ... ... 30,62
% жоғарлаған. Келесі кљрсеткіш берілген несие кљлемі жалпы айтқанда оңтайлы
болып отыр, және де ол 2005 жылы 2004 ... ... 70,74 %-ке ... 517 млн.тг. деңгейіне жеткен. Қазіргі таңда мұны ел экономикасының
жылдам қарқынмен даму тенденциясы ... ... ... , ... ... ... онда жұмыс жасайтын компаниялар мен жеке тұлғалар
қаражат мұқтаждықтарына душар болып несие алуға тырысады. ... ... бос ... бар мекемелер љз қаражаттарын табыс табатын ... ... да, сол ... ... ... АҚ ... ... қаржылары 2004жылмен салыстырғанда 22,38%-ке љсіп, 143,256
млн.тг құрағанын айтпаса да байқауға болады.
Жалпы алғанда ... ... ... ... «ТуранАлемБанкі АҚ жұмысы
табысты болған деп ... ... ... жалпы табыстардан жалпы
шығыстарды шегергенде таза табысты табуға болады да ол біздің ... жылы 4,620 ... ал 2005 жылы ол 7,303 ... ... ... 58,07% жоғарылаған, бұл љз кезегінде ... ... ... ... алып ... ... халық љз қаржыларын жинақтау
кітапшасында сақтаған болатын, және де љкінішке орай сол жылдары ... ... ... ... ... да ... оған деген сенімдері
тљмендеді, солай болса да бұл ... ... ... ... ... ... депозитке салатын болды. Сонымен 2005 жылы
халық салымдары 2005 ... ... 61,52 %-ке ... бұл ... ... деп ... болады. Бљлінбеген табыс 2004 жылы 7,182
млн.тг. болса, 2005 жылы ол 14,099 ... ... яғни ... ... ... %- ке ... Ал соңғы кљрсеткіш бір акцияға базалық табыс 18,97 %- ке
љскенін айта кеткен жљн.
«ТуранАлемБанкі АҚ ең алғаш ірі ... ... џшін ... банк ... ... Ол ... оның активтерінің кљлемі мен
(ЖҰЉ-н 13,9%) несие портфелінің ... ... ... тџсінікті.
Сонымен бірге Қазақстанның экономикасы негізгі активтер ірі ... ... яғни ... банк ... ... ... алады деп айтуға болады. Мысалы: әлемдік ... ... 50 ең ірі ... ... ... ... 1999 жылы ... 5 жыл ішінде шоғырлану деңгейі біршама тљмендеген, алайда әлде де
– жоғары деңгейде сақталып «ТуранАлемБанкі АҚ 44 мың ... ... ... ең ірі 10-20 ... ... деңгейі соңғы 3 жыл
ішінде кџрт тљмендеуде (2-сурет). Оның ... ... ... ... мен ... ... ... несиемен қамтамассыз ету болып отыр (жеке
тұлғалар мен КБС (кіші ... ... ... ... сайтынан алынған
Екінші себебін айтсақ, ірі клиенттердің санының ... ... ... ... ... алушылар бойынша несие портфелінің
шоғырлануы
Ескерту-Мәліметтер www.bta.kz сайтынан алынған.
Банктің ортамерзімдік мақсаттарына ... ... және ел ... ... 20/80 болады деп болжалуда. Шетелдің ... 20% ... ... ... ... ел ... ... сљз.
Табыстылығы жоғары елдердің бірі болып Ресей және ТМД болып отыр,
љйткені банк кљрсететін ... ... ... осы ... кең ... ... ... Шет елдердегі «ТуранАлемБанкі АҚ негізгі тұтынушылары
болып қаржы айналымы 10-400 млн. ... ... ... ірі ... топтармен қатысы жоқ компаниялар болады деп жоспарлануда.
Сонымен бірге «ТуранАлемБанкі АҚ ... ... ... ... ... ... мен саудалық қаржыландыру қызметтерін кљрсету
жљнінде љз жұмысын шектейтінін ... ... ... ... ... ... ... банк тәуекелін азайтуға бағытталған. Бұл қызметтер
жайында айтатын болсақ Банк ... ... осы ... ... ... ... ... отыр, яғни 2004 жылдың 30 қыркџйегіне сәйкес
146млрд теңгеге ... ... ... ... ал ол ... ... ... 35% құрайды.
4-сурет 2005 жылғы БТА АҚ саудалық қаржыландыру
бойынша ... ... ... сайтынан алынған
Банк қызметінің басқа сегментері болып жеке тұлғаларға несиелер мен кіші
және орта бизнес болып табылады, алайда ... ... ... ... ... ... џлесі азырақ.
Қазіргі таңда банктің деңгейі жоғары екені ... ... ол ... ... дұрыс стратегиясы негізінде жџзеге асқан болып табылады.
Біріншіден, банк 1998 жылдан бастап барлық аумақтарға шыға бастады. ... ... 22 ... мен 189 есептей кассалық бљлімдері бар. Бұл љз
кезегінде географиялық жобада кең ... ... ... 2005ж БТА АҚ ... ... ... ... ... ... алғанда банк басқарушыларының ойынша, нарықтың ең ... ... жеке ... ... несие, тұтыну несиесін және
кљлік алуды несиелендіру ... ... орай банк ... даму ... бұрынғыларымен қоса жаңа тџрлерін кљрсету.
0. Арнайы маркетингтік бағдарламаларға сәйкес ... ... ... ... ... ... әрі ... жетілдіру мен кеңейту.
Интернет-банкингті дамыту.
Осы мақсаттарды жџзеге асыру џшін банкке џлкен ... ... ... ... ... ... жоспарлап отыр. Кіші және ... ... 2005 жылы ... ... ... отыр. Бұл секторды
несиелендіру џлесі соңғы екі жыл ішінде ... ... ... ... ... қаржылық глобализациялану нәтижесінде ірі және
орта кәсіпорындарды ... ... ... ... болады, ал жергілікті кішігірім банктер кіші және ... және жеке ... ғана ... болады.
Қазіргі таңда банкпен іс-әрекетінің негізгі мақсаттары мен бағыттары
және жџйелі ұйымдастырудың ерекшеліктері айқындалды, оларды жетілдіру жақын
кџндердегі ... ... ... мақсат болып банктің капитализациялану
деңгейін кљтеру қойылды. ... ... ... барлық тџрлерін
басқаруды бір блокка орталықтандыру, олардың мониторингісі мен басқарудың
кешенді жџйесін құру ... ... бұл банк ... ... және бағамдық саясаттың мәселелерін жемісті шешуге, ... ... ... ... және соның нәтижесінде активтер
мен пассивтерді басқару деңгейін кљтеруге мџмкіндік береді.
Осыған байланысты ... ... жаңа ... қолдана отырып,
банктік љнімдерді біріктіру амалы шығындарды топтастыруға және ... ... ... ... ... ... ... тираждау
мџмкіндігі есебінен айырбас пен енгізуге ерекше ... ... ... кемітпей біріктіру және ірілендіру арқылы әкімшілік
шығындардың дифференциалдық ... ... ... ... отыр.
Басқару икемділігін арттыру, љкілеттіктерді тиімді џлестіру ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық құрылымын қайта құру жоспарлануда.
Орталықтандырылған басқаруды ... ... ... даму,
құрылымдық саясат, тәуекелдіктерді басқару мәселелерімен ... ... ... мен ... ... ... жоспарланып
отыр, соның арқасында елеулі географиялық шашырандылықпен шартталған
Банктің ... ... ... қиыншылықтарын жеңу, шешімдердің
қабылдану және орындалу жеделдігін тљмендететін факторлардың ... ... ... ... ... арасында қызметтер мен
уәкілеттіктердің џлестірілуінде тиімді тепе-теңдікке қол ... ... ... ... џшін ... ... арқылы несиелік
ресурстарды нарықта кеңінен орналастыру мџмкіндігі мен ... ... ... ... ... стратегиясының мақсаттары мыналар:
несиелеуден жоғары табысты қамтамасыз ету;
несилік тәуекелдерді ... ... сай ... ... басымырақ несиелеу;
клиенттерді тарту;
тәуекелдерді диверсификациялау.
Банктің даму стратегиясына сай банктің ішкі ... ... ... ... ... шешу џшін бағыттайды:
0. әмбебап банк жасау мен ... ... ... сфераларын
кеңейту;
корпоративті несиелеуді кеңейту;
банктің тұрақты клиенттік базасын қалыптастыру;
несиелік портфелдің диверсификация деңгейін жоғарлату;
- тұрақты халықаралық байланысты ... џшін ... ... џшін банк ... тџрінде заңды және жеке ... ... ... ішкі және ... ... нарығынан займдарды
тартады. Банк коммерциялық және инвестициялық несиелеу жџргізеді, сонымен
қатар ... ... пен ... ... және халықаралық қаржы
институттарының несиелік ресурстарын мақсатты орналастыру џшін агенттік
қызметтерді ... Банк ... ... ... ... арқылы
жџзеге асырады:
тљлемділік;
мерзімділік;
қайтарымдылық;
коллегиалды шешу, яғни оларды бір тұлғамен шешу мџмкін емес;
0. несиелік қызметтің функцияларын банктің тџрлі құрылымдық бљлімшелеріне
бљлу;
координациялау және ... яғни ... ... мен ... ... және сақтауын қамтамасыз етететін бақылау бљлімшелерінің
болуы.
Даму стратегиясына сай банк љзінің несиелік қызметінде келесі ... ... ... ... қара және тџсті металлургия;
- тау-кен љнеркәсібі;
- жеңіл ... ... ... ... ... ... және ... сауда;
- ... ... ... ... ... химикалық, биологиялық, ядерлық, термоядерлық қаруландыруды љндіру мен
шығару;
0. сыртқы ортаны ластайтын, экологиялық зиян љндірістерді;
0. қоғамдық ... ... ... және ... беру алдындағы
кампанияларды жџргізетін ұйымдарды.
21-кесте. «ТуранАлемБанкі АҚ љз клиентеріне ... ... ... ... | 2004 | 2005 | % ... ... ... |252,774 |429,906 |70,07 |
| | | | ... ... |1,718 |7,158 |316,64 |
| | | | ... |293 |593 |102,38 |
| | | | ... |278 |754 |171,22 |
| | | | ... ... |55 |739 |225,45 |
| ... |233,118 |439,150 |72,13 ... ... ... ... мәліметтері негізінде |
|құрастырылған ... ... ... жасасақ, клиенттерге несие 2005 жылы 2004-мен
салыстырғанда 70,07% -ке ... яғни ол 2004 жылы 252,774 млн. тг 2004 ... тг ... љскен, халық несие алуды кљбейте ... ... ол ... кљрсеткіш. Жалпы кестеде кљрсетілегн ... ... ... ... ... ... љскен ол жай вексельдер – 2005жылы
2004-пен салыстырғанда 1225,45%-ке љскен, ол Банктің ... және ... бос ... ... ... тікелей байланысты.
22-кесте. ... ... ... бойынша % мљлшері.
| | ... | АҚШ ... |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| ... 2004 | 2005 | 2003 | 2004 | 2005 |
| |5% |20-33% |12-30% |9-22% |12- |12- |
| | | | | |26% |24% ... ... ... ... ... ... ... ... 2004 ... 2003 ... ... біршама љскенін атауға
болады, бұл несиеге деген сұраныстың жоғары болуымен содан соң ... ... ... ... ал 2005 жылы 2003 ... 2003 ... деңгейіне қайта тџседі, ол АҚ несие тәуекелін біршама
азайтып, клиенттерге ... ... ... ... ... байқауға
болады, сонымен қатар басқа бәсекелестері де аз емес.
23-кесте. ... ... ... келесі тџрлеріне берілген
( млн. тг)
| Несие алушылар тџрлері | 2003 | 2004 | 2005 ... ... |121,186 |219838 |378,226 ... ... |12,765 |27,222 |37,405 ... ... |801 |7,506 |2,829 ... ... ... ... | | ... ... |706 |518 |282 ... |2,433 |34 |368 |
| ... | 137,913 |439,150 |
| |235,118 | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... АҚ негізі ірі компаниялар
және ... ... ... ... ... 2005 ж ... бойынша
банк љз несиелік портфелінің 16,44%, яғни 72,916 млн. тг 10 ... ... ... ... ... банктің несиелік
саясаты корпорациялармен жұмыс жасауға бағытталған.
Жоғарыда «ТуранАлемБанкі АҚ бірнеше ... ... ... оны алған
субъектілер және пайыз мљлшерлемелері қарастырылған болатын. Енді АҚ-ның
экономиканың қай секторларын қаржыландырғанын қарастырсақ.
24-кесте. ... ... ... ... | 2003 | 2004 | 2005 ... ... |27,583 |53,538 |86,582 ... тұлғалар |12,765 |27,222 |57,405 ... |14,547 |32,506 |45,271 ... ... |11,661 |30,350 |41,030 ... және ... ... салу |8,495 |10,759 |40,478 ... және газ љндіру |11,710 |29,841 |37,295 ... џй салу |177 |7,104 |21,806 ... ... |6,124 |15,242 |20,924 ... |10,400 |3,541 |20,001 ... ... |10,161 |9,254 |12,160 ... сала |3,061 |3,558 |8,874 ... ... ... |2,319 |1,991 |5,631 ... ... |6,303 |1,480 |5,174 ... ... ... |3,291 |7,173 |4,678 ... және тері илеу ... |45 |688 |4,675 ... ісі |994 |549 |3,860 ... |335 |4,612 |3,857 ... џй бизнесі |595 |362 |3,607 ... сала |1,134 |7,125 |1,865 ... мен ... ... љндіру|1,195 |1,243 |1,301 ... | | | ... мен ... |1,413 |– |516 ... ... |1,546 |– |8 ... |2,059 |6,980 |12,152 ... |137,913 |255,118 |439,150 ... ... ... ... ... ... |
|құрастырылған ... ... ... банк 2005 жыл ... кљтерме сауда
субъектілерін кљп қаржыландырған, екінше орында жеке тұлғаларға несиелер
(57,405млн. тг), ... ... ... ... тг). ... АҚ-ның экономиканың ең басты деген барлық салаларын несиелендіреді
деп айтсақ қате ... ... ... АҚ љз және ... орналастырады. Әрине ол несие бергенде жоғарыда айтылып кеткен
ұстанымдарды (тљлемділік, ... ... ... ... љзінің несиелік қызметін экономиканың барлық секторларында ... ... ... ... ... ... ... жџргізеді. Банк љзінің клиенттік базасын кеңейтуге ... ірі ... ... ... ... ... клиенттерге
қызмет кљрсететін тџрлі қаржылық институттардың ... ... ... алып, банк жеке шарттарда тџрлі банктік қызметтерді
ұсынуға дайын.
Банктің кең аймақтық ... ... ... барлық аумағындағы
шағын және орта бизнес субъектілерімен жұмыс істеуінің басымдылықтарын
анықтайды. ... және орта ... ... банк ... несиелік
бағдарламалар негізінде құрайды. Несиелік љнімдер стандартты шарттарда
ұсынылады.
Несиелік љнімдерді жіктеу. Банк несиелік ... ... ... ... ... анықтайды, несиелік тәуекелдерді басқару
стратегиясын жасайды.
Банк несиелік портфелді жіктеудің екі тџрін қолданады:
0. банктің ... ... ... ... Республикасының Ұлттық
Банкісінің нормативті актілеріне сәйкес қазақстандық стандарттар
бойынша жасалады.
0. несиелік ... ... ... стандарт бойынша банктің
аудитін жџргізетін, аудиторлық ұйымның әдістемесіне сәйкес халықаралық
стандарттар арқылы жџргізіледі.
0. Проблемалық несиелік љнімдер бойынша банктің ... ... ... ... және ... шешу ... табу џшін ұйымның басшылығымен
жұмыс жасау;
0. консультанттарды тарту (техникалық, маркетингтік ... ... ... ... ... ... џшін бағдарламаларды шығару;
қосымша кепілді алу;
басқа қаржылық институттармен бірге қаржыландыруды ұйымдастыру;
0. ұйым ... ... ... ... (басшылықты ауыстыру,
банк атынан ұйым басқарушыларын тағайындау);
ұйымды қайта құру (сотсыз);
міндеттемелер орындалуын қамтамасыз ететін нысанды љткізу;
ұйым ... ... ... ұйымдастыруын ұсыну.
Банк несиелік портфелдің кљлемін, баланс құрылымының тиімділігін және
љтімділік талаптарының нормативтерін сақтау жолымен ... ... ... ... ...... несиелік портфелді құрап,
оның құрылымы тәуекелдерді ... бір ... және ... ... ... ... ету болып табылады.
Еліміз егемендік алғаннан кейін Қазақстанның экономикасы ауыр ... ... ... ... ... љте келе ... қазіргі кезде
тұрақты даму сатысына кљштік, соның ішінде әсіресе дамып ТМД ... ... ... ... отыр.
Кестеге талдау жасасақ, экономикадағы несиелер жылдан жылға љсуде, ол
халықтың жұмыс ... ... ... ... және оның ... кљлемі 20
жылы 276,6 млрд. тг. болса 2005 жылы 546,6 млрд. тг- ні құрап ... ... есе љсіп ... ... Ол ... ... ... Айта кететін
жайт процент мљлшерлеме (несие бойынша) 2001 жылы 19,1% болса ... ... 14% ... ... оның аз болғаны әрине жақсы, ... ... ... ... ол орта ... 5,6%, ... 6,1%. Бұл
әрине Қазақстанда одан жоғары.
Банк жџйесі бойынша банктер саны 2003 жыл 48-ден 2004 жылы 35-ке ... ... ... ... 2001 жылы 97,6 ... 2004 ... ... теңгеге љскен, әрине неғұрлым кљп ... ... ... Банк ... џш ... ... ... Жалпы алғанда банк
жџйесі тез әрі саналы ... даму ... ... ... ... ... ... арасындағы банк жџйесі,
экономикадағы несиелер мен салымдар
| ... | 2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... | | | | | ... ... ... тг |276,6 |498,8 |499,8 |523,2 |546,6 ... ішінде кіші бизнес | | | | | ... |74,2 |122 |129,1 |211,2 |293,3 ... ... несиенің % | | | | | ... |19,1 |15,9 |15 |14,1 |14 ... ... ... % | | | | | ... |14,9 |13,6 |13,1 |13,2 |13,1 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... тг. |290,6 |437,9 |498,3 |598,6 |624,9 ... ... |2011 |2915,7 |3120 |4981,2 |3297,2 ... ... ... тг |91,7 |185,5 |199,2 |210,3 |414,2 ... ... ... | | | | | ... ... |634,5 |1234,8 |1331,2 |2314,2 |3297,2 ... ... | | | | | ... саны |48 |44 |44 |45 |35 ... ... млрд.тг |97,6 |121,1 |153,2 |169,3 | ... ... |675,4 |806,4 |911,2 |998,3 | ... ... тг |528 |818 |1102,3 |1321,2 | ... ... |3668 |5446,1 |6987,2 |8110,4 | ... ... ...... Казахстана"№1 2005ж |
|журналынан алынған. ... ... ... ... ... љсуі
Ескерту-Мәліметтер ҰБ статистикалық кљздерінен алынған
Несие беру жџйенің тәуекелділігін жоғарлата отырып љсу қарқынын сақтап
отыр. Несие кљлемі 2004 жылы 47% ... 2003 жылы 45% ... және 2005 ... ... ... ... ... жылы несиелендіру кљлемінің 75%
љскенін ескеріп). ... ... ... ... тез ... ... ... мерзімді несиелер тџрлеріне қарасақ
айналым капиталын толықтыруға және инвестицияны ... ... ... 2005 жыл ... ... ... салынған
несиелері 46% -ке љскен, халыққа берілген ... ... 140,2 ... ... ал 2004 жылы бұл ... 96 млрд. теңге болған. Соңғы кездері
несие мен инвестицияны ... ... кіші және орта ... ... ... ... ... объектісіне айналып отыр.
Сонымен коммерциялық банктердің несиелік саясаты болып қысқа мерзімді
несие ұсыну болып отыр. Коммерциялық ... џшін 2004 жылы ... ... негізгі бағыттары болып сауда мен қоғамдық тамақтандыру,
љнеркәсіп ... ... Сол ... коммерциялық банктердің тек 25% ғана
білім мен ... ... ... ... ... мерзімді
несиелерді тек ірі банктер ғана бергенін айтуға болады. Банктердің 44% ғана
атаулы несие тџрлерін љнеркәсіп ... ... Оның ... ... ... мен халыққа, кљрсетілген ... ... ғана ... ... ... ... ... жобасын бағалауды жетілдіру жолдары
Шет елде клиенттердің несиелік жобасы туралы ... ... және олар ... ... ... арнайы фирмалар немесе
агенттіктер жұмыс жасайды. Бұл тәуелсіз ұйымдар банктерге келісім-шарт
негізінде қызмет ... ... ... ... энд Брэд ... 3 млн. ... Канаданың, Данияның фирмалары туралы ақпараттар жинақтап, жалпы
ұлттық және аймақтық анықтамаларда жариялайды.
Несиелеу - бұл активтік операциялардың ... ... ... ... ... банк активтерінің үштен жартысына дейінгі мөлшерде
құралады. Сондай-ақ банктер несиелеу процесінде тәуекелге көп ... ... ... ... ұшырауының өсуіне біршама әсер ететін
факторларға жасалған талдау, батыстың ... ... ... ... ... ... ... банктің мәліметтеріне сәйкес,
несиелер бойынша банктердің зиян ... ... ... 67% - ... ал 33%-ы сыртқы факторлар үлесі келеді (9-кесте).
Кесте 26. ... ... ... зиян ... ... ... факторлар |67% ... ... |33% ... ... ... ... ... | |
| |22% | |12% ... ... ... оқып | | | ... барысында ақпаратты дұрыс| |Кредиторлық қарызды | ... |21% ... ... етуі |11% ... ала ... белгісіне | | | ... ... ... және | ... ... | ... ... ... ... |6% |
| ... ... | | ... | ... ... |5% | |4% ... Автормен арнайы мамандану әдебиет кљздерінен алынған ... ... ... зиян ... ... ... ... факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың банкроттығының тұруы тегін емес.
Банктің кез келген қарыз ... ... ... ... кешуі мүмкін.
Сондықтан да қарыз ... ... ... ... ... банк
қызметкерлері міндетті түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап ... ... ... ... басқарудағы жетіспеушілік, тиімді
басқаратын ақпараттар жүйесінің ... ... ... ... ... ... алмауы, өз мүмкіндіктерінің шамадан тыс көбейіп кетуі,
яғни ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... және заемдық қаражаттардың үлесінің
жоғарылығы жатады.
Қарыз алушының сәтсіздікке ұшырауын куәландыратын ... ... ... ... ... ... ұзартылған несиелер
бойынша төлемдердің уақытын созуын өтінуі (екінші рет мерзімі ... ... ... ... ... жатқызылады) және басқаларды
жатқызуға болады.
Несиелерді қамтамасыз ету ... ... ... ... байланысты несиелерді мынадай тәуекел кластарына жіктейді:
0. ең төменгі тәуекелі бар несиелер (жіктеуге жатпайтын несиелер);
ең жоғарғы ... бар ... ... бар ... ... шығу ... ... несиелер
(стандартты емес несиелер).
Әр тәуекел кластарына өтелмеген ... ... ... ... ... белгіленеді.
Несиелік тәуекелді төмендетудің ең басты тәсіліне – ... ... ... ... ... ... ... жағдайын талдауда және
оның алған қарызды банкке уақтылы қайтаруына байланысты ... ... ... қолданылуда.
Шетелдік банктердің тәжірибесінде қарыз алушының несиелік жобасын жете
бағалау несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара ... ... ... ... бағалау жүйесінде ағылшынның клирингтік
банктерінде кеңінен пайдаланып келетін ... ... PARSER ... ... ... ... ... қарыз алушы туралы ақпарат, оның беделі;
А- Amount- сұрайтын несие ... ... ... несиені қайтару мүмкіндігі;
S- Securіty- қамтамасыз ету құралы;
E- Expedіency- несиенің мақсаттылығы;
R- ...... беру ... үшін ... пайыз
мөлшерлемесі.
CAMPARІ:
Сharacter - қарыз алушының беделі;
A- Abіlіty - қарыз алушының бизнесін бағалау;
М- Means – ... ... ... ... Purpous – несиенің мақсаты;
А-Amount – несие сомасының ... ...... ... мүмкіндігі;
І- Іnsurance – несиелік тәуекелден сақтандыру әдісі.
Американдық ... ... ... ... ... дұрыс
таңдай білуде “алты cи ережесі” қолданылады:
character ( қарыз алушының ... ... ... (ақшалай қаражаты);
collateral ( қамтамасыз етуі);
condіtіons (жалпы экономикалық жағдай);
сontrol (бақылау).
Қарыз ... ... бұл оның ... ... ... қарызды
өтеуге дайындығын және қалуын білдіреді.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы оның ... ... ... Ол оның ... мен ... және олардың алдағы
уақыттардағы өзгеру перспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражаты. Жалпы ... ... ... ... ... үш ... ... тасқыны;
Активтерді сату;
Қаржыларды тарту.
Көрсетілген көздердің кез келгені несиені қайтаруға арналған қаражаттың
қалдық сомасын ... ете ... ... та банктер несиені ... көзі ... ... ... ... ... ... себебі
активтерді сату қарыз алушының балансын нашарлатып жіберуі мүмкін деп
санаса, ал ... ... ... ... ... ретіндегі позициясын
бәсеңдетеді.
Нақты ақшалардың жетіспеуі қарыз алушының қаржылық ... ... ... ... ... табылады.
Нақты ақшалар тасқыны мынадай түрде анықталады:
Нақты ақшалар ( Таза пайда ( Амортизация ( ... ... ( ... құндылықтар қоры
және дебиторлық қарыз
Бұл формуланың артықшылығы - оның көмегімен несиелік қызметкер қарыз
алушының ... ... және ... сол ... ... жұмыс жасайтын нарығының жағдайын анықтай алады.
Қамтамасыз етуі. Сондай-ақ банк қарыздың қамтамасыз етілуі яғни, ... ... және ... ... ... ... ... мән береді.
Экономикалық жағдай. Несиеге деген өтінішті қарау барысында банк ... ... ... ... ... және оның банк ... сол ... алушының жағдайына тигізер ықпалын ... ... ... ... ... ... баға және т. б.
қарастырады.
Бақылау. Қарыз ... ... ... бағалаудағы соңғы факторға
бақылау жатады. Мұнда өзгерген ... ... ... және
саяси жағдайлардың қарыз алушы қызметіне қаншалықты ... ... ... сұрақтарға жауап іздейді.
Әлемдік банктік тәжірибеде несиелік тәуекелді ... ... ... сапасындағы коэффициенттер:
а) К1 ( Несие бойынша зияндар/Несие бойынша қарыздың орташа сомасы
б) К2 ( Несие бойынша зияндар/Несиелердің жалпы сомасы
Екі коэффициент те (К1 және К2) ... ... ... ... ... К1- дің ... ... Солтүстік Американың
банктері үшін 0,5 – 1,0%, ал К2-кі 0,7 – 1,5%. ... ... ... қарыздар бар болса) К1 коэффициентінің деңгейі 1,5 –
2,0%. Солтүстік Америкада 1980 жылдардың басы мен ... ... ... ... ... ... ... несиелер
бойынша көптеп шығындануы кезеңінде К1-дің мәні 1%-ке жуық болған. ... ... ... ... К1 ... 0,45 – 0,6%-ті құрайды.
• Тәуекелге, шағылған ... ... ... ... – Несие бойынша зиян
RAM ( ((((((((((((((((((((((((( (8)
Активтер
Тәуекелге шағылған маржа (RAM – rіsk adjusted ... - бұл ... ... ... ... маржа (GІM- gross іnterest ... ... ... ... ... RAM көрсеткіші болмағанмен
де шетелдік банктер оны несиелік тәуекел ... ... ... Бұл ... статистикалық мәліметтер, оның оңтайлы мәнінің 3–3,5%-
ды құрайтынын куәландырады.
Таза ... ... ... ... ... ( (((((((((((((( (9)
(NІM) ... ... ... ( ... ... пайыздық ( ((((((((((((((((((( (10)
маржа ... ... ... ... ... сомасы
• Бір қарыз алушыға келетін несие/ Банктің меншікті капиталы
Халықаралық банктік тәжірибеде банктердің бір ... ... ... ... ... меншікті капиталының 25%-нан аспауы тиіс. ... ... ... мөлшерін білдіреді.
• Банкпен тығыз байланысты қарыз алушыларға берілетін несиелер
/Банктің меншікті капиталы.
Банкпен тығыз байланысты қарыз ... ... ... ... және банкпен тікелей байланыста болып, несие
алу барысындағы жеңілдіктерді пайдаланатын басқадай қарыз алушылар жатады.
Несиелерді сапасына қарай топтау және ... ... бар. ... деп сол ... ... несиелік тәуекелдің дәрежесі айтылады. Несие
сапасының ... ... ... ... ... ... (несие сапасы қаншалықты жоғары болса, соғұрлым оның
қайтарылуы ... және ... ... ... Бұл жерде несиелік
тәуекелдің көрсеткіштерінен несие сапасының немесе банктің ... ... ... – бұл банктің берген несиелері
бойынша анықталатын нақты шамасында. Несиенің ... ... ... ... ... және ... әр категориясы (соның
ішінде, тұтыну, ипотекалық және басқа) бойынша проблемалық, мерзімі өткен,
үмітсіз несиелерді біле отырып, банк ... ... ... ... бағытталатын шаралар қатарын жүзеге асыруға мүмкіндікке қол
жеткізеді.
Несиелік тәуекелді басқару, реттеудің негізгі әдістеріне мыналар жатады:
несиелік ... ... ... төлем қабілетін алдын ала талдау;
несиелік тәуекелді жабуға арналған резерв құру;
0. несиелік портфельдің оңтайлы ... ... ... ... және ... несиелердің қамтамасыз етілуін және олардың мақсатты пайдалануын ... ... зиян шегу – кез ... банк ... қашса
құтылмайтын үлесі. Оларды толық жою мүмкін емес, бірақ ең төменгі мөлшерге
жеткізуге ... ... ... ... проблемалық
несиелердің пайда болу себептерін ... ... сол ... пайда болуын болжайтын толық жүйе жұмыс жасайды. Бұл ... ... ... ... ... әсер ... банкке байланысты және
байланысты емес факторлар ... ... ... несиелік
процеспен байланысты, яғни несиелік өтінішке, несиелік құжаттарға және т.б.
жасалатын талдауды қамтитын барлық аспектілері ... ... ... ... ... және ... оқиғалар жатады.
Американдық банктік тәжірибе несиелік процестегі проблемалық несиелерді
анықтауда 25 белгіні қолданады:
Қарыз алушының тарихына байланысты ... Таяу ... ... ... ... тұрақсыздығы;
• Қарыз алушы туралы ақпараттардағы алшақтық және қарама-қайшылық;
Қарыз алушының жетекшілері мен ... ... ... ... алушының серіктестерінің тұрақсыздығы;
5) Басшыларының моральдық сапасының төмендігі;
6) Серіктестер арасында, компанияны иеленушілер, жанұя ... ... үшін ... ... ... жиі ... ... салмақсыздық мінезі;
9) Қарыз алушының басшысының несиелік процесті жеделдетуге ... ... ... ... ... ... өндірістік қызметін көрсететін “белгілер“:
• Қарыз алушының жабдықтаушылары мен сатып алушылар ортасының өзгеріссіз
болуы;
• Қарыз ... өз ... ... ... ... ... алушы саласының, сол уақыттарда проблемалық салаға жатуы;
• Балансты жүргізудің қысқаруы, яғни актив және пассив баптарының толық
берілмеуі;
Несиелеуді ұйымдастыруға қатысты ... ... ... ... сұраудағы нақты мақсаты болмауы;
• Қарыз алушыда ссуданы қайтаруда анық бағдарламаның болмауы;
• Несиені өтеудегі резервтік көздерінің болмауы;
• Несие берілетін мақсатына қарыз ... ... ... қамтамасыз
етілмеуі;
• Қарыз алушының несиелік өтінішінің негізсіздігі;
• Қарыз алушы несиені акционерлік капиталын ... бере ... ... ... ең ... өндіріске емес, айналыс аумағына бағытталуы;
• Несиенің қайтару мерзімі жеткілікті негізделмеуі.
Белгіленген нормалардың ауытқу белгілері:
... ... ... ... ... есеп беру ... бұзылуы;
• Банк шоттарын жүргізу тәртібінің нормалардан ауытқуы;
• Несиелеу шартының қайта қаралуы; несиенің қайтарылу ... ... ... ... созу ... ... болуы;
• Қарыз алушының шаруашылық-қаржылай көрсеткіштерінің жоспардағыдан
немесе күтілетін ... ... ... алушының есеп және бақылау жүйесіндегі ауытқуы.
Бұл аталған “белгілер” банкті сақтандыра отырып, ... ... ... ... ... олардың пайда болуын анықтап беруге
мүмкіндік береді. Егер де банк күмәнді ... ... ... онда
несиелердің өтелуіне бағытталатын әрекет ету ... ... ... ... ... әлі де ... өз міндеттемелері бойынша
жауап беру қабілетін жоғалтпаған жағдайда банк несиелік келісім-шарттарды
өзгерту туралы сұрақтарды қарастырады.
Жаңа шарт ... ... ... бағытталып, банк пен қарыз алушы
арасындағы басты мақсат - ... ... жою ... ... ... ... Банк бұл жерде қарыз ... ... ... ... жасау қызметін өзіне алады. Егер ... ... ... өтеу үшін ... пайдаланып қойып, жаңаша
несиелік келісім жасау тиімсіз болса, онда істі сотқа беруге мәжбүр ... ... ... ... ... ... қарыздарымен
жасалатын ұзақ та күрделі жұмысы 2-сызбадағыдай ... ... ... ... ... ... |
|2. Қамтамасыз етілген кепілдікті |
|сату. ... ... ... ... Сот ... орындалуы. |
|5. Қарыз алушының ... ... ... несиелермен жұмыс сызбасы
Бірінші кезеңде банк және қарыз алушы нағыз серіктестер ретінде әрекет
етеді. Олар жаңаша келісім жасай отырып, ... ... ... ... ... ... беріледі.
Егер қосымша жасалған келісім нәтиже ... яғни ... ... ... ... және ... ... көз жеткізу мүмкін
болмаса, онда банк келесі кезеңге - қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... сату – бұл ... қамтамасыз ету
туралы келісім-шартына байланысты банктің ол мүлікті нақты ақшаға айналдыру
процесін білдіреді. ... ... ... аукцион және басқа да
жолдармен сату ... ... ең ... ... ... ... Бірақ
бұл жерде көптеген кедергілер де болуы мүмкін. Өйткені, ... ... сату ... ... жағдайына сәйкес ауытқуы мүмкін.
Бұл жерде оны ... ... ... ... алып ... Егер ... ету құралы, проблемалық ... ... ... ... үшінші кезең - несиені сот арқылы іздеу жұмысы
жалғасады. Сот, ... ... ... ... ... жауап беруін
талап ету туралы шешім шығарады. Сот ... ... ... ... ... ... мен активтері арқылы несиені қайтаруға болатынына
көмектеседі.
Сот шешімінің орындалуын банк әр ... ... ... ... ... Бұл проблемалық несиемен жұмыс жасаудың төртінші кезеңі болып
табылады. Сонымен, таңдау жолдары келесідей:
... ... ... ... сот ... орындалу жолында
қарызды қайтару.
• Тіркелген мүлікті баспа беттегі аукциондары арқылы сату;
• Борышқордың үшінші бір тұлғадағы қаражаттарына арест жасау.
• Банкке ... ... ... басқарушы тұлға ретінде мәртебе
беріледі.
Мерзімі өткен ссудалармен жасалатын банк жұмысының нәтижесі борышқордың
банкроттығы болып табылады. Бұл ... ... ... - бұл ... ... ... шешім құралы.
Осындай жағдайда, американдық коммерциялық банктердің күмәнді несиелерді
анықтау және жою жұмысы қалыптасады. Әрине шетел банктерінің бұл тәжірибесі
отандық ... ... үшін аса ... ... ... ... түбегейлі реформалардың өріс ... ... ... ету ... банктік несиелеуді одан әрі
жандандыра түсуді қажет етеді. Бұл бағытта, ... ... ... экономикасына бағыттау, өндірістегі құлдырауды тежей отырып, оны
қайта қалпына келтіруге себепкер болатыны сөзсіз.
Біздің екінші деңгейді ... ... ... ... ... әлемдегі бір ірі банктің капиталынан жүз есе ... ... ... әуелгі кезекте, өздерінің ресурстарын нығайту
мәселесі тұрады. Банктердің меншікті қаражаттары ... ... ... аяқ асты ... ... ... Ендеше, банктер қазіргі
жағдайда сырттан тартатын ресурстарға көп ... ... ... ... қорғау туралы елімізде арнайы шыққан заңда жоқ. Міне ... ... ... орын алуы, қазіргі қызмет етіп отырған несиелеу
механизмінің кемшіліктерін сипаттай отырып, нәтижесінде банктеріміздің ұзақ
мерзімді несиелеудегі ... ... ... көбіне қысқа мерзімді
несиелеуге мәжбүрлігін толық баяндайды.
Осындай мәселелерді шешудің теориялық және ... ... бұл ... ... өз ... ... қарастырып, нарыққа өту
кезеңінде сай келетін ... ... ... және ... жолдарының тиімділігіне объективті баға береді.
Ол үшін елімізде ертеңге қалдыруға болмайтын мынадай шараларды ... ... ... қатысты құқықтық базаны жетілдіру, оның ішінде, “Орта және
ұзақ мерзімді несиелеу ережелері”, ”Несие берушінің ... мен ... ... заң ... ... ... ... және ержелерге сай болуы тиіс.
• Несиелік тәуекелді анықтауда, оны төмендету және бағалауда: ... ... ... ... ... және ”25 ... ... пайдалану.
• Несие берушілердің мүдделерін қорғау мақсатында, Қарыздық міндеттемелерді
қорғау туралы ... ... ... осы ... шаралардың орындалуы қазіргі несиелік
механизмді ... ... ... ... ... дамуына,
банктік жүйенің нығаюына, халықтың әлеуметтік жағдайының ... ... ... және ... ... етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Банковское дело // Под ред. д.э.н. профессора, Г.С. Сейткасымова – Алматы:
Қаржы- қаражат, 1998. 576 ... дело // Под ред. ... В. И. ... ... ... - М.: Финансы и статистика, 1996. – 480 с.
Банки и банковские операции в ... // Под ред. ... ... ...... ... и статистика, 1996. 336 с.
Банковское дело // Под ред. О.И. Лаврушина – Москва: Финансы и ... 576 ... ... ... руководства // Под ред. В. Платонова, М.
Хиггиниса – ... ... ... 1998. -432 ... Ю. ... и ... ... – СПб: РИЦ КультИнформПресс 1995. С.528
Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка: Москва: ИЦ, ДИС, ... ... ... ... ... несиелеу ережесі // ҚҰБ -нің N1,- 1994.
11.02. 108 б.
Ширинская Е.Б. Операции коммерческих банков и ... опыт // - ... и ... 1993. 144 ... Загорий О методах оценки кредитного риска // Деньги и ... N6, ... С. Роуз ... ... // ... с английского со 2-го изд. –
Москва: Издательство ДЕЛО, 1997. 743 с.
Банковское кредитование: российский и ... опыт // Под ... ... - ... Руская Деловая Литература, 1998. - 352
с.
Маркова О.М., Сахарова Л.С., Сидров В.Н. Коммерческие ... и их ... ... и ... Изд. ... 1995. -288 ... указания по анализу банками ... ... ... РК, 27 ... 1994. ...... о ... активов банка и внебалансовых требований и
расчета провизии по ним банками второго ... ... А. ... ... - СПб, 1993 – С.11.
Кредитное досье фирмы Бона // Материалы ААО Центркредитбанка, ... ... Бона // ... ААО Центркредитбанка, 2003.
Липсиц И.В., Коссов В.В. Инвестиционный проект: методы подготовки и анализа
// Учебно-справочное пособие – ... изд. БЕК, 1996. –304 ... ... ... ... и ... ... “Рейз и К0”
ҚҰБ-нің статистикалық бюллетені
Назарбаев Н.А. Социально-экономическая ... ... ... ... ... 1
Несиелеудің негізгі алты ережесі (алты “Си”)(
|Сипаты |Қабілеті |Ақшалай ... ... ... |
| | ... ... | | ... ... ... |Активтерге |Клиенттің |Несиенің |
|несиелік |немесе ... ... |сол ... ... ... бар|пайдасы, |құқысының |саладағы |және |
| ... ... ... |сапасына |
| | ... сату ... ... ... |
| | ... ... ету ... ... |
| | | ... ... |қызметте-гі|
| | | | ... ... |
| | | | | ... мен |
| | | | | ... ... |Жарғысының |Жоспарлан-ға|Активтердің |Клиенттің |Тексерушіле|
|клиентпен |және қарыз |н ... ... ... |рге ... ... ... |нәтижесін |арналған |
|басқа ... ... ... ... ... ... |резервтеріні| ... | ... ... |ң | ... | ... ... |
|. |ын ... |ігі. | |нің | |
| ... | | ... |
| ... | | |мен | |
| | | | ... | ... ... |Дебиторлық |Олардың |Клиент ... ... ... ... ... |алуға |
| |ы, ... ... | ... ... ... ... |қабілеті. |құжаттар-ды|
| ...... | | |ң ... |
| |мен ... | | ... ... | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | ... | ... ... ... күші ... ... | ... |бойынша |нарығындағы|арыздың |
|яғни, | | ... ... ... ... | | ... | ... ... | | | | ... | | | | |ғы ... |
|екінші бір| | | | ... ... ... | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| | ... ... ... |
| | ... ...... |
| | ... ... ... |процесіне |
| | ... ... ... ... ... | ... | ... және|факторлар |
| | | | ... ... |
| | | | ... ақша ... |
| | | | ... ... | | | | |ң |
| | | | | ... | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... | | | | |ің) |
| | | | | ... |
| | | | | ... | | | | |ы. |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... | |болжам. | |
| | ... | | |
| | ... ... ... | |
| | ... және | |
| | |ң ... |уы, ... | |
| | ... | |
| | |к ... |р. ... |
| | ... | ... | |
| | ... | | | |
( ... Роуз ... ... ... ... ... ïðîöåññ
Íåñèåëiê жобасын òàëäàó
Íåñèåëiê êîìèòåò
ȸ
Æîº
Íåñèåíi áåðó
Ò¼ëåìäåð.
Ìîíèòîðèíã.
Ìåðçiìi ¼òêåí ò¼ëåì.
2-øi ¼òiíiø
1-øi ¼òiíiø
Ï
Ð
Î
Á
Ë
Å ²
Ì À
À É
Ë ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 95 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казкоммерцбанк» ақ-ның несиелік процесті орындау тәжірибесіне талдау жасау36 бет
Нарықтық қатынастарға сай қызмет ететін несиелік жүйенің мазмұны мен құрылымдық элементтеріндегі өзгерістерді сараптай отырып, Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибелері мен даму ағымына талдау жасау69 бет
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық неселеу тәжірибесі мен жетілдіру жолдары30 бет
Заңды тұлғаларды несиелеу58 бет
"Алматылифт" ЖШС- нің шаруашылық – өндірістік қызметіне баға беру8 бет
Автомобиль жолдары уческелеріндегі жол жағдайларын бағалау және қозғалыс қауіпсіздігін арттыру жөніндегі шараларды жасақтау17 бет
Ашық жүйелердің өзара байланысының эталондық моделі6 бет
Базель келісімінің құрылуы6 бет
Банк жүйесінің қалыптасуы және дамуы, қызметі23 бет
Банк жүйесінің құрылымы, кезеңдері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь