Банктік қызметтер нарығын талдау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН БАНКТІК ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Банктердің нарықтық экономикадағы рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Банк қызметтерінің нарығы . олардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... 6
а) несиелік қызмет нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
ә) депозиттік қызмет нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... 13
б) инвестициялық қызмет нарығы ... ... ... ... ... ...16
в) комиссионды.делдалдық қызмет нарығы ... ...19

2 ТАРАУ. БАНКТІК ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫН ТАЛДАУ (ЕДБ МАТЕРИАЛЫ НЕГІЗІНДЕ ) ... ... ... 22
2.1. Қазақстан Республикасының несиелік нарығын талдау ... ... ... 22
2.2. Қазақстанның депозиттік нарығының бүгінгі қызметі ... ... ... ... 30
2.3. Электронды қызмет көрсету нарығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ...39

3 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БАНКТІК ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
3.1. Қазақстанда банктік несиелеудің перспективалық бағыттары..49
3.2. Валюталық нарықтың даму перспективалары ... ... ... ... ... ... ... 55
3.3. АҚ «ТұранӘлем банктің» валюталық нарықтағы орны ... ... ... .65

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 70
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 72
        
        М А З М Ұ Н Ы
КІРІСПЕ.....................................................................
................................................3
1 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ... ... ... ... ... Банк ... нарығы – ... ... ... ... ... инвестициялық қызмет
нарығы.......................16
в) комиссионды-делдалдық ... ... ... ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫН ТАЛДАУ
( ЕДБ МАТЕРИАЛЫ НЕГІЗІНДЕ )………………………………22
2.1. Қазақстан Республикасының несиелік нарығын талдау………...22
2.2. Қазақстанның ... ... ... ... ... көрсету ... ... ... ... ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ
ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ.............................................................
...............49
3.1. Қазақстанда банктік несиелеудің перспективалық
бағыттары..49
3.2. ... ... ... АҚ ... ... ... нарықтағы
орны.............65
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................70
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... банктік қызметтер нарығының
бүгінгі жағдайының, ТМД елдері банктері жүйелерімен салыстырғанда жақсы
көрсеткіштерге ие болып, ... ... қол ... ... қалыптасқан түрлері мен қатар жаңа түрлерін енгізуі қарастыру
болып отыр.
Қазіргі кезеңде қазақстанның банктік жүйесі біршама тұрақты және
сенімді болып ... ... ... бері ... Банк ... тұрған
негізгі мәселелер – қаржылық секторды тұрақтандыру, нормативтік – құқықтық
базаны ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру және банктік қадағалауды күшейту.
Сонымен, қазіргі таңда халық жинақтарын ішкі инвестицияның негізгі
көзі ретінде кең ... ... ... ... мәселелердің бірі
болып отыр.Жинақтарды тартудың экономикадағы екі ... ... ... қағаздар нарығы немесе қаржылық мекемелер арқылы ... ... күні ... ... ... қаржылық институттар, әсіресе
банктер, халық салымдарын ... ... ... орын ... банк ... ... жинақталатыны сөзсіз, олай болса
банктер қаржы тартудың жаңа ... ... ... ... ... тартуда
банк мекемесі алдында тұратын өзекті мәселе, ... ... ... ... ... жаңа ... іске қосу.
Соңғы кезеңдерде ақпараттық құралдарда және экономикалық басылымдарда
Қазақстанның банктік ... ... ... ... көптеген мәліметтер
кездеседі. Қазақстан Республикасының банктік секторы ... 15 ... ... даму ... Ол ТМД ... ең жоғарғы
капиталдандырылған коммерциялық банкі бар алғашқы ел – бір ... ... 29.1 млн. АҚШ ... ... ... орын алуы ... өте маңызды мәселелердің бірі
– жалпы банктік жүйенің тұрақтылығын күшейтті. Банктік жүйе ... ... ... етуі үшін ... қызметтерді атқарады. Оларға
банктердің уақытша бос ... бар ... осы ... ... қажеттіліктері пайда ... ... ... ... ... ... есеп айырысуларды жүзеге асыру және ақша
– несиелік саясатты жүзеге асыруы жатады. ... ... ... ... тәуекелге, өтімділігінің төмендеуіне және төлем қабілетсіздікке
ұшырауы мүмкін.
Қаржыландырудың басқа жолы - несие. Алайда қазіргі несие ... ... ... ақша ... ... ... берушілер
қаржымен қамтамасыз ету алдында қатаң талаптар қояды. Мысалы, жылжымайтын
мүлік салу (бұны несие алушылардың барлығының қалтасы көтермейді)
Электрондық ... ... ... ... ағымына сай, пластикалық
карточкалар, олардың иелігіндегі операциялар, іс жүзінде банкоматтар арқылы
жұмыс жасайды: сауда орталықтарында ... ... үй ... ... ... ... ол біртұтас термин, бұл карточкалардың қай ... ... іс ... ... да, осы ... алдыңғы қатарлы
дамып келе жатқан электронды құралдардың бір түрі.
Жұмысты орындаудағы мақсат: бүгінгі ... ... әр ... ... ... мен перспективаларын
айқындау.
Жұмысты орындаудағы міндеттер:
• Қазақстан Республикасында банктердің жүргізуіне ... ... ... ... ... қызметтер нарығының ерекшеліктерін көрсету;
• Банктік нарықтағы өзгерістерге зерттеулер жүргізу;
• Банктік қызметтер ... ... ... Банктік қызметтердің даму мәселелері мен перспективаларын
айқындау.
Зерттеу объектісі: банктік қызметтер нарығын және оны ... ... ... әдістемелік және мағлұмат негізі ретінде, Қазақстан
Республикасының банктік жүйемен, банктік қызметтерге қатысты заң, ереже,
нұсқаулары мен ...... ... отандық және шетелдік
авторлар еңбектері, журналдар, интернет-сайттар және т.б. қолданылды.
Теориялық маңызы, ... ... ... ... ... – олардың жіктелуі, банктердің нарықтық ... ... ... ... ... нарығын екінші деңгейдегі
банктер арқылы талдау жасау және оның даму ... ... ... ... ... 3 ... және оған ... қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен ... ... ... ... ... ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН БАНКТІК ҚЫЗМЕТТЕР
НАРЫҒЫ
1.1. Банктердің нарықтық экономикадағы рөлі
Банктер нарықтық ... ең ... ... ... ... Өз қызметінің процесінде олар ақша нарығында тауарға ... ... мен ... ... ... банктер клиенттердің
салым ақшаларын қабылдай отырып, жаңа міндеттемені – депозитті құрады, ал
жаңа ... ... ... ... ... нарықтық экономикада монополистерге айналып, барлық қаржылық
капиталдарға ие болады. Олар делдалдық қызметтің негізінен ... ... ... ... ... ... енеді. Несие жүйесі «сыйқырлы
күшке» ие және ең қатерлі жолмен нақты өндіріске араласуы ықтимал. ... ... ... мен ... ... ... ағылшын банкісі
секілді мекеменің орасан зор билігіне» назар аударады. ... ... ... барлық экономиканың ең басты жүйке торабына айналды.
Банктердің рөлі экономиканы басқарудың органы ретінде өздерінің ... ... және банк ісін ... ... ... ... экономиканы басқару процесінде экономикалық қатынасты
білдіретін басқарудың экономикалық ... ... ал, ... ... ... ең ... мүдде ретінде алға шығады, ал,
экономикалық мүдде өндірістің мақсаты, оның ... ... ... ... ... ... әдістердің көмегімен басқару
экономикалық мүдделерге ықпал етуден тұрады. Мүдденің осындай ұғымына ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру
арқылы әсер етуге болады және басқарудың экономикалық ... ... ... ... әр түрлі несие қаражатына мұқтаж әр қилы
экономика буындарының қажеттіліктерін қанағаттандыратын ... ... ... ... ... қозғалысын қамтамасыз ететін, экономиканың
тоқтаусыз жұмыс істеуі үшін экономиканың ... ... ... ... есеп айырысуды жүзеге асыру жолымен ықпал ... ... ... ... ... үшін ... ... мерзімі
кешіктірілген төлем үшін ... есеп ... ... ... ... үшін ... өндіріп алу арқылы өз мүдделерін ғана
емес, сонымен ... осы ... ... ... да ... өз ... ... процесінде қызметтік (экономикалық)
салалық (министрліктер, ведомоствалар, компаниялар, фирмалар) және аумақтық
(жергілікті ... ... ... өзара тығыз байланысты болады,
яғни ... ... ... ... ... ... өз
клиенттерінің алдындағы олардың жауапкершілігі экономикалық сипатта
__________________________________
*Сейітқасымов Ғ. Ақша, несие, банктер Оқу құралы, Алматы 2005,ж.
болады.
Қазақстан экономикасының нарықтық ... ... ... ... ... жаңа көкжиектер ашылды. Меншікті мемлекет
иелігінен алу мен ... ... жеке ... ... және акционерлік формалары, кооперативтік қозғалыс кеңінен дамып,
аралас меншік түрлерінің негізінде кәсіпорындар құрылды.
Қоғамда тиісті класы бар кәсіпкерлер мен ... ... ... мен қоғамда нарықтық қатынастың дамуына қарай банктердің
экономикалық рөлі ... ... ... ... әкімшіл-әміршіл
әдістер ығыстырылып, экономикалық әдістер қолданылатын болды. Экономикаға
әсер етуде банктік құнды ... ... ... ... Банк қызметтерінің нарығы – олардың жіктелуі
Кез келген елдің экономикасының ... ... ... ... ... ... банктер төлем жүйесіне енгізілген, депозиттердің иелері
мен заемшылар арасындағы делдал ... ... ... мемлекеттің ақша-
кредит саясаты іске асыру ... ... ... орындайды. Банк
бизнесінің негізгі принциптері оған тікелей байланысты, не қоса ... ... және ... ... табылады. Банктер барлық
тәуекелдердің ішінде өтімділікті және төлем ... ... ... алаңдайды. Мұның өзі банктердің заем каражатының
жоғары үлесімен операциялар жасауына және қаржылық, тұрақтылық, жағдайында
ғана ... ... ... үшін ... ... ... активтердің осындай деңгейін ұстап тұруына байланысты.
Банктер қаржы делдалдары ретінде акция рыногында ... ... ... ... ... ... ... өтімді ресурстарды тартды жэне
оларды өтімділігі азырақ және ұзақ, ... ... ... ... Банктер активтерінің негізгі бөлігі
тәуекелділік деңгейін барлық уақытта шынайы бағалау ... бола ... ... басым бөлігіне берілетін несиелерге орналастырылады.
Осыған байланысты депозит ... ... ... ... ... ... ықтимал болатын әлеуетті қатер туындайды, осының нәтижесінде
депозиторлардың тұтастай ... банк ... ... ... ... сектордан әкетілуіне әкеліп соқтыруы мүмкін. Осындай
жағдайды болдырмас үшін ... ... ... ... және ... ... ... және пруденциалдық қадағалау функцияларын
қамтитын қаржылық қауіпсіздік жүйесін қалыптастырады.
Сонымен, ... ... және ... ... ... ҚР ... Банк ... – банк қызметін жүзеге асыруға құқылы коммерциялық
ұйым ... ... ... ... ... ... заңы ... сәйкес жүзеге асырылатын, яғни ел территориясында ... ... ... мен ... (30 - бап) ... ... ... тұлғалардың депозиттерін, банк шоттарын ашуды және жүргізуді
қабылдау;
2) жеке тұлғалардың депозиттерін, банк шоттарын ашуды және жүргізуді
қабылдау;
3) банктер мен ... ... ... ... ... ... ... есеп шоттарын ашу және
жүргізу;
4) тазартылған бағалы металдардың саны нақты көрініс табатын ... ... ... ... ... ашу және жүргізу;
5) кассалық операциялар: банкноттар мен ... ... ... ... ... ... сұрыптау, қаттап буу, сақтау;
6) аудару операциялары: заңды тұлғалар мен жеке тұлғалардың ақшасын
аудару жөніндегітапсырмаларды орындау;
7) есептеу ... ... ... мен жеке тұлғалардың
вексельдері мен өзге де ... ... ... ... заем операциялары төлем, мерзім, қацтарым талаптарына сәйкес:
ақшалай түрде несие ... жеке ... мен ... тұлғалардың, оның ішінде корреспондент
банктердің тапсырмасымен ... ... ... бойынша есеп
айырысуларды жүзеге асыру;
10) сенім (трасталық) операциялары: сенім білдірілген ... ... және оның ... ... ... ... металдарды
және бағалы қағаздардыбасқару;
11) клиринг операциялары: төлемдерді жинау, салыстыру, сорттау және
растау, сондай – ақ ... ... ... өтеуін жүзеге асыру
және клирингке қатысушылардың таза көзқарасын айқындау;
12) сейфтік операциялар: сейф жәшіктерін, шкафтар мен үй – ... ... қоса ... ... ... ... ... құжаттамалары мен құндылықтарын ... ... ... ... ... алынып жеңіл өтетін бағалы
қағаздарды және қозғалатын мүлікті кепілге алып ... ... ... ... ... шығару;
15) банкноттарды, монеталар мен құндылықтарды ... ... ... ... айырбас операцияларын ұйымдастыру;
17) төлем құжаттарын инкассоға қабылдау (вексельді қоспағанда);
18) чек кітапшаларын шығару;
19) бағалы қағаздар нарығындағы клирингтік қызмет;
20) аккредитивті ашу ... мен ... және ол ... ... ақша ... ... ... банк кепілдіктерін беру;
_______________________
*"Қазақстан Республикасының Банктер және банк қызметтері туралы” ... мен ... ... 31 ... ... ... үшін ақша ... орындауды көздейтін банктік кепіл
болушылықтар мен өзге де міндеттемелер беру.[1.98б]
Банк қызметтер нарығын былай жіктеуге болады:
а)несиелік қызмет нарығы;
ә)депозиттік қызмет нарығы;
б)инвестициялық қызмет нарығы;
в)комиссионды-делдалдық ... ... ... сұрақта қысқаша тоқталатын болсақ.
а) Несиелік қызмет нарығы
Қазiргi ... ... жүйе - бұл ... ... және ... емес ... ... клиенттерге көрсету. Соның iшiнде банктердiң дәстүрлi
қызметтерiнiң бiрi - несиелiк операцияларды iске ... ... ... қатынастарға түсуi, оның жалпы экономикаға тиiмдi ұштасуы,
оның дамуының мықты инфрақұрылымын құру, ... ... ... оны ... ... асуы ... емес. Несие – өндiрiстiк
күштердiң дамуын ынталандырып, капитал көздерiн құрудың, ... ... ... өнiм ... ... жеделдетедi.Қарыз
алушылардың несиелiк көздерге деген жолын мемлекет реттеп, олар ... ... ... ... мемлекеттiң жалпы ұлттық даму
бағдарламасына сай жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... ... ... тәжiрибесiнде қолданылатын
несиелеу ... ... ... ... ... банкте
пайдаланылатын несиелеу механизмiнiң ... ... ... ... бере ... ... жүзеге асырылу техникасын бiлдiредi.
Жалпы несиелік ... ... ... уақытша бос ақша қаржыларын
қайтымдылық, табыстылық, мерзімділік қағидасымен ресурстарға ... ... ... ... табылады. Банк несиелік ресурстарды:
o қысқа мерзімге (1 күннен 1 ... ... орта ... (1 ... 3 ... ... ұзақ мерзімге (3 жылдан жоғары мерзімдерге) ұсына ... ... ... ... ... ... ... келесiдей:
● несиеге деген өтiнiштi қарау;
● несиелiк қабiлетiн талдау;
... ... шарт ... ... ... несиелiк мәмiленiң орындалуына бақылау жасау.
Қарыз алушыларға ... беру ... ... ... ... банкi туралы» 30.03.1995 ж. және «Қазақстан
Республикасындағы банктер және банктiк ... ... ... ж. ... заң күшi бар жарлықтарын басшылылыққа алады. Несиелер төлем
қабiлетi бар қарыз алушыларға несиенi қайтарудың нақты көздерiнiң
және ... ... ету ... бар ... қарай
берiледi.[22.98б]
. ... ... ... ... ... несиеге деген өтiнiштi
қарау. Кез келген несиелiк операциялар осыдан басталады. Мұндай ... ... мен ... ... ... ... мәлiметтер: мақсаты, мөлшерi,
түрi, мерзiмi, мүмкiн болар ... ету ... ... ... ... ... ... қосымша, яғни несиелiк операциялар
сипатына байланысты құжаттар берiледi. Клиенттердiң ... ... ... құжаттар пакетi әзiрленуi мүмкiн. Қажет жағдайларда банк қарыз
алушыдан несиенi ... ... ... ... да ... ... талап ете алады. Сонымен қатар, банкпен тұрақты несиелiк
қатынаста болатын ... ... үшiн ... құжаттар тiзiмi қысқаруы
мүмкiн. Қарыз алушы банкке ... ... ... жасаған уақытта, банк
несиелеудегi оның мүмкiндiгiн алдын-ала бағалау үшiн есеп ... ... ... Қарыз алушының несиелiк қабiлетiн талдау. Яғни, оның
қарыз бойынша қарызды уақтылы және толық көлемде ... ... ... ... ... ... ... әртүрлi факторлардың
әсерiнен болуы мүмкiн, сондықтан да, банк клиентке несие ... ... ... оның ... ... талдайды. Бұл көрсеткiш банктiң
өтiмдiлiгiне ықпал ететiн бiрден-бiр ... ... ... ... ... жасау барысында келесiдей факторлар есепке алынады:
( қарызға қатысты қабiлеттiлiгi. Қазір алушыға ... бере ... ... ... ... тұлғаның құқықтық құжатын анықтайтын жарғысы
және нұсқаумен танысуға тиiс;
( ... ... ... ... ... ... тиiстi
репутация деп, қарыз алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана ... ақ ... ... ... ... ... орындауы
түсiндiрледi;
( табыс алу қабiлетi. Банк қарыз алушының қарызды қайтаруға жеткiлiктi
қаражатты табу ... баға ... ... ... ... алу ... анықтау барысында сату көлемiне,
баға шығындарына, шығыстарға әсер ететiн ... ... ... ... ... ... ... орналасқан жерi, оның тауарлары мен
қызметтерiнiң сапасы, ... құны ... ... ... ... ... бұл ... қоса жарнамалау
тиiмдiлiгi, бәсеке сияқты факторлар ескерiледi. Қарыз алушының несиелiк
қабiлетiн ... ... ... оның қаржылық жағдайы болып табылады. Ол
қарыз алушының қызметiн көрсететiн ... ... ... ете ... және ... ... орналастыру және пайдалану
________________
*Мамыров Н.Н. Предпринимательство.Алматы. Экономика – 1998г
құрылымдарымен, сондай ақ ... алу, бөлу және ... ... ... ... қаржылық жағдайы оның төлем қабiлетiнен
көрiнедi:
➢ шаруашылық шарттарына ... ... ... ... несиенi қайтару;
➢ жұмыскерлер мен қызметкерлерге жалақы төлеу;
➢ бюджетке төлемдер мен ... ... ... ... жағдайы жақсы болса, ол барлық мiндеттемелер
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелiк қабiлетiн ... ... ... және ... ... ... ... несиелiк қабiлетiн талдау үшiн оның
тиiмдiлiгiн, төлем ... ... ... жан ... ... беретiн көрсеткiштер жүйесiн ұсынатын көптеген
әдiстемелер қолданылады. ... ... ... коэффициенттер көрсеткiшiне
байланысты несие қабілеттiлiгiнiң үш классымен анықталады. Қарыз алушыларды
класс бойынша бөлiп қарастыру Қазақстан Республикасының ұлттық банкi ұсынып
отырған ... ... ... ... алғышарт. Несиелiк келiсiм шарт жасау. Қазiргi несиелеудiң
басты ерекшелiгi бойынша банк қарыз алушының ... ... ... ... ... келiсiм шарт жасау үшiн несиелеу субъектiсiмен
қатынасқа түседi. Несиелеуге байланысты барлық сұрақтарды банк пен ... ... шарт ... шешедi. Несиелiк келiсiм шарт екi жақтың өзара
мiндеттемелерiн және жауапкершiлiктерiн анықтайды Несиелiк келiсiм ... ... ... ... ... Бұл ... екiншi деңгейдегi
банктер оның типтiк формаларын пайдаланады. Несиелiк ... ... ... ... оның ... элементтерi (несие түрлерi және
объектiлерi, сомасы, несиенiң ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз етiлу және қайтару тәсiлдерi, банк ... банк ... ... ... ... ... беру процессi. Бұл кезең қарызлық шот
формасын, қарызды берудi ... ... ... құжаттар толтырылуы
мүмкiн), қарызды беру тәсiлiн анықтайтын, несиелеудi ұйымдастыру және
техникалық шарттарын ... ... ... ... және оған ... ... бақылау
жасау. Бұл несиелiк операциялардың маңызды кезеңi. Қарыздар бойынша кәзіргі
қайтару тәсiлi қарызлық шот формасында, банк ... ... және ... төлем айналымын құраудағы рөлiне байланысты.
Қарызды қайтару ... беру ... ... ... ... ... ... қайтарылатын болса, онда бiр ғана мерзiмдi
мiндеттеме ... ал ... ... ... болса, онда әр
төлемге әртүрлi мерзiмдi мiндеттеме толтырылады. Арнайы қарыз шот ... ... ... осы ... ... ... түсiмдер есебiнен
қайтарылады.[22.59б]
Жекелеген жағдайларда қарыз алушының қаржылық қиындақтарға кезiгуiне
байланысты банк қайтару ... ... ... ... етуi ... бұл ... ... сыйақымен құжатталады. сыйақы мөлшерi оны төлеу
мерзiмi және тәртiбi, сондай ақ оларды iздестiру ... ... ... ... сыйақы ай сайын, тоқсан сайын есептеледi және ... ... ... ... ... ... ... бойынша жай
және күрделi сыйақы есептеу формулалары қолданылады.
Жай пайыздарды бiрiншiден қысқа мерзiмдi ... үшiн ... ... ... ... және ... келiсiм шартта көрсетiледi:
S=P(1+n*i),
мұнда: S - несие бойынша барлық соманың көлемi
P - ... ... - ... ... - мерзiмi
Банк тәжiрибесiнде күрделi пайыздар ұзақ мерзiмдi несиелеу кезiнде
қолданылуы ... ... ... аяқталғанға дейін несие алушыға есептелген
сома төленбейдi, ал негiзгi қарыз сомасы өсiп отырады. Оны мына формуламен
көрсетуге ... ... ... ... ... iсiн (несиелiк досье) жүргiзу
жүйесi болады. Несиелеу процесiне ... ... ... ... ... түрде тексерiп отырумен де толықтырылады. өйткенi,
банктiң несиелiк ... оның ... көзi және ... ... ... ... көзi болып табылады. Банктiң тұрақтылығы,
өтiмдiлiгi және репутациясы ... оның ... ... ... мен
сапасына байланысты болып келедi. Қарыз алушының несиелiк қабiлетiн ... ... ... ... ... ... ол өз ... несиелiк портфелдiң құрамын бақылауға және қажет кезде оны ... ... ... ... ... Ұлттық банктiң әдiстемелiк нұсқауларына
сәйкес екiншi деңгейдегi коммерциялық банктер қарыздар бойынша мүмкiн ... ... ... ... ... ... ... есептiк
күнге берiлген несиелердiң жалпы сомасына байланысты.
Банк ұсынатын несиелер сапасы бойынша несиенi қайтару мерзiмiне, қарыз
алушының қаржылық ... ... ... мен банк ... ... ... ... қамтамасыз етуiне және оның ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттарын инвестиция
мақсатына жүзеге асыру тиiмдiлiгi, банктiң сол ақша қаражаттарын тиiмдi де
оптималды түрде пайдалана алатын iрi ... ұйым ... ... ... де банктiк қызметтердiң iске ... ... ... де ... ... Осы аталған факторларға байланысты
мемлекет тарапынан банктiк емес қаржылық ... ... ... ... ... ... ... керек. Банк
өзiнен ақша қаражатын ... ... ... ... ... бағалау, талдау, анализ жасау, оның сұралып ... ... ... ... ... көз ... әрине банктiң өз мүддесiне
жатпақ. ... ... ... ... ... ... несиелеу
процесi, оның несиелiк қабiлеттiлiгi ... оның ... ... ... ... нарықта бәсекелестер арасында алатын орны сияқты
жағдайларына аса ... ... ... ... ... тиiс.
Банк несиелеу функциясын жүзеге асыру арқылы, өздерiнiң өтiмдiлiгiн
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз етедi. Қазақстан Республикасының даму стратегиясының ең ... ... ... ... - 2030» ... ... даму болжамының негiзгi басымдылығы ретiнде шағын бизнестiң
кедейшiлiк пен жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... Негiзiнде несиенi экономикалық категория ... үшiн, ... ... ... кәсiпкерлердiң және басқа да
шаруашылық субектiлердiң несиені ... ... ... қорытындысы
бойынша оның мемлекет экономикасына тигiзетiн әсерi арқылы бағаланады.
Әрине, несиемен максималды ... табу ... ... ол жағдай тек
несиелендiру принциптерiн қатаң сақтаған кезде ғана оң нәтиже бере алады.
Несиенiң өндiрiстiң ... оның ... ... ... ... Ол ... қорларға (үй, ғимарат) қаражат көзi ретiнде жаңа
технологиялар ... ... жаңа ... ... ... ... ... Несиенi осы сұраныстар бойынша пайдалану ... ... ... ... байқалады. қайтарымсыз
қаржыландыру арқылы капиталдану, бұл кезде шаруашылық ... ... ... ... ... өйткенi ол сұраусыз кеткен ақшалар. Ал,
белгiлi бiр ... ... ... тек сол ... ... ... ... жұмсау тiптен ойдан да шығарылуы керек. Және несие қайтарымдылық
принциппен берiледi де, қайтаруды өз ... ... ол үшiн ... ... нарықтық экономикалық қатынастардың дамуында атқаратын ... ... ... бет ... ... ... ... дамытуымен байланысты. Сондықтан да ... ... ... ... ақша ... ... қайта құрылуының
бiрден бiр шарты болып табылады. Бұл реформаның ең ... ... - ... ... ... бөлiнуiн максималды түрде жойып,
оның қаржы нарығындағы қозғалысына түпкiлiктi өту болып ... ол ... ... ... ... ... қойылды. Қаржылық нарықты құру,
шаруашылық субъектiлерiнiң ... ... ... ... ... жүйесiнде несиенiң ролiнiң артуын жоғарылатады.
Несие Қазақстан Республикасы нарыққа көшу ... ... ... ... яғни ... ... ақша ... қозғалысын
көрсетедi. Несие ақша капиталының қарыздық капиталға трансформациялануына
және қарыз алушылар және ... ... ... ... ... анықтайды. Несиенiң көмегiмен банктiң уақытша ... ... ... ... пайданауы үшiн пайда мен
қайтарылатын капитал ... ... Бұл ... банк те ... да ... алады. Кәсiпорын несие арқасында мысал үшiн, айналым қаражат ... ... және өз ... ... ... ... ал банк өз
уақытша бос жатқан қарыздық капиталы арқылы табыс (сыйақы) алады.
Жалпы экономикалық басылымдарда ... ... ... ... Оған бөлушiлiк, қайта бөлушiлiк, нақты
қаражаттарды ауыстырушылық, қаражаттардың ... және тағы ... ... ... ... ... ... әртүрлi мiнездеме
беру бiршама түсiндiрiлуi ... ... ... ... ... айрықша анықталған кәсiпорынының типi мен айналымының
процесiне терең үңiлсек, оған ... таба ... - ақша ... ... мен ... зор әсер ... ... -
Қазақстан Республикасының нарықтық қатынастар экономикасына көшу сатысында
несиелiк қаражаттардың әртүрлi нысандарын өмiрге келтiрiп, ... ... ... ... әртүрлi формаларын енгiзу арқылы ... ... ... ... Мiне, осы ... ... айналым
қаражаттарының тиiмдiлiгi мен жалпы қоғамдық өндiрiс ... ... ... ... ... тез де ... капитализациялану процесi
артса, мұның жалпы өндiрiстiң концентрациялануына жол ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктің пассивті операцияларының
ең басты және ... ... ... ... ... ... осы депозиттік операциялар есебінен құралады. Кез келген нарықтық
экономикада ... жүйе ... төрт ... жүзеге асырады:
• жинақ ұстаушылар мен инвесторларлар арасында делдал ... ... ... ... орта ... ... депозиттерді ұзақ мерзімді депозиттерге айналдырады;
• тартылған ақша ... ... және ... ... жүйе
жағдайында несиелік ақшаларды қалыптастырады, сөйтіп айналыстағы
ақша массасын ... ... ... және ... саясаттары экономикадағы ақша
ұсынысына әсерін тигізеді;
• орталық банкпен ... ... ... ... ... отырып, оған ақша – несие саясатын жүргізуге көмектеседі.
Нарықтық қатынастардың дамуымен ... ... ... ... ... ... ұшырап, банк жүйесіне жеке және заңды ... ... ... жаңа түрлері дами бастады. Қазіргі ... ... және ... ... көптеген түрлері
кездеседі. Бұл банктерді бәсекелестігі жоғары нарықта банктік ... және ... бос ... ... осы ... ... әр ... клиенттер тобының сұраныстарын мейлінше қанағаттандыруға
ұмтылуымен байланысты.
Қазақстан Республикасының «ҚР банктер және банктік қызметтер туралы»
заңында ... ... ... ... ... - бұл бір ... депозиторды екінші тұлға –
банкке (соның ... ... ... ... ... етуі ... ... бір уақыт өткеннен кейін толығымен ... ... ... ... ... ... ... тікелей салымшыға (депозиторға)
қайтарылуы тиіс немесе оның бұйрығы бойынша ... бір ... ... ... ... ... – салымшының, банкке алдын ала ... сый ... ... ... ... ... ақша қаражаттары.Депозиттік
орерациялар коммерциялық банк үшін оның ... ... ең ... ... табылады. Жеке тұлғалар, іскерлік ... ... жеке ... ... емес ... үкіметтік
мекемелер, мемлекеттік кәсіпорындар, жергілікті билік ... ... ... ... ... Бұл
салымдардың үлкен сенімділігін қамтамасыз етеді, екіншіден ... ... кез ... уақытта қайтаруды талап етіп қана қоймай, одан асатын
сомада қарыз ала алады, үшіншіден бұл ... ... ... ... ... бос ақша қаражаттары салымшы үшін
екі рөл атқарады, яғни, бір жағынан кіріс әкелетін ақша ретінде, ал ... ... ... ... ... рөлін атқарады.[30.24 б]
Депозиттік операциялар мынадай қағидалармен ұйымдастырылады:
• банктік пайда алуға немесе болашақта пайда алу үшін ... ... ... қызмет етуі керек;
• банк балансының оперативтік өтімділігін демеу мақсатында икемді
депозиттік саясат ... ... банк ... ... жоғары дәрежеде демеп отыратын
мерзімдік салымдарға депозиттік операциялармен қарыз аударылуы
қажет; ... ... ... беру ... арасында мерзім және сомалары бойынша өзара
байланыс пен сабақтастылықты ... ету ... ... ... әрекет ететін банктік қызметтерді дамытуға
шаралар қолдану.
Банктермен тартылатын депозиттердің көлемі ... ... ... ... ... ... халықтың ақшалай табыстарының көлемі;
➢ олардың банктік жүйеге деген сенімінің деңгейі;
➢ салымдар бойынша нақты пайыз мөлшерлемесі;
________________________
*«Банки Казахстан» журнал, 2006г., №6.
➢ елдегі ... ... даму ... және ... қаржылық
өнімдердің дамуы.
Әлемдік банктік тәжірибеде депозиттерді топтаудың әр ... ... ... ... ең көп ... мыналар: талап
еткенге дейінгі депозиттер, мерзімді және жинақ салымдары деп ... ... ... ... ... ... формалары
қолданылады: ұтысқа, сыйлыққа, жастарға және т.б. мақсаттарға.Әдетте ол
халыққа қосымша қызметтерді ... ... ... және ... бірге жүреді. Жинақ шоттарының тұрақты мерзімі болмайды және
шот ... ... кері алу ... алдын ала ескерту талап етілмейді, олар
бойынша чектер берілмейді.
Жинақ салымдары мерзімді ... ... ... құрайды.
Мерзімдік салымдардың басқа бір түрі – мерзімді депозиттік сертификат болып
табылады.Қазақстанда 1994 жылдың соңынан ... ... ... ... ... мақсатында әр түрлі бағдарламаларды құрай
бастады. Банктер ... ... жаңа ... ... ... түрлері бойынша қосымша ұтыстар жүргізілетін болды. Осы кезеңңен
бастап банктік депозиттік ... ... де ... ... ... ... ... ең үлкен көлемі банктік емес заңды
тұлғалрдың ағымдағы шоттарында жинақталған. Тартылған қаражаттардың ... ... ... ... ... депозиттердің азайып, мерзімді
депозиттердің өсуін ... ... 2000 жылы ... ... ... ... ... көбін құрайды. Бұның орын алу ... ... ... ... ... ... дейінгі және ағымдағы
шоттармен салыстырғанды әлде қайда жоғары ... ... ... ... ... ... оң нақты пайыз
ставкалары 2002 жылдың қарашасында байқалады: 90 күннен 180 күнге дейінгі
депозиттер бойынша (1,8 ... ... ... 180 ... 360 ... депозиттер бойныша (3,2 жылдық пайыз мөлшерлемесі) және 1 жылдан 3
жылға дейінгі депозиттер бойынша (3,2 ... ... ... ... ... ... ... депозиттік ставкасы ең жоғарғылары – 3
жылдан астам мерзімге және 1 жылдан 3 ... ... ... ... тағайындалған (сәйкесінше, 7,9 және 6,2 жылдық пайыз мәлшерлемесі).
Бұл жерден банктердің кәсіпорындардың ... ... ... саясатын байқауға болады, ал халықтың салымдарына қатысты банктер
өзінің депозиттік базасын ұзақ ... ... ... ... ... ... “ұзартуға” ұмтылады.[30.31б]
Республикамызда теңгеде салынған депозиттердің үлесін арттыру үшін
банктер бірнеше шаралар қолданды. Оның ... 1999 ... 15 ... жеке ... ... (депозиттерін) міндетті ұжымдық
кепілдендіру (сақтандыру) ... ... ... ... тәртібіне сәйкес
теңгелік депозиттердің басқаларына ... ... ... Қор 2000 ... бастап қызметін жүзеге асыруына байланысты,
депозиттерік нарықтағы теңгеде салынған депозиттер үлесі арта бастады.
Қазіргі ... ... ... ... нарығында төрт негізгі жүйе
құраушы екінші деңгейдегі банктерді қарастыруға болады. Олардың ... ... ... ... Халық Жинақ Банкі;
- Казкоммерцбанк;
- Банк Туран Алем;
- Банк Центр Кредит.
Қаражаттарды тарту және басқа да ... ... ... ... ... ... да негізінен осы банктер бәсекеге түседі.
Жеке ... ... ... ... деңгейлі банктердің
бәсекелестік үлестерін келесі сурет арқылы бейнелеуге болады.
1-сурет ЕДБ – ң ... ... ... ... ... ... ... олардың қызметін жүзеге асыратын нарық сегментіне, клиенттеріне
және басқа да себептерге байланысты ... ... ... ... - өнім ... ... түрінде болашақта кіріс алу мақсатында
ұзақ мерзімді салымдар жасау операциясы болып табылады. ... ... екі түрі ... ... инвестиция;
o портфельді инвестиция.
Тікелей инвестиция әр түрлі өндіріс орындарын дамыту, өнім ... ... ... ... банктер портфельді инвестицияны
қалайды, бұл негізгі құралы - ... ... ... салым.
__________
*АФН деректері
Банк қызметіндегі инвестициялаудың өзіндік ерекшелігі бар.
Кең мағынада, банктік инвестиция – ... табу ... ... ... ... ... операциялардың жиынтығы.
Ал, тар мағынада, банктік инвестиция – табыс немесе пайда алу
мақсатында ... ... ... ... ... ... қызметі инвестициялық саясат көмегімен
жүзеге
асырылады. ... ... ... ... ... ... үшін
біршама тиімді бағалы қағаздың түрлерін анықтау, әр ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызметі жаңа бағалы қағаздарға қаражат
орналастыруға кепілдік беру ... ... ... ... ... ... қай уақытта шығаруға және ... ... ... ... ... ... сипаттайды.Банктің инвестициялық операция
жүргізетін бағалы қағаздары екі топқа бөлінеді: қор ... ... ... ... қағаздар (коммерциялық вексель, чек, қоймалық, кепілдік
куәліктер).
Қор бағалы қағаздарының өзін екі негізгі топқа бөледі:
1)мемлекеттің ... ... емес ... ... ... дегеніміз - ол банктік қызметтің қажетті
бағдарының бірі. Бүгінгі күнге дейін осы ... ... ... ... ... басқа банктік операциялармен салыстырғанда аз дамыған.
Бірақ, 28 сәуір 1997 жылы Қазақстан ... ... ... заңы ... аудармалы және жай вексельдермен операцияны жүзеге
асыру тәртібі белгіленді.
... ... әр ... ... қамтиды , олар банктік қарызды
ұсыну кезінде банктер мен клиенттер арасмындағы қарым-қатынас, қоғам
мен мемлекет арасындағы ... және банк ... әр ... ... ... белгілейтін вексельдер қолданылады.
Заңға сәйкес ел территориясында айналымға екі түрлі вексель рұқсат
етілген.
• жай ... ... ... ... ... ... лицензиясы негізінде,
екінші деңгелі ... ... ... ... жүргізу
құқығы бар:
➢ инкассоға вексельдерді қабылдау;
... ... ... акцептеу;
➢ инкассоға қабылданған вексельдер бойынша төлеушіге қызмет көрсету.
Чек - банк клиенттерінің шотынан ақша алушы ... ақша ... ... ... ... банк ... банкке берген тапсырысы.
Біздің Республикамызда чекпен есеп айыру Қазақстан ... ... 1998 ж. 25 ... ... № 266 ... ... пайдалану ережелерімен реттеледі. Бүгінгі күні
_________________________
* Мақыш С. Банк ісі // Оқу құралы, Алматы 2005ж.
Ұлттық банктің ... ... тек ... ... ... ... есеп айырудың қазіргі жүйесі нарықтық ... ... ... ... егеменді ел – ... ... ... ... ... ақша
массасының негізсіз өнімін қысқартуға, ... ... ... ...... нығаюына негізделген.
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттің бағалы қағаздарын өзіндік
сипатына қарай төмендегідей 1 кестемен беруге болады.
1 кесте - ҚР мемлекеттің ... ... ... Түрі ... ... ... |Айналыс |Номинал құны|
| | ... ... | ... ... |Айналыстағы |Аукцион/сату |7 күннен 90 |100 теңге ... ... ... ... | ... дейін | ... ... | | | ... ... |Еркін өзгермелі|Ноталар |35 күн ... ... ... ... ... | ... |
|нотасы ... ... ... | | |
| ... |ақы ... | |
| ... ... ... | | |
| |ақы ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... валюталық |жинақ зейнет |Мемлекеттік |5 жыл ... ... |ақы ... ... | ... ... ... |портфелін | | ... ... ... зейнет | | |
| | |ақы ... | |
| | ... | | ... ... ... ... | |10 жыл |1000 ... ... ... | | | ... ... қайта | | | ... ... | | | ... ... ... ... |3,6,9 және |100АҚШ |
|мерзімді ... | |12 ай ... ... ... | | | ... |тапшылығын | | | ... ... | | | ... | | | | ... ... ... |3 ай және | 1000 ... ... ... | ... жоғары | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | |
1 ... ... ... ... ... |3,6,9 және |100 ... ... ... ... | |12 ай | ... |ағымдағы | | | ... ... | | | |
| ... | | | ... ішкі ... ... ... күн |1000 теңге |
|займдық ұлттық ... | | | ... ... | | | ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... - ... С.Б. Банк ісі ... 2005ж. ... ... ... ... ... үш ... ... мұндай бағалы қағаздар алғашқы нарықтаинвесторларға
жеңілдікпен (номиналдық ... ... ... ... құны ... өтеледі.
Мысалы, 91 күнге шығарылған, номиналдық құны 100 ... ... ... ... 75 теңгеге сатып алсаңыз, онда одан мынадай
табыс аласыз:
100-75=25 теңге немесе 25 теңге: 75 ... ... ... * 100% = ... ... егер 91 күнге салсаңыз, онда бір күндік табыс: 33,3% :
91 күн = 0,3659% құрайды. Демек, бір жылдық табыс: 0,3659% * 364 күн ... ... ... яғни ... ... пайызбен бейнеленген табыс
әкелетін бағалы қағаздар. Купон мерзіміне қарай жылына 2 не 4 ретке
дейін төленеді.
- Аралас, яғни ... және ... ... ... табыс әкелетін бағалы
қағаз. Бұл жағдайда инвестор-банктің табысы екі көзден: дисконт
түріндегі және ... ... ... ... ... таңда ҚР-дағы екінші деңгейдегі банктердің инвестициялық
операцияларға бағытталған активтерінің басым бөлігі мемлекеттің бағалы
қағаздарына ... ... ... емес. Себебі, мұндай бағалы
қағаздарға салған ... ... ... яғни банк ондағы қаражатты
тез арада қолма-қол ақшаға айналдыра алады, екіншіден, олардан алатын табыс
төмен болғанымен тәуекел төмен ... жоқ десе де ... ... ... нарығы
Банктің комиссионды-делдалдық қызметіне траст және валюталық
қызметтер жатады. «Траст» ағылшын тілінен аударғанда ... ... ... Траст бұл сеніммен басқаруға берілген мүлікке деген құқықты
анықтайтын және ... ... ... нысаны.
Сонымен, банктің траст қызметі – бұл банктің өз клиенттеріне көрсететін әр
түрлі қызметі түріндегі сенім операцияларын ... ... ... ... және жылжитын
мүліктерді басқару; екіншіден, инвестициялық портфельді қалыптастыру және
оны басқару; ... ... ... қабылдау; қабілетсіз
меншік иесінің мұраға қалдырған ... ... ... ұшыраған фирмаларға қатысты несие берушілердің қоятын
талаптарын реттеу; бесіншіден, ... ... ... мүлікті
басқару қызметтері жатады.
Банктің траст қызметін көрсетудің басты шеңберін жеке тұлғалар,
үкімет ... ... ... үшін ... ... атқару
құрайды.
Банк көрсеткен траст қызметі үшін комиссионды сыйақы алады.
Валюта қызметтердің анықтамасын беруден ... ... ... ... ... «Валюталық реттеу туралы» заңына
(24.12.1996ж.) сәйкес, «валюта – ... ... ... ... ... ақша бірліктері немесе банкноттар, қазыналық билеттер
мен тиындар, соның ішінде қымбат металдардан жасалған тиындар түріндегі
қолма-қол және аударым ... ... ... ... ... ... ... ішінде, халықаралық ақша немесе есеп айырысу
бірліктеріндегі қаражаттары».
Валюталық операцияларды біздің елімізде шетел ... ... ... ҚР ... ... алған лицензиясы бар өқілетті
банктер ғана орындай алады. [8.102б]
Ал, енді шетелдік валютада ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепке алу шотында
Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... баға ... ... ... ... көрсетілуі тиіс. Бұл орайда шетелдік
валютадағы операция бухгалтерлік есепке алуда ... ... ... ... күндегі бағамды қолдану арқылы бағаланады. Операция
жасалған күн жекелеген операция түріне ... және ... ... Шетелдік валютадағы операция теңгемен көрсетілген жазбамен
қатар есеп айырысу (төлем) валютасында номиналы ... ... ... ... бұл үшін ... ... ... болады: мәліметтерді бөлшек
арқылы жазу немесе есепке алу ... ... ... ... ... орнатудағы сынның бiрi банкке
пайда табу ... ... ... ... ... пайда
ұстаулармен салыстырылады. Бiздiң банктер шетелдiк банктермен қатынас
___________________________
*Мақыш С. Коммерциялық банк ... ... ... ... мына жағдайды ескеру қажет, яғни ел ... ... ... ... ... табу ... дамыған
мемлекеттер үшiн маңызды екенiн.
Банкаралық корреспонденттiк қатынас әртүрлi ... ... ... бiр ... ... ... Интеграцияның
жоғарғы сатысы ретiнде дербес банктер ... ... ... ... 1991 ... ... ... елдердiң орталық
банктерiнде 76 ... ... ... ... ... ... бiр ... он өкiлеттiлiгi бар. Ал Дойче
банк жайында айтсақ, оның басқа ... 340 ... ... ... ... ... НАРЫҒЫН ТАЛДАУ.
( ЕДБ МАТЕРИАЛЫ НЕГІЗІНДЕ )
2.1. Қазақстан Республикасының несиелік нарығын талдау
Тұрақты экономикалық өсу этапында ... ... ... ... ... салымына өте ... ... бірі ... ... жылдар қатарында жеткілікті тұрақты
дамып келе ... ... ... ... ... қатар, банктердің
ресурстық базасының өсуінің жоғары қарқындылығының ... ... ... ... жандандырылады.
Соңғы жылдары макроэкономикалық жағдайлардың жақсаруы және қаржылық
нарықтың тұрақты дамуының ... ... ... ... ... ... өсуі ... Нақты сектордың көптеген
кәсіпорындарының қызметтері жақсаруда, тауарлар мен қызмет көрсетуді өткізу
дұрысталды, айналым қаражаттары жоғарылады.
Жалпы халықтың ... ... ... ... ... өсуде, жинақтау үшін еркін ресуртар ... ... бола ... осының бәрі біздің еліміздің кәсіпорындары мен ... өтеу ... оң әсер ... Банктік несиелерге әлеуетті
тапсырыс жоғарылады.
Сонымен қатар, Қазақстандағы несиелендірудің ... ... ... қатарына келесілерді жатқызуға болады:
- «Несиеге өмір сүруге» қорықпайтын тұрғындар саны ... ... ... ... төмендеу тенденциясына ие,
- несиелендірудің жаңа түрлерін ... ... өз ... ... ... өсудің жоғары қарқындылығы тұрақты түрде ... ... ... жүреді.
Осы жағдайларда банктер жаңа несиелендіру спектрін кеңейтті және
берілетін несиелер көлемін көбейтті, ал ... беру ... ... ... түрі ... үш ... ... экономикадағы банктер несиелерінің көлемі
бірнеше есеге жоғарылады және 2006 ... ... ... ... 974,6 ... ... кезде банктер ... 60%-ға ... ... бағытталған. Отандық банктердің (орта есеппен 32 млн. АҚШ
долларына жуық) жеткілікті ... ... еске ... ... ... әмбебап банктер үшін дұрыс, ... ... ... 60-60 % ... ... Қазақстандағы несиелік нарық келесі беталыстармен
сипатталады.
Экономикадағы банктер несиелері бойынша ... ... ... ... ... 4 %-ға көбейді (жыл басының 3,6%-ға) және 1 ... ... ... АҚШ доллары) құрады.
2006 жылдың ішінде байқалған ұлттық валютаның нығаюы теңгемен
берілетін ... ... және ... ... несиелік салымдардың
долларлану дәрежесінің ... ... бұл ... ... ... АҚШ долларына қатынасы бойынша нығаюымен түсіндіріледі. Несие
алған жағдайда қарызгерге несиені ... ... ... ... ... ... қазіргі уақыттағы жағдайда көптеген қарызгерлер
үшін ең дұрысы шешімді ... ... ... ... табылады.
Ұлттық валютадағы несиелер 2,0 %-ға өсті және 460,5 млрд. теңге
құрайды, ал шетелдік валютадағы ... ... ... 552,7 ... теңгені
(4 млрд. АҚШ долл.) құрады (2 ... ... - ... ... банктермен берілген несиелер
|12.02 |12.03 |12.04 |12.05 |01.06 |02.06 |03.06 | ... 317 |141 284 |211 862 |435 436 |451 501 |460 461 |484 575 ... |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... ... |129 818 |190 173 |388 320 |402 195 |409 100 |430 427 |заңды |
| | | | | | | ... |
|8 608 |11 466 |21 689 |47 116 |49 306 |51 361 |54 148 ... |
| | | | | | | ... |
| Ескерту - http:www.nationalbank.kz. ... ... ... ... ... ... ... орта
және ұзақ мерзімді несиелердің өсуі ... ... айта кету ... ... ... - ... ... қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді несиелер
|12.02 |12.03 |12.04 |12.05 |01.06 |02.06 |03.06 | |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... ... 195 |241135 |289 014 |369775 |363775 |372473 |367333 ... |
| | | | | | | ... ... 023 |248682 | 383 393 |608 350 |611433 |640719 |669303 |Ұзақ мерзімді|
| ... - http: ... ... ... ... 4,8 %-ға өсті және 640,7 млрд. теңге ... ... ... 2,6 %-ға ... 372,3 ... теңгені құрады. Ұзақ
мерзімді несиелердің меншікті салмағы қаңтар айымен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... басымды өсуі, бәрінен бұрын экономикалық
субъектілердің ертеңгі күніне деген сенімділігінің артуы ... және ... ... ... ... Өз кезегінде дәл осы
экономика тұрақтылығы шетелдік инвесторлар үшін, өзінің қызметін ... ... ... ... ең ... ... бірі болады.
Біздің экономикамызға деген сенімділіктің ... ... ... де ... қолдауын тауып отыр. ТМД
территориясында бірінші ... ... ... ... ... бұл ... коммерциялық банктерге бірлестірілген
қарыздар көлемін жоғарылатуда әсер ... яғни ... ... ... қызметінің жандануына ықпал етеді.
Ал қарызгерлер түрлері бойынша несиелердің құрылымына келетін болсақ,
несиелендіру ... ... ... ... ... ... ... тапсырыскерлер қалады. Олардың үлесіне 2006 жылдың
1 мамырындағы жағдай бойынша барлық несиенің 90,4%-ы ... (4 ... ... - ... ... ... несиелердің құрылымы кезең соңында,
млн.теңгемен
|12.01 ... ... ... банктік несиелендірудің қалыптасқан
басымдылығына келер болсақ, бұл ... ... ауыл ... ... ... ... өсімі басқа секторларға берілетіні
несиелердің өсу қарқынынан басым түседі (5 кесте).
5 кесте - ... ... ... ... ... ... соңында,
млн.теңгемен
|12.02 |12.03 |12.04 |12.05 |01.06 |02.06 |03.06 | |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... ... |489 817|672 407|978 125 |974 ... |1036637 ... кестенің жалғасы
| | | | | | | ... ... 283 |166 814|230 786|273 641 |271 507|281 463 |274 954 ... |
|30,5258|34,1 |34,3 |28,0 |27,9 |27,8109 |26,5105 ... |50 600 |76 717 |117 354 |110 989|227 |523 |ақ, ... |
| | | | | | | ... |
|9,4 |10,3 |11,4 |12,0 |11,4 |10,8 |10,2 ... |
| | | | | | | ... ... 958 |22 991 |42 700 |75 187 |78 491 |81 090 |87 222 ... ... |4,7 |6,4 |7,7 |8,0 |8,0 |8,4 ... |
| | | | | | | ... ... 509 |21 112 |20 262 |31 453 |30 471 |32 906 |37 934 ... ... |4,3 |3,0 |3,2 |3,1 |3,2 |3,6 ... |
| | | | | | | ... |
|5 895 |11 629 |12 777 |7 730 |7 539 |7 288 |10 019 ... ... |2,4 |1,9 |0,8 |0,8 |0,7 |1,0 ... |
| | | | | | | ... ... 839 |151317 |197846 |276731 |274750 |287822 |296326 ... |
|33,3 |30,9 |29,4 |28,3 |28,2 |28,4 |28,6 ... |
| | | | | | | ... ... |65353 |91318 |196038 |200874 |213398 |224659 ... |
|14,4 |13,3 |13,6 |20,0 |20,6 |21,1 |21,7 ... |
| | | | | | | ... ... ... несиелер |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... ... |241135 |289014 |369775 |363187 |372473 |367333 ... | | | | | | ... ... |82845 |81537 |100256 |97822 |96928 |89754 ... |
|12669 |24527 |35508 |45345 |40500 |39884 |38229 ... |
| | | | | | | ... ... |9419 |13736 |25362 |26043 |26094 |28126 ... ... |6245 |7055 |8845 |7764 |7901 |7390 ... ... |9552 |9777 |1285 |1391 |1230 |3894 ... ... |85089 |113609 |146261 |143906 |151051 |154628 ... |
|17033 |23457 |27793 |42420 |45762 |49385 |45313 ... ... ... ... |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... ... |248682 |383393 |608350 |611433 |640719 |669303 |Экономикалар|
| | | | | | | ... ... |83968 |149249 |173385 |173685 |184534 |185200 ... ... |26073 |41209 |72010 |70488 |69343 |67294 ... | | | | | | |ығы ... |13572 |28964 |49817 |52448 |54996 |59097 ... ... |14867 |13208 |22608 |22707 |25005 |30544 ... |
5 ... ... |2077 |3000 |6444 |6148 |6058 |6125 ... |
|34473 |66229 |84238 |130469 |130844 |136771 |141698 ... ... |41896 |63525 |153618 |155113 |164014 |179347 ... |
| ... - http: www.nationalbank.kz. ... ... ... ... ... ... массасы
қарызгерлермен саудалық операцияларды жүргізуге қолданылады және олардың
меншікңті слмағы қазіргі кезде жеткілікті жоғары ... ... ... экономикаға өту жағдайларында бүкіл дүниежүзіндегі сияқты,
шағын бизнестің дамуына үлкен ... ... ... субъектілеріне банктермен берілетін несиелер бір ай
ішінде 6,8%-ға жоғарылатады, ... 205,3 ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік субъектілер үшін мөлшерлеме
мониторингі 2004 жылдың мамыр айынан ... ... ... Осы уақыт
ішінде мөлшерлемелер келесідей түрде өзгерді (6 кесте).
6 кесте - Шағын ... ... ... ... ... ... ... салалар қазынасындағы сыйақы мөлшерлемелері 2005-2006
жылдар кезеңінде
|Сала |мамыр |2005 ж ... |2005ж ... |2006ж |
| ... |Сыйақы |Берілген |Сыйақы ... |
| ... ... ... ... ... |сі, % ... |месі, % |млн.теңг|, % |
| | | | | |е | ... |17,0 |3659,1 |16,5 |4754 |14,8 ... |4086,4 |15,6 |5602,5 |15,3 |5449,3 |14,8 ... | | | | | ... | | | | | | ... |2879,7 |18,4 |2450,5 |15,6 |7966,5 |14,9 ... |290,5 |17,7 |721,3 |17,4 |441,1 |16,8 ... |94,2 |16,4 |52,8 |13,0 |82,5 |14,4 ... |27006,0 |17,1 |19978,2 |16,0 |31194,6 |15,0 |
| ... - http: ... ... кестеден көргеніміздей сыйақы мөлшерлемесі ... ... ... ... ... Бұл ... ... жоғары
несиелік тәуекелділікке қарамастан шағын ... ... ... ... ... ... жандануымен
байланысты. Несиелендіру көлемінің маңызды артуы практика жүзінде барлық
салаларда болды (байланыс саласынан ... ... ... бұл
позитивтік өзгеріс, шағын кәсіпкерлікті ... ... ... тартуымен байланысты. Бұрын банктер мүмкіндігінше ... ... ... ... кезде бұл жағдай өзгеріп келеді.
Бұл нарықтың ... ... және ... ... оның ... ... ... шағын бизнесті несиелендірудің жағдайының мәнді
жақсаруы тек қана ... ... ... жүйесі жұмыс істегенде
болады. осыған байланысты Үкіметке ... ... ... ұсыныс
жасалынды: шағын кәсіпкерліктің дамуы Қорына осы функцияларды кіргізу.
Қазіргі кезде несиелер сапасы оң деп ... ... ... ... ... ... ... 68,9%, үмітсіз несиелер-
17%, күмәнді ... % (7 ... ... - ... жинақты несиелік портфелінің сапасын сипаттайтын
көрсеткіштердің өзгеруі, % кезең соңында
|Сыныпталатын |Желт. ... ... ... |Желт. |Қыркүй. |Наурыз |
|несиелердің |2003 |2004 |2004 |2005 |2005 |2006 |2006 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |60,8 |46,9 |55,3 |70,0 |76,8 |74,6 |68,9 ... |34,7 |47,3 |39,2 |24,9 |21,2 |23,7 |27,9 ... |4,5 |5,8 |5,5 |5 |2,0 |1,7 |1,7 |
| ... - http: www.nationalbank.kz. ... ... ... қарызгерлерінің негізгі массасы-бұл барынша
пайдалы жұмыс ... ... ... ... ... секторының негізгі салаларының өсуінің
позитивтік беталысы және қаржылық нарықтағы жағдайдың тұрақтылығы, сонымен
қатар инфляция ... ... мен ... ... ... қарызгерлердің несиелік қабілеттілігіне ыңғайлы ықпал етеді.
Сонымен, өткен жылдары, отандық ... ... ... ... та, ... та ... маңызды табыстарға қол жетті. Осыған
байланысты айта кететін нәрсе, экономиканы несиелендірудің ... ... ... ... өте зор.
Мысалы, Ұлттық Банкі коммерциялық банк өкілдерімен кезекті кездесулер
ұйымдастырылып тұрды. Сонымен ... ... ... ... ... ... арналған, экономикалық алғы шарттардың
баяндалуымен хаттар жіберіледі.
Ақпан ... ... ... ... орташа өлшемді мөлшерлемесі
банктік емес заңды тұлғаларға ұлттық валютада 14,8% ...... ... ... ... -22,1% (19,4%) ... ... қайта қаржыландырудың ресми мөлшерлемесі төмендеді
(қазір ол 7% ... Осы ... ... ... топ ... және ... ... атқаруда, оның мүшелері банктер ... ... Банк ... ... ... ... нақты секторына банкпен берілген несиелер көлемінің ... ... ... ... мөлшерлемесінің қозғалысын көрсететін
келесі беталыстар орын алады.
Жалпы, ... ... ... ... үш жылда төмендеу
беталысында болды (8 кесте).
8 кесте - Банктік ... ... ... ... ... ... ... |Желт. ... ... ... |
| |2003 ж |2004 ж |2005 ж |2006ж |2006 ж |2006ж ... |14,2 |13,4 |12,8 |14,0 |13,1 |13,4 ... | | | | | | ... |13,9 |13,0 |12,2 |13,6 |12,3 |12,7 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |21,6 |18,7 |18,6 |17,8 |18,5 |18,6 ... | | | | | | ... |15,8 |14,6 |15,5 |75,5 |15,8 |15,6 ... | | | | | | ... |15,3 |14,1 |14,9 |15,0 |14,8 |14,9 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |24,5 |21,5 |20,3 |19,4 |22,1 |21,4 ... | | | | | | ... |13,4 |12,6 |10,6 |12,5 |10,8 |10,7 ... | | | | | | ... |13,1 |12,3 |10,1 |12,1 |10,2 |9,9 ... заңды | | | | | | ... | | | | | | ... |19,6 |17,1 |16,7 |15,9 |15,2 |15,8 ... | | | | | | |
| ... - ... ... төмендеу негізінен Қазақстанның банктік қызмет көрсету
нарығының біртіндеп молығуымен байланысты яғни ... ... ... Дегенмен бұл төмендеуге несиелендірудің оңтайлы жағдайларын құруға
бағытталған мемлекеттік шараларда әсер етті. Жекелеп айтсақ Ұлттық ... ... ... ... ... ол ... күні 7,0
% болады.
Сонымен оңғы жылдардың беталысы Қазақстанның несиелік ... даму ... ... ... 2003 жылы ... Банкпен алдағы 4
жылда Қазақстанның қаржылық секторының даму концепциясы әзірленді. Ол ... жүйе ... ... стратегиялық міндеттерді анықтайды. Бұл кезде
несиелік нарықтың дамуына келер болсақ осы ... ... ... ... жоспарланады.
Несиелендірудің тиімді жұмыс атқаратын үш деңгейлі жүйесі құрылады.
Бірінші деңгейде негізінен ірі және орта тапсырыскерлерге қызмет ... ... ... ... ірі емес ... ... ... операциялардың жеке түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... майда тапсырыскерлер болатын
микронесиелік ұйымдармен көрсетіледі.
2006 жылдың бірінші тоқсанында ... ... ... ... ... ... (9 кесте).
9 кесте - Қазақстан аймақтары бойынша кәсіпорындарға берілген несиелер 2005
жыл және 2006 жылдың 1 ... ... | ... 043 |864 036 ... |
| | ... ... ... 765 |49 727 ... қаласы ... 841 |587 533 ... ... ... 048 |3 509 ... ... |
| 82 226 |42 719 ... қаласы |
|3 380 | 2 501 ... ... ... 211 | 15 608 ... ... |
| 48 188 |27 536 ... ... |
|12 545 | 6 585 ... ... ... 018 |11 156 ... ... ... 500 |33 061 ... ... ... 724 |23 061 ... облысы |
|4 704 |4 629 ... ... ... 744 |7 993 ... ... ... 585 |21 914 ... ... ... 143 |8 105 ...... |
| | ... ... 969 |17 829 ... |
| | ... |
| ... - ... ... ... экономиканы несиелендіру саласындағы
проблемалардың шешімі көбінесе банктердің өзіне тәуелді ... ... оның ... ... ... да тәуелді. Осы этапта банктер
нақты секторды несиелендіру жолында барлық ... ... ... оң деп ... ... ... ... әлеуеттілігінің әлде де ... ... ... банктер несиелерінің ЖІӨ-ге қатынасы 14%-ды
ғана құрайды.
Нақты сектор ... ... және ... қарыздарының
фонында банктердің жинақты несиелерінің сомасы мәнсіз көрінеді. Бір ... ... ... ... ... ... ... секторлары
кәсіпорындарының арасындағы ақшалай ағынмен салыстырымсыз және маңызды
инвестициялық проблемаларды шешуге ... ... да, ... ... ... тек қана ... ... сонымен қатар өзінің жеке капиталы есебіненде де кеңейтуі
үшін оларға капиталдануын арттыру бойынша ... ... ... ... банктің саясаты өндірістің өркендеуі үшін макроэкономикалық
жағдайларды жақсартуға және жаңа ... ... ... ... ... ... ... дамуы экономиканы
несиелендіруді кеңейтуге мүмкіндік береді және осылай көптеген экономикалық
проблемларды шешуге ықпал етеді.
2.2. Қазақстанның депозиттік ... ... ... ... ... ... ... бірден
бір себебі депозиттерді сақтандыру қорының құрылуы болып ... жеке ... ... ... жылдық кепілдік
беруді (сақтандыруды) 1999 жылы 15 қарашада құрылған, комерциялық емес ұйым
болып табылатын ... жеке ... ... ... ... жүйеге асырады.
Қор мен қатысушының өзара қатынасындағы қаржы ... ... ... және ... мен ... төлеу тәртібі мен мерзімі
туралы шартпен реттеледі.
Кепілдік беру объектісінің ... ... ... Кеңесі жеке
тұлғалардың салымдарына (депозиттері) бойынша сыйақы мөлшерлемесының шекті
деңгейімен толтырылып отырады., яғни егер ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемесі қордың Директорлар Кеңесі белгіленген
шекті деңгейінен асып кетсе, онда аталған ... ... ... ... 1 ... ... салынған депозиттерді елу ... ... ... көлемде, қосылған сый – ... ... ... ... ... жеке ... ... жедел, мерзімді депозиттеріне қатысты. ... ... ... ... үшін бұл ... ... Қор ... еріксіз
таратылған банктердегі жеке азаматтардың депозиттерін өтеп төлеу банк ... ... ... ... ... ... жүйесі тұрғындардың
Қазақстанның банктік жүйесіне деген сенімін арттыру үшін қызмет етеді. ... ... ... жүйедегі депозиттер көлемінің артуымен түсіндіруге
болады.2002-2004 жылдар арасында салымдардың саны төрт есе ... ... жеке ... ... алты ... ... жылы ... ресурстар базасының өсу қарқыны жеке тұлғалардың,
сондай – ақ заңды тұлғалар депозиттері ... ... ... 2002 жылғы
жылдық қарқын бойынша жеке тұлғалардың да, заңды тұлғалардың да депозиттері
36,5 пайызға ... ... ... жүйедегі резиденттердің
депозиттері 2003 жылдың 1 қаңтарындағы есеп бойынша 603,2 млрд. теңге ... АҚШ ... ... жылы теңгедегі депозиттердің өсу қарқыны шетел валютасындағы
депозиттермен салыстырғанда жоғары болды, соған сәйкес 36 % тен 40 % ... жылы ... мен ... ... ... ... айтарлықтай өсу қарқыны сақталған. Жыл ішінде тұрғындар салымы 38,3
% - ке, 257,4 ... ... (1,65 ... ... ... 2002 жылы
депозиттердің орташа мөлшері жан басына шаққанда 84 доллардан 112 ... ... ТМД ... арасында жоғарыда аталған көрсеткіштер бойынша
тек Ресейге ғана орын ... ... ... етуі ... ... ... ... арттырды. Оған мысал ретінде,
мерзімді салымдардың көлемінің 78,9 ... 82,4 ... ... Және де банк ... ... пен ... ... дамуына
айтарлықтай перспективалар пайда болды.
Инфляция қарқынының деңгейінің төмендеуі және ... ... ... сый – ақы ... ... әкелді. Жеке
тұлғалардың мерзімді салымдары бойынша ... 12,8 % -тен ... ... ... ... ... – 7,3% -тен 6,9% - ке ... жылғы депозиттер нарығы да жағымды тенденциялармен мінезделеді. ... ... ... ... ... 26,2% өсіп, 761,1 млрд.
теңге (5,2 млрд. АҚШ долл.) құрады.Заңды ... ... 23,5% өсіп ... теңге, жеке тұлға депозиттері -29,9% артып 325,6 ... ... жыл ... ... ... айтарлықтай төмендеді, бұл
теңге позициясының долларға қатысты ... ... ... депозиттер 65,6 % өсіп, 400,1 млрд. ... ... ал ... ... аздап төмендеді (0,2%) және 361,0 ... ... ... АҚШ ... ... ... ... депозиттерінің жалпы
көлемінде теңгедегі депозиттер үлесі 40,0% - дан 52,6% -ке ... ... ... ... кірістердің артуы жағдайында тұрғындардың
салымдарының өсу тенденциясы да сақталуда. 2003 жылы ... 29,5 % ... ... теңгеге жетті (2,27 млрд. АҚШ долларынан астам). Тұрғындар
салымдары құрылымында ... ... 76,1% ... ал ... ... 23,0%. Нәтижесінде теңгелік депозиттердің үлес
салмағы 26,2% - тен 35,7 % -ке ... ... ... ... ... ... 2002 ... желтоқсанымен салыстырғанда пайыздық
мөлшерлемелер динамикасы төмендеді. Жеке ... ... ... ... 11,0 %-тен 10,9 % -ке ... ал ... емес заңды
тұлғалардың депозиттері бойынша 3,5 %-тен 3,0% ... ... ... жыл ... ... ... мінездеме ретінде көрсетуге
болады.
2004 жылдың 1қаңтарына қатысты банк мекемелеріндегі ... және ... ... 971,3 ... теңгеге жетті. 2003 жыл ағымында заңды
тұлға салымдары – 628,1 ... ... ... ал жеке ... ... -343,2
млрд. теңгеге, соған сәйкес 66,7% және 33,3% көлемінде.Жалпы 2004 жылғы
депозиттер нарығы жағымды ... ... ... ... ... 1177,2 ... теңгеге жетті, заңды тұлға
депозиттері екі есеге артып, 763,0 ... ... ... жеке тұлға салымдары
-23,5%- ке артып, 414,2 млрд. теңге құраған. Ұлттық валютадағы депозиттер
61,2% артып, 624,2 млрд. теңге, ал ... ... ... ... 553,0 ... ... ... теңгедегі депозиттердің үлес салмағы
депозиттердің жалпы көлемінде шамалы өсті (52,8 %- тен 53,0% -ке).
2004 жылы қаржылық ... ... ... ... ... ... тұрғындардың салымдарының өсу тенденциясы да сақталды.Тұрғындар
салымдары (резидент еме тұлғалар салымдарын қоса ... 22,6 % ... ... теңгеге жетті. Сонымен қатар долларландыру деңгейі де төмендеп
отырды. Тұрғындар ... ... ... депозиттер 74,3%- ке
артып, ал шетел ... ... 8,4%- ке ... ... ... үлес салмағының 37,5%-тен 53,3%-ке ... ... ... бойынша мөлшерлемелер динамикасы келесі
көрсеткіштермен мінезделеді. 2004 жылы жеке ... ... ... орташа шамашен алғандағы сый – ақы мөлшерлемелері 10,9
%-тен 9,2% -ке , ал банктік емес заңды заңды ... ... 3,5% ... 4,0 % - ке ... 2004 жылдың 1 қаңтарына қатысты ... ... ... болап табылатын банк – ... ... ... ... 341 млн. теңгеден астам соманы құрады. Бұл 2003
жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 42,4 % -ке ... ... 1 ... қатысты салымдарды кепілдеу қорының
қатысушылары болап табылатын банк – ... ... ... көлемі 254 млрд. теңгеден астам соманы құрады, бұл жыл ... ... ... – 92,7% -ке ... ... Банк ... депозиттер құрамындағы жеке тұлға депозиттері – 55,0%-тен
74,0%-ке артқан. Мұндай өсім ... ... ... ережеснде 2004
жылдың 1 қыркүйегіне қатысты жасалған ... мен ... ... ... және ... ету салымдарына ғана кепілдік
жасалса, қазір салымдарды кепілдеу қызметі шартты ... да, ... ...... да және жеке тұлғалардың салым – кепілдеріне ... ... ... ... ... ... (сақтандыру) Қорының
іскерлік және қаржылық белсенділігі артуда.
2002 жылдың 1 қаңтарына қатысты Қор активтері 25598 млн. ... ... ... ... қағаздар портфелі -2294,0 млн. теңге
болатын. 2001 жылы ... ... ... ... ... ... алған таза пайдасы 180 млн. теңгеге тең.
2004 жылдың 1 қаңтарына қатысты Қор ... ... ... ... ... 2003 ... осы кезеңіне қатысты бұл көрсеткіш –
5,3 миллиард теңге. 2006 жылдың 1 қаңтарына ... бұл ... ... ... ... Мұндай өсімнің болуына төмендегі факторлардың
тікелей әсері бар. ... ... 92 ... ... ... ... мақсатында Қазақстан Республикасының заңнамасына
сәйкес Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарына қосылған.
Орналастырылған ... ... ... ... ... ... ... әкелетін пайдасы Қор үшін көлемді – таза
табысты құрайды. ... 2005 ... үш ... ... ... ... – 91,7 млн ... ... ... - Салымдарды кепілдеу қоры активтеріндегі өзгерістер
|Жылдар |Қор ... ... |
| ... ... ... |5,3 |0,3 ... |6,0 |0,7 ... |6,5 |0,6 ... |7,0 |0,4 |
| ... - ҚР ... ... веб – ... ... ... ... ... тұрғындар салымдарын
уақытында қалпына келтіру бойынша жеткілікті резервтер ұстау. 2000 – ... ... жеке ... ... қалпына келтіру үшін жинақталған
резервтердің жалпы көлемі – 4,5 есеге ... 2004 ... 1 ... ҚР ... ... ... банк – ... ғана
депозиттер қабылдауға, жеке тұлғалардың банктік шоттарын ... ... құқы бар. ... ... ... ... Қордың
қызметін нығайту үшін банктегі салымдардың барлық түрлері де ... ... Қор ... ... ... ... ... мен
салымдар қабылдау бойынша лицензияларынан айырылуына әкеледі.
Халық ақшаның жинақтау қаражаты ғана ... ... көзі ... ... Бip сөзбен айтқанда халықтың банк жүйесіне ... ... ... ... ... Өткен жылдар сияқты
ағымдағы жылы да ... ... ... ... көзі ... өсу ... жалғасуда. Депозиттердің өсу ... ... ТМД ... ... ... ... ... атап өту қажет.
Шетел валютасындағы депозиттердің үлесі әлі жоғары деңгейде ... осы факт оң ... ... ұлттық валютадағы депозиттердің өсу
үрдісінің күшеюі халықтың ұлттық валютамен көрсетілген ... ... өcyi ... ... Осыған байланысты әлуеттік салымшылар
ақшаны депозитке ауыстыру кезінде тәуекелдерді диверсификациялау ... ... яғни ... ақшаның бip бөлігін теңгелік ... ... бip ... ... ... ... ... орналастырады.
Мөлшерлемелердің төмендеуіне қарамастан, депозиттер бойынша кірістілік
деңгейі нақты көрсетуде оң ... ... және ... үшін де, ... ... де ... болып табылады.
Салымдарға кепілдік беруге әрқалай келу экономиканы долларландыру
деңгейін азайту және ... ... ... ... қабылданды.
Осылайша, елдің депозит рыногы бірнеше жылдар бойы ... ... ... ... ... және экономикалық алғы шарттар қаржы рыногының
осы сегментінің даму перспективасын өте ... деп ... ... ... ... ... банк жүйесіндегі депозиттер 2003
жылы 24-25%-ке, 2004 жылы 19-20% -ке, 2005 жылы 16-17%-ке өcті.
11 ... - ҚР ... ... өзгерістер (2005-2006
ж.)млн.тенге
|Тартылған ... ... ... ... ... |
|депозиттер | | | |
| ... |2000,7 |1613,5 |960 |944,9 |1040,1 |668,6 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... тұлға |1413,2 |1020,2 |611,3 |625,6 |801,9 |385,3 ... | | | | | | ... ... |587,5 |593,4 |303,4 |319,3 |284,1 |283,3 ... | | | | | | |
| ... - Постановления Правления АО «Народный банк Казахстана» №08-148, |
|17.05.05 ... ... ... ... ... ... жалпы көлемі 2005 жылдың желтоқсанымен салыстырғанда аздап
төмендеді (2,4% - ке ... 1613,5 ... ... ... Заңды тұлғалардың
депозиттері 4,3 % - 1020,2 млрд. теңгеге, бұл кезде жеке тұлға ... ... -593,4 ... ... ... жыл қаңтарында ұлттық валютадағы
депозиттер 1,6% төмендеп, 944,9 млрд. теңге құрады, шетел ... ... ... 668,6 ... ... құрады. Нәтижесінде
теңгедегі депозиттердің үлес салмағы 58,1%- тен 58,6%- ке ... ... ... ... 1,1% ... - 603,2 ... жетті. 2006 жылдың қаңтарында тұрғындар депозиттері құрылымындағы
теңгедегі депозиттер - 2,3%өсіп, 319,3 млрд. ... ... ал ... ... 0,3% -ке төмендеп, 283,3 млрд. ... ... ... депозиттердің үлесі 52,3 % -тен ... ... ... бойынша төленетін сый ақы көлемі келесі өзгерістермен
сипатталады. 2006 жылдың қаңтарында теңгедегі мерзімді ... ... сый ақы ... ... емес ... заңды тұлғалар да - 4,7%
(2005 жыл қаңтарында -3,3%), ал жеке ... ... ...... ... ... даму ... бірі банк секторының
динамикалық дамуы болады. АҚ «Қазақстан Халық Банкінде» жеке тұлғалардың
салымдары бойынша операциялар ... ... ... ... бір немесе бірнеше салым түрлері бойынша бір немесе ... бар ... ... салымын жасай алады. Депозиттердің басқа түрлеріне қарағанда
жоғары ... ... ... ... ... ... және
салымшылардың жинақтарын банктерде сақтауды ынталандыру үшін пайдаланылады.
Халық пен коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... үлкен бөлігін тарту мақсатында АҚ
«Халық банкі» депозиттік саясатты әр бір ... ... ... жүргізеді.
Жеке тұлғалардың салымдары бойынша саясатты қалыптастыру барысында
мынадай мәселелер алға қойылады: ... ... ... ... ... ... жолымен қалыптастыру (соның ішінде ... ... ... ... ... ... Халық банкі
бөлшек сауда саясатына сәйкес дәстүрлі клиенттер тобын сақтап және
_____________________
*Постановления Правления АО «Народный банк Казахстана» ... ... ... ... ... ... үлесін күшейтуде.
Осы мақсатпен депозиттер портфеліне және жаңадан енгізілетін депозит
түрлеріне толыққанды талдау жасалып, банк Басқармасының ... ... ... ... Осы негізде 2005 жылы 15 маусымнан бастап
жаңа депозиттік желі (линейка) ашылды. Бұл желі
бойынша жеке тұлға салымдарына ... ... ... ... ... жаңа салымдар енгізілді және олардың бұрынғы
салымдардан ажырататын белгілері анықталды, мұны төмендегі кестеден
көруімізге болады.
12 кесте - Жаңа депозиттік желі ... ... ... |Салымның жаңа атауы |Жаңа ... ... | | ... ... ... | ...... – жинақтаушы» | ... | | ... ... ... – төлемдермен» |Мерзімі ұзартылған – 3 айға|
| | ... ... ... |«Халықтық - ... | ... сый – ақы» ... депозиттік желіде | |
| ... жоқ | ... жас» ... - ... екі салымның орнына |
|«Алтын жас плюс» | |бір жаңа ... ... |
| | |Ол ... сый – ... ай |
| | ... төлеу мүмкіндігі бар.|
| | ... ... ... |
| | ... ... ... - салым» |«Халықтық -әмбебап» ... ... ... ... |
| | ... ... сома алу |
| | ... береді. |
| ... – үш ... ... бұл түрі үш ел |
| | ... ... қосу |
| | ... ... және |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... бар. |
| ... - ... ... АО «Народный банк Казахстана» |
|№08-148, 17.05.05 ... ... ... ... ... ... ұсынысы
бойынша банк Басқармасы осы аталған депозиттер бойынша салымның алғашқы
жарнасының ең төменгі жарнасын анықтады. Бұл ... ... ... және ... жерлердегі халықтың табыстары ескерілді, сондай – ақ
елдің шоғырлану деңгейі де. Ал, қосымша жарна қосу үшін Қазақстанның барлық
аумақтары үшін ... ... ... - Салымдар бойынша жасалатын жарна көлемдері
| | | ... ... ... ... / ... |Қосымша жарнаның |
|салымдар ... ... ... |
| | | |
| ... және ... |Басқа аймақтар үшін |Барлық аймақтар үшін|
| ... үшін | | |
| ... ... ... ... мол ... табыс
көзі бар аймақтарда банктердің көптігіне, бәсекелестіктің ... ... ... ... ... ... жоғары.
Мысалы, «Халықтық –стандарттық» депозиті бойынша алматы және ... үшін ... ... ең ... ... - 15000 теңге деп,
белгіленсе басқа ... үшін - 2000 ... Сол ... ... да салымдар
да осындай ерекшеліктер белгіленген. Жасалатын ... ... үшін ... ... ... ... ... үшін бірдей белгіленген.
Мұндай ерекшеліктер мен таңдаулар жасауға «Халық банктің» банктік
сектордағы орны және ... ... ... ... ... де жеке ... қызмет көрсету бойынша Қазақстандық ірі банк аталуы
себепкер деуге болады.
Жоғары да ... ... ... ... негізгі деректерге сүйенген
болсақ, енді халық банкі бойынша мынандай мәліметтер жасауға болады.
14 кесте - «Халық банктің» ... ... ... ... көлемі |Депозиттік базадағы үлесі |
| ... ... |(%) |
| ... ... ... ... ... депозиттер |94,5 |98,7 |75,4 |71,4 ... ету ... |30,8 |39,6 |24,6 |28,6 ... |125,3 |138,3 |100 |100 |
| ... - ... ... ішкі есеп ... І ... 2006 жыл ... жылдың күзіне қарай халық салымдарының көлемі миллиардтық шектен
артып, 1116,2 млн. АҚШ ... ... Ал, 2006 ... 1 ... ... ... ... банкіндегі тек жеке тұлғалардың ... ... 132,9 ... ... ... немесе 1,06 млрд. АҚШ доллары.
2006 жылдың 1 наурызында бұл көрсеткіш 138,3 ... ... ... немесе
1,06 млрд. АҚШ долларын құрады. 1 наурыз 2006 жылы ... ... ... 98,7 млрд. теңге (71,4 % ) және талап ету депозиттері
39,6 млрд. теңге (28,6%) ... ... 90,4 ... теңге (65,3%) және шетел валютасында
47,9 млрд. теңге (34,7%). ... ... ... ... сома ... 1 қаңтарында 94,5 млрд. теңге немесе 707 млн. АҚШ долларын құрады.
2006 жылдың 1 ... 98,7 ... ... яғни 758 млн. АҚШ доллары.
Мұндай өсім 4,4 % - ға жуық.
Ең жоғары қызығушылыққа ие ... ... ...... ... ... ішкі есеп ... І тоқсан 2006 жыл
стандартты» және «Халықтық – жинақтаушы», тиісінше олардың үлесіне 42,4
млрд. теңге және 36,5 ... ... ... келеді. Бұрыннан танымал талап ету
депозиттерінің көлемі жыл басында 30,8 млрд. теңге ... ... ... 2006 жылы 39,6 млрд. теңгеге жетті. Бұл өсім әлі болса да ... ... ... жоғары екендігін көрсетеді.
«Халық банкі» халық салымдарымен қатар Қазақстандық банктердің
арасында төлем карточкалары ... да озық ... 2,4 млн. ... иесі банкке сенімін білдіруде. Инновациялық өнім бағытында
банк 2006 жылдың сәуірінен бастап жаңа жинақтаушы ... ... ... ... карт шот ... ... арнайы депозитте сақтау
мүмкіндігіне ие. Ол бойынша зейнеткерлер, жалақысын алатын тұрғындар банкке
келместен банкомат арқылы ... ... ... ие ... ... ... 1,5 ... жетеді.
2.3. Электронды қызмет көрсету нарығын талдау
Электронды қызмет көрсету нарығына пластик карточкалы төлем
жүйелерін ... ... ... ... ... ... ... сай, пластикалық ... ... ... іс ... ... ... ... сауда орталықтарында банктік қызметті ... ... ... ... ... ол бір тұтас термин бұл карточкалардың қай
түрі болмасын, қандай іс ... ... да, осы ... ... ... келе жатқан электронды құралдардың бір түрі.
Пластик карточкалы төлем жүйелерін құруға Халық жинақ, Казкоммерц,
Әлем - ірі ... ... ... кірісті. Бірнеше қазақстандық
компаниялар мен кәсіпорындар пластик негізді төлем жүйелерін құру үшін ... ... ... ... ... ішінде- НПО ВТИ, “Ника
Сервис”АҚ, “Мақсат-Телесистем”, Сауда үйі “Анар”.
Жалпы айтқанда, пластик карточкалы ... ... құру үшін ... ... шешім болады: ең алғашқы пайда болған ... ... және ... ... мен жалпы технологиялық
прогрестің белсенді дамуы нәтижесінде алғашқы жүйенің орнына микропроцессор
карточкалар келді.
Қазақстандағы магниттік жолақты карточкалар
Халық ... ... ... банк ... 1992 ж. ... ... ... Ермак ферросплав зауыты қолма-қол ақша жеткіліксіз болуына
байланысты әлеуметтік шиеленісті шешу үшін ... ... ... және ... ... ТТЕ мен “Соmputer Cing” (АҚШ)
компаниялары жасаған және магниттік жолақты ... ... ... арналған “Иртыш Карт” атты жүйе енгізілген болатын. Цифрлік шағын-
АТС арқылы белгіленген желілер бойынша процессинг орталығы халыққа қызмет
ететін ... және ... ... ... сауда терминалдарының
желісімен біріктірілген болатын. “Иртыш-Карт” карточка иегерлеріне жалақы –
Халық банкінің арнаулы шотына жіберілген. ... ... ... ... ... ... жүйесін енгізді. Бұл қалаларда құрылған
процессинг орталығы Халық ... ... ... ... Бұл Қазақстандағы аймақтық карталық жүйелер құрудың алғашқы
тәжірибесі болатын, бұл “Иртыш-Карт” иегерлеріне өз ... ғана ... да ... қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. 1995-1996 ж.ж. осы
жүйе ... ... ... бірқатар қалаларында да енгізілген болатын.
Аумақтық “карталық” жүйелерді құрудың тәжірибесін иеленген Халық банкі
1995 жылдың соңында Қазақстандағы ... ... тең ... ... ал 1996 ж. ... сол ... VISA Int.
мүшесі болды. Білікті мамандары мен белгілі бір тәжірибесі бар, ... ... ... ... бар ... 1997 ж. басында
магниттік жолақты “Алтын карт” жүйесін енгізуге кірісті. Он-лайн ... ... ... ... Х. 25 ... ең бір ... желілердің бірі. Қалың бұқара топтарына өз
карточкасын қолайлы етіп және ҚР ... ... ... ... ... ... жалақыны "Алтын" карточкасымен беретін құқыққа ие
болды. Халық банкі өз жүйесі "Алтын -Картты" магнит ... ... ... ... тануға барлық мүмкіндігі бар. Халық банкінің Республикада
"Алтын" ... ... ... ... кең ... олар ... үшін қазіргі кездегі ең қолайлы карточка болып
табылады. Осы жүйе шығарылу ... ... ... ... ... ... карталары ішінде ... орын ... Әлем ... магниттік жолақты карточкаға негізделген өз төлем жүйелерін
құрған ... банк - Әлем ... ... 1994 ж. банк ... ақша ... және ... 270 сауда орындарында ... мен ... ... ... ... карточкаларын шығара бастады. Осы
банк Қазақстандағы VISA Int. ... ... ... теңқұқықты
алғашқы мүшесі болды және халыққа осы жүйенің ... ... ... Тұран Әлем банкі 1994 ж. қазан айының ... ... Әлем ... ... Әлем ... ... Member ... мұра етті. Қазіргі
кезде банк VISA Eleсtron дебет карточкаларын шығаруда және VISA Business
пен VISA Cold ... ... ... 1997 ж. ... ... пен Cirrus/Maestro карточкаларына қызмет ету мен
шығару ... Europay ... ... төлем жүйесімен келісімге
қол қойды. 1998 жылдың ақпанында Тұран Әлем банкі осы ұйымның карточкаларын
шығару туралы Аmerican Express ... ... қол ... 1999 ... Тұран Әлем банкі VISA-ның 50.000 карточкасының шығуына
байланысты VISA ... ... ... ... ... банкі болды. 1999 жылдың жазы Ақтөбе мен Алматы қаласында смарт
технологиясын ... ... ... ... ... ... ... қызмет етуге және шығаруға енгізген. 1999 жылдың тамыз айында
VIP-клиенттердің кешенді қызмет ету ... – Сагd ... ... ... өз ... жеке бизнес-кеңсесі және ... ... ... мен ... ... бойынша менеджерлері бар.
Қазкоммерцбанк
Ірі Қазақстан банктерінің үштігіне кіретін бұл банк Europay Int.
жүйесінде ... мүше ... ... 1995 ж. ... бұл ... теңге карточкасы Cirrus/Maestroны шығара бастады. 1997 ... бай VISA Int. ... ... мүше ... ... ... бірінші тоқсанында банк VISA-ның негізгі өнімдері- Eleсtron,
Classic, Business және Cold ... ... ... ... ... Credit Commercial de Franse ... ... VISA ... Енді VISA карточкаларын шығару мен оларды пайдаланып жүргізілетін
операцияларды өзінің процессинг ... ... ... Банк ... Ұлттық Банк банкаралық есептесудің Қазақстан ... көп ... шлюз ... ... ... енгізілуінің басты себебі 90-жылдары
Қазақстанда ... ... ... мен ... ... ... ... көрсету саласында бәсекенің туындауы.
Екіншіден, Қазақстанда нарықтық қарым-қатынастардың дамуы кең ауқымды
банктік қызмет көрсетулерді қажет ететін ... ... ... ... ... ... және ... қанағаттандыру
мүмкін болмады. Кең ауқымды ... ... ... ... жеке
тұлғалармен жүргізілетін операцияларды және есеп ... ... ішкі ... ... ... ... ... айтқанда, уақыт талабына сәйкес болу үшін банктер жаңа ақпараттық
технологияларды енгізуі тиіс болды.
Банктік карточкалар айналысындағы ... ... ... рөлі ... ... ... ... карточкаларды
қалыптастыру, яғни бұл тұтынушылар үшін ыңғайлы, сондай-ақ ұлттық банктің
оның ... ... ... ... қолданыста жүрген
пластикалық карточкалар жүйесінің тиімділігін арттыратын және халықаралық
төлем жүйесіне интеграциялану үшін ... ... ... ... ... ең ... карточка "Ертіс" деген атпен шықты. 1994 жылы
Alembank Visa карточкаларымен қызмет ... ... 1994 ... ал сол ... ... ... банк өзінің AlemCard дебеттік
карточкасын шығарды. ... ... ... ... ... үшін ... ақша ... қолдана бастады.
_________________
* Қазкоммерцбанктің веб - сайты
ТАРА және EURO-STORES дискауытты карточкалары пайда ... Тара ... ... ... ол ... ... алу кезінде, қонақ үй қызметін
төлеу кезінде, автомашинаға тапсырыс беру ... және т.б. 40 ... ... ... ... Rifle, Nike, Levis және т.б. ... сатып алуға 10%-тен 20 %-ке дейін жеңілдік береді.
Қазақстан Республикасының территориясында 2005 ... 1 ... ... шығарған карточкаларының саны 1,2 млн. болды, яғни
әрбір мың адамға 82,2 карточкадан келеді ... ... ... ... ... жүйе ... ... 81% және 19 % -ті құрайды. ... ... бұл ... 54% және 46%-ті ... еді. Халықаралық
карточкалардың үлесінің көбеюі ... ... ... ... ... ауысуына байланысты.
2006 жылдың 1 қаңтарына берілген мәліметтер бойынша Қазақстанда тауар
және қызмет ... ... ... қабылдайтын 1343 кәсіпорындар
болған. Төлем карточкаларына қызмет көрсететін 2580 төлем терминалы және
1789 импринтерлер ... ... ақша ... 539 ... ... ... Республикасы банктеріндегі 2005 жылдағы төлем карточкаларын
қолдану арқылы жүргізілетін операциялардың жалпы көлемі сомасы 142,2 ... ... 14,5 млн. ... ... Оның ... ... ... есеп
айырысу төлемдері - 3%, ал нақты ақша беру ... – 97 % ... ... ... ... шет елдерде Қазақстандықтармен жақсы
қолданылады: олардың жалпы көлемі сомасы 11,6 млрд. теңге болатын 297,3 ... ... оның ... нақты ақшасыз есеп айырысу 47,0%, сомасы
бойынша ... ... ... ... ... иелері төлем
карточкаларын көбінесе нақты ақша алу үшін ... ... және ... есеп айырысу кезінде төлем карточкаларын аз қолданады.
2006 жылдың басында айналымдағы төлем карточкаларының саны 1495,9 мың
дананы құрады, оның ішінде –235,7 мың ... ... ... және
халықаралық төлем карточкалары –1260,2 мың дана.
15 кесте - 2006 ж. ... ... ... ... |2005ж. |2005 ж. |2006ж. ... |2006ж ... |
| ... |шығарыл | ... ... |
| | |ған | ... ... |
| ... ... ... карточкаларын қолдану арқылы жүргізілген
трансакциялар көлемі 251 ... ... ... оның 3,8 %-і ... ... ... ... - нақты ақша беру кезінде жүзеге
асырылды. Жүзеге асырылған трансакциялар ... 21,0 млн. ... ... ... ... 2,8%-і ... ... жүзеге асырылды
(қалғаны нақты ақша берді).
2006 жылдың 1 шілдесіне берілген мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... дана, карточка ұстаушылардың саны – 1,7 млн. ... ... ... бұл ... мың адамға 117,6 карточкадан келеді екен, оның
ішінде халықаралық және локалды жүйе карточкалар ... 81% және 19 ... ... 1 шілдесінде бұл қатынас 83% және 17%-ті ... ... ... ... ... ... ... эмитенттердің төлем
карточкаларын қолдану арқылы жүргізетін трансакциялар саны 2005 ж.бірінші
жарты жылдығындағы көрсеткіштермен ... 34,9% ... ... ... Ал ... ақшасыз есеп айырысу трансакция саны бойынша 55,2%-
ке, сәйкесінше сомасы бойынша 48,4 %-ке өсті, ал ... ақша ... ... саны 34,3%, ... 57,7% ... кесте - 2005 және 2006 жылдың бірінші жарты жылдығындағы
қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын қолдану арқылы жүзеге
асырыған трансакциялар саны мен ... ... |2005ж. 1 ... ... |2006 ж. 1 жарты жылдығы |
| ... ... ... ... |
| ... ... |(мың. бір.) |(млн.тенге) |
|Тауар мен ... үшін |252,7 |4111,4 |392,2 |6 099,8 ... ... | | | | ... ақша ... |9,303,5 |102 273,7 |12 498,4 ... ... | | | | ... - ... ... Алматы, 2006 ж ... ... 1 ... ... мәліметтер бойынша сауда
терминалдарының саны - 3689 болса, банкоматтар саны –758, импринтерлер ... ... ... ... ... төлем карточкаларын қабылдайтын сауда
және қызмет аясындағы кәсіпкерлер саны –1931 құрады.
Пластикалық карточкаларды ... ... ... ... ... сәуірінен тамызы аралығында 22,5% өсті, соның ішінде көп үлесін
нақты ақша беру ... ... – 97,1%, ... 96,5%) ... төлем карточкалары арқылы төленетін төлемдер көлемі де артып
келеді.
2006 жылдың сәуіріндегі жалпы ... 29 912 млн. ... ал ... 38 402 млн. ... құрады.
Айналымдағы карточкалар саны , олардың жалпы саны ... 1700 ... 1805 ... ... өсті, оның ішінде "Ертіс" жүйесінің карточкалары ... ... ... ... терминалдар, импринтерлер
және банкоматтар саны да өсті.
Осылайша төлем карточкалрының көрсеткіштерінің өсу қарқынын (олардың
саны, ... ... ... ... зерттеу Қазақстандағы
карточкалық бизнес интенсивті ... ... келе ... ... қорытынды
жасауға мүмкіндік береді. Тұтастай алғанда банктік карталар ... ... ... және ... ... негізгі әдісі бұл
клиентке жаңа қызмет түрлерін ұсыну мен олардың сапасы.
2003 жылда халықаралық төлем жүйелерінің ... ... ... ... ... жабдықталған (чиппен) карточкаларға
ауысуына байланысты 2002 ж.-2003 ж. Қазақстанның ... ... ... ... төлем карточкаларын енгізді. Мысалы, 2002 жылдың ... ... ... VISA International жүйесінің чиптік төлем карточкасы
ойдағыдай сертификациялаудан өтті. Содан кейін 2002 ж. ... ... ... ... ... ең алғашқы операция жасалынды. 2002 ж.
желтоқсанында банк VSDC ... ... ... ең алғаш рет EMV
транзакциясын жүзеге асырып көрді. 2003 жылдың ... ... ... Халық
банкінің VISA Classic және VISACOLD ... ... ... ... ... 2003 ... көктемінде Халық банкі
микропроцессормен (чиппен) жабдықталған төлем ... ... ал ... ... жүйелерін жаңартуға, яғни қазіргі талаптарға
сәйкестіруге кірісті.[31.29б]
Чиптік карточкалардың ... ... ... ... өту ... 3 ... шешеді: толығымен алаяқтықтан
қорғайды, операция жасау кезінде туындайтын тәуелділіктерді тез ... және ... ... ... ... береді.
Бәрінен де хакерлердің ақша алуына мүмкіндігі ... ең ... ... ... ... ... бірі Великобритания
банктеріне жыл сайын ... 411 млн. фунт ... ... ... Соның
өзінде ұрлық көлемі өсіп келе жатыр, төлем карточкалары бойынша нақты
ақшасыз айналымның 0,18%-н ... бұл орта ... ... 2 есе ... ... ... ... шамамен 1,1 млрд. доллар қажет, яғни
бұл дегеніміз проект 2,5-3 жыл ... өз өзін ... ... ... ... үшін ... ... бойынша операция жүргізуге ... ма деп ... ... ... ... сегментациясына байланысты карточкаға оффлайнның
трансакцияларының саны мен ... ... ... ... ... ... ... және ПИН-ді терген
кездегі PIN-of-line статусының қолданылуын ескерген бір рет ... ... өте ұзақ ... алады. Бұл карточка химикаттар мен әр
түрлі ... ... бере ... ... ... жасалған.
Мамандармен атап көрсетілген тағы бір ерекшелік бұл біріккен лоялти-
жүйенің құрылуы. Микросхемалы ... ... ... бірігіп
дисконтты немесе лоялді жүйе құруда өте ... ... ... көрсетуіне қағаз жүзінде бағдарламалар сатып алушылар ағымын
30 % -ке төмендетеді және айналымды 10 % ... Ал ... ... ... 5% ... ... олардан түсетін түсімнің 25% -85 % -ке
дейін көбейетінін көрсеткен.
Микропроцессорлы карточкалар ... ... ... ... ... бірқатар бағалы қасиеттерге ие. Біріншіден
смарт карточкалар "лоялді қызмет" провайдері ... ... ... ... асыру кезінде алынатын төлемдер мен жеңілдіктерді алып
тастауға мүмкіндік береді.
Екіншіден, олар карточка иелеріне олардың жинаған ұпайына сай ... сый ... ... ... тез ... ... ... мүмкіндік
береді.
Үшіншіден, қосымша Loyalty маркетингтің пайда болуына және банктерге
клиенттердің сұранымын жақсы түсінуге, яғни ... ... ... ... ... кезде әлемде микропроцессорлы карточкалар негізінде бірнеше
біріккен лоялти – ... ... ... ... (негізінен әңгіме
American Express және Diners Club жобалары туралы айтылып отыр). ... және Hilton ... ... бірігіп жасаған бағдарламасын атап
көрсетуге болады, кейін бұл ... ... ... ... да ... Оны ... асыру барысында карточка иесі
карточканы қонақ үйде арнайы ... ... ... отырып өзін өзі
тіркеп қонақ үй нөмірінің бағасы мен деңгейіне сай өзіне ... ... ... және ... нөмірдің электрондық кілтін алғандығын растай
алады. Сонымен қатар ол ... ... және ... ... ... ... ... және қонақ үйде тұрғаны үшін және т.б.
қызметтер үшін ... ... ... ... ... ... ... банктері болашақта тұрақты ақша түсімдері мен үлкен айналымы
бар мықты сауда және қызмет ... ... ... ... ... асыруға ниет білдіріп отыр. Мұндай бағдарламалар
Халық банкінің клиенттернің күннен күнге өсіп келе ... ... ... ... - Карточкалар құнының салыстырмалы сипаттамасы
| ... ... ... ... ... |
|Банк-эмитент ... ... ... ... |депозиті |
|карточкалары | | ... | | ... Electron ... |5$ |5$ |5$ |5$ | ... ... |4$ |Жоқ |Жоқ ... | |
| | | | |5$ ... | |
| | | | ... | ... Әлем" |10$ |Жоқ |5$ |10$ | ... Classic ... |75$ |Жоқ |Жоқ |40$ |1000$ ... |20$ |20$ |20$ |20$ |500$ ... банкі" |30$-негізг|Жоқ |жоқ |5$ |1000$ |
| |і | | | | |
| ... | | | ... ... |50$ |Жоқ |25$ |25$ |500$ ... Amro |75 $ |Жоқ |38$ ... |500$ ... Business ... |50$ |50$ |50$ |50$ |3000$ ... ... |30$ |Жоқ |Жоқ |10$ |2000$ ... ... |100$ |Жоқ |50$ |25$ |1000$ ... Amro |125$ |Жоқ |63$ ... |0$ ... Cold ... |100$ |100$ |100$ |100$ |5000$ ... ... ... |жоқ |Жоқ |15$ |3000$ |
| ... | | | | ... ... |150$ |Жоқ |75$ |25$ |2000$ ... Amro ... |Жоқ ... ... |0$ |
| ... - «Банки Казахстана» Алматы, 2006 ж ... ... ... бойынша қосымша қызметтер мен сый-
ақылар ұсынады. Оған кіретіндер: карточканы ... ... және ... ... ААҚ ... ... жеткізу кезінде пайда
болған транспорттық және байланыс шығындары үшін ... ақы ... ... үшін 50 ... ABN AMRO Ваnк жоғалған немесе ... ... ... ... ... жасаса, ААҚ Казкоммерцбанк 100% көлемінде төлемақы
алады.
ААҚ ... ТАRА ... ... ... ... ... ... арасында әйгілі карточканың бірі – бұл VISA.
Бұл нарық ... ... ... кең тараған және Қазақстанда көптен бері
қолданылып келеді. Банктер бұл ... ... ... ... ... VISA Classic, VISA Business, VISA Cold.
Орташа есеппен алғанда банктер арасында карточканы шығару құны жылдық
сый ақысын қосқанда бірдей, бірақ ... ... бұл ... ... ... банктер жылдық төлем ақыны карточканы шығру құнына қосады. Негізінен
карточка құны сақтандыру ... және ... ... ... ... ... ... мәліметтерде көрсетілгендей, берілген секторда
ерекше көрінеді. Банк Қазақстанның карточка нарығына жақында ... да ... ... бір орын ... ... ... ... қымбат ұсынысты ұсынып отырған ірі клиенттермен жұмыс істейтін ААҚ
Казкоммерцбанк.
Eurocard/ master card біздің нарықта дұрыс дамымаған. ... ... ... кіру және сертификация өту процесі VISA-ға қарағанда күрделірек ... ... ... бұл ... ААҚ ... пен ... ... ұсынады. Олардың келесі түрлері бар: Cirrus/Maestro, EC/MC
Mass, EC/MC ... EC/MC ... құны VISА ... құны ... ... шығару құнының
және жылдық төлем ақы бірдей, тек ... ... ... ... ... ... онда тек екі банк қана ... көрсетеді
және бұл жерде де ААҚ Қакоммерцбанктің ... ... ... ... банк ... ... ... шығарады.
18 кесте - Eurocard/MasterCard (ES/MS) нарықтағы орны
|Банк-эмитент |Карточка |Жылдық ... ... ... ... ... ... |шығару |у |
| | | ... | ... ... ... |5$ |5$ |5$ |5$ |жоқ ... ... |4$ |Жоқ |50% ... |жоқ |
| | | | ... |
|ES/MS MASS ... |20$ |20$ |20$ |20$ |500$ ... ... ... |Жоқ |50% |5$ |1000$ |
| ... | | | | ... Business ... |50$ |50$ |50$ |50$ |3000$ |
|" ... ... |100$ |Жоқ |50% |10$ |2000$ ... Cold ... |100$ |100$ |100$ |100$ |5000$ ... ... ... |Жоқ |50% |15$ |3000$ |
| ... | | | | |
| ... - ... ... ... 2006 ж ... ... мәліметтерді қарастырып, негізінен банктер
клиенттерді карточка сатып алуға тартып, банкоматтар ... ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БАНКТІК ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
3.1.Қазақстанда банктік несиелеудің перспективалық бағыттары
Қазақстанда жағымды макроэкономикалық тенденциялардың сақталуының
күтілуі (ВВВ-/Тұрақты/А-3) ... ... ... ... ... өсуін жалғастырады. Сондықтан таяу ... ... ... одан ары ... ... ... болады. Егер де
айтарлықтай жағымсыз ... орын ... ... ... ... ... өсу ... сай ұлғаяды. Сонымен бірге банктердің
жеткілікті түрде диверсификацияланған табыс көздері жоқ.
Қазақстан банктерінің ... ... ... 2007 ... ... сектордың активтері ЖІӨ-нің 130 %-ын құрайды, ал 2009
жылдың соңына қарай ... ... ... ... ... 30 ... болады.
Ірі банктердің сыртқы қарыз тарту арқылы қаржыландыру ... ... ... ел ... ұзақ ... ... ... артуда, ал осы сұранысты қанағаттандыратын мөлшерде ұзақ мерзімдік
ресурс көздері тапшы. ... ... ... ... ... ... сектордың
таза сыртқы қарыз позициясының тез ... ... жол ашты ... ... ... ... бұзды. Сөйтіп, банк секторының
сыртқы факторлардың өзгерісінен сезімталдығы күшейді.
Алайда, банк ... ... ... ... ... ... ... қарыз позициясының жақсаруымен қатар келді.
Соның нәтижесінде, жалпы елдің таза сыртқы ... ... ... ... ... рейтинг тұрғысынан алып қарағанда, банктік
жүйенің таза ... ... ... ... ... кезде Қазақстанның
шетел валютасындағы ұзақ ... ... ... ... ... банктік жүйесі бұрынғысынша кішігірім, ... ... ... қазір күші жетеді. Оған қоса,
Қазақстанның ... ... ... ... ... рейтингтері ТМД-ның ... ... ... ... ... ... капитал тарту үшін осы факторды
ескере отырып, кейбір қазақстандық банктер ІРО ... ... ... ... ... – Қазкоммерцбанк 2006 жылдың қараша ... Банк 2007 ... ... ... ... ... өздерінің акцияларын орналастырды, Халық Банк, Альянс Банк ... Банк ... ... ықтималды стратегиясы ІРО жүгізу (өздерінің
акцияларын жарияланымды ... ... ... Каспийский
Банк (ондағы тікелей инвестициялар қоры Baring Vostok Capital Partners ... ... ... ... және Банк ... ... ... жолын таңдау ықтималдығы жоғары. Сөйтіп, 2007 жылдың қараша
айына ... яғни ... ... ... 1 жыл өткен соң,
Қазақстанның ... ... ... ... 85%-ын ... 6 банк ... капиталды кеңейтуге қол жеткізу жолындағы
шектеулерді ауыздықтайды, демек, өз активтерін ... ... ... ... алады. Қазақстандық банктнрдің активтері одан ары өскен
сайын капиталдану көрсеткішінің қажетті деңгейін сақтап тұру ... ... ... ... ... үшін ... фактор
болады.
Жетекші банктердің шетелдік стратегиялық инвесторлар арасында ... ... ... банктік сектордың өсу қарқынына айтарлықтай
әсер етпейді, ол банктік ... ... жаңа ... ... Сыртқы
қосымша капитал көздеріне жол ашылуы банктердің активтерінің ... ... ... ... ұстауға, демек, қазақстандық
банктердің көрші нарықтарға ... ... ... мүмкіндік береді.
Отандық нарықта жақын болашақта сектордың қайта құрылымдық
процестердің күшеюін ... ... ... 6-7 жыл ... ірі банктер кіші
банктердің нарықтағы үлесін біртіндеп тартып алуын болжауға болады. Екінші
жағынан, банк жүйесінде бірігу мен ... алу ... саны ... ... Ең жоғары белсенділікті бұл жерде шетелдік, атап айтқанда,
түрік банктері көрсетуі мүмкін. Бүгінде бұл ... ... ... ары ... ... ... ... мүмкін. Оның үстіне
жақын арада ... орта олар үшін ... ... ... ... ... тез ... олардың нарықтағы үлесін төмендетеді,
сонымен бірге қазақстандық банктік капитал ... ... ... ... – ТұранӘлем Банк түріктік Sekerbank-тың 34%-ын ... алды ... ... ... ... ... бар.
Банктердің ресурс көздерінің құрылымын қарайтын болсақ, ... ... ... ... шегі 2007 ... ... ... Банктер
(есептелген сыйақыны қоса алғанда) $10 млрд., ал ... ... ... $28,8 ... Шамасында қарыздарын өтеуі немесе қайта қаржыландыруы
керек. Бұл қазақстандық банк ... ... ... ... ... ... Таяудағы 2 жыл ішінде қайтарылуы тиім қарыздардың
құрылымында үлкен үлесті 1 жылға дейінгі ... ... ... ... Алайда банктер 2007 жылдың тек алғашқы 2 айы ... ... ұзақ ... ... ... ... ... үшін:
2006 жыл ішінде банктер $5,5млрд. долларға шетелдік нарықтарда ұзақ
мерзімді ... ... ... қарызды жабу кестесін ... ... ... ... ... ... ресурстар бойынша
проценттік ставкалар қалқымалы, соның ішінде АҚШ-тың федералды резервтік
жүйесінің ставкасының да ... ... не ... не ... үлкен. Бұл американдық экономиканың жағдайымен ... ... ... ... ... бұл ... Б. Развитие кредитования в РК. – «Банки Казахстана», 2006г.№6
айтарлықтай трансформацияларды атап көрсетейік. Мысалы, депозиттер ресурс
көзі мен ... ... көзі ... ... халықаралық
рейтингтік
агенттіктер мен инвесторлар үшін сақтандыру ... ... ал ... ... ... ... деректер базасын толтыру каналына айналды.
Атап айтқанда, халықаралық рейтингтік агенттіктер банктерде рейтинг
тағайындау кезінде олардың жеке ... ... ... үлесін
тәуекелді төмендету факторы ретінде қарастыратындығын білдіреді. Мысалы,
өткен жылы Альянс Банктің жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ұлғайтуға ғана емес, сонымен ... ... ... ... жинақтауға мүмкіндік берді. Ал мұның халықты, соның
ішінде: кепілдіксіз несиелеуді дамыту үшін маңызы зор. ... да, ... ... ерекшеліктерін зерттеу скорингтік жүйелердің сапасын
айтарлықтай жақсартуға жағдай жасайды.
Сондай-ақ, депозит нарығына шекаралы нарықтар – ... ... ... ... ... күшеюде. Атап айтқанда,
халықтың құнды қағаздарға инвестициялық ... ... ... ... ... ... көлеиі артып келді. Осы орайда ... ... ... құруға кірісті.
Банктік қызмет көрсету нарығының әртүрлі сегменттерінің дамуын
талдау ... ... ... сегментіне, соның ішінде бөлшек несиелеуге
айқын бет бұрғандарын ... Егер 2006 ... ... ... ... ... емес сектор компанияларын несиелеудің 27%-ын
құраса, 2007 жылдың ... ... ... ... үлесінің тез өсуіне
байланысты 45-50%-ына жетуі мүмкін.
Соңғы 2 жыл ... ... ... ... және орта ... ... өсуі байқалады (25-30%), ал корпорациялардың ... ... 40% ... Орта ... ... Standart & ... пікірінше, қазақстандық банктердің портфеліндегі бөлшек
бизнес пен шағын және орта ... ... ... артпайды, ол
экономиканың құрылымымен, сондай-ақ ... ... ... ... ... және мұндай мәмілелердің ірі
көлемімен ... 2007 ... ... ... ...... несиелеудің
ірі сегментіне айналу ... бар. ... ... үлес ... өсуі де бұл ... ... алмауы керек.
Мысалы, қазақстандық ... ... ... ... ... астамы ТМД елдерінің үлесіне келеді.
19 кесте - Қазақстан банктерінің ... ... ... атауы |1.01.06ж. ... |
| ... |в% ... |в% ... |149,2 |40,7 |326,6 |33,6 ... |4,7 |1,3 |9,1 |0,9 ... |0,5 |0,1 |8,6 |0,9 ... |0,5 |0,1 |2,5 |0,3 ... |0,1 |0,0 |0,6 |0,1 |
19 ... ... |211,4 |57,7 |623,7 |64,2 ... |366,4 |100 |971,2 |100 |
| ... - АФН деректері ... ... ... ... ... банктерді бөлшек
несиелеу бағытында және осы сегментте негізінен жаңа клиенттермен ... ... ... Атап ... банктер үшін орта-орта және орта-
төмен сегмент өкілдері тартымды болуда. ... ... Банк ... тек VIP және middle сегментіндегі клиенттермен ғана емес, сонымен
қатар бұқаралық сегмент клиенттерімен де ... ... бет ... ... ... да ары баруға дайындығын көрсетті, мысалы Альянс Банк ... Seimar Alliance Finance ... (SAFCo) ... ... ... Оның ... банктен басқа микрокредиттік
ұйымдар, кредиттік брокерлер мен ... және т.б. ... ... ... ең аз ... ... ... (микронесиелеу) жоғары
дисконтпен несиелеуге (ломбардтық несиелеу) дейінгі ... ... ... өзінің сенімді қарыз алушы беделіне ие болғаннан кейін ол
банк қызмет көрсетуіне ауысады, бұл клиент үшін несиелер бойынша ... ... және ... ... ... ... Өз ... брокерлері мен коллекторларының болуы шығындарды тиімді басқаруға
жағдай жасайды.
Бөлшек нарықтың күрт өсуі ... ... ... ... бағытталған жаңа өнім түрлерін ... ... ... ... нарықтағы өнімдерді негізгі 5 бағытқа бөлуге болады:
ипотека; жылжымайтын мүлік кепілдігіне ... ... ... ... ... (тұрмыстық техника, жиһаз және т.с.с.) және ... ... ... ... т.с.с.). 2006 жылдың қорытындысы
бойынша, көбінесе ақша қарыздары барынша жоғары ... ... ол ... ... бағдарламаларын іске қосу нәтижесінде және
Қазпочтаның трансфер-агенттік қызметінің басталуы нәтижесінде орын ... жылы ... ... АҚ-ң ... ... ... ... көлікті автонесиелеу перспективасы жоғары болмақ, бірақ
есептілік жүйесінің жетілмегендігі салдарынан ол айқын көрінбеуі ... ... ... ... ... автоинспекцияның деректер
базасында тіркеуге және көлікті несиелеуді рәсімдеуге көп ... ... ... ... ... ... алып,
оған автокөлік сатып алуды таңдайды. ТұранӘлем Банк талдаушыларының
бағалаулары бойынша, ... ... ... $451 ... ... жыл ... $339 млн, ... автонесиелер берілді, 2007 жылы оның
көлемі $641 млн.-ға болжанып отыр, яғни өсу 1,9 ... ... АФН ... ... өсу ... ... бағыттарының бірі – жылжымайтын
мүлікті кепілдікке алу арқылы несиелеу. Алайда қазір бұл ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер тарапынан сұраныс басым. Ал орта
табыс ... бар жеке ... ... сатып алулар үшін тұтыну
несиелерін қолданады, ал жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... олардың өсу қарқыны 2006
жылы 2005 жылмен салыстырғанда 2 еседен 48%-ға дейін күрт төмендеді. ... ... ... ... тарылуымен түсіндіріледі. Мысалы, Алматы
қаласында орташа айлық мөлшері $500, ал тұрғын үйдің әрбір ... ... ... ... ... болғанда, жаппай сұранысты күту негізсіз.
Халықтың әлеуметтік құрылымын талдау көрсеткендей, бүкіл ел ішіндегі тұрғын
үй ... ... ... ... ... ... қарамастан,
тек шағын ғана халық бөлігіне (орташа-жоғары класс) қол жетімді. Талқыланып
жатқан жағдайды 2008-2010 жылдарға арналған ... үй ... ... тиіс деп ... Бұл ... ... 27 млн. Кв.метр
тұрғын үй құрылысы көзделген және халықтың ... ... ... ... ... ... Егер осы мәселелер шешімін ... ... ... ... көп ... қол ... болары сөзсіз.
Банктердің несиелік ресурстарын орналастыруға ... ... ...... несиелер. Бұл бағытты дамытуға бірқатар
қадамды Қазкоммерцбанк, АТФ Банк сияқты ірі корпоративтік банктер де ... ... ... ... ... ... ... дамуын
көбінесе дұрыс таңдалған және жылға қойылған сату ... ... ... ... ... каналдарында да (банк
бөлімшелері), дәстүрлі емес каналдарында да ... ... ... ... ... трансфер-агенттер, карточкалар,
интернетбанкинг және т.с.с.) тез ... орын ... ... ... ... бөлімшелерінің желісін дамытуды ... және ... сату ... ... ... ... , ... қызмет көрсету каналдары мен несиелік брокерлер институты
арқылы несиелік ... ... ... Бөлімшелерін ашу арқылы
клиенттерге қызмет көрсетуді дамыту ... ... ... ... ... банктері НУРБАНК Евразийский, ... ... ... ... атап өткендей, бөлшек несиелеу клиенттеріне банктік өнімдерді
сатудың дәстүрлі емес каналдарында да үлкен өзгерістер орын алуды. ... ... мен, даму ... кезеңімен жүріп жатыр: 2004 жыл
ипотекалық несиелерді риэлторлық агенттіктер ... сату ... ... жыл ... тауарларын сату жерлерінде несиелеудің күрт өсуімен
ерекшеленді; 2006 жыл – ... ... ... ... ... несиелік
өнімдерді сату тәжірибесін іске қосумен ерекшеленді; 2007 жыл ... ... ... ... бұқаралық халыққа жаппай сатудың басталу
белгісімен өтуі ... ... ... ... ... бар банктер бұл бағытты белсенді қолданатын болады. Дүкендерде
бүгіннің өзінде ... ... ... ... ... ... отыр және олардың санын ары қарай ... ... ... ... ... да ... ұқсас. Осындай жағдайда банктік
карточкалардың, сөзсіз, үлкен потенциалы бар.
Карточкалық ... ... ... екі жолы бар: ... ... немесе несиелеуді қолданыстағы дебеттік карточкалар
арқылы арттыру. ... ... осы ... ... ... ... екі бағытты да қатар дамытуды көздейді. Мысалы, Альянс Банк 2007
жылы револьверлік карталар санын 20 мың ... 500 мың ... ... ... ... ... банктің қазіргі және потенциалды қарыз
алушыларының барлығына берілітін болады, клиенттің ... банк ... ... оны ... ... ... ... болады (қолма-қол ақша
түрінде банкоматтан алуына немесе сатып алу үшін есеп айырыса алады). ... ... елде ... ... күрт ... болжап отыр:
жыл соңына қарай 5 мың данаға жетеді, яғни ол ... ... ... 2,3 есе ... ... алғанда нарық қозғалысын, әрине, ірі
корпоративтік клиенттер анықтайтын ... ... ... жобалары
шеңберінде берілетін бірнеше айлық мөлшеріндегі несиелер ... ... ... орта менеджментіне беріледі – бұл компания
қызметкерлерін шамамен 10%-і, ... бұл ... тез ... ... ... Банктің» 2,8 млн. карточкасы бар, оның басым бөлігі-дебеттік
карточка және жалақы жобалары шеңберінде берілген ... ... ... осы ... арқылы жалақының 70% шамасында несие
береді. Осы жерден, егер «Халық банктің» ... ... ... осы ... ... бар ... үшін несиелеу лимиттері артатын
болса, мысалы ... ... ... онда ... төмен несие
портфелінің тез өсуіне жол ашылар еді.
Оған қоса, клиенттерді ... есеп ... ... бұл ... арқылы несиелік өнімдерді сату каналының
рентабельділігін одан ... ... ... еді, ... бұл ... ... қолма-қол ақша көлемі азаяды.
Орта мерзімдік болашақта, эксперттердің бағалауы бойынша, кредиттік
брокерлер санының артуын ... ... Орта ... ... ... саны 100мың адамға жетеді деген болжамдар бар. Бұл сату
каналының дамуы брокерлердің екі ... ... шешу ... ... ... сауаттылығы төмен клиенттерге несиелік өнімді сату үшін
оның барлық сипаттамаларын егжей-тегжейлі ... ... ... ... өз «ықпал ету агенттерінің» болуы есебінен ... ... ... арқасында клиент уақытын үнемдейді.
Болашақта сондай-ақ банктік саладағы консолидация болжанады. Бұл
процесс екі бағытта жүреді деп ... ... ... мен жұтып
алуы арқылы, немесе бәсекеге қабілетсіз қаржылық институттардың ... ... ... Бұл ... деген талаптардың барған сайын
күшеюімен түсіндіріледі. Бұл ретте банктерге ... ... ... ғана сөз қозғалып отырғаны жоқ, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ішкі ... жүйелерінің болуы
турасындағы талаптар да өткір қойылып отыр.
Бүкіл әлемде және біздің елімізде де банк ісі күрделеніп бара ... ... мен ... ... ... ... ... Банктер жаңа Базель келісімінің (Базель-2) талаптарына сай
келуі керек, ал бұл инфрақұрылымға едәуір күрделі қаржы ... ... ... ... ... соның ішінде несиелік ресурстарды тарту мен
тиімді орналастыру саласында, бәсеке өсіп келеді, осылардың ... ... ірі ... ... бәсекеге түсу қиындап барады.
Сөйтіп, таяу болашақта қазақстандық банк жүйесі жаңа ... ... ... мүмкін: банк секторының жиынтық активтерінің 90%-
ын бақылайтын банктер – ашық ... ... ... ... ... 50%-ға ... несиелер; несие өнімдерін сату
әсіресе несиелік карточкалар арқылы белсенді даму алады және ... ... ... өзгерістерді жүзеге асыру қарқыны мен
тереңдігі ... банк ... өсу ... және ішкі
трансформациясының тереңдігіне сай ... ... Бұл ... ... ... жыл ... – тиімді басқару, адам ресурстарын дамыту, ақпараттық
технология, ... ... және ... ... жүйелерін
жетілдіру.
Алдағы тұрған міндеттер бұрынғыдай сияқты, бірақ та бүгінгі күнгі
банктер алдында тұрған міндеттердің бір ... ... бар: ... ... емес деңгейде және асықпай орындау бұл жолы банктердің
тәуекелдерін арттырып, жекелеген банктің және бүкіл банк ... ... ... ... ... ... әкеп ... Өзгерістер бұрынғысына қарағанда тез жылдамдықпен жүретінін, ал
олардың салдары әлдеқайда ... ... ... ... ... қатарына нарықты реттеушілермен және инвесторлармен өзара әрекет
етудің жаңа форматын қалыптастыру қажеттілігі туындайды.
Дегенмен, ең басты міндет – ... ... ... мәдениетті
қалыптастыру және толыққанды инновация жүйесін құру, ... ... ... ... ... өсуді қамтамасыз етуге қызмет
ететіндігін түсіну барлық деңгейде орын алуы ... ірі ... ... ... ... ... ... дейін.
Тек сонда ғана банктер өздерінің экономикалық дамытуды қозғаушы ... ... ... атқарып, экономиканың корпоративтік, кәсіпкерлік және
тұтыну секторлары сәйкес даму алады.
3.2. Валюталық нарықтың Қазақстанда даму перспективалары
Қазақстан Республикасы ... 2003 ... ... ... сәйкес Ұлттық Банкке жүктелген реттеу функцияларына
өзгертулер енгізілді. ... ... ... ... ... үшін
жеке реттеуші орган – “Қазақстан Республикасының Қаржы ... және ... ... ... және қадағалау жөніндегі агенттігі” құрылып,
Ұлттық ... ... ... ... агенттікке өтті. Алайда, валюталық
реттеу мен бақылау әлі де ... ... ... ... жатады.
Валюталық реттеудің негізгі мақсаттары - ұлттық валютаны қорғауды
және оның тұрақтылығын қамтамасыз ету, ... ... ... ішкі ... нарығын қалыптастыру және дамыту. Валюталық ... ... ... ... ... ... операцияларын жүзеге асыру
принциптері мен тәртібін, валюта ... ... мен ... ... заңдарын бұзғаны үшін
жауапкершілігін айқындайтын нормативтік құқықтық актілер ... ... ... сақталуын бақылау (валюталық бақылау);
• республикада жүргізілетін валюта операциялары ... ... ... ... ... болып табылады.
Валюталық бақылау валюталық реттеу жүйесінің маңызды құрамы болып
табылады. Валюталық бақылаудың мақсаты ... ... ... ... ... ... ... асырған кезде олардың
заңдарды ... ... ету ... ... ... ... міндеттері:
• жүргізілетін валюта операцияларының қолданылып ... ... және ... ... асыру үшін қажетті лицензиялар мен
тіркеу куәліктерінің болуын анықтау;
• экспорт түсімінің толық және ... ... ... ... ... ... төлемдердің құқықтылығы мен негізділігін, оның
ішінде олардың сыртқы ... ... ... ... ... операциялары бойынша есепке алу мен есеп берудің толық және
объективті болуын тексеру.
Валюталық реттеу мәселелерін шешу үшін ... ... ... ... негізгі әдістерді қолданады:
✓ валюта операцияларының субъектілері мен объектілерін ... ... ... ... мен міндеттерін, валюта
операцияларының жіктеуін, валюталық құндылықтар айналысының (иелік
ету, ... ... ... ... көздейтін валюта
операцияларын жүргізу тәртібін белгілеу және басқалары;
✓ валюталық ... ...... ... ... ... ... көлеміне қарай белгіленген
валюта операцияларын жасауға шектеулерді (тыйым салуларды) ... ... ... ... пайдалануға байланысты қызметті лицензиялау;
✓ капитал қозғалысына байланысты ... ... ... ... ... туралы есептерді жинау және талдау;
✓ валюта заңдарының сақталуын бақылау, оның ... ... ... ... ... және тексерулерді
(инспекцияларды) жүгізу арқылы
✓ (Қазақстан Республикасында экспорт-импорт ... ... ... ... ... ... валюта заңдарын сақтау мәселелері бойынша
тексерулерді ұйымдастыру және жүргізу ережесін қараңыз);
✓ валюталық ... ... ... ... ... Валюталық реттеудің ... ... бірі ... ... ... белгілеу болып табылады, ол валюталық реттеу
мәселелері жөнінде нормативтік ... ... басу ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының валюталық ... ... ... ... ... ... ... [28.13 б]
Қазақстанның Ұлттық Банкі валюта ... ... асыл ... ... ... ... асыруға құқылы:
➢ шетел валютасын сатып алуға және сатуға;
➢ шетел мемлекеттердің ... ... ... ... ... және ... ... бағалы қағаздарды сатып алуға, сатуға
немесе олармен операция жасауға;
➢ өздері тіркелген ... ... ... ... құқы ... ... және ... банктерде, қаржы мекемелерінде, сондай-ақ
халықаралық қаржы ұйымдарында шот ашуға;
➢ өздері тіркелген мемлекеттердің заңдарына сәйкес тиісті құқы ... ... және ... банктер, өзге де қаржы мекемелері, шетел
үкіметтері мен олардың агенттері, сондай-ақ халықаралық қаржы ұйымдары
үшін шот ашуға және ... өкіл ... ... ... ... ... ... қымбат металды, асыл тастарды және ... ... ... және ... ... Республикасы Президентінің немесе Үкіметінің тапсыруымен
Қазақстанның Ұлттық Банкінің қоймасында үкіметтік (бюджеттік) резервке
бөлінген ... ... ... ... ... аумағында және сыртқы нарықта тазартылған
алтын мен басқа да ... ... ... алу және сату жөнінде
операция жасауға;
... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасына валюталық құндылықтарды және қымбат металдарды әкелуге,
сондай-ақ оларды ... ... және ... ... ... ... ... үшін шетелге шығаруға;
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық реттеуді жетілдіру
жөніндегі қызметінің негізгі бағыттары ... ... ... ... 2005 г., ... нарықты тікелей реттеудің ажырамайтын бөлігі болып табылатын
валюталық бақылау рәсімдерін тәртіпке ... ... ... операцияларға қатысушылардың жауапкершілігін және іс жүзінде
валюталық заңдарды бұзғандарды жауапкершілікке тарту тетігі болмағандықтан
оларға ... ... ... ... - 2006 ... валюталық реттеу және бақылау жүйесін
жетілдіру саласында Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асыру және
валюталық операцияларды бақылау құралдары мен әдістерінің ... ... ... және ... қозғалысымен байланысты
операциялардың толық айырбасталу принциптеріне көшуге бағытталған саясатты
іске асыру мақсатында 2006 жылы валюталық ... ... ... ... ... ... Республикасында валюталық режимді
ырықтандырудың тұжырымдамасы және Қазақстан Республикасы ... ... 29 ... № 103 ... ... ... ... іс-
шараларды айқындайтын Қазақстан ... ... ... 2006 - 2007 жылдарға арналған бағдарламасы қабылданды.
Қазақстан Республикасында валюталық ... ... ... «Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне
банк қызметі, валюталық реттеу және валюталық бақылау ... ... мен ... ... ... ... ... 2003
жылғы 8 мамырдағы № 411 Заңы қабылданды.
Осы Заңның негізінде Ұлттық ... ... ... ... ... және бақылау жөнінде өзгерістер мен толықтырулар
әзірленіп, ... онда ... ... ... ... Лицензиялаудан мынадай валюталық операциялар алынып тасталды:
➢ банктердің, жеке тұлғалардың - ... ... және ... ... кіретін және рейтинг агенттіктерінің бірі талап еткен
ең аз рейтингі бар елдердің шетел ... ... ... ... оқу, емделу немесе ... ... ... тыс ... ... ... тұлғалардың шет елде
шоттар ашуы. ... ... ... ең аз ... Лицензиялау
ережесінде белгіленген жеке тұлғаларға қатысты А-дан ( ... ... & ... ... жіктеуі) немесе А2-ден ( «Moody’s»
агенттігінің жіктеуі) төмен болмайтын деңгейде белгіленген;
➢ резидент еместердің Қазақстан Республикасының валюталық және банктік
заңдарында ... ... сай ... ... қағаздарына
инвестицияларды жүзеге асыру. Лицензиялау ережесіне сәйкес ... ... (не ... рейтингі) А-дан («Fitch» және
«Standard & Poor’s» агенттіктерінің жіктеуі) немесе А2-ден («Moody’s»
агенттігінің жіктеуі) ... ... ... қағаздар нарығының
қазақстандық кәсіби қатысушылары ... ... ... ... тиіс;
➢ резиденттердің ЭЫДҰ-ға кіретін елдерде және/немесе инвестицияларды
өзара қолдау және ... ... ... халықаралық шарттар
жасасқан және бекіткен елдерде еншілес ұйымдар құруы. Қазіргі уақытта
еншілес ұйымдарды құру ... ... ... осы ... ... ... ... 80%-ін дерлік қамтиды.
Резиденттердің еншілес ... ... ... ... ... ... рыноктарға тікелей инвестициялау
операцияларын жандандырды. ... ... ... капиталға салымдарының жалпы сомасы 2003 жылғы 2-
жартыжылдықта ... ... ... ... 3 есе ... ... ішінде тіркелген шарттар бойынша операциялар ... ... 2003 ... ... тікелей
инвестициялардың 32%-і болды;
➢ резидент банктердің резидент ... 180 ... ... ... ... ... осы операциялары туралы ақпарат банктік
есеп беру деректері ... ... ... ... операциялардан капитал қозғалысына байланысты
операцияларға көшу мерзімі осы норманы ... ... ... ... ... 180 ... дейін ұзартылды.
3. Қазақстан Республикасында валюта операцияларын жүргізу ережесіне
өзгерістер енгізу арқылы резиденттер арасында, әсіресе аккредитивтік және
вексельдік ... есеп ... ... ... валютасын және шетел
валютасымен көрсетілген төлем құжаттарын ... ... ... ... ... ... өз клиенттеріне ұсынатын қызмет
көрсету тізбесін кеңейтеді, ... ... ... сыртқы сауда
мәмілелерінде қарсы әріптестермен есеп айырысудың жаңа нысандарын неғұрлым
белсенді пайдалана алады.
4. Республикаға Үкімет айқындайтын ... ... ... бойынша 365 күндік мерзімге қаражатты қайтару мүмкіндігі көзделген
Бұл ... ... үшін ... ... бар ... қатысты
валюталық бақылау рәсімдерін жеңілдету қажеттілігінен енгізіліп отыр.
5. Лицензиялау рәсімдері едәуір оңайлатылды және ... ... ... ... ... ... қатысты клиенттерге банктік қызмет көрсетуді ... ... ... - ... ... ... айырбастау
операцияларын өзге де банктік операциялармен ... ... ... етілді.
Ұлттық Банк ЕурАзЭҚ шеңберінде валюталық реттеу мен валюталық
бақылау саласында Ынтымақтастықтың ... ... ... онда
ЕурАзЭҚ елдері арасында валюта операцияларын жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... 2003 жылғы қарашада Алматы қаласында ЕурАзЭҚ
қатысушылары - мемлекеттердің орталық (ұлттық) банктері басшылары ... ... ... ... ... ... операцияларды
лицензиялау. Ұлттық Банк республика ... ... ... ... ... жүргізуге лицензия беруге уәкілетті
жалғыз лицензиар болып табылады. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... және қолма-қол шетел валютасы үшін ... ... ... банктерінде және осы қаржы институттары тіркелген
мемлекеттің заңдары бойынша банк операцияларын ... ... ... ... де қаржы институттарында шоттар ашуы (Қазақстан ... ... ... қоса ... ... ... ... және даму ұйымына (ЭЫДҰ) кіретін және рейтинг
агенттіктері біреуінің талап етілетін ең төменгі рейтингісі бар елдердің
шетел банктерінде жеке ... ... ... тыс ... ... оқу, ... ... мақсатымен уақытша жүрген жеке тұлғалар-резиденттердің шоттарды
ашуын қоспағанда;
✓ резиденттердің шетелге инвестициялары:
▪ банктердің дилерлік қызметін;
▪ Қазақстан ... ... және банк ... ... ... ... ... еместердің бағалы қағаздарға
инвестицияларын;
▪ экономикалық ынтымақтастық және даму ... ... ... ... инвестицияларды өзара ынталандыру және қорғау туралы
халықаралық ... ... әрі ... ... ... ... тұлғаларының жарғылық капиталына ... ... ... инвестицияларды жүзеге асыратын
резидентке ... ... 50% және одан ... дауыс
беретін акциялары (қатысушылардың 50% және одан астам дауыстары)
тиесілі болады;
✓ резиденттердің резидент еместердің ... ... ... ... ... ... ... мүліктік
құқықтардың көшуін көздейтін мәмілелерді төлеу үшін аударымдары;
... 180 ... ... мерзімге тауарлар (жұмыстар,
қызметтер) үшін, сондай-ақ ... ... ... ақы ... үшін ... ... ... алу
мерзімі тауарлар (жұмыстар, қызметтер) экспортталған күннен бастап
180 күннен ... ... ... ... ... ... ... мәмілелер бойынша есеп айырысу үшін резидент еместердің
пайдасына жасалған аударымдары;
✓ егер ... ... және ... ... алу ... ... 365 ... асқан жағдайда, ... ... ... ... ... ... бойынша резиденттердің резидент еместерден төлемдерді алуы;
✓ резиденттердің (банктерден басқасы) резидент еместерге 180 ... ... ... ... валюта заңдарында белгіленген жағдайларды қоспағанда, резиденттің
кредит ретінде резидент еместен ... ... ... ... ... ... алу; ... резидент емеске
валюталық құндылықтарды ... ... ... ... Банк 2006 жылы ... құндылықтарды пайдаланумен
байланысты операциялардың мынадай түрлеріне 1057 лицензия берді (4-кесте).
Инвестицияларды жүзеге асыру және жеке ... ... ... ... ... емес ... ... неиселерді лицензиялауды
жою, сондай-ақ экспорттан ... ... ... және ... ... аванстық төлемдерді қайтару ... ... ... 2006 жылы екі ... ... ... ... берді.
20 кесте - Валюталық операцияларды жүзеге асыруға берілген
лицензиялар ... ... ... саны |
| |2005ж. |2006ж. ... ... ... операциялары бойынша несиелеу|1422 |556 ... ... ... төлеуге валюта түсімін алу | | ... асып кету |501 |258 ... елге ... |47 |24 ... беру |17 |26 ... мүлікке мүліктік құқық ақысын төлеу, | | ... |26 |22 ... ... ... |1 |1 ... қозғалысымен байланысты операцияларды жүргізуге| | ... |2014 |887 ... елде шот ашу |65 |58 |
| Оның ... жеке ... |8 |3 |
| ... тұлғаларға |57 |55 ... ... ... ... ... |2 |0 ... ... валютасымен айырбастау операцияларын | | ... |144 |107 ... ... және ... шетел валютасына қызмет | | ... |4 |5 ... |2229 |1057 |
| ... - www. afn. kz. ... лицензиялардың 85%-і дерлік резидент еместердің экспорт-
импорт мәмілелері жөніндегі міндеттемелерін орындау мерзімін ... ... ... олар ... ... сома ... әкетілуінің жалпы сомасының 90%-іне жуығын құрайды.
Экспорт-импорт валюталық ... ... ... ... асыру
шеңберінде:
❖ экспорт түсімінің және импорт бойынша тауардың қайтарылмаған
сомалары ... ... ... ... Президент Әкімшілігіне
ұсынылды;
❖ 2006 жылы әкімшілік және қылмыстық іс ... үшін ... ... 1 808 ... ... ... ... -
республикаға қаражатты қайтармау түріндегі 613 ықтимал құқық
бұзушылық ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банк материалдарының негізінде ... ... ... ... ... ... және 75
қылмыстық іс қозғалды.
Валюталық заңдардың бұзылуы саласында әкімшілік іс қозғау. 2003
жылы ... Банк ... ... ... ... ... бұзушылықты
анықтау және оған жол бермеу жұмысын жалғастырды.
Ұлттық Банк 2006 жылы ... ... мен ... ... ... құқық бұзушылық туралы барлығы 894 іс қозғады. Оның 825-
ін Ұлттық Банк ... және ... (70%) 39,8 млн. ... ... ... бұл 2005 жылғыға қарағанда үш есе көп.
Сот орындарына ... 66 ... 43 ... 5,4 млн. ... ... санкциялар салынды.
Сонымен, 2006 жылы Ұлттық Банктің (оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... істерді
қарау жөніндегі қызметі нәтижелерінің бірі республикалық ... ... ... толықтырылуы болды.
Ұлттық Банктің бақылау бөлімшесінің мамандары құқық бұзушылардың
Ұлттық Банктің шешімдері ... ... ... 11 сот ... 9 жағдайда Ұлттық Банктің шешімі өзгеріссіз қалдырылды, 1 ... ... ... ... ... ... бақылау мәселелері бойынша инспекциялау. Ұлттық Банк
валюталық бақылауды байқау әдісін пайдалану арқылы да ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша тексеру
әдісімен де жүзеге асырады.[29.10 б]
2006 жылы Ұлттық ... ... ... мамандары екінші
деңгейдегі банктердегі 2 кешенді тексеруге және ... ... ... ... ... ... банктегі 1 тексеруге қатысты.
Ұлттық валюта экономикалық өзгешелік пен әрбір мемлекеттің елдің
саяси егемендігінің ... ... ... ... ... мүмкін
болатын бірыңғай төлем құралының жоқтығы айырбас валютасының қажеттігін
______________________
*«Банки Казахстана» журнал, 2006 г., ... ал ол өз ... ... ... ... ... ... әкеледі. Әлемнің көптеген мемлекеттерінде сатып алу және ... ... ... ... ... инвестициялық және
зейнетақы қорымен, экспортерлар және ... ... ... ... ... ... ... құратын банктермен іске
асырылады. Валюталық операциялар мемлекеттің халықаралық беделін анықтайды,
мемлекет экономикасының макроэкономикалық көрсеткіштеріне әсер ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Сонымен қатар, банкаралық валюталық тәртіп ереже ... ... ... мен ... анықтайды. Банкаралық
валюталық қызметінің ерекшелігі – шетел валютасымен операциялары ... ... ... мен ... ... ... ... шетелдік әріптестердің жете меңгеруіне қажетті болып
табылады.
Халықаралық іскерлік қатынастардың өсуі ... ... ... ... әсер ... Банктер өзара және банкаралық нарықта
85-95% дейін валюталық операцияларды жасайды, ... – ақ ... ... ... ... 60-65% - ға ... ... әкелуі мүмкін. Бірақ
валюталық операцияларды жүргізу ғылыми жүйелеуді, ғылыми зерттеуді ... ... ... ... бөліміндегі анализді, әлемдік
валюталық ... ... ... мезгіліне және валюталық
тәуекелділіктен аулақ басуды талап етеді.Әртүрлi тарихи кезеңдерде бiрiншi
орынға валюталық ... ... ... ... ... дағдарысты
жеңу және валюталық тұрақтылықты ... ету; ... ... ... ... және ... жылы шiлдеде «Халықаралық валюталық қор Келiсiмiне» ... өз ... ... да ... ... ... ... немесе күшейтпеу;
✓ қандай да болмасын көптеген ... ... ... енгiзбеу немесе модификацияламау;
✓ «Келiсiмнiң» VIII бабына қайшы ... екi ... ... жасамау;
✓ төлем балансымен байланысты себептер бойынша импортқа шектеу
енгiзбеу және ... ... ... ... ... халықаралық мәмiлелер бойынша төлемдер
мен аударымдарды орындау бойынша шектеулер алынды.
Ал бұл ... ... ... ... ету ... ... және шектеуi жоқ көпжақты төлем ... ... ... ... ... ... сонымен бiрге дивидендтердi,
сыйақыларды және тағы басқа инвестициядан табыстар да жатады. ... ... ... ... ... ресурстарды ұсынудың жалғыз көзi экспорттық валюталық
түсiм ... ... ... ... реттеушi ықпал жасайтын шаралар
қабылданған. Олар оның репатриациясының ... мен ... ... ... ... ... ... iшкi валюталық
нарықты реттеудiң жаңа механизмiн жасауға бағытталған.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттiк Кiрiс Министрлiгiнiң ... ... ... ... түскен валюталық түсiмнiң
репатриациясына және ... ... ... ... ... оны ... ... артқан жауапкершiлiктерiне
бақылауды, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... құжаттар жасалған.
Экспорт-импорттық валюталық бақылау механизмi ... мен ... ... ... ... мен ... ... туралы
ақпараттарды айырбастау мен салыстыруға, сонымен қатар валюталық ... ... ... құруға негiзделген. Капиталдың «кетуi»
мәселесi ендi ... ... ... ... барлық
мемлекеттерге тән. Табыстарды жасыру және ... ... ... ... ... ... бар басқа елдердiң (оффшорлы аймақтар деп
аталатын) экономикасына салу есебiнен пайда табу мақсатында капиталды елден
тыс жерлерге ... ... ... үшiн ... ... ... ... алып тасталынуымен немесе қысқаруымен тығыз
байланысты.
Ұлттық валютаның тұрақтылығын ... ету ... ... ... ... ... реттеу және бақылау
мемлекеттiң iшкi валюталық нарыққа тiкелей әсер ету ... ... ... ... ... ... байланысты трансшекаралық
операцияларды реттеуге мүмкiндiк беретiн ... бiрi ... не ... ... ... ... ... мен
операцияларды реттеу капиталдың елден шетке шығуына шектеу және тiкелей
шетел инвестицияларының келуiн ынталандыру ... ... ... ... процедуралары елден қаражаттардың
кетуiн ... ... ... ... ... ... қарастыратын капитал
қозғалысымен байланысты операцияларды тiркеу статистикалық есепке алу
мақсатында ғана ... және оған ... да бiр ... ... ... операцияларды лицензиялау жүйесi ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар меншiктi қаражаттарының көлемi жеткiлiктi
едәуiр тұрақты қаржы операторларының операцияларына жiберуге ... ... ... шектеулер экономикалық дамудың белгiлi
бiр деңгейiне жеткенде әрi қарайғы алға басудың ... ... ... ... жөн. ... жағдайларда жанама тура емес әдiстердi
едәуiр кең пайдалану бағытында валюталық ... ... ... ... объективтi қажеттiлiгi пайда болады.
Халықаралық Валюта Қорының сарапшыларымен жүргiзiлген зерттеулер
Бразилия, Чили, Колумбия, Малайзия, ... ... ... ... ... ... ... процедураларын
күшейтумен, қаржы ағындарын және оларды ... ... ... үшiн
адекватты статистикалық ортаны құрумен қатар жүретiндiгiн көрсеттi.
Валюталық режимдi либерализациялаудың негiзгi қадамдарының бiрi,
Халықаралық Валюта Қоры ... ... ... ... ... ... ... мiндеттi түрде сату талабынан бас
тарту болып табылады. ... ... ... жеткен ақша нарығындағы
тұрақтылық, шетел валютасына деген сұраныстың тұрақты ... ... ... ... ... ... жекелеген
талаптарын тағы да едәуiр либерализациялауға мүмкiндiк ... ... ... түсiмдi мiндеттi сату алынып тасталынды,
бiр жолғы аударымның максималды сомасы және ... ... ... ... ... ... дәлелдейтiн құжаттарсыз шетке шығару нормасы
артқан, ... ... ... ... алу негiздерi кеңейтiлген.
Экономикалық ... ... ... нарықтың тепе-теңдiгi
нәтижесiнде елдегi валюталық режимдi ... ... әрi ... алып ... ... АҚ ... банктің» валюталық нарықтағы орны
Акционерлік қоғам «Тұран ӘлемБанкінің» тарихы 1925 жылы 15 ... ... ... ... 350 мың ... ... бөлімі
ашылған еді. Кәзіргі уақытқа дейін, яғни 80 – жыл ... ... өз ... ... ... Осы ... банк өзінің қызметін
талаптарын жетілдіре отырып Қазақстанның ...... ... АҚ ... ӘлемБанкі» Қазақстандағы толықтай қаржылық ... және де өте ... ... келе ... ... бірі .
АҚ «Тұран ӘлемБанкі» Қазақстандағы банктердің ішіндегі қаржылық
саудада лидер болып табылады. Сонымен қатар банк 800- ден ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Қазақстан Республикасындағы «Тұран ӘлемБанкінің» экономикалық
жағдайы жоғарғы деңгейде. Бұл ... ... ... ... ... үлес алып отыр. «ТұранӘлемБанкінің» қызметіне тоқталатын
болсақ, барлық Екінші деңгейдегі банктердің қызметінен жоғары деңгейде.
Дәлірек айтатын ... ... ... ... ... ... ... берілген ақпарат «ТұранӘлемБанк» акционерлік қоғамның
консалидациялық қаржылық қызметінің есеп беру ... оның ... ... ... сай екенін және банктің қаржылық
жағдайын көрсетеді.
21 кесте - АҚ ... ... ... мен ... ... (млн. ... |2006 ж |2005 ж |2004 ж |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... | |салма | ... |
| | |-ғы, % | |-ғы,% | |-ғы, % ... |31,390 |8,4 |34,108 |15,1 |22,054 |14,0 ... | | | | | | ... банк | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |23,6 |51,715 |22,9 |17,831 |11,3 ... ... |239,847 |64,3 |127,747 |56,7 |110,719 |70,4 ... |6,745 |1,8 |6,523 |2,9 |5,441 |3,5 ... | | | | | | ... да |7,203 |1,9 |5,399 |2,4 |1,299 |0,8 ... | | | | | | ... ... |100 |225,492 |100 |157,337 |100 ... | | | | | | ... |120,857 |32,4 |58,653 |26,0 |44,156 |28,1 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |139,224 |37,3 |105,757 |46,9 |81,008 |51,5 ... | | | | | | ... ... |19,7 |31,286 |13,9 |13,310 |8,5 ... да |7,463 |2,0 |9,031 |4,1 |3,212 |2,1 ... | | | | | | ... |341,051 |91,4 |204,727 |1,1 |141,686 |90,2 ... | | | | | | ... үлес |1,330 |0,4 |1,010 |0,4 |809 |0,4 ... |30,683 |8,2 |19,755 |8,8 |14,842 |9,4 ... | | | | | | ... |373,064 |100 |225,492 |100 |157,337 |100 ... | | | | | | |
| ... - ... ... ... 2006 ... ... 147,572 млн теңгеден 373,064
млн теңгегедейін өсті 2005 жылы 31- ... 225,492 млн ... 64 % ... Ал 2004 жылы салыстырғанда біздің активтеріміз 68,155
млн теңгеге өсті.
Мемлекеттің экономикалық дамуына байланысты соңғы ... ... банк ... ... ... келеді. «Туран ӘлемБанк» ашық
акционерлік қоғамда бұл кезеңде үлкен жұмыс отырып біздің дұрыс ... ... ... 5- ... ... ... ... қома – қол ақшаны аудару. 2004 жылы қолма – ... ... 42 % ... 9,336 млн ... ... 2005 ... 31 –
желтоқсанда 22,054 млн тенге болса, 2006 жылы 31,390 млн ... ... ... 17,831 млн тенге болса, 2006 жылы 31 – желтоқсанда алдынғы
жылмен салыстырғанда 400% немесе 87,879 млн тг. ... ... ... ... актив құрылымының қарыз бөлігі елеулі түрде өсті. 2004 жылы және 2005
жылдармен салыстырғанда 2006 жылы ... 88% ... ... 2006 жылы 2005 ... ... 81,008 ... ... өсті немесе 72 %. Меншікті капитал капитал жыл сайын өсіп
келе ... 2006 жылы ... ... 30,683 млн ... ... 213 млн АҚШ
долларын құрайды. 2005 жылдың желтоқсанымен салыстырғанда өсім 10,928 ... ... ... 55 % деп алсақ болады.
Банктің ... ... ... ... ... енгізеді себебі клиенттердің қаржылық сауда ... ... ... операциялық капиталға көмек көрсету үшін.
Біз өзіміздің бизнесімізде ... жеке ісін ... ... ... ... береміз. Төмен де баланстан тыс активтердің
2006 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдайы көрсетілген.
22 кесте - Баланстан тыс активтердің ... ... ... ... ... |Үлес салмағы |
| ... | |
| ... |45,141 |47,5 |
| ... |24,447 |25,7 |
| ... ... |25,443 |26,8 ... | | |
| ... |95,031 |100 ... - ... ... ... валюталық операцияларынан алынған
таза табысын және бағамдық айырмашылығын төмендегі кестеден көре ... ... - ... ... есептілікте көрсетілген
шетел валютасынан алынған таза табыстарының және бағамдық айырмашылығынан
түскен динамикасы
(млн.тг)
|Көрсеткіштер |2004ж. |2005 ж. |2006 ж. ... ... ... ... |1,583 |1,678 ... таза ... | | | ... айырмашылық |181 |234 |684 |
| ... - ... ... ... ... ... түрінде қосымша көрсетілген.
2 сурет АҚ «Тұран Әлем ... ... жж. ... ... ... валютасынан алынған таза табыстар және ... ... ... енді ... валютада жүргізілген операциялар бойынша
бухгалтерлік есепке алудағы жазбалар бухгалтерлік есепке алу ... ... ... ... белгілеген баға бойынша қайта
есептелген қазақстандық ... ... ... Бұл ... ... операция бухгалтерлік есепке алуда бастапқы ... ... ... күндегі бағамды қолдану арқылы бағаланады.
*АҚ «Тұран Әлем Банкінің» 2004-2006жж. жинақталған есебі
жасалған күн ... ... ... ... және ... ... ... валютадағы операция теңгемен көрсетілген ... есеп ... ... ... ... ... көрсетілуі тиіс. Іс
жүзінде бұл үшін әртүрлі тәсілдер ... ... ... ... жазу ... ... алу регистрлерінің екінші жиынтығын жүргізу.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүкiләлемдiк және халықаралық стандарттарға ... келе ... ... ... үшiн жаңа клиенттердi банк ... ... жаңа ... қызметтердiң формаларын енгiзедi.
Банк операцияларының жаңа формасын дамыту үшiн ең ... ... ... құру ... ... ... коммерциялық банктер клиенттерге 200 түрлі әртүрлі банк
қызметтері мен өнімдерін ұсынады.
Қазіргі кезде айналымға төлем карточкаларын рұқсат ететін лицензиясы
бар ... ... ... ... бар. ААҚ ... ... ААҚ ... Әлем
Банкі", ААҚ"Казкоммерцбанк", ААҚ "Нұрбанк", ААҚ "БанкЦентрКредит", ЖАҚ ДАБ
"АБН АМРО Банк ... ЖАҚ ... Банк ... ААҚ ЕБ ... "Каспий банкі", ААҚ "Техакабанк", ЖАҚ "Евразия банкі", ААҚ "Темір Банк".
Екінші деңгейлі банктермен локалды жүйе карточкалары шығарылады: Алтын
Кард-ААҚ Халық ... және ААҚ "АҚС ... Smart Alem Card ... ... Алем
Банкі" локалды карточкалар ЖАҚ Ситибанк пен АҚ Каспий банкінде шығарылады.
Сондай-ақ екінші деңгейлі ... ... ... ... ... EUROPAY ... Visa International,
American Express International, Diners Club International.
Қорытындысында айтарым, ... ... ... ... ... банктердің өзіне тәуелді емес, объективті
факторларға оның ішінде нарық жағдайларына да тәуелді. Осы этапта ... ... ... ... ... ... жасауда, мұны
жалпы оң деп бағалау қажет.
Дегенмен, банктердің инвестициялық әлеуеттілігінің әлде де жоғары
еместігін мойындауымыз ... ... ... ... ... ... ... сектор кәсіпорынның несиелік және дебиторлық қарыздарының
фонында банктердің жинақты ... ... ... ... Бір ... қазіргі уңақытта несиелер көлемі ... ... ... ... ақшалай ағынмен салыстырымсыз және маңызды
инвестициялық ... ... ... ... да, келешекте банктер несиелендіруді тек қана ... ... ... ... өзінің жеке капиталы есебіненде де кеңейтуі
үшін оларға капиталдануын арттыру бойынша қойылатын талаптарды ... ... ... ... өндірістің өркендеуі үшін макроэкономикалық
жағдайларды жақсартуға және жаңа ... ... ... ... ... ... ... дамуы экономиканы
несиелендіруді кеңейтуге мүмкіндік береді және осылай көптеген ... ... ... етеді.
Жаңа қызметтер мен операциялардың жеңiстiкпен жасалуы ... ... ... ... ... ... бухгалтерлiк есеп
жүйесiне өзгерістер, толықтырулар енгiзу керек.
Дүниежүзiлiк банктік қызметтердің даму тәжiрибесiн есепке ала отырып,
оның Қазақстан үшiн құрылымдық ... ... және ... ... өңделудiң негiзгi бағытын жасау керек.
Сонымен жоғарыда айтылғандай Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... ... бойынша шараларды, банктік қызметке ықпал ету және ... өту мен ... ... ... ... ... дамуына кең көмек көрсетедi деп сенемiз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. "Қазақстан Республикасының Банктер және банк қызметтері туралы” ... мен ... ... 31 ... ... “Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген ... ... ... № 213 3 ... 2002ж ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің “Екінші ... ... ... және ... капиталы” туралы бекіткен
қаулысы №190, 2 маусым 2001ж. 287б
4. ЖАҚ ”Жеке тұлғалардың салымдарын кепілдеу ... ... ... жылға қатысты.156б
5. Мақыш С. Банк ісі // Оқу құралы, Алматы 2005,ж.345б
6. Мақыш С. Коммерциялық банк ... ... ... Сейітқасымов Ғ. Ақша, несие, банктер // Оқу құралы, Алматы 2005,ж.416б
8. Банковское дело/ Под ред. Г.С. ...... ... ... 1998ж ... Банковское дело: Справ. Пособие/ М.Ю. Бабичев, Ю.А. Бабичева, О.В.
Трохова и др; Под ред. Ю.А. ... – М: ... ... ... ... Под ред. В.И. ... Л.П. ... – М
“Финансы и Статистика”, 2000ж. 245б
11. Банковское дело: Учебник / Под ред. ... О.И. – М: ... ... 2001ж ... ... В ... ... со встроенной микросхемой» «Банки
Казахстана» Алматы, 2002 ж 255б
13. Банковский портфель – 2/ отв ред. ... Ю.И , ... Ю.Б., ... – М.: ... 1998ж. 215б
14. Роуз С. Питер. «Банковский менеджмент»-М:»Дело Лтд»,1995-76.
15. Коттер Р, Рид. Э, Гилл Э, Смит Р. ... ... – М: ... ... банки / В.М. Усоскин. – М: Экономика, 1998ж.265б
17. Кидуэлл Д.С, Петерсон Р.Л, Блэкуэлл Д.У. Финансовые ... ...... ... ... Г.А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы
развития. // Банки Казахстана. № 10, ... АҚ ... ... ... саясаты 2002 – 2003 жылдар
20. 2002 жылға Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктің жылдық есеп беруі. ... ... Е.А. ... ... и его роль в ... ... ... СПб.изд.СПбУЭФ - 1992ж.296б |
| ... Н.Н. ... ... ... ... Марченко Г.А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы
развития. // ... ... № 10, ... ... О.С., ... И.В. "Банковские ... ... 2003 ж ... ... ... (под ред. Н.Ф. ... ЮНИТИ, М, 2000ж.362б
24. Финансовый менеджмент (под ред. Е.С. Стояновой), М: ... ... ... / В.М. Родионова, Ю.Я. Вавилов, Л.И. Гончаренко и др.; ... В. М. ... - М.: ... и статистика, 1993ж.293б
26. «Банки Казахстана» журнал, 2005 г., №3, 60б
27. «Банки Казахстана» журнал, 2006 г., №3, 60б
28. «Банки Казахстана» ... 2006 г., №6, ... ... Э., ... С. ... ... ... на основе
пластиковых карточек в Казахстане", "Банки Казахстана" "№ 1 (7)-
Алматы. Типография ... 1998 ... ... Б. Развитие кредитования в РК. – «Банки Казахстана», 2006г.№6
31. Консультации в соответсвии со Статьей IV, ... ... ... ... ... Анализ рисков банковского сектора Республики Казахстан // 24 августа
2006г.
33. Республика Казахстан – кредитный рейтинг // 10 июня 2006г
36.www. nsbk.kz. www. ... ... ... ... ... «Анализ эффективности системы гарантирования (страхования
банковских вкладов населения ... ... ...... ... Б. М. ... секторының тұрақтылық факторы ретінде салымдарды
(депозиттерді) кепілдеу жүйесі” ҚР Ұлттық банктің веб – сайты.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Банктік қызметтер нарығының теориялық негіздері."67 бет
Банктік қызметтер нарығын кешенді зерттеу негізінде, отандық және шетел тәжірибесін талдай отырып, халыққа банктік қызмет көрсетуді жетілдіруге бағытталған әдістемелік және тәжірибелік ұсыныстары73 бет
Банктік қызметтер нарығының теориялық негіздері83 бет
Қазақстанның банктік қызметтер нарығының жағдайын талдау12 бет
ҚР нарық жағдайындағы банктік қызметтер нарығының теориялық аспектілері32 бет
Банк өнімдерінің қызметтері және мәні мен мағынасы65 бет
Коммерциялық банктегі қаржылық қызметтер76 бет
Коммерциялық банктер қызметін ұйымдастыру мен дамытудың теориялық аспектілері87 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары жайлы68 бет
Сегменттеу – банктік маркетинг тиімділігін арттыру ретінде59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь