Тіл – ұлттың тірегі

Жоспары

1. Кіріспе

2. қазақ тілі . мемлекеттік тіл

3. Тіл . ұлттың тірегі

4. Іс қағаздарының түрлері

5. Көмекші сөздердің түркітану мен қазақ тіл білімінде зерттелуі

6. Қортынды
Кіріспе

Қазақ тілі осы мемлекеттің түпкілікті тұрғындары қазақтардан басқа Қытай, Монғолия, Иран, Ауғанстан, Түркия мемлекеттері мен ТМД-ның Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Түркіменстан сияқты республикаларында тұратын қазақтардың да ана тілі.
Қазақ тілі – батыс түркі тілінің қыпшақ тармағына жатады. Бұл тармаққа кіретін тілдер – қарақалпақ, ноғай, татар, башқұрт, қырғыз, қырым татары, қарайшай, балқар, құмық және тағы басқа тілдер. Қазақ тілі - өзіндік әдеби, ғылыми және саяси жазу нормасы қалыптасқан бай тіл. Қазақ тілінің тарихы әртүрлі тарихи кезеңдерді бастан кешкен қазақ халқының тарихымен тығыз байланысты.
Оның қалыптасуға бет алуы ХІ-ХІІ ғасырлардағы Түрік қағанатының пайда болу кезеңінен басталып, ХҮ ғасырдағы қазақ хандығы тұсында әбден қалыптасып болған еді. Басқа түркі тілдерімен салыстырғанда, сөздік қоры жөнінен, қазақ тілі – ежелгі таза қалпын тұтас сақтап келе жатқан тілдердің бірі. Ғалымдардың пайымдауынша, қазақ тілінің ауыз әдебиеті және жазба әдебиеті сияқты екі қайнар көзі бар.
Қалыптасудың барлық сатыларын бастан кешірген ана тіліміз – мейлінше жетілген ұлттық тіл.
Ана тілімізде әдеби шығармалар, ғылыми-бұқаралық, техникалық, құқықтық, педагогикалық, саяси, өнертанушылық әдебиеттер жарияланады. Тіліміз еліміздегі азаматтардың өзара қарым-қатынас тілі болумен ғана шектеліп қалмайды, оның мұрағаттық, ақпараттық қасиеттері де мол. Қазақ тілі – бай да құнарлы тілдердің қатарына жатады. Ежелгі бабаларымыздың тарихы, шежіресі және түрлі әдеби мұралар бүгінгі ұрпаққа өзіміздің осы ана тіліміз арқылы жетіп отыр. Тіл тарихы халық тарихына ұқсас. Қоғамның жылжып, өзгеруіне байланысты тіл де дамып, өзгеріп отырады.
Қазақ тілі тарихында орын алған түрлі қиындықтар мен дағдарыстардың объективті себептері бар. Біріншіден, қазақ халқы үш ғасырға жуық орыс отаршылдығының қыспағында болып, ұлт ретінде жойылып кетудің бірнеше сатыларын бастан кешірді. Екіншіден, Жоңғар шапқыншылығының халқымызға тигізген зардаптары да орасан зор болды. Үшіншіден, Кеңес өкіметі жетпіс жылдан астам уақыт бойы ұлттардың жақындасуы деген желеумен ұсақ ұлттардың тілдеріне қысым жасап келгені белгілі.
1989 жылы 11 қыркүйекте қабылданған “Тіл туралы” Заңда “Тіл - халықтың ұлы жетістігі, әрі оның ажырамайтын және бөлінбейтін белгісі”делінген. Ал бірінші баптың бірінші тармақшасында “Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады” деп жазылған.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев “Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде” деген тұжырымдаманы үнемі айтып келеді. Қазақ тілі мәселесі мемлекеттік деңгейге көтерілген кейінгі жылдары бұқара жұртшылық та ана тілі үшін белсенділік танытуда. Бірақ әлі шешілмей жатқан түйінді мәселелер де баршылық.
        
        Жоспары
1. Кіріспе
2. қазақ тілі – мемлекеттік тіл
3. Тіл – ... ... Іс ... ... ... ... түркітану мен қазақ тіл білімінде зерттелуі
6. Қортынды
Кіріспе
Қазақ тілі осы ... ... ... ... ... ... Иран, Ауғанстан, Түркия мемлекеттері мен ТМД-ның Ресей,
Өзбекстан, ... ... ... ... ... да ана ... тілі – батыс түркі тілінің қыпшақ тармағына жатады. Бұл тармаққа
кіретін ...... ... ... ... қырғыз, қырым татары,
қарайшай, балқар, құмық және тағы ... ... ... тілі - өзіндік әдеби,
ғылыми және саяси жазу нормасы қалыптасқан бай тіл. Қазақ тілінің тарихы
әртүрлі ... ... ... ... ... ... тарихымен тығыз
байланысты.
Оның қалыптасуға бет алуы ХІ-ХІІ ғасырлардағы Түрік қағанатының пайда
болу кезеңінен басталып, ХҮ ... ... ... ... ... ... еді. ... түркі тілдерімен салыстырғанда, сөздік қоры
жөнінен, қазақ тілі – ежелгі таза қалпын тұтас ... келе ... ... ... ... ... тілінің ауыз әдебиеті және ... ... екі ... көзі ... ... ... бастан кешірген ана тіліміз – мейлінше
жетілген ұлттық тіл.
Ана тілімізде әдеби ... ... ... ... ... ... әдебиеттер жарияланады.
Тіліміз еліміздегі азаматтардың өзара қарым-қатынас тілі болумен ғана
шектеліп ... оның ... ... қасиеттері де мол. Қазақ
тілі – бай да ... ... ... ... ... бабаларымыздың
тарихы, шежіресі және түрлі әдеби мұралар бүгінгі ұрпаққа өзіміздің осы ... ... ... ... Тіл ... ... тарихына ұқсас. Қоғамның
жылжып, өзгеруіне байланысты тіл де дамып, өзгеріп отырады.
Қазақ тілі тарихында орын алған ... ... мен ... ... бар. ... ... ... үш ғасырға жуық орыс
отаршылдығының ... ... ұлт ... ... ... ... ... кешірді. Екіншіден, Жоңғар шапқыншылығының халқымызға
тигізген зардаптары да орасан зор болды. Үшіншіден, ... ... ... астам уақыт бойы ұлттардың жақындасуы деген желеумен ұсақ ұлттардың
тілдеріне қысым жасап келгені белгілі.
1989 жылы 11 ... ... ... ... ... “Тіл -
халықтың ұлы жетістігі, әрі оның ... және ... Ал ... ... бірінші тармақшасында “Қазақ тілі –
Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады” деп жазылған.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев “Қазақстанның ...... ... ... ... ... ... Қазақ тілі мәселесі мемлекеттік деңгейге
көтерілген кейінгі жылдары бұқара жұртшылық та ана тілі үшін белсенділік
танытуда. ... әлі ... ... түйінді мәселелер де баршылық.
Қазақ тілі – мемлекеттік тіл
Қазақ елінде мемлекеттік тіл үшін күрес соңғы жүз жылда бірде-бір толас
тапқан жоқ. Оны ХХ ... ... ... ... да көруге
болады. Мәселен, 1923 жылдың 22 қарашасындағы Орынборда жарияланған Тіл
туралы декретте, қазақ, орыс ... ... ... тіл ... ... ... ... «осы бір баптың кейіннен қазақ
тілінің өрісін тарылтып, маңдайына сор болып ...... ... бұл ... құжаттарда қазақ тілінің мәртебесін көтеретін көптеген
шаралар да белгіленді. 1924 жылдың 26 маусымында Еңбек халық комиссариаты
«орыс қызметкерлерін қазақ немесе қазақ тілі мен ... ... ... ... хат ... ... ... мен
кәсіпорындарда қазақ тілінде іс жүргізуде жұмысшылар мен қызметкерлердің
санын молайту және қазақ тілі мен жазуын білетін мамандармен алмастырудың
тәртібін ... ... ... қабылдайды. Сондай-ақ, БКП (б) Қазақ
өлкелік комитеті 1933 жылдың 4 сәуірінде батыл ... ... ... мемлекеттік мекемелердің қазақ тіліне көшуін жоспарлайды: ҚазОАК;
Ағарту халкомы; Денсаулық сақтау халкомы; Әділет халкомы; Жұмысшы-шаруа
милициясы.
Осы қаулыны ... ... ... ... мен ХКК түрлі ынталандыру
шараларын да қолданған. Мәселен, қазақ тілінде еркін ... 10 ... ... ... 15 % үстеме ақы төленсе, ал жоғары оқу ... ... ... ... оқытушылардың еңбекақысына 25 % қосымша
қосылған. Тіпті, 1934 жылы ... ... ... «Қазақ мектептерінен
басқа мектептерде қазақ тілін міндетті түрде оқыту жөніндегі» қаулысы да
шығады. Осы құжаттарды іске асыру барысында қыруар шаруа атқарылып, ... іс ... ... ... ... тілі ... ... тазартылып, лексикалық тұрғыдан дамып, біраз терминдер атау
ретінде қалыптасты. Сондай-ақ, морфологиялық ... мен ... ... бір ізге ... нормаланды. Бұл тұрғыда, әсіресе, қазақ тіл
білімінің алғашқы ғылыми негізін қалаған белгілі қоғам қайраткерлері
А.Байтұрсынұлы, Х.Досмұхамбетұлы, Қ.Жұбанов, т.б. сияқты тұлғаларды ... ... ... бұл жұмыстар түрлі әлеуметтік саяси себептердің
салдарынан аяқсыз қалып, қазақ тілі ескерусіз қалды. 1941 жылы 1 тамызда
жоғарыда аталған ... ... алу ... ... ... Осыдан кейін-
ақ, қазақ тілінің көші түзеле қоймады. Қазақ тіліне ... келе ... ... бірі ... ... батыр Б.Момышұлы байқады. Батырдың
қырағы көңілі мен көреген ақылы 1944 жылы елде ... аз ғана ... ... нақ ... тани ... және оған ... өз ... жариялап та
үлгерді. Қазақтар арасындағы тілдік бөліну, міне осы жылдардан-ақ бастау
ала бастады.
Ал 1955 жылы 4 ... ... ... ... ... Оқу ... орыс ... мектептерде қазақ тілін міндетті
түрде оқытудан босату жөнінде нұсқау берілген. Бұл онсыз да халі ... ... ... ... ... ... үкім еді. Осыдан кейін-ақ
солтүстік облыстардағы мыңдаған қазақ ... ... ... 1957 жылы ... ... Кеңесі қазақ тілінде іс
жүргізу жөнінде тағы да қаулы қабылдайды. Бұл іс те әуелде қызу қолға
алынады да, кейіннен бәсең ... ... ... ... ... ... Оған ... жүйе жүргізген, бұра тартқан солақай саясаттың
ықпалы тимей қалмағаны анық.
Қайта құру жылдары елімізде қос тілділік саясаты белең алды. «Қос
тіл – қос ... ... ... ұранды жалаулатқан біршама ресми құжаттар
қабылданады. Мәселен, Қазақстан ... ... ... мен ... 1987 ... 3 наурызында орыс тілі мен қазақ тілін оқытуды жақсатру
туралы екі ... мен 1989 ... 15 ... осы қаулылардың орындалуы
туралы тағы екі қаулы қабылдайды. Алайда, бұл қаулылардың бойынан орыс
тіліне деген басымдық пен ішбұрушылық айқын сезіліп тұрды. Үкіметтің ... ... ... ... ... ... ... өркендеуіне жол
бермеді.
Міне, осындай ұзақ жылдарғы қара түнектен ... ... ... ... ... ... рет 1989 жылы түсті. Осы жылы 22 қыркүйекте «ҚазССР-
індегі Тілдер туралы Заң» қабылданды. Көптеген айтыс-тартыстан, ұлтжанды
азаматтарымыздың табанды талабынан кейін осы ... ... тілі – ... ... ... жарияланды. Бұл – ұлт жанашырлары мен халықтың сол
кезеңдегі саяси-әкімшілік, психологиялық-моральдық жағынан үлкен жетістігі
мен жеңісі және ірі ... еді. Осы ... ... 1989 ... ... ... жыл ... «Тіл мерекесін» атап өтіп келеміз. Алайда бұл Заңда
қазақ тіліне ресми мемлекеттік тіл мәртебесі ... оны ... мен ... ... ... ... Билік тарапынан ана
тілімізге деген көзқарас пен қамқорлық ... ... сең ... ... ... аясы әлі де көп ... еді. Жазушы
С.Оразалиновтің сөзімен айтсақ, бұл заң «тілдердің сіңісуі жөніндегі
солақай саясатқа біржола нүкте қойған және Қазақстанда тұратын барша
халықтар ... тең ... ... ... заң болды. Бірақ ол тілдерді
дамыту шараларының қалай жүзеге асырылу керектігінің келешек ... ... ... ... ... ... де ана ... мемлекеттік тіл
ретінде дамуы мен нығаюына бағытталған көптеген ресми құжаттар ... ... ... мен ... ... Республикасындағы Тілдер туралы» Заңында (11 шілде, 1997 ж.)
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі» деп атап
көрсетілді. Сондай-ақ, қазақ тілінің мемлекеттік тіл ... ... ... ... ... ... тіл саясатының
тұжырымдамасы» (4 қараша, 1996ж.) мен Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-
2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы (7 ақпан, 2001 ... ... 1997 ... 11 ... ... Тіл ... ... «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі.
Мемлекеттік тіл – ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару, заң шығару, сот ісін жүргізу
және іс қағаздарын жүргізу тілі.
Қазақстан халқын топтастырудың аса маңызды факторы ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының әрбір азаматының
парызы», – деп, ана тіліміздің мемлекеттік тіл ретіндегі мәртебесі
құқықтық тұрғыдан толық негізделген.
Осы ... ... ... ... ... ... және
мемлекеттік емес мекемелерде мемлекеттік тілдің қолданылу аясының біршама
өсіп келе жатқаны байқалады. Дегенмен, қол жеткен ... ... ... мемлекеттік тілдің әлеуетін іске асыру деңгейі әлі
де төмен.
Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын ... ... ... ... Ондай типтік қатынастың өрісі – іскерлік, ғылыми, көркем
(эстетикалық), ... ... ... ... Күнделікті
(жекелеген аймақтарда), эстетикалық (көркем) және публицистикалық
қатынастарда ана тіліміздің бар құнары мен байлығы ... ... ... нормалары қалыптасқаны белгілі болса, ғылыми қатынаста бұл
үрдісті тек гуманитарлық бағыттағы ғылыми шығармалардан ғана байқаймыз. Ал
техникалық, ... ... ... және т.б. ... ... ... әлі де босағадан ары бара алмай отыр. Мемлекеттік тілдің қолданылу
аясы мемлекеттік және мемлекеттік емес мекемелердегі іс жүргізу
құжаттарында да біркелкі ... Іс ... ... қамтитын ресми және іс
қағаздар стилін тілші-ғалымдар үш топқа бөліп қарастырып жүр. Олар:
кеңселік, заң шығарушылық және дипломатиялық. Осы үш бағыттағы қазақ
тілінің ... ... ... ... ... түрлі мекемелердегі іс
жүргізу құжаттары жатады. Бұл бағытта мемлекеттік тілдің қолданылу аясының
біршама кең таралғанын атап айтуға ... ... оның ... ... ... көптеген мемлекеттік емес ұйымдар мен ірі бизнес
компаниялары, жекелеген министрліктер іс жүргізуді әлі де қалыптасқан
дәстүрмен ресми ... ... ... ал ... ... ... тек аударма тіл ретінде ғана қолданып отыр. Мұндай аударма тілдің
мәселесі заң шығарушылық стильде де қалыптасқан үрдіске айналған. Бүгінге
дейінгі қабылданған заңдарымыздың ... ... ... ... ... тек ... келе ... Бұл жерде академик
Ә.Қайдардың «мемлекеттік тілді аудармамен байыта алмаймыз» деген тұжырымын
еске сала кеткен артық болмас. Ал сыртқы қатынасты қамтитын дипломатиялық
стильде ана ... әлі ... да ... ... жүр. Басқа
мемлекеттермен қарым-қатынас жасау барысында бірде-бір министрлік пен ірі
компаниялар мемлекеттік тілді қажетсініп ... жоқ. Және ... жуық ... ... еш шүбәміз жоқ.
Міне, ана тілімізге ресми түрде мемлекеттік мәртебе берілгеніне
жиырма жыл, ... ... Туын ... он сегіз жыл толып
отырған бүгінгі күнде Мемлекеттік тіліміздің қолданылу аясы осындай.
Баспасөз ... ... ... 1997 ... 11 ... ... туралы Заңның кемшіліктері мен солқылдақ тұстары туралы
жиі айтылады. Кез келген заң бұзушылық тиісті жауапкершілікке тартылуы
тиіс. Алайда, Тілдер ... ... бар ... оның ... ... ... ... ешкім елеп те, ескеріп жатқан жоқ. Тіл туралы
заңды бұзғаны үшін жауапкершілікке тартылған бірде-бір адам жоқ. Өйткені
оның тетіктері ... Бұл ... ... ... ... (оның құқықтық-әкімшілік мәртебесін нақтылайтын, заң талаптары
бұзылған жағдайда жауапкершілікке тарту тетіктерін белгілейтін) жаңа заң
қабылдау ...... ... ... ... «Қазақстанның болашағы
– қазақ тілінде» екені анық. Болашақтың бүгіннен басталатынын да ұмытпайық.
Тіл – ... ... ... ... ең бай, ең ... ең ... мәнді де
мағыналы тіл – қазақ тілі екені сөзсіз. Осы тұрғыдан алғанда, біздің
көкейімізге ең алдымен Елбасымыздың Н.Ә.Назарбаевтың: «Біз тегіміздің –
Түркі, дініміздің – ... ...... тілі ... ... керек!» деп ұрпаққа салмақты ұран тастаған өсиет сөзі
оралады. Сонымен ... ... Тіл ... ... 17-бабында «Мәдени
шаралардың бәрі мемлекеттік тілде өтуі керек» деп түйінделгенін нысанаға
ала отырып біз барлық оқу-ағарту орындары мен ... ... ... тек мемлекеттік тілде өткізілуіне барынша ат салысып, өз
үлесімізді қосуымыз қажет.
Бүгінде «мемлекеттік тіл екеу болсын»-дейтін қандастарымыз да жоқ
емес. ... ... ... ... ... ... ... тілділік –
тек жыланға ғана тән» деген өткір уәжін айтқан болар едік. Міне, әрбір
қазақ азаматы өз ана ... ... ... ... ... ... ... күресе білсе, құптарлық іс болар еді. Ана тілінің негізі бесіктен
бастау алып, мектеп ... ... ... онда мектептердегі
қазақ тілі мен қазақ әдебиеті пәндерінің қазіргі заман талабына сай
оқытылуы да аса ... ... ... қазақ тілі еліміздің дара діңгегі
ретінде қабылданғанымен, әлі де күн тәртібінен тіл тазалығы түспей
тұрғандығы жанымызға ... ... бір ... дәл қазір арамызда
отанын, жерін, елін сүйетін нағыз қазақи рухтағы жастар легі өсіп келе
жатқандығы. ... ... ... ... ... ... ... болмасын қуантатыны анық. Елбасымыздың осындай өскелең ұрпақпен
жастарға осыншалықты сенім артуы тегіннен-тегін емес-ті!...
Тіл – асыл қазына, ... ... ... үшін тілден асқан байлық бар деудің
өзі күпінушілік, астамшылық болса керек. Олай болса, ана ... ... ... ... ... үлес қосу ... қазақ азаматының
міндеті. Осы тұста атам қазақ айтпақшы «жұмыла көтерген жүк жеңіл»
екендігін жадымызға жақсылап сақтағанымыз абзал!
ІС ҚАҒАЗДАРЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ
Үшке бөлінеді:
І. ... ... ... Жеке бас ... ... ... құжаттары.
І. Азаматтық қарым-қатынастарды реттейтін құжаттар.
Оған төмендегідей құжаттар жатады:
1. сенімхат
2. кепілхат
3. өтінім
4. тапсырыс
5. келісімшарт
6. ... ... ... ... келісімі
ІІ. Жеке адам өміріне қатысты құжаттар.
Оған мына құжаттар жатады
1. ... ... жеке іс ... ... ... өтініш
6. арыз
7. мінездеме
8. кепілдеме
9. кеден мағлұмдамасы
10. жеделхат
ІІІ. Басқару, ұйымдастыру, өкім ... ... ... ... ... құжаттар жатады
1. үкім, өкім
2. Жарғы, жарлық
3. Ереже
4. хабарлама
5. бұйрық
6. нұсқау
7. ресми хаттар
8. хаттама
9. жарнама
10. хабарландыру
Көмекші сөздердің түркітану мен қазақ тіл ... ... ... ... ... ... ... болуы тілші
ѓалымдарымыздыњ назарын µзіне ерте ќаратќан болатын. Алѓашќы ќазаќ ... ... ... де сµздерді топтастырѓанда атауыш
сµздермен пара-сіпар кµмекші сµздерді де жеке топ етіп ... ... ... ... белгілі. Т‰ркі тілініњ ќ±рылымын зерттеген
ѓалымдарымыз да б±л ... шет ... жоќ. ... тілі ... ... ... авторларынан бастап, ќазіргі к‰ндегі оќулыќтардыњ
барлыѓында да кµмекші сµздерді жеке топ ... ... беру бар. ... себептері де жоќ емес. Ењ алдымен, кµмекші сµздердіњ тілдіњ сµздік
ќ±рамында болсын, сµйлем ... ... ... мол ... ... тіл ... тарихында кµмекші сµздердіњ барлыќ тобы бір ... ... ХХ ... 30-шы ... дейін кµмекші
есімдер жеке топ ретінде бµлініп алынбай, шылаулар ќ±рамында ќаралѓан. ... ... пен ... ... ... ... ... зерттелінбеген
десек те болады. Модаль сµздердіњ арнайы ... ХХ ... ... ... ... ... ... ... т‰ркі тілдерініњ алѓашќы грамматикасын
жазѓан ѓалымдар ‰нді-европа тілінде сµйлеуші халыќтардыњ µкілі ... ... ... ... зерттегенде олар т‰ркі тілініњ ѓылыми
ж‰йесін, µздеріне тєн белгілерін аныќтауды маќсат етпеген, тек ... ... ... ... ... болѓан т.б. элементтерін
аныќтауды ... ... ... ... ... кезде т‰ркі тілін,
тарихын, географиялыќ ... ... орыс ... ѓалымдарыныњ
ењбегі мол болѓандыѓы рас. Олар да ... ... ... ... Шын ... І ... ... орыстар Сібір, Ќазаќстан мен
Орта Азия жеріне кµз алартып, ... ... ... алу єрекетін бастап
жіберген болатын. Осы маќсат негізінде олар µздерімен кµршіліес ... ... ... ... мен ... ... орыс ... бірі болып саналады. Оныњ 1801 жылы
жарыќ кµрген ... ... ... жеке ... ... ... жай жєне к‰рделі деп екіге бµледі. Ол орыс тілініњ ...... ... ... ... ... сєйкес келеді
деген пікірге с‰йене отырып, жай кµмекшілерге септік жалѓауларын, жіктік
жалѓауларын, -сыз,-сиз сияќты ж±рнаќтарды да ... Ал ... ... ... ... (отуру), б±рын, ілгері, ілік, ана, басќа, ‰за, аст,
‰ст, ... ... ары, бері ... ... енгізеді (Грамматика татарского
языка СПб, 1801 ж.). Б±л сµздер мен ќосымшалардыњ орыс тіліндегі баламасы
берілген.
И.Гигановтыњ ... сєл ... ... ... ... да ... сµздерге арнайы орын берілген. Ол
кµмекші ... ... деп ... ... деп ... ... суть ... несклоняемые потавляющие позади имен,
местоимений и причастий и управляющие их ... - деп ... ... А.А. ... ... ... СПб, 1924). А.Троянский б±л
терминніњ алдына шылаулар, кµмекші ... ... ... ... сµз жасаушы ж±рнаќтарды да енгізеді. Дегенмен де ... ... рет ... ... ... ... ... кµрсетіп, оларды атау, барыс, шыѓыс септіктермен ... ... деп ... жылы ... "Карманная книга для русских воинов в
турецких ... ... 1- ... 1829 жылы ... ... ... ... тілдерін жетік білген. Сондыќтан да µз оќулыѓында кµмекші сµздерге
ерекше орын берген. ... ... ... ... ќолданбай, предлог
терминін ќолданады. "Все предлоги тюркские ... ... ... - ... ... (Карманная грамматика для русских войнов в турецких
походах, СПб, 1828). О.Сенковский ... ... ... ... ... ... деп екіге бµліп кµрсетеді де, жай ... єрі ... ... ... ... жалѓауын ќабылдайды дейді. Жай
кµмекші сµздерге: 1) атау септікті сµзбен тіркесіп келетін ... ... (сиз - ... вы), ... (биз - мы), мень (мен - я) сияќты жіктік
жалѓауларын ... ... ... ... гиби, (как), ашыры сияќты сµздерді
енгізген. Барыс септікті ... ... ... ... ... гµре ... енгізген. Ал шыѓыс септікті ... ... ... етюрю, эввель, сонра, бери, башќа сµздерін енгізген.
К‰рделі шылауларды ерекше бµліп алады да, оныњ ... ... ... ... деп есептейді.
Қортынды
Тілсіз халық болмасы хақ
Тіл – ұлттың ұлт ... ... ең ... ... Қай ... тіл әр ... ... ұйымдастырушы фактор қызметін
атқарған. Оның түрлі салалары да тиесілі бағасын алып, тілдің ... ... ... Оның ... ... ... ... пен талап та күшейе
түседі.
«Тілі жоғалған халықтың өзі де жоғалары анық» деп ... ... ... ... ... ... ... күннен-күнге айғақтай түсуде.
Бұлай айтуға итермелейтін нәрсе – қазақ тілінің бүгінгі жағдайы. Кеңестік
билік кезеңдерінде еліміз үлкен рухани құлдырауға тап болып, ... асыл мұра ... ... ... ... ... ... мәртебеге
ие бола тұра, қазақ тілі әлі де болса өзіне тиісті міндеттерін атқара алмай
келеді. ... ісін ... өзі ... мысал бола алады, себебі
кез келген мемлекеттік мекеменің іс жүргізу тәжірибесі көңіл қуантарлық
деңгейде емес. Әрине, көш жүре жөнделгенмен, сол ... ... ... Тек ... ... оң ... ... қашанда басты назарда тұрды. Өйткені қоғамның
ілгері ... да, ... ... де ... тығыз байланыста болады.
Сондықтан да тіліміздің көсегесін ... де, ... ... да
тек қазақ халқы ғана емес, барша қазақстандықтар. ... ... тілі ... ... деп ... әр ... ... Тіліміздің
мәртебесін көтеріп, оны дамыту – барлығымызға ... Ана ... ... ... – өз ана ... таза ... және оны ... біліп, туған
анадай сүю.
Сүйемін туған тілді – анам ... ... ... білім.
Шыр етіп жерге түскен минутымнан,
Құлағыма сіңірген таныс үнін, - деп С.Торайғыров ағамыз
жырлап өткен.
Ана тілінің күші мен ... ... ... ... ... ... бар ... басы деп санаған. Мысалы: “Өнер алды – қызыл тіл”, “Тіл
тас жарады, тас жармаса бас жарады”, “Тоқсан ауыз ... ... ... ... ... ... ... қандай мән бергенін көрсетеді.
Абайдың даналығына, Махамбеттің батылдығына, Бұқардың ақылгөйлігі мен
халқына деген жанашырлығына, Абылайдың данышпандығына, Бөгенбай мен
Қабанбайдың ерліктеріне сүйсініп, рухани ... азық ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік тіл28 бет
Қазақстандағы үш тілділік жайлы6 бет
Жаһандану батыстандыру феномені, қазіргі заман модернизациясының тірегі ретінде ұлттық моделге әсері106 бет
Қазақ халық мұрасындағы ұлттық өрнекпен реңдердің танымдық-эстетикалық, тәрбиелік концепциялары4 бет
Зоналық және магистральдық байланыс желілеріне арналған тобж цифрлық аппаратуралары7 бет
Намаз – діннің тірегі8 бет
Витаминдер – денсаулық тірегі11 бет
Дене шынықтыру –денсаулық тірегі4 бет
Су тіршілік тірегі6 бет
Туған елім, тірегім ( әдістемелік құрал )87 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь