Урбанизация

Кірспе
Урбанизация түсінігі
Негізгі бөлім
Ауылдан Қалаға
Қазақстан . қала мәдениеті ертеден қалыптасқан ел
Әлемдік даму бағыттары. Көркейген шағын қалалар
Жаңа заман бейнесі
Қорытынды
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
        
        Жоспар
Кірспе
Урбанизация түсінігі
Негізгі бөлім
Ауылдан Қалаға
Қазақстан - қала мәдениеті ертеден қалыптасқан ел
Әлемдік даму ... ... ... қалалар
Жаңа заман бейнесі
Қорытынды
Қазақстандағы құбылыс
Ауылдан Астанаға
Урбанизация – еңбек бөлінісінің қоғамдық және аумақтық тұрғыдан тарихи
қалыптасуынан пайда болып, әлемнің әртүрлі елдері мен ... ... ... ... ... ... секілді көп жақты қырлары бар күрделі құбылыс. Көне латын
тіліндегі мағынасы “қалалық” деген ұғымды білдіреді. ... ең ... ... ... бұл – қала ... мен ... және мәдениетінің
үстемдікке ие болуы. Тұрақты тұрғын ... ... ... ... ... жартысы қалаларда тұруы тиіс. Қоғамның урбанизациясы
экономикалық малу ... бір ... ... ... Қалаларда жалпы
ұлттық өнімнің 60%-ы өндіріледі.
.Әлемдік ... ... ... ... 2008 ... соңына
қарай ғаламшар тұрғындарының тең жартысы қалаларда тұратын болады екен.
Ғасырдың ортасына қарай қала ... саны ... 6,4 ... ауыл ... саны 2,8 ... ... ... Сонымен бірге,
2050 жылға қарай Жердің жалпы халқының саны 2,5 миллиардқа ... ... ... де, ... күннің өзінде ауыл тұрғындарының жартысы тым
құрығанда шағын ... ... ... аңғартып отырған
көрінеді. Урбанизация мәселесі ... ... ... тән құбылыс болып
табылады. Нақты деректер еуропалықтарды бұл ... ... ... ... бірге, бүгінгі урбанизацияның басты ерекшеліктері ретінде
- ауыл және ауыл шаруашылығындағы халыққа қарағанда, қалада тұратын ... ... ... ... ... ... ... түсуі аталуда.
Тура осы ерекшелік бүгінгі Қазақстанға да тән болып отырғандай. Кез ... ... да ... жерлерде тұрғысы келеді. Отарлану тұсында тек қана
ауыл шаруашылығымен, мал ... ... ... ... ... ... ... шеттетіліп келсе, бүгінгі күні ... ... өз ... ... ... араласып отыр. Әркім қайда
баратындығын өзі таңдап, өзі ... ... ... ... әлеуметтік дамуы елдегі ішкі көші-қон үрдісіне ерекше ... ... ... ... 10-15 жылда Қазақстанда урбанизация нақты түрде
әрі қарқынды жүріп ... ... ... бергі Қазақстанның басты
немесе үлкен, өндірісті қалаларындағы халық санының артуы осының ... ... ... ... бұны өте ... ... деп те
атауға болады. Еліміздің одан әрі ... ... ... ішкі ... үдерісі қазіргіден де арта түседі. Дегенмен
де, бұл жағымды құбылыстың жағымсыз жақтары да ... ... ... ішкі ... ... ... ... өңірден өмір сүру
сапасы жоғары, инфрақұрылымы ... ... ... ... ауданнан қоршаған ортасы соншалықты ластанбаған өңірге қарай көшуді
құрап отыр. Ал көшушілердің басым бөлігі де еңбекке қабілетті, ... ... ... ... ... ... атап айтқанда
ауыл шаруашылығы саласындағы ... ... ... ... кемдігі мен табиғи-климаттық катаклизмдер де ауылдағы жұрттың
қалаға қарай ағылуына әкеп ... ... ... ... ... ... анық. Өйткені қалаға ағылған ауылдықтар ең алдымен
жұмыссыздардың санын көбейтеді. Рас, ... ... ... ... келгендер» жұмыссыздық деңгейіне соншама әсер етпеген болатын. Ал
бүгінгі күні ... ... ... ... құрылыстың бәсеңдеуі
жұмыссыздық мәселесінің ... ... Оның ... ... саласындағы
қиындықтар шағын және орта бизнестің аяғына тұсау болды. Нәтижесінде,
құрылыс саласына қатысты ... ... ... ... барып, жаңағы
«жалған урбанизация» анық байқалып, қалқып шығып отыр. Ресми мәліметтерге
сүйенсек, ... ... ... ... 697 ... жуық адам
өзінің тұрақты мекен жайын өзгерткен екен. Өткен 2007 ... ... ... мың адам ішкі ... ... тап ... Бұлардың барлығы дерлік
ауылдан қалаға қарай ағылуды көрсетіп ... ... ... ... ... арқар ауып несі бар?!» деген қазаққа ұғымды сөз мәнісінің де ... ... ... Ал жаңағы жоғарыда айтып ... ... ... ... ... ... өсуі туралы урбанизация
ерекшелігіне» осы тұрғыдан ... ... ... ... ... әлем ... ... дамытуға қарай ойысып келеді. Дамыған елдерде таза-
табиғи, қоспасыз-натуралды өнімге сұраныс күн санап өсуде. Ал ... ... ... ... ... ... ... ауылдық жерлерге
жағдай жасауды арттыра түсудің маңызды ... ... ... ... ... ... да «жалған урбанизацияға» да төтеп
беруге болады. ... ... ... халқы тығыз шоғырланған ... ... ... орналастыру туралы бағдарлама да жағдайды
қалыпты ұстауға мүмкіндік туғызар. ... ... ... ... ... ... де жаппай қамтитын ауқымды жұмыстарды
талап етеді. Бұған Қазақстанның жағдайы да келеді, тек ... ... ... ... ... ендігі кезекте бұл мәселеге мемлекет те
араласып, реттеу тетіктерін іске қосқаны жөн ... ... ... Кеңес Одағының тұсында-ақ белсенді сипатқа ие болған
осы құбылыс еліміздің тәуелсіздікке ие ... ... жаңа ... ... беріп, қазақ халқының көш-керуенін қалаларға қарай
бағыттады. Ауылдан ... ... ... төрт ... ... ... ... нәтижесінде қалада тұратын қазақтардың үлес салмағы айта
қаларлықгай өсті. Егер тоқсаныншы жылдың басыңда қазақ халқы ... ... ғана ... ... 1999 жылы 43 ... ... Қазіргі
көрсеткіштің бұдан да жоғары екені белгілі.
Кешегі ауылдың базары мен ... ... ... ... қазір
қалаларда жүр. Келген үстіне келіп жатыр. Өзі ғана келіп қоймай, ... ... ... ... ... ... да ... жатыр. Көшу жағынан алғанда біздің ... ... ... ... ... ... ... көшпелі елдің ұрпағымыз
ғой). Көп ... ... ... ... ... тіркеусіз, баспанасыз
жүргендері қаншама. Бірақ, сол қиындықтарға қанға біткен көнбістікпен төзіп
кетіп те ... ... ... ... ... күнге деген ... ... ... ... — ел ... жүз жылда — қазан" деуші еді бұрыңғылар. Енді,
міне, құдайға шүкір, тәуелсіздіктің арқасында ... ... ... ... ... халқымыз тез арада қалалық халыққа айнала
бастады. Бұл үрдістің жеделдігі сондай, тіпті ... ... жыл ... ... ... ... өзі ... ұмытылып барады. Мәселен,
еліміздің тәуелсіздікке ие болу қарсаңында ғана сол ... ... ... ... — қазақтың астанасы, орыстың баспанасы, ұйғырдың
асханасы" деген сөз халық ішінде кең ... ... ... ... еді. Ал
енді қазіргі елордамыз Астана қаласы ... олай деп айта ... ... әрі ... әрі ... әрі ... яғни өз ... толық
тиіп отырған қала ретіңде жайнап өсіп, жетіліп келеді. ... ... өз ... ... ... ... ұлттық бет-
бейнесі де жедел өзгеру үстінде.
Урбанизация дегеніміз бұл — елдің тарихынан, белгілі бір дәуірдегі хал-
ахуалынан сыр ... ... ... Ауыл ... ... ... калпында
қалаларга қарай лап берген осынау өтпелі тұста бұл құбылыстың езіне тән дра-
матизмі мен кейбір қайшылықгы сәттері де бой көрсетіп, осы ... ... екі ұдай ... ... де ... Зиялыларымыздың бірсыпырасы
қазіргі шақта "қазақтың алтын бесігі — ауыл, ауылды сақтап ... ... ... енді біреулері "қазақтың ендігі тіршілігі қалада, демек
қаланы керкейтейік" дейді. ... ... ... үшін біз ең ... ... әсер етіп, барған сайын белең ала түскенімен мемлекеттік
реттеу мәселесіне әлі оншама ... яғни ... ... ... болып
тұрған урбанизация деп аталатын осынау үлкен құбылысқа мән беруіміз қажет.
Біз енді осы мәселенің кейбір ... ... мен ... ... ... - қала ... ... қалыптасқан ел
Тарихи деректерге карағанда, адамзат өміріндегі алғашқы калалар біздің
заманымызға дейінгі 3-1 мың ... ... ... ... ... елдері мен Кіші Азияда пайда болыпты. Ал грек-рим дәуіріндегі Афина,
Рим, Карфаген секілді қалалардың өркениеттің үлкен ... ... ... ... ... мен ... ... дәуірінде капиталистік
өндіріс тәсілдерінің алғышарттары калыптаса бастады. Бұл ... жөне ... ... ... ... сөйтіп заводтар мен
фабрикалардың пайда болуына алып ... ... ... ... үрдістерге жаңа серпін берді. Халықтың шоғырлануы үрдісі
жеделдеп, жаңа қалалар пайда болды. Олар әрі көбейе, әрі ... ... ... ... ... ... ... оның оңтүстігі мен
оңтүстік шығысыңда ерте замандарда-ақ бой көрсете бастаған. ... осы ... ... яғни, күннің жылылығы мен судың молдығы жағымды әсер
етті, дейді тарихшы ғалымдар. ... ... ... Арыс, Талас, Шу,
Іле езендерінің бойында егіншіліктің негізі қаланып, ... ... ... ... Адамдардың топтасуы кәсіптің бөлінуін тудырды. ... мен ... ... ... ... деген сұраныс артты.
Осы жағдай кала тіршілігінің негізін калады.
Көне Қытайдан басталып, еліміздің ... ... ... ... ... Жібек жолының жандануы Қазақстандағы қала құрлыстарының дамуына
үлкен серпін ... ... ... ... ... салынып, олар бірте-
бірте сауда-саттық ... ... ... ... деңгейіне
кетерілді. Отырар, Сығанақ, Сауран, Жент, ... ... ... Құмкент,
Терткел, Ақтөбе, Құлан калалары міне, осылайша салынып, өркендеді. Ал ... емір ... ... ел-Макдиси езінің "Әл-бәд ва-тарих"
("Дүниенің басталуы мен тарихы жөніндегі кітап") атты еңбегінде сол кездегі
Қазақстан аумағында ... 50-ге ... ... ... ... ... ... Арсубаникет, Бараб, Шауғар, Сауран, Тұрар, Зерах,
Шағылжан, Баладж, Барукет, Яганкет, Тараз, Балу, ... ... ... және
басқа да көптеген қалалар.
Сол кездегі қалалар құрылысының ... тән ... ... ... дәуірдегі Қазақстанның оңтүстік бөлігінде, әсіресе,
Орталық Азияға жақын тұстарда салынған ... ... үш ... ... ... бар негізгі бөлік — цитадельден; қаланың бай халқы мен
қолөнершілер тұратын бөлік — шаһристаннан және ... ... биік - ... ... ... ... ... Іле бойы
мекендегендердің қалалары ондай бөліктерге ... ... ... ... ... ... Мұнын өзі сол кездегі жаугершілік заманның
әсерінен болса керек. Яғни, ... бір ... ... ... ... ... жаңа ... білдірсе, екінші жағынан қорганыстық
қызмет атқарған. Қала маңайыңдағы мал жайып, егін еккен шаруалар ел ... ... ... ... ... бой тасалайтын болған.
Сөйтіп, Х-ХІІ ғасырларда батыс пен шығыс арасындағы сауданың нығаюы
ежелгі Қазақстан ... қала ... ... ... ... ... алып келді. Халықтың бір бөлігі бірте-бірте отырыкшылық өмірге
де ден коя бастады. Сол тұста казіргі Қазақстан ... ... кала ... мекен болғандығы жазылған.
Алайда "мың өліп, мың тірілген" ... өзі ... оның ... де ... ... ... Сол ... бүгінге аман-есен
жеткені санаулы ғана. Олар туралы бугінде Қазақстан жеріндегі тарихи және
археологиялық ескерткіштер ғана ... сыр ... даму ... және ауыл шаруашылығындағы халыққа қарағанда қалада тұратын және
ауыл шаруашылығымен шұғылданбайтын ... ... ... ...... ... ... бірі. Әлемнің үш бөлігінде Еуропада,
Солтүстік Америкада және ... мен ... ... ... ... ... ... түсті. Латын Америкасында да осы үрдіс жедел
өрбу үстінде. Ал халқының саны ... көп ... ... әлем ... ... ... ... ауыл халқынын саны басым.
Сондай-ақ табиғи өсім көрсеткіші берінен жоғары тұрған (яғни бала туу
жөнінен бірінші орында) Африкада да ... ... ... ... қоныс
теуіп отыр. Ғалымдар бұл екі құрлықта ауыл халқының ... болу ... ... көп ... ал ... даму жағынан артта
калушылығымен түсіндіреді.
Сонымен, урбанизация ең алдымен дамыған елдерге тән кұбылыс ... ... ... ... ... осы үрдістін көш басында еуропалыктардың
келе жаткандығына коз ... ... ... халықтың 91
пайызы, Швецияда 87 ... ... 85 ... ... ... ... үрдіс Дания (84 пайыз), Франция (78), Нидерланды (76),
Испания (74), Бельгия (72), АҚШ (77), Канада (80), ... (89), ... ... (89), Жаңа ... (85) еддеріне де тән.
Дамыған елдердің тежірибесі қала халқынының саны 70 пайызға ... ... ... 80 ... жеткенде тоқтай бастайтындығын
анғартады.
Әлемнің әр шалғайында халықтың негізінен ірі ... ... — осы ... ... тағы бір белгісі болып отыр.
Агломерация, яғни латын тілінде ... ... ... ... ... білдіреді. Яғни, бір қаланың ірілену нәтижесінде
өзінін бұрынғы шекарасынан ... ... елді ... ... ... мен шағын қалаларды жұтып қоюы немесе тең дәрежедегі екі
үлкен қаланың араларында бос жер қалмауына ... бір ... ... осы ... ... ... ... болуына көптеген ... ... және ... ... ықпал етеді. Өткен ғасырда
АҚШ-тағы қала ... жер ... ... ... ... көліктің
көбеюіне байланысты қаланың орталық көшелерінде жүрудің ... ... етек алуы ... ... ... қышқыл
газдар, тағы басқалар), оның үстіне көп пәтерлі ... ... ... шулы ... ... адамдардын табиғат аясына қарай
ұмтылысы агломерациялардың дамуына алып келді. Қала сыртында тұрмысқа
қолайлы, айналасында ... да ... жері бар ... кабатты үйлер көптеп
салынып, қаланың жалпы аумағы кеңейген үстіне кеңейіп, орталықтан мейлінше
қашықтай түсті. Сөйтіп, 1950 жылы ... 170 ... ... ... ... ... соңында олардың саны 400-ге жуықтады. Қазіргі күні бүкіл
америкалықтардың тең ... ірі ... емір ... үштен екі
белігі жоғарыдағыдай бір-екі қабатты жеке үйлерде түрады екен.
Батыс Еуропа елдеріңде де ... қала ... жеке ... ... Лондон, Париж, Гамбург, Вена, Милан секілді қалалардағы ... ... ... ... азая түсуіне, ал ... және ... ... дамып, жетілуіне алып келген. Ғалымдар бұл ... ... ат ... қазір қалалық агломерацияның дамуы ең алдымен Алматы
қаласының бет бейнесінен байқалады. Бүл қала ... ... ... ... ... елді мекендерді қосып алу арқылы барған сайын
қанатын кең жайып келеді. Енді бір адым ... ... ... ... да қол ... ... түр. Мамандардың айтысына қарағанда, ... бір ... ... ... ... ... ... қазіргі өсу, кеңею денгейі де ... ... Ол ... ... ... ... ... елді мекеңдерді
өзіне қосып алды.
Қарағаңды-Теміртау қалаларының да бір-біріне жақын ... тағы ... ... Бұл жерде екі орталықты қалалық агломерацияның пайда болу
құбылысы байқалады.
Осындай үдерістер еліміздің басқа өңірлері мен ... да ... ... ... ... ... ... орналасқан кейбір шағын қалалардың немесе
аудан орталықтарының жақсы ... дами ... — тағы бір ... ... ... отыр. Еліміздің шығысындағы Майқапшағай кеденіне
таяу орналаскан Зайсан қаласының келбеті жылдан-жылға ... ... ... ... үлкен бір сауда орталығына айналып ... ... ... ... ашылып, супермаркеттер жұмыс істей бастаған. 20-дан
астам кафе, ресторан, 7-8 қонақ үй ашылған. Ал ... ... жыл ... ... де жоқ еді.
Зайсандық бұл дамудың өзіндік заңдылықтары мен себептері де бар. Осыдан
бір ғасыр бұрын Зайсан қаласы жеке бір ... ... ... ... облыс
орталығы Өскемен қаласымен тең жағдайда тұрған болатын. Сол ... ... ... май жөне ... ... мешіт, шіркеу, көпестер мен
саудагерлер тұрған көптеген сәңді ғимараттар ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қырғи-қабақ жағдай бұл ... ... ... ... ... тарс ... Зайсан жері
шеткері өңірге айналды. Ал маңайынан ... кен ... ... ... ... ... үлкейе берді. Мұнда көптеген комбинаттар
мен зауыттар салынды.
Еліміздің тәуелсіздік алуына байланысты шекаралык өңір дамуының сол бір
үзілген жібі ... ... ... ... ... жыл ... ... жаңғыру үстінде. Осындай ерекше жағдай Алматы ... ... ... да ... Себебі, Жаркент қаласы да үлкен кеден
жолының бойында тұр.
Үкімет міне, осындай даму болашағы бар ... ... ... ... мән ... олар ... жеке бағдарлама кабылдаса, кәсіптік
түрін кеңейтіл, өнеркөсіп орындарынын ашылуын ойластырса жөн болар еді.
Жаңа заман бейнесі
Қазір Қазақстанда адамдар ... ... мен ... ... ... ... ... сайын көбейіп келеді. Шетелдік
жеңіл көліктер қалаларға сыймай қаптап кетті. Интернет пен ұялы ... ... даму ... ... бір ... мал ... ... жаткан
малшылардың спутниктік антенна арқылы әлемде болып ... ... ... ... болып отыруы әдеттегі жағдайға айналып келеді.
Жуықтағы болып өткен кеңестердің бірінде ... ... ... бар ... ... ... көлік болатындай жағдайға жетуді облыс
әкімдеріне міндет етіп тапсырғаны да есте ... ... ... ... технологиялар паркі де іске
қосылды. Онда таяудағы ... ... ... да сапалы компьютерлер
шығарыла бастайды. Көп ... ... ... ... жеке ... ол ... желісіне қосылады. Сөйтіп, қазіргі қолға алынып ... ... ... ... ... ... ... алып
келмек.
Шетелден жеңіл көліктердің ағылуы өз алдына, Өскеменде олардың бірнеше
түрі шығарылуда. Ал Семейде ... ... ... ... ... ... тағы бір үлкен маңызды жаңалық елімізге құрылыстың
жаңа технологияларының келуі. Құрылыс индустриясы дамыған сайын үй ... ... ... азая ... ... ... ... дамуы жағдайында
үдей түскен осындай технологиялық оң өзгерістердің барлығы ақыр ... ... ... олар да қалаға тән тұрмыстың қалыптасуына алып
келеді деген үміт бар. Осы уақытка ... ... ... ... ... қалушылык салдарынан "қашықтық" атты ұғымның үлкен рел
аткарып келгені белгілі. Қашықтық көп нәрсеге кедергі болды. Қаладан ... ... өзі кала ... ... ... ... ... өз тұтқынында ұстады.
Ал жаңа технологиялар алысты жақын етіп, ... пен ... ... ... езі ... пен ... жүйесі дамыған сайын
адамның қай жерде тұратындығының маңызы азая ... ... ... ... ... өлшемге оның табыс үшін тиімділігімен
қатар, экологиялық тазалығы, табиғатының көркемдігі алына ... ... ... ... ... адамдардың бір-біріне қатынауы
азаяды, тек сағынысқан кезде көру үшін ... Зат ... оны ... мен сатып алу немесе өзге ... ... ... ... ... хат ... танысады, сейлеседі, ғашық болады, үйленеді,
ажырасады, соттасады, табысады. Электрондық табысу бүгінгідей табысумен
салыстырғанда қолайлы әрі ... ғана ... оны ... ... ... ... Мырзакелді Кемел өзінің адамзат даналарының айтқан сөздері
мен жасаған болжамдарының ... ... ... аңдап, адамгершілік
касиеттерді ту етіп жазған "Өзіме сабақ" атты кітабында.
XXI ғасырдың осы бейнесі урбанизациялық үрдістерге де үлкен әсер ... ... ... ... келеді.
Қорытынды
Тәуелсіздік алғаннан бері Қазақстанның ең үлкен екі қаласы Алматы мен
Астана өте жедел қарқынмен дамуда. Алматы халқының саны ... 6-7 ... ... ... ұлғайып, қазір 1,2 миллионнан асып түскен. Бұл -ресми деректер,
ал шын мәніңце ... ... ... бар ... ... адамның тіркеусіз
жүргендігін ешкім білмейді.
Астананың қарқындылығы тіпті ерекше. ... ... кала ... ... ... ... саны 500 ... белеске 2020 жылы
жетеді деп жобаланған болатын. Дегенмен, ... ... бұл ... ... ... ... ... 500 мыңдық белеске жобадағыдан 18
жыл бұрын, яғни 2002 жылы көтеріліп үлгірді. Егер ... ... ... ... беретін болса, Астананың 1 миллиондық
белеске енді бір ... ... ... ... ... да ... ... баска қалаларға келіп коныс теуіп жатқандар да жоқ емес. Бірақ
оның есесіне ол қалалардың тұрғындары Астана мен ... ... ... ... және солай болып та жатыр. Сонымен қатар, кейбір ... ... және ... ... жатқан өзгерістер халықтың көшіп
келуіне әсер етуде. Мәселен, Шымкент қаласы халқының саны жағынан өзінін
алдында тұрған ... ... қуып ... ... ... ... еліміздің
оңтүстік өңірінде халық саны ұлғаю үстінде. Атырау, Ақтау калалары да ... ... ... ... ... ... ... өңір
ілесе алмайды. Мұны қазіргі таңдағы Қазақстаңдағы урбандалу ... ... ... атап көрсетуге болады. Бұл ... па, жок ... ... ... ... ... бұл ... Қазақстанның жаңа астанасының шын
мәнінде халықтың талғамынан шыға ... оның ... ... ... ... ... білдіреді.
Сондай-ақ елдің бұрынғы астанасы Алматы қаласына қатысты ... ... ... ... ... өзі ... отыр. Астана
мәртебесінен айырылғанымен Алматы абдырап калған жок. Ол енді ... ... ... ... ... бет ... Мұны ... деп кім айта алады.
Сонымен, еліміздің тәуелсіздік алуы нәтижесінде Қазақстандағы урбандалу
үрдістері жеделдей түсті. Мұны халықтың арман-тілегінен туған ... ... те ... ... ... кез келген теуелсіз мемлекеттің халқы жақсы
да қолайлы жерлерде тұрғысы келеді. Баста билік жок кезде тамаша, ... ... ... ... қазақ халқы кезінде ата-бабаларымыз арман
еткен қайта ... ... өз ... ... ... ... ... қайда баратындығын өзі тандап, өзі шешуде.
Урбандалудың қазіргі әсерінен елімізде үлкен-үлкен ... ... бола ... ал ... ... халықтан босап қалды.
Ендігі кезекте бұл мәселеге мемлекет те араласып, реттеу тетіктерін ... жөн ... еді. ... ... жері кең-байтақ, ал онымен
салыстыра қарағаңда ... саны аз. ... өзі ... ... ... ... кажет етеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Новиков Ю. В. Экология. окружающая ... и ... ... ... ... ... игкол и колледжей. М.: ФАИР-Пресс. 2000. 320 с.
2. ... Т. А., ... В. В. ... ... - ... - ... ... Учсбник для вузов. 2-е изд. перераб. и доп. М.: ... ... ... ... М. Г., ... Я. И. ... среда и здоровье
населения. Киев: Здоровье, 1988. С.152.
4. Никитин Д. П., ... Ю. В. ... ... и ... ... для ... вузов. 2-е изд. перераб. и доп. М.: Высшая
школа, 1986. С. ... ... ... ... ... Тіршіліктану. Қасымбаева Т., А – 2002
7.Кенесариев Экология және халық денсаулығы

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Урбанизацияланған аймақтардың қоршаған ортасының жағдайына әртүрлі химиялық заттардың қауіптілігі мен әсерінің сипаттамасы54 бет
Ауылдың экологиялық жағдайы6 бет
Ортағасырлық Византия қалалары49 бет
Теледидардағы журналист этикасы20 бет
Халықтың орналасуы. Урбандалу11 бет
Экология даму тарихы8 бет
Экология пәніне кіріспе1 бет
Қазіргі кезеңнің әлеуметтік экологиялық мәселелері адам санының өсуі адам демографиясының әлеуметтік-географиялық ерекшеліктері12 бет
Қазіргі қаланың экологиялық проблемалары және халықтың денсаулығына әсер ететін факторлар12 бет
Қала мен аул - село - адамзат мекенжайының тарихи түрлері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь