Жануарларда жүрек құрылымының морфологиялық түрлері

Жоспар
1. Кіріспе
1.1. Қан айналым жүйесінің филогенезіне сипаттама
2. Негізгі бөлім
2.1. Жануарларда жүрек құрылымының морфологиялық түрлері
2.2. Жүрек.тамыр жүйесінің қызметін реттеу механизмдері
2.3. Қан айналым жүйесінің дамуы
2.4. Үлкен қанайналым шеңбері
2.5. Кіші қанайналым шеңбері
3. Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Жоспар
* Кіріспе
+ Қан айналым жүйесінің филогенезіне сипаттама
* Негізгі бөлім
+ Жануарларда жүрек құрылымының морфологиялық түрлері
+ Жүрек-тамыр жүйесінің қызметін ... ... Қан ... жүйесінің дамуы
+ Үлкен қанайналым шеңбері
+ Кіші қанайналым ... ... ... ... айналым жүйесінің филогенезіне сипаттама
Қан өзіне тән физиологиялық қызметтерді бір ғана жағдайда -тоқтаусыз айналымда болғанда ... Ал оның қан ... ... ағуы қан ... ... ... қызметіне байланысты. Сондықтан барлық мүшелер мен жалпы организмнің әрекеті қан айналым ... ... ... ... ... ... жүйесін организмде сорап (насос) қызметін атқаратын жүрек пен қан тамырлары -- артериялар (қызыл тамырлар), ... (көк ... және ... (қыл ... құрайды. Қанды жүректен ұлпалар мен мүшелерге тарататын тамырларды артериялар, ал олардан жүрекке алып келетін тамырларды -- ... деп ... ... мен ... ... артериолалар мен венулалар бір-бірімен капиллярлар арқылы жалғасады.
Барлық омырқалыларда қан ... ... ... ... Ол ... ... және кіші ... қан айналым шеңберлерінен түрады.
Қан айналым жүйесінің сол қарыншадан қолқамен ... оң ... қос қуыс ... ... ... ... ... қан айналым шеңберідеп атайды. Жүректен басталған қолқа артерия тамырларына тармақтала келіп, ұсақ тамырларға -- артериолалар мен тек ... ғана ... ... ... ... ... артерия қаны өзінің құрамындағы оттегіні Ұлпалар береді де, зат алмасу процесі нәтижесінде ұлпаларда түзілген ... ... ... вена ... ... ... жүрек құрылымының морфологиялық түрлері
Жануарлар әлемінде қан айналым жүйесінің екі түрі кездеседі: тұйықталған және ... ... ... ... қан ... кеңістікте (қуыста) айналып отырады, одан шықпайды, жүректен ... мен ... ... ... ... жеткізіледі де, сол қуыстан шықпай жүрекке қайта оралады. Мұндай қан айналым жүйесі -- ... ... ... ... ... ... ... терілілер мен хордалы жануарларға тән. Бұл жүйе қан айналым қуыстарында айтарлықтай үлкен қысымның қалыптасуын, ... әр ... ... ... таралуын, жүрекке шапшаң оралуын қамтамасыз ететін механизмнің болуымен ерекшеленеді.
Тұйықталмаған қан айналымдық жүйеде жүретген ... қан ... ... ашылып (үзіліп), қан ұлпалар мен мүшелерді шаймалағаннан соң ғана тамырлар арқылы кері -- ... ... ... қан ... ... буын аяқтыларда, былқылдақ денелілерде (бас-аяқтылардан басқа) жөне қабықшалыларда дамыған. Тұйықталмаған жүйеде қысым төмен болады, мүшелерге қан ... ... ... жөне ... баяу ... ... ... қан айналым жүйесі тұйық жүйе. Оның ең қарапайым түрі балықтарда кездеседі. Балықтардың ... бір ... мен бір ... тұрады. Оларда қан ірі веналардан тұрады.
Барлық омыртқалы жануарларда қан айналым жүйесі тұйық жүйе. Оның ең қарапайым түрі ... ... ... ... бір ... мен бір қарыншадан тұрады.
Жүрек-тамыр жүйесінің қызметін реттеу механизмдері
Жүректің негізгі қызметі қанды қозғалтып, оның тамырлармен айналуын ... ету. Бұл ... ол ... ... (систола) және босаңсуы (диастола) арқылы атқарады. Жүрек еттері жиырылғаңда қан жүрекшелерден қарыншаларға, қарыншалардан қан тамырларына айдалады және артерия мен вена ... ... ... ... ... Бұл ... ... жылжуын қамтамасыз етеді. Жүрек еті босаңсыған кезде жүрек куыстарындағы қысым күрт төмендеп, қан веналардан жүрекшелерге сорылады, ал жүрекшелер ... қан ... ... ... ... еті ... ... тыныштық күйде болады, оны журек үзілісі дейді.
Жүрек етінің бір рет жиырылып, босаңсуын және тыньш жағдайынан өтуін ... ... ... ... Жүрек айналымы жүрекшелердің жиырылуымен басталады. Айта кетер жәйт, Кис-Фляк түйінінің орналасу жағдайына сәйкес оң жүрекше сол жүрекшеден 0,01 сек, ал ... ... 0,1 сек ... ... ... ... ... қуыс веналар мен өкпе венасының тесігі қысыла жабылып, қан ... ... ... қарыншаларға құйылады. Бұл кезде қолқа мен өкпе артериясындағы қан қарыншаларға кері өте алмайды, ... бұл ... ... ... ... ... айшық қақпақшалар жабылып қалады.
Тамырлар жүйесі немесе жүрек-тамырлар жүйесі мен қанжасау мүшелері жануарлар организміндегі жасушалық көне ... ... зат ... ... заттарды, оттегіні организмнің ұлпалары мен жасушаларына жеткізу, зат алмасу нәтижесінде ... ... ... мен ... ... бөлу ... ... гуморалдық реттелуді, дене кызуының реттелуін қамтамасыз етумен қатар, маңызды қорғаныс қызметтерін де атқарады.
Тамырлар ... ... ... ... ... (грек. аngіоn - тамыр; lоgоs - ілім) - деп ... ... ... өз ... ... мен ... жағынан бір-бірімен тығыз байланысты және дамуы біртекті үш жүйелерінен кұралған: қанайналым, ... және ... ... ... қорғаныс мүшелері.
Қан айналым жүйесінің дамуы
Онтогенез. Сүтқоректілердің қан айналым мүшелері ... өте ерте ... ... ... Олар ... жас ... ... мезенхимадан бастау алады. Ұрықтық дамудың бастапқы кезеңінде мезенхима жасушаларының бірқатары, қан аралшықтары немесе ангиобластар ... ... ... ... ... ... ... эритроциттер мен лейкоциттер пайда болады. Ал оларды қоршап жатқан ... ... ... ... ... ... эндотелий қабаты бұзыла бастайды. Бұдан басқа ұрық денесінен тыс жатқан мезенхимадан сарыуыз қапшығы мен кіндіктің қан тамырлары пайда болады. ... ... ұрық ... ... жатқан қан тамырларымен қосылып, оның тамырлар жүйесін құрайды
Қанайналым жүйесі қан тамырларынан, жүректен және олардың қуысымен үздіксіз ағып жататын сұйық ұлпа ... ... ... ... организмге алып шығатын ірі қан тамырларын артериялар (қызылтамырлар), қанды организмнен, керісінше, жүрекке алып ... ірі қан ... ... ... ал артериялар мен веналардың аралығындағы тым жұқа қабырғалы майда қан тамырлары ... ... қан ... ... ... венулалар/ - деп аталады.
ҚАН АЙНАЛЫМ ШЕҢБЕРЛЕРІ. Жануарлардың жеке дамуы ... қан ... ... ... қан ... шеңберлерін ажыратады:
Сарыуыздық қан айналым шеңбері - ұрықтық дамудың алғашқы кезеңінде пайда болады, плацентарлық шеңберіне ... ... қан ... ... ... жұп ... ... алдыңғы ұшында жетілген. Ол дорсальдық қолқадан басталады. Сарыуыз қапшығында капиллярлар торына тармақталады.
Плацентарлық қан айналым шеңбері - ... ... ... ... ... бастап қызмет атқарады. Бұл кезеңде жүрек түтікшелері төрт бөлімді ... ... Осы ... ... артерия мен вена тамырлары қалыптасады. Қан іштөлі организмнен жұп ... ... ... ... ... оның ... оттегі мен қоректік заттарға қанығып артерия қанына айналады да, кіндік венасы ... ұрық ... оның ... капиллярлар торына қарай бағытталады. Бауырдан ағып шыққан іштөлі артерия қаны каудальды қуыс вена арқылы келген вена қанымен араласып, жүректің он ... ... ... қан оң ... ... ... ... сол жүрешеге, одан жүреше - қарыншалық тесікпен сол қарыншаға, содан соң қолқа арқылы денеге тарайды. Бас бөлімінен ... вена қаны ... қуыс ... оң жүрекшеге құйылып, одан оң қарыншаға өтеді, өкпе артерия бағаны арқылы өкпеге бағытталады. Іштөлі организміндегі өкпенің қызметке қосылмауына ... қан ... ... ... ... қолқадағы аралас қанға барып құйылады. Төлдің бірінші тыныс алуы өкпенің қызметін қалыптастырады. Өкпе ... ... вена қаны оң ... өкпеге қарай үлкен қысыммен ағып келіп, өкпе веналарымен сол жүрекшеге құйылады. Үлкен қан қысымының әсерімен ... ... ... ... ... ... ол жүрекше аралық ет пердемен тұтаса бірігіп кетеді. Солай төлде кіші және ... қан ... ... ... ... вена мен артериялар байламдарға айналады.
Үлкен қан айналым шеңбері - қанның жүректің сол ... ... ... капилляр, веналар арқылы дененің барлық жүйелерімен жүректің оң ... ... ... ... ... ... ... немесе өкпелік қан айналым шеңбері - жүректің оң қарыншасынан басталып, оның сол жүрекшесінде аяқталады.
Қан тамырлардың құрылысы. Қан ... ... ... және осы ... ... ... тұратын капиллярларға бөлінеді. Аталған қан тамырлары қанды мүшелерге жеткізіп, ұлпа мен қан арасындағы зат алмасуды қамтамасыз етеді.
Атқаратын қызметіне қарай қан ... ... ... әр ... ... Артерия мен веналардың қабырғасы негізінен ішкі интима, ортаңғы медиа және сыртқы адвентиция қабықтарынан түрады. Ішкі интима қабығы үш ... ... ... қан ... мен ... ішкі ... астарлап жатқан эндотелий, оның астындағы эңдотелийастылық және ішкі эластикалық жарғақ (мембрана) қабаттары. Соңғы қабат тек артерияда болады. ... ... ... ... ... ет пен ... ... дәнекер ұлпа талшықтарынан тұрады. Сыртқы адвентиция қабығы борпылдақ дәнекер ұлпадан түзілген.
Қан тамырларының қабырғаларында оларды қоректік затпен қамтамасыз ететін ... және ... ... ... ... ... негізінен адвентиция мен ортаңғы медиа қабығында орналасып, қан және лимфа тамырларына бөлінеді.
Тамыр ... ... ... симпатикалық бөлігіне жатады. Олар эфференттік (қозғалтқыш), афференттік (сезімтал) жүйке талшықтарынан, әр түрлі жүйкелік ... ... ... және ... және кейбір қан тамырларында орналасқан рефлексогендік аймақтардан тұрады. Аталған жүйкелік қүрылымдардың қатысуымен қан тамырлар қуысының тарылуы мен ... ... ... ... ... өзгеруі мен қысымының реттелуі жүзеге асады.
Артериялар жүректен қанды алып шығатын тамырлар. Олар қанды тасымалдаумен қатар, оның қан ... ... да ... етеді. Басқа қан тамырларына қарағанда артериялардың қабырғасы қалың және созылмалы келеді. Қан қысымы мен ... өте ... ... ... орналасқан артериялардың (қолқа, өкпе артериялары) қабырғалары қалың, қуысы кең болады. Ал, қан тамырлары жүректен ... ... ... қан ... мен онын ағу ... азаяды. Осыған байланысты артериялар қабырғасының құрылысы да өзгереді.
Артериялар қабырғасы құрылысына қарай үш ... ... ... ... ... ... және етті ... Эластикалық түрінде, оның медиа қабығы негізінен эластикалық дәнекер ұлпадан құралады. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... келеді. Эластикалық артерияларға қолқа, өкпе, ұйқы артериялары мен ... ... ... ... қан ... жүрекке жақын орналасқандықтан, олардағы қан қысымы жоғары болады. Артериялар жүректен қашықтаған сайын, олардағы қанның қысымы да төмендей бастайды. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... салалы ет талшықтары ауыстыра бастайды. Олар қан тамырының медиа қабығында аралас орналасып, бір-бірінен басым болуына қарай эластикалық етті немесе ... ... ... аралас түрлері ажыратылады.
Артериялардың етті түрі негізінен жүректен қашық ағзаларда орналасады. Олардың қабырғасындағы ... ... ет ... ... ... ... қысымы күшейіп, қозғалысы артады. Оларға ішкі мүшелер мен аяқтарға қан тасымалдайтын көптеген артериялар жатады.
Капиллярлар өте жіңішке ... қан ... Олар ... мен ... ... ұштары - артериолалар мен венулаларды өзара байланыстырып, қан тамырлар жүйесін тұйықтайды. Сонымен қатар, капиллярлар мүшелер мен ұлпаларды қанмен қамтамасыз ... ... ... Мида олар тек ... ... қажетті заттарды ғана өткізіп, тосқауыл (барьер) қызметін атқарады.
Үлкен қанайналым шеңбері
Үлкен қанайналым шеңбері -жүректің сол жақ қарыншасынан ... ... ... басталады. Оттекке қаныққан қан алдымен қолқаға, одан ірі және ұсақ ... ... ... Қан қсақ ... ... ішкі ... жүректің өзіне, бұлшықеттерге, сүйектерге барады. Мүшелерде артерия қантамырлары тарамдалып, қылтамырларға бөлінеді. Қылтамырлардың жұқа қабырғалары ... қан дене ... ... заттар мен оттекті таратады. Жасушалардан көмірқышқыл газын ... ... ... вена ... айналады. Вена қаны вена қантамырлармен жүректің оң жақ жүрекшесіне ... ... ... ... ... - жүректің оң жақ қарыншасынан өкпе артериясы қантамырынан басталады. Ондағы вена қаны өкпе артериясы қантамыры арқылы өкпеге ... ... ... ... түзілген қылтамырлар торында газ алмасады. Қан оттекке қанығып, көмірқышқыл газынан тазартылады да, вена қаны артерия қанына ... Одан төрт өкпе вена ... ... артерия қаны жүректің сол жақ журекшесіне құйылады. Қан сол жақ ... сол жақ ... ... ... ... ... ... қантамырларына бағытталады.
Кіші қанайналым шеңбері деп аталу себебі - қан тек өкпеге ... оны ... ... да ... ... ... Бұл ... шеңберін кейде өкпелік шеңбер деп те атайды.
Оттегіне ... қан -- ... қаны ... ... таза қан), ... ... ... қан - вена қаны (қоңырқай қызыл түсті қан).
Жүрек қанды қолқа артериясы қантамырынан ... ... ... ... қан басқа мүшелермен салыстырғанда көбірек келеді, өйткені ол өмір бойы ... ... ... ... ... ... ... үшін электрокардиография әдісі қолданылады. Жүрек бұлшықеттерінің жұмысын қисык сызық аркылы жазып алатын аспапты электрокардиограф деп атайды. Электрокардиограф арқылы жүректің бұлшықеттерінің ... ... ... ... ... (ЭКГ) деп ... Жүректің бұлшыкеттері қанмен қамтамасыз етілмегенде (қан ұйып қалғанда) жүрек бұлшықеті өлі еттенуіне (инфаркт миокарда) шалдығуы мүмкін. Қанның үлкен және кіші ... ... ... 23 -- 27 секунд.
Үлкен қанайналым шеңберінде қан барлық мүшелерге оттегі мен ... ... ... Кіші ... ... - қан оттекке қанығып, көмірқышқыл газдан тазартылады.
Қан қантамырлардың бойымен ағу кезінде қантамырларына және жүректің қуыстарына ... ... Қан ... ... әр ... ... ... болмайды. Ең жоғары қан қысымы жүректен қанды алып шығатын ең ірі артерия қантамыры - қолқада болады. Жүректен ... ... ... ... кан ... төмендей береді. Ең төменгі қан қысымы жүрекке қан әкелетін жоғары және төменгі қуысты вена қантамырларында болады. Қолқада қан ... ... ... ... 150 мм. Қол-аяқтың ірі артерияларында қан қысымы 105-120 мм. Ұсақ артериялар мен қылтамырларда 20-25 мм. Қан қысымын өлшейтін ... ... ... ... ... ... ... қозғалуына бірнеше жағдайлар әсер етеді. Одан:
1. Жүректің ырғақты жұмысына сәйкес қантамырлардың әрбір бөліктерінде қан қысымының ... ... және ... шығару кезінде кеуде қуысында қысымның үнемі өзгеруі.
3. Веналық қантамырлардың ішінде болатын қақпақшалар қанның кері бағытта ағуына кедергі болуы.
4. Веналық қантамырлардың айналасындағы ... ... ... ... жүрекке қарай қозғалуы пайда болады.
Қорытынды
Қан айналым жүйесін организмде сорап (насос) қызметін атқаратын жүрек пен қан ... -- ... ... ... ... (көк ... және ... (қыл тамырлар) құрайды. Қанды жүректен ұлпалар мен мүшелерге тарататын ... ... ал ... ... алып ... ... -- веналар деп атайды. Ұлпалар мен ... ... ... мен ... ... ... арқылы жалғасады.
Жануарлар әлемінде қан айналым жүйесінің екі түрі кездеседі: тұйықталған және тұйықталмаған (ашық) жүйелер.
Қан қысымын тоқпан жіліктің ... ... ... ... ... Жас, дені сау ... қан қысымы үнемі тұрақты, өзгермейді. Жүректің сол жақ қарыншасының жиырылуы (жоғары қысым) сынап бағанасымен 120 мм болса, босаңсуы ... ... ... ... 70-80 мм. Қан ... ... кезде болатын ауруларды гипертония (гр. hyper - ... ... ал қан ... ... ... ... (гр. hupo - ... төмен) дейді. Қанның қантамырлардың бойымен қозғалуы өсімді ... ... ... ... Оның ... ... мида ... соғуы жүректің сол жақ қарыншасы жиырылған сайын ... ... ... серіппелі кеңейеді (лат. pulsus - соғу, итеру). Жүрек қарыншалары жиырылғанда қанды қолқа мен өкпе ... ... ... ... ... ... қан одан әрі ... қантамырларының қабырғасын керіп жібереді де, тербеліс толқыны пайда болады. Тербеліс толқыны ... ... ... тез таралады. Артерия қабырғаларының ырғақты тербелісі тамырдың соғуы деп аталады. Тамырдың соғуын білектің ішкі ... ... ... саусақпен басып және мойынның екі жағы мен самайдан білуге болады. Тамырдың ... ... 1 ... ... қанша рет жиырылғанын біледі. Ересек адамдарда жүрек минутына 70-75 рет соғады. Адам дене еңбегімен ... ... күш ... ... ... ... ... тізімі
1 Жаңабеков К. Макашев Е. Жануарлар анатомиясы.// Алматы, Білім, 1996.- 260б.
2 Боранова Т.Ы. Жануарлар анатомиясының практикумы.// Астана, 2006.- ... ... А.И. и др. ... ... ... М.: ... ...
4 А.І.Ғазизова. Морфология пәніне арналған практикум.// Астана 2002.
5 Валл Г.И. Латинский язык.// Москва, , 1990.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Цитология және гистология66 бет
Мемлекетті басқарудың ұйымдастырушылық құрылымы(эссе)3 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Адам денесінің морфологиялық белгілері. Пропорциясы, дене бітімі, келбеті3 бет
Азотфиксациялаушы цианобактерия NOSTOC CALSICOLA – ның морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық қасиеттерін зерттеу35 бет
Алматы қаласының жағдайындағы Drosophila мelanogaster популяциясындағы особьтарға морфологиялық анализ жасай отырып қоршаған ортадағы ластаушы заттардың әсерін бағалау20 бет
Антропогендік стрессорлардың өсімдіктер мен жануарлардың морфологиялық құрылысына әсері7 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері12 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері жайлы3 бет
Ахмет Ясауи «Хикметтеріндегі» сөздің морфологиялық құрылымы38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь