Әлемдiк дiн

Жоспар:

1. Кіріспе

2. Әлемдiк дiн

3. Құран Кәрім туралы

4. Пайғамбардың тұсында Құран неге кітап болып шықпады?

5. Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе

Аллаһу Та’алаға хамд (мақтаулар) болсын. Оның ұлы пайғамбары Мұхаммед алейһиссаламға сəлем жəне салауат болсын. Оның жақындары мен сахабаларына Аллаһтың нұры жаусын. Аллаһу Та’ала алғашқы адам жəне алғашқы пайғамбар ретінде Адам алейһиссаламды жаратты. Адам алейһиссаламнан бүкіл адамзат баласы тарады. Жер бетінде адамдар көбейгеннен кейін олардың осы дүниеде еркін жəне тыныштықта өмір сүрулері, ақыретте мəңгі бақытты болулары үшін пайғамбарлар жіберді. Осы пайғамбарлары арқылы тура жолды көрсетті. Адам алейһиссаламнан бері имандылар мен иманы жоқтар күресіп келеді, күшті тарапы жеңеді. Имандылар жеңген кезеңдерде адамзат дүниеде мəдениетті түрде өмір сүрген.
Өйткені, мəдениет дегеніміз тек қана техника емес, адамдарды рух, тəн
жəне пікір тұрғысынан да еркін өмірге қауыштыру деген сөз. Пайғамбарымыз бен оның төрт халифасының кезеңінде, Омаядтар, Андалусия, мұсылман түрік мемлекеттері, Сəлжуқ жəне Осман мемлекеті дəуірінде адамзат баласы ең еркін жəне жарқын кезеңін басынан кешірді. Христиан дінін ұстанған Еуропаның ширкеу инквизициясына тап болған, поптар ақшаға күнə кешіріп, аурулар белең алған, адамның азғындаған кезеңінде, яғни еуропалықтардың
орта ғасыр қараңғылығында титықтаған кезеңінде шығыста Ислам діні əкелген əділдік, ғылым мен адамгершілік қағидалары арқылы адамдар адамдық бақытқа қол жеткізген еді. Ол кезде түрік əлемінде, Мауараннахрда, Үнді түбегінде, Таяу шығыс пен Анадолыда мыңдаған Аллаһ жолына түскен адамдар мен əулиелер бар болатын. Алайда, Аллаһу Та’аланың «Нығметтерімнің қадірін біліп, шүкіршілік етсеңдер, яғни бұйрығыма сай қолдансаңдар, оларды арттырамын. Қадірін білмей, ұнатпай обал қылсаңдар, оларды сендерден алып, қатты азапқа душар етемін» деген бұйрығын ұмытқан мұсылмандардың
басына Андалусияда испандық апат төнді. Одан бұрын Бағдатты Хұлағу
басып алып, мыңдаған мұсылманды қырған болатын. Кейінгі ғасырда түрік əлемінде орыстар мен қытайлардың ақылға сыйымсыз талқандау əрекеттері орын алды. Қазір осындай қиындықтарға, шабуылдарға ұшырамай, жан
рахатымен өмір сүру, ақыретте мəңгілік бақытқа қауышу үшін пайғамбарымыз Мұхаммед алейһиссаламның сахабаларға көрсеткен, ал олардың əһли сүннет ғалымдарына түсіндірген, кітаптарға жазылған əһли сүннет сенімін меңгеріп, Аллаһу Та’аланың бұйрықтарына мойынсұнып, тек жақсылық жасауға бет бұруымыз қажет.
Қолданылған әдебиеттер:

1.Pr.dr. Muhammed Ebu Zehra. Islamdaki syasi, itikati ve fikhi mezhepler tarihi. Istanbul-1996
2. Ислам діні Алматы 2007
3.Дінтану
4. «Бақара» сүресінің 30-39-аяттары
        
        Жоспар:
1. Кіріспе
2. Әлемдiк дiн
3. Құран Кәрім туралы
4. Пайғамбардың тұсында Құран неге кітап болып шықпады?
5. Қолданылған ... ... хамд ... ... Оның ұлы ... алейһиссаламға сəлем жəне ... ... Оның ... ... ... нұры ... Аллаһу Та’ала алғашқы адам жəне
алғашқы пайғамбар ретінде Адам алейһиссаламды жаратты. ... ... ... ... тарады. Жер бетінде адамдар
көбейгеннен кейін олардың осы дүниеде ... жəне ... ... ... мəңгі бақытты болулары үшін пайғамбарлар жіберді.
Осы пайғамбарлары арқылы тура жолды ... Адам ... ... мен ... жоқтар күресіп келеді, күшті тарапы
жеңеді. Имандылар жеңген кезеңдерде ... ... ... ... сүрген.
Өйткені, мəдениет дегеніміз тек қана техника емес, адамдарды рух, тəн
жəне пікір тұрғысынан да еркін өмірге ... ... сөз. ... оның төрт ... ... ... ... мұсылман түрік
мемлекеттері, Сəлжуқ жəне Осман ... ... ... ... ... жəне ... кезеңін басынан кешірді. Христиан ... ... ... ... тап болған, поптар ақшаға
күнə кешіріп, аурулар белең алған, адамның азғындаған ... ... ... ... ... кезеңінде шығыста Ислам діні əкелген
əділдік, ғылым мен адамгершілік қағидалары арқылы адамдар адамдық бақытқа
қол ... еді. Ол ... ... əлемінде, Мауараннахрда, Үнді
түбегінде, Таяу шығыс пен Анадолыда мыңдаған Аллаһ ... ... ... ... бар болатын. Алайда, Аллаһу ... ... ... ... ... яғни бұйрығыма сай қолдансаңдар,
оларды ... ... ... ... обал ... ... ... қатты азапқа душар етемін» деген бұйрығын ұмытқан
мұсылмандардың
басына Андалусияда ... апат ... Одан ... ... ... ... ... мұсылманды қырған болатын. Кейінгі ғасырда түрік
əлемінде орыстар мен қытайлардың ақылға сыйымсыз ... ... ... ... ... қиындықтарға, шабуылдарға ұшырамай, жан
рахатымен өмір сүру, ақыретте мəңгілік бақытқа ... ... ... алейһиссаламның сахабаларға көрсеткен, ал
олардың əһли сүннет ғалымдарына түсіндірген, кітаптарға ... ... ... меңгеріп, Аллаһу Та’аланың бұйрықтарына ... ... ... бет ... ... ... ұлық ... Аллаһ Тағалаға иманды және мойынсұнуды бiлдiретiн нағыз
бiртәңiрлi (монотеист) тәухид нанымы негiзiнде пайғамбарымыз Мұхаммед
Абдұллаһұлы (с.а.у., 569-632) тарапынан 609-632 жылдары ... ... ... дiн. ... барлық болмыс пен фәни адам
өмiрiндегi ең маңызды ұғымдардың бiрi. Ислами ұғымда бұл дiн абсолюттi
құдiрет иесi ... ... ең ... ... ең ... ... дейiнгi
барлық адамзатқа және заманаға жiберiлген дiн. Ислам – ақыл иелерi ... ... ... ұлық ... ... тәсiлiм
болуының, мойынсұнуының және дүниедегi өмiрдi белгiлi бiр тәртiпке
келтiретiн құдайы ... яғни ... мен ... ... ... ... ... түбiрi арабшадағы «сәлиме», «силм» етiстiгi. Бұлар және
осы түбiрден жасалған «сәлм», «сәлам», «әслеме» сөздерi сөздiкте
бейбiтшiлiк, тыныштық, амандық, татулық, келiсiм, мойынсұну, тәсiлiм ... ... ... ... ... Қысқаша айтқанда,
«сәлиме» етiстiгi бейбiтшiлiктi қалайтын бiр биiк күшке, билiкке бағынып,
оны құрметпен қабылдай отырып, оған бас июдi, тыныштық һәм амандыққа
берiлудi және осы ... ... үшiн ... ... ... ... ... қасиеттi кiтабы Құран Кәрiмде жәннет туралы «дар
әс-сәлам», яғни ... ... ... ... Кәрім 10/25). Себебi,
мұсылман ұғымындағы жәннет әр түрлi қауiп-қатерден ада, толық бақыт ... ... ... ... ... Тағаланың есiмдерiнiң бiрi «әл-
Сәлам», яғни әр түрлi кемшiлiктерден ада, толық бейбiтшiлiктi ұсынушы һәм
өзiне мойынсұнылатын дегендi бiлдiредi.
Исламның не ... ... ... үшiн осы ... ... сөздердiң
мағыналарын әбден бiлiп алған жөн. Сонда, исламның тек сенiм мен ахлақи
(этикалық) құндылықтардан ғана құралмағаны, Батыс ұғымындағы ... ... ... ... ... анық ... ... сөзi
сенiм мен ұжданды да қамти отырып, бұларға қоса бейбiтшiлiк пен татулықты,
жүгiну мен ... ... ... өмiр сүру ... ... ... ... есiмдерi аталған барлық пайғамбарларға жiберiлген иләһи
(тәңiрлiк, құдайы) дiндердiң ортақ аты. Себебi, ... ... ... елшіге жеткізілуі, откровение – М.Б.) бастаушысы
һәм әлемдердiң ... бiр ... ... ... ... ... ... деп аталған бұл дiн пайғамбарлар арқылы түрлi ғасырларда түрлi
қауымдарға баян етiлген. Ең соңғы формасы Мұхаммед пайғамбарға (с.а.у.)
бiлдiрiлген. Құранның ... ... ... ... ... ... ислам ғана (3/19) және бұл дiнге сенушiлерге «мұслим» (мұсылман,
бағынған – М.Б.) есiмiн Жаратушының өзi ... (22/78). ... ... мен ... иман ... ... да ... едi
делiнедi (2/128, 2/131-133, 2/135-136, 3/20 және 3/67). Ал, ... ... ...... М.Б.) сөзi әр ... ... және күмәннан
амандықта болу дегендi бiлдiретiн «әмн» сөзiнен жасалған. Демек, мұмин
өзiне аманат етiлген иман және құлшылық ету мiндетiн лайығынша ... ... ... және қуанышқа жетушi адам. Ислам күллi ғаламдағы
барлық махлұқтар мен заттар бағынатын өмiр сүру, тiршiлiк ету ... ... ... мен жәндiктердiң табиғи өмiрi ислам халiнде
болады. Олардың iс-әрекеттерi мен тiршiлiгiнде бас көтерушiлiк, хаос,
асылық байқалмайды. ... да ... заң ... өмiр ... ... иесi адам ... өз ... исламды ұстанатын болса, онда оның
өмiрiнде де табиғаттың өмiрiнде де ислам, яғни бейбiтшiлiк, тепе-теңдiк
болады.
Исламдағы «дiн» ұғымының мағынасын анықтап алғанымыз жөн ... ... дiн сөзi ... ... ... ... ... бас ию,
қарыздану, тапсырылу, бiреудiң бұйрықтарын орындау, оның билiгiн мойындау,
заң, жол, әдет, жауапқа тарту, жаза беру, ... ... үкiм, ... ... ... мағыналарды бiлдiредi. Осы түбiрден жасалған және
Аллаһ Тағаланың есiмдерiнiң бiрi болып табылатын «әл-Дәййан» абсолюттi
құдiрет иесi, әр iстiң бодауын ... ... ... егемен күш
иесi дегендi бiлдiредi. Ал, осы түбiрден ... ... – құл; ... ... ... – дiндi яки ... «тәдаййұн» – қарыздану; «дийанат» –
дiн және милләт; «мұтәдәййин» – дiндар һәм ... ... ... дiн ... аса биiк ... ... ... оған бағыну және
оның бұйрықтарын орындау дегендi бiлдiредi. Дiннiң тек Аллаһ Тағалаға тән
болуының себебi билiк иесi ... ... үкiм ... және ... ... бiрегей тәңiр болуына байланысты. Ислам ұғымында дiннiң
мазмұнында көрсетiлген мағыналарды лайығынша түсiнiп, орындағандарға ... ал ... ... жаза ... ... ... қағидасы Жаратушының бiрлiгi сенiмi болып табылатын
«тәухид» нанымында. Құран Кәрiмде бұл қағида көптеген аяттарда «лә ... ... яғни ... ... ... жоқ, құлшылық етуге лайықты тек
Аллаһ ғана» деп түсiндiрiлген. Жер мен көктердегi нәрселердiң барлығын
Аллаһ жаратқан. Ол – барлық нығметтердi жаратушы, әр ... ... ... ... өмiр ... өмiрдi жоюшы, шексiз күш-құдiрет иесi,
толық үкiм қоюшы, билеушi, теңдесi, ұқсасы яки сыңары жоқ, ... ... кем ... ада, еш нәрсеге мұқтаж емес, шаршамайтын,
ұйықтамайтын, бiрегей көмек ... ... ... ... иесi ... Мiне, ... қасиеттерi бар тәңiрдi Құран Кәрiм көптеген
есiмдерi және сипаттарымен бiлдiредi. Жаратушының ең көп кезiгетiн есiмi
Аллаһ. Құран Кәрiмде екі ... ... ... ... Ал, ... ... тек ... тән сипаттардың бәрiн яки бiрнешеуiн басқа бiреуге ... ... ... ... келтiрген, яғни ортақ қосқан болады. Бұл
мұсылмандық иманды зақымдайды.
Мұсылмандар Аллаһ ... ... ... хақ ... ... ... Забұр, Iнжiл және Құран), Құранда есiмдерi аталған
пайғамбарлардың барлығына (Нұх, Идрис, Ибраһим, ... ... Иса, ... ахирет күнiне, өлгеннен соң тiрiлуге иман етедi. Құран Кәрiм өзiнен
бұрынғы хақ кiтаптардың растаушысы және Жаратушының ең ... үкiмi ... ... ... араб ... 114 сүре және алты ... ... аят
болып түсiрiлген. Мұнда Жаратушының сипаттары, әлем мен адамның жаратылуы,
құқық қалыптары, ... ... ... ... ... ... ... туралы айтылады. Әлемдегi барлық мұсылмандар Мұхаммед
(с.а.у.) пайғамбарға түсiрiлген Құран Кәрiмдi өзгерiссiз күйiнде оқиды. Ал,
Мұхаммед (с.а.у.) пайғамбар да өзiнен ... ... ... ең ... Ислам дiнi өзiнен бұрынғы хақ дiндердi мойындау жағынан бiрегей ... ... ... дiн ... ... пайғамбары Әз Мұхаммед (с.а.у.) 569 жылы шамасында Мекке қаласында
дүниеге келген. Әкесi – Абдұллаһ Абдұлмұтталибұлы (уаф. 569?), ... ... ... (уаф. 575/577?). Әкесi туар алдында, ал шешесi кiшкентай
кезiнде қайтыс болғандықтан, немере ағасы Әбу ... ... 619) ... ... ... ... және Меккенi мекендейтiн құрайыш
руының басым көпшiлiгi «ұмми», яғни сауатсыз немесе кітап оқи алатын
дәрежеде сауаты жоқ адамдар болатын. Басқа мәдениеттермен етене ... ... ... ... көпшiлiгi көшпелi өмiр сүрiп, өз
қолдарымен жасаған пұттарға табынушы едi. Дәстүрлі ислами деректер бойынша
Мұхаммед (с.а.у.) өзi ... ... ... ... ... ... Оның адал және тура сөздi болғаны соншалық, Меккелiктер оны
«Мұхаммед әл-Әмин», яғни «Сенiмдi Мұхаммед» деп шақыратын. Қырық жасқа
келгенде Аллаһ ... ... ... аяттары уахи етiлiп, нәбилік
(елшілік) мiндетi тапсырылады. Әйелi Хадижа Хуайлидқызы (уаф. 619), досы
Әбу Бәкiр Әбу ... ... ... iнiсi Әли Әбу ... (уаф.
661) сиқяты адамдар оған бірден иман етiп, исламды қабылдайды. Күн өткен
сайын иман етушілердің саны көбейедi. Олар Мекке ... ... топ ... рубасыларының аяусыз қарсылығына тап болады. Мұсылмандар мен
Рәсұлұллаһ 622 жылы Меккенiң солтүстiгiндегi Йесриб қаласына көшуге ... ... деп ... осы елеулі уақиға Омар әл-Хаттабұлының билігі
тұсында (634-644) мұсылмандардың жыл санауының басталуы болып бекітіледі.
Хазіретi Мұхаммед (с.а.у.) Мәдинеде (Йесриб кейінтін ... ...... дiнiн насихаттап, қала-мемлекеттi орнатады, мұсылмандардың саны күрт
көбейедi. Сөйтiп, 630 жылы Мекке азат етiледi. Пайғамбарымыз қасиеттi
Кәғбаның iшiндегi пұттардың барлығын ... Хақ елші 632 жылы ... ... жерiнiң басым көпшiлiгi ислам дiнiн қабылдаған едi.
Ислам ... ең ... ... ... ... Құран Кәрiмдi
оқу және түсiну, ғылыммен шұғылдану, жиһад ету, намаз оқу, дұға ету,
Рамазан айында ораза ұстау, зекет беру, Меккеге қажылыққа ... ... ... ... ... адал жолмен ризық табу т.т.. Ислам
дiнiнде «бәййине», яғни дәйектi дәлел болмайынша бiреудi кiналауға, айып
тағуға болмайды. Иман ету ... ... ... ... сенудi, ал
имансыздық, «шiрк» (Жаратушыға ортақ қосу – М.Б.) және керi қағу ... пен ... ... Олай ... себебi Жаратушының
барлығы мен бiрлiгiн дәлелдейтiн он мыңдаған айғақтарды көрмеу яки
мойындамау тек дәлелсiздiктiң, ... ... ғана бола ... ... ... бойынша мұсылмандар Аллаһ Тағалаға, Оның елшiсi
Мұхаммедке (с.а.у.) және ... ... ... ... ... Жаратушыға асылыққа болысуға болмайды. Мұсылмандардың iстерiн реттеушi
басшы еркiн сайлау арқылы қызметке келедi. Ислам құқығында «биғат» деп
аталатын дауыс беру ... ... ... ... ... ... яки күшпен жасалған биғат жарамсыз болып табылады. Басышының
мiндетi аяттарда көрсетiлген қағидалар негiзiнде және ... ... ... ... отырып басқару (шура – М.Б.) исламдағы мемлекет басқару
жүйесінің басым ... ... ... (42/38). Бұл басқару жүйесiнде
өктемдiк бiр адамның яки бiр таптың немесе бiр рудың ғана ... ... ... Шура деп отырғанымыз мемлекет басшысы мен әміршілердің,
әкiмдердiң сала мамандары мен халықтың кеңес-ұсыныстарын ескеруi, санасуы,
көпшіліктің бақылауында болуы.
Ислам ... ... ... ... ... ... ... тiл,
әлеуметтiк мәртебе, шыққан тегi жағынан үстемдiгi болмайды, барлық адамдар
тең дәрежелi, үстемдiк тек имандылықта, ... ... ... яғни ... бұйрықтарын орындап, тыйғандарынан аулақ болып,
кәмiл мұмин болуда. ... дiнi ... ...... яғни адамдардың
ұйымдасып, бiрлiкте болуын уағыздайды. Бұл бiрлiктелiк құр масса болып
бiрiгу емес, саналы һәм үйлесiмдi бiрлiктi бiлдiредi. Ислам дiнiнiң
қағидалары тек дұрыс ... ... ... ғана ... жүзеге
асырылады. Жамағат болып ұйымдасқан мұсылмандар бiрiн-бiрi әбден танып,
бiрiн-бiрi жақсы көрiп, бiрiне-бiрi көмек ... ... ... ... ... түгендеп тұрады. Намаз, қажылық, зекет сияқты
көптеген ғибадаттар ылғи да көпшiлiктi, жамағатты талап етедi.
Ислам нанымы бойынша жәннет расұлдардың ... ... ... келген хақ дiндi ұстанып, iзгi iс iстеп, жақсылық
жасаған адамдарға сыйлықтары берiлетiн құтты мекен. Адам баласы Аллаһ
Тағалаға құлшылық ету және ... ... ... үшiн ... Бұл ... ... келу ... Жаратылыс заңдары да осыны дәлелдейдi. Әлемдегi
нәрселердiң барлығы да Аллаһтiкi және адамдардың пайдалануына ... ... етiп, ... берiлген сансыз нығметтер мен iзгiлiктер үшiн
Жаратушыға мойынсұну, бағыну адамның ... ... ... дiнi барлық қатынастар мен iс-әрекеттерде орта жолды уағыздайтын дiн.
Әсiре сiлтеушiлiктi, әдден асуды, ысырапшылықты, шектен шыққан азғындықты
хоштамайды, дүниелiктi жексұрын санамайды. Құран ... ... ... тек ... ғана емес, сонымен қатар дүниеде де
iзгi нығметтерге бөленетiнi бiлдiрiлген (2/201, 7/156, 16/122, 10/64). ... ... ... ие болу үшiн ... ... тәрк ету ... ... айқын нәтижесi ретiнде ислам дінінде қоғамнан тыс өмiр
сүретiн дiни тап, оқшау сынып қалыптаспаған. Алайда, мұсылман ... ... осы ... ... ... және ... аскетизмді
уағыздайтын діни-философиялық ағымдардың (мысалы, суфизм – М.Б.) болғанын
айта кеткен жөн...
Өмiр мен өлiмдi жаратқан Аллаһ Тағала адамдарды сынау үшiн ... ... пен ... ... бейiм етiп жаратқан. Жаратылған нәрселердiң
барлығы да осы дүниедегi өмiрдiң көркi, әшекейi iспеттi. Оларға халал
жолмен ие болуға ... және ... ... кiнә ... Адамдағы жеп-
iшуге, киюнуге және өмiр сүруге деген қажеттiлiк бiтпейiнше дүниелiк
нығметтер мен қызықтарға деген бейiмдiлiк те ... ... ... дiнi
адамның дүнияуи өмiрiне де тәртiптi, тепе-теңдiктi әкеледi. Аллаһ Тағала
дүниедегi, ғаламдағы нәрселердiң барлығын да ... үшiн ... ... ... ... яки ... ... Аллаһтан басқа ешкiмнiң де
құқығы жоқ. Адамның мiндетi ... ... ... емес, халал жолмен тауып,
тағы да халал мақсаттарға пайдалануы, дандайсып кетпеуi, дүниелiкке көңiлi
ауып, ахирет пен өзге де ... ... ... ... ... ... ... құқығына «фиқһ», басқаша айтқанда «шариғат» делiнедi. Шариғат
сөздiкте жүрiлетiн жол дегендi бiлдiредi. Шариғат ғибадаттар, сауда-саттық
қатынастары, мирас құқығы, ... ... ... ... ... ... ... мемлекет құқығы сияқты көптеген ғибадат
және мұғамалат мәселелерiн, яғни дiннiң көбiнесе амали уә ... ... ... ең биiк ... иесi және ... ... пен ... әлемiн
жаратушы Аллаһ Тағаланың дiнi болғандықтан, адамдардың өмiрiнде де белгiлi
бiр тәртiптiң, низамның болғанын қалайды. Сол ... ... ... ... қоршайды. Адамның барлық заттық және рухани проблемаларына ... ... ... ... ... ... ... аяттары арқылы
белгiленген негiзгi қағидалары өзгермейдi. Алайда, ислам дiнi «iжтиһад» деп
аталатын, дiннiң негiзгi ... ... ... ... отырып, басқару,
құқық, үкiмдердiң жүзеге асырылуы, экономика саласы сияқты мәселелер
бойынша пайда болған проблемалардың шешiмiн табу үшiн ой ... Бұл ... ... да ... дiнi ... қалған кертартпа
догматтар мен табулардың жыйынтығы емес, қайта өзiнiң өмiрлiк динамикаларын
жаңартып, дамытып тұрады.
Исламда әркiм өзiнiң ... мен ... ... ... ... ... ... көтермейдi (6/164, 17/15, 35/18, 39/7, 53/38). Христиандықтағы
«тұңғыш күнә» ... ... жоқ. ... ... ... ... һәм
мұсылман (Аллаһтың заңдарына берілген – М.Б.) болып туады. Ол, алған
тәрбиесi мен өскен ортасына байланысты я басқа дiн ... ... ... ... ... немесе күнәкарлыққа барып, адасады. Күнә iстеу фәни
адамның жаратылысында бар нәрсе. Бұл емтихан үшiн ... ... ... жағдайларда адамның иманын күшейтетiн нәрсе. Өйткенi, иманды адам
жасаған қателiгiне өкiнiп, Аллаһтан ғафу сұрайды. Сондықтан, күнә мұмин
үшiн бiр ... және ... ... құрал тәрізді. Мұхаммед (с.а.у.)
пайғамбардың мына сөзi исламның күнә мәселесiне деген көзқарасын
айқындайды: «Егер сендер еш күнә iстемегендерiңде, Аллаһ сендердi түгелдей
жоқ қылып, ... күнә ... ... ... ... ... сұрайтын –
М.Б.) бiр топты жаратып, олар ғафу сұрағанда, оларды ғафу етер едi» (әл-
Тирмизи, жәннет/2, хадис – 2526, 5/672). ... күнә ... гөрi ... болу және ... ету маңыздырақ ұғымдар. Исламда Аллаһ Тағалаға ортақ
қосудан басқа ... күнә жоқ (4/48, 39/53). ... ... шексiз. Сондықтан, күнә істеуден аулақ болу үшін барлық
мүмкіндікті жұмсау және тек Жаратушыдан ғана тәубе сұрау ... ... фәни адам ... ... бір Аллаһ ғана кешіреді.
Ислам құқығында 3 түрлi хақы (ақы, хақ) бар:
1-Аллаһ хақысы (Құдай ақысы, хұқұқұллаһ): адамдардың құлшылық мiндеттердi,
Аллаһ Тағаланың үкiмдерi, ... мен ... ... ... құқықтарын қорғайтын хақылардың барлығы.
3-Аллаһ және адам хақысы: адамның мүддесiне Аллаһ тарапынан белгiленген
құқықтар бұзылғанда бұл һәм адам хақысына һәм Құдай хақысына ... ... ... әр ... дiни ... жеке ... өмiр ... жалғастыру сияқты құқықтары бар. Осы құқықтар тапталған ... ... ... қол ... және ... құқықтарды орнатқан
Аллаһ Тағаланың әмiрiне қарсы келгендiк болады. Сөйтіп, екі ... ... ... ... ... ... ал рұқсат етiлгендер «халал» болып
табылады. Исламда негiзiнен халалдық үстем тұрады, ал харамдар аяттар мен
Құранға сәйкес хадистерде бiлдiрiлген. ... ... ... ... және толық бостандық берiлген iс-әрекеттер мен заттарды бiлдiредi.
Ал, харамдар, яғни тыйым салынған нәрселер, негiзiнен адамзатқа зиянды,
жиiркенiштi қылықтар мен басқалардың құқықтарына ... ... ... ... ... шiрк ... жала жабу, ғайбатшылық,
өсекшілік, фитнәшілік, жемтiктiң және доңыздың етiн жеу, зинақорлық, ұрлық
жасау, естен тандыратын нәрселердi ... ... ... адам ... бүлiк шығару, бұзақылық жасау сияқтыларды мисал етуге болады.
Ислам тарихында Пайғамбарымыздан кейiнгi дәуiрлерде мұсылмандар арасындағы
саяси, фиқһи (құқықтық), иғтиқади (ақидаға, иманның ... ... ... ... ... ... ... ағымдар мен мектептерге «мәзһәб»
делiнген. Әсiресе, үшiншi әмірші Осман Ғаффанұлы (573-656) және одан кейiн
билiкке келген Әли Әбу Тәлiбұлы (уаф. 661) ... ... ... ... ... мен ... ... бола бастаған. Кiмнiң әмірші
(басшы) болатыны, Осман Ғаффанұлын өлтiргендердiң ұсталуы және жазаға
тартылуы, биғат ету және оның шарттарын бұзудың мәнi, Әли Әбу ... ... Әбу ... (уаф. 680) ... қақтығыстар және төрелiк
айтушылардың үкiмдерi сияқты мәселелер бойынша түрлi пiкiр ... ... ... ... ... ... мәзһәбтерге
(жолдарға) кейiнгi дәуiрлерде фиқһ және ақида мәзһәбтерi де қосылған. Саяси
мақсаттарға ие топтар өздерiнiң ... ... үшiн фиқһ және ... да жаңа ... ... белгiлi топтарды өздерiне қаратқан.
Мәзһәбтер негізінен дiннiң өзегi болып табылатын маңызды мәселелер бойынша
емес, діннің төңірегіндегі, яғни екiншi дәрежедегi ... ... ... ... ... бiрлiгi, пайғамбарларға иман, ахирет
күнiне иман, жиһад, намаз, ораза, зекет, қажылық қатарлы ғибадаттардың
фарыз болуы сияқты ... ... ... бойынша дау-дамай жоқ. Кейбiр
ғұламалар дiннiң шарттарының орындалуы және ... мен ... ... ... ... ... сүйене отырып пiкiр
бiлдiрген, фәтуа жасаған. Мәзһәб имамдары мен ғалымдардың қорытындыларын ең
ақырғы және мәңгілік өзгермейтін ... ... ... рухына
сәйкес келмейді. Бұған кейбір мәзһәб имамдарының өзгерген жағдайларға
байланысты түрліше қорытынды жасауы және олардың ... ... ... ... бола алады. Дегенмен, мұсылмандар шынайы ғылымнан және
Құранның рухынан алшақтаған тұстарда, бидғатшыл суфизм тариқаттары кең
таралған дәуірлерде, мәзһәбтердің ... ... ... аяты ... кертартпа көзқарас пайда болған. Бұны «мәзһәб тағассұбы» дейді.
Саяси айырмашылықтардың пайда ... ... ...... дiнiнiң
рушылдық пен нәсiлшiлдiктi шектегенiне қарамастан, саяси билiктен дәмелi
кейбiр топтардың рушылдыққа, ұлтшылдыққа, қиқарлыққа уә қиянаттыққа баруы.
Ислам дiнi 634-750 ... ... ... ... ... Испаниядан
шығыстағы Қытайға дейiнгi ұлан-ғайыр аймақта таралған. Аталған мерзiмде
мұсылман билiгiне қосылған елдердiң тұрғындарынан көптеген адамдар исламды
қабылдаған. Бұлардың iшiнде исламды iштен бүлу яки ... ... ... қалу ... қабылдағандар да кезiгедi. Мiне, көпшiлiгi
йаһұди, христиан және мәжусилiктi (отқақұлдық, зороастризм – М.Б.) ұстанған
осындай адамдар мұсылмандар арасында өз ... мен ... ... ... ағымдардың пайда болуына себеп болған. Мұндай «бөтен»
пыйғылдылардың ... ең ... орта ... ... ... ... ... суфизм жолы, яғни құпиялар мен сырларға толы
тариқат жолы, ... ... өте ... еді. ... суфи
тариқаттардың Мекке мен Мединеде емес, Иран және Ауғаныстан өлкелерінде
қалыптасуы және Құранда аталмаған жаңалықтардың ... ... ... ... ашық және ... ... фәни ... табыну, дүниені
талақ ету, пірдің шапағатын медет ету, жартылай тәңір әулиелер пантеоны,
ақыл мен ғылымды мансұқтау, дінге аңыз-ертегілерді қосу, исраилиййат т.т. ... осы ... ... VIII-IX ғасырларда заһидтік уә мүттақилық
формасында басталып, әуелде Құрандағы «зұһд», «тақуа», «ихсан» сияқты
ұғымдарға негізделген діни-философиялық ... бара бара ... ... ... ... йаһұдилік, отқақұлдық
(зороастризм), маздакизм, бұддашылдық және Орталық Азияның көптәңірлі
сенімдерінің элементтерін қабылдай отырып, Х-ХІІ ... ... ... ... ... Осыған қарап суфизмді ішінде ислами элементтері бар,
бірақ болмыс жағынан христиандық пен бұддашылдыққа жақынырақ жеке ... ... қате ... ... ... ислам әлемінде тоқырау және артта қалу кезеңі
басталады. Батыстан лек лек болып келген шармықшылар ...... ... баса ... ... мұңғұлдардың шабуылдарынан соң ислам әлемі
VIII-XII ғасырлардағы құдіретінен айырылады, некен-саяқ болмаса, бұрынғы
зиялы да прогрессивті ... енді ... ... Бір ... жарқыраған
өркениет орталығы болған мұсылман елдерінде халықты аскетизм мен ішкі
тұйықтыққа баулитын, тіпті ... мен ... ... ... ... салатын суфи тариқаттары кең таралады. Осының
салдарынан мұсылман мемлекеттері әлсіреп, бірте-бірте күшейген Батыс
патшалықтарының боданына айналады. ХІХ-ғасырдың аяғы мен ... ... ... мұсылман ғалымдары мен ойшылдары мұсылмандардың артта қалу
себептері туралы ой жүгірте бастайды, ... ... Бұл ... ... ... мұсылман елдерінде қатты қолдау табады, мұсылмандар
қайтадан ғылым-білім жолына ... ... ... ... немесе бұрынғы күшінен айырылады. Дінге енгізілген теріс сенімдер,
бидғаттар мен хұрафалар ... Көзі ... ... ... ... ... елдерге айналады. Еуропалықтар құртуға сәл-ақ
қалған Түркияны азат ету жолында басшылық жасаған Мұстафа Кемал Ататүрік
(1881-1938) 1923 жылы Түркия Республикасын жариялаған соң, ... бірі ... ... заң шығартқызып, 1924 жылы Түркиядағы
барлық суфи тариқаттарын жапқызады. Ататүрік бір сөзінде суфи ордендерін
жабу себептері ... ... ... надандық пен көр-соқырлыққа апаратын
көптеген зиянды жақтарын айта келіп, Түркияның зайырлы унитарлық мемлекет
екенін, ал суфи тариқаттарының болса ... ... бірі мен ... ... бөлетінін айтады. Қазақстандағы бүгінгі діни ахуал да
Ататүріктің осы ... ... Ал, ... ... кейбір суфилер
жиі ауызға алатын және мұсылмандарды қаралау мақсатымен ғана пайдаланатын
«уаһһабилермен» еш қатысы жоқ екені айтпаса да ... ... ол ... орнатқан дана тұлға.
Фиқһ саласында қалыптасқан Ханафи, Шафиғи, Мәлiки және Ханбали мектептерi
ең көп таралғандар. Дәстүрлi әдебиеттерде бұлар «әһли ... уә-л ... ... ... мен ... ымырасын басшылыққа алушылар деп
аталады. Бұлардың негiзiн қалаған адамдарды «мәзһәб имамы» (жол бастаушы)
яки «мүжтәһид» ... ... ... ... күнi ... дiнi жершарының барлық құрлықтарында азды-көптi
таралған. Мұсылмандардың саны 2 ... адам ... ... ... халықтарынан исламды қабылдаушылардың саны тұрақты түрде
өсуде. ХХ-ғасырда мұсылмандардың саны 7 есе ... ... ... ... ... ... саны 60 ... халқының да 70 пайызы мұсылмандар. Елiмiз «Ислам конференциясы
ұйымының» толық мүшесi.
Құран Кәрім туралы
Аллаһ Тағала күллі әлемді жаратты
Сүйікті мұсылман бауырлар! Сіздер құдіреті ... ... ... кез-келген
нәрсеге шамасы келетіндігіне шүбә келтірмейсіздер. Құдірет иесі өз
қалауымен біздер өмір сүріп жатқан жер-анамызды, пенделері үшін керек
заттарды, жан-жануарды, мақұлықтарды, ... ... ... ... бар
қылды. Сондай-ақ Өзіне үнемі мадақ-мақтаулар айтып, Оған ықыласпен ғибадат
етуші періштелерді жаратты.
Аллаһ Тағаланың ... ... ... ... ... жер ... мекендеп әрі оны
көркейтіп, егін егіп, жер қойнындағы байлықты ... ... ... ... ... үшін Адам ... Аллаһтың сәлемі болсын) және оның
ұрпағын жаратуды қалады. Иә, бауырларым! Аллаһ Тағала Адам аләйһис-сәләмді
неден жаратқанын әрі сол кезде не болғанын білесіздер ... ... ... ... таяу ... ... етіп, көркейтіп, онда өмір
сүретін кісіні жарататындығынан хабар берді. Олар бұл хабарға таң қалып:
«Онда бұзықтық жасайтын және қан ... кісі ... ба?» – ... ... ... ... «Мен сендер білмеген нәрсені білемін», – деп
жауап берді. Оларға Өзі кімді қаласа соны жаратындығынан әрі оларға жаңа
мақұлықты көрсететіндігінен хабар етті. ... ... ... ... ... оған Өз рухынан үрлеп жан кіргізді. Осылайша Адам Аллаһ
Тағаланың қалауымен әрекет ... ... ... тірі ... енді. Бұл
Құдіретті Тәңіріміз жаратқан алғашқы адам еді. Күллі әлемнің иесі Құдай
періштелерге осы кісі туралы хабар берген болатын. Ал енді ... ... ... ... жаратқаннан кейін не болды?
Есімдерді үйрету
Аллаһ Тағала оған жан бітіргеннен кейін, Адам аләйһис-сәләм Аса Рақымды
Тәңіріміздің Өз құдыретімен дарытқан ... ... ... сезе әрі ... Аллаһ Тағала Адамға жаратылыстағы барша нәрселердің атауларын
үйретті. Кейін періштелерден Адам аләйһис-сәләмнің алдында осы нәрселедің
аттарын айтуды талап ... ... ... ... айтып беруге шамалары
жетпеді. Ал Адманың мұның бәрін білетіндігін көріп, періштелер таң ... ... ... ... ... ... ... Өзі жақсы
білетіндігіне көз жеткізіп, өздерінің білмейтін, әлсіз екендіктерін
мойындап: «О, Аллаһ, Сені мадақтаймыз. Біз Сенің білдіргеніңді ғана
білеміз. Шынында Сен ... ... әрі ...... бас июге ... ... періштелерге: «Әлбетте, Мен аспан мен жердегі құпия нәрселерді
және сендердің ашық та, жасырын да жасайтын іс-әрекеттеріңді ... ... емес пе ...... ... ... Адам ... құрметтеп,
сәлемдесулеріне беріп, оған тағзым етіп, бас иіп, сәжде жасауларына әмір
берді. Олар Аллаһ Тағаланың бұйрығын орындап әрі Адамды ерекше жаратқанын
мойындап, бас иіп, ... ... ... ... ... ... ілім ... дана екендігіне көз жеткізді. Бірақ бұл періштелердің
арасында Ібіліс есімді бір мақұлық бар еді. ... ... оған да ... ... бас июге ... ... ... бас иіп, сәжде жасаудан бас
тартып, Аллаһ Тағаланың талабын орындамады. Ол өркөкіректік танытып, ... ... ... ... әрі бұл ... қайтып, тәубеге келмеді. Сол
себептен ол кәпір болды. Аллah Тағала Ібіліске Адамға бас иіп, ... ... ... уәж ... еді. Бұл не ... ... ... не үшін бас имеді?
Аллаһ Тағала Ібіліске: «Сенің сәжде жасауыңа не тосқауыл ... ... өзін ... жақсырақ, артық санап, өзінің оттан, ал Адамның
балшықтан жаратылғанын, не үшін Адамға сәжде ... ... «Мен ... Мені ... ал оны балшықтан жараттың»,—деп, өзінің ойын
білдірді. Ібіліс осылайша Адамға бас июге қар-сылық білдіріп, ... ... ... және ... ... ... істі
қылмағандығынан Аллаһ алдында күнәһар әрі Оның әміріне қарсы шығушы
өркөкіректерден болды. Сол себепті ол өзінің кәпірлігіне лайық жазаға
ұшырауы тиісті ... ... ... ... ... ... ... қарсы шыққаннан
кейін, оны бұл айыбы үшін жазалап, жаннаттан қуып шығарды. Сондай-ақ Өз
мейірімінен алыстатып, қарғысқа батырып, Қиямет күні тозаққа
кіргізетіндігін хабарлады. ... ... ... ... ... өмірін
ұзартуын өтінді. Аллаһ оның тілеуін беріп, Қияметке дейін қалдырды. Бірақ
Ібіліс өтініші ... ... ... туын ... Адам мен ... әрі өзі ... ... үнемі тура жолдан тайдырып, азғырып,
адастыруға бел байлады. Ол қанша бар ... ... ... ... да
Аллаһ Өзінің ізгі мүмін, шын ықыласты пенделерін ... ... ... ... білдірді.
Адам жаннатта
Аллаһ Тағала Ібілісті Өз мейірімінен аластап қуып ... ... ... ... ... жаннатқа жайғастырды. Сондай-ақ оларды
Ібілістен әрі оның айласынан қатты сақтандырды. Шайтанның бірде-бір сөзін
тыңдамауға бұйырып, оның ашық дұшпан екенін ескертті. Егер олар ... ... ... бойсұнатын болса, ол сияқты пейіштен шығарылатынын
ескертті. Аллаһ оларға жұмақтың ... ... ... жеулеріне
рұқсат етті. Бірақ көп ағаштар ішінен тек бір ағашқа жолауларына тыйым
салды. Әрі оларға Өзінің сөзін тыңдап, бұл ағаштан жемейтін ... ... ... ... ... ... ... қуанышқа толы өмір
сүретіндеріне уәде етті.
Ібілістің азғыруы
Адам мен жұбайы жаннатта бақытты, рақат өмір сүре бастады. Ібіліс бұған
күйініп, қатты қайғырды. Өйткені, ол ... ... ... үшін ... еді ғой, ал, енді бұл ... ... ... Адам жүр. Сол кезде
Ібіліс адамзатты адастырып өзіммен бірге тозаққа кіргіземін деген жобасын
іске асыруды көздеді. Ол Адам мен жұбайын ... ... ... тыйым салған
ағаш жемісінен дәм татуға үгіттеп, азғыра бастады. Ібіліс қулық-айла арқылы
өзін оларға нағыз жанашыр дос, ... етіп ... ... бұл ... іске ... өтініп, көп азғырды. Өзінің оларға ешқандай
жамандық ойламайтынын, керісінше жаны ашитындығын әрі олардың үнемі бақытты
болуларын ... ... ... бұл ... жүзеге асыруға қатты
тырысты. Себебі өзінің Адамға бас имегендігі үшін пейіштен қалай қуылса,
олардың да ... ... ... ... еді. Бұл оның көре
алмаушылығынан туған арам ниет болатын.
Хикаяның Құранда баяндалуы
Уа, бауырларым, келіңіздер, енді осы оқиға баян етілген «Бақара» сүресінің
30-39-аяттарының ... ... ... ... ... бастаймын.
30. «(Ей, Мұхаммед,) Есіңе ал, Раббың періштелерге: «Мен жерде өкілімді
(адамды) жаратпақшымын», —деді. Олар: «Онда бұзақылық жасап, қан ... ... ба? Біз ... мадақ айтып, Сені ұлықтап, Сені үнемі
дәріптейміз», —деді. Аллаһ: «Мен сендер білмеген ... ... ... ... ... ... ... есімдерін үйретті. Сосын оларды
періштелерге көрсетіп: «Егер (орынбасарлыққа біз лайықпыз деп) айтқандарың
шын болса, ... осы ... ... ... ... ... «Олар: «Сен пәксің. Біздің Сенің үйреткеніңнен басқа білеріміз жоқ.
Әлбетте Сен толық білуші, өте данасың».
33. «Аллаһ: «Ей, ... ... бұл ... ... ... ... оларға барша нәрселердің есімдерін білдіргеннен кейін Аллаһ: «Мен
сендерге көктер мен жердің сырларын және ... ашық та, ... ... ... ... емес пе едім?» —деді».
34. «(Ей, Мұхаммед,) есіңе ал, Біз періштелерге Адамға тағзым етіңдер
дедік. Олар ... ... ... бас иді. Тек қана Ібіліс бас тартып,
өркөкіректік ... ... ... ... ... «Ей, Адам, сен жұбайыңмен жаннатта тұрыңдар. Және ол
жерде қалаған нәрлеріңнен ерікті түрде жеңдер. Тек қана мына ... Онда ... ... ... ... ... ... шайтан жолдан азғырып, мекендерінен шығарды. Біз оларға:
«Бір-біріңе қас болып, (жаннаттан жерге) түсіңдер. Сендер үшін жер бетінде
тұрар жер және бір ... ... ... ... ... —дедік».
37. «Сосын Адам Раббысынан бірнеше сөздер үйреніп, жалбарынды. ... ... ... ... Әлбетте, Ол—тәубелерді қабыл етуші, аса мейірімді».
38. «Жаннаттан барлығың түсіңдер», —дедік. Сендерге Менің тарапымнан ... ... кім ... тура ... ерсе, оларға қауіп-қатер жоқ. Және олар
қайғырмайды».
39. «Кәпір болып, Біздің аяттарымызды жалған деген кісілер, олар ... Олар онда ... ... ... ... үлгі-өнеге, сабақ алуымыз үшін бұл хикаяны Құран
Кәрімде басқа да ... ... ... ... О, ... ... естіп, оның ең жақсысына еретін пенделеріңнен қыла гөр!
Мінеки, уа, бауырларым! Біз алдымен кеңейтілген түсіндірмесін, сосын Құран
Кәрім аяттарының қазақша мағынасын ... бұл ... екі рет ... Енді мен ... ... сауал қойсам деймін. Біз кіммен бірге
болуымыз керек? Шайтанның бізді адастыруына, кейін онымен бірге тозаққа
түсуге ризашылық білдіреміз бе? Әлде Адам ... ... ... сеніп,
тәубе етіп, Одан жарылқау тілейміз бе? Мен әлбетте сіздер: «Біз ... ... ... ... Жер ... ... адалдық, имандылықпен
көркейтеміз, және ешқашан шайтанның жолына түсіп, бұзақылардан болмаймыз»,
—деп жауап беретіндеріңе сенемін. О, ... ... ... күні жаннатыңа
кіргізіп, Өзіңнің сүйікті пенделеріңмен бірге ете гөр!
Құран Кәрім мағыналық мазмұны бойынша негізі- нен, былай үшке
бөлінеді:
1. Иман, сенімге байланысты ... ... ... ... аяттар;
3. Пайғамбарлар өмірі жайлы қиссалар.
Құран Кәрім – адамзатты қараңғылықтан нұрға бастайтын құдайлық рахмет –
мейірім көзі, (худ, 17 аят) бақыт жолын ... ... сөзі (Ифа, ... жеке ... мен ... үшін ... құқықтың, әлеуметтік – экономикалық,
саяси – басқару, этикалық – моральдық жүйелердегі негізгі қағидалар мен ұс-
танымдарды белгілеп бе- ... ... ... ... Иеміздің біреу – Аллаһ
Тағала ғана екенді- гі, оның шексіз құдіреттілі- гі, он сегіз мың ғаламмен,
адаммен Раббымыздың бай- ланысы баяндалған. Құран ... ... ... ... қай-нар көзі ретінде түсіндірі- ліп, одан туатын ізгі
қа-сиеттер: әділеттілік, тура-шылдық, ар– ұят, намыс, сабыр, төзімділік,
жомарт-тық, шыншылдық, адалдық, ... ... үл- кен – ... ... ... ... тазалық, ма- хаббат,
адамды сүю, жү-ректілік, достық, татулық жалпы парасат құндылығы,
имансыздықтан ... ған ... ... ... ... ... ... нәпсіқұмарлық, дүниеқоңыздық, күпірлік
тәрізді қылықтар масқа-ралық (разилат) сипаты саналады. ... ... ... сана – сезіміне, рухы мен ақылына бағышталған.
Ақиқаттың ұлы кітабы – ... ... ... ... ... адамзат
баласының дүниета-нымы мен көзқарасының қалыптасуына, рухани жан-
дүниесінің кемелденуі ти- ... ... ... ... ... ... сүбелі. Сондықтанда орыс-тың ұлы жазушысы Лев Толстой Құран Кәріммен
терең танысқаннан кейін Мұхаммедтің (с.ғ.с.) шын мәнінде Пайғамбар екенін
түсініп, Ислам дінін ... ... ... Карл ... өзі ... ... ... оқып, оның тәрбие-лік мәнінің ұлылығын өте жоғары бағалаған.
Гете не- міс тілінде, Пушкин орыс тілінде Құран Кәрімді жырға қосқан.
Құран ... үйге Ал- лаһ ... ... мейі- рім шуағы төгіліп, Құран
адамды рухани құлдырау-дан құтқарады, дертке дауа болады. Пайғамбары-мыз
(с.ғ.с.) «Құран қарайған жүректерге нұр береді», «Алла кітабынан бір ... бір ... ... он есе ... ... жазылады. (Яғни, бір әрпіне он сауап беріледі).
Мен әлиф, ләм, мим – бір әріп демеймін. Әлиф – бір ... ләм – бір ... – бір әріп деп ... ... Олай ... әлиф, ләм, мимді оқыған
адамға отыз сауап жазылады. Мы- на ... ... еш ... ... ... ете алмайтыны, отбасындағы берік татулық, бейбіт тірлікті
Құран ғана толық сыйлай алатыны мәлім. Ғалымдар ... ұрыс – ... ... ... ... жиі болатынын, Аллаһтың ақ жолына түскен,
Құран оқылып тұратын үйлерде оның си- рек ұшырасатынын айтады.
Иә, Құран Кәрімде талап етілгендей шынайы мұсыл-мандарға тән ... ... әлем ... ... ... ... бөленеді. Құранды жаттап
сақтау Ұлық Пайғамбарымызға аян арқылы түскен Құран Кә-рім қалай ... Оның ... ке- ... ... ... Құ- ранның сақталуы екі
жолмен жүргізілді. Біріншісі «Құ- ранды жаттау», ... ... ... ... Бұл орайда Аллаһ Тағала Құран Кәрім-нің «Қияма»
сүресінің 17-аятында былай деген: «Мұ- хаммед (с.ғ.с.) Құранды се- нің
жүрегіңде ... ... ... және оны ... ... ... Біздің
міндетіміз». Аллаһ Тағала осылай талап еткеннен кейін Құран Кәрімді
алғашқысында жаттап алып, ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу дәстүрі берік орнықты.
Құран Кәрімді ... ... ... ... ... деп ... Ұлық
Пай-ғамбарымыздың тірі ке- зінде Құран Кәрімді жүздеген ... ... ... оны ... ... де жете ... Құранды жатқа айтқан
атақты сахабалар:
Осман ибн Ъаффан (р.л.ғ.), Али Ибн Әбу ... ... Әбу ... ибн ... (р.л.ғ.), Заид ибн Сәбит (р.л.ғ.), Әбу Муса Әл-
Ашъари ... Әбу ... ... ... ибн ... (р.л.ғ.), Әбу Зайд
(р.л.ғ.), Әбу Хузайфаның қызметшісі Солим (р.л.ғ.) және ... ибн ... және ... тұсында Құран неге кітап болып шықпады?
Мағынасы мен ... ... ... Құран Кә-рімді бірден оқып шығу, бір
оқығаннан-ақ оны толық тү- сіну мүмкін емес. Бұл ... ... ... ... – ғалымы әрі жазушысы. Доктор Морис
Букель былай деген: «Құ-ранды түсіну үшін адамға эн-циклопедиялық білім
керек. Ислам дінді де, ғылымды да бір – ... ... ... мен енді ... Өйт- кені қазіргі заманда ғылым
қаншалықты биік жетістік- ке жетсе де дінмен одақ- тас ... ... ... ... кейбір нақты ғы- лыми жетістіктерді тереңі- рек түсіндіру үшін
Құранның аяттарына жүгінді».
Ұлық Пайғамбарымыздың ғибратты ғұмырының ... ... ... уахи келуі ық-
тимал еді. Сол себепті оның көзі тірісінде Құран Кәрімді толық бітті деп
жинақтап, кітап етіп ... ... ... ... (с.ғ.с.) пайғамбар
фәниден бақиға көшкеннен кейін ғана уахи тоқталғаны анықталып, ал-ғашқы
халифа Әбу Бәкр ... ғана ... ... бір ... етіп ... ... ... ғұ-ламалары Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың өз өміріндегі
соңғы Рамазан айында Жебірейіл періште екеуінің бір – біріне Құран Кәрімді
қайта- лап ... ... ... ... ... Ұлық ... Құран- ды маған бастан–аяқ екі рет оқытты. Мен осыған қарап
жақында көз жұматынымды аңғардым» деген екен. Жебірейіл періштенің Пай-
ғамбарды тыңдаудағы мақ-саты ... еді: 1. ... ... дұрыс сақталу
жолын мұсылман-дарға үйретіп, оның мінсіз сақталуы Аллаһ Тағала үшін
қаншалықты маңызды екендігін білдіргендігі; 2. Сол ... ... аят ... бір – бірінің жалғасын тауып, орналасу жүйесін тағы бір анықтау;
3. Сахабалардың жазған-дарын, яки ... ... ... шақыру жә-
не Құранның кейіннен бір кітап болып жиналуына жағ-дай жасау.
4. Құран Кәрімде Аллаһ Тағала ... ... ... мансұқталуы.
Рамазан айында тарауих намазы оқылып, он-да имам бастаған жамағат Құранды
хатым етіп, бас-тан–аяқ оқып шықпайды ма. Дін ... ... бұл ... Мұхам-мед (с.ғ.с.) пайғамбар мен Жебірейіл періштенің
Құран-ды екі рет қайталап оқыған ізгі істерінің ұрпақтан – ұр-паққа
жалғастық ... ... ... ... ... Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғам-бар умми (оқу – жазу білмейтін)
кісі болғандықтан, ... аян ... уахи ... сүре ... олардың түскен же- рінде жаздырып отырған. Құ-ран Кәрім Аллаһ
Тағаланың құзыретінен Жебірейіл ... ... ... ... ... ... ... дауыстап оқытып, қателескен жері болса,
дереу түзеттірді. Оның уахи ... саны ... ... ... I – ... 2- жартысынан бастап өз-ге халықтың ислам діні
қабылдауы, алайда ... араб ... ... ... ... ... оқу
орын алды. Осыған орай Құран Кәрім жазуының қаре- кеті мен ноқаты
болмауынан туындаған қиындықты шешу мақсатында Әбул Әсуәд әд – ... ... ... ... ... ... ибн Асым ... Яхия ибн Ямәр) Құран әріптерін бір-бірінен ажыратқан ноқаттар
қойды. Мұны ғалымдар «Ижам» деп атады.
Қолданылған әдебиеттер:
1.Pr.dr. Muhammed Ebu Zehra. ... syasi, itikati ve fikhi ... ... ... діні ... ... ... сүресінің 30-39-аяттары

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтық және әлемдік діни экстремизммен күрес45 бет
Би-би-си-дің әлемдік әуе толқынындағы бейнесі74 бет
Әлемдік діни мәтіндердің салыстырмалы талдауы37 бет
Дін12 бет
Дін – қоғам ішіндегі рухани күш24 бет
Діннің түрлеpi14 бет
Дүниежүзілік нәсілдер құрамы22 бет
Исламның әлемге таралуы5 бет
Отырардың заттық мәдениеті70 бет
Фараби дүниетанымында дін және тәңір мәселесі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь