Мемлекетті басқарудың мәні мен ерекшеліктері

Жоспар.

I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. Мемлекетті басқарудың мәні мен ерекшеліктері.
1.1.Мемлекеттік басқару ұғымы, қоғамдың жүйедегі басқару салалары және олардың өз ара ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Мемлекетті басқарудың тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.3 Басқарудағы шешімдердің маңызы және олардың мәні ... ... ...14
1.4 Кәсіпорындардағы басшылық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16

ІІ. Мемлекеттік басқару жүйесіндегі шешімдердің маңыздылығы.
2.1 Басқарудағы шешімдердің маңызы және олардың мәні ... ... .19
2.2 Мемлекеттік шешімнің түрлері мен нысандары ... ... ... ... ... ..21
2.3. Мемлекеттік басқарушылық шешімдерді қабылдаумен жүзеге асыру технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

ІІІ. Басқаруда қолданылатын негізгі әдістер,
3.1басқарудағы экономикалық әдістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

III. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39

IV. Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41
Кіріспе
Басқару жүйесінде істейтін және белгілі бір басқару қызметін орындайтын немесе соны жүзеге асыруға ықпал ететін жұмыскерлер, яғни басқару процесіне іскерлікпен қатысатын, әрі басқару аппаратына енетін жұмыскерлер жатады.
Басқару алуан түрлі белгілері бойынша бағалауға болады: басқару деңгейі бойынша — жоғарғы, орташа және төменгі буындар: кәсіптік құрылымы бойынша — инженерлер, қызмет түрі бойынша — ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп кадрлары; басқару еңбегін мамандандыру түрі бойынша — әкімшілік, экономикалық. білімі бойынша - жоғары және арнайы орта білімді адамдар, практиктер орындайтын жұмысының күрделілігі және жауапкершілігі бойынша.
Басшыларды қызметтегі ролі бойынша мамандар және қосалқы қызметшілер (қызмет көрсетушілер, техникалық қызметшілер) болып бөлінеді. Басқару жүйесіндегі қызметшілердің бұл әрбір категориясы еңбек әрекетінің ерекшеліктеріне, кәсіптік даярлығына және даярлықтан қайтадан өтуіне қарай сипатталады.
Басшылар — бұлар тиісті ұжымға басшылық етушілер, басқару аппаратының немесе оның жекелеген буындарының жұмысын үйлестірушілер, қойылған міндетті орындау үшін ұжым қызметін бағылауды және реттеуді жүзеге асырушылар.
Шаруашылық жүйесінің басшыларына алуан түрлі, бірін бірі толықтыратын қызметтерді (әкімшілік, ұйымдастырушылық, мамандық, қоғамдык қызмет, тәрбиеші) орындауына тура келеді.
Басшы әкімшілік рөлінде өз билігін пайдалана отырып, қолданылып жүрген нормативтік актілерге сәйкес жүйедегі қозғалысты қамтамасыз етеді, ұйымда тиісінше тәртіп орнатады. Өзіндегі кызметкерлермен бірлесе отырып кадр саясатын ойластырады және жүзеге асырады, штатты жинақтайды, кадрларды іріктеуді, баулуды, орналастыруды және ауыстыруды жүзеге асырады.
Басшы ұйымдастырушылық қызметті орындай отырып, бірлесе жемісті еңбек ету үшін қажетті жағдай жасайды, басқару процесінде және өндірісте жұмыс істейтіндерге бағыт сытеп, іс-әрекеттерін үйлестіреді.
Басшы кәсібі даярлықтан ойдағыдай өткен, өзі істейтін сала бойынша білімі мен тәжірибесі жеткілікті маман ретінде өз қызметін орындағанда — мақсатты дұрыс қоя білуі, оның жузеге асырылу барысын жан-жақты талдауы және тиімді бақылауы, білікті нұсқау бере білуі тиіс. Басқадай жетістіктерімен қоса, арнайы білімі бар басшылар өз міндетін ойдағыдай әрі нәтижелі шеше біледі.
Басшы өзінің тікелей міндетімен қоса, алуан түрлі өндірістік қызметтерді орындайтын қоғам қайраткерлері болып та саналады. Өйткені, онсыз ұйымшыл ұжым құру мүмкін емес. Осы тұрғыдан алғанда ол қоғамдық ұйымдармен бірлесе отырып, әр түрлі әлеуметік мәселелерді шешуге белсене ат салысады, әр түрлі мәжілістерге, конференцияларға және басқадай қоғамдық шараларға, сайланатын жергілікті және орталық органдардың жұмыстарына қатысады. Соның нәтижесінде басшы толып жатқан мәліметтер алады, ал оны тиімді қолданғанда ұжымның психологиялық ахуалына және шаруашылық қызметіне елеулі ықпал ете алады.
Басшының тәрбиешілік қызметінің де зор мәні бар. Жақсы жолға қойылған тәрбие жұмысы жеке адамдар мен ұжымның ауыз бірлігін, ынта-жігерін арттыра түседі, экономикалық және әлеуметтік професті жеделдетуге ықпал етеді. Тәрбие жұмысына соншалықты жоғары баға берілетін себебі, басқару, бұл әрдайым адамдарға басшылық ету және де оны ойдағыдай жүзеге асыруға, басшының қол астындағыларға өктем бұйрықпен емес, сендіру, әділдікке көзін жеткізу арқылы ықпал етуінің зор мәні бар.
Ұжымға жетекшілік ету сипатына қарай басшыларды сызықтық және
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.

1. Г.Ө.Жолдасбаева. Кәсіпорын экономикасы. Алматы Экономика 2002.
2. А.Қ.Мейірбеков, Қ.Ә.Әлімбетов Кәсіпорын экономикасы Алматы
Экономика 2003.
3. Г.М.Осипова.Экономикалық теория негіздері. Алматы 2002.
4. Ө.Қ. Шеденов, Б.А. Жүнісов «Жалпы экономикалық теория». Оқулық.. –
Ақтөбе, «А – Полиграфия», 2004 ж.
5. Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б.Байжұманов Экономикалық теория: Оқу құралы–
Алматы: Қазақ университеті, 1999 ж.
6. Омирбаев С.М. Финансы: Учебное пособие для вузов. – Астана: 2003г.
7. Шуляк П.Н., Белотелова Н.П. Финансы: Учебное пособие. – М.:
Издательский Дом «Дашков и К», 2000г.
8. Сисенғазиев. М. Б., Хамитов. А. Ш. «Кәсіпкерлік негіздері»
Орал, 2001.
9. Мәуленова С.С. , БекмолдинС.Қ., Құдайбергенов Е.Қ. Экономикалық
теория Алматы-2003.
        
        Жоспар.
I.
Кіріспе.....................................................................
....................................3
І. Мемлекетті басқарудың мәні мен ерекшеліктері.
1.1.Мемлекеттік басқару ұғымы, қоғамдың жүйедегі басқару салалары
және ... өз ... ... басқарудың
тәсілдері..............................................10
1.3 Басқарудағы шешімдердің маңызы және олардың
мәні...........14
1.4 Кәсіпорындардағы
басшылық.....................................................16
ІІ. Мемлекеттік басқару ... ... ... ... шешімдердің маңызы және олардың
мәні.........19
2.2 Мемлекеттік шешімнің түрлері мен
нысандары......................21
2.3. Мемлекеттік басқарушылық шешімдерді қабылдаумен жүзеге асыру
технологиясы............................................................
..........................25
ІІІ. Басқаруда ... ... ... ... ... ... ... және ... бір ... қызметін орындайтын
немесе соны жүзеге асыруға ықпал ететін жұмыскерлер, яғни басқару процесіне
іскерлікпен қатысатын, әрі басқару аппаратына енетін ... ... ... түрлі белгілері бойынша бағалауға болады: басқару деңгейі
бойынша — жоғарғы, орташа және төменгі буындар: ... ... ... ... ... түрі бойынша — ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп кадрлары;
басқару еңбегін мамандандыру түрі ...... ... ... - ... және ... орта білімді адамдар, практиктер орындайтын
жұмысының күрделілігі және жауапкершілігі бойынша.
Басшыларды қызметтегі ролі ... ... және ... қызметшілер
(қызмет көрсетушілер, техникалық қызметшілер) болып бөлінеді. Басқару
жүйесіндегі ... бұл ... ... ... әрекетінің
ерекшеліктеріне, кәсіптік даярлығына және даярлықтан қайтадан өтуіне ...... ... ... басшылық етушілер, басқару аппаратының
немесе оның жекелеген буындарының жұмысын үйлестірушілер, қойылған міндетті
орындау үшін ұжым ... ... және ... ... ... жүйесінің басшыларына алуан түрлі, бірін бірі толықтыратын
қызметтерді (әкімшілік, ұйымдастырушылық, ... ... ... ... тура ... әкімшілік рөлінде өз билігін пайдалана отырып, қолданылып жүрген
нормативтік актілерге сәйкес жүйедегі қозғалысты қамтамасыз ... ... ... ... Өзіндегі кызметкерлермен бірлесе отырып кадр
саясатын ойластырады және ... ... ... жинақтайды, кадрларды
іріктеуді, баулуды, орналастыруды және ауыстыруды жүзеге асырады.
Басшы ұйымдастырушылық қызметті ... ... ... ... еңбек
ету үшін қажетті жағдай жасайды, басқару процесінде және өндірісте ... ... ... ... ... ... даярлықтан ойдағыдай өткен, өзі істейтін сала бойынша
білімі мен тәжірибесі жеткілікті маман ретінде өз ... ... ... ... қоя ... оның ... ... барысын жан-жақты талдауы
және ... ... ... ... бере білуі тиіс. Басқадай
жетістіктерімен қоса, арнайы білімі бар ... өз ... ... ... шеше ... ... тікелей міндетімен қоса, ... ... ... орындайтын қоғам қайраткерлері болып та саналады. Өйткені,
онсыз ұйымшыл ұжым құру мүмкін емес. Осы ... ... ол ... ... отырып, әр түрлі әлеуметік мәселелерді шешуге белсене ат
салысады, әр түрлі ... ... және ... ... сайланатын жергілікті және орталық ... ... ... нәтижесінде басшы толып жатқан мәліметтер алады, ал оны
тиімді қолданғанда ұжымның психологиялық ахуалына және ... ... ... ете ... ... ... де зор мәні бар. ... жолға қойылған
тәрбие жұмысы жеке адамдар мен ұжымның ауыз ... ... ... ... және ... ... ... ықпал етеді.
Тәрбие жұмысына соншалықты жоғары баға берілетін себебі, басқару, бұл
әрдайым адамдарға ... ету және де оны ... ... ... қол ... ... бұйрықпен емес, сендіру, әділдікке көзін
жеткізу арқылы ықпал етуінің зор мәні бар.
Ұжымға жетекшілік ету сипатына қарай басшыларды сызықтық және ... ... ... ... мәні мен ... Мемлекеттік басқару ұғымы, қоғамдың жүйедегі басқару салалары
және олардың өз ара ықпалы.
Кең мағынада алғанда, баcқару дегенміз — ... ... ... ... ... ... басқару табиғаттық барлық құбылыстарына
тән. Бүкіл айналадағы ... оның үш ... өлі ... ... және адам ... бөліп көрсетуте болады, мұның өзі басқару
процестерін былайша ірі көлемде саралауға мүмкіндік береді: өлі ... ... ... ... ... ... басқару), Ф.
Знгелье еңбек құралдарын басқаруға "заттарды басқару деген анықтама берген;
— тірі ... ... ... ... ... қоғамдағы (әлеуметтік жүйедегі) басқару процестері "Техпикалық
жүйелерді басқару дегеніміз — адамның ... ... ... ... механзімдермен) басқару, Бұл жүйелермен
техникалық ... ... ... басқару" - тірі табиғаттағы, биологаялық
дүниедегі басқару. Ол басқару ... ... ... ... бұл саласы — жаратылыстану ғылымы зерттейтін тақырып.
«Әлеуметтік ... ... ... ... — шын ... ... басқару. Қоғамнық ең басты қондырғыш күші ... ... пен ... ... ... оларды материалдың игіліктерді
өндіру мен тұтыну процесінде пайдаланады» Зерттеу объектілері - ... ... ... ал ... басқару жүйесі болады. Француз
экономикасы саяси экономия" деген терминнің ... ... ... -1621) өзі де ... ... ең ... ... объектісі деп ойлаған болатын. Басқарудың бұл жағы әлеуметтік
(қоғамдың) ... ... ... ... ... ... ... көзқараста болып табылады.
Бұл жүйе; саяси, экономикалық, рухани, әлеуметтік ... ... ... ... — олар ... ... тиісті салаларын
көрсетеді
Қоғам өмірінің осы салаларын негізге алғанда, әлеуметтік басқару үш
түрге: экономикалық басқару, ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді
Әлеуметтік-экономикалық процестердіқ өздері тұрақты және ... ... ... ... сипат алады. Бұл жүйелердің
факторлары: еңбек бөлшегі, мамандандыру, ... ... ... ... ол біздің айналамыздағы дүние элементтерінің бірі болып
табылады. Бірақ басқару процестерін ... тыс және ... ... ... қол ... деп ... ... Басқарудың анықтамалары көп. Олардың кейбіреулері мына-
дай:
— Басқару дегеніміз — ... ... сол ... арналғаң күйге көшуі
(академик Берг);
— Басқару — не істеуте тура келетінін және бұны ... ... және ... ... болатынын білу өнері (Тейлор).
Басқа да бірқатар анықтамалар бар.
Жалпы қорытынды мынандай; басқарудың нақты тарижи және саяси ... ... ... ... атап көрсетеді Оның нысаналылығы
атап ... екі жағы бар. ... ... ... ... ... ... жағы — басқару қашанда билігі бар ... ... ... бір ... іске ... қоғамдың жүйелер ішінен зерттеу үшін басқару ғылымы қоғамдың
өндірісті басқаруды таңдап алады, Ол ... ... ... ... басқару,, материалдардың игіліктер өңдірудегі басқару буындарын
тудырады.
Бұл арада олардың арасында көлбеу байланыстар бар ... ... ... ... ... ... ... болады, өйткені басқарудың
басты объектісі сол. Ол ... ... ... ... ... ... ... көрсетуді алдын ала анықтайды, ал сонымен қатар, олар
материалдың игіліктер ... ... ... ... мәні ... ... ... басқару — объективті экономмкалық заңдарының бүкіл
жүйесінің талаптарын жүйеге ... ... ... ...... коллективтік және жеке мүдделерінің
жүйееін жүзеге ... ... ... ... ... қалыптастырылуы мен мақсатын
таңдап алу болып табылады. Адамның кез ... ... ... ...
нысаналы қызмет. Сондыңтан да ерекше әлеуметтік қызмет ретінде басқаруға
нысанадылықта.
Әлеуметтік басқарудың айырмашылығы ... ... ... ... ... ... анықтау жолымен ықпал жасайды.
Өтпелі кезең жағдайында экономиканы басқарудың орасан зор ... ... ... ... ... жүйесін жасау, халық
шаруашылығының әлеуметтік жағанан бағдарланған, қоғам мүшелерінің лайықты
өмір сүруі үшін ... ... ... алатын нарықтық экономикаға
оқтайлы енуін қамтамасыз ету болып ... ... ... дерспективалы мақсаттарының бірі ... мен ... ... ... одан әрі ... ... басқару ғылымының мәні.
Ғылым дегеніміз — дамып келе жатқан жүйені білім мен жаңа білім ... ... бір ... ... жиынтығы.
Ғылым — білім мен қызметтік бірлігі.
Өңдірісті басқырудың ғылыми негіздері дербес ғылым болып ... ... ... бөлу ... ... ... ... маңызы;
ә)зйнеткерлік білім жинақтау (тәжірибе); б) ... ... ... ... ... ... үш ... тұрады.
"Басқарудық ғылыми негіздері" және "басқару теорияеы" деген ұғымдардық
ара жігін ажырата білу керек.
Басқарудың ғылыми негіздері қоғамдық ... ... ... ... ... ... және ... үш құрамдас элменттен тұрады;
а) өндірісті басқару проблемаларын зерттеуді қамтитын іргелі қоғамдық
ұйымдардың (философиялық, саяси ... ... ... басқару
зандарын зерттейтін ғалымдардың (кибернетака, жүйелер ... ... ... ... ... ... ... мен функциялары туралы нақты салдар
(салалық экономика, жоспарлау, есеп және басқалар);
б) өндірістік басқару зандылықтарының өзін ... ... ... кешенді және нақты әлеуметтік құбылыс ретінде ... ... ... ... ... пәні ... табылады.
Басқару теориясы басқару практикасында объективті зандарды саналы
пайдаланудың формаларын ... ... ... ... ол ең ... ... ... ретінде басқару зандарын және басқарудың барлық тұтас ... бір ... ... зандарын тұжырымдауға тиіс.
Басқару теориясы екі бөліктен тұрса да ғылым ретінде біртұтас. Олардың
біреуі жасанды талдау негізінде ... ... ... ... ... ... ал ... тар мағанасында алғанда ол басшылық
теориясы деп ... ... ... басқару өнері деп аталады. Ол ... ... ... ... ... ... басшылардың
белгілі бір категориялары үшін басқару үлгілерініқ жүйеге ... ... сол ... ... теориясын байыта түседі.
Басқару ғылыми пәні экономиканы басқару процесінде пайда болатын
қызметкерлердің ... ... ... ... ... бір анықтамасы —
басқару қатынасын басқару ғылымынық пәні деп ... ... ... аса ... ... ... болып
табылады. Өндіріеті басқару теориясынада бұл категориянық ерекше орын алу
себі — оның ... пәні — ... ... ... ... ... мынадай ұйымдастырушылық түрлерге ... ... және ... жүйелер арасындағы, яғаи тікелей
басқару ... мен ... ... объектісі арасындағы қатынастарға,
екіншіден, басқарылушы жүйенін, өз ішінде де басқару ... ... ... басқарудың тәсілдері.
Басқару үшін ықпал ету қажет, ал ықпал ету үшін билік ... ... ... талаптарына (физиологиялык талабы, қорғалуталабы,
әлеуметтік талабы, құрметтеу талабы) ықпал етуге негізделген.
Ықпал етудің барлық нышандары ... ... ... ... ... пен ... ... бойынша биліктің негізгі бес нышаны болады:
1. Мәжбүр етуге негізделген билік. Қорқыту арқылы ыкпал ету, ... ... ... егер ол ... ... жүйесімен нығайтылатын болса, әдетте
бұған көп шығын кетеді.
2. Көтермелеуге негізделген билік — ... ... іс ... едәуір ықпалды, әрі жұмыс сапасы біршама жақсарады. Кейде қандай
көтермелеудің тиімді болатындығын айқындау қиын.
3. ... ... ... ... арнайы білімі барына, сол себепті
тиісті мұқтажын қанағаттандыратынына орындайтынына сенеді. ... мен ұйым ... ... ... ... ... сенім арту
барған сайын тиімді бола түсуде.
4. Эталондың билік (улгі билігі). Ықпал етудің мінез-құлқы немесе
қасиеті тартымды болатындығы соншалық, ... ... ... ... ... ... Занды билік. Ықпал етушінің бұйрық ... ... бар ... ... әрі оның ... ... ... түсімеді.
Бағынушылар ықпал етушінің бұйрығын орыпдайды, өйткені дәстүр бойынша
бағыну орындаушының кажетін ... ... ... ... ... ... ... деп атайды. Барлық басшылар заңды билікті
пайдаланады, өйткені оның өзі басқа адамдарды басқаруға өкілдік береді.
Биліктің осы негіздері ... ... ... ... ... ... ол ... мақсатына жету үшін қол астындағыларға жұмысты орындауды
міндеттей салды.
Әлеуметтік ... ... ... ұйым ... ... ... істейтіндерге, әріптестерге, сондай-ақ ұйым
мүшелігінде жоқ адамдарға ықпал етудің ең тиімді жолы ... ... ... бұл ... ... баяу әсер етеді. Басшылық пен көшбасшы
(лидерлік) жеке адамдар арасындағы басқару аспектісі болып саналады, ... ... ... ... әрі оған жету үшін ... және ... ықпал етуді білуі мүмкін.
Басқару қызметі — бұл басқару қызметінің белгілі бір тұтастай мазмұнға
ие болған ... ... яғни бұл ... ... мамандандырылған
бөлігі. Басқарудың мамандандырылған қызметінің бірыңғай тұтас ... ... ... деп ... ... мен оның ... ... әкімшілік еңбекті
атқарады. Бүл қызмет өте қиын, өйткені басшының алуан ... ... ... тура ... ... негізгі екі міндеттің - ... ... ... ... ... және басқару жүйесін ұйымдастыру. Олар өзара
байланысты, әрі күн өткен ... ... ... өз ... ... мен ... ... жаппай қолдану
өндіріс технологиясына, еңбек құралдары мен ... ... ... ... сапалык өзгеріс енгізетіндігін ескеруі тиіс. Әрі мұның
өзі жұмыскерлердің ынта-ықыласына, талап-тілегі мен ... ... ... ... өзі оның ... ... түседі, өйткені білімді, білікті
жұмыскерлерді басқару едәуір күрделі. Сокымен ... ... ... ... тартымды, әрі нәтижелі болады.
Басшы еңбегін ... ... ... ықпалдар төмендегі кестеде
келтірілген.
Басшының мақсаты басқалардың өзіне бекітілген ... ... ... Осы ... ... ... оның өзінін формальды өкілеттілігімен
қоса, билігі болуы қажет.
Билік — бұл басқалардың жүріс тұрысына ... ету ... ... ... түрткі болатын ықпалдар (А.Эрлих бойынша) (18).|
|Экономикалық ықпалдар ... ... ... ие ... ... ықпалдар |
|(жеке жұмыс кабинеті, сәнді мебельдер телефон т.б.) ... ... ... мәнісі, оның формальды атрибуттарына |
|ғана емес «қоғамның шынайы тануына ие болуға» тырысу; ... ... ... ... ... ... және ой-өрісін дамытуға тырысу – бұл жаңа |
|проблемаларды шешуге, жаңаша жұмыс істеуге ұмтылу. ... ...... ... ... қауіптену. |
Ұйымның әр түрлі бөлімшелеріндегі басшы өзінің тікелей бастығына, қол
астындағылар мен ... ... ... ... осы ... маңайына топтасқан адамдардың бір бөлігі. Осы адамдардың
жәрдемінсіз ... өз ... ... ... ... алмайды. Көпшілік
басшылар сонымен қоса, өз ұйымынан тысқары жерлердегі ... ... ... өнім ... ... бәсекелестерге,
олардың қызметін реттейтін ведомостволар мен кәсіподақтарға да тікелей
тәуелді.
Тіпті ... ... ... билігі бола тұрса да, ... ... ... ... ... ... болады. Бұл
тәуелділік тікелей басқаруға болмайтын факторлар мен адамдарға байланысты
және де мұның өзі ... ... ... ... себепкердің бірі.
Осы проблемаларды шешу үшін басшының бірден-бір қолданатын құралы — ... ... ету және ... ... ету мен ... ... ... ететін жеке адамдарға, сондай-ақ,
нақты ... және ... ... ... ... мәселен, билік жүргізу қызмет лауазымдарының бір-біріне
бағынуына қарай белгіленеді. Мұндай жағдайда ... ... ... оның ... ... деңгейіне қарай емес, баска адамға
тәуелділік дәрежесіне қарай ... ... ... ... ... ... билігі де соғұрлым көп болады.
Басшының қол астындағылар жалақыны көтеру, жұмыс тапсырмасын ... ... ... өкілеттілігін ұлғайту, әлеуметтік ... ... ... сол ... ... ... қол ... толық билігі бар, бесінші жағынан қабылданған
шешімдердін жүзеге асуы, өндірістік тапсырмалардың дер кезінде ... қол ... ... ... болатындықтан, кейде бұлар
да басшыға билік жүргізе алады.
1.3 Басқарудағы шешімдердің ... және ... ... ... ... ... сияқты кез келген басқару қызметінің
құрамдас ... ... ... ... басқарушының алға қойған
мақсатының қалыптасуы мен сол мақстақа жетудегі іс ... ... ... ... ... ... ... таңдау.
Альтернатив дегеніміз- мүмкін болған екі ұйғарымның біреуін ғана таңдауға
мәжбүр етеді. Жеке өмірдегі шешім ... ... ... ... өте ... процес. Адамдардың шешім қабылдау қабілеті де бірте -
бірте ... ... ... ... шешімдерді қабылдаубдығы
жауапкершілік басшығы ... ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдай алмайды.
Жоспарлау жүйеге адал ететін белсенді басқару процесі болып табылады,
сол арқылы ... ... жету үшін ... даму ... ... мен оны ... ... анықталады. Басқарудың басты
функциясы ретінде жоспарлау:
— ұйымнық болашақташ дамуын анықтайды;
— алға қойылған мақсатқа жетудің жолдарн мен ... ... ... ... болуы ықтимал зардантарды көре білуді қамтиды.
Жоспарлаудың маңызы болып қоршаған ... орта ... ... мен
ұйммннң ішкі мүмкіндіктерін бағалай отырып белгілеу және сол мақсаттарды
жүзеге асыруда тиімді әдіс-жолдарнан таңдап алу ... ... ... ... пен ... көрсеткіштерін үнемі қадағалап отыру мақсатында
маркетинг жүйесі және ... ... ... ... ... ... және парлау мынадай сұрақтарға жауап береді.
Біздіқ қазіргі, бүгінгі күнгі жағдайммыз қандай?
Болашақта біз қандай болуым ... ... ... ... орын ... ... ... әрекеттер жасағанымыз орынды?
Осыдан барып жоспарлау барысында ұйым деңгейінде ... ... ... атап өтуге болады:
Қажет етілетін адамдық, материалдың; ақпараттық басқа да рееурстары
іздестіру;
3. басқару жүйесі мен ұйммдмқ ... ... жане ... ... ... ... мен пайда деңгейін арттыру, өндіріс барысы мен құрал-
жабдықтарды пайдалану және жарарту жолдарын қарастыру;
5. сенімді бақмлау жүйесін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... тарған проблемалар мен міндеттер ... ... ... жиынтығын талап етеді. Осы туета жоспарлауды ұйымның
даыу баштын белгілейтін ке-шенді жиынтық ретінде қарастыра отырып, ... ... атап ... болады.
Алғашқы кезеқде ұйымның нақтылы жағдайы мен мумкіндіктерін, ... ... баға лау және ... мен ... ... ... ... кезевде бастапкд макраттар шеқберінде жалпн үйьш-нын, және оңың
әрбір ... ... ... ... олардмқ орындалу
мерзімі белгіленеді Міндеттерге ясағдайдық сай келуі, олардмң ... ... ... ... және ... ормн алуы талаптары
крйылады.
Үшінші кезеңде"анықталған міндеттёрді ... ... ... ... ішкі жөне ... жағдайларын ескере отмрып қалыптастыру
орьш аладые
1.4 Кәсіпорындардағы ... пен ... ... жеке ... ... басқару
аспектісі болып саналады, сол арқылы бағыныштылар кәсіпорынның мақсатын,
әрі оған жету үшін ... ... және ... ... етуді білуі мүмкін.
Басқару қызметі - бұл басқару қызметінің белгілі бір тұтастай мазмұнға
ие болған оқшауланған бөлігі, яғни бұл ... ... ... ... ... қызметінің бірыңғай тұтас синтезделуін
және интеграциялануын басшылық деп атайды.
Кәсіпорын басшысы мен оның құрылымдық бөлімшелері ... ... Бұл ... өте ... өйткені басшының алуан ... ... ... тура ... өзіне негізгі екі ... ... ... ... ... ... және басқару жүйесін ... Олар ... әрі күн ... ... ... ... өз жұмысында ғылым мен ... ... ... ... ... ... ... мен заттарына, адамдардың еңбек
әрекетінің сипатына сапалық ... ... ... ... Әрі мұның
өзі жұмыскерлердің ынта-ықыласына, талап-тілегі мен ... ... ... Мұның өзі оның жұмысын қиындата түседі, ... ... ... басқару едәуір күрделі. Сонымен қоса, басқару жұмысы біршама
творчестволық тартымды, әрі нәтижелі болады.
Басшы еңбегін тыңдауға түрткі ... ... ... ... ... басқалардың өзіне бекітілген жұмысты орындауына ықпал
ету. Осы қызметін орындауы үшін, оның өзінін формальды ... ... ... ... - бұл басқалардың жүріс тұрысына ыкпал ету мүмкіңдігі.
1-кесте
|Басшы енбегін тандауға түрткі болатын ықпалдар ... ... ( 18). ... ... ... әр түрлі бөлімшелеріндегі басшы өзінің тікелей бастығына, қол
астындағылар мен әріптестеріне тәуелді. Шындығына ... осы ... ... ... адамдардың бір бөлігі. Осы ... ... өз ... ... ... ... ... Көпшілік
басшылар сонымен қоса, өз ... ... ... ... ... сондағы өнім жеткізушілерге, тапсырушыларға бәсекелестерге,
олардың қызметін реттейтін ... мен ... да ... ... ... белгіленген билігі бола тұрса да, ... ... ... бағыттай алмайтын кездер болады. Бұл
тәуелділік ... ... ... ... мен ... ... де мұнын өзі басқару тиімділігін қиындататын басты себепкердің бірі.
Осы проблемаларды шешу үшін басшының бірден-бір қолданатын құралы - ... ... ету және ... ... ету мен ... ... ықпал ететін жеке адамдарға, сондай-ақ,
нақты жағдайларға және ... ... ... ... ... ... ... қызмет лауазымдарының бір-біріне
бағынуына ... ... ... жағдайда адамда биліктің қаншалықты
болатындығы онын формальды өкілеттігінің деңгейіне қарай ... ... ... дәрежесіне қарай белгіленеді. Адамдар басшыға неғұрлым тәуелді
болса, оның билігі де соғұрлым көп ... қол ... ... көтеру, жұмыс тапсырмасын алу,
қызмет бабында ... ... ... ... мұқтажын
қанағаттандыру секілді мәселелерде сол ... ... ... қол ... толық билігі бар. Екінші жағынан қабылданған
шешімдердің жүзеге асуы, өндірістік тапсырмалардың дер кезінде ... қол ... ... байланысты болатыңдықтан, кейде бұлар
да басшыға билік жүргізе алады.
ІІ. Мемлекеттік басқару жүйесіндегі шешімдердің ... ... ... маңызы және олардың мәні.
Шешім қабылдау ақпарат алмасу ... кез ... ... ... ... Шешім қабылдау қажеттілігі ... алға ... ... мен сол ... ... іс ... түгелдей
қамтиды. Шешім дегеніміз-бұл баламаны немесе ... ... ... ... ... екі ... біреуін ғана таңдауға
мәжбүр етеді. Жеке өмірдегі шешім қабылдауға ... ... ... өте ... процес. Адамдардың шешім қабылдау қабілеті де бірте ... ... ... ... ... ... ... басшығы ауыртпалық әкеледі. Сондықтан басшылар ... ... ... қабылдай алмайды.
Жоспарлау жүйеге адал ететін белсенді басқару процесі болып табылады,
сол ... ... ... жету үшін ... даму ... ... мен оны ... әдістері анықталады. Басқарудың басты
функциясы ретінде жоспарлау:
— ұйымнық болашақташ дамуын анықтайды;
— алға қойылған мақсатқа жетудің жолдарн мен ... ... ... ... ... ... ... көре білуді қамтиды.
Жоспарлаудың маңызы болып қоршаған сырткң орта ... ... ... ішкі ... ... ... ... және сол мақсаттарды
жүзеге асыруда тиімді әдіс-жолдарнан таңдап алу табмлады Нарық жағдайындағы
жоспар өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... және бақылау процесімен тығыз байланыста ... ... және ... ... ... ... береді.
Біздіқ қазіргі, бүгінгі күнгі жағдайммыз қандай?
Болашақта біз қандай болуым қажет?
Осы жолда нендей кедергілер орын алған?
Мақсатқа жетуге қандай әрекеттер жасағанымыз ... ... ... ... ұйым деңгейінде жүзеге асырылатын
төмендегідей міндеттерді атап өтуге болады:
Қажет етілетін адамдық, материалдың; ақпараттық басқа да ... ... ... мен ұйммдмқ құрылммды кдлнптастнру жане акдараттар
таеқынын реттеу;
4 еңбек өнімділігі мен пайда деңгейін арттыру, өндіріс барысы мен құрал-
жабдықтарды пайдалану және ... ... ... ... ... ... ... ету арқылы міндеттерді орнндауға
қол жеткізу.
Басшылықшқ алдьшда тарған проблемалар мен ... ... ... әрекеттер жиынтығын талап етеді. Осы туета жоспарлауды ұйымның
даыу баштын белгілейтін ке-шенді ... ... ... ... бірқатар
баетапқы кезеңдерін атап өтуте болады.
Алғашқы кезеқде ұйымның нақтылы жағдайы мен мумкіндіктерін, нарықтағы
алар орнын баға лау және ... мен ... ... ... ... кезевде бастапкд макраттар шеқберінде жалпн үйьш-нын, және оңың
әрбір бөлімшелерініқ нақтмлн міндеттері айқындалынып, ... ... ... ... ясағдайдық сай келуі, олардмң жүзеге ашрнлу
мүмкіндігініқ болуы, нақтылығы және ... ормн алуы ... ... міндеттёрді орындауға кджетті іс-арекеттер
жиынтығын ұйымнмң ішкі жөне сыртқм жағдайларын ескере отмрып ... ... ... ... ... мен ... негізінде кджетті
баламаны тавдап алу арқылы жоспардм жасап шығарукөзделеді.
2. Мемлекеттік шешімнің түрлері мен нысандары.
Басқарушылық шешім дегеніміз- ... ... ... ... орындау үшін таңдай білу қабілеттілігінің болуы. Оның мақсаты
мемлекеттің алдың да тұрған ... ... ... ... ... ... қабылданған және орындалған мақсатын айтуа
болады. Басқарушылық шешімдер екге бөлінеді.
1. Бағдарланған шешім.
2. Бағдарланбаған шешім.
Бағдарланған ...... ... ... Бар ... мен құрлымылдың белгілі бір сәйкестілігін жүзеге асырудың нәтижесі
болып ... ... іс ... ... ... бір ... ... нәтижелі түрде жүзеге асырылуы.
Мұнда альтернативанық мүмкіндік саны шектеулі және ... ... ... ... ... ... ... мейірбикелер мен санмтарлар жұмысының
графигін ... ... ... жеке ... ... (персоналдар) мен
емделушілер санының бір-бірімен сәйкестігін ... ... ... ... Егер 5 ... 1 ... ... онда шешімдер автоматты түрде
қабылданады.
Бағдарлау — ... ... ... ... көмекші құралы,
Мешімдердіқ қабмлданунна қарай басшмлар кемшіліктерді жояды.
Мұндай шещімдер белгісіз фактормен ілесе ... ... ... ... жағдайларда талап етіледі Сол себепті қажетті қадамдардың
нақтылы реттйнігін алдын-ала құру мүмкін емес.
Бағдарланбағандар шешімдер ... мына ... ... ... ... ... өнімді қалай жақсартуға болмайды, бөлімшенің құрылымын
қалай жетілдіру қажет, бағыныштыларды қалай ... ... ... зерттеу жөнінде маман ретінде Роберт Кац былай
деді:
"Әрбір шешім аса қайшылықтарды, мақсаттарды және ... ... Ол ... ... ... ... ... Ұйымдарға әсерін
тигізетін әрбір шешім немесе таңдаулар (ұйғарммдар) оның ... ... ... ... ... қарастырылаған.
Шешімдерді қабылдау процесін қарастыра отырып, ондағы екі мәселені
немесе жағдайды қарастырған жөн,
Оның біріншісі, шешім қабылдау қиын ... бұл ... адам ... іс-
қимылын тандауға негіздейді. Жакры шешім қабылдау қиын.
Ал, екіншісі, шешім қабылдау — психологаялық процесе, Адамның ... ... ... ... бола ... ... ... логика
(қасып билесе, кейде сезім билеп кетеді. Басқа қабылдаған ұйғарымдарға
осындай екі ... ... ... Әрине, нақтылы бір ұйғарымда аталған
екі түрдің тек біреуіне ... ... ... ... дектарлардан шығуы
мүмкін. Дегенмен, мәселені тек сезім арқылы ғана шешеді деген адам күтпеген
көптеген кедергілерге тап болады.
Статистика мына анықталған ... ... ... ... ... ... ... негізделген шешімдер — бұл оның ... ... ... ... ... Шешім қабылдаушы бар
жағдайда "қостаушылар" және ... ... ... өлшемдермен
айналады, олармен санаспайды. Ол тек тандауға ғана сүйенеді
пікірлерге негізделген ... ... ... ... ... сондыңтан олардыңң қандай да ... ... ... негізделген
шешімдер — білім немесе жинақталған тәрбе арқлы келісілген ... ... ... ... ... ғана ... Сол үшін ... көптеген
жағдайлардың жиі қайталу тенденциясы бар.
Нарықты экономикаға өту кезеңінде кәсіпорындардағы өңдірістік процестер
мен әлеуметтік-экономикалық қарым-қатннастардың күрделілігі ... ... ... ... ... ... Алайда кейбір ... ... ... басқарушылық шешімдерді жүйе-жүйеге
көптеп, олардың негізгі ... бөле ... ... ... ... ... ... белгілеріне мыналарды жатқызу
керек:
1)шешілетін мәселелерді дамыту дәрежесі
2) қабылданған шешімдердің жүзеге асырылуының ... ... ... ... ... ... ... функциялық сипаты.
Шешілетін мәселелердіқ ауқымдылығын жағынан басқарушылық шешімдердің
жалпы және жеке түрлері бөлініп реттеледі. Жалпы ... ... ... ... бүкіл шаруашылыққа қатысты шешімдер.
Жалпы және жеке басқарушылқтың шешімдердің ... ... ... ... жеке шешімдер жалпы басқарушылық шешімдерді нақтылаудың және оларды
орындаушыларға жеткізулік тәсілі болып ... ... ... ... ... ... ... мынандай негізгі
түрлері ұзақ ... ... ... ... ... ... ... деп бөлу керек.
Ұзақ мерзшді шешімдерге ... ... ... ... ... шешімдер жатады.
Орташа мерзімді шешімдер бір жыл ішінде жүзеге асырылады және әдетте
өндірістік жылдық ... ... ... ... ... ... ... шағын тобын қамтиды да,
өзінің еипаты жағанан кебінесе жеке шешімдер ... ету ... ... ... және ішкі шешімдер деп бөлуге
болады.
Сыртқы ... ... бір ... ... ... басқа
кәсіпорындармен қарым-қатннастарын қамтиды.
Сыртқы шешімдердің белгілі-бір тобын орындамайтын шешімдер көп ... ... ... ... ... экономикалық технологаллық, қаржылық
әкімшілік шешімдер болады.
Экономикалық шешімдер жоспарлардыа, нормалар мен ... ақы ... ... ... ... ... ... өткізу және
табыстарды болумен байланысты. Технодогмядық шешімдер өндіріс процестерін
ұйымдастмру мәселелеріне ... Бұл ... ... ... ... таңдап алуды, жұмыстарды ... ... ... ... ... шешімдер жоспарлық және есеп беру кдржы баланстарын белгілеп,
бекітуге, түрлі кррлардн бөлуге, несиелер алып оларды ... ... ... ... есеп ... ... ... жөніндегі шешімдер де
жатады.
Әкімшілік шешімдер әдетте басқару ортаның өз жұмына қатысты болады және
қызмет барысыснда адамдардың, ... ... мен ... отмруға, өдардың жумыс іетеуі мен өзара қарьш-қатынаеыньщ тәртібін
белгілеуге багатталады
Баеқару ... ... ... ... ... талаптар:
Ғылыми жағынан негізделуі: Шешім экономикалық және басқа ... ... ... алу және ... ... жағдайларына талдау
жасау арқылы қабылдауға тиіс. Басқару объектісінің жай-күйі туралы дұрыс,
орнықты, сапасы толымды хабарлама ... ... ... шешім
ғана ғылыми негізделген болуы мүмкін. Шешім ... ... ... ... сай ... ... Белгілі бір міндетті шешер кезде әдетте басты міндеттер ... ... ... ... дәрежелі міндеттермен де айналысуға тура
келеді, Олар шешім қабылданнп отырған -басты міндетке бағындырылуға тиіс.
Екінші ... ... ... ... ... және ... ... Мемлекеттік басқарушылық шешімдерді қабылдаумен жүзеге асыру
технологиясы.
Шешімді жасу процесі үш негізгі кезеңнен ... ... ... және жүзеге асыру. Төменде басқару шешімін жасу, қабылдау және
орындау кезеңдерінің үлгі ... ... ... және ... ... осы схемасы, шешімді
кабылдаудың «Технологиялық» ... ... ... ... кезеңдері мен линиясы шешім түріне байланысты. Қарапайым міндеттерді
шешкен кезде лталған кезеңдердің барлығын пайдсілану міндетті емес, және ... ... ... ... ... ... мәселелерді
шешкен кезде шешім қабылдауға, әдетте барлық ережелер сақталған.
Келтірілген кезеңдердің көрсеткеніндей, басқару шешімін қабылданатын
және қыллаудың ... ... ... ... әрі ... шешімге
қарай айқын бірізділікті қажет етеді. Алайда кез ... ... ... барлық сатысы әзірлік, негізгі және қортыңды кезеңдерге ... ... ... ... кез ... ... ... экономикалық, әлеуметтік жағдаііларды бағалаудан бастауы тиіс.
«Жағдай» үғымыпа шешім кабылдауға тура келетін, әрі басқару жүйесіне ыкпал
етіп, оны жана ... ... ішкі және ... ... ... ... өзі ... ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын немесе оның
жекелеген өндірістік бөлімдерден, ... ... ... ... ... ... қалыптасу сипатына қарай
қабылданатын басқару шешімінін ле өзіндік типі ... ... дер ... және дүрыс түсіну көбінесе басқару шешімін қабылдау уақытына
байланысты.
Басшы қалыптасқан ... жете ұға ... ... Жағдайды бағалау
процесінде қабылданатын шешімнің максаты калыптасады — бұл ... ... ... ... ... ... өзі басқаратын объектіге
қолайлы, әрі кажетті ықлал ету ... ... ... ... жағдай тиімді шешететін болады.
Проблема мен мақсат дұрыс түжырымдалған жағдайда мііщеттің шешілуі ... ... ... деп есентеуге болады. Басшының міндеті —
өндірістік-техникалык, экономикалык, сондай-ақ ... ... ... ... болуы мүмкін проблемаларды дер кезінде айқындау.
Басшы кез келген проблеманы ең ... ... ... ... ... басқару объектісі проблемаларын шешудегі ерекше
көзқарасыныңөзі, міне, осынла. Проблеманы тұжырымдау көп жағдайда ... ... ... осы ... ... ... жұмылдыра білуіне байланысты.
Нақты мәселені, міндеттің не себепті қойылғандығыл ... ... ... — оның ... болу ... ... неғүрлым тиімді
ұйымдастыру мүмкіндіктерін т.б. айқындайды.
Шешімді ойдағыдай орындау үшін мақсаттын дәл, әрі ... ... ... бар. ... ... максатты айкындау оңайға түспейді,
ейткені өндірісте күн ... ... ... туындап жатады. Сондыңтан
басты буын принципі бойынша міндетті негізгі мақсатқа ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... шепікен кездс
жинақталғаи тәжірибені пайдалану қажет. Шешілетін варианттарды таңдау үшін
сандың талдауды да эвристикалық тәсіл деп ... да ... ... ... ... ... болғанда ал шешімнің
дұрыс болмауы қосымша шығынға ... ... ... ... тәсілдерін пайдалану ұсынылады. Маркетинг принциптері
негізінде кәсіпорынды ... ... ... ... шешім
қабылдар алдында нақты жағдайға талдау жасалады да, ... ... ... ... ... болжалдау жүргізіледі (нақты жағдайда
кәсіпорьш не күтеді?), сыртқы орта ыкпалы (ол ... ... ... ... ... синтез жүргізіледі. Мұның мәні істі мақсат
ұсыну (жағдайды түзету үшін не істеу ... ... ... ... ... дәл осылай істеу керек?), тек содан кейін ғана шешім
қабылдау.
Шешімнің ... ... ... ... ... ... ... кейін. әр варантты жеке қарастырады. Шешім
қабылдаудың бұл ... әр ... ... ... дәрежесі мен
орындау мүмкіндігін айқындау қажет. Ең тәуір вариантты таңдау басқару
шешімінін жауапты ... Іске ... ... ... тастайды да,
ақырғы тандауға неғұрлым ісжүзеге асатын ... ... ... ... вариантын ақырғы тандау жөніеде бұдан кейінгі жұмыстарды
оңайлату үшін не істеу керек? Ол үшін ... ... ... ... ... мәні мыналардан көрінеді:
— өндірісті басқару — объективті экономикалық зандардың бүкіл жүйесінің
талаптарын жүзеге асыратнн механизм;
— өндірісті ... - ... ... жене жеке ... ... ... механизм.
Басқарудың бастапқы негізі басқарудың қалыптастырылуы мен мақсатын
таңдап алу ... ... ... кез ... ... басты белгісі -
нысаналы қызмет. Сондықтан да ерекше ... ... ... ... ... ... ... мынада: басқару субъектісі басқару
объектісіне қызметтік ... ... ... қатар жасайды.
Өтпелі кезең жағдайында экономиканы басқарудың орасан зор мақсаты
нарықтық қатынастарды реттеу ... ... ... ... ... әлеуметтік жағынан бағдарланған, қоғам мүшелерінің лайықты
өмір сүруі үшіи ... ... ... алатын нарықтық экономикаға
оқтайлы енуін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... бірі оны
кәсіпорындар мен аймақтар деңгейінде демократиядандыруды одан әрі терендете
түсуі тиіс.
Шешім варианттарьш ойластыру дегеніміз ... бұл ... ... ... бөлігін, әсіресе, мақсаты мен
міндетін мүмкіндігінше толық тұжырымдайды.
Екіншіден, ... ... ... ... ... жолы мен ... қолда бар еңбек, материалдық қаржы және басқадай ресурстар,
ғылыми идеялар, ... өнер ... ... ... уақыт
факторы ескеріледі.
Үшіншіден, басқарушы және басқарлатын жүйелердің, әсіресе осы шешімді
жүзеге асыратын кезде басқару мен байланыс ... ... ... ... Пікір жинау тәсілі. Проблема жекелеген ... ... ... ... ... ... солардын
қызмет бабына жататын жекелеген міндеттерді шешу үшін ұсыныс ... ... ... ... ... ... шұғылдана
алады.
Кемшілігі: ұсыныс, проблеманы шешу көзқарасы субъективті.
«Дельфа» тәсілі» (көне Греция мифологиясы бойынша кеңес алу ... ... ... ... ... ... ... әдістер,
3.1 басқарудағы экономикалық әдістер
Сонымен, әдістер - басқару қызметінің мәні және негізгі мазмұны болып
табылады, өйткені ... ... ... ... іске ... түрде алғанда, басқару әдістерін мынадай екі үлкен топқа бөлуге
болады;
а) бүкіл басқару жүйесіне жататындар ... ... ... ... ... ... ... (шағын ауқымдағы
әдістер);
Басқарудың жалпы әдістері:
— кәсіпорын, бірлестік, экономикалық аймақ деңгейіндегі басқару
қызметінің ... ... ... ... комитеттердің қызмет әдістеріне;
-түрлі деңгейдегі басшылардың өз ... ... ... бір ... ... іске ... ... әдістер немесе жұмыс стилі деп аталатын бұл әдістердің бәрі
шағын сипатта ... ... олар ... ... ... ... ... теориясы мен өндірісті басқарудың практикасы үшін ... ... ... ... ... ... ... болатын жалпылама түрде талдау жасау маңызды.
Іс жүзіне басқару ... ... мен ... ... ... ... ... мақсатымен (қандай обьективті заңдарын еіке асырудың ... ... ... ... (осы мотивтердің қайсысын
білдіреді)
- ... ... ... ... ... ... алуан түрлері қолданлады.
Осы ... ... ... ... ... ... ... бір басқару буынының алдына ... ... ... психологиялық міндеттерді жүзеге асыру үшін ықпал
жасауды мақсат ... ... ... орын ... ... ... емес, бірге пайдаланылады. Барлық басқару
әдістері бір-бірімен өзара ... ... ... әдістердің
әбір тобының өзіне тән ... ... ... ... ... ... болады.
Басқару әдістеріне талдау ... ... ... ... оның ... және ... формасын бөліп көрсетуді талап
етеді.
Басқару ... ... тән ... ... сәйкес келген
жағдайда басқару ... ... ... ... ... ... ... – обьективті заңрдаң талаптарын іске асырудың
әдісі. Басқару әдісінің мазмұны ... ... ... бір ... жету үшін ... жай ғана ... талаптарына сай келу жеткіліксіз. Осы талаптарды өндіріс
қызметкерлеріне ... ету ... ... ... ... ... экономикалық процестер өзінен өзі өндіріс процесіне
қатысушылардың қызметінен тыс өмір ... ... ... ... ... ... әсердің мазмұны мен ғана ... ... ... әдістері өндіріс пен қызметтерге түрліше ықпал етеді. Нарық
қатынастарына көшу кезеңінде өндірістегі мотивация ... ... мен ... оның ... мен ... Ықпал ету сипаты жөнінен ... ... ... ... ... ... ... себеп әдістеріне
- билік ету ... ... ... ... ... әрқайсысы:
- оңды себепті (ынталандыру)
- теріс себепті (жазалау, мәжбүр ету) қамтиды.
Бұл әдістер жекелеген ... де ... да ... ... ... ... Тәжірибеде таза себеппен жасалатын ықпал
болмайды. ... ... ... ... ... үшін база ... ... бұл ықпалдарды бөліп алып жеке-
жеке қарауға ... ... ... үш ... ... ... жеке ... көрінеді
Материалдық себептерге:
-материалдық жағынан ынталандыру
- ... ... айып ... өсім алу және ... ... ... қолдану жатады.
Билік ету себебі қызметкерді кез-келген жағдайда қимыл жасауға мәжбүр
ету мүмкіндігіне ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі және тиісті күштеу тұтқалары арқылы қамтамасыз
етіледі
Ықпал ету үлгісі бойынша басқару ... ... тура ... ... ... етуге;
ә) міндеттер қоюға;
б) ынталандыратын жағдай жасауға ... ... ... ... ешқандай түсініктеме бермей, егжей-тегжей
нұсқау түрінде өкім беруі тән.
Міндет қою - сан қырлы әдіс, ... ... ... ... болуы мүмкін. Бұл қазіргі басқарудың негізгі типі.
Ынталандыратын жағдай жасау басшылықтың мақсаттарына сай келетін жолды
орындаушылардың өздері ... ... ... ... ... Адамдағы
жұмыста бұл әдістің мүмкіндіктері шектеулі, ол ұзақ мерзімді перспективаға
арналған жалпы ықпал ету әдісі болып табылады.
Халық шаруашылығы дамуының ... ... ... ... зор ... алып ... ... әдістерінің, мазмұны еңбек және материал
шығындарын мейлінше аз ... ... ... ... ... ... мақсатында қызметкерлердің экономикалық мүдделеріне ... ... ... ... ұжымдар мен жекелеген қызметкерлерге белгілі ... ... ... құн, пайда, баға, жалақы, материалдық
көтермелеу қорлары) пайдалану жолымен ықпал ету экономикалық ... ... ... ... олардың экономикалық мүдделері
арқылы жанама ықпал етудің пайдаланылуын көздейді
Баскарудың ... ... ... ...... мен ... қызметкерлері барынша белсенділік көрсетуге
ұмтылатындай ... ... ... ... басқаруды түбірінен қайта құруды жүзеге асыру жағдайында
қарастырылып отырған әдістер ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды, үнемділікті (пайда,
кіріс) материалдық нәтижелер және интегралдық ... деп, ... баға ... ... ... рөлін тануды, жоспар жасауда, оны
мейлінше тиімді іске ... ... мен ... таңдап алуда
шаруашылық бөлімшелеріне жеткілікті дәрежеде дербестік ... ... ... ... ... экономикалық көрсеткіштерді жақсарту ісінде толық
алғырлық көрсетілуін қажет етеді. Экономикалық әдістерінің бірнеше тобын
бөліп көрсетуге ... ... ... ... және онық ... ... ... аймақтық басқару;
- экономиканы дамытудағы индикативтік жоспарлауды пайдалану;
- мемлекеттік реттеудің әдістері.
Осы көрсетілген әдістер тобына ... ... беру ... ...... жүргізудің қағидаларына негізделген
әдісі. Бұл шаруашылық механизмі ұғымы кез келген кәсіпорындардың залалсыз
қызмет істеуінің мәнін ашып көрсетеді. Шаруашылық механизмі ... ... ... ... белгіленген шеңберде жұмыс істеу үшін жағдай
жасауды білдіреді.
Шаруашылық мехаыизмі, басқаша айтқанда, өндірістік қатынастар жүйесі,
өндіргіш күштер және ... ... ... ... іс-қимылдарды
көрсетеді деген сөз. Яғни шаруашылық механизмі ең алдымен өндірушілердің,
содан соң ... және ... ... экономикалық мүдделерін ескере
отырып, әртүрлі ... ... ... асыруға мүмікіндік береді.
Өйткені бұл орайда негізгі ... ... үшін ... ... ... ... ... тілегі, үшіншісі үшін салық алу мен гүлдену тілегі
өлшем болады. ... ... ... ғалым тұрғысынан алғанда
нарықтық мехнизмге өте жақын деуге, ал іс ... ... ... болады.
Сондықтан экономикамыздың нарықтық қатынастарга бет алуы іс жүзінде ең
алдымен жақа ... ... ... ... Бұл ... ... залалсыз жұмыс істеуіне;
- пайдасы жоқ дотациялардың тоқтатылуына;
- басқалармен салыстырғанда, ғылыми-техникалық прогресс
нәтижелерін енгізетін кәсіпорындардық ... ... яғни ... прогрестің енгізілуін ынталандыруға;
- өндіруші жөнінде де, тұтынушы жөнінде де экономикалық
мүдде категорияларының пайдаланылуына;
- мемлекет арқылы қоғамның экономикалық айқындамаларын ... ... шын ... ... ... ... ... деңгейін күрт көтеруіне және т. б. қол жеткізуге ... ... ... пен ... ... ... ... механизмі нарықтық (рыноктық) механизмге өтпей қоймайды деген
қорытынды жасауға болады.
Шаруашылық механизмі нарықтық механизмге ... ... ... ... ...... алдында тұрған мақсаттарға
бағытталған заңдар ... және ... ... мейлінше жақсы
пайдалану жағдайында қоғамдық ... ... ... ... дұрыс ықпал жасауы болып табылады. ... ... ... ... ал олардың болмауы стимулдар жоқ және мақсатқа
жету ... емес ... ... ... өндіруші және қоғам
арасындағы өзара іс- ... ... ... ... ... тыс өмір сүре алайды. Сондықтан мұндай құрылымдар ... ... ... ... басқару құрылымы деп түсіну қажет, ал
бұл фориа басқарудың белгілі бір функцияларға бөлінуін ... ... ... ... құрылымы элементтерімен және олардың байланыстарымен
сипатталады.
Элементтерге:
- басқару қызметкерлері;
- басқару техникасы;
- ... ... ... ... басқару функциясының белгілі бір бөлігін
орындайтын индивидтер (адамдар) жатады.
Басқару техникасына жататындар — ... ... үшін ... ... ... ... басқару еңбегінің бөлінісі қатынастарымен
байланысты қызметкерлер тобы ... ... ... ... ... ... ... жүйесін құрайды.
Мұндай басқару органдары жоғары және төмен ... тең ... ... Бұл ... ... ... ... да
байланысты. Басқару құрылымы басқару органдарының арасында бар ... ... ... ... кез келген жағдайда белгілі бір принциптерге
бағынатынын атап өту қажет. Бұл қағидалар басқару аппараттарына қойылатын
талаптардан өз ... ... Бұл - ең ... басқару аппараты
құрылымының оңтайлылығына одан соң - құрылымды аңғарудың ... ... ... және ... ... ... жұмыс істеудің сенімділігі мен басқару тиімділігі.
Қаралып отырған мәселеге байланысты еске ала кететін бір жай ... ... ... ... бір ... сай келуге тиіс.
Нақтылы айтқанда ол:
- біздің санамыздан тыс әрекет ... ... ... ... оның толық сәйкес келуі;
- шаруашылық механизмініқ ғылыми негізділіп;
- механизмнің іске асырылуы экономикалық ... ... ... қоғамда әлеуметтік-экономикалық кепілділіктер механизмін жасау;
- барлық деңгейдегі басқару объектілерінің мүдделерін біріктіру ... ... ... ... ... одан әрі ... ... алғанда, ұғым ретінде шаруашылық механизмі нарықтық механизмге
толық ... ... ... ... ... жоспарлауды пайдалану басқарудың
негізгі фуикцияларын бірі болып табылады. Осы ... бір айта ... ... ... экономиқаға жоспарлау қажет емес деген жалған пікірлердің пайда
болуы. Расында, бұрынғы ... жүйе ... ... ... ... ... өтті. Ол тұста жоспар
әрқашанда директикалық құжат түрінде болған және заң күші берілген.
Алайда дүние жүзілік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... жоспарлауды кеңінен пайдалануда. Әсіресе, басқару
жүйесінің төменгі сатысында (шағын және орташа кәсіпорындарда) ... ... ...... ... мен субъектісінің де қоса алғандағы
өндіріс дамуының перспективасын және өндіріс жүйесінің ... ... ...... ықпал ететін белсенді басқару процесі болып
табылады, сол ... ... ... жету үшін ... даму
қарқыны, материалдық көздері, бүкіл өндірістік организмді дамытудың
әдістері мен формалары ... ... ... ерекшелігі мынада: мұнда жоспарлы
жұмыстың өндірістің ... ... ... ... ... ... нақты қойылуға тиіс. Жоспарлау
жұмысының кеңістік — уақыт ... ... ... бір ауқыммен
шектеледі. Өндіріс учаскесінің ... ... ... ... адам (шебер) қажет, ал осы функцияны бірлестік деңгейінде атқару
үшін функционалдық жоспарлаушы басқару органдары ... ... ... мәні мен ... ... басқару объектілері үшін бірдей.
Өндіріс учаскесінің цехтың жұмысын жоспарлау, мысалы, бірлестік жұмысын
жоспарлаудың бүкіл ... ... ... ... ғана ... ... негіздеу және қабылдау процесінен тұрады, ол
процестер өндірісті дамыту жоспарлары түрінде ...... ... неге қол ... ... ғана ... ... мұны қалай істеу керек екенін, жоспардың негізгі көрсеткіштері
қандай және оны орындау ... пен ... ... ... ... ... ... негізгі функциясы ретінде жоспарлау өндірістің болашақтағы
дамуын анықтауды, алға қойылған ... ... ... мен ... ... зардаптарын көре білуді қамтиды.
Президент Назарбаев Н. Ә. жоспарлауды ... ... ... ... деп санайды. Ол атап көрсеткендей: "Біз кіші ... үш ... ... ... ... бір ... екінші жылға қарай бағытсыз өте
беруімізді тоқтатқанымыз жөн. Міне, сондықтан ... ... ... ... ... ұзақ ... саясат пен дамудың стратегиясын
талдап жасауға күш-жігерін жұмылдыруға тиіс. Ал ... ... бес ... ... ... ... ... кірісетін кезі келді және
осы жұмысқа ... ... ... және жеке ... тартуға тиіс .
Әлеуметтік-экономикалық дамуды аймақтық басқару біздің республикамызда
жаңадан дамып келе жатқан экономикалық әдістер ... ... ... ... сатыға көтерілді Оған дәлел-жалпы еліміздегі және жергілікті
жерлердегі реформаларды тереңдету мәселелеріне арналған барлық деңгейдегі
әкімдердің республикалық кеңесі.
Бұл ... ... ... Н. Ә. ... ... болуы оған
аймақтардың белсенді қатысуына байланысты деп, атап ... ... ... ... ең ... ... ... — барынша қысқа
мерзім ішінде жекешелендіруді аяқтау, өндірістегі ... ... ... кәсіпорындарды дағдарыстан шығаруға қол жеткізе алатын, жақсы
менеджментті ұйымдастыра алатын ... ... ... барлық жағдайды
жасау қажет.
Басқару теориясы бойынша, басқарушы органдардың ... ... ... ... ... Сондықтан қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... қарым-қатынастарын қайта құру керек.
Сонымен ... ең ... ... дамыту мәселелерін шешу — көліктік
қатынас жолдары мен коммуникацияны, сауда жолдарын дұрыстап реттеуді және
т. б. талап етеді
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерінде мемлекет ол процеске әсер
етуге тиісті. Оны ол өз қолындағы басқару ... ... ... Мысалы, несие беру ... ... ... және ... ... қаржылары орталықтандырылған
салаларға, бірлестіктерге, кәсіпорындарға қолданылады. Несие беру күрделі
құрылыстың, кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ең ... өзі ... басқару деңгейі
формалары (қаулылар, бұйрықтар, нұсқаулар, ... ... ... ... бойынша ерекшеленеді. Кез-келген өкімдік ықпал жасау ... бір ... ... ... ... ... құқықтық шеңберде
жүргізіліп онда ұйымдастырушлық ықпалдан етуден гөрі ... ... ... ... ... отыруды талап ... ... ... ... ... жаңадан өкімдік ... ... ... оның ... ... - өткенде жасалған ықпалды
толықтырып нақтылай ... ... — алға ... мақсаттарға жету үшін ... ... ... күрделі де серпінді процесс.
Өндірісті басқаруды жузеге асыру ісінде басқару әдістері ... ... ... ... объектіге ықпал жасау әдістері
басқару ... деп ... ... дегеніміз — басқару процесінің маңызды элементі.
Басқарудың прогресшіл әдістерінің болуы, оларды іс жүзінде шебер ... ... ... ... алғы ... ... табылады.
Басқару әдістері ұжымдар қызметінің жоғары тиімділігін, олардың
ынтымақты ... ... ... ... ... өзі ... ... шаруашылық міндеттерді шешу процесінде пайдаланылатын
басқада техникалық ... ... ... ... ... басқару процесін мүлтіксіз ұйымдастыру, осы заманға
техниканы пайдалану және еңбек пен өндірісті ... ... ... жағдайлар жасайды, олардың барынша тиімді болуын қамтамасыз етеді
Басқару кәсіпорнының басымдылығы, атақ, абыройы үшін аянбай күресуіне,
пайдалы ... алу үшін бар ... ... жаңа ... ... ... қарай монополиялық жағдайға ие болуына,
жұмысшыларымен қолайды қарым-қатынас ... т.б. тура ... ... қамтамасыз ету үшін олар бір мезетте білгір саясатшы, ... ... ... ... ... ... ... осындай. Осыған
байланысты іскер Американың басты ерекшелігі басқару ... ... ... ұдайы баулу, әрі мамандығын жетілдіру болып
саналады.
Бүгінгі АҚШ — әлемдегі ... ... ... ... ел.
Мұндағы тек тіркелген, ... ... бар ... бизнес
университеті мектебінің ассамблеясы мен оизнес және басқару саласындағы
бағдарлама 1300-ден астам, сонын ... көп ... ... ... істейтін бизнес мектептері — 600. Олар бизнес пен менеджмент
саласында ұдайы білім беріп тұрады.
Елде 10 мыңнан астам ... ... ... ... он ... ... жұмыс істейді. Олар осы мәселеге қатысты алуан
түрлі кеңестер ... ... ... ... ... ... және бизнес
жөнінде арнайы әдебиеттер шығаратын оннан астам баспа жұмыс істейді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1 ... ... ... ... ... ... ... Қ.Ә.Әлімбетов Кәсіпорын экономикасы Алматы
Экономика 2003.
3. Г.М.Осипова.Экономикалық теория негіздері. Алматы 2002.
4. Ө.Қ. ... Б.А. ... ... ... ... ...
Ақтөбе, «А – Полиграфия», 2004 ж.
5. Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б.Байжұманов Экономикалық теория: Оқу ... ... ... 1999 ж.
6. Омирбаев С.М. Финансы: Учебное пособие для вузов. – Астана: 2003г.
7. Шуляк П.Н., Белотелова Н.П. Финансы: ... ...... Дом ... и К», ... ... М. Б., Хамитов. А. Ш. «Кәсіпкерлік негіздері»
Орал, 2001.
9. Мәуленова С.С. , ... ... Е.Қ. ... ... ... - жазалаудан, талқылаудан, сөгістен қауіптену
Творчестволық ықпал және ой-өрісін ... ... - бұл жаңа ... ... жұмыс істеуте ұмтылу
Қоғамдық ықпалдар, мұның мәнісі, оның формальды ... ғана ... ... тануына ие болуға» тырысу; қоғамға пайда келтіретінінді
сезіну
Беделдін формальды атрибуттарына ие болуға тырысатын ықпалдар ... ... ... ... ... т.б.)
Пробле-малар мәселе-сін қою
Жинақ-талған мәлімет-терді талдау
Мәселе бойын-ша шешім-ді ... және ... ... ... бағалау
Шешім-нің орын-далуын ұйымдас-тыру
Орын-далуы барысын бақылау және нәтиже-ні бағалау
Шешім қабыл-даудың
Қажет-тілігің
анықтау
анықтау.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«БТА Банкі» АҚ-ғы ұйымды басқарудың әдістері мен тәсілдері17 бет
Аймақтық басқарудың концепциялық негіздері54 бет
Активтерді басқарудың шетелдік тәжірибесі3 бет
Акционерлік капитал және оны басқарудың құқықтық негізі4 бет
Аудиторлық қызметті басқарудың парадигмалары 22 бет
Білім басқарудың мемлекеттік – қоғамдық жүйелері10 бет
Білім беру мекемелерінің басқарудың құрылымы5 бет
Банк жүйесіндегі маркетингтік басқарудың теориялық негіздері76 бет
Банк өтiмдiлiгiн басқарудың теориялық негiздерi64 бет
Банктің корпоративтік клиенттерімен жүргізетін операцияларын басқарудың ақпараттық жүйесін тұрғызу88 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь