Қазакстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық даму стратегиясындағы мемлекеттің рөлі

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Экономикалық процестегі мемлекеттің рөліне толық теориялық көзқарастар
1.1 Мемлекеттің мәні және экономикада мемлекеттің рөлі ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Нарықтық экономикадағы мемлекеттің экономикалық қызметі ... ... ... ... 5
1.3 Мемлекет және бизнес ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8

2. Қазакстан Республикасының әлеуметтік.экономикалық даму стратегиясындағы мемлекеттің рөлі
2.1 Қазақстан Республикасының нарықтық экономикаға өтуінің ерекшеліктері ... ...10
2.2 Өтпелі кезеңдегі макроэкономикалық саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.3 Шағын кәсіпкерлік нарықтық қатынастардың дамуының тиімді нысаны ... ... ..13
2.4 Қазақстандағы экономикалық дамыту, әлеуметтік ахуалды жақсартуға жол ... ... 16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................3                      
1. Экономикалық процестегі мемлекеттің рөліне толық теориялық көзқарастар
1.1 Мемлекеттің мәні және ... ... ... экономикадағы мемлекеттің ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық даму стратегиясындағы
мемлекеттің рөлі 
2.1 Қазақстан Республикасының нарықтық экономикаға өтуінің
ерекшеліктері...............................................................
.........................................10
2.2 ... ... ... саясат
.............................................11
2.3 Шағын кәсіпкерлік нарықтық қатынастардың дамуының тиімді
нысаны......................................................................
.............................................13
2.4 ... ... ... әлеуметтік ахуалды жақсартуға
жол.........................................................................
................................................16 
Қорытынды
............................................................................
............................20
Қолданылған ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
рөлі». Бұл тақырыпты таңдауыма басты себеп болған мәселе – оның бүгінгі
қоғамдағы экономикамыздағы ең ... ... ... ... ... да, ... ... нарықтық экономиканы
реттеу зор рөл ... ... ... экономикалық қан тамыры
іспетті, осы нарықтық байланыстар арқылы өндірістің «қан ... ... Оның ... ... ... ... байланысты, дегенмен нарықтың біраз дербестілігі ... да олар ... ... барлық сатыларына, түпкі нәтижесі мен
тиімділігіне айтарлықтай әсер ... ... ... ... осы күнге дейін теориялық айтыстар
толастай келеді. ... ... мен ... ... ... мәні осы ... ... толық ашыла қойған жоқ. Нарыққа қатысты
сауалға бірден жауап берудің ... ... ... ... ... қайта құру теориясы мен практикасында алатын зор
мәніне қарамастан, ТМД-ға ... ... және ... ... ... ... ... бірыңғай пікір жоқ. Сондықтан нарық
ұдайы өндірісті үйлесімді дамудың басты тұтқасы. ... ... ... ... шаруашылық механизмнің құрамды бөлігі, онымен
тығыз байланыста  әрекет ететінін  естен шығармаған жөн.
Экономика ғылымы ретінде соңғы екі жүз ... ... ... ... теорияны талдау және оны толықтыру бағытында ... ... ... ... өзі ... ... әкелетіні аян. "Айырбастау" дейді В.И.Ленин "адамдарды нарық
арқылы біріктіреді".
Нарықтық экономика – ертеден келе ... ... ... оның ... ... бай тарихы бар. Нарықтың қалыптасуы ... ... ... бөлінісінің дамуымен байланысты. Сонымен бірге, нарық
стихиялы түрде дамушы немесе еркін нарық, ... ... ... деп ... Стихиялы нарық – капитализмнің алғашқы кезеңінде болды,
оған еркін тауар өндірушілер мен сатып ... ... ... мен ... тән болады.
Біздің жас тәуелсіз Қазақ мемлекетінде де ... ... ... ... көшу экономиканы дағдарыстан шығарудың
баламасыз құралы деп танылып отыр. Нарықтың маңызды элементтеріне нарықтық
инфрақұрылым ... ... ... ... көтерме және бөлшек сауда
құрылымдарының ... ... ... ... етеді. Нарық экономикасының
ерекшелігі мынада: барынша қолданылмаған мүмкіндіктердің варианттарының
ішінен ең ұнамсыз болса да, ... ... ... ... ... ... ... процестегі мемлекеттің рөліне толық теориялық көзқарастар
1.1 Мемлекеттің мәні және экономикада мемлекеттің рөлі
Нарықтық түрлендірілуге ... ... ... ... ... анықтап берді. Өтпелі нарықтық экономиканы
дамытудың тұжырымдамалық негіздері – ... ... ... ... ... ... даму индикаторларын іске қосуда, ... ... ету және осы ... ... ... ... болып табылады.
Тәуелсіз елдің жаңа экономикалық идеологиясын қалыптастырудың басы
деп есептеуге болатын 1993 жылдың ... ... ... ... шолу жасап
көрейік.
Ұлттық валюта теңгені енгізумен 1993 жыл ... ... ... ... ... деп ... болады. Бұдан әрі
Қазақстан мысалында ... ... ... көкейкесті мәселелерін
қарастырамыз. Өзінің дамуының 8 жылы ішінде Қазақстан экономикасы ТМД басқа
да елдері, оның ішінде Ресей сияқты ... ... ... ... өз ... ие ... Қазақстан экономикасының дамуын 4
кезеңге: 1993-1995 жылдар, 1996-1997 жылдар, ... ... 2001 ... ... ... деп бөлеміз.
Орта жылдамдықты перспективаға (1993-1995 жылдар) арналған бірінші
дағдарысқа карсы шаралар бағдарламасында құнсыздануды ... ... басу ... ... ... ... және оның 1995 ... қарай өсуі үшін жағдай туғызуға мүмкіндік ... деп ... ... ... ... ... ... кұлдырауына
әкелді. Халық тұтынатын тауарлардың ішкі рыногы бұзылды, өнімдер ... ... ... ... ... ... Осы үлгімен 1994 жылдың
ортасына қарай дағдарысқа қарсы шаралардың 1993-1995 жылдарға арналған
бағдарлама ... ... ... әрі ... жүзеге асыру мүмкін
емес еді.
Бірдей уақытта іске асырылу мерзімі 15 ай (1994-1995 ж) экономикалық
реформаларды ... ... ... Бұл бағдарламаның негізгі
мақсаты өндірісті оның жандануына жағдай туғызу үшін ... ... ... ... ... жыл деректері ... ... ... ... ... көрсетті. Өндірістің құлдырауын жеңу
мүмкін болмады. Егер өндірістің құлдырау динамикасына көз ... онда 1992 жылы оған ... ... ... ... ... ... 14,6%, 1993 жылы - 28%, 1994 жылы - 48%, 1995 жылы - 57% ... ... ... мен ... ... ... әкімшілік-бұйрық
басқару элементі қосылған тұрақсыз монетаризм ретінде анықтауға ... ... ... жүре беру ... жылдам өсуіне және
кұнсыздану ... ... ... ... ... әкелді.
Микроэкономикалық және өңірлік саясат, ғылыми-техникалық даму, мемлекет
меншігін басқару, кәсіпкерлік пен шағын ... ... ... шешімін
таппай қалды. Ұйымдастыру жарнамалардың ауысуына қарамастан ... алу және ... ... іске ... Ескі партиялық-
шаруашылық номенклатурамен өндірісті монополизациялау жалғаса берді.
Қазақстанда   орташа   жылдамдықты   болашақ   бағдарламасы   (1996-
1998жж.) бес жыл ... ... ... деңгейін 1997 жылдың
 аяғына дейін  9-12%  төмендетуді  алға  қойды.  Бұл  жолы   мақсатқа  қол
жеткізілді: 1997 жылдың ... ... ... деңгейі 11,2% құрады.
1998-2000 жылдар – экономиканың кұрылымдық қайта кұрылысуы, оны
халықаралық ... ... ... ... Осы ... дамуына негіз болған маңызды фактор елде шаруашылық ... мен ... ... ... істеуін, сондай-ақ отандық
тауар өндірушілерге мемлекеттік дем беру ... ... ... ... болып табылды.
Халықаралық әлем үшін Карнеги қоры сарапшыларының бағалауы бойынша
қазіргі уақытта Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсу байқалып отыр. Осындай кейбір өсу
Ресей экономикасынан да көрініс ... ... ... ... бұл
реформалар – кіріс бөлігі шығындар бөлігінен аса бастаған үкіметтік
бюджеттерді ... ... ... ... сатудан түскен табыс қана
емес, кәсіпорындарға берілетін демеу қаржыларды қысқарту да ... 1998 жылы ... ... алмастыру бағдарламасын іске асырумен
байланысты 2000 жылғы ІЖӨ елеулі өсуі (14 пайыз) Қазақстан Республикасының
министрліктері мен ... ... ... ... ... ... ресми айқындамалары дәлел бола алады.
Алайда көпшіліктің ойынша республика экономикасының өсуі ... ... ... ... ... ... жоғары бағам, тек содан
кейін ғана елеулі артта қалумен ішкі ... ... ... ... ... күні айналысқа жаңа табиғи ресурстарды тарту есебінен өнім
өндірісі мен кызметтер көрсетудің қарқынды өсу ... өте ... ... ... ... байланысты шикізат құраушылар үлесін
өнеркәсіптің өңдеу саласының жоғары ... ... ... ... ... ... ... мәнге ие болады.
1.2 Нарықтық экономикадағы мемлекеттің экономикалық қызметі
Экономикалық байланыстар өнімдердің өндірушілерден ... ... бір ... ... басқа жақтан, тұтынушылар
арасында көп түрлі айырбас жүріп отырады.
Осындай айырбас ... ... ... ... белгіленеді.
Бұл бір жақтан, өндірушілерді ажыратады, еңбек әрекеттеріне сәйкес оларды
бір-бірінен ... ... ... ... тұрақты
функционалдық катынастар тудырады. ... ... әр ... ... ... ... тәуелсіздігіне ұласады,
сөйтіп нарық қатынастарының субъектерінің қалыптасуының экономикалық  
негізін құрайды. Екінші ... ... ... ... эквиваленттік
негізде жүріп отыратын ... ... ... ... ... ... қатынастарының субъектіне айналудың экономикалық
шарты материализацияланады, өндіріс тауарлық өндіріске айналады.
Өндірушілер өнім өндіру және оны ... ... ... кеңейтуді және жетілдіруді, барлығын өз еркімен дербес шешеді.
Тауар ақша ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың мазмұны неде? Экономикалық әдебиеттерде бұл сұраққа
жауаптар бірдей емес. Оның ең ... ... ... ... және ... болып бірін-бірі тауып кездесетін жері. Неоклассикалық экономикалық  
әдебиетте жиі қолданылатын нарыққа анықтаманы француз       экономисті  
А.Курно (1801-1877 ж.ж), ... ... ... ... ... заттар сатып алатын немесе сататыны белгілі нақты нарық алаңы ... ... ... мен ... ... өте еркін жағдайда келісімге
келетін, кез келген жалпы ... ... ... ... ... көп ... тез арада теңеледі». Бұл анықтамада айырбастың еркіндігі
мен бағаның белгіленуі нарықтың басты критериі деп көрсетілген.
Ағылшын экономисті У.Джевонс ... ж.ж) ... ... ... мен ... ... арасындағы өзара қатынастардың «тығыздығына»
назар аударады. Бұның айтуы бойынша, ... ... ... ... және
қандай болмасын сондай тауарлар туралы келісім жасасқан кез-келген ... ... ... ... ... ... мазмұны тек айырбас
сферасымен шектеледі.
Нарықтың мәнін анықтағанда, оның екі ... ... бар ... ... ... , нарық (market) деген түсінік, бұл айырбас
айналыс ... орын ... ... ...... ... айырбас
және тұтыну процестерін қамтитын, адамдар ... ... ... Бұл ... әр ... ... тауар ақша
байланыстарын, қаржы ... ... ... ... ... іс-
әрекеттердің күрделі механизмі.
Айналыспен катар, нарық қатынастарына мыналар жатады:
- екі субъектінің өзара байланыстары нарық ... ... және ... ... ... ... алумен
байланысты қатынастар;
- еңбек биржасы арқылы жұмыс ... ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпорындардың айырбас процесі;
- белгілі процентке несие берудегі несие қатынастары;
- тауар, қор, ... ... мен ... ... ... ... ... кызметтерінің белгілі шарттары болады. Ақырғы уақытқа дейін
Қазақстанда нарық қатынастарының дамуын тежейтін шаруашылық болды. ... ... ... меншікті ... ... ... ... макродәрежедегі әлеуметтік-экономикалық
процестердің тым қатал ... ... ... ... ... шектелуі; барлық шаруашылық кұрылымдарды
материалмен бір орталықтан қамтамасыз ету .
Бүгін шектеулер жойылды-мыс болып отыр. ... ... ... ... кедергілер келді: шамадан тым асып кеткен салықтар ... ... жол ашу, ... ... ... – рэкет, мемлекеттік
коммерциялық құрылымдарда ... ... ... т.б. ... ... ... тежейді, өндірістік-шаруашылық іс-қимылдарға
негативтік ықпалын асыра түседі.
Нарық экономикасының қызмет етуі, нарықтың белгілі ... ... ... ... ... ... ... құрайды.
Нарық экономикасының бірінші және өте маңызды элементі – ... ... ... ... ... бөлінісі процесінде қалыптасады –
біреулер тауарды өндіреді, екіншілер оны тұтынады. Тұтыну -жеке тұтыну ... ... ... ... Жеке ... ... ... сферасынан
шығып, адамдардың жеке қажеттіліктеріне пайдаланылады.
Нарықтық экономикасының ... ... ... – баға. Бағаны жеке
талдап танысайық, бұл жерде тек екі мәселені ескертеміз. ... ... пен ... нәтижесінде қалыптасады. Бұлардың сәйкестігі
конъюнктураға ... ... ... ... ... – осы
географиялық ... ... ... ... ... ... баға анықтайды. Осы сфераның шегін транакциондық шығындар
болжайды, яғни айырбас пен ... ... ... ... ... ... орталық буыны – екі құрылымнан,
сұраныстан және ұсыныстан тұрады. ... ... ... ... көрінеді. Осы тауарлар тұтынушыларды тұтынушылар қалыптасқан бағамен
ақшалай ... ... ... ... ... ең ... ... және ресурстарды тиімді пайдаланудың стимулы болып ... пен ... ... игіліктерді өндірушілер мен тұтынушылар
арасындағы ... ... ... ... ... ... ... элементтері.
Нарық механизмінің бесінші элементі – бәсеке. Бұл пайданың жоғары
болуын және осының негізінде өндіріс масштабын кеңейтуді ... ... ... субъектерінің өзара әсерінің және пропорцияларды ... ... ... табылады. А.Смит бәсекені нарықтың «көрінбейтін
қолы» деген. «Көрінбейтін қол» идеясының мәні: ... өз ... ... қара ... ... ... ... етеді. Осы әрекеттердің
жиынтығы коғам пайдасына шешіледі, қоғам экономикасын жандандырады.
Бәсекенің басты қызметі экономиканың реттеушілерінің – ... ... ... т.б. мөлшерін анықтау болып табылады.
Нарықтың маңызды элементтеріне нарықтық инфрақұрылым жатады. ... ... ... және ... сауда құрылымдарының құрылып, қызмет
етуін талап етеді.
1.3 Мемлекет және бизнес
 
Шағын және орта бизнесті қолдау бағдарламасы. Шағын кәсіпкерлік ... ... ... және ... ... ... саладағы мемлекеттік шаралардың орталық ... ... ... ... ... ... ... дамыған елдер тәжірибесі
көрсеткендей ШК ұлттық экономикада маңызды ... ... ... ... ... арқылы нарықтық қатынастар өндірісінің негізгі тетігін
қамтамасыз етеді, жалпы ... ... ... ... ... 70%-ға
дейін жұмыс орнын құрайды, адам ресурсы мен   инновациялық күштерді
белсендіруге елеулі әсер ... ... әсер ету – ... ... тетіктер қалыптасатын
қаржылық және экономикалық дағдарыс алынатын реформаның   ... ... ... ... өндірістік және инновациялық ... ... ... қазіргі кезеңде бірінші кезекте шикізатты өңдеу және
өнім мен ... ... ... шағын кәсіпорындар желісін
қолдаумен байланысты, ол ... ... ... жабдықтар болуын
болжайды. Алайда 1993 жылдың басында шағын кәсіпкерлік не ... не жеке ... ... ... ... болды. Үкімет
басында шағын кәсіпкерлікке шұғыл түрде ... ... ... ... ... ұйымдастыру құрылымдары федералдық деңгейде
қалыптаса бастады.
Қаржылық-несиелік қолдау. Қазіргі ... ... ... ... бар ... ... жаңасын кұру және
іс-әрекеттерін дамыту үшін негізгі кедергілердің біреуі болып ... ... ... ... жинақтаудың шектелген
мүмкіндіктері, қаржылық-несиелік ресурстарға қол ... ... ... ... ... ... даму үшін ішкі ... тауар рыногын игеру мүмкіндігі, нарықтық өндірісті жетілдіру және өнім
сапасын арттыру ... жоқ. Осы ... ... кәсіпорындарды
өндірістіктен сауда және қаржылық салаға ауыстыру, көлеңкелік рынокты ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Салық саясатын жетілдіру бойынша:
       - жеке шағын салықтардың елеулі санын жою;
      - салық салу ... ... және ... жылы ... ... ... ... белгілеу;
       - салық салу кезінде аванстау тәртібін жою;
      - салықтық ... және ... ... ... ... ... ... салу   мәселелері   бойынша   түсіндірмелер   ... ... ... ... ... белгіленген.
Шағын   кәсіпкерлікте   жеке   және   басқа   да   инвестициялар  
үшін жеңілдіктер жүйесін құру мыналар есебінен қамтамасыз етіледі:
- ШК  ... ... ... ... ... тыс көздерді тарту саласында шағын кәсіпкерлікті дамыту
жөніндегі қорлар мен ... да ... ... ... ... ... ... істейтін коммерциялық банктер мен басқа да
қаржылык институттар үшін жеңілдіктер жүйесін дамыту;
- шағын  кәсіпкерлік  субъектілеріне  ... ... ... іске  асыру үшін үлестік жағдайда тікелей  қаржылай  қолдау
көрсету.
Қаржылық-несиелік инфрақұрылымды әрі қарай дамыту:
      - шағын кәсіпкерлік субъектілерін ... және ... ... ... ... ... нысандарын кеңейту;
- несие кооперативтері (өзара несиелеу қоғамдары), өзара сақтандыру
жуйелерін дамыту;
      - инвестицияларды    қаржыландыру    көздерін    іздестіру,    бизнес-
жоспаларды    даярлау,    инвесторлар    ... ... ... ... саласында   көмектесу   бойынша   қор   мен
кәсіпкерлер бірлестіктерінің ... ... ... ... ... ... іс-әрекет саласы үшін
мамандарды даярлау саласында елеулі тәжірибе ... ... ... да ... ... ... ... халықты жылдам даярлау
үшін жеткілікті ... ... және ... ... бар
мемлекеттік және мемлекеттік емес оқу мекемелері дамып келеді.
2. Қазакстан Республикасының ... даму ... ... ... ... нарықтық экономикаға өтуінің ерекшеліктері
Біздің салауатты экономикалық өрлеу стратегиямыз мықты ... ... ... рөліне және айтарлықтай шетел
инвестицияларын тартуға ... Ол ... ... тұрады :
Мемлекеттің белсенді рөл атқара отырып, экономикаға араласуының
барлық түрінен шектеулі болуы. Экономикалық ... ... мен ... ... ... ... рөлін қайта қарастыруды талап
етеді.
Орталықтағы және ... ... ... ... барлық
түрімен: дән себу, егін жинау және басқалармен ... ... ... ... сектор басты рөл атқаратын нарықтың заңды шеңберлерін құра
 отырып, экономикада маңызды, бірақ шектеулі рөл ... ... ... ... ... бәсекелес рынок пен монополияға
қарсы ... ... ... ... ... ... және
монетарлық саясатты қолдауға, әлеуметтік қорғау жүйесін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге
және мықты экономикалық ... ... ... ... ... база ... ... көзделіп отыр.
Бірақ нарық дамымаған, нарықтық кеңістік әкімшілік ... ... ... ... ... дамыту мен ол кеңістікті
тазарту үшін араласуға тиіс. Экономиканың өзі ... ... ... ... ... ... рөлі мен араласуы бара-бар болуға
тиіс.
Жаңа әлемдік экономикалық үлгілерге сай болу үшін біз мемлекеттік
басқарудың ... мен ... ... ... ... сектор мен ұлттық
капиталға жәрдемдесуге, оларды ынталандыруға және олардың белсенділігін
арттыруға ... ... бір ... ... өзі ... ... ... болуы
керек. Оның міндеті нарық ережелерін белгілеу, бұл ретте әділ әрі байыпты
іс - қимыл жасай отырып, ол ... ... ... ету ...... да ... халықпыз. Егер ойын ережелері айқын
белгіленіп,  олардың орындалуы объективті негізде қамтамасыз етілсе, ... ... ... ... тез ... ... рыноктарда мемлекет рөлінің шектеулі болатынына қарап, ол
еркі мен қайратынан айрылып, ... ... ... деген түсінік
тумауға тиіс. Керісінше, ол ... ... үшін өте ... өзгерістеріне даяр болу үшін құзыретті, әлемдік және отандық
рыноктарды ... ... және ... ... үшін өз жұмысын белсенді
жоспарлайтын болуға тиіс. Ол халықтың әр түрлі ... ... даму ... ... ... ... тығыз
ынтымақтастықта болуға және сол арқылы қоғамды ... ... ... бүгін мемлекет қажетсіз жерлерде зор әкімшілік билікке ие ... рөлі ... ... ... ... ... ... отыр. Алайда,
істің мұндай күйі біздің дамуымызға кедергі болып отырғаны барған ... ... ... ... алып ... ... мен баждарды толық ала алмай,
жалақы мен зейнетақыны ... ... ... ... заңдар мен жарлықтар
көбінесе орындалмай отырғанда өзімізді күшті мемлекет деп санай аламыз ба?
Осыған байланысты ... ... ... мен ... ... аз  ... жігері үнемі зиян шегіп отырады. ... ... ... мен ... төлемейтіндер алшаң басуда.
Бұл проблемаларды шешудің стратегиясы белгілі. Біз:
- Үкіметтің әлі де орын алып ... ... мен ... әкімгершілік
араласуын жоюға;
- Жылжымайтын мүлікті, қалған ұсақ және орта ... ... ... қоса ... ... ... аяқтауға;
- Орталық Үкіметті  және ... ... ... ... мен ... ... ... өкілеттігі  мен
жауапкершілігін байсалды ой елегінен өткізуге;
- Сот ... мен ... ... ... ... ... ... шексіз үстемдігін белгілеуге және ... ... ... қорғауга тиіспіз.  Бұған  керісінше, ... ... бар ... ... ... ... өмір сүретіндерге қарсы колдану
керек.
2.2 Өтпелі кезеңдегі макроэкономикалық саясат
Республика ... ... ... жоғары деңгейі
тауар өндірушілер арасында бәсекенің ... ... ... ... мен ... пайдасын, мемлекеттік және жеке кәсіпорындардың
қаржылық ресурстарын тұрақсыздандыратын ... ... ... ... ... ішкі ... бағаларының әлемдік бағаларға кезеңді
жақындауына бейімдеп ... ... ... макроэкономикалық
саясатты жүргізді. Қорытындысында 1994 ... ... ... ... ... дағдарыс кұбылыстары әлеуметтік-экономикалық
салалар шегінен шығып мемлекеттік басқару құрылымдарына таратылды: ... ... ... құру және ... ... ... араластыру
басталды. Бұндай даму жолын ТМД басқа елдері де басынан өткерді.
Осы елдердің халықшаруашылық ... ... ... рыноктық экономиканы ... ... ... ... ... пен аймақтардың барлық
секторындағы шаруашылық ... әсер ... ... ... ... бас тартуы, өмір өзі көрсеткендей қате болды. Ішкі
тұтыну ... ... ... Қазақстандағы халықтың өмір ... бес есе ... – осы ... ... нәтижесі.
ТМД елдерінде қаржы-бюджеттік және несие-қаражат саясатындағы
үкіметтік ... ... ... ақша қаражатын қысқарту,
тұтыну саласын тарылту, меншіктің кез ... ... ... ... дем беруден бас ... ... ... шек ... ... ... ... және бюджет тапшылығын, жинау, жылыту
және басқа да компанияларды қаржыландыру сияқты ... бір ... шешу үшін ... ... ... ... ... қарай тереңдеуіне әкеліп (1994-1995 жж.) ТМД ... оның ... мен ... экономикасының бөлінуіне әкелді.
        Дағдарысты жеңу үшін ол кезде рыноктықпен қатар алдын ... ... ... және ғылыми-техникалық, қаржылық
индикаторларды анықтап экономиканы реттеудің сынақтан ... ... ... әдістерін енгізу қажеттігі туды. Әлемнің дамыған елдерінің
ешқайсысы экономикалық дағдарыс кезеңінде және өтпелі кезеңде ... ... ... ғана ... ... ... ... жүйесін, экономикалық министрліктер
мен ведомстволар жұмысының әдістері мен ... ... ... әсер ету ... ... құру меншіктің кез келген нысанындағы
өндірістік сектордың шаруашылық іс-әрекетіне кірігу бір ... ... ... ... мақсаты болуы керек. Экономикалық
ведомстволардың басқару іс-әрекетін реформалау есеп беру мен есепке ... ... ... ресурстарын индикативтік жоспарлау және
макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... ал
микродеңгейге мемлекеттік әсер ету жүйесін қайта кұру ... ... ... ... мен реформаға әлеуметтік тіректі қалыптастыру,
меншіктің барлық нысанындағы тауар өндірушілерге дем беруге және ішкі ... ... ... ... деңгейін тұрақтануға тіреледі.
1996 жылдан бастап бес жыл бойы жалғасқан төмен құлдыраудан кейін
Қазақстанда және ... ... ... ... қарқынмен болса да)
байқалады.
Соңғы жылдардың ... ... ... ... ... ... бұл ... бюджеттің тапшылығын
қысқарту мен қатал монетарлық және несие ... ... ... ... біз осы ... ... ... да жақын тұрмыз. Бірақ
бүгінгі табыстарымыз тоқмейілсуге негіз бола алмайды.
Егер елдегі инфляция   шектен асып ... ... ... ... ... ... мен ... ұмтылыстарымызға сай келмесе,
ал өсім ставкалары нақты сектор үшін жоғары ... оған қол ... ... ... ... нақты сипатында теріс болып отырса, біз алға қойған
мақсаттарды іске асыра алмаймыз.
Халықаралық тәжірибенің сабақтары ... ... ... қол ... ... ел ... экономикалық өрлеудің
алдындағы кезеңге жоғарғы инфляцияны жою жөнінде барлық шараларды ... ... және ... ... ... ... ұстап тұруды қатаң қадағалаған. Бұл жолдан ауытқығандар сәтсіздікке
ұшырады.
Бірінші Азиялық ... болу үшін ... ... қатарына
макроэкономикалық көрсеткіштер саласындағы алдыңғы ... ... ... тиіс. Ол инфляция мен бюджет тапшылығының төмен болуын,
ұлттық валютаның   күшеюін, жинақтау нормасының   ... ... ... ... Жапонияда, Индонезияда, Кореяда, Тайвань мен Чилиде іске ... да іске ... ... ... не экономикалық өрлеу деген таңдау қойылған
жоқ және қойылмайды   да.   Түпкілікті мақсат экономикалық өрлеу ... ... осы ... ... ... ғана ... біз ... тиіспіз. Әрине, басқа процестерге қарағанда қаржылық тұрақтанудың
көптеген әлеуметтік топтардың қиындатқаны ... ... ... және
құрылымдық қайта құру жағдайында басқаша болуы мүмкін де емес еді. Нарық –
қатаң ... ... толы ... Халықтың көпшілігі мұны енді
түсінді. Әрине макротұрақтандыруға ауыр ... мен ... ... ... ... ... секторды құрылымдық қайта құру жүріп жатыр, енді ... ақша мен ... ... ... ... ... ... өмір мен жұмыстың қиын кезеңінде шыныққан ... ... да ... ... ... кеңшіліктің парқын
білмейді» дейді қазақ мақалы.
 
2.3 ... ... ... қатынастардың дамуының тиімді нысаны
 
Әркімнің жеке өз ісін ашқысы келетіндігінің ... ... ... бастың тәуелсіздігі, пайда табудың шексіз ... және ... ... сүйікті ісімен шұғылдану мүмкіндігі – адамдарды бизнеске
ұмтылдыратын себептердің кейбірі ғана. Бизнестегі көптеген аты ... өз ... ... ... 4 жыл ... ... ... жоғарғы оқу орындарының екінші сатысынан кейін бастағандар. Ал енді
біреулері, арнайы дайындықтан өтпей-ақ бизнесмен ... ... ... үшін, қажетті тауарды өндіріп, оны өндірудің
тиімді технологиясын жасап, өндірісті қаржыландырып және ол ... ... ... ... сата ... ... ... ұмтылған кәсіпкерлердің
кейбіреулерінің істері алға баспай, шығынға ұшыраулары да мүмкін.
Монополизммен ... өте ... ... бірі ірі, орта ... ... ... қиюласуына қол жеткізу болып табылады. ... ... ... ірі ... ... бірнеше
басымдылықтарға ие:
- кәсіпкерліктің және тауарлар өндірісі мен қызметтер көрсетуде
бәсекелестіктің дамуы;
- ... ... ... ... ... өнімдер мен кызметтер көрсету сапасын арттыру;
- баға құраудың табиғи тетігін пайдалану;
      - монополизмді жою;
      - өндірістің ғылыми-техниклық дамуын жылдамдату;
      - ... ... ... ... және ... ... ... пайдалану;
- орталықтандырылмаған қаржы жұмсауларды пайдаланбай коммерциялық
негізде жаңа өндірістік күштерді жылдам ... күні ... ... ... кем ... ... екі үлкен тобы жұмыс істейді. Біреуі индустрия ... ... ... ... ... ... ... – өндіру мен
қызметтер көрсету саласында ... ... ... күні ... және ірі ... ... ... иілмелі
серіктестік деп атауға болады. Шаруашылық кешендерін құру және жою ... ... ... ... ... ... қалу құралы
ретінде өткенге кеткен. Тек үнемі қозғалыста, шаруашылық ... ... ... номенклатурасын жаңарту – коомерциялық
жемістің түрақтылығына жол. Бұндай жағдай шағын ... ... ... ... ... көрінеді: қосалқы
мердігер өзара тиімді бірлескен өндірісті жолға қоюға катысушы болып
табылады. Бұл ... ... ... басқа тобының – шағын тәуелсіз
компаниялардың қаржылық-экономикалық дербестігі ... іске ... ... ... ... ... тұтынатын тауарларды
өндіруде, құрылыста, тұрмыстық қызметтерде және ... ... ... ... осы ... ... және ... ауытқуына түсетіндіктен, ірі және орта ... ... ... ... өзгеруімен түсіндіріледі.
Шағын кәсіпкерліктің казіргі жағдайы соңғы уақытқа дейін шағын
кәсіпкерлікті мемлекеттік демеудің ... ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Табыс алуға бағытталған экономикалық іс-әрекет нысаны ретінде шағын
кәсіпкерліктің дамуы негізінен екі ... ... - ... ... мен кәсіпорындарды ірілендіру есебінен;
- заңды және жеке тұлғалардың қатысуымен жаңа ... ... болу ... ... ... барысында алға қойылған ... ... ... Ол үшін ... ... ... қызмет
атқаруда. Республикамызда кәсіпкерлікпен айналысатын адамдардың 30-40%-ын
әйелдер құрайды ... ... ... кәсіпкерлердің республикада
қарқынды түрде жүріп жатқан құрылыстарға қосар ... ... ... он төрт ... ... ... ... бар? Осы
сауалдарымыздың жауабы ретінде баса назар аударылып отырған ... ... ... ... ... ... қаламыз Алматыда ресми түрде 53365 кәсіпкерлік тіркелген болса,
оның 34344-і   жұмыс істейді. Оның 12000-ы қала ... ... ... 3,5%-ы ... ... 15,6%-ы ... 21,4%-ы
жылжымайтын мүлік саласымен айналыса,  14,2-ы құрылыс жұмыстарын жүргізуде
. Бұл ... ең ... ... ... облысы еліміздегі алдыңғы орындарды иеленіп, биылғы жылы
шағын және орта кәсіпорындар   30 миллиард ... ... ... ... 2 ... ... ... түскен.
Ал Астанадағы кұрылыс жұмыстарының қалай қаркынды жүріп жатқаны
айтпаса да ... ... ... келсек, Мақат ауданында мұнай ... ... ... бұл жоба ... 18000 адамды жұмыспен қамту
көзделіп отыр. Сол ... ... ... жөнінен жетістіктер жетерлік.
Сол сияқты еліміздің басқада ірі-ірі калаларында кәсіпкерлік баяу ... ... келе ... ... ... және орта бизнес 65 миллиард теңгенің өнімін өндіріп
шығарған. Бұл ... ... ... 20%-ға артқан. Елбасы биылғы жылы
жұмыс сапармен аралап ... ... ... Президент жолдауын
ұстана отырып   белгілі бір бағытта дамып келе жатқанын   алға ... ... ... өсу ... оң баға ... ... қолдау тауып отырған Қазақстанда құрылып жатқан
кәсіпкерлер қауымдастығы мен   қоғамдық құрылымдар да ... ... ... іс ... ... ... ... Өйткені
банктердің оларға несие бермейтіні белгілі. Сондықтан шағын несие ... ... да бар. ... бірі ... ... несие беретін ұйымы
1990ж. бері тұрмысы төмен, ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан ұйымдар қатарында.
Қазақстан экономикасын дамыту ТМД елдеріне үлгі ... ... әлі ... жұмыстар жетерлік. Қасық шанышқыдан бастап  
барлық үй ... ... ... заттардың барлығын Қытай қамтамасыз
етіп отырғаны белгілі. Құрылыс ... ... мен ... ... ... ғана ... Қытайдың заттары   бізге ... ... ... ... ... сол шамалас болмаса кем емес. Демек осы
салалардың барлығын дамыту үшін ... ... ... ... ... талпынуда. Елімізде қай сала болмасын шетел инвесторларының
сеніммен келуіне бір ғана ... бар ... ... Оған ... ... ... басын қосып отырса да елдегі бірлік пен саяси
тұрақтылық.
                  
2.4 ... ... ... ... ... жақсартуға жол
Қазақстан үшін индустриялы технологиялық стратегияны қалыптастыру
қажеттілігі дүниежүзілік тәжірибеден туындап ... ... ... барлығы
дерлік еңбекті қажет ететін өндіріспен капиталды, технологиямен ғылымды
қажет ... ... ... ... ... ... инерциялық және
ауыр құрылымын құлашпен бір ... ... ... ... ... ... өнімде ауыл шаруашылығының ... ... ... ... және ... ... өндірістің ең алдымен ғылымда
қажет ететін, косылған құны жоғары өндірістерді сондай-ақ қызмет көрсету
саласының ... ... ... белгілі бір дәйектіліктің қажеттілігін
көрсетіп отыр.
         Тек шикізатқа бағдарланған ел болып қалмау үшін біз ... ... ... ... ... мен газ ... ... мен мұнай
химиясын, машина жасаудың жекелеген шағын салаларын, ... ... ... өндірістерді, қызмет көрсету саласын, ... ... ... ... ... ... жылға дейінгі бастапқы кезеңде өз мүмкіндіктерімен бәсекелестік
қабілеті тұрғысынан келешегі бар еңбекті   қажет ететін салаларға ... ... Бұл ... ... айтар болсақ – ауыл шаруашылығы, орман
және ағаш өңдеу өнеркәсібі, жеңіл және тамақ өнеркәсібі, туризм, тұрған ... және ... ... Осы ... дамыту арқылы біз
экономиканың құрылымдық мәселелерін ғана емес, жұмыспен ... ... ... де ... бұл қазіргі уақытта ерекше маңызды
нәрсе.
Экономикалық өрлеуден еліміздің ... үшін ... ... ... ... ... ... болмайынша біз мектептер мен
ауруханаларды қаржыландыра алмаймыз. Сондытан бұл басымдық бүгін де, ертең
де және ... ... да ең ... ... бірі ... ... пен ... қарсы күрес.
     Осы жылдардың ішінде кедейшілік пен жұмыссыздыққа карсы күрес
стратегиясы:
         - кіші ... ... ... - шағын және орта бизнесті дамытуға;
         - еңбекті көп қажет ететін ... ... ... ... ... инвестициялары мен ұлттық капиталды белсенді таратуға;
         - шарттар мен контракттар және бюджеттік ... ... ... қамту проблемаларға қатаң тұрғыдан келуге;
         - қоғамдық жұмыстарды ең ... жол ... ... ... - жеке ... ... ... қажетсіз әкімшілдік
кедергілердің бәрін алып ... ... ... жылдары адам танымастай өзгергенін, оның
тұрақты дамып ... және ... ... ... ... адымдармен алға басып келе жатқанын айтады. "Біз бүгін ТМД арасында
көп елдерден әлеуметтік экономикалық көрсеткіштерімізбен адамдардың ... ... ... Сондай-ақ олардың барлығына дерлік даму қарқыны
жөнінен алдамыз. Бізде 1994 жылы жан ... ... ЖІӨ ... ... 700 доллар құрса, 2010 жылы 5800 доллар, ал 2015 жылы 9000 доллар
құрайды", - деді ... ... он ... ең ... жалақы деңгейі 25 есеге ... ... ... 4,6 есе ... ал жеке салымшылардың банктердегі
қаржы көлемі 36 есе ... осы ... ... ... 40 ... долларға жуық
тікелей инвестиция қаржы еліміздің экономикасы үшін өте ... ... ... жатыр.
Соңғы жиырма жылда көмірсутегі шикізатын өндіру 1,3 есе өссе, бізде
бұл көрсеткіш 2 ... тең. ... ... ... кен ... ... ... барын сарқа беріп жұмыс істеп жатыр. Каспий
теңізінің ... ... ... 2015 ... ... ... жүзеге асыру 2010 жылдың өзіне қарай күніне 2-млн баррель
мұнай өндіруді көздейді. Мұнымен қоса табиғи ... ... ... ... ... ... ... 2010 жылғы қаңтар-желтоқсандағы әлеуметтік-
экономикалық дамуының қысқаша қорытындылары
 
Қысқа мерзімді экономикалық индикатор ... ... ... мерзімді экономикалық индикатор 2010 жылғы қаңтар-желтоқсанда
2009 ... ... ... 107,1% ... ... ... индикаторды есептеу жеделділікті қамтамасыз ету мақсатында
жүзеге асырылады және ЖІӨ-ң ... ... ауыл ... ... сауда, көлік және байланыс сияқты негізгі салалар ... ... ... негізделеді.
2010 жылғы қаңтар-желтоқсанда өнеркәсіп өндірісінің ... ... 11756,8 ... ... ... бұл 2009 жылғы қаңтар-
желтоқсанға қарағанда 10%-ға артық. Кен ... ... ... қазуда – 5,3%-ға, өңдеу өнеркәсібінде – 18,4%-ға, электрмен
жабдықтау, газ, бу беру және ауа ...... ... ... ... ... ... және бөлуді бақылауда – 4,8%-ға өндіріс
өсімі байқалды.
2010 жылғы қаңтар-желтоқсанда ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің ... ... ... ... 2009 жылмен салыстырғанда 11,7% азайды.
2010 жылғы қаңтар-желтоқсанда жүк айналымының ... 381,0 ... ... жүк тасымалдаумен айналысатын көліктік емес ұйымдар ... жүк ... ... ... ... ... 2009 ... кезеңмен салыстырғанда 13,1% өсті.     Есепті кезеңде ... ... ... (қоғамдық тамақтандыру айналымынсыз) 3014,0 млрд. теңгені
құрап, 2009 жылғы қаңтар-желтоқсанмен салыстырғанда 12,3%-ға өсті.
Есепті кезеңде көтерме ... ... ... 7709,2 ... теңгені
құрап, 2009 жылғы қаңтар-желтоқсанмен салыстырғанда 12%-ға артты.
Тұтыну бағаларының индексі 2010 ... ... 2009 ... ... 107,8% ... ... ... бағалар
10,1%, азық-түлік емес тауарлар – 5,5%, ақылы ... ...... Өнеркәсіп өнімін өндіруші кәсіпорындар бағалары 2010 жылғы
желтоқсанда 2009 ... ... ... 12,9% ... ... ... ... деректер бойынша жалпы ішкі
өнім көлемі ... ... 14639,3 ... ... ... 2009 ... кезеңмен салыстырғанда нақты ... өсуі 7,5% ... ... ... өндіру үлесі ЖІӨ-нен 43,1% құрды, қызмет көрсету – 54%.
2010 жылғы қаңтар-желтоқсанда ... ... ... ... 4773,2 млрд. теңгені құрды, бұл өткен жылғы сәйкес
кезеңге қарағанда 0,5% кем.
2010 жылғы ... ... ... ... ... Кедендік бақылау комитетінің деректері, ұйымдаспаған ... 73197,1 млн. АҚШ ... ... 2009 ... ... 16,2% ... оның ішінде экспорт – 51047,8 млн. АҚШ долларын
(35,7% ... ... – 22149,3 млн. АҚШ ... ... (12,7% ... жылғы қарашада халықтың орташа жан ... ... ... ... ... 38689 ... ... Өсім 2009 жылғы қарашамен
салыстырғанда атаулы ақшалай табыстар үшін 12,7%, нақты ақшалай ... – 4,6% ... ... ... ... ... орташа айлық атаулы жалақы
77374 теңгені құрады. 2009 жылғы қарашаға ... 15,7% ... ... ... 2009 жылғы қарашаға 107,4% құрады.
2010 жылғы желтоқсандағы жұмыссыздар саны бағалау бойынша 477,7 мың
адамды құрады. Жұмыссыздық деңгейі ... ... ... ... ... ... қамту органдарында жұмыссыздар ретінде тіркелгендер саны
2010 жылғы ... ... 35,4 мың ... ... ... ... ... санына 0,4%. Жасырын жұмыссыздық деңгейі бағалау бойынша
экономикалық белсенді халық санының 0,5%-ын құрады.
Тіркелген заңды ... саны 2011 ... 1 ... 287068
бірлікті құрап, өткен жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда ... ... ... ... ... тұлғалар саны 187161 немесе тіркелгендер ... 65,2% ... ... қамтылғандардың саны 50 адамнан аз заңды
тұлғалардың ... ... ... 94,4% және ... істеп
тұрғандардың санына қатысты 92% құрады. Республикадағы шағын бизнес
субъектілерінің (заңды ... саны 204989 ... ... ... ... ... салыстырғанда 4%-ға азайды. (www.stat.kz)
                   
                                               
                                                      Қорытынды
Өтпелі кезең қиын да ұзақ та болуы мүмкін. ... ... ... ... ... өтпелі кезеңдегі дағдарысқа қарсы
шаралар ... ... етіп ... олар ... - ... ... ... экономиканың барлық
деңгейлерінде оны басқару реформалау және меншік нысандарының ара ... ... ... ... рөлін, міндеттерін және функцияларын
жаңаша белгілеу және оларды нарықтық ... ... ... әлі де ... сақталып отырған бұрынғы нарықтық емес әдістерінен
түбегейлі бас тарту және XXI-ші ғасырға жаңа экономикалық   ... ... ... орын алып ... ... жүзілік тәжәрибені ескеретін жаңа
басқару жүйесімен қадам басу үшін мүмкін болғанның бәрін істеу  қажет;
       - ... ... жаңа ... ... ... ... өндірушілерге іріктеп қолдау көрсетудің объективті қажеттілігінен
туындайды. ... ... ... мемлекеттің араласуы экономиканы XXI-ші
ғасырда дағдарыстан шығаруға және оны нарықтық өзін-өзі басқаруға әзірлеу
мүмкіндігін беретін нарықтық экономикалық индикаторлар, ... ... ... ... ... жүзеге асырылуға тиіс;
         - нарықтық калыптастырудың ... ... ... ... ... ... қор ... дамыту сияқты және басқа
жаңа ... мен ... ... ... ... ... тез енуіне, XXI ғасырда ТМД елдері арасында жетекші жағдайға
жетіп, дүние ... ... ... орын ... ... береді;
       - нарыктық экономиканың ерекше саласы ... ... ... ... көңіл бөлу керек, әсіресе оған шетел инвестициясын
тарту ... Ол ... және оның ... ... ... ... функциялар атқарады  . Ол «шағын» ресурстық
потенциялды бос және ... ... ... ... ... және ... ... пайдалануға ерекше тиімді. Мемлекеттік
және аймақтық деңгейде шағын кәсіпкерлік жөніндегі қолдаушы және ... ... ... Біз ... ... экономиканың тетіктерін игергенімізбен егер
білім мен ғылымды және ... алға ... ... ... ... шаба ... Сол себептен білім мен ғылымның жаңа
технологиялық өтпелі кезеңге сай дамуының ... мен ... ... іске ... ... әдебиеттер
 
1. Әкімбеков.С; Баймұхамедова.А.С.  «Экономикалық теория»
Алматы:  2005 ж.   79-87беттер.
 2. Байжомартов.Ү; Жүнісов.Ұ. «Экономикалық ... ... ж.   91-92 ... ... «XXI ... ... экономикамен кіреміз?»
Алматы: 2001 ж.   119-149 беттер.
 4. Мейірбеков.А.Қ.   «Кәсіпорын экономикасы»
Алматы:  2001 ж.   5-15 ... ... «Жүз ... татитын он жыл»
Астана:    2002 ж.     38-47 беттер.
 6. Назарбаев. Н. Н. «XXI ғасыр ... 1996 ... 6-9 ... ... ... ... ... «Ғылым» баспасы. 2002 ж. 669-680 беттер.
 
 
        Газет, журналдар
1. «Ақиқат» 2005 №1, 2. 27-55 ... ... ... 2005 №2. 11-12 беттер.
3. «Егемен Қазақстан» 2004 17-ақпан. 3 бет.
4. «Жас Қазақ үні».

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ел экономикасындағы мемлекеттің рөлі28 бет
Көрінбейтін қолдын рыноктағы рөлі25 бет
Экономикалық процестегі мемлекеттің рөліне толық көзқарастар18 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь