Кенесары - төре тұқымынан шыққан әйгілі қолбасшы

І Кіріспе бөлім
Кенесары . төре тұқымынан шыққан әйгілі қолбасшы
ІІ Негізгі бөлім
2.1 1837.1847 жылдар Кенесары бастаған көтеріліс
2.2 Кенесары . Қазақ хандығының соңғы ханы
2.3 Кенесары хан тұқымдары
ІІІ Қорытынды бөлім
Кенесары . көреген стратег
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Академик Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік ... ... ... ... А., ... тобының студенді
Қарағанды қ., 2013 ж.
Жоспар
І Кіріспе бөлім
Кенесары - төре тұқымынан шыққан әйгілі қолбасшы
ІІ Негізгі бөлім
1. ... ... ... ... көтеріліс
2. Кенесары – Қазақ хандығының соңғы ханы
3. Кенесары хан тұқымдары
ІІІ Қорытынды бөлім
Кенесары – көреген стратег
Кіріспе
Қасымұлы Кенесары хан ...... ... дүниеге келген.
Қазақ хандығының соңғы ханы, ұлт азаттық көтерілісінің әйгілі басшысы. Ол
өзінің тегі жағынан төре тұқымынан. ... ... ... ... ... – қазақтың атақты ханы Абылай. Арғы аталары Шыңғыс ханның Жошы деген
үлкен баласынан тарайды. Ордасын Көкшетауға тіккен ... ... отыз ... ... ... ... ... Сереннің қызы Топыштан дүниеге
келген баласы ... ... ... ... ... ...... Есенгелді, Көшек, Ағатай, Бопай), екінші әйелінен
Наурызбай ... ... өзге ... ... ... әскери ақсүйектер
қауымының дәстүріне сай жастайынана шабандоз, ұшы-қиырсыз даланың қатал
табиғатына шыныққан, қиындыққа ... ... ... Жеке басының
ерлік қасиеттері, бірбеткейлігі, алға қойған ... жету ... мен ... ... оның ... қабілетін айналасына ерте
ерте мойындатқан.
Кенесарының саяси көзқарасының қалыптасуы Ресей империясында ... ... ... ... Ресей мен қазақ хандығы арасындағы қатынастар
сипатымен тығыз байланыста болды. Ресей ... ... ... ... ... ... Азия ... мен жерлеріне бастар қақпа деп
есептегендіктен, оны Ресейге қосып алу ... ... мән ...... хандығы аумағын Ресейге күштеп қосу оның отарлануымен қатар ... ... ...... ... соңынан орыс мұжығы
ілесіп отырғандығында, сөйтіп жаулап алған ... орыс ... ... ... (М. ... ... жылы Ресей өкіметі Кіші жүз бен Орта жүздегі хандық билікті
жойып, аға сұлтан мен ... ... ... ... Сөйтіп, Ресей
өкіметі қазақ елінің ішкі тіршілігіне тікелей араласып, өз үстемдіктерін
жүргізе бастайды. ... ... ... Кенесары хандық басқару жүйесін
қалпына келтіруге күш салады. Ол өз ойын Ресейдің ... ... ... ... тікелей өзіне де жеткізеді. Бірақ патша өкіметі
Кенесарының талаптарын ... бас ... да ол өз ... ... ... кіріседі.
1824 жылдан бастап туған ... ... ... де
қатынасқан Кенесарының көзқарасының қалыптасуына әкесі Қасым төренің
қимылдары да әсер ... ... ... мың ... ... ... Қоқан хандығының шекарасына қарай өзінің балалары ... және ... ... ... ... ... – патша үкіметінің
округтік приказдарды құруына қарсылығы болатын.
1836 жылы Ташкент билеушісінің қолынан қаза тапқан бауырлары мен
әкесінің ... ... ... ... тағы да бір ... ... тепкісіндегі қазақтарды азат ету еді.
Отаршылдарға қарсы соғысты соғысты ... ... ... бірнеше
рет дипломатиялық қадамдар жасап: Николай І ... ... ... В.А. ... В.А. Обручевке, Сібір генерел-губернаторы
П.Д. Горчаковқа хат жолдады. ,Сол ... ... ... ... деп ... еді:
Генерал –губернатор мырзаға Абылай ханның ұрпағы Кенесары Қасымұлынан
«...Сізге хабарлайын деп отырғаным: екі ... ... ... ... ... ойым. Біздің аудандарымызды өзіне қаратып алды деп ... ... ... Керісінше, сіздер менің атам Абылайдың
иелігіне округтік дуандар (приказдар. – Ж.Қ.) ... ... ... ... ... ... ... көрсетудесіз. Біздің ренжуіміз орынды,
сіздің қарамағыңызда өмір сүру мүмкін емес. Мен өз ... тек ... және ... ... ... ... жоқ. Қазақ халқының көне
замандағы жағдайының өзгермегенін құптаймыз. Онда біз де, сіз де тыныштықта
өмір ... ... ... ... қырғыздардың жақсы жылқыларын тартып
алуда. Қазақтар өздеріне күніне үш қойдан ... Дуан ... ... ... ... ... қалады. Патша ағзамның
заңдарына сай біздің жылқыларымызды өлтіруге, тартып алуға тыйым ... ... ... ... ... достықта болу үшін: Ақтау бекінісін
жоюда, Ақмола дуанын таратуды өтінемін, түрмедегі адамдарымызды босатыңыз».
(Қазақстан ... ... ... ... 374-қор, 2-тізім,
25-іс, 15-16 -парақтар). Ақылды саясатшы және ... ... ... ... ... қарулы күші бар екендігін жақсы түсінді, сол себепті
соғысқа мұқият даярланды.
1837-1847 жылдар Кенесары бастаған көтеріліс
Кенесары ... ... ХІХ ... ... ... Ұлы, Орта және Кіші жүз ... бұл көтеріліске белсене қатысты.
Көтерілістің әр кезеңдерінде сұлтанды қыпшақ, төртқара, жағалбайлы, ... ... ... ... ... тама, арғын және басқа ірі рулар
қолдап ... Он ... ... ... ... ... күші – қазақ
шаруалары еді. Кенесары көтерілісін жер – ... ... ... ... ... ... тартып алып, әскери
бекіністер сала бастайды, көшпелі ел ата қонысынан айырылып, мал жаятын
жаңа жер ... ... ... Оның ... ... ... алым-салығының
ауыртпалығы да оларды діңкелетіп біткен еді. Осының барлығы қазақ қауымының
наразылығын күшейтіп, олады Кенесары ... ... ... ... үш жүздің еңбекшілерінің осы арпалысқа қатысуы
қозғалыстың ... ... ұлт – ... ... ... Көтеріліске
қатысқан ірі ақсүйектер талабы – көтерілісті, бір жағынан, өздерінің ұсақ
мүдделеріне пайдалану, ... ... алу ... ... ... ... ... бостандығын қалпына келтіру еді. ... ... ... ұрпақтарының ішінде Көкшетау өңірінен сұлтандар:
Шеген, Қанқожа Уәлиұлы, Таны ... ... ... Ақмола округінен:
Күшік, ЖанайАйшуақұлы, жадайлар болды. Құсмұрын, ... ... ... ... ... ... ... сот-жазалау
мекемелерінің жинаған мәліметтеріне қарағанда, ... ... ... би, ... қатысқан.
Көтеріліс шеңберінің кеңейіп бара жатқанынан шошынғпн ... ... мен ... ... арасындағы қайшылықты пайдаланып, оны
тұншықтыру үшін тікелей шаралар іске ... ... 1842 жылы ... ... Орынбор өлкесіне губернатор болып тағайындалған
генерал В.А. Обручев қарулы қолмен көтерілісті ... ... ... жағынан, Батыс Сібір генерал – губернаторы, князь П.Д Горчаков та
Сібір жағынан қысымды ... 1842 жылы ... ... ... әскери
шебінен жіберілген Сотников тобы Кенесары жасақтарына ... ... ... ... күшейтілген Батыс Сібір жазалау отряды Ақсақал
төбе маңынан 1000 түйе, 3000 ... 10000 ... ... ... 100 ... ... ауылдардың қазақтарын соққы жықты. Осы жағдай Батыс Сібір
генерал – губернаторының ... ... ... ... ... ... ... қаруланған патша әскеріне қарусыз халық жасақтарының
төтеп беруі қиын еді. Соған қарамастан Кенесары өзінің ... ... ... ... ... ... арқылы оларға бірнеше рет ойсырата
соққы беріп, бірнеше бекінісінің талқанын ... ... ... Екатеринбург станциясына жасаған шабуылы. Шабуылдың тұтқиылдан
болғаны сондай, казактар, тіпті, қарсылық көрсете алмай қалады. Осы ... ... 18 ... 2 ... 18 ... 27 найза қолға
түсіреді.
Тыңшылардың Орынбор шекара комиссиясына Кенесары «аға ... ... деп ... ... жылдары қалыптасқан ахуалдан хабар
береді. 1844 жылдың 21 шілдесіне қараған түнде ... ... ... ... Жантөриннің әскерімен болған қырғында оның соңынан ерген ... қаза ... ... ... – бет келіп қарсы тұра алмаса да, ... ... ... ... ... саны, құрамы, қару—жарағы
жөнінде патша ... ... ... қозғалысқа іріткі салды.
Тыңшылық қызметті ... ... ... комиссиясы осыларға иек
артты.
Көпшіліктің қолдауымен Кенесары 1841 жылы Қазақ хандығының ... ... 1841 жылы ... айында хандық билікті қалпына келтірген
Кенесары қазақ қауымында белгілі ... ... ... оның ... ... кіргізді.Көшпелі феодалдық мемлекеттің құрылысында ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері болды. Хандық
кеңестің құрамы Кенесарының жақын туыстарынан, би, батыр және сұлтандардан
тұрды. Әбілқайыр хан ... ... ... бір ...
биліктің тізгіні Кенесарының өз қолында болды. Кенесары өз ... үшін ... ... және ... ... ... ... Оның
алым-салық саясаты шариғатқа негізделіп, мал өсіретін аудандарда зекетті,
егіншілік аудандарда ұшырды енгізеді. Халықтан алым – салық ... ... ... ... Сонымен қатар көтерілісшілерді қолдаған ірі
фещдалдардан алынған мал, ... бөлу ... оны ... ... ... айналысты. Кенесарының тікелей қатысуымен құрылған
басқару ісі Хандық кеңес ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етті. Арнайы билеу органы сонымен қатар қазақ
ауылдарында көтеріліс ... ... ... таратуға жауап
беретін.
Кенесары Қасымұлының басшылығымен іске асырылған өзгерістердің
ішінде көңіл ...... жер ... ... ... ... дамытуды Кенесары әрқашан қолдап отырды. ... ... ... ... ... ... ... өтетеін сауда
керуендерін шабуылдауы, осы өңірдегі экономикалық ... ... ... ... ... сауда байланыстары құлдырады.
Орынбордан Петропавл, Семейден Орта ... ... ... ... ... байланыстары әлсіреді. Алайда Кенесары ру арасын
жегідей жеген барымтаға, әр түрлі ... жиі ... ... ... шек ... ... шара ... отырды.
Патша үкіметі кесіп алған ... ... ... ... ... ... күштерді ұйымдастыру барысында Орта ... ... ... ... ... ... де ... оның көмекшілері бірқатар ... ... ... ... ... ... ... күші негізінен өз
еркімен құрылған жасақтардан тұрды. Көтерілісшілердің саны ... ... ... дейін жетті. Ол өз әскерін жүзге, мыңға бөліп, жүзбасылар мен
мыңбасылар тағайындайды. Бұл әскер басқарудағы жүйе ... ... келе ... далалық ауданда соғысуға икемделген әдіс еді.Бір
жағынан, патша үкіметіне үміт ... ... ... ... ... ... да көтерілісшілердің санын ұлғайту ісіне өте қажет еді.
Осыған орай Кенесары ... ... ... ... ... үшін бір-
ақ жаза – өлім жазасы кесілетін. Кенесары ... ... ... ... ... ... құру ... Ол осы мақсатын жүзеге асыру үшін
Орта Азия хандықтарынан өзіне ... ... ... ішкі ... ... өзіне тартуға күш салады. Хиуа ханы мен Бұхар ... ... ... ... орнатады. Орта Азия мемлекеттерімен сауда
көлемін ұлғайтып, олардан өзіне қажетті қару-жарақ, оқ-дәрі алып ... ... ... ... ... ... әлсіреткен Кенесары патша
әскерінің қысымымен 1846 жылы өз ауылдарымен Іле өзенінің сол ... Шу ... мен ... ... жақындады. Ұлы жүздің батырлары
Ташыбек, Саурық, ... ... ... би ... оның ... бектеріне
қарсы күресін барынша ... ... қолы ... ... жақындады. Қырғыздардың бір бөлігі де Қоқан ханының тепкісінде
еді. Мұнда ол қырғыз манаптарына ... ... ... соғысуға ұсыныс
жасайды. Ресей мен Қоқан бектерінің ... екі ... ... ... және ... ... манаптар оның бұл ұсынысын қабылдамай, орыстың
генерал – ... ... ... ... ... ... одан көмек сұрайды. «1847 жылы Кенесары қырғызда жеріне басып
кірді. Бұл ... ... ... ...... ман Алатау
қырғыздарының ортақ жауы Қоқан үстемдігіне және Қоқан бектерінің сенімді
одақтастары қырғыз манаптарына қарсы күресуі еді. ... ол ... ... ... ... ... кеткен манаптар сатқындығына жауап ретінде
қарады», - деген Е.Б. Бекмахановтың бұл тұжырымы Кенесарының 1846 ... ... пен ... ... ... хатына негізделген секілді.
Онда Кенесары: «Менің осында (қырғыздарға) келуімнің себебі – жауласып, қан
төгу емес, ... пен ... ... біріктіріп, оларды Қоқаннан бөлу
және ... ... ... ... еді. Осы ... ... ... кездері де өз жақтастарын тапты. Ауыз ... ... да, сол бір ... ... ... ... жеріне барып паналауды жөн көрген көңіл ауаны баураған сяқты.
Оған Нысанбай ақынның:
«Түбі бірге түрпейт» деп
Қарттардан ... ... ... ... ... ... ... халықпыз,
Батырларым, дағдырмай
Қайта көшіп соған бар,- деген жолдары куә ... ... ... ... еліне жорығының мақсаты
туралы екінші жорамал да бар, ол да Е.Б. Бекмахановтың ... ... 1846 жылы ... ... жоғары көтеріліп, Қытай шегіндегі Үйген
тасқа тоқтағаны, осы ... ... ... ... би ... арту ... ретінде тоғыз сәйгүлікпен, Қытай үкіметіне
елшілік жібергені, көшіп-қонуға рұқсатсұрағаны жөнінде мәліметтер бар. ... ... ... болмайды, себебі Ресеймен Қытай араздасқысы келмейді.
Кенесары қырғыз жері арқылы Қытайға өтпек болғаны жөнінде ... ... ... иек артады: «Найманға ға сұлтан болып
бекітілген Құнанбай төре Омбы ... ... ... да ... ... ... соң, ... қызай наймандардың билеушісі, өзіне туыс
боп келетін Қазар төреге жансыз жібереді. ... ... жолы ... жолы бар. Ол ... ... ... шығуы тиіс дейді. Қызыр төре
Кенесарыға хат жазып, бес ат мінген ... ... ... ... ... соң ... ... шығудың жолдарын
ойластырады. Бұл кезде орыс ... ... ... ... Қапал мен
Жаркентке жеткен. «Құлжада патша консулы тұрады. Жалғыз жол бар. Ол ... ... асу. ... Кенесары қырғызды жаулауға емес, соның
жерімен өтуге бет алды. Мұны Қоқан да, патша әскері де ... ... ... ... ... келе ... деп жар ... – насихат қана емес,
өздері де ... ... ... ... Бұл ... ... басып алуға
келе жатқан ақ патша әскерінің талабына, ниетіне ... ... ... ... ... ... 1847 жылдың басында Кенесары қырғыз жеріне басып
кірді. Көтерілістің отаршылдық езгіге қарсы бастапқы сипаты өзгере бастады.
Кенесары әскерінің ... ... ... жазықсыз қырғыз ауылдарына
шабуылдары оған қарсы өшпенділі туғызды.1847 жылы Ресей әскери күшінің дем
беруімен болған ... ... ... ... деген жерде қырғыз
манаптарының әскерімен шайқаста Кенесары мен ... ... ... ... ... ... ... Рүстем сұлтан мен Сыпатай
бидің ұрыс қарсаңында жауынгерлерімен Кенесарыдан ... ... ... ... әсер ... ... оның ... кесіп алып, орыс
әкімшілігіне жібереді. Князь Горчаков Кенесарының басын Батыс Сібір ... ... ... туралы» іске қосып сақтауға бұйрық береді
Бірқатар феодалдық ... ... ... ... ... жеңілдіктер алған ... мен ... ... мемлекетті қалпына келтіруге мүдделі болмауы –
көтерілістің жеңілуіне негізгі ... ... ... ... ... өз ... қолдап, Қоқан және қырғыздармен күресуден ... ... ... өзін ... ... озбырлығы да
көтерілісшілер қатарын сиретті; Кенесары ... ... ... күшін сарқып, патшалы Ресейге қарсы бүтін халықты біріктіре
алмайды. Кенесарының тәуелсіздік жолындағы ... де және осы ... ... ... халықтарының күш біріктіруі арқылы оң нәтиже күтіп, әрекет етуі
де оның кең ... ... ... ... ... ... – Қазақ хандығының соңғы ханы
Кенесары хан әулетінің шежіресі. Кенесары ханның ... ... ... ... ... үш ұл ... ... Тайшық, Ахмет.
Екінші әйелі Жаңыл ханымнан бес ұл туады: Құшар (кейбір деректерде Омар),
Әбубәкір, ... ... ... ... үлкен ұлы Жапар Ресей империясы
әскерлерімен болған соғыста ... ... көп жыл ... ... Бекет батырмен бірге қашып келеді. ... ... ... ... ... Кенесарының ұлы Сыдық (Сыздық) сұлтан (1839-
1910) әке ... ... ... ... қарсы күресті. Тайшық пен Ахмет
сұлтандар амалсыз ... ... ... қызметке тұрады. Қоқандықтармен
болған бір соғыста Тайшық ... ... ... қайтыс болады. Ахмет
сұлтан алғашында Шу бойндағы қазақ, ... ... ... ... ... ... уезді ашылған соң Ахмет сұлтан онда уезд басшысының
үшінші жәрдемшісі болып тағайындалып, осы ... ... жыл ... ... мен ... ... арасындағы қатынастарды реттеп тұрады.
Ахмет сұлтан қырық алты ... ... ... Ахмет сұлтанның ұлдарының
ішіндегі ең белгілісі (1878 - 1837) ... ... ... ... ... ...... құрбаны . 1996 жылы ... ... ... Натай, Мұхамедхан, Мадияр, Тәуке, қыздары: Хамида,
Напуса, Аян, Баян. КСРО- ға еңбек сіңірген ... ... ... ... ... ... мүшесі Натай Әзімханұлы
Кенесарин кезінде абасының атын алып ... үшін ... ... ... мәжбүр болған.
Кенесарының Әбубәкір атты ұлының шөбересі, ... әрі ... ... ... ... пен ... ... Кеңес Одағының
Батыры Александр Гаврилович Моисеевский ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру,
халқын бодандықтан құтқарып, басын біріктіру, ... пен ... ... ... ел ету мұратын көздеген сұңғыла саясатын, қараткер, ірі
мәлімгер, ... ... ... ... ел ... ... ... және саяси белсенділігі, Ресей ... ... мен сол ... ... құрылып жатқан бекіністерін жою жөніндегі
шешімдері жіне жақты әскери қимылдары сол ... ... ... мен
зерттеулерде көрініс тапты. Саяси ахуал оған қарулы ... ... ... ... Оның ... және сот ... жүргізгені,
биліктің орталықтандырылуын күшейтуге тырысқаны, өз армиясын заман талабына
сай қайта құрғаны, артиллерияны қолданып, ... ... ... тәртіпке бағынған, ұтқыр тәсілдермен әрекет ететін әскерқұрі ... ... ... ... ... мен ... ... күрес көптеген
ақын-жазушылардың шығармаларына арқау болды. Нысанбай ақынның «Кенесары -
Наурызбай» дастаны (ХІХ ғасыр) 1875 жыл ... ... ... ... ... ... ... жазбаларында» орыс тілінде
жарияланды. ХХ ғасырдың ... ... ... «Хан ... ... ... ... кейін тыйым салынған), 60-жылдары И. Есенберлин
«Қаһар» романын жазды. Алғашқы зерттеулер ... ... ... ... бүлігі» деген тақырыппен Н. Середеның 1870 жылы «Вестник Европы»
журналының ... ... ... ... дерек көзі ретінде маңызы
зор. 1888 жылы Ташкентте ... мен ... ... ... ... ... сұлтан Ахмет Кенесариннің естеліктер жинағы да ... ... ... ... ... ... Кенесарының күрес жолына
іргелі ғылыми зерттеу арнаған тарихшы Е. Бекмаханов («ХІХ ғасыдрдың 20-40
жылдарындағы Қазақстан» 1947 ж) ... ... ... ... ... ... оның шынайы бағасын беру ісі Қазақстан ... ... ... ... ... Тарихшылар (Ж. Қасымбаев, т.б)
өз зерттеулерін жариялады. 2002 жылы Кенесары туғанына 200 жыл ... ... ... ... ... ... қаласында Кенесарыға арналған
ескерткіш қойылған және онда оның есімімен аталған көше бар.
Қолданылған әдебиеттер
1. Е. Бекмаханов «ХІХ ... 20-40 ... ... 1947жыл
2. Қазақстан ұлттық энциклопедиясы 4 том 500-502 беттер
3. Ж. Қасымбаев «Қазақстан тарихы» 8- сынып

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кенесары қасымұлы бас қолбасшы және оның реформалары4 бет
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет
1837-1847 жылдардағы Кенесары бастаған ұлт-азаттық көтеріліс14 бет
Coт төрелігі ұғымы және оның принциптері6 бет
Абылай хан өмірі мен қолбасшылық саясаты4 бет
Абылай хан: мемлекеттік қайраткер, әскери қолбасшы және дипломат12 бет
Автомобильден шыққан газбен ауаның ластануы15 бет
Еуропадағы дүние жүзіне әйгілі саябақтар25 бет
Жібек – жануар тегінен шыққан тоқыма талшығы20 бет
Кенесары бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық күресі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь