Терроризммен күресудің қылмыстық құқықтық мәселелері

Жоспар:
Кіріспе.

1.1 Терроризм тақырыбының өзектілігі, мақсаты, міндеттері.
1.2 Осы жұмыста пайдалынылатын негізгі ұғымдар мен терминдер.

2.бөлім. Терроризммен күресудің қылмыстық құқықтық мәселелері.
2.1 Терроризм түсінігі және оны жіктеу.
2.2 Терроризм құқыққа қарсы қылмыстық жазаға тартылатын әрекет ретінде.
2.3 Терроризмнің сараланған белгілері.
2.4 Терроризм актісін дайындауға қатысқан адамды қылмыстық жауаптылықтан босату негіздері мен шарттары.

3.бөлім Терроризмді басқа қылмыс құрамдарынан ажырату:
3.1 Терроризм және қасақана кісі өлтіру.
3.2 Терроризм және бандитизм.
3.3. Терроризм және диверсия.
3.4 Қазақстандағы терроризмге қатысты көзқарастар.
3.5 Терроризмнің қазіргі таңдағы әлемдегі орны.

Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
        
        Жоспар:
Кіріспе.
1. Терроризм тақырыбының өзектілігі, мақсаты, міндеттері.
2. Осы жұмыста пайдалынылатын негізгі ұғымдар мен терминдер.
2-бөлім. Терроризммен ... ... ... мәселелері.
1. Терроризм түсінігі және оны жіктеу.
2. Терроризм құқыққа қарсы қылмыстық жазаға тартылатын әрекет ретінде.
3. ... ... ... ... ... ... қатысқан адамды қылмыстық жауаптылықтан
босату негіздері мен шарттары.
3-бөлім Терроризмді басқа қылмыс құрамдарынан ажырату:
1. ... және ... кісі ... ... және бандитизм.
3. Терроризм және диверсия.
4. Қазақстандағы терроризмге қатысты көзқарастар.
5. Терроризмнің қазіргі таңдағы әлемдегі орны.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
1. Терроризм ... ... ... міндеттері
Қазақстан Республикасының бірінші бабына сәйкес – Қазақстан
Республикасы өзін ... ... ... және ... мемлекет
ретінде орнықтырады; оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі,
құқықтары мен бостандықтары – ... ... және ... ең ... ... ... 21 ғасырға енді. Яғни, соңғы кезде терроризм дами келе қоғамға
қауіптілігі ... ... ... ... ... және ... орасан түрде зиян келтіреді. Сонымен қоса саяси, экономикалық,
имандылық немесе ... ... ... ... зор ... ... және ... адамдарға психикалық түрде әсер етеді. Ең ... ... жоқ ... құрбан болуы.
Терроризм өткен ғасырдың ойлап тапқаны емес. Оның демі адамзат
тарихын қашанда ... ... ... ол алғаш рет екі мыңжылдықтың
тоғысында қаһарлы да ауқымды кейіпке ... ... ... келетін болсақ, соңғы кездері
терроризмнің бағыты арта ... ... ... ... болып
келеді.
Терроризм белгілі бір мақсат пен міндетті жүзеге асыру үшін күш
көрсету идеологиясын тұғыр ... ... ... мен ... әрекеттердің жүйесі, өйткені ол қара басының қамын күйттемейді. Ол
өзінен-өзі әлеуметтік ... бола ... ... ... ... ... ретінде айтарлықтай әрекетшілдік пен сұранысқа ие.
Мұның өзі, қаншалықты идея мен идеология не жетілмеген немесе шикі
болса, терроризм соншалықты ... ... ... Бұл ... жүзеге асуы мүмкін:
Біріншісі-идеологияның негізінде бағдарламалық ... ... ... ... ... ... мен ... соншалықты
жетілмегендіктен, оның мақсатын жүзеге асырудың жолы тек қана күш көрсету
болған кезде.
Қазіргі таңда террорлық ... ... ... ... мықты
террорлық ұйымдарда өзінің рухани лидерлері және бапкерлері, ... ... және ... және ... ... ... және бай демеушілері бар.
Қазіргі этапта терроризмнің жан-жақтылығы ... ол өте кең ... ... ... ... ... ... салдары ұлтаралық, мемлекет
аралық конфликтіге әкеліп соғуда. Соңғы ... ... ... ... ... яғни оның жасалу айқыны ұлғайып және сипаттамасы
күннен-күнге күрделеніп барады. ... саны күрт ... және ... ... әр ... ... мен ... әр келкілігі
онымен күресуге қиындық соқтырып ... ... ... ... жарық
көретін ІNTERNATІONAL SECURІTY REVUE[1] (халықаралық қауіпсіздік шолуы)
журналының мәліметтеріне сүйенетін болсақ 20 ғасырдың 60 ... ... ... ... кең өріс ... әр ... ... пайда бола
бастаған.
1970-78 жылдары аралығында әлемде 5534 ... акт ... ... ... 2700 террористік акт жасалып, негізінен әлемнің 50 ден
астам елінде 125 террористік топтар өз ... ... Ал, 1985 жылы ... 15 ... өскен. Ал қазіргі таңда бұл ... ... өсіп ... ... 2001 ... соңы мен 2002 ... ... жартысында
болған процестердің қарапайым ғана талдауы террористік ... ... ... ... қоса, 2002 жылғы террористік актілер 1992 жылдан
бергі соңғы он жыл ішіндегі көрсеткіштен асып жығылуы әбден мүмкін. ... ... ... Тек қана 2002 ... ... ... ... 390 теракт болған, мұның өзі 2001 жылы тіркелгеннен он пайызға көп.
Террористік белсенділіктің 2002 ... ... ... ... ... және 1997 ... ... асып түсті. Тек 2002
жылдың сегіз айында ғана террористердің қолынан 4776 адам қаза ... ... 2001 жыл ... ... көп еді. ... ... оқиға осынау
сұмдық статистиканы күрт көтеріп жіберді. ... ... 2002 ... ... ... ... ... терроризм халықаралық, глобальді сипатқа ие бола
бастаған. Кейбір жағдайларда ұлтаралық ... да ... ... өзектілік мәселесі әлемде террористік ұйымдардың санының өте
көп болуына және ... ... кем ... және ... ... көмектесуші топтардың, құрылымдардың болуына байланысты болып отыр.
Тіпті ... ... ... де болуы ғажап емес.
Ең басты өзекті мәселе ... ... ... ешқандай
мемлекеттің сақтандырылмауында болып отыр. Яғни, бұл дегеніміз мемлекет-
мейлі дүние жүзінде ең мықты ... ... ... ... ... ... ... бәрібір, олар үшін терроризм қаупі бірдей болып отыр. ... ... 2001 ... 11 ... Америка Құрама Штаттарындағы
болған қанды оқиға мен 2002 ... 23 ... ... ... ... болады.
Ал, қазіргі таңдағы басты өзекті мәселенің бірі-терроризм ... ... ... дініне деген көзқарасы болып отыр. Соңғы кездегі
көптеген террористік әрекеттердің салдары (11.09.2001 АҚШ ... ... т.б) және ... ... көптеген мұсылман елдерінде террористік
ұйымдардың болуы әлемде ислам дініне деген көзқарасты ... ... ... терроризм-тек жалғыз басты жауынгер, самолет айдап
кетуші, өлтіргіш-камикадзе ғана емес. Қазіргі заманғы ... ... ... ... мол өте ... жүйе болып
табылады.
Жоғарыда аталғандардың барлығына сүйене келе-міндетті түрде
терроризм ... шешу үшін ... және ... ... ... МАҚСАТЫ
Осы бітіруші жұмыстағы басты мақсатымыз – ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге
терроризмнің даму себептері мен оның алдын алу ... ... ... ... ... мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер қойылып
отыр:
1. Осы терроризм тақырыбына байланысты барлық ... мен ... ... ... ... ... беру;
3. Терроризмнің сараланған белгілерін қарастыру;
4. Терроризмді қылмыстық жазалау түрі ретінде қарастыру;
5. Терроризмді басқа қылмыс ... ... ... негізінен терроризмнің қылмыстық құқықтық аспектілері
жөніндегі қойылған мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... терроризмнің қазіргі таңда не себептен аса қарқынмен көбейіп
террорлық ұйымдардың не ... әлі ... ... өз қызметін жасап
тұрғанын, қазіргі таңдағы терроризм қылмысының аса ... ... ... ... ... ... ... ақпарат құралдарында жарияланған материалдарды немесе белгілі бір
ресми құжаттарды пайдаланып немесе осы өмірде кездескен ... ... ... осы аталған қосымша мақсаттарға жетуге болады.
1.2. Осы жұмыста пайдаланылатын негізгі ұғымдар мен терминдер
Бітіру жұмыста мынадай негізгі ұғымдар мен ... ... ... ... ... ... үрейлендіру, Қазақстан
Республикасының мемлекеттік ... шет ... ... ... шешім қабылдауына ықпал ету ... ... не ... қайраткерлерінің қызметін тоқтату немесе осындай
қызметі үшін кек алу мақсатында жеке ... ... ... ... ... ... ... тартылатын әрекет немесе оны жасаймын деп
қорқыту;
1. Террористік іс-әрекеттер-террористік сипаттағы қылмыстарды ... және ... ... ... кез келгенін қамтитын іс-
әрекет. Терроризм идеологиясын ... ... ... жоспарлау, дайындау және жасау; террористік акциялары
жасауға айдап ... ... ... ... ... ... акцияларды жасау мақсатымен әскерилендірілген заңсыз
құрамаларды немесе қылмысты ... ... ... ... ... ... тарту, қаруландыру немесе
пайдалану, ... ... ... ... ... ... немесе террористерді қаржыландыру; террористік әрекетті
дайындау мен жасауға жәрдемдесу;
2. халықаралық ... ... ... ... ұйым ... көп ... ... немесе
біреуден көп мемлекет мүдделеріне зиян келтіретін; бір мемелекеттің
азамттары басқа ... ... ... ... ... ... ... те және терроризмнің құрбаны да бір мемлекеттің немесе
әртүрлі мемлекеттің азаматтары болып табылған, бірақ қылмыс осы ... ... тыс ... ... ... ... ... іс-әрекет;
3. террористік акция-терроризм актісін не ... ... ... ... террористік мақсаттарда қудалайтын өзге де
қылмыстарды тікелей жасау;
4. терроризм актісі-жарылыс ... өрт қою ... ... қаза ... мүліктік зиян келтіру не қоғамға қауіпті зардаптар туындау ... өзге де ... ... ... жасаймын деп қорқыту, егер
ондай іс-әрекеттер қоғамдық қауіпсіздікті ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік органдарының, шет мемлекеттердің
немесе халықаралық ұйымдардың ... ... ... ету ... ... адам өміріне дәл сол мақсаттарда қастандық жасау, сол
сияқты мемлекет немесе қоғам қайраткерінің өміріне оны мемлекеттік немесе
өзге де ... ... ... не осындай қызметі үшін кек алу мақсатында
қастандық жасау;
5. террористік ұйым-террористік іс-әрекетті ... ... ... немесе өзінің іс-әрекетінде терроризмді пайдалану мүмкіндігін
мойындайтын ұйым. Ұйым, егер осы ұйымның басқару органдарының ... оның ... ... бірі ... ... ... ... терролристік ұйым деп танылады;
6. террорист-террористік іс-әрекетті жүзеге асыруға қатысушы адам;
7. терроризмге ... ... мен ... ... ... ету, ... акцияларды тыю, террористерді,
жарылғыш қондырғыларды зиянсыздандыру, сондай-ақ террористік акциялардың
зардаптарын барынша азайту үшін мемлекеттік органдар жүргізетін ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентінің Қазақстан Республикасы экс-Президентінің және ... ... ... ... ... өзге де ... шет мемлекеттердің мемлекет, үкімет басшыларының және халықаралық
ұйымдар жетекшілерінің ... ... ... ... ... ... ету ... күзет шаралары жатқызылады;
8. терроризмге қарсы операцияларды жүргізу аймағы-аталған ... жер ... ... су айдындары, әуе кеңестігі, көлік
құралы, үй, ... ... ... және ... жапсарлас аумақ;
10.арнаулы мақсаттағы бөлімшелер-терроризмге қарсы күресу
үшін заңдарға сәйкес құрылғын мамандар топтары.
11.сепаратизм-мемлекеттердің аумақтық тұтастығын бұзуға, соның
ішінде оның ... бір ... одан ... немесе мемлекетті күштеп
ыдыратуға, сондай-ақ осыған ... ... ... ... мен
дайындауға, оның жасалуына дем беруге, оған арандатуға бағытталған әрекеті;
12.экстремизм- билікті ... ... ... ... күштеп ұстап тұруға,
сонымен қатар мемлекеттің конституциялық құрылысын ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде
жоғарыда көрсетілген мақсаттарда заңсыз қарулы құрылымдар ұйымдастыруға
немесе ... ... ... ... ... ... мәнінде белгілі бір ілімнің түпкі
принципін сақтауға ұмтыла отырып, даму барысындағы ауытқушылықтарды ... ... ... ... ... ... ... терроризм қылмысы ең глобальді проблемалардың ... ... ... 21 ғасырға осы терроризм қылмысының аса дамып, шарықтау
шегіне жетуімен бірге еніп отыр.
Бүкіл әлемде соның ішінде ... да ... ... және ... ... ... ... т.б. терроризммен
күресуге басты ... ... ... Терроризмнің қаупін кейбір Батыс
ғылымдары 40 жылдан ... ... ... суық ... , яғни ... ... Америка Құрама Штаттары арасындағы ... ... ... де ... ... ... Сол себептен, осы
терроризмге қарсы күрес барысында бұрынғы «суық соғысң проблемасындай әлем
екіге емес ... ... ... ... жоспарлап отыр. Бұрын мұндай
проблемаға, яғни терроризм проблемасына аса ... бере ... және ... қарайтын әлемдегі екі үлкен держава Ресей мен ... ... өзі ... әлемде болған террорлық актілерден соң (2001 жыл 11
қыркүйек Америка Құрама Штаттарындағы Нью-Иорк және ... орын ... және 2002 ... ... ... ... ... болған оқиға)
терроризмге деген көзқарасы бірден өзгеріп, енді осы ... ... ... ... ... ... санайтын болды. Жалпы, жоғарыда
көрсетілген жағдайлардан соң әлемде терроризмге деген көзқарас елеулі түрде
өзгерді. ... ... ... ... ... тек ... ... осалдау немесе мемлекеттік конститутциясының құрылымы
қалыпсыз мемлекеттерде орын алады десе, соңғы әлемдегі алдыңғы қатарлы ... ... соң, ... үшін ... ... да, ... қауіпсіздік қорғанысы да, немесе саяси тұрақтылығы да ... жету ... ... ... бола ... әлем ... ... де, осы бір зұлым терроризммен күресуді барлық мемлекеттер,
халықаралық ... ... ... оның ... ... жүргізуде.
Терроризм проблемасы-бұл бүгінгінің проблемасы емес, ол кешеден келе жатқан
проблема, тек ... осы ... ... ... ... шағы. Сондықтан,
барша жұрт тек 2001 жылдың 11 қыркүйегінде болған АҚШ-тағы оқиғадан соң осы
терроризмнің күресе ... ... біз ... Біз бұл проблемаға
бұрыннан көңіл бөліп келгенбіз, тек әлемде болып жатқан соңғы ... біз ... аса ... бөле ... ... ... ”терроризммен күрестің қылмыстық құқықтық
аспектілері” болғандықтан біз негізінен осы ... ... ... қарастырамыз.
Біріншіден, осы терроризммен күресуде Қазақстан қандай әрекеттер жасап
жатқандығына, яғни Қазақстанда терроризммен күресудің қылмыстық-құқықтық
мәселелеріне ... ... ... әлемде терроризммен күресуде
қандай іс-шаралар атқарылып жатқанын айта кетеміз. Әлемдегі ... ... ... ... ... біз халықаралық
терроризмді кеңінен қарастыратын боламыз. Соның ішінде шет мемлекеттердің
терроризмге қарсы күресудегі ... ... осы ... ... ... ... ролі, халықаралық ... ... ... ... ... және ... күресу туралы
халықаралық конвенциялар.
Қазақстанда терроризммен күресудің қылмыстық-құқықтық мәселелері
Өзінің тәуелсіздігі мен ... ... ... ... ... ... ... Республикасы интеграциялық процестерге
жай ғана қатысушы болып келе жатқан жоқ, сонымен бірге қауіпсіздік ... ... ету ... елдерді біріктірудің бас
инициаторларының бірі ретінде танылып ... ... ... ... іс-
қимыл және сенім білдіру шаралары жөніндегі Кеңесін құрудың инициаторы
болып ... және ... ... ... құру ... де ... ... тарапынан Ұжымдық Қауіпсіздік Келісімді (ҰҚК) шыңдауға,
сондай-ақ ҰҚК-ні қауіпсіздік ... ... ... ықпалды
тетігіне айналдыруға қатысты жұмыстар жүргізілді. Қазіргі кезде Қазақстан
басқа да ... ... ... ... ... бірге,
Антитеррористік коалиция қабылдайтын шараларға да сергек ... ... ... “Қазақстан Республикасында терроризммен және
басқа да экстремизм мен сепаратизм көріністерімен ... ... ... ... ... ... ережесіне сәйкес халықаралық
терроризммен және экстремизммен күрес бойынша жақын және алыс шетелдермен
өзара ... ... ... ... ескерту шаралары
қабылдануда.
Солардың ішінде мәселен, Антитеррорлық ТМД орталығының ... ... ... ... ... ... жаттығуының
екінші кезеңі 2002 жылдың сәуірінде Алматы қаласында өткенін атап өтуге
болады. 2002 жылдың ... ... ... ... ... ... тобының” отырысы болып, онда ШЫҰ-ның Аймақтық ... ... ... ... ... 2002 ... ... Атырау
қаласында әуе терроризмі актілерінің алдын алу шаралары бойынша кең ... ... ... ... ... қазақстан-американдық біріккен
“Баланс-Барыс” жаттығуы Қапшағайда өтті. Бұған ... ... ... ... ... ... облысында өткізген Каспийдегі
“Бейбітшілік теңізі-2002” кең қарымды әскери жаттығуды атап ... ... ... 1999 ... ... ... ... пайда болуына қарсы әрекеттің құқықтық және
ұйымдастырушылық негізін анықтап берген "Терроризммен күрес ... ... Осы Заң ... ... ... ... күрестің
құқықтық және ұйымдастырушылдық негіздерін, мемлекеттік органдардың және
меншік нысанына ... ... ... тәртібін, сондай-ақ
азаматтардың терроризмге қарсы күресті ... ... ... ... мен ... ... Республикасында терроризмге қарсы күрес мынадай принциптерге
негізделеді:
1. Террористік оқиғалар салдарынан қауіп төнген адамдардың өмірімен
денсаулығына, құқықтарына ... ... ... ... ... алдын алуға басымдық беру;
4. Террористік іс-әрекетті жүзеге асырғаны үшін жазаның болмай
қалмайтындығы;
5. ... алу, ... ... әлеуметтік-экономикалық насихат
шараларын кешенді пайдалану;
6. Терроризмге қарсы операцияларды жүргізу кезінде тартылатын күштер
мен құралдарға оралымды ... ... дара ... ... ... қарсы күрес мынадай мақсатта
жүзеге асырылады:
1. Террористік іс-әрекеттің алдын алу, анықтау, тыю және оның ... Жеке ... ... және ... ... ... ... іс-әрекеті жүзеге асыруға жәрдемдесетін себептер мен
жағдайларды анықтау және жою мақсатында жүзеге асырылады.
Терроризммен күресудің ... ... ... ... террористік іс-әрекеттің алдын алу, анықтау және жолын кесу болып
табылады.
Террористік іс-әрекеттің алдын алу:
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... әскерилендірілген
құрамалардың құрылуына, тіркелуіне және жұмыс істеуіне тыйым салынады;
Үшіншіден, Қазақстан ... ... ... ... іс-әрекетке қатысқан шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың
Қазақстан Республикасына келуіне тыйым салуға құқығы бар.
Террористік іс-әрекетті анықтау:
Біріншіден, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... асыратын мемлекеттік органдары террористік іс-әрекетті ... ... ... Қазақстан Республикасы аумағындағы мемлекеттік органдар мен
меншік нысандарына қарамастан ұйымдар, ... ... ... ... оқиғалар туралы терроризмге қарсы куресті ... ... ... ... ... ... жолын кесу:
Біріншіден, террористік акцияның жолын кесу үшін терроризмге қарсы
тікелей күресті жүзеге асыратын мемлекттік ... ... бар ... ... ... ... арнаулы мақсаттағы бөлімшелерді іске тартады.
Қажет ... ... ... ... жолын кесу үшін
терроризмге қарсы операциялар жүргізіледі.
Екіншіден, терроризмге қарсы операцияларды ... ... ... ... ... құрылады. Террористік акцияның қоғамдық қаупінің ауқымы
мен дәрежесіне күтіліп отырған келеңсіз салдарына қарай республиклық немесе
аймақтық оралымды ... ... ... іс-әрекеті терроризмге қарсы күресті
тікелей жүзеге асыратын мемлекеттік органдардың ведомствааралық ... ... ... бойынша бекітілетін олар туралы ереже арқылы
анықталады.
Қазақстан аумағында терроризмнің пайда болуына қарсы әрекет тетігі
арнай ... ... да ... арқа сүйейді. Ол Қылмыстық Кодекс заңы. 2002
жылдың 19-ақпанында еліміздегі Қылмыстық Кодекске өзгертулер мен ... онда ... ... мен ... ... ... ... күшейтілді.
Бүгінгі таңда, еліміздің қауіпсіздігіне қауіп-қатер төндіретін төтенше
және басқа да жағдайға қажетті нормативтік-құқықтық актілерді ... ... ... ... ... ... отыр.
Ал, осы уақытқа дейінгі атқарылған жұмыстарға келетін болсақ, мынадай
іс-әрекеттер ... ... ... “ҚР ... ... ... ... қарсы
күрес мәселелері бойынша өзгертулер мен ... ... ... ... Республикасының Заңы шығып, мынадай заң актілеріне өзгертілер мен
толықтырулар енгізілді:
1) Қылмыстық Кодекс;
2) Қылмыстық іс - ... ... ... іздестіру қызметі туралы” ҚР заңы;
4) “Терроризмге қарсы күрес туралы “ ҚР заңы;
Сонымен қоса, ... ... ... мынадай нормативтік
-құқықтық актілер қабылданды:
“Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына мүше ... ... ... ... ... туралы келісімді бекіту туралы” ҚР заңның жобасы
туралы 2003 жылы 14-ақпанда Үкімет қаулы шығарды.
Террористік акциялардан зардап ... ... ... ... ... туралы ҚР Үкіметі 2003 жылы 21-қаңтарда қаулы шығарды. ҚР
терроризмді қаржыландыруға қарсы күрес ... ... ... ... 2002 жылы ... ҚР заңы жарық көрді.
ҚР Бомбалық терроризмге қарсы күрес туралы халықаралық конвенцияға
қосылу туралы 2002 жылы 4-шілдеде ҚР заңы ... ... ... және ... ... күрес туралы Шанхай
конвенциясын бекіту туралы 2002 жылы 18-сәуірде ҚР заңы жарық көрді.
Тәуелсіз Мемлекеттер ... ... ... ... ... ... туралы шарты бекіту туралы
2000 жылы 19-қазанда ҚР заңы жарық ... ... ... ... таңда
Қазақстан Республикасы терроризмге қарсы күрес саласындағы ынтымақтастық
туралы ... ... ... ... ... Германия, Венгрия,
Чех республикасы Иран, Турция, Литва, Орта Азия мемлекеттері, Үндістан және
т.б. мемлекеттер.
Біз де, яғни ҚР ... ... ... ... ... борышымызды еске ала отырып, терроризмді болдырмау
мен оның алдын алудағы күресте өз ... ... ... ... ... терроризммен күресудің мәселелері
Жоғарыда айтып өткендей әлемдегі терроризммен күресудің мәселелеріне
келгенде, біз ... ... ... жөнінде мәселені қозғамақшы
болып отырмыз. Не себептен екені де тоқталып өткен ... ... ... төрт ... ... оның бірінші тобына келейік.
1. Шет мемлекеттердің терроризмге қарсы күресудегі әртүрлі амалдары
Шет мемлекеттерге келгенде біз негізінен Америка ... ... ... ... Құрама Штаттары әлемдегі басқа мемлекеттерге
қарағанда терроризммен күресуде қазіргі таңда ... ... ... Бұл 2001 ... 11 ... ... соң ... отырған
қозғалыстар емес, одан алдын да мұндай іс-әрекеттер, яғни әртүрлі ұйымдар
мен бағдарламалар жасалып келген. Біз ... яғни осы ... ... өткен тұжырымға қайшы келіп отырған жоқпыз. Онда біз ... ... ... Нью-Йорк пен Пентагондағы оқиғадан соң ... ... ... ... деген болатынбыз. Бұл оқиғалардан алдын да
олар терроризмге көңіл бөліп ... ал ... ... соң олар ... аса ... аударатын болды. Өйткені, бұрын соңды терроризм актісі
болса да негізінен ол ... ... ... ... ... ... ... Құрама Штаттарының азаматтары мен елшіліктеріне
қарсы ... еді. Осы ... ... ... де ... ... ... территориясында терроризм актісінің болатындығына сенбейтін еді.
Бірақ, 1996 жылы 5 ... күні ОТБ (ЦРУ) ... Д. Дойг ... оқыған лекциясында “Америка Құрама Штаттары террористік
топтардың мүмкін нысанасына” айналды, ... ... ... ... ... ... саясат жөнінен әлемдегі алғашқы мемлекеттер ... ... ... ... ... келеді және айтылған топтар осы біздің
әйгілі демократиялық ... асып ... ... ... ... ... ... жалғыз ғана әдіс ... ... - ... ... ... ... ... күресу мақсатында мынадай
бағдарлама енгізілген болатын. Ол ... ... деп ... ... ... терроризм жөнінде мәлімет берген азаматты сыйақы ретінде ақша
табыс етеді. Америка Құрама Штаттары бұл мәліметті қауіп ... ... ... де ... "Мәліметкердің" яғни мәлімет
берушінің өмірінің қауіпсіздігін және сыйақының төленуін осы ... ... ... етеді. Осы бағдарламаның көмегімен көптеген
террорлық актілердің алдын алып, болдырмай тасталған. Яғни, бұл ... ... ... беріп тұрған.
Осыдан басқа және бір бағдарламаға тоқталып өтейік. Ол ... ... деп ... Бұл ... негізгі мақсаты-
адамдарды белгілі бір ... ... ... дайындау. Яғни,
жарылғыш заттарды тауып, оны істен шығару, кепілдіктегілерді босату, жоғары
лауазымды тұлғаларды қорғау, қылмыс орын ... ... ... ... ... ету ... табылады. Осы бағдарламаның құрылғанынан,
яғни 1983 жылдан бері әлемнің 80-нен астам ... 20 ... жуық ... Бұл бағдарламаның терроризммен күресудегі атқарған шаралары ... ... ... ... ... ... ... 1986 жылы
Америка Құрама Штаттарында Антитеррористік орталық (АЦ) ... ... ... ... ... ... кіреді. Антитеррористік орталық
террористік топтар туралы барлық мәліметтерді жинап, бақылау жүргізеді және
террористік ұйымдар орналасқан мемлекеттерге ... ... ... ... да терроризммен күресудегі ... ... және ... ... ... саны ... асатын осы мықты ұйымдардың
кәсіби агенттері қызмет ... ... ... ... ... ... ... Ақпарат Құралдары террористер мен мемлекет билік органдары
арасын байланыстырып ... ... ... ... ... ... ... тек үкіметтің іс-әрекетіне ғана ... ... ... ұйымдардың да әрекетіне әсерін тигізеді. ... ... ... жатқан оқиғалардың Бұқаралық Ақпарат Құралдарында жариялануы
террористік актілердегі табысының басты критериі болып табылады.
Террористерге Бұқаралық ... ... ... болып
жатқан оқиғаны жарыққа ... ... ... ... ... ... өз ... жеткізу, яғни бір сөзбен айтқанда
Бұқаралық Ақпарат Құралдары арқылы әлемдік қауымның ойын өздеріне ... ... ... ... ... ... ... акцияны
жүргізу аймағына еш кедергісіз кіргізіп, сондағы болып жатқан жәйттерді
Бұқаралық ... ... ... әлем ... ... ... ... Бұқаралық Ақпарат Құралдары террористік акт кезінде өздеріне
жұмыс істегенін қалайды. Солар арқылы ... ... ... ... және ... акцияны жүргізу аймағының қыр-сырларымен танысады,
яғни кепілдегілердің қай ... ... ... санының қанша
екенін және қаншалықты қаруланғанын т.б. анықтайды. Сонымен қатар, билік
басындағылар ... ... ... орын алып ... ... ... тырысқанын қалайды, керісінше оның одан әрі шиленістіруге емес осыны
шешуге тырысқанын қалайды. Бұл ... ... ... ... ... сөз ... отыр.
Яғни, қорыта келгенде қазіргі таңда Бұқаралық Ақпарат Құралдары
терроризммен күресудегі атқаратын ролі ... ... ... ... ... ... ... мен билік басындағылар бір шешімге келуге
болады. Барлығы осы Бұқаралық Ақпарат Құралдарының ... ... ... ... ... ... да, ... Ақпарат Құралдары әртүрлі
жалған ақпараттар мен қарбалас сәтті шиеленістіріп жібермей, ... өз ... ... ... ... ... ... Құралдары
қауым мен биліктегілерді байланыстыратын негізгі құрал болып табылады.
3. Халықаралық терроризмге қарсы ... ... ... ... басты жолы ретінде негізінен мемлекет ішінде
тәрбиелеушілік, жазалаушылық шаралары арқылы жүргізіледі. Бірақ, ... ... бір ... алу үшін ... болуы мүмкін. Сондықтан,
бұл жерде негізінен мемлекеттердің бір-бірімен өзара ... ... ... роль ... ... ... күресуде бір мемлекеттің атқарған шаралары
белгілі бір нәтиже көрсетпеуі мүмкін. ... ... ... өте ... ... ... ... міндетті түрде екі немесе одан
да мемлекеттердің араласуына тура ... ... ... ... соңғы
оқиғалардан соң әлемдегі ... ... бір ... ... ... ... өз ... көрсетіп қол ұшын беруге
келісті. (Антитеррористік коалиция)
Қазіргі таңда “Қылмыстық полицияның халықаралық ұйымы” немесе Интерпол
бүкіләлемдік ... ... ... келеді. Бұл ұйымның басты мақсаты-
халықаралық қылмыспен күресудегі әртүрлі мемлекеттердегі полицияның ... ... және ... ... болып табылады.
Интерполға терроризммен күресу әрқашан қиын ... ... ... ... ... табиғатына байланысты бұл қылмыспен қарсыласпай
келген. Интерполдың терроризмге ... ... ... ... ... ... ... Онда “саяси, әскери, діни немесе нәсілдік
сипаттағы іс-әрекет жасауға ... ... ... қатаң түрде тыйым
салынады” делінген. Тек ғана іс ... ... ... ... ... Бұл қылмыстарға мысалы, есірткі заттардың заңсыз
айналымы немесе жалған банкнотамен айналысу жатады.
1984 жылы ... ... ... бас ... жаңа
“Негізгі бағыт” белгіленді. Онда ... егер ... ... ... ... ... оларға қарсы іс-әрекет жасауға рұқсат
етілетін болды. Ал 1987 жылы ... Бас ... ... топ ... оны ... деп атады. 1987 жылы наурыз айында
Интерполдың Бас секретариаты Ұлттық Орталық Бюроға (НЦБ) ... ... ... басқаруға” мүше мемлекеттердің тізімін
жіберді. ... ... де бұл ... ... күннен күнге ұзарып, қазіргі
таңда әлемдегі ... ... ... осы ұйымның мүшесі болып
табылады. Яғни, қазіргі таңда Интерполдың әлемде халықаралық терроризммен
күресудегі орны ... ... ... ... ... ... ғаламдық ауқымда терроризмнің
қауіп-қатеріне қарсы әрекет ететін ... ең бір ... ... ... ... Атап ... 2002 жылдың наурыз-
сәуір айларында Құрама Штаттары өздеріне қолдау ... 46 ... ... ... ішінде мұндай деклорациялар БҰҰ, НАТО, ОАГ, АНЗЮС
тарапынан да болды. АҚШ-тың орталық командованиесіндегі ... 17 ... ... астам әскери қызметкерін жіберді. 136
мемлекет түрлі формада әскери көмектерін ұсынды. 142 мемлекет ... деп ... ... ... ... туралы жарлықтар мен
заңдар шығарды. 190 мемлекет мұндай шараны жүзеге асыруға ... ... ... бастап 60-астам елден “Аль-Каеданың” ... ... ... ... ... ... ... конвенциялар
Қазіргі заманғы терроризм проблемалары осы қауіпті құбылыспен күрестің
халықаралық конвенциялардың мазмұнымен байланыспай ... ... ... ... ... беру әртүрлі конференцияларда
талқыланып жүрді. Соның бірі 3 конференцияда (1930) ... ... ... 1931 және 1935 ... ... ... 4 және 5
конференцияларда осы терроризмнің түсінігіне қайта ... ... жылы ... Марсельде (Франция) Югославияның королі Александр
мен Францияның Сыртқы істер ... ... ... ... соң, ... Лигасы тікелей терроризм проблемасымен айналысты. Осы кеңеспен бұл
сұрақты талқылау үшін ... ... ... ... Осы ... ... проектін дайындады. Соңынан, 1937 жылы “Терроризмді
ескерту және оған жауаптылық” жөнінде конвенция құрылды.
Бірақ терроризммен күрес ... ... ... ... көлемде
ғана жасалды. Ал, халықаралық ... ... ... ең маңызды
халықаралық келісім болып “халықаралық қорғауға жататын тұлғаларға қарсы
бағытталған қылмыстың алдын-алумен оны ... ... ... ... жылы ... ... Ұйымының Бас Ассамблеясының 28-сессиясы).
Бірақ, бұл конвенцияда “арнайы қорғаудың” тұсінігі ашылмай кеткен.
Біздің ... ... ... ... оны ... жұрт ... ... конвенциялармен бекітіп кетеміз деген болуы керек. ... ... ... 1961 ... ... қатынас
туралы” Вена конвенциясы, 1962 жылғы “консульдік ... ... ... және 1971 ... “мемлекеттер және халықаралық ұйымдардың бір-
бірімен қатынасы туралы” ... ... ... Тағы ... ... ... конвенциялар жылдар өте пайда бола берді. Бірақ осылардың
ішіндегі 1977 жылы ... ... ... ... ... ... ... Кеңестің мүшелерімен жазылған
“Терроризммен күресу ... ... ... тек ғана Европалық Кеңеске
жататын мемлекеттердің территориясында ... ... ... ... бұл ... ... жоқ.
Халықаралық терроризмге қарсы әрекет ретіндегі ең ... ... 1976 жылы ... (терроризммен, экстремизммен, халықаралық
қанаушылықпен ... ... ... Бұл ... ... ... отыратын орган ретінде танылады. Жоғарыда
аталып ... ... ... және ... конвенциялар бар.
1. Әуе ұшақтарын заңсыз басып алумен күрес туралы ... ... ... авиацияға қарсы бағытталған заңсыз актілермен күресу
жөніндегі конвенция, Монреаль ... 1979 жылы ... БҰҰ Бас ... ... ... ... күресу туралы халықаралық конвенция.
4. Ядролық материалдарды табиғи қорғау туралы конвенция Вена, 1980 жыл
3-наурыз.
5. ... ... ... ... ... актілермен күресу
жөніндегі конвенция. Рим. 10.03.1988.
6. БҰҰ Бас Ассамблеясының 1997 жылы ... ... ... ... ... ... ... конвенциясы.
7. БҰҰ Бас Ассамблеясының 1999 жылы 9-желтоқсанда бекіткен терроризмді
қаржыландыруға ... ... ... ... конвенция.
Қазіргі уақытта ядролық терроризммен күрес туралы Конвенция қабылдауға
дайындық жұмыстары жүргізілуде.
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысының 1996 жылы 6 ... ... ... ... ... халықаралық терроризм жөнінде 13 глобальді
немесе региональды ... бар ... Осы ... барлығының
түсіндірмесі бойынша “халықаралық терроризм” аса қауіпті ... ... ... ... онымен күресу керектігін көрсетеді.
2.1. Терроризм түсінігі және оны жіктеу
Терроризм (террор) (француз тілінен аударғанда TERREUR қоқыныш,
үрей) ... 18 ... ... ... ... Ұлы ... ... якобиндықтардың жүргізген репрессиялық саясатын
терроризм деп атады. Соңынан, бұл термин ... ... ... ... үшін ... ... зорлауда да қолданылатын болды.
“Террор”-бұл өз қарсыласымен физикалық жолмен жәбірлеу, зорлау, тіпті
жойып жіберу болса, “терроризм”-бұл террор тәжірибесі.1[3]
Көп ... ... және ... терминдері синоним ретінде
қолданылады. Бірақ бұл терминдерді мынадай мағынада түсіну ... ... ... өзі ... сипатталса, ол террор-бұл күш
көрсету, қорқыту, үрейлендіру жолымен кез-келген субъектіге әсер ету болып
табылады. Бұл субъектілер ретінде-мемлекет, ұйым немесе жеке ... ... және ... ... ... авторларының
тұжырымдауы бойынша, “террор” термині негізінен саяси жәбір ... және ... ... ... отырған диктаторлық немесе
тоталитарлық режимді жою мақсатында, “күшті” ... ... ... ... ... Ал, ... түсінігі бойынша, “терроризм”
“әлсіз” оппозицияның қарсы күш көрсетуі деп түсіндіреді. Яғни, терроризм-
бұл белгілі бір ... ... ... ... ... бір ... үшін ... жүйелі түрдегі жәбір, зорлықтың жасалу әдіс-тәсілі
деп түсіндіреді.
Белгілі бір үрей үшін ... ... қоса өрт ... ... ... ... штаб-пәтерлеріне жарылыс
жасауы мүмкін. Мұнымен қоса, В. Маллисон және С. Малиисон мынадай ... ... ... бір ... ... жалпы мақсатқа жету үшін
қауіпті түрде қолданылатын ақырғы зардап немесе зардап төндіру қаупі ... ... бұл ... ... да ... түсінігін толық қамти
алмайды. Себебі, терроризм ұғымы бір ... ... ... ... ... жылы болған Біріккен Ұлттар Ұйымы ... ... ... осы “терроризм” түсінігіне нақты анықтама беруге тырысты. Р.
Арон мырзаның ойы бойынша-“жасалған зорлық, жәбір актісін ... ... тек ғана оның ... эффектісі кейіннен оның шынайы физикалық
нәтижесімен тең болса ғана”[4] дейді.
Ал, Э.Арегача ... акті ... ... ... бұл-жалпықылмыстың қылмыстық әдеттегі формасы, бірақ бұл
көпшілікке байбалаң туғызу ... ... ... ... көпшілік
тыныштығын бұзу үшін, өздеріне қарсы тұратын көпшілікті әрекетсіздендіру
үшін, көпшілікке ... мен ... алып ... ... ала ... ... түрі ... табылады”[5] деп анықтайды. 1999 жылы 13-
шілдеде шыққан Қазақстан Республикасының “терроризмге ... ... ... 1-бабында терроризмге мынадай анықтама берген: Терроризм - қоғамдық
қауіпсіздікті бұзу, халықты үрейлендіру, ... ... ... шет ... және ... ұйымдардың
шешім қабылдауына ықпал ету ... не ... не ... ... ... ... осындай қызметі үшін кек алу
мақсатында жеке тұлғаларға немесе ұйымдарға қатысты құқыққа ... ... ... әрекет немесе оны жасаймын деп қорқыту;
Терроризмді жіктеу
Терроризмнің күрделілігі, көпжақты нысанда болуы, ... ... және ... ... жоқтығы оны түрлерге топтастыруда
қиыншылықтар әкеледі:
Шетелдік және Отандық философтар, саясаткерлер, ... ... ... ... терроризмді жүйелендіргенде және
топтастырғанда әр ... ... ... ... ... ... ... Бұл дегеніміз осы құбылыстың күрделілігін және көп
мөлшерлілігін көрсетіп ... ... ... ... яғни оның алуан-
түрлілігіне, кейде оның бір тұрғыдан қарау тіптен мүмкін болмағанның өзінде
ғалым ... осы ... ... ... яғни терроризмнің
қаншалықты қоғамға қауіптілігін айқындап және оның белгілерін ... ... ... ... мен белгілерін анықтау терроризмнің
қылмыстық құқықтық аспектілерінде өте маңызды және осы ... ... ... ... жылы “Адам құқықтары туралы” конференция толығымен ... және ... одан ... арналды. Бұл конференцияда
терроризмнің негізгі үш формасы аталып өтеді. Олар: әлеуметтік, ... ... ... ғалым, философтардың терроризмді топтастыруына тоқталып
өтейік.
К.Н. Салимов мырза терроризмді топтастыра келе оның
бірнеше түрін көрсете кеткен. Соның бірі ... ... ... ... ... кәдімгі жасақталған террористік қылмыстық топ ресми
өкілеттің жұмысының алдын орап, орнына өздерінің ... ... ... ... ... ... мемлекет
территориясында өз отандасына, яғни өз мемлекетінің азаматына қарсы іс-
әрекеті.
Салимов К.Н. ... ... ... ... кезде оған мынадай
түсініктеме берді: “ол заңсыз ... ... ... ... табу ... ... ... қылмыстық бизнеспен айналысу оның барлық өспелі
масштабтарында жүргізіліп отырады”[7] – делінген.
Терроризмнің бұл түрлерінен ... ... ... ... түрі
бар. Терроризмнің бұл түрі жөнінде Израил мемлекетін ... ... ... ... болып құралған уақыттан бастап ұстанымды және ашық таңдау
жүргізілді, ... ең ... ... ... ... ... Ұлттар
Ұйымының өкілі Бернадоттаны өлтірген террористік ... ... ... Ицхан Шамир 1943 жылы былай деді:
“ Ешқандай ... ... да ... ... еврей әдет-құрыбы да
ешқашан терроризмді күрес құралы ретінде шығармайды”. Терроризмді Израилдің
бірінші президенті Хаим ... да, ... ... ... ... шығармады. Яғни, терроризмге қарсы ... ... ... ... ... ... ... құралы ретінде таныды. Бұл
әлем тарихында өте сирек кездесетін, яғни ... ... ... және ... ... ... ... құралы ретінде тануы.
В. Замкова мен М. Ильчиков деген философтар терроризмді мынадай келесі
топтарға бөлді:
Революциялы және контрреволюциялы:
Субверсивті (жүйенің ... ... ... (басымдылыққа байланысты);
Физикалық және рухани;
Селективтік (және ... ... және ... ... ала
белгіленбеген адамдар тобына қарсы);
Провакациялық (халықаралық терроризмге іспеттес);
Привективтік ... ... ... ... мен ... ... ... кезінде оның доктрикасына тыныш халыққа,
балаларға, қызыл крест объектілеріне, ... ... ... ... адамгершіліксіз, аяусыз, жанашырлықсыз жүргізілетін әскери
операциялар).
Қылмыстық террор (құқық қорғау органдарының қадағалауынан шығып кеткен
қылмыстылықтың жағдайы).
Бұл жоғарыда аталып өткен терроризмнің ... ... да ... бар. Олар ... ішкі ... ... жатады. Яғни-
террористердің өздері тұратын ... ... ... ... әрекет жасауы. Бұлар көбінесе Оңтүстік Азияда және Кавказда
(Закавказье) жиі кездеседі. Бұлардан басқа бір ... ... ... түрі ... мүмкін. Ол Америка ... ... ... және ... ... ... ... уақытта әлемдегі ең қауіпті терроризм түрі ... ... ... ... іс-әрекет: террорист немесе террористік ұйым
біреуден көп мемлекеттің ... ... ... көп ... ... ... бір мемелекеттің азамттары басқа мемлекеттің ... ... ... ... ... ... те және терроризмнің
құрбаны да бір мемлекеттің немесе әртүрлі ... ... ... ... ... осы ... ... шегінен тыс жерлерде
жасалған жағдайда жүзеге асыратын террористік іс-әрекет; Терроризмнің осы
түріне ... ... ... келе ... ең қауіпті, ең ауыр қылмыс болып
келгенімен, халықаралық терроризм түсінігі 20 ғасырдың басынан ... ... ... 20 ... ... ... қылмысы негізінен бір ... ... және ... оны ... сол ... ... ... Бірақ уақыт өте келе, мемлекеттердің арасында қарым-
қатынастардың ... ... ... ... қылмысы пайда бола
бастады. Оның шарықтау шегі 20 ғасырдың аяғы мен ... ... ... ... қылмыс дами келе көптеген жаңа түсініктер мен терминдер пайда болды.
Дамыған Батыс Европа елдерінде көбіне терроризм ... ... ... ... ... ... ... ұлтшыл-сеперетистер
арасында болады, мысалы ... ... кей ... діни ... ... ... мысалы, Аум сенрике, кей
жағдайда діни көзқарастың салдарынан болады. Мысалы, Ислам экстремистері.
Осылардан бөлек жеке ... ... ... және ... да ... ... ... ғалымдар арасында бас даудың болуы, ол белгілі бір террористік
актінің халықаралық терроризм қатарына жатқызылуында.
Блищенко И.П. мен ... ... ... ... тек қана шетелдің өкілдеріне немесе ... ... ... емес ... қатар бір мемлекеттің екінші мемлекетке деген
қарым-қатынасының бұзылуында деп тұжырымдайды.
Ал, Л.Н. ... ... ... терроризмге басқа
мемлекеттің тиісті органдарымен ұйымдарының араласуын, ұйымдастыруын,
қаржыландыруын т.б. жатқызады.
Қалай дегенде де ... ... ... ... аса ... ... халықтың үрейін ұшырып, күннен-күнге жаңа-жаңа түрлері
пайда болып келеді.
Халықаралық терроризмнің аса қарқынмен дамып жаңа түрлері ... ... ... ... ... ... ... кездері әртүрлі халықаралық террористік ұйымдар белгілі бір
ұшақта немесе ғимаратта адамдар тобын ... ... өз ... ... еді. ... ... босату операциясының сәтсіз орандалуының
өзінде, одан келетін адам және ... ... ... ... ... Одан ... келе ... жарылғыш, қопарғыш заттармен қаруланып
бүкіл транспортты немесе ғимаратты жарып ... ... ... шығын санын едәуір өсіріп отырды.
Ал, соңғы 11-қыркүйектегі 2001 жылы болған ... ... ... акт ... басына симайтын қасірет. Қаншама
жазықсыз адамдар өз өмірлерімен қоштасты. Тіпті олардың өмірлерін ... да ... ... болмаған еді. Себебі, террористер ... ... және ... акт бұрын соңы болмаған әдіспен жасалынды.
Бұл оқиғадан соң әлем ... енді ... ... ... өз ... ... ... екен деп күдіктеніп отыр. Көбісінің қауіптенуі,
террористердің ендігі ... ... ... ... қауіптісі халықаралық террористік актілер көбіне
провакациялық жолмен ... ... ... екі ... ... ғана от салу емес, сонымен қатар
үлкен әлеуметтік ортаның да арасына от ... ... ... ... бүкіл мұсылман елдеріне көзқарасы.
Қалай дегенде де халықаралық терроризм терроризмнің басқа түрлеріне
қарағанда ... ... ең ... ... ... ... әртүрлі позиция мен бағалаудың негізінде-
терроризм көрініс ретінде өте көп ... мен ... ие және ... ... мен ... ... соғады. Осы шешімдерге жету
үшін олар әртүрлі физикалық және ... ... ... ... ... ... қарсы қылмыстық жазаға тартылатын
әрекет ретінде
Терроризм-қазіргі дәуірдегі ең қауіпті ... түрі ... ... ... көп жағдайларда ұлттың ... ... ... ... ... әрекеттер әртүрлі болуы мүмкін, бірақ
оның ... ... екі ... элемент бар. Оның біріншісі-терроризм-
мемлекеттік өкімет ... ... ... ... асыру арқылы яғни террористердің ұйымдасқан, қатыгездік әрекеттері
арқылы тұрғындарға үрей, ... ... ... ... болып
табылады. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 233-бабы бойынша:
“терроризм”-яғни адамдардың қаза болуы, елеулі ... зиян ... ... ... ... ... болу ... төндіретін жарылыс жасау,
өрт қою немесе өзге де іс-әрекетер жасау, егер осы іс-әрекеттер ... ... ... ... не мемлекеттік органдардың шешім
қабылдауына ықпал ету мақсатында жасалса, сондай-ақ ... ... сол ... ... деп ... осы ... қылмысын саралайтын болсақ, яғни 4 элементке бөліп
қарастыратын болсақ:
Бұл қылмыстың тікелей объектісі болып ... ... ... ... қатынастар болып табылады.
Осы қоғамдық қауіпсіздіктің түсінігі 26-маусымда 1998 жылы ... ... ... ... туралы” заңның 1-бабына сәйкес
қоғамдық қауіпсіздік дегеніміз-
“Қазақстан азаматтары ... ... мен ... ... ... ... оларға залал келтіре алатын, ықтимал қауіп-
қатерден қорғауының жай-күйі”-делінген. Осы заңда және осымен қатар арнайы
заңдарда ... ... ... ... ... ... және ... да түрлерінің түсініктері берілген.
Азаматтардың өмірі, денсаулығы, меншігі, мүліктік немесе ... осы ... ... ... ... болып табылады.
Қылмыстық объективті жағы төмендегідей ... ... ... қаза ... ... ... зиян келтіру немесе қоғамға
қауіпті басқа зардаптардың болу ... ... ... жасау,
өрт қою немесе өзге де іс-әрекеттер жасау;
- аталған әрекеттерді жасаймын деп қорқыту арқылы сипатталады.
Заң тұрғысынан алғандағы мағынасына сәйкес ... ... ... ... ... ... жерлерде жүзеге асырылатын немесе ең
бастапқыда-ақ белгілі бір маңыздылығы бар ғимаратты не құрылысты ... ... ... ... ... немесе басқа да әрекеттер құрайды.
Жарылыс жасау не өртеуден басқа, адамдардың қаза болуы не елеулі ... ... ... немесе өзге де қоғамдық қауіпті салдардың орын ... ... да ... осы ... ... тәсілдері болып табылады.
Олар: гранатамен ататын немесе дәрімен ататын қарудың басқа түрлерімен ату,
электрмен, сумен не газбен ... ... ... ... т.б.
Жарылыс жасау-жарылғыш заттар мен жарылғыш жабдықтарын пайдаланып
жасалды.
Жарылғыш заттар-сыртқы орта әсерінен (жылу, ... ... ... ... өздігінен тез таралатын газ тәрізді заттың бөлінуінен жарылыс
тууы. Бұл заттар өте қауіпті, сондықтан да оны ... ... ... ... ... болып-бомба, граната, артиллериялық снарядтар,
мина т.б. табылуы мүмкін. Олар зауытта немесе қолдан жасалған болуы мүмкін.
Ал, жарылғыш ... ... ... ... ... және ... да химиялық заттар мен олардың қоспалары болуы ... ... ... ... реакциясының қасиеті болуы және бұл заттарды
алу сақтауға арнайы рұқсат болуы қажет.[9]
Өртеу-жанғыш, өрт шығаруы мүмкін және осы ... ... ... ... ... ... ... жарылуынан, электр ... ... ... мен ... ... ... болуы мүмкін.
Қоғамға қауіпті басқа зардаптардың қатарына мыналарды жатқызуға
болады: тұрғын ... ... ... ... ... мен ... төңіректің үлкен жерлерін су басуы, апат, катастрофа, ... ... ... заттармен ластануы т.б.
Қауіптілік-бұл өзінде ауырлық сандарда сіңіретін (сапалы мінездеме)
және оның туындау мүмкіндігі болатын (қауіптілік саны ретінде) ... ... ... ... ... ... әрекеттің өзіндік
саладарлары болып табылады.
Терроризм ... қаза ... ... зиян ... ... ... ... зардаптардың орын алуына шынайы қауіп төндіретін
жарылыс, өртеу не басқа әрекеттердің жасалу сәтінен бастап ... ... ... ... ... ... ... тану үшін әлемнің
не басқа зиянды зардаптардың міндетті түрде орын алуы ... ... ... ... құрамы формальдық болып келеді.
Қылмыстық субъективті жағы тек-тікелей қасақаналық ниеттің ... ... ... қаза ... ... ... зиян келтіру немесе
қоғамға қауіпті басқа зардаптар орын алатындай қауіп ... ... не ... ... ... ... ... әрекеттермен
қорқытатындығын ұғады және нақ сол әрекеттерді жасауды тілейді.
Қылмыстың субъективті жағының ... ... бұзу ... ... не ... ... ... ықпал ету арнаулы мақсатында болады.
Қылмыстық субъектісі - 14 жасқа толған кез-келген есі ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің 233-бабының 2-
бөлімімен көзделген сараланған түрі ретінде:
- адамдар тобының алдын-ала сөз ... ... ... ... атыс қаруын қолдана отырып жасаған нақ сол әрекеттері танылады;
Егер де ... ... осы ... ... жасау туралы алдын-
ала келісіп екі не одан да көп тұлғалар ... ол ... ала сөз ... ... тобы арқылы жасалған деп танылады.
Бірнеше рет жасалу-егер тұлға ... ... ... үшін ... тәртіп бойынша қылмыстық жауаптылықтан босатылмаған не оның
бұрын жасаған қылмысы үшін сотталған болса, екі не одан көп ... ... ... ... қару ... деп- оны ... ... зиян
келтіру үшін іс-жүзінде қолдануды айтады.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... 1 және ... ... сараланған түрі ретінде:
а) ұйымдасқан топ арқылы жасалса;
б) ... ... ... радиоактивті материалдарды қолдануға
немесе қолданумен қорқытуға және адамдарды жаппай қырып-жоюға әкеп ... өзге де ... ... ... жасаумен қорқытуға;
в) абайсызда адам өліміне не басқа да ауыр зардаптарға әкеп соқса;
Терроризм егер де оны бір немесе бірнеше ... ... үшін ... ... тұлғалардың тұрақты тобы жасаса-ұйымдасқан топ арқылы жасалған
деп саналады.
Жаппай қырып – ... ... ... ... ... және ... ... ҚР Үкіметі арқылы белгіленеді.
Радиактивті заттармен жұмыс істеу тәртібі ҚР 1998 жылғы 23 сәуірдегі
«Халықтың радиациялық қауіпсіздігі ... ... ... ауыр ... ... адам ... басқа) 2 немесе одан
да көп ... ... ауыр дене ... ... көп ... орта ... ... салу, көлік құралдарының жұмысын ұзақ
уақытқа тоқтату, жарылыс жасау немесе өрт қою ... ... жою ... ... адам ... ... ... ауыр зардаптарға әкеп соққан
терроризмнің субьективті жағы кінәнің екі нысанымен сипатталады. Бұл ретте
кінәлінің істеген әрекеті – ... ал одан ... ... ... ... Егер кінәлінің әрекеті және одан туатын зардап – адам
өліміне деген қатынасы қасақаналықтан құралатын ... онда оның ... ... ... ... Яғни, ҚК 96 бабы 2 тармағының
тиісті тармақшасы және 233 бап ... ... ... болып жатқан оқиғаларға байланысты, яғни көптеген
террористік актілерге байланысты мемлекетіміздің қылмыстық кодексінің ... ... ... 19-ақпан 2002 жылы қосымша өзгертулер ... ... Осы ... ... осы бапқа 4 - бөлік
енгізілді
Онда былай деп көрсетілген:
Қоғамдық қауіпсіздікті бұзу, ... ... не ... ... ... шет ... немесе халықаралық
ұйымның шешімдер қабылдануына ықпал ету мақсатында адамның ... ... ... дәл сол ... оның ... ... ... саяси қызметін тоқтату не осындай қызметі үшін кек алу ... ... ... қайраткерлерінің өміріне қастандық ... ... ... ... жаңа 233-1 және 233-2 ... енгізілді.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 233-1 бабы “терроризмді
насихаттау немесе терроризм актісін жасауға ... ... ... ... ... ... бірінші бөлігінде-терроризмді насихаттау немесе терроризм актісін
жасауға жария түрде шақыру, ... ... ... ... осы ... ... адам өзінің қызметтік жағдайын
пайдаланып не қоғамдақ бірлестіктің ... бола ... не ... ... ... жасаған нақ сол әрекеттер-деп көрсетілген.
Терроризмді насихаттау дегеніміз-терроризм жөнінде әртүрлі адам
психологиясын ... және ... ... ... ... ... арасында немесе жекелеген адамдарға үгіт насихат жүргізу.
Терроризм актісін жасауға жария түрде шақыру-белгілі бір ... ... үшін ... ... және бір ... осы ... ... осы актіге қатысуға жариялы түрде шақыру болып табылады.
Көрсетілген мазмұндағы материалдарды тарату-яғни, белгілі бір актіні
насихаттау немесе осы ... ... ... ... шақыру мақсатында әртүрлі
материалдар немесе заттарды тарату болып табылады.
Адам өзінің қызметтік жағдайын пайдаланып не ... ... бола ... ... адам ... ... ... болғандықтан
өзінің қол астындағыларға немесе қарамағындағыларға мәжүрлі түрде әрекет
жасауы.
Бұқаралық Ақпарат ... ... ... көрсетілген
барлық әрекеттерді газет, журналдарда, телеэфирде, электронды құралдарда
немесе басқа да ақпарат тарату құралдарында жария ету ... ... бап ... ... насихаттау немесе терроризм актісін жария
түрде шақыру, сондай-ақ көрсетілген мазмұндағы материялдағы ... ... ... ... ретінде танылады. Яғни, терроризм атісінің болуының
міндетті түрде орын алуы талап етілмейді. Осыған байланысты ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексінің 233-2 бабы “террористік топ
құру, оған басшылық ету және оның ... ... деп ... баптың 1-бөлімінде-террористік мақсатты көздейтін қылмыстарды
жасау үшін топ құру ... топ), ... оған ... ету ... ... ... топтың қызметіне немесе ол жасаған
терроризм актілеріне қатысу-делінген.
Ал, осы баптың ... ... ... ... пайдаланып
не қоғамдық бірлестіктің басшысы бола отырып ... осы ... ... ... ... көзделген әрекеттер болып табылады.
Террористік топ құру дегеніміз-белгілі бір ... акт ... екі ... одан да көп ... тобын біріктіру.
Басшылық ету дегеніміз-белгілі бір құрылған террористік топтың
ұйымдастыруына, жүргізілуіне ... ... ... ету ... ... қызметіне қатысу дегеніміз-осы террористік топтың
мүшесі болып табылмайтын, бірақ оның атқаратын ... ... ... ... баптың бірінші бөлігі бойынша террористік мақсатты көздейтін
қылмыстарды жасау үшін топ ... ... ... ... ету, ... ... ... аяқталған қылмыс ретінде танылып отыр.
Осыған байланысты бұл ... ... ... ... ... баптың екінші бөлігі бойынша террористік топтың қызметіне немесе
ол жасаған терроризм актісіне қатысқан сәттен ... ... ... ... танылады. Бұл жерде қылмыстың дайындалу, оқталу сатысына
қатысу міндетті емес.
Ал, енді жалпылама қорытындылайтын болсақ, ... ... ... жазаға тартылатын әрекет ретінде” деген сұрақ бойынша-
терроризм қылмысы ... ... ... ... ең ... ... бірі ... табылады және терроризм бабының санкциясында ең
ауыр жаза өлім жазасы қарастырылған.
2.3. ... ... ... сараланған белгілері басқа зорлықшылық қылмыстарының
белгілерімен әдетте ұқсас келеді: ... тобы ... ала сөз ... рет; атыс ... ... ... ... 2-бөлімі) т.б.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 233-бабының 3-бөлігінде
сараланған үш белгісі терроризмнің қоғамға ... ... ... арттыра түседі:
- қылмыстық кодекстің 233 бабының бірінші немесе екінші ... ... яғни ... ... жасауымен;
- жаппай қырып-жоятын қаруды, радиоактивтік материалдарды қолдануға
немесе қолданамын деп ... және ... ... эпидемия
мен эпизоотияны таратуды, сондай-ақ адамдарды жаппай қырып ... ... ... өзге де ... ... ... жасаймын
деп қорқытуға ұштасса;
- абайсызда адам өліміне немесе өзге де ауыр ... ... ... өзге де ауыр ... ... адамның денсаулығына ауыр
зиян келтіру, көп адамның өліміне әкеліп соғу, ... ... ... ... кедергі келтіру және т.б. Осы баптың, яғни 233-
баптың 1-бөлігіне ... ... ... “а” тармағының қылмыс
құрамы материалды. ... ... ... ... адам ... ... де ауыр зардаптарға әкеліп соғу тек ғана абайсыздықта болуы мүмкін.
Егер кісі ... ... ... ... ... онда бұл ... ... қажет етеді. Яғни, мұндай жағдайда қосымша саралау ретінде
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің ... ... ... ҚК ... толықтырулар енгізілгенде 4-бөлігі ... ... ... ... да ... ... ... дәрежесінің аса
жоғары екендігін көруге болады:
Қоғамдық қауіпсіздікті бұзу, халықты ... не ... ... ... шет ... немесе халықаралық
ұйымның шешімдер қабылдауы ықпал ету ... ... ... ... ... дәл сол ... оның мемлекеттік немесе өзге де саяси
қызметтік тоқтату не ... ... үшін кек алу ... ... қоғам қайраткерінің өміріне қастандық жасау.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 233-1 бабына сәйкес қылмыс
құрамы-формальдық ... ... ... ... ... насихаттау
немесе терроризм актісін жасауға жария түрде шақырған ... ... ... болып табылады. Терроризм актісінің соңынан болуы немесе
болмауы бұл жерде ... ... ... ... ... ... сараланған белгілері болып
адамның өзінің қызметтік жағдайын пайдаланып не ... ... бола ... не ... ... ... ... жасағаны
табылады.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 233-2 бабының ... ... ... ... ... ... ... террористік мақсатта
көздейтін қылмыстарды жасау үшін топ құру немесе оған басшылық ету ... ... ... ... ... баптың 2-бөлігі бойынша қылмыс құрамы-формальді болып табылады.
Себебі, тұлға террористік топтың ... ... ол ... терроризм
актілеріне қатысқан уақыттан бастап қылмыс аяқталған болып табылады. Бұл
жерде терроризм актісінің нәтижесі ескерілмейді.
Осы баптың ... ... ... ... ... болып:
адамның өзінің қызметтік жағдайын пайдаланып не қоғамдық ... бола ... ... ... қысқаша терроризмнің сараланған белгілері осылар болып табылады.
2.4. Терроризм актісін дайындауға қатысқан адамды қылмыстық
жауаптылықтан босату негіздері мен шарттары
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... шын ниетпен өкіну ережесі жөнінде ... ... ... ... Кінәлі адамды қылмыстық жауаптылықтан босатуға арнайы
негіз болатын бұл норма ... бұл ... ... ... және ... ... ... болады. Осы баптағы ескертуге сәйкес: терроризм
актісін дайындауға қатысқан адам, егер ол ... ... ... ... немесе басқа жолмен терроризм актісінің жүзеге асырылуын
болдырмауға жәрдемдессе және егер оның ... өзге ... ... ... ... ... ... Сол себептен
заңның түсінігі бойынша субъект мынадай жағдайларда яғни, мынадай ... ... ... ... Ол тек ғана терроризм актісін дайындауға қатысса;
- Уақытында, яғни қылмыстық объективтік жағы ... ... ... ... ... ... ... арқасында
қылмысты ескертуге нақты шаралардың атқарылуы мүмкін болған
жағдайда;
- Терроризм актісінің ... ... ... ... да ... ... түсінуге болады: терроризм актісіне қатысқан адамның-
құқық қорғау органдарына немесе әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... ескертуге; жарылғыш
қондырғыны залалдандыру, бірлесіп қатысушыларды айныту т.б.
жолдармен аталған актінің алдын-алу, ... ... Ол ... іс-әрекетінде өзге қылмыс құрамы болмаса, мысалы: қаруды
немесе жарылғыш заттарды алу ... ... ... ... ... ... ... дайындауға қатыспаса;
Жарылыс жасау, өрт қою немесе өзге де іс-әрекеттерді
істегенге ... ... ... хабарлап, көрсетілген зардаптардың қаупін
болғызбауды тиятын, сөйтіп мемлекеттік өкімет органдарына терроризм ... ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік беретін
әрекеттерді істегендірді мемлекеттік органдарға дер ... ... ... деп білеміз.
Басқа жолмен терроризм актісінің ... ... ... ... өзінің жарылысты, өртті, қылмыскерлердің
қару-жарақты, не мүлікті өз бетімен басып алуын ... ... осы ... ... ғана ... актісін дайындауға қатысқан
адам қылмыстық жауаптылықтан босатылады.
3-Бөлім Терроризмді басқа қылмыс құрамдарынан ажырату
1. Терроризм және қасақана кісі ... ... ... мынадай жағдайларда кездеседі. Олар:
1) адамның қызметтік іс-әркетін жүзеге асыруына не ... ... ... ... ... ... немесе оның жақындарын өлтіру; 2)
көптеген адамдардың өміріне қауіпті тәсілмен жасалған кісі ... ... ... нәсілдік, діни өшпенділік немесе араздық не қанды кек
себебі бойынша кісі өлтіру (Қазақстан ... ... ... ... ... б,е,л ... ... немесе қоғамдық борышын орындауына байланысты кісі
өлтіру ... ... ... субъективтік жағында болып отыр.
Яғни, жасалған ... ... ... ... ... ... да ұқсас
әрекеттердің әсерінен адамдардың қаза болу қаупін туғызып отыр.
Ал, терроризмде ... ... ... ... ... ... ... не мемлекеттік органдардың шешім қабылдауына ықпал
ету болып отыр. Жарылыс жасау, өрт қою ... өзге де ... ... ... ... бір ... ... жетудің құралы болып табылады.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 96-бабының ... “б” ... кісі ... ... бір ... ... ... немесе оның қызметтік іс-әрекетін жүзеге асыруына ие кәсіби
немесе қоғамдық борышын орындауына ... ... ... ... Ал, ... ... оның ... болып кез-келген адам
табылуы мүмкін. Яғни, құрбанды ... ... ала ... Терроризмнің
құрбаны болып кез-келген адам, соның ішінде кәсіби немесе ... ... ... адам да ... мүмкін. Мұндайларды көбіне “кездейсоқ құрбандар”
деп те атайды.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 96-бабының ... ... кісі ... пиғылы тікелей немесе жанама қасақаналық болуы
мүмкін. Ал, Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... бойынша кісі өлтіру тек абайсызда болуы мүмкін.
3.2. Терроризм және бандитизм
Бұл ... ... ... ... болып объективті жақтың
элементтері және жасалатын қылмыстық мақсаты табылады.
Бандитизмнің объективті жағының ... ... ... ұйымдарға шабуыл жасау мақсатында тұрақты қарулы топ (банда) ... ... ... ... ... басқару табылады. Ал, терроризм кезінде
бұл әрекеттер тек білікті терроризмге ... ... ... ... ... ... ... терроризм болып табылады.
Қаруланғандық-бандитизмнің міндетті белгісі болып ... ... ... іс-әрекеттер қару-жарақпен немесе оны қолданумен
байланысты болмауы мүмкін.
Бандитизмнің басты мақсаты ... ... ... ... Олар мүлікті иеленіп алу, қарумен, есірткі заттарымен байланысты
немесе кәсіпкерлерді ... ... ... басқа да материалдық
қызығушылықтар болуы мүмкін. Ал, терроризмдегі ... ... яғни бұл ... ... ... және ... шығарушы суреттеуінде диверсияның әрекеті толығымен терроризмге
ұқсас ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің ... тек ... ... ... ... ... болса, осы
кодекстің 233-бабында осы ... ... ... ... ... ... ... 233-баптың диепозициясында тек әрекеттер ғана ... қоса ... де ... ... ... ... ... аяқталған болып табылады.
Басты залал ... ... ... ... ... Ал, терроризм
қылмысының аяқталуы қоғамға қауіпті ... ... ... ... аяқталған
болып табылады.
Диверсияның мақсаты-материалдық объектілерді қиратуға ... ... және осы ... мемлекеттің қауіпсіздігі мен қорғаныс
қабілетіне нұқсан келтіру болса, терроризмнің мақсаты-қорқытумен ұштасады.
Сонымен қоса терроризмдегі іс-әрекет ... және ... ... ... қол ... ... озбырлық объектісінде де болып келеді-
терроризмде қоғамдық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... Қорғаныс қабілеті болып келеді.
3.4. Қазақстандағы терроризмге қатысты көзқарастар
Соңғы 2001-жылғы ... ... мен 2002 ... 23-қазанында
болған Мәскеудегі жағдайдан кейін террористер үшін ешқандай державаның ... ... ... осы ... екі, яғни ... ... ... Құрама Штаттары дүние жүзіндегі ең мықты державалар саналады. ... үшін ... мен ... ... ... ... держава ма жоқ
әлде Шри-Ланка мен Филиппин сияқты дамушы елдер ме бәрі ... ... олар ... ... ... бәрібір өз мақсаттарына жететінін
дәлелдеп отыр. Сондақтан, дүние жүзінің қай елі болмасын, ... ол ... ме, жоқ әлде ... ... ел ме, жоқ әлде ... ... ең ірі
держава ма бәрібір терроризм ... ... ете ... ... барлық дүние жүзінің 230-дан астам елі үшін ... ... ... ... тұр деп ... ... ... Республикасының азаматы болғандықтан Қазақстандағы
терроризм қаупі төніп тұр ма ... ... ... барлық Қазақстан
Республикасының азаматын толғандырса керек. Сондықтан, осы ... ... ... өз ойымызша жауап беріп ... Осы ... ... көрнекті саясаткерлері мен ғалымдарының осы көкейтесті сұраққа
берген ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ішкі
Істер Министрлігінің АЮИ кафедрасының бастығы Азимбай Ғали[10] ... ... ... ... ... ... елінде бар екенін
және оның негізгі себептері ретінде-діни, этикалық, ... ... ... ... деп тұжырымдайды. Ал, Қазақстанға
келетін болса ... Ғали ... ... ... ... ... әлеуметтік және этикалық радикализмді терроризм ... ... ... оның ... ... ... сол жылдары 1,5 млн орыс тілді
халықтың ... Яғни ... ... ... пайда
болуына жол берілмеді. Бірақ, соңғы кездері Орта Азияда қалыптасып ... ... яғни ... ... өріс ... қатты толғандырып отыр. Тіпті кейбір ... ... ... ... ... ... өзін
Бұқаралық Ақпарат Құралдары ... да, ... ... ... да, ... қысымға алды. Бірақ, соның өзінде Азимбай Ғали
мырзаның айтуы бойынша ... ... ... ... мен ... ... қауіп төндіріп тұрған жоқ дейді.
Сонымен қатар, қазіргі таңда Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... саяси яғни оппозициялық,
конфессиалды этникалық қозғалыстың жоқтығын тиек етеді.
Саяси зерттеу ... ... ... даму ... вице-
президенті Абен Ерлан Мүбәрәкұлының айтуы бойынша-Қазақстанда терроризм
проблемасы актуальді ... емес және оны ... ... ... ... режимнің либеральділігі;
- көрші мемлекеттермен салыстарғанда, мысалы Өзбекстан мен ... ... ... ... демократиялық дәрежесінің
жоғарылығы;
- саяси шешімнің қабылдануының өте ... ... ... ;
- ... ... бірлігі, ынтымақтастығы:
- позиция-оппозициясының тең дәрежелігі;
- Қазақстан қоғамының діни толеранттығы;
Абен Ерлан мырзаның айтуы бойынша-қазіргі кездегі ... діни ... ... жаңа ... мемлекеттер үшін
терроризмнің жоғарыда аталған түрлерінен көбіне орын ... ... Абен ... мырзаның пікірінше-жаңа тәуелсіз
мемлекеттер үшін құқықтық мемлекеттің саясатын одан әрі жалғастыра ... ... ... ғана ... пайда болу қаупін жоюға болады ... ... ... біз ... ... салдарымен күресіп жатпаймыз.
Философия ғылымының докторы, профессор, Аль-Фараби атындағы ҚАЗҰУ
политология кафедрасының ... ... Лаик ... ... қоғамдық өмірдегі ең қауіпті элемент болып ... ... ... ... ... ... адамдардың
адамгершілік тұрғыдағы көзқарасының өзгеруі көптеген пайда ... ... ... ... ... болғанымен, әлі уақытқа
дейін терроризм адамдардың күнделікті өмірінен кетпей ... ... ... ... әкеліп соғатын өте қауіпті масштабта болып отыр.
Лаик Амировичтің тұжырымдауынша-терроризмге көбінесе белгілі ... ... ... ... шеше ... ... деп ойлайды.
Оларды адамгершілік қасиеттен шыққандар және ... ... ... ... жан ... яғни адам ... аяққа таптау
дейді. Бірақ, солай десе де көбіне ондай адамдар белгілі бір мақсатқа жете
алмағандықтан көпшіліктің ... ... ... үшін ... ... Бірақ мұндай әрекеттің салдары қарсы акциясының болуымен ... ... ... ... ... соңғы кезде өте жиі кездесіп жүр.
Америка ... ... ... ... ... ... НАТОның Югославияға
қарсы әрекетін еске алсақ жеткілікті. ... ... екі ... ... өзі де ... ... мемлекеттік терроризіміне қарсы
бағытталған акцияның салдарынан басталғанын ... ... ... ... орталығының Қазақстан даму институтының ғылыми
қызметкері Карин Ерлан Тынымбайұлының ойы ... ... ... ... айналып өтпейді, ал соның ... ... да. ... саяси тәртіптің ең соңғы формасы деп тапсақ, онда оның пайда
болуы ... ... ... ... ... Бұл дегеніміз ... ... яғни ... ... органдарының бұл жөнінде хабарсыз
болуында деп түсіндіреді.
Карин Ерлан мырзаның түсінігі бойынша-Қазақстанда саяси экстремизм мен
терроризмнің қаупі ... ... ... ... ... ... ... әлі күнге дейін толығымен жұмыс атқара алмай ... ... ... біздің еліміздегі көппартиялықтың жоқтығы, Бұқаралық
Ақапарат Құралдары және басқа да каналдардың тәуелсіздігінің жоқтығы жақсы
жағдай ... отыр деп ... ... ҰҚК ... ... тәртіптік
кафедрасының доценті Байсалбаева Жанна Аубакировнаның ... ... ... ол ел ... ... болсын терроризм қаупінен
сақтандырылмаған. Бұл ... тек ... ... ... ғана ... ... сонымен қатар ескерту, алдын алу
жұмыстары және ... ... база ... деп ... ... және экстремистік қозғалыстың пайда болуына
толық жағдай болып отыр. ... ... ... және ... көзқарастар деп ойлайды. Елімізде болған
экономикалық кризистің салдарынан адамның күнделікті өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... деген қарым-
қатынасының өзгеруі экстремистік қозғалыстың пайда болуына өзінің әсерін
тигізіп ... ... Ж.А. ... ханым мұндай тығырықтан шығудың мынадай
жолдарын ұсынып отыр:
1. Қазақстан Республикасы Президентіне “терроризммен ... ... ... талап етуге. Бұл сұрақнама 1999 ... ... ... ... ... ... ... әлі
шықпағаны еді. Бәрімізге белгілі бұл заң 13.03.1999 жылы жарық көрді.
2. Құқық ... ... және ... ... ... шешу ... ... орталық координациясының
қызметін құруды;
3. Террористердің идеясын жарнамалауға Бұқаралық Ақпарат Құралдарында
соның ішінде ... ... ... ... ... ... Қазақстан даму Институты саяси
зерттеу орталығының ғылыми қызметкері Сатпаев Досым Асылбековтың ... ... ... өз ... айтып өткен саясаткерлер мен ғалымдарға
қосылып терроризмге қарсы ешқандай мемлекетте ... жоқ деп ... ... ... тек ғана бір мемлекеттің аумағында емес,
бірнеше мемлекеттің аумағында болуы ... ... Өзі ... ... “Қызыл Армиясы” немесе жұмыскерлер партиясы үшін ... ... ... жоқ ... Яғни, олар кез-келген жерде, кез-келген уақытта
өзінің террористік ... ... ... ... ... ... елдерінде тек сен менің жауым сияқтысың деп тисе салуы мүмкін деп
ойлайды.
Ал, Қазақстанға ... ... ... ... ... және ... ... болуы мүмкін деп тұжырымдайды. Сыртқы факторлар-ол
біздің геополитикалық жағдайымыз болып отыр. Ол дегеніміз, мысалы Ресейдегі
неофашистік ... ... ... өріс алуы ... ... қарулы топтардың пайда болуымен ұштастырады.
Террористік қауіптің қалыптасуына ықпал ететін ішкі факторлардың
негізгілері:
1. ... ... әлі ... ... ... ... ... атқармауы;
2. Әлеуметтік-экономикалық жағдайларға байланысты халықтың жағдайының
төмендеуі;
3. Идеология кризис, яғни ол ... ... әлі бір ... ... Осы ... аса көңіл бөлу қажет. Өйткені, осы қарбалас
сәтті пайдаланып көптеген ұйымдар өзінің идеологиялық көзқарасын тарату
арқылы ... ... ... ... ... көптеген
сеператистік топтар пайда болуы мүмкін және бұл топтар мемлекетіміздің
саяси құрылымына көп кері ... ... ... ... ... ... алу болып табылады деп Досым мырза өз пікіріне ... ... ... таңдағы әлемдегі орны
Терроризмнің қазіргі таңдағы орны ерекше ... біз ... ... ... орны ... емес ол ... проблема болып отыр. Қазір
әлем халықтарының ойында енді қай жерде ... ... бола ... ... күдіктенуде. Себебі, терроризм ол-тілсіз жау. Онымен күресудің аса
қиындыққа соғатынын ... ... 21 ... ... ... даму
шегіне жеткен жері болса керек. Өйткені, терроризм қазіргі таңда бұрынғы ... ... ... бір ... ... ... алу емес.
Онымен күресудің жолы оңайырақ еді. ... бәрі ... ... ... ұрлап әкетіп биік мұнараларға соғып жатыр, террорист-камикадзелер
көпшіліктің ... ... ... жарып жіберіп жатыр, немесе әртүрлі хат-
хабарлардың ішіне ұнтақ тәрізді зиянкесті заттарды салып жіберіп, ... улап ... және т.б. Ал, ... ... әлемдегі барша азаматты
толғандырып отырғаны-террористер, ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Қырық жылдан астам
уақытқа ... ... ... ... ... өткізіп келген әлем жұрты енді
демін ала бергенде мына жаңа ... ... ... ... ... ғалымдары осы
терроризмді “сұр соғыс” деп те атап жүр.
Ал, енді осы сұрақты талқалайтын болсақ мұны негізгі 3 ... ... ... ... негізінен қазіргі таңдағы аса қауіпті
террорлық ұйымдар мен ... ... және оның ... ... ... ... ұйымдарға да қысқаша тоқталып өтеміз. Екінші
бөлігі әлемде болған ең қаупті террорлық ... ... ... ... ... Ал, үшінші бөлігін қазіргі таңдағы мұсылман елдерінен
шыққан террорлық ұйымдардың ешқандай ислам ... ... жоқ ... ... ... ... аса қауіпті террористік ұйымдар.
Қазіргі таңдағы ең қауіпті террорлы ұйым-бұл “Аль-Каеда” деп аталады.
Жалпы барлық әлем жұртына аян бұл ұйым ... ... ... бин ... ... ... террористік әрекетінің арқасында әлемге
танылған болса да, осыдан басқа алдын да талай рет ... ... әр ... ... ... 2001 жылғы 11-қыркүйек туралы қаншама
Бұқаралық Ақпарат Құралдары хабарлағандықтан және барлығына бұл оқиға таныс
болғандықтан ... ... ... қоялық. Мұнан алдын 1993 жылы қазанда
“Аль-Каеда” ұйымының дайындалған жендеттері. Сомалиде Біріккен ... ... ... ... ... қызметін атқарып жүрген 18
Америка Құрама Штаттарының ... ... ... Осы ұйым 1998
жылдың тамызында ... және ... ... ... жарылысты
ұйымдастырған. Осының салдарынан 223 адам қаза ... 4000 ... ... және оның ... кениялықтар болған еді. 2000 жылдың қазанында осы
ұйымның террористері Америка Құрама Штаттарының “Коул” атты ӘСК ... ... ... ... ... ... 17 ... Құрама
Штаттарының теңізшілерін жоқ қылып жіберген. Бұлардан басқа да осы ... ... ... ... ... таңда осы ұйым көптеген мемлекеттерде өз әрекетін жасап жатыр.
Соның ішінде бұрынғы Кеңес Одағының мемлекеттеріне ... ... ... ... ... ... Өзбекістанда, Тәжікстанда, Азербайжанда осы
ұйым өз қызметін атқарып келеді.
Қауіпті террористік ... ... Абу ... ұйымы (ОАН) да
жатады. Бұл ұйым мына атаулармен таныс: Фатих ... ... ... ... ... ... және мұсылман-социалистердің
революцияның ұйымы.
Бұл ... ... 20 ... жасаған террорлық актісі бар, соның
салдарынан 900 астам адам қаза ... ... ... ... ... ... ... болып Америка Құрама
Штаттары, Ұлыбритания, Франция, Израил, палестина ... ... ... және әртүрлі араб мемлекеттері болды. Бұл ... ... ... 1985 ... Рим және Вена ... жарылыстар,
осы жылғы қарашадағы “Пан-Американ” компаниясының ұшағын тұтқындау және
1998 жылғы Поростағы (Греция) серуендеушілер ... ... ... т.б.
БАСК ұйымы “Отан және Еркіндік” (ЭТА).
1959 жылы Испанияда өзінің тәуелсіздігін алу ... ... ... біраз қатысы бар. Негізгі атқаратын іс-әрекеті Испан
үкіметінде жұмыс ... ... ... ... ... ... болып табылады. Әсіресе, арнайы қызмет орындарының жетекшілерінің
көзін құртуды жоспарлайды. Франция мемлекетінің осы ... ... ... операция жүргізу салдарынан ЭТА келесі ... ... ... ... ... ... Бұл ұйымның негізгі қаржы
табу көзі болып адамдарды ... ... ... оған ... ... ... 1995 жылы Испания мен Франция үкіметінің алдын алу, жолын ... ... ЭТА ... ... ... Хуан ... өлтіру
жоспарын орындатпай тастады. Бұл топтың нақты саны белгісіз болып ... ... ... ... жүз болуы мүмкін. Негізгі әрекет
ететін аймағы-Испанияның солтүстігіндегі Баск автономиялық ... ... ... ... ... ... аталып кеткен террористік ұйымдардан басқа және мынадай
аса ... ... ... ... өз ... ... ... Исламдық Джихад, Жапонияның “Қызыл Армиясы”, Хамас (Ислам
қарсылықтарының ... ... ... ... ... ... ... Палестинаны Азат ету фронты (ФОП), Камбоджа Демократиялық
партиясы (“Қызыл камерлер”), Палестинаны Азат ... ... ... ... фронттың Бас командированиясы (НФОП-ГН), уақытша “Провос” Ирландия
Республикалық Армиясы, Сендеро Люминосо (“жарық жол”, СЛ) және ... ... ... ... ... ... олардың көсемдері немесе басқарушылары ... ... ... ... жатады. Осылардың біразының тізімін беріп
өтейік. Олар: Усама бин Ладен, Абдулла Оджалан, ... ... ... ... Мұстафа Мұхамед Фадхил, Абдул Рахман Ясин, Ахмед Мохамед Хамеу
Али және т.б.
Жоғарыда аталып ... ... ... топтардан бөлек
криминальды-террористік топтар да әлемде ... ... бұл ... топтардың айырмашылығы материалдық
жағдайға байланысты. Халықаралық терроризмдегі негізгі мақсат ... ... ... бір ... билікті өзгерту болып табылса, криминалды-
террористік топтардың негізгі мақсаты-пайда табу, ... ... ... ... ... белгілі бір аймақта үстемдік ету үшін таласу
болып табылады.
Қазіргі ... ... алты ... ... өз ... келеді. Осылардың бірі Италияндық мафия немесе оны қылмыстық
әлемде “Коза ностра” деп те ... ... ... ол ... ... немесе ол да қылмыстық әлемге “Русская мафия” деген атпен ... ... ... ... ... отыр. Төртіншісі
криминалды-террористік топ ретінде атақты-жапонның “якудзасы” табылады,
және бір ... ... ... болса, соңғысы Нигериялық қылмыстық топ
деп аталады.
Әлемде болған ең қауіпті террорлық актілердің ... ... ... ... ... бірден 2001 жылдың 11
қыркүйегіндегі Нью-Йорк пен 2002 жылдың ... ... Норт ... Көбісі, әлемде болған ең қауіпті ... ... ... ... ... ... Штаттарын немесе Ресейді айтады. Біз бірақ әлемде
болған ең қауіпті террорлық актілердің бірін мысал келтіре ... ... ... ... мен ... емес (ол туралы жеткілікті дәрежеде
хабардар болған деп ойлаймыз), осыдан 30-жылдан астам уақыт ... ... ... ... бір ... ... Бұқаралық Ақпарат Құралдары
бетіне жарияланбай ... ... ... ... ... террорлық актінің атын “Звезда ... ... ... ... ... ... те ... еді, бірақ біз екінші
тақырыпты осы ... ... ... ... деп ... ... қанды таңы” деген мақаламен өзін сыйлайтын сол
кездегі біршама газеттердің беті толды. 1972 жылы 5-қыркүйек күні ХХ жаздық
Олимпиаданың нағыз ... ... ... ... сол ... ең ауыр
террористік акт дүр ... ... ... атты ... ұйымының
әскерлері Израилдың олимпиада құрамасының барлығын дерлік кепілдікке алды.
Формальды түрде ... ... ... ... ... жатқан
250 әріптестерін бостандыққы шығару болды. Бірақ палестиналықтардың ... ... ... ... ... ... бір қорқытып алу керек еді. Осы
теракт басталуынан бір тәулік ... ... осы ... арты 11 ... ... болды.
Енді осы оқиғаға кеңінен тоқталып өтейік. 1972 жыл. ... ... ... ... ... өзгеше бір адамдардың
жүрістерін байқайды. Жаттығу костюмдері мен рюкзагтарын ... ... ... ... ... ... орталарынан өтіп кетеді.
Олардың ойлары бойынша-ішіп ... ... ... ... сол үшін ... ... жүрген шығар деп
ойлайды. Олимпиадалық деревняның күзетшілері оларды байқамай қалады. Сөйтіп
олар ішке еніп қаруларын дайындап 1 ... ... ... ... ... осы ... ... террористердің қолында 12 израилдықтар
кепілде қалады. Террористер кепілдегілерді 1-қабатқа ... ... ... 10 ... ... ... күресші Гади Цабари құтылып
кетеді. Осы қарбалас сәтті ... ... ... Моше Вейнберг
террористердің біріне қатты соққы береді, ол есінен ... ... ... бір террорист оны атып тастайды. Сол уақыттар шамасында ... ... қаза ... ... ... 7.00 террористер Моше Вейнбергтің
мәйітін далаға лақтырып, осы арқылы өздерінің әрекеттерінің ... ... 7.15 ... ... ... ... туралы
қағазға жазып, терезеден тастайды. Сағат 21.05 ГФР шекара қызметінің ... ... ... мен кепілдігілерді алып олимпиада деревниясынан
шығып кетеді. Олардың бағыты Фюрстенфелдбрюке әскери ... және ... ... ала ... ... ... ұшағы болатын. Үш тікұшақ ұшақтан
150 метр ұзақтау жерге қонды. Бес террорист ... ... ... ... ... ... Осы кезде әуежайдың шатырына
орналасқан мергендер оқ ... ... Бұл ... ала ұйымдастырылған
операция қайшы келетін еді. Өйткені, атуды ... ... ... ... ... бет ... ... жүргізу керек еді. Соның
салдарынан мергендер 2-ақ терроршыны атып өлтірген. Қалғандары жан-жақты оқ
жаудырып ... Бір ... ... төрт ... атып ... ... қол ... лақтырып тікұшақты жойып жіберді.
Жүргізілген ... ... 11 қаза ... ... ... төрт ... елдерінен шыққан террорлық ұйымдардың
ешқандай ислам дініне қатысы жоқ.
Соңғы әлемде болып жатқан террорлық актілердің салдарынан ... ... және ... ... ... ... ... көзқарасы өзгеріп
отыр. Олар барлық дауыспен ислам-фундаментизмі қалыптасқанын және әлемдік
қауіпсіздікке қауіп төндіріп отырғанын ... ... ... біз негізінен мұсылман елдерінен ... ... ... ислам дініне қатысы жоқ екендігі туралы пікір
қозғамақшымыз. Осы ... ... ... және екі ... ... тоқталып өтсек.
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев ҚР президенті-терроризмнің түп ... бір ... ... ... ... ... сын көтермейтініне
қарапайым дәлел-терроризм белгілі бір идеологияны пайдалана алатын құрал
болып табылады. ... ... ... біз террористік бейімділігі
тұрғысынан тек исламды ғана ... ... де ... ... ... ... ... Ирландиядағы жіктелудің бір ұшығы дінмен
де астасып жатыр[11]-деп елбасымыз өз пікіріне нүкте қойды.
Тайжан Болатхан Құлжанұлы[12] – ... ... ... ... ... ... орынбасары, Египеттегі
Қазақстанның елшісі ... қоса ... ... ... ... ... Конференциясының Ұйымының Қазақстандағы ... ... ... ... бойынша 2001 жылдың 11-қыркүйегіндегі ... ... ... ғана ... емес барша жұртты дүр
сілкіндіргенін барлығы біледі.
Бірақ қайғының алғашқы ... ... және ... ... саясаткерлері қолдарында ешқандай
дәлелдемелер мен куәландырулар болмаса да ... және ... ... бин ... айыптап жатты. Осы болжамды Батыс әлі күнге
дейін ұстанып отыр. Бірақ, әлі ешкім болжамның сәйкес келетіндігін ... ... ... Осы ... ... ... араб есімдері мен фамилиялары
болғандығы мұсылмандарды кінәләп қойғаннан кейін бір күннен кейін анықтады.
Неліктен бірден ислам экстремистері мен ... ... ... еш ... ... ... туып отыр. Өйткені, мамандар мен
журналистер алдын да білген, ал ... ... ... ... ... зорлық, зомбылыққа шақырмайтындығын және ислам ... ... мен ... ... ... әлі ... дейін
мойындап, айтып келеді. Осыларды негізге алып 11-қыркүйектегі Нью-Йоркте
болған қорқынышты ... ... ... тек ... ... ... тұжырымдауға болады-деді өз сөзінде Болатхан мырза.
Қанша дегенмен осы мұсылман болғандықтан ислам дініне ... ... ... ... ... ... ... онда басқа діннің өкілінің,
тіпті айта беретін Батыстың маманының өз пікірін тыңдап көрейік.
Профессор Удо Штайнбах[13] 1 – ... ... ... ... ... пікірі бойынша-ислам әлемінің фундаментализмге айналуының
және ислам дінінің әлемдік қауіпсіздікке қауіп төндіретіні туралы әлі ... де ... жоқ. Бұл ... ... ... ... ... арасындағы кейбір бақылаушылардың айтуы болып отыр. Тіпті, егіз
ғимараттар Бүкіләлемдік Сауда Орталығының құлауына ... ... бұл ... ... жатпайды және бұл әділ
бекітілген болса да. Усома бин Ладеннің ... ... ие ... оның ... осы акцияны жасап осы дінге басқа діннің өкілдеріне силатқызғаны
үшін ... ... ... ... бұл ... ... ұмтылу деп
түсінеді. Өйткені, мұсылман әлемінде езгілік ешқашан ... деп ... өз ... ... ... ... ... негізге ала келе біздің тұжырымдауымыз
бойынша мұсылман елдерінен шыққан террорлық ұйымдардың ешқандай ... ... ... бітіру жұмысына жалпылама қорытынды беретін болсақ, біріншіден
алға қойған мақсатқа жеткен ... ... ... ... ... жөн. Біз негізгі мақсат есебінде терроризм қылмысымен күресудің
қылмыстық-құқықтық ... ... ... болатынбыз. Осы мақсатқа жету
үшін мынадай міндеттер қойылған болатын:
1. Осы терроризм тақырыбына байланысты барлық әдебиеттер мен ... ... ... ... ... ... беру;
3. Терроризмнің сараланған белгілерін қарастыру;
4. Терроризмді қылмыстық жазалау түрі ретінде қарастыру;
5. Терроризмді басқа қылмыс құрамдарынан ... осы ... ... ... берсек:
1. Осы терроризм тақырыбына байланысты жеткілікті ... ... десе де ... ... де, ... ... ... нұсқау
берген кейбір әдебиеттерін қолға түсіруге мүмкіндік болмады. Сондықтан,
қолда бар материалдармен ғана шектелуге тура ... ... ... ... оған оқулықтар да немесе Бұқаралық
Ақпарат Құралдарында жариялаған ... да асып ... ... ... ... ... ... тоқталып
кеткенде оған әлі күнге дейін материалдардың аздығын байқатады. Қазіргі
кезде терроризм ... ... ... алынып жатқан шақта Отандық
заңгер ғалымдарымыз осыны ескеріп терроризмге жеткілікті түрде ... осы ... ... ... ... ... ... деген
сенімдеміз.
2. Екінші міндетке келетін болсақ-біз терроризмге толық түсініктеме бере
алмасақ та ... ... ... ... ... ... деп ... Біз онда терроризм түсінігі туралы әртүрлі тарихи
оқулықтардан бастап,шетел ғалымдарының өздерінің пікір ойларына дейін
және ... ... ... ... ... Бас Ассамблеясында
талқыланған терроризм ... ... ... ... нақты
түсінігін беруге тырыстық. Ал, соңынан ресми түрде бекітілген түсінікті
жариялап кеттік. Яғни, 1999 жылы 13 ... ... ... ... ... ... ... 1-бабына сәйкес терроризмге
анықтама беріп өттік.
3. Терроризмнің сараланған белгілерін қарастырып ... біз ... ... ... ... яғни ... ... оның сараланған белгілерін және қылмыс құрамын анықтадық.
Сонымен қатар, осы кодексте ... мен ... ... ... ... де және жаңадан енгізілген 233-1-бабына
(терроризмді насихаттау немесе терроризм актісін жасауға жария ... және ... ... топ құру, оған басшылық ету және
оның қызметіне қатысу) тоқталып, осы топтардың сараланған белгілері мен
қылмыс құрамдарын анықтап кеттік.
4. Терроризмді ... ... түрі ... ... ... ... ... терроризм қылмысын сараладық, яғни 4 элементке ... ... ... ... ... ... және
субъектісіне тоқталдық. Екінші кезекте Қазақстан Республикасы Қылмыстық
кодексіне өзгертулер және толықтырулар енгізулерге байланысты ... ... ... ... ... оның ... ... Ал, үшінші кезекте осы тарауда кездескен кейбір ұғымдарға
нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... ... Ең негізгі міндетке саналатын бұл міндетті, яғни ... ... ... ... кезінде біз терроризмге ұқсас қылмыстарды
осы терроризм қылмысымен салыстырып, оның ... ... ... қылмыстармен салыстырғанда біз бірінші ... ... ... кісі ... одан соң ... ... салыстырып,
соңынан терроризм және диверсия қылмыстарын салыстырып, олардың қылмыс
құрамдарын ажырата кеттік.
Сонымен бірге біз терроризмнің даму себептері мен ... ... ... ... деген қосымша мақсат қойып, сол мақсатқа жету үшін біз
мынадай міндеттерді ... ... ... ... ... қатысты көзқарастарды анықтау;
2. Бұқаралық Ақпарат Құралдарында жарияланған материалдарды немесе
белгілі бір ресми құжаттарды ... ... ... ... ... орнын анықтау;
Бірінші міндет бойынша біз Қазақстандағы көрнекті саясаткерлердің,
ғалымдардың немесе әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... түрде осы жұмыс бетіне түсірген
едік:
Ал, екінші міндеті ... біз оны ... 3 ... алып ... ... бөлігінде қазіргі таңдағы аса қауіпті террористік ұйымдардың
тізімі мен мінездемесін беріп өтсек, екінші бөлігінде ... ... ... ... актінің бірін жалпылама түрде сипаттадық. Біз ... ... бері көп ... ... террорлық актіні емес, кезінде белгілі
себептермен жарияланбай құпиялы түрде сақталып келген осыдан 30 ... ... ... ... актіні толықтай түрде жеткізіп кеттік. Ал,
үшінші бөлігінде қазіргі кездегі әлем жұртының соның ішінде ... ... ... ... халқының психологиясын жаулап алған түсінікке қарсы,
яғни мұсылман ... ... ... ... ешқандай ислам дініне
қатысы жоқ екендігін нақты деректермен дәлелдеп бердік.
Осы бітіру жұмысына қойған ... ... ... ... ... осы ... ... келе өзіміздің терроризмге қарсы күрес жүргізу
туралы ұсынысымызды ... ... ... ... ... ... ... бірден-бір
құрал болып келетін Бұқаралық Ақпарат Құралдары табылады. Біз белгілі бір
террористік іс-әрекеттерді қудалайтын заңдар шағарып, конвенциялар ... ... ... ... жүргізіп, арнаулы мақсаттағы бөлімшелер
құрып, терроршылдыққа қарсы күреске ... ... ... және т.б. ... ... ... ... емес, тек
террористік акцияларды болдырмай тастауға немесе жасалып кеткен террористік
акцияға қарсы әрекет болып ғана табылады. Ал, ... ... ... біз террористік ұйымдардың құрылмауына да себепші бола аламыз.
Өйткені, террорлық ұйымдардың пайда болу ... ... ... ... ... ... жете алмай, осы әділеттікке жету үшін ... ... ... Біз бұл ... ... ... ... тұрған
жоқпыз, керісінше солардың теріс пиғылдарының салдарынан қаншама ... ... ... Осы ... біздің Бұқаралық Ақпарат Құралдары толық
түрде тәуелді болғанда сол белгілі бір ақиқатқа, әділеттілікке жете ... ... ... ... ... ... ... сол ақиқатқа
көпшіліктің қолдауымен жетуге болар еді. Бірақ, олар олай ... олар ... ... Құралдарына сенбейді, сондықтан олар
террористік ұйым құрып осындай зұлым жолға барады. БАҚ ... ... ... ... жоғарыдағыларға тәуелді, кез-келген
материалдарды жарыққа шығара бермейді. Тек ... ... ... ... Ал, Бұқаралық Ақпарат Құралдарының ... қылу ... ... ... Ақпарат Құралдары туралы» заңының 2-
бабына сәйкес заңдылықтар сақталуы керек. ... сөз ... алу ... ... болу ... Бұқаралық Ақпарат Құралдары қызметкерлерінің
жалақыларын көтеру арқылы оларды ешқайда алақтамай және ... ... бола ... ... ... тыйым салынар еді. Олардың
жалақыларын көтеруге мемлекеттік немесе жергілікті ... ... ... ... ... терроризм актісі орын алған кезде оның
салдарынан келтірілген ... одан ... есе асып ... Ал, ... актінің саларынан қаза тапқан адамның орны ешқандай қаражатпен
толтырылмайтындығы барлығымызға аян.
Осы Бұқаралық ... ... ... және бір ... ... ... 3 билік органдарына да жатқызбай 4-ші бір тәуелсіз
билік ... ... ... ... Бұл жобаның нұсқасын алдын да
мемлекетіміз қарастырып келген. Жеке билік органы болған соң ... ... соны ... деушілерге айтарымыз, біз БАҚ ... ... ... ... ... ... ... қызметкері болу үшін арнайы күрделі
аттестациядан өту қажет және бұл ... бір рет ғана ... 3 айда бір рет ... тұру ... ... Ақпарат Құралдары қызметкерлері әрбір жасаған әрекеті үшін
заңның алдында жауап беруі және ... ... ... халықтың бетін Бұқаралық Ақпарат Құралдары
қарату керек. Яғни, халықты өздерінің жанайқайларының ... ... ... ... ... ... Сонда ғана, олар ақиқатқа,
әділдікке жету үшін ... топ ... ... ... ... ... яғни ... Ақпарат Құралдары ... ... ... жете ... осы ... ... соңында біз терроризмге қарсы күрестің
бейбіт жолын ұсынып отырмыз, және біздің барлық ... ... ... актілер болмай барлық қауым тату-тәтті, төрт көзі түгел, бейбіт
өмір ... ... ... ... ... ашық ... әлі ... бастан өткізе берейік!!!
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. ҚР Конституциясы 30.08.1995 жыл.
2. ҚР Қылмыстық кодексіне түсінік. Алматы ЖШС “Баспа” 2001 ... ҚР ... ... ... ... ... өзгертулер мен
толықтырулармен бірге.
4. К.Н. Салимов ... ... ... ... ... ... ... құқық (ерекше бөлім) Ағыбаев А.Н. Алматы жеті жарғы 2001 жыл.
6. Сындарлы он жыл Назарбаев Н.Ә. Алматы Атамұра 2003 ... ... ... ... ... ... ... для вузов под
редакций д.ю.н. профессора И.И. Рогова Алматы Баспа 2001г.
8. Уголовное право России ... ... под ... ... ... ... Норма-ИНФРА М, 1999.
9. Уголовное право. (особенная ... ... ... д.ю.н.
профессор И.Я.Казаченко ИНФРА.М-НОРМА, 1998.
10. Уголовное право России. (особенная часть) ... ... ... Б.В. ... ... “Юрист” 1996г
11. Интерпол – Овченский В.С. (вопросах и ответах) М: ИНФРА – М, 2001 ... ... ... право - Под общей ред. В.Н. Кудрявцева М: наука
1999 год.
13. Международное уголовное право - ... ... ... ... ... 1999 ... Журнал ІNTERNATІONALE POLІTІK “терроризм” –12 декабрь 2001г.
15. Журнал ІNTERNATІONALE POLІTІK “Мусульманский мир” –3, март ... ... ... ... ... ... гражданам. Советы
психология Издательство “Изограф” М-2001.
17. “Вашингтонская ПАПКА” ... ... ... США ... ... ... ... “Государство и право”-1 2001г.
19. Журнал “Государство и право”-3 2000г.
20. Журнал “Саясат” март-3, 1999г.
21. ... ... ... ... ... ... ... 10 сентября 2002г. 8-стр.
23. Газета ИЗВЕСТИЯ-195, 25 октябрь 2002г.
24. Газета ИЗВЕСТИЯ-196, 26 октябрь 2002г.
Нормативтік – ... ... ҚР ... ... ... ... заңы ... 1999 жыл.416-1
19.02.02. жылғы өзгертулер мен толықтырулар енгізілген.
2. ҚР ... заң ... ... ... күрес мәселелері бойынша
өзгерістер мен толықтырулар енгізу ... ... ҚР ... ... туралы” заңы (28.04.00 жыл-45-2 ҚР заңына
сәйкес өзгертулер енгізілді) 26-маусым 1998 жыл 233-1
4. “Терроризм мен ... ... ... алу және тыю жөніндегі
шаралар туралы” ҚР Президентінің жарлығы 10-ақпан 2000 жыл-332
5. “Ұлттық қауіпсіздік органдары ... ҚР ... заң күші ... ... мен толықтырулар енгізілген) 21-желтоқсан 1995 жыл-
2710
6. “Атыс қаруларын, ... ... ... жарылғыш заттарды ұрлау,
оларды заңсыз алып жүру, ұстау, жасау немесе өлтіру, атыс ... ... ... ... жөнінлегі сот тәжірибесі туралы” ҚР жоғарғы
соты Пленумының 1995 жылғы 21 ... ... ҚР ... Ақпарат Құралдары туралы” заңы 23.07.1999
-----------------------
[1] современные проблемы терроризма К.Н. Салимов М-1999 8-бет
[2] современные проблемы терроризма К.Н. ... М-1999 ... ... С.И. ... Н.Ю. «Толковый словарь русского языка» Москва
1992г. стр.824
[4] ... ... ... К.Н. ... М-1999 9-бет
[5] Современные проблемы терроризма К.Н. Салимов М-1999 9-бет
[6] Современные проблемы ... К.Н. ... М-1999 ... ... ... ... К.Н. Салимов М-1999 15-бет
[8] Современные проблемы терроризма К.Н. Салимов М-1999 161-бет
[9] «Атыс қарулары, оқ-дәрәні, қару-жарақты немесе жарылғыш заттарды
ұрлау, ... ... алып ... ... ... ... атыс қаруларын ұқыпсыз
ұстау туралы істер жөніндегі сол тәжірибесі ... ҚР ... ... 1995 ... 21 шілдедегі № 4 қаулысы.
[10]журнал “саясат” 3, март ... ... он жыл. ... Н.Ә. ... ... ... ... 2001г. 8-бет
[13] ІNTERNATІONALE POLІTІK март, 2002 4-бет

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Терроризмнің ұғымы және белгілері туралы73 бет
Террористік және экстремистік қылмыстармен күрес бойынша халықаралық-құқықтық ынтымақтастық87 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет
Ежелгі және ортағасырлық қылмыстық құқықта талионды қолдану тәжірибесі19 бет
Ескіру мерзіміне байланысты жауаптылықтан босату24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь