Сәндікқолданбалы өнері арқылы технология сабағында оқушылардың қызығушылығын арттыру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3 I.

Қазақ халқының ұлттық киімдерінің даму тарихы және түрлер ... ... ... ... ... ... .8
1.1.Ұлттықбаскиімдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.2Қазақ әйелдерінің ұлттық киімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.3.Қазақтың ұлттық киімдерін өрнектермен өндеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

II.Сәндікқолданбалы өнері арқылы технология сабағында оқушылардың қызығушылығын арттыру ... ... .25
2.1. Технология сабағында сәндік қолданбалы өнері бойынша қолданылытын әдістері және принциптері ... ... ..28
2.2.Ер адамдарға арналған ұлттық киімдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31

ІІІ. Шығармашылық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
3.1.Экономикалық есеп ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ………………………………………………………………………….3 I.Қазақ халқының ұлттық киімдерінің
даму тарихы және
түрлер
............................................................................
......................................8
1.1.Ұлттықбаскиімдер........................................................
..................................13
1.2Қазақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Технология сабағында сәндік қолданбалы өнері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ішінде оның мұғалімі ең алдымен қоғамның әлеуметтік, өзі
өмір сүріп отырған ортаның негізгі ... ... ... ... ... керек. Яғни, қоғамның ... ... ... беру жүйесінің мақсаттары, одан барып, жекелеген мектептердің, бұл
мақсаттардан жекелеген пәндерді ... ... ... ... ... ... тілектерге сай рухани
бай,білімді, шығармашыл тұлға тәрбиелеу қажеттігі ... ... ... ... ... оқу ... қалыптастыру негізінде оқытудың
дамытушы және тәрбиелеуші ықпалының пәрменділігін арттыру көзделеуде, яғни
оқытудағы басымдылық жеке тұлғаны дамыту мен ... ... ... ... барысында технология
пәнін оқытуда жаңа әдістерді қолдану арқылы ... ... ... ... ... беруді мақсат етіп қойдық. Дипломдық жұмысқа алған тақырыбым
« Технология сабағында оқушылардың ... ... ... ... технология пәнін тереңдетіп ... ... ... және ... ... беру ... ... әр
оқушының алдында оның келешегіне шын мәнінде жауапты екендігін сезіну
қажет.
Алдыма алған мақсаттың ... ... ... шет қалмауы.Сондықтан
оқушылардың қызығушылығын арттырып, сабақты түрлендіріп өткізуге ұмтыламын.
Мәселе.Технология пәніне байланысты ... ... ... ... ... мектептегі технология кабинеттерінің жабдықталуы, яғни
материалдық базасы. Егер бір кабинет өз талаптарына сай болса, мұғалім ... ... ... және ... алар еді.
Тағы бір мәселе,оқушы талапқа сай болуы үшін,оған ... ... ... ... ... керек жарағын (ине, жіп, мата..т.б) сатып
алуына және ... ... ... ... бір мәселе,мектептің кітапханасында технология пәніне ... ... ... өмір талабы-оқу процесін түбегейлі өзгерту.Оқушылардың сабаққа
қызығушылығын арттыра отырып сапалы әдепті ұрпақ тәрбиелеу.
Деректерді талдау: ... ... ... және
негізгі,әдістемелік бөлімнен тұрады.
«Технология сабағында ... ... ... ... оқушыларға ұлттық тәрбие,кәсіби бағдар беру ... Осы ... « ... ... ... ... даму тарихы»
және «Сәндік қолданбалы өнері ... ... ... оқушылардың
қызығушылығын арттыру», күнтізбелік және ... ... ... ... жатады. Зерттеу кезінде ... ... ... ... сабақта ... ... ... ... ... ... ... өнері
және сызу», «Мектептегі техналогия» , «Мектеп және өндіріс», «Ерке-нұр»(
сән журналы), «Сынып жетекшісі», ... ... ... ... және ... ... кітаптарды пайдаланылды.
Зерттеудің мақсаты. Технология сабағында іс жүзінде нақты жұмыс
жүргізілгендіктен ,оны меңгеру үшін ерінбей еңбек ететіндей төзімді және
жинақы болу керек.Ал ... көп ... ... келе ... ... міндетті атқару үшін технология пәнінің мұғалімінің өзі
білімді,білікті,мәдениетті,жаңашыл болуы қажет.Сол себепті ... ... ... ... ... ... ... сабақты
өткізуге қалыптасқан жөн.
Сабақтың сапасы – ол оқушынын ілімділігі,біліктілігі,мәдениеттігі.Бұл
салада бірінші сәттілік мұғалім ... ... ...... ... ... жан - ... ... ... ... ... мақсатына
жету жолының ашықтығы.
Сабаққа үлкен жауапкершілікпен қарап, жаңа ... ... ... ... ... ... соң
мұғалім өзіне есеп беріп отыру қажет:мақсатқа жеттім ... ... ... жері,оны түзету шараларын ойластыру,келесі сабақта толықтыру
т.б. сияқты мәселелерді үнемі есте ұстаған жөн.
Сапалы білім беруде білім, білік және ... бір ... ... керек.
Оқушыларға білім бере отырып,имандылыққа да баулағанымыз дұрыс.
Әр баланың ерекшелігін ескеріп,тақырыпты өмірмен ... ... ... ... ... біздің пәнге оқушылардын қызығушылығы
артады. Осы кезде пәнаралық байланысты ... ... ... жоғары болмақ.
Технология пәнінде оқушы қыздардың икемділігі, түсті таңдауы,
жинақтылығы, және ілтипаты, ... ... өз ойын ... ... ... ... етемін.
Оқушының пәнге деген қызығушылығы болса ғана , бала оған көңіл қойып
, ... ... оқып ... ... оқытудағы әдісім қыздарды өз
бетімен жұмыс істеуге тәрбиелеу және үйрету.
Сондықтан да әрбір сабақта кәсіпке ... ... ... ... ... ... деп санаймын. Өйткені талаптанған бала әр қашан өз ... ... ... ... үйретудегі мақсатым-халқымыздың
ежелден келе жатқан ұлттық өнерлермен оқушыларды жеке таныстырып , үйрету
болатын.
Зерттеу объектісі: Технология ... ... ... және ... ... ынтасын қарастырдық. Жалпы оқушылардың берген
бағытты қабылдап, мұғалімнің ... ... сай ... ... іске ... ... ... оқыту мазмұнын
жаңарту жұмыстары жүргізіліп, одан әрі жетілдіруге даңғыл жол ашу.Болашақ
мамандықты таңдауға ... пәні : 7-8 ... ... ... сабағында ұлттық
киімдерді тігуге үйрету арқылы ұлттық тәрбие беру.
Зерттеудің ғылыми болжамы: Осы зерттеудің ... жас ... ... беру ... халық шеберлерінің шығармаларын мұмкіндік
арқылы қолданып, әр оқушы өз талабына сай ... ... ... ... ... ... ... пайдаланатын негізгі әдістерім оқушының
көңіл күйіне , ынтасына , қабылетіне қарай , топпен, жеке ... ... ойын ... жиі ... ... жай ... ... білімді оқушы тәрбиелеу үшін алдыма
бірнеше мәселерді мақсат етіп, жұмас атқарып келемін.
Оқушының оқу ... ... ... ... ... ... ,өмірмен байланыстыру және оқушының ... ... ... бір шама тың ... ... ... пәндердің балалар болашағына таңдайтын ... ... ... ... ең ... ... ... кезде жастар арасында оқуға , еңбекке деген қызығушылықтың
төмендегені , рухани жұтандықтың ... ... ... ... ... сабақтарындағы білім беру мен тәрбие
саласында жаңа міндеттерді қойғанда жеке ... ... ... бар ... ... ... отбасы байланыстыра қарастыру керек
екені айқын.
Технология сабағында сәндік қолданбалы өнері бойынша ... ... ... ... ... талапқа сай безендіру, көрнекілік жинақтау.
Оқушыларды технология сабағында халық педагогикасы негізінде тәрбиелеу.
Дарынды, білімді оқушылардың пәнге деген қызығушылығын ... ... ... ... ... ... көтеру үшін мына
мәселелер жүзеге асырылады.
1.Өз әдісімді күнделікті жетілдіріп ... ... ... оны ... ... ... жүргізу.
3.Технология пәнін өмір талабына сай, оқу жоспарына , ... сай ... ... ... ... ... ... сәндік қолданбалы өнері бойынша
оқыту мен тәрбиелеудің мақсаты мен ... ... ... ... практикалық жұмыспен ұштастыра білуге меңгерту.
3.Пәнге деген қызығушылығын арттыру.
4.Өз бетінше жұмыс істеу қабылетін жетілдіру.
5.Баланың білім деңгейін саралап, шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... мен оқушының қарым-қатынасы, өзара сенім туғызу.
9.Оқушының жұмысына бақылау жасау.
10.Әр оқушыға жеке әдіс пен амал қолдану.
Оқушыларды ... ... ... тәрбиелеу олардын
физиологиялық және психологиялық дамуына үлкен ықпал жасайды.
1. ... салт – ... әдеп – ... ... ... тиімді
пайдалану.
2. Оқушылардың өз ойларын жеткізе білуге үйрету.
3. Шығармашылық ізденіс жұмыстарын жүргізу (альбом жасау, дидактикалық
материалдар ... ... ... ... ... ... – құлқын,таным – қабілетін, жеке қасиеттерін дамыту.
6. Оқушының сабаққа ынтасын, дағдысын қалыптастыру. Оқушыларды ... ... ... ... ... сәндік қолтанбалы өнеріне баулау және өнерді дамыту.
8. Туған жерді, Отанды сүюге баулау,тәрбиелеу.
Оқушылардың танымдық қызығуының өзіндік ... ... үшін ... ... танымдық қызығудың қалыптасуы
және дамуы – жеке бастың даму ... ... ... өте күрделі
үрдіс.Қызығудың қалыптасуы оқушының іс- әрекетке және жеке өмір ... ... ... ... мектеп, оқу үрдесі, тәрбие, мұғалімдер
ұжымы. Қызығудың тағы бір ерекшелігі, оның ... ... ... ... ... жүргізілген бақылаулар нәтижесінде ... ... ... ... ... құбылыстар мен объектілерге және іс-әрекет
сипатына қарай таңдамалы қатынасы;
2.Білім алуға және меңгеруге ... ... мен ... ... ... ... ... еріктің болуы.
Еңбек тәрбиесінің мазмұнына баланың Отанға, адамдарға ... ... ... Ол үшін ... ... , ... ... дос-құрбыларына, мектебіне деген сүйіспеншілік
сезімін тәрбиелеу қажет.Елге сүйіспеншілікті тәрбиелеудің пәрмеді құралы-
халықтың ... мен ... ... және ... ... тәрбиесінің мазмұнына оқушыларды адамгершілік қасиеттерін
тәрбиелеу жатады.
Ғылыми жаңалық: Технология пәнінің оқытушысы- еңбек тәрбиесі, оқыту
және ... ... беру ... негізгі тұлғасы. Ол оқушыларды
еңбектің әр түрімен таныстырады. Технология сабақтарында ... ... ... ... ... ... мамандығын таңдауға бағыт
береді.
Практикалық ... ... ... мұғалімі қазақ
халқының сәндік қолданбалы өнері , олардың ... ... ... туралы
білімдерін кеңейтіп , өнерді зерттеу әдістерін үйретеді. Мұндай ... және ... ... арттыра түседі және халық
шеберлелінің шығармашылығы арқылы ... ... беру ... ... ... ... ... солар дейтін
болсақ, онда оларға жақсы тәрбие және де сапалы білім беруге тиіспіз
Сапалы білім берумен ... ... де ... аса ... ... өнерлі болуы қоғамдық өмірімізге үлкен әсерін тигізеді
деп ... ... ... ... ... отырып, жеке
тапсырмаларды , әсіресе , ... жоба ... ... ... ... көп ... ... .
Мұндай жағдайда қыздар өзіне тиісті жұмыстан басқа да өзінің танымдық
қызметін, ғылыми ... ... ... ... ... ... тәжірибемде, сәндік қолданбалы өнер
бағдарламасының жобасында ... ... ... ... ... ... ши ... тоқу, бисер тоқу, батик өнері, киім
тігу,құрақ құрау, киіз басу,тері қалдықтарымен жұмыс.
Осы қолөнерді ... ... ... ... ... саны ... Елбасының халыққа жолдауында айтылғандай, дамыған
елдер қатарына қосылуға талпыну кезеңі барысында, ... ... ... ... ... етіп ... технология пәнін оқытудың
маңызының ерекше екенін атап өткім келеді.
I Қазақ халқының ұлттық ... даму ... және ... ... өрісі кең қолөнердің қай саласынан болсын жер жүзіндегі
басқа да халықтар сияқты ... ... да ... көне ... бері
келе жатқан тамаша тарихымен бір өзіне ғана тән ... ... ... Ал ... ... өнер және ... дарын
иелерін өмірге келтіретін де сол халық. Сондықтан да біз ... ... ... ... таланттарының қолынан шыққан зергерлік бұй -ымдар,
киімдер үлгілері, тұрмыс жиһаздары, әсем де ... ...... болсын өз маңызын жоғалтпайтыны мәлім.
Өзге халықтар сияқты ,қазақтың да ... ... ... ... бері ... мол тәжірибелері бар.
Қазірғі кезде, сол ұлттық қолөнерді жас ұрпақтың бойына дарытатын,
үйрететін мектептерде ... ... ... ... түрлерінің ішінен мен ұлттық киімге ерекше тоқталамын.
Қазақтардың бар өмірі көлік ... ... ... ... кең ... үскірік аязы мен аптап ыстығына, салқын самалы мен
аңызғақ желіне төтеп беретіндей сай ... ... мен оған ... ... ... ... ... қауымының, таңның
атысынан күннің батысына дейін тізе бүкпей «жер ... мал ... ... Сыр бойындағы,Қазақстанның оңтүстігі мен Талас-Шу атырабындағы
жартылай ... ... ... бойы ... көне қоймаған тұрмысық
шаруашылығы мен қара байыр ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлы-лығымен ерекше.
Ал оның кешегі халқымыздың сезімталдығын , аса зор ... ... ... ... айыр қалпақ, қасаба сияқты зерлі –
кестелі бас ... ... бір ата ... ... бір ... ... ... қыз ұзатып, келін түсіргенде ғана ... ... ... ... інжу, маржан, перуза, ақық секілді бағалы тастар,
алтын-күміс жытырлар жаратылған сәкәгүлді , ... ... ... ... белбеу, кісе белдік, қыздар буынатын ширатпалы нәзік ... ... ... ... секілді қол өнеріндегі мүлтіксіздіктің
шегінен көрінетін заттардың, алтын мен ... , ... ... ... ... бойтұмар, сырға, білезік, сақина- жүзіктердің ... ... ... ... өзі ... ... ... жақтылықты – тұрмыс қажеті мен сымбатты болу қамын аңғартатын ... ... ... өзі, ... ... , ... сезімталдық
талғамымен біте қайнасып жататын құбылыс. Қазақтағы киімді ... етек – ... оқа ... ... ... ... сәбидін, қыз – баланың, сал – серілердің бас ... ... ... о ... ... ... пайымдауға сия бермейтін
сиқырлы – сұғанақ ... ... ... «салқынын»
бойына тартып, пәле – жаладан, сұқ көзден, ауру – ... ... көне ...... заманынан туған. Бірақ кейін бірте – ... ... жөн – ...... ... ... енген.
Мұны біз қазақы шапанның, сеңсең тонның шектен тыс ... ... ... – келіншекті, ал үкісіз тақияның қыз баланы, әсіресе
оның бұрымы жоғын ұсқынысыз етіп көрсеткенінен де ... ... ... қатысты зергерлік заттарға әр ... ... бал ... көбелектің, ағаштың, жер – судың, тау – тастың
кескінін беретін дағдының ерте келе жатқанын және оның ... сақ, ... ... ... ... ... «Қарғылы қоймасындағы»аты
шулы тәтіге, Эрмитажда сақталған батыр дулығасындағы тау, ағаш, ... ... көне ... ... тағы да ... белгілі ескерткіштерге
меңзейтін Қазақстанның мұражай ... кісе ... ... ... ... ... ... болады [26,7,28].
Халықтың ою – өрнек әшекейінің ең бір көп ... ... ... ... өнер ... ... ... Р.Карутц тағы басқалары қазақ халдкының киім
үлгілері мен оның ... өнер ... ... мән ... ... ... ... үлгі өнер мәнерлерін ғылыми тұрғыдан зерттеу
Ұлы Қазан Революция жеңісінен ... ... ... өз ... ... ... ... ғана кеңінен өріс алып отыр.
1922 – 1926 жылдары қазақ республикасының астанасы болған Орынбордың
мұражайлары жер – жерлерге өкілдер жіберіп, ... ... ... ... ... Бұл істе ... ғылыми қызметкерлері А.
Чатыркин мен А. Мелков ... ... ... ... Олар неше ... ... көре жүріп, Ақтөбе,Торғай,Семей Павлодар ... ... ... ... ... ұлтық киімдер мен өрнектердің, алтын –
күміс әшекейлердің экспонаттарын ... ... ... ... ... ... ... жазды. Атап айтқанда, әр адамда көйлек, дамбал,
шалбар, ... не ... ... ... күпі (тон), бас киім, аяқ ... ... ... әр облыстағы әр түрлі үлгі түрлерін,
атауларын қағаз бетіне ... ... ... ... ... оның әр алуан әсем үлгілерін
жасауда кеңестік дәуірді өрнек жайған қазақ театрлары мен ... ... ... ... ... ... Абай атындағы мемлекеттік
опера және балет театрының ұжымы көптеген игі жұмыстар істді. Олар «Қыз ... «Ер – ... ... ... – Баян ... ... ... сияқты
тарихи эпостық дүниелерді сахнаға шығарумен бірге қазақ киімдерінің неше
алуан әшекейлі түрлерін де ... ... ... ... ССР ... ... ... Ә.Омаров пен
В.Куж бірлесіп Алматы қаласынан және ... ... ... ... жинады. Бұл жылдары Қазақстан суретшісі Е. Клодт қазақ киімшең
тұрған қазақтардын ... ... ... ... ... ... түрлері мен атаулары , үй жиһазы ... ... ... ... ... ... академигі
Ә.Марғұлан мен архетиктура ғылымының кандидаты ... ... ... ... баса ... ... [22].
Қазақтың ұлт киімдерінің түрлері мен атаулары көп: ... ұлы ... жүз ... кейде әлгі жүздер ішіндегі рулардың аттарымен де айырып
айтылады. Мысалы, арғын тымақ, найман ... ... ... адай ... бөрік, ноғай бөрік тағы сол сияқты. Кейде географиялық мекен атына
қарай да ерекше мәнер ... ... ... ... ... үлгісі,
арқаның үлгісі және тағы басқа.Мұндай ... атау ... ... ... ... және ... мәнерлерінің ерекшеліктеріне
қарай да ажыраталады. Мысалға, шапан үлгісі. Ұлы жұздің шапандары көбінесе
жолақты, сырмалы, етек-жеңдері ... ашық ... ... ... ... тәжік, ұйғыр халықтарымен көршілес, көпшілік кәсібі бақ ... ... ... ... киім ... ... мәнеріне осы
жағдайлардың ықпал ... ... ... ... ... бір беткей матадан, сырусыз , сирек
қабылып, етектері шалғайлы жеңдері кең, жағалары шолақ ойма немесе ... ... ... орта жүз ... ... ... татар халықтарымен
аралас-құралас отырады.
Кіші жүздің шапандары да ... ... ұзын және кең, ... ... ... ... жағалы болып келеді.
Осындай ара-тұра айырмашылықтары бола тұра, солардың ... ... ... ... мен қазақша атаулары бар.Үш жүздің қайсысында болса да
шапанға шабу қояды және оны барлық жерде шабу деп ... ... де, оны ... ойынды, қолтырмаш деп атайды. Үш жүздің ... да ... ау ... ... ... ... Ертеден қалаған
киімдердің үлгі нұсқаларына қарағанда, киімді адам денесіне шақ ... ... орыс ... ... қаламен қатынас көбейе түскен кезде
қалыптаса бастаған сияқты. Қазақ киімдерінің ең ... ... ... жүз бен ұлы ... ,ал ең мол ... үлгілері кіші жүз жақтан кездеседі
[22].
Бір сөзбен айтқанда,етегін ... ... етіп ... ... , ... тон, ... қабаттап киінетін – мал бағушылық ,етек-
жеңін түрініп , ... ... ... тағы ... тұрмыстық
жағдайлар киімдердің түрлеріне зор ықпал жасап отырған.
Қазақ киімдері іштік, сырттық, ... бір киер ... төрт ... ... ... –көйлек, дамбал, желетке, қамзол, кәдекей,.
Сырттық киімдерге- шапан, ... тон, ... ... киімдерге-шепкен,
қаптал, шапан, кебенек, кенек, сырттық жатады.
Қазақтың ... ... тон, ... ... ... тері
киімдерді -өң киімдер деп атайды. Бір киер киім деп қымбат ... ... ... , ... ... ... жат ... шеккенде киетін сәнді киімдерді атаған.
Қазақтың «таныған жерде бой ... , ... ... тон сыйла»
дейтін мәтелі де осыны аңғартады. Қазақ салтында ер жігіт егеске түсерде,
соғысқа ... ... ең ... көрнектісін киетін.
Халық арасында белгілі бір топтар үйде де, ... де, ... да ... ... ... ... Олар ... бозбалалар,
салдар, ән-күй және күрес ... еді. Сол ... ... ... тапқанша өте сәнді киініп жүрген. ... ... ... ... ... да ... киіп жүруі ел рәсіміне тән ... деп ... ... ... ең ... –аң терісінен істелген ... аң ... ... ... ... ... жанат ішік, түлкі ішік,
қасқыр ішік, күзен ішік болып бірнеше түрге ... Аң ... ... сыртын шуға, мауыт, үштоп барқыт, атылас, көк ... ... ... ... ... ... да ширақы маталармен тыстаған.
Кейде осы материалдарды бірнеше түсті ... ... ... маржан тізген жіптер, бастырып, етек-жеңіне алтын, күміс ... ... ... ... ... ... қаптап киген. Ішіктер
кейде әдіпті , оқалы, ... ... ... ... ... ... ... жүн тартылып бидайланып тысталған. Кей жерде ... ... мен ... қабып алып, тысты соның үстіне бос жабу арқылы
тыстаса, кей жерлерде тура ... ... ... ... ... ... шапанды «сырмалы шапан» деп атаған. ... ... ... кейде тік жағалы бешпет түрінде кездескен. Қайырма жаға шапанның
бір ... тік ... ... шапанның екі түймесі бар.
Қазақ шапандары үш бой, екі жең болып және ... ойып ... Үш ... ... екі бойы ... ... деп, артын «артқы
бойы» деп атайды. Арт бойдың екі жақ шеті алдыңғы ... ... екі жақ ... бел мықынға жеткенше екі үшкіл қойма қойылады. Оның
екі жағы енді, бел жағы ... ... Мұны ... » деп ... ... ... молайту үшін қойылады. Шапан жеңінің екі беті ... Орта ... ... ... мен жеңінің ұшы әдетте басқа ... , шұға ... ... ... ... оңтүстікте жаға ,жең тұтас
бой матаның өзінен (басқа түсті матадан емес) салынып ... ... ... [22].
Қазақ мәнеріне кейде арасына жүн тартпаған жеңіл, ... ... ... ... шапанның тысы астарына қабусыз бос ... ... ... аң ... қой, ... бота ... ... Бұл олардың да бөлшектері мен пішілу түрлері, бой ... ... ... ... асыл және ... матамен тысталады.
Бірөңкей түсті мата ... оны әр ... ... ... ... Ішіктердің әдібін сыртынан келтіреді, кейде әдіп аң терісінен
жұрындалады.
Қазақтың оңтүстік аймағында шапанның да, ішіктің де ойық етек ... ойық ... тура арт ... ... ... екі жақ
шабудың үстінен жасалады да ... ... ... ... ... қөбінесе иленген күздік терілерінен ... Орта ... 11-12 ... ... тон шығады. Олардың шап ... ... ... ... ... ... бөлек алынады, яғни олар тон
тігісіне пайдаланылмайды.
1.1. ... бас ... ... ... ер мен ... бас киімі де әр басқа.
Ерге тән бас ... ... ... ... бөрік (құлақшын),
қалпақ, шалма, шыт, дудыға жыға, қалпара ... ... ... , аң ... ... ... ... тігеді.
Әйел бас киімдері: кимешек, жаулық, күндік, шаршы, сәукеле, желек,
шәлі бұркеніш, бергек... ... ... ... ... ең ... аң
терілерінен тігіледі.
Қазақ ғұрпында бас киім ... пен ... ... қасиетті киім саналады. Қазақтың «дос басыңа, дұшпан аяғыңа
қарайды »- деген ... осы ... ... Сол ... сыпайлық
көрсеткенде, біреуден кешірім өтінгенде, аяққа ... бас ... ... ... аяқ ... тастап аһ ұру да осы бас киімді
қастерлеуден туған.
Қысқы, ... бас ... бір ... той ... ... ... киім бір ... болып түрліше тігілетін. Мысалы, сеңсең бөрікті,
сеңсең тымақ, құлақты бөрікті ... ... күні ... ... ... бірдей киілетін бас киім. Ал ... ... ... ... ... қол ... бас ... күнбе-
күнге тұрмыста үнемі киіп жүре беретін.
Тымақ пен ... ... ... ... ... ... мал терілерінен жасап тыстайды, арасына жүн салып
сырады. Қысты күні киетін ... ... ... ... ... шұға ... ... әрі қымбат маталармен тыстаған. Әр
обылыста (әр жүзде) әр ... ... ... ... ... «арғын
тымақ», «үйсін тымақ», «найман тымақ», «ұлы жүз үлгісі», «кіші жүз ... ... ... ... ... 1859-1862 жылдары жазған , ... ... ... пен ... 15 түрі бар ... ... ішінде жаба салма , қайырма тымақ, төрт сай тымақ, ... ... ... төбе, маңдай, екі алдыңғы құлақ және екі артқы
етек болып беске бөлінеді. Екі алдынғы құлақтың сырт ... ... ... ... ... ... төбе ... милығын алтын, күміс
оқамен жолақтап әдемілейді.
Ерлер киетін тақияда теңге, моншақ болмайды.Оның есесіне олар «мүйіз»,
«әтерін», «шырмауық» сияқты өрнектер мен ... ... ... ... , ... түйе ... үкі, ... шоқ тағып сәндеп киеді.
Әйелдердің бас киімдері де бірнеше түрге бөлінеді. Олар: тақия, ... ... ... ... ... ... ... берген, қарқара...
Қазақ ғүрпына ердің де , әйелдің де бас ... ... ... ... Әсіресе әйелдер жалаңбас жүрмейтін.
Жалаң бас жүрмеудің эстетикалық , ... ... бар. ... ... ... түспеген халық үшін денсаулық аса қажет.
Оның үстіне ұлттың этикалық нормаларында бас киімге ... ... ... , қыздар мен келіншектердің бас киімі немесе олармен
салыстырғанда ... бас ... ... ... ... ... ... өскен халық бас ... де ... ... ... Оған ... мал мен аң ... , ... үрдүсі үзілместен , осы күнге дейін жетті.
Бас киімге қарап, сол кездегі адамдардың қоғамдағы орының таныған.
Адамның қоғамдағы ... ... оның бас ... де ... ... ... тігілген.
Сәукеле -әйелдің бас киімдерінің ішіндегі ең әшекейлісі ... және ең ... ... Ол ... ... ... болып табылады. Қазақ қыздары тұрмысқа шыққанда ғана
өздеріне ... ... ала ... ... киген.
Сәукеле екі бөліктен тұрады: басқа ... ... ... ... ... 25 ... конус тәрізді, кейде оған ... ... ... ... ... ... ... Оның ішіне
астар, сыртына (шүберек) салынып, жиі сырылады. Сырты қамқа, дүрия, торғын,
сияқты асыл маталармен қапталады.
Биік конустың артқы ... ... 10 ... биік ... ... ... ... орта түсына елтірі де салған. Оның
алдыңғы жағы түрлі зер ... асыл ... ... ... Екі ... ұзындығы белге дейін жететін құлақ бау
орнатып, ... ... ... ... күміс әшекейлермен
безендендіріледі. ... ... ... ... жеңіл матадан жасалған
желек. Ол сәукеленің ұшар басына ... ... оны ақ ... ... ... ... ... мұра ретінде
беріліп, ол әйелдерден гөрі қалыңдықтың тойға ... бас ... ... ... ... мезі ... алқа мен ... қарағанда
артықшылығы айқын көрінетін қалыңдық киімі екені даусыз.
Бөрік. ... бас киім ... ең ... ... бөріктің де
еркектерге арналған түрі ... ... ... жылдың қоңыр салқын,
аумалы-төкпелі кезеңдері-көктем мен күзде киген. Өйткені ол киіп жүруге әрі
жылы, әрі ... үшін ... ... қымбат терілер қажет. Қазақта ... ... аң ... ... ... атау ... бар. ... «құндыз бөрік », «кәмшат бөрік» деген атаулар содан қалған.
Қыздар тақиясы. Егер ер ... ... ... ... тігілетін болса,қыздар киетін тақияға міндетті ... ... ... Оның ... ... түсі сырт ... –бешпентке немесе
қамзолға сәйкес келуі ... ... де , ... ... де алтын немесе
күміс паршамен оюланады. Кейде сәнді ... зер ... ... ... жағы дөнгелек конус немесе төрт ... ... ... келеді.Төбесінде міндетті түрде үкінің немесе
тотының ... ... ... ... тек ... ... бас киім ... саналады.
Ол- киіз бас киімдердің ішіндегі ең көнесі. Қазіргі өндіріс ... ... ... заманда оны қалың драптан да ... ... екі түрі бар. Олар ақ ... және айыр ... ... Ақ ... айналасы тұтас дөнгеленіп тұрады. Оны ақ киізден
тігілуіне байланысты «ақ қалпақ» деп атаса керек. Айыр ... аты ... оның ... екі айыр ... ... Сонғы уақытта айыр қалпаққа
айырықша мән беріліп ... ... ... ... сәнді бас киім үлгісі. Оны желке жағы
төмен қарай ұзын етіп түсірілген тақия ... ... ... ... хас ... лайық деп білген.
Қасабаның желкені жауып тұратын жоғарғы тұсымен бірге пішіп-тігу
керек. Егер ... ... ... ... тұрса, онда сәндік
тартымы болмайды. Оның ... де ... ... Ол да ... сияқты алтын немесе күміс паршамен әдіптеледі. Желкені жауып
тұратын жағына да сондай ... ... ... ... бас ... ... ... бастап, егде жастағы әйелдерге дейін киген. Ол көбінесе ақ
матадан тігілген, ал ... ... ... ақ ... ... ... иық пен жауырынды жауып
тұрады.Оның өңірге , ... ... ... бөлігін күндік деп ... жас ... ... ... ... бет ... алуан
түрлі ою-өрнектермен кестеленіп, оқаланып. Кей жағдайда ... ... ... ... ... ... моншақтармен әшекейленеді. Қазақтың әр
өлкесінде сол өңірді ... ... ... орын ... ... ... де пішімінде, түрінде, кестелеуінде,
оқалауын мен әсемдеу тәсілдерінде өзіндік ... ... ... ... пайдаланылған әйелдердің бас ... ... ... ... ... [22, ... ... әйелдерінің ұлттық киімдері
Халықтың ... ... ең бір көп ... ... ... қазақ өрнек ... ... ... ... тағы ... қазақ халқының киім
үлгілері мен оны ... ... ... ... мән ... киімдерінің түрлерін жинау ... ... ... ... ... Ұлы ... революциясы жеңісінен кейін, қазақ
халқының өз ... ... ... ... ... де ... өріс алып ... жылдары қазақ республикасының аспаны болғанОрынбордың
музейі жер-жерлерге өкілдер ... ... ... ... ... ... Бұл істе музейдің қызметкерлері ... ... Олар ... мен ... ... ... ... неше түрлі жол ... көре ... ... ... ... ... ... Қостанай, аймақтарының көп
жерлерін аралап шықты, көптеген ұлт ... мен ... ... ... ... ... дәулетті
қазақтардың киімінің түрлі болатынын ... ... ... ... ... ... камзол (не бешпет), шапан (не ... (не ... күпі (не тон), бас ... аяқ киім ... әр ... әр түрлі үлгі ... ... ... ... ... ... ... жинап, оның әр алуан
әсем үлгілерін ... ... ... ... ... ... мен ... өнерпаздар коллективтері ... ... ... Абай атындағы Ленин орденді ... және ... ... ... ... ... ... колликтивтері көптеген игі жұмыстар істеді. Олар
«Қыз Жібек», «Ер ... ... ... ... ... сияқты тарихи эпостық дүніелерді сахнаға шығарумен ... ... неше ... ... ... де ... коллективтердің өнерпаздары, әріне, соның барлығын
өз жандарынан ... жоқ, олар ... ... ... архив
пен музей қазыналарының деректеріне сүйенеді. 1930 ... ... ... ... ... Ә.Омаров пен В.Куж бірлесіп
Алматы ... және ... ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан суретшісі Е.Клодт
қазақ киімдерінің, киім шең тұрхан қазақтардың ... ... ... ... ... ... мен атаулары, үй
жиһазы мен өрнек-әшекейлері туралы ... ... ... ... мен ... ... ... Х.Арғынбаева жолдастардың еңбектерін баса ... ... ұлт ... ... мен ... көп: кейде
ұлы жүз үлгілері деп, кейде әлгі ... ... ... де айырып айтылады. ... ... ... адай ... бөрік, ноғай бөрік.
Әйел ... де әр ... әр ... ... ... ... бар. Солардың ішінде қазақ ... ... ... ... сәукеле, желек, тақия, қамзол, кебіс-
мәсі, ... ... ... Әйел ... әшекей, ажар
жағынан, ел салты ... төрт ... ... ... Олар
қыз киімдері, келіншек киімдері, орта ... ... мен ... ... ... әрқайсысының тігілу ... ... де әр ... Қыз киімдерінің кеуделері тар, қималы,
омырауы мен ... ... ... ... бас
киімдері үкілі, моншақты,аяқ ... биік ... ... ... ... ... да ... күміс,мерует ... ... ... ... бөрік, қатипа тақия киіп,
шолпы ... ... ... ... үшін кеудесін
кокірекшемен қатты ... ... ... ... бір құрсақ көтергенше қыз ... ... ... олар ... тақия кимейді,үкі тақпайды және
жалаңбас ... ... ... ... ... ... ... бас киімдері ... ... ... ... ... ... ... аздау болып келеді. Орта
жастағы ... құба ... ... ... ... ... белі мен жеңі қең ... ... ... ... орап ... Жақтарын оқаламайды, жәй кестелейді.
Қарт ... ... ... ... мол ... қалталы,
әшекейлерінің көбі тана, түйме, тіс ... қап ... ... сияқты заттар болған.Олар шолпы ... алқа ... ... жақ, кок ... ... ... ... білезік, сырға,
сақина, күміс ... ... ... әшекейлі заттарды ... ... ... ... берген.
Әйел киімдерінің ең бастысы көйлек, одан ... ... ... ... ... ... бас ... мен қамзол,
кәзекей, желетке. Әйел ... ... мен ... екі ... соңынан етекті кеудеге ... ... ... ... ... ... ... немесе
бүрмесі деп ... Әйел ... ... тар, етегі
болады . Өңірі бүрмеге ... ... оның ... ... өрнектеледі, мұны «қақпа» деп ... Ана ... ... ... арқылы бала емізеді.Көйлектің жағасы тік ... ... ... бір жақ иық ... ... Ал қыз-
келіншектердің көйлегінің жағасы кестеленеді немесе қол ... деп ... ... ... ... ... ... жербірлеп қояды. ... ... ... ... түймені тізіп қадайды.
«Он ... ... ... түймені ағытқанша ... ... - деп ... ... өлеңі шыққан ғой.
Қыздар мен жас ... ең бір ... киім ... ... ... бұран бел,
Қуалай соғар самал жел...»-
Деген де осы ... ... ... ... ... әдетте түсті қымбат жібектен, асыл ... таза ... ... ... ақ ... ақ ... ... каленкор), ақ торғын, ақ файы, ақ ... ... ... ... ... ... ... іштік матадан желбіреген
көйлек ... жиі ... ... ... ... ... ... түсті шыттармен қырмызы, ... ... ... ... . ... ... да қос етек ... әдетте
ұзын, кең, оның жеңінің ұшы мен ... белі ... ... ... Қәзіргі өлшеммен алғанда бір қос етек көйлекке
6-7 ... мата ... ... ... ... қос ... ... осы етек,, деп тарылатын да болған.
Қос етектің ... ... ... 3,5-4 ен, ... ... ... бтігін әркім өз бойына( беліне дейін) ... ... ... Оның ... ... кестелеп немесе оқа ... ... ... ... ... ... 25-30 см
мөлшерінде бірнеше қосымша етек ... ... ... ... ... бос қалдырады да, жөғары шетін не ізгі ... ... ... бастырған тігіс ... де зер, ... ... ... асыл мата ... әшекей жасайды. Қос ... ... ұшы да ... ... Әйел ... ... «өнер» деген зат болады. Ол жағының алдынғы жақ ... ... ені жақ ... ... ... ... асыл
матадан бөлек тігеді. Шаш шетінкестелеп, ... ... ... неше түрлі асыл тас, меруерт моншақ, ... не ... ... ... ... ... салпыншақтар қадайды.
Өңерді кеудеше, ... , ... алқа деп те атай ... Иық ... ... қазақтың ұлттық киімдерінің бір түрі-
қамзолға төқталайық. Қазақ әйелдерінің киімінде қамзолдың орны ... ... әрі ... киім болған. Сырт киім ретінде қамзол қазақ ... ... да ... ... ... ... қамзолы қысқа жеңді, иықтан сәл түсінкі, жеңді немесе
жеңсіз түрінде ... ... ... ... өте ... кедергі
келтірмейді. Әйелдердің күн ұзақ үй шаруасымен айналасып, ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге
өте қолайлы.
Қамзолдың материалдары-көбіне түкті пүліш маталар, оны ... да ... Ол ... бір ... матадан тігілген.Әйелдің жасына
қарай қамзол түрі де өзгеріп отырады. ... ... ала ... түсті
қамзол киген. Мұның өзі жасыл дала, көгілдір ауа астында ... ... ... «мен мұңдалап» тұрған.
Қамзолда жең болмағандықтан, жаға да жасалмаған, тек омырауға дейін
ойық ... ... ... тек ... ... ... ... мойынға дейін жауып түратын тұйық жағалы көйлек кигенін ескерсек,
енді оларды қамзолмен тұмшаланудың еш ... жоқ. Сол ... ... дейін ашық қалдырылған. Мойын мен ... ... және ... тұтастай әдіптеу дәстүрі бар.
Қазақтың көп бөлігінде ... ... ... ... ... түрлі жылтырауықтардан ою немесе өрнек жүргізу әдеті бар. ... ... ... ... ... ... да машықтанған.
Қамзолға ою-өнек түсірілмеген жағдайда, оны түрлі жылтырақ
әшекейлермен, ... ... ... ... ... өте ... ... көбінесе мереке кезінде, ... және ... ... ... Оның ... ... ... Көп жағдайда
ұсталар соққан күміс ілгішектер ... ... ... өзі ... да ... алаулап көркімен көз тартар қамзолға қосымша сәндік берген.
Қазіргі заманда осы ... ... ... той ... ... ... суығында киетін (бөрік)... [11, 12,
22]
1.3. Қазақтың ұлттық киімдерін өрнектермен өндеу
Біз қай қазақтың ... ... ... сол ... ... ... ... киім ою-өрнексіз тігілмейді. Оюды киімге тігудің бірнеше
әдісі бар: оюды жапсырмалау, оюды ... іс ... ... ... ... арқылы оюлап қадау ... Осы ... ... не, ... ... ою-өрнек деп қосарласа айтылатын сөз бар. Ол тұрмыста бір
бұымның бетін ... үшін ... ... өрнек. Заттың бетін
өрнектеу үшін ісмерлер әр түрлі тәсілді қолданған. Әр өрнек ... ... ... ... ... ... ... ырғаққа арнаулы жүйемен құрылған
өрнек бөлшектері.Кейде осы сөзді жалпы ою деп атай ... ... ... ... В.Куррер., В.Иванов, А.Н.Берштам,
Ә.Марғұлан, Б.Әлмухамедов.... ғылымдар ... Дей ... ... осы бір ... ... ... өнерін әліде ғылыми тұрғыдан
тереңірек зерттей түсу қажет. Өйткені ою-өрнек өнері осы ... ... ... ... жоқ. Өрнектің сематикасы, даму тарихы, жасалу
әдістері, қай өрнек қай бұйымға ... ... ... өз ... ... ою-өрнек өте кеңінен ... ... ... ... ... ою-өрнекпен безендендірілмегені
өте аз кездеседі.
Ою-өрнек ... ... ... жасаған ... ... ... өрнектелгеніне жіті зер салған жөн. Ою-
өрнек ... ... ... ... ... тарихымен,
түрмыстағы әдет-ғұрып, салт-дәстүріне сай дамып, түрленіп жетілдіріп
отырған. ... ... ... ... ... «Андронов мәдениеті»
деген атпен белгілі дәірден басталады. Бұл ... ... ... ... ... ... келеді. Жер жүзіндегі барлық ... ... ... көне ... ... ... бұгінгі күндерге
дейін өз қасиетін жоймай, ірі рухани мәдениет ретінде сақталып ... ... ... ... ғимараттармен, киім-кешек,
жиһаз,қару-жарақат әбзелдерін, зергерлікәшекей заттарын т.б. ... ... ... ... [26].
Ою-өрнек өнерінің дамуы мен қалыптасуында әрбір тарихи дәуірдің салып
кеткен үлгі-таңбасы бар. Ою-өрнек үлгілерінде әр ... ... ... ... ... ... ... үлгілерін негізінен
адамды қоршаған табиғат аясынан алады. Өте ерте замандарда халық ұғымында
жер ... әрі ... ... ... ... ... ... далаға
шығып айналаға көз салсақ, дөнгеленген көкжиек сызығын ғана көреміз.Көне
кезден келе жатқан наным –сенім ... жер ... бір таба нан ... әрі ... Ол алып көк ... мүйізіне орналасқан.Өгіз жерді бір
мүйізіне ауыстырса жер сілкінеді.Көк өгіз алып ... ... ... ... ... ... ... 1924 жылы жазған «Өк, көк өгіз!» атты өлеңінде
жоғарыдағы халықи ... ... ... ... ... ... ... шайқалса жұрттан зәре кетеді.
Бас шайқалса қоқалақтап қара жер ... ... ... көк ... ... ... ме алып тұрған қысымға ?...
Дәл басып тұр тұяғынды ... ... ... ұрпақ өзінің ұлттық сезімін, мінез-құлқын ... ... ... ... ... анықтайтын бірінші тіл, екінші
дәстүр. Өнер адамға жақсы әсер ететін және оны ... ... ... ... ... зор.
Қазақ халқының қолөнерінің арнасы өте кең, түрі сан ... ... ... арасына айғақ болған мұізге ұқсас, ағаштан, сүйектен жаслған
бұйымдар,төқымашылық, өру, тігу сияқты өнер
Жиынтықтары, халқымыздың ... ... ... ... сол халықтың әсемдік талғамы мен танымына ... орай ... бір өнер ... ... ... ... ... өнеріндегі өрнектің құрделі шешімін тапқан – ... ... ... безендіру әдісін тауып ,дүниеге деген
қатынасын көрсетеді. Өрнек мазмұны өмір мен ... ... ... ... ... ... ... алғанда ою-өрнек ... ... ... ... ... орын ... ғасырдан –ғасырға, ұрпақтан-ұрпаққа,
жалғаса дамып келе жатқан өнер десек де болады. ... ... ... ... ... ... саланы табу қиын. ... біз ... ... ... мен ... ... ... мен кұрал-саймандарынан да, ер-тұрман әбзелдерімен ... да көре ... ... ... ... ... термин.
Мағынасы сәндеу, әсемдеу. Бедері түсірілген үлгіні ойып, кесіп қиып ... ... оя ... деп ... ... ... халықтардың дүниетанымдық ой талғамын білдіреді. ... да ... ... ... ... ... айналадағы қоршаған ортаған
көзқарасынан туған шағын үлгі ... Ол бір жағы ... ... ... пен ... ... белгісі. Киіз үй көшпелі сәулет
өнерінің , ою-өрнек ... ... биік шыңы деп ... болады. Жалпы
өрнек атауларын мағынасына қарай мынадай топтарға жіктеуге ... ... ... ... ... ... ... денесіне, ізіне.
3. Аңға, аң денесі, ізі.
4. Құрт-құмырсқа.
5. Құстар.
6. Жер,су, өсімдік,
7. ... ... ... ... білу ... ... Ол екінің бірінің қолынан
келмейді. Тіпті күнделікті іне ұстап, киім тігіп ... ... ... ... танытады. Бұл заңды да, өйткені әшекей
салу ... Оның ... ... талабы бар. Жұмыстың орындалу
техникасы емен технологиясы н ескере отырып ... жөн, ... ... ... жұмыстың сапасы да күрт өзгеруі
мұмкін [10].
Сонымен қамзолда, бешпетте, бас киімде ... ... ... ... орындалу технологиясын қарастырайық. Олар көбінесе жапсырмалоы
түрде орындалып жұр. Кез ... ... ... ... ... әрі ашылып шыға келеді. Алдымен қандай ... және оның ... ... ... білу керек.
Енді жапсырма киімнің қай тұсына ... ... ... ... бір ден ... ... тұруы заңдылық. Сол себепті жапсырманы
орындаудың ... ... ... ... қос ... ... ... ретіне қарай иыққа, арқаға орналастырады. Қалай болғанда да, ол ... жарқ ... ... ... ... ... Жапсырма үшін тек қана
қымбат, жылтыраған, тамсандыратын алтын немесе күміс маталар ... ... ... қандай пішінде болуын мықтап ойлау керек.
Бұл көбінесе жапсырманың қандай пішінде ... ... ... ... ... суретшінің немесе үлгілеушінің, тігіншінің қиялына, ойлау
қабылетіне байланысты.Жапсырманы ретсіз, ... көп ... ... ... ол ... әрін ... ... оны қашырып жібереді.
Жапсырманың өрнектері көбіне ... ... ... ... раушан,
қалампыр гүлдері түрінде, кейде тіпті ... ... ... мен ... де қолданады. Сонымен қатар ғарыш сипатты
жапсырмалар – жұлдыз, шоқ ... Ай, Күн, Қүс жолы ... ... ... ... таза ... техникасын сөз етсек , оның екі ... бір ден ... ... ... ... матаны қою
арқылы жасалады. Алдымен жапсырма ретінде қолданылатын ... ... жұқа ... ... ... ... оған суретті немесе бей
нені бармен немесе басқа белгілеу ... ... ... ... бой лап машинамен тігіп шығу керек. Тігілген өрнекті жылтырақ
матамен кесіп бөліп алады. Енді ... ... ара ... ... ... етіп тігу ... Бұл үшін матаны кергішке кріп қояды. ... ... соң, оны ... ... ... ол ... рең беріп, жайнап кетеді.
Жапсырманың екінші орындалу түрінде жұмыстың реті сәл ... ... өзін ... немесе күміс паршадан кесіп алады. Содан кейін
оны өте ұсақ ирек тігіспен ... ... ... етіп тігеді.
Егер біз жапсырманы одан да бедерлі еткіміз келсе, оны ... ... ... ... жоқ. Оның шет-шеті тағы да алтын немесе
күміс паршаның жіңішке ... ... сон ... ... ... ... түрі бар. Ол үнемі
болмаса да, кейбір киімдерде кездесіп ... Бұл – ... ... Жұқа
полиэтилен түріндегі арнайы пленка жапсырма матаның астына төселіп, матамен
бірге өрнек бойынша кесіледі. ... ... ... ... ... ... Қыздыру үшін үтік болмаса, қысым аппараты қолданылады [7].
Әшекей киімдерге кестелеу жолымен де түсіріледі. Енді осы кестелердің
техникалық тәсілдеріне ... ... ... ... ... көп қолданылады, өйткені бұл
тәсілмен түскен әшекей бүртіктері өзіне бірден назар аудартады. ... ... аты ... ... ... ... жасалатын. Бірақ қазіргі
техника дамыған заманда ... ... ... ... жоқ. Мұндай
бүртік кестені машинамен қапысыз орындап шығады. Сөйте тұра оның “біз
кесте” ... аты ... ... кестені түсіру үшін, міндетті түрде негізгі ... ... ... ... ... жерге желімделетін мата қойылады. Содан кейін
матаға кестенің бедерін бармен ... ... ... ... ... міндетті түрде кергішке керіледі. Содан ... ... ... ... ... ... түсірудің өзінің бірнеше түрі бар. Біріншісі - өрнек бойымен
тік тігістер жүргізеді. Екіншісі - өрнектің іші гүл, ... ... ... ... ... ... 1-3 ... нәзік желілермен шектеледі.
Үшіншісі – біз кесте оған дейінгі жапсырманы әдіптеп ... ... ... ... оған дейін түсіріліп, бастыра кестеленген ... ... ... ... ... түсірілген жүн, жібек және ... ... ... Ал ... біз ... ... тек N
65 ... жіп немесе алтын және күміс шарық жіптер қолданылады.
Біз кестемен өрнек салудың басқа тәсілдерінде ... ... ... ... бар. ... өрнектің желісі үзілмей, тұтас болуы міндетті.
Кейде ... ... ... ... ... ... ... төгілген біз кесте
басқа тәсілмен салынған өрнектің астында тұруы да ... Ол ... ... ... үшін ... [28].
Тығыз кесте де – киім безендірудің бір түрі . Оның өрнегі жатық әрі
өте ... ... ... ... кестелеудің техникасында мата дайындау
әдісі басқа кестелермен бірдей. Өрнек түсітін ... ... ... ... мата ... Ол кесте түскен соң, матаның бүріп
қалмауы және ... өте ... ... үшін ... ... ... кріп ... Тығыз кесте үшін де N 65 жібек
жіп қолданылыды. Тығыз кестенің ерекшелігі – ол көп ... ... ... Бұл ... ... бір ... өзінің бірнеше реңдерін байқатуға
болады.
Бау - әшекей ... ... Ол ... ... ... ... Ерте ... бауды қылдан немесе аттың ... есіп ... ... ... неше түрі бар. Олар ... қарай түрлі түсті,
жуандықтары да әр ... ... ... Баудың басты қасиеті – қалай иіріп,
үйіруге де келетіндігі. Сол себепті бау ... ... ... жасап
шығарыды. Енді бау арқылы талай өрнектерді жасап шығарады. Енді бау ... ... ... ... ... ... мата кергішке
қатты керіледі. Оған салынатын өрнек белгіленеді. Содан ... ... ... ... ... шетінен бастап тігіп шығады. Ол үшін тігін
машинасын қолданылады.
Бармен өрнектелетін өрнек үзік-үзік түрінде болмауы тиіс. Ол ... ... ... ... ... ... ... әшекейленеді.
Өрнек бау арқылы түскен соң, оны ыстық үтікпен үтіктейді. Соның
арқасында баудың өрнегі матаға ... да ... ... ... ... өрнектің сыртқа шығып тұруы оны бедерлі етеді.
Бармен өрнектеу үшін ... ... ... бояу ... ... ... ... негізгі матаның немесе оған түсетін өрнектің өңін ашу ... ... ... ... ақ ... қара ... өрнегі, көк матаға
қызыл баудың өрнегі ерекше жарасады.
Ришелье (торлы тоқыма) - сәндеп безендірудің ең ... тұр. Ол өте ... әрі ... ... ретінде саналады.
Торлы тоқыма киімнің жағасына, жеңіне, етегіне жарасады. Әйел
көйлегінің омырауына ... ... ... ... де, оны киетін иесін ... ... ... тек ... ... Оған жоғары талап қояды.
Көбінесе жібек, содай-ақ алтын және ... ... ... ... ... ... қайталанбас сән береді [7 ,26].
II. Сәндік қолданбалы өнері арқылы технология ... ... ... ... ... мазмұны жаңартылып, жаңа буын оқулықтарының
негізінде ... ... жаңа ... ... әрбір мұғалімнің жаңаша
жұмыс істеуін, батыл ... ... мен ... ... етеді.
К.Д.Ушинський оқушыларды сабаққа тарта білу, ... ... ... ... ... ... баса көңіл бөлді. Оның
пайымдауынша, қызығушылық сапалы оқудың негізгі жолы, ешбір қызығусыз тек
қана зорлық күшімен ... оқу ... ... ... ... ... жояды. Ал неміс педагогі И.Ф.Гербарт өзінің ... ... әр ... қызығушылықты алған. Адамдағы қызығушылықтар қоршаған
дүниені танып білуге немесе қоғамдық ... ... ... ... ... өз ... жетілдіре отырып, оқушыны қызықтырып оқыту
керектігін айтқан [25].
Қандай ... да ... ... та (жас ... ... не ... қолымен ұстап, көзбен көргенді жақсы көреді. Оқушылардың
қызығушылығын ... ... ... ... ... Сондықтан,
әр технология сабақтарында бұрыннан белгілі мәліметтерді қайталай бермей,
оқытудың жаңа әдіс-тәсілдерін іздестіру ... ... ... ... ... ... ... сабағы, дебат өз нәтижесін беріп ... ... ... ... ата-бабаларымыздың жақсы
дәстүрін шәкірттердің бойына дарыту мақсатында ... ... ... ... беретін мектептерде технология пәнінің негізі бастауыш
білім беру ... ... ... ... қызығушылығын арттыру
мақсатында сабақта әр түрлі сәнді ... ... ... ... оны ... істеу , не істеу керек екендігін оқушыны ойлауға
үйретіледі. Ал, орта ... ... өзі ... ... ... Мұғалім
осыған жету үшін сын тұрғысынан ойлау жобасы ... ... ... ... ... ұйымдастыруға жол
ашады. Сондықтанда оқушы мәселенің шешімін табу арқылы ойлау қабілеті
нығайып, кез ... ... өзі ... ... ... ... оқушы іс-әрекетіне тоқталсақ:
- мақсат қоюға үйренеді;
- әр нәрсеге өз көзқарасы қалыптасады;
- бұрынғы білетіндерін салыстырады;
- ... ... ... ... тіл ... ... үйренеді;
- қорытынды жасай алады.
Оқушылыардың қызығушылығын арттыру үшін осындай тиімді әдістердің
пайдасы бар. Бұл сабақтардың дәстүрлі ... ... ... ... ... жұпта, топта ойларын ортаға салып ... ... ... ... ... өз ойын анық ... ... білімін өзі толықтыруға оқушыларға мүмкіндік жасалынады.
Осындай негізде құрылған ... ... ... -өзі ... салыстыра,
жинақтай алатын өзіндік ойлау қабілеті өте ... ... жеке ... ... ойлау технологиясының негізіндегі сабақ ... мына ... ... ... ... ... ... оқушыны басқа жақтарынан таниды;
-өзін жетекші бағыттаушы ретінде таниды;
-өзі білмейтін ақпараттарға тап болады;
- оқушының жұмысын бағалайды.
Сонымен қатар оқушы мен ... кең ... ... ... айта ... ... ... барлық оқушыларды қамтуға,
шығармашылық қабілеттерін ашуға жағдай жасайды. ... ... ... ... ... беру ісіне басшылық» атты
еңбегінде: “Жаман мұғалім ... өзі ... ... ал ... мұғалім
оқушының өзін ізденуге жетелейді, ... ... ... ... дамыта оқыту сабақтары деп білеміз, яғни технология
сабағында тек қана ... ету емес ... ... оған да ... ... үйрететін сабақты дамыта оқыту сабақтары деп білеміз. Бұл сабақта
мұғалім мен оқушы арасындағы ерекше ... ... бұл ... ... ... ... ... ұйтқысы болғандықтан,
оқушының шығармашылығын арттырады. Сабақта ... ... ... ... ... ... қана қоймай, барлық баланың даму үшін қолайлы жадай
туғызып, ... ... ... ... ... етуі ... әр оқушының
оқуға деген қызығушылығы артады [25].
Педагогика ғылымының соңғы жетістіктері мен мектеп ... ... ... ... тиімділігін арттырудың бірден-бір
жолы – мұғалімнің білім беруі және ... ... ... ... ... ... оқу еңбегін жемісті ұйымдастыру болып табылады..
Технология кабинетін ұйымдастыру – ... ... ... беріп, пәнге
деген қызығушылығын арттыруда басты құрал. Жан-жақты, заман талабына ... ... ... қана ... ... ... көзқарасын
қалыптастыра алады. Технология оқыту әдісін тек қана теориялық тұрғыдан
ұйымдастыру мүмкін емес. ... ... ... ... негізгі
құралдары - іс машина, ағаш ... ... ... жұмыс
істейтін құралдар, түс киізге байланысты құралдар, электр пештері және тағы
басқалар. Сонымен технология пәні ... ... жүйе ... ... қана қоймай, жеке ... ... ... ... мен ... ... ... қалыптастырады.
Қолданбалы қолөнері түрлі ұлттық халықтардағы сияқты ... ... де ... өнер әр ... ... ... тән ... болып, қай
мемлекеттің аймағында болмасын өз халқының ою-өрнегін, өнерін біледі.Сәндік
қолданбалы қолөнері тек ою-өрнек ... олар ... ... ... өлшемдерінің сабақтастығының қосындысы, жан-жақты тәрбие ... ... ...... ... ... әсемдікке
талаптандырып, халқының тарихын біліп, ... ... ... ... ... ... қолөнері – халықтың мәдениет пен өнердің айқын ... ... ... ... оның ... ... өте көп. ... тоқу,
киім үлгілері, зергерлік сүйектен, мүйізден, ағаштан ... ... тері ... тас ... ... ... жіп есу, кесте тігу, жүн түту,
ши орау өнерлері әрі қиын, әрі ... ... ... ... ... – дейді халық даналығы. Қазақтың
қолөнері де өзінің даналығымен әйгілі. Қазақ қолөнері көркемдік мән ... ... ... ... ... асыл ... ... нәрселерінің біәрін оюмен әшекейлеп безендірген.
Мысалы, үй мүліктері, төсеніштері, ... ... Ою – бір ... ойып алу. ... ... от-суы мол, жері жайлы қоныс іздей жүріп,
өсімдік қасиетін мол байыптаған. Мысалға, әр ... ... ... оның ... тануға болады. Ою-өрнектер бұл көнеден келе жатқан
ұлтымыздың топ ... Әр ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдермен түрленіп өтуі болашақ технология
мамандарының мақсаты [19].
2.1. Технология сабағында ... ... ... ... қолданылытын
әдістері және принциптері
Принциптер – оқу-тәрбие процесін құруды, сабақ беру мен оқытудың бүкіл
барысын айқындап, басшылыққа алатын қағидалар.
Оқытып-үйретудің негіздеріне ... ... ... ... жатады; ғылымилық, оқытудың тәрбиелік сипаты;
теорияның тәжірибемен байланысы; ... пен ... ... пен ... оқытудың түсініктілігі мен қолданушылығы;
білімді меңгерудің беріктігі; политехникалық үрдістер.
Білімнің ғылымилық принципін осы заманғы ... ... ... ... ... оқушылардың біліміне сүйене отырып, оқыту процесін
ұйымдастыру деп түсіну керек.
Жалпы тәрбиелеу процесінде ... ... ... ... Бұл ... ... оқушыларға идеялық-саяси,
адамгершілік, еңбек, дене, ... ... ... беру ... ... шешумен түсіндіріледі.
Дамытып оқыту принципі жас ұрпақты жан-жақты тәрбиелеуге, оқушыларды
ғылыми ... ... ... және дағдымен жарақтандыруға,
олардың танымдық және шығармашылық қабілеттерін дамытуға бағытталған.
Бұған технология пәнін оқыту бағдарламасының ... ... ... ... ... конструкциялау мен модельдеу, ... ... ... ... ... ... карталармен жұмыс істеу
және әр түрлі практикалық жұмыстарды орындау жөніндегі мектеп оқушыларының
дербес ... ... [29, ... ... ... ... ... ерекшеліктері сол оларды таза күйінде
теориялық және ... деп бөлу ... ... ... ... ... ... бір тәртіп бойынша беріледі, яғни бағдарламының
жаңа тақырыбын оқып, білгеннен кейін өткен материалды ... ... ... ... ... ақпараттарды оқушыларға сарамандық шеберлік
пен дағдыларды қалыптастыру ісі ... ... ... сабақтарында теорияны тәжірибемен байланыстыру
приципін іске асыруға қолайлы ... ... ... ... ... ... оқушыларына тәжірибелік тапсырмаларды дұрыс орындау үшін
беріледі.
Технология сабақтарында сәндік қолданбалы ... ... ... ... ... жағдайда оқытудың білім беру, тәрбиелік ... ... жету үшін әр ... жұмыс әдістері қолданылады.
I. Түсіндіру-безендендіру әдісі. Мұғалім түсіндіру – ... ... ... хабарлағанда қолданады. Оқушылар сол
ақпараттарды қабылдайды, ой елегінен өткізеді де ... ... ... Әнгіме. Бұл әдісті, мысалы, тігін фабрикаларда немесе ательелерге
жұмыс барысымен танысуға барғанда қолдануға болады. Оқушыларға таныс ... ... ... көрсетеді. Әнгімені белсенді қабылдау үшін
оқушыларға әнгіме барысында да, одан кейін де ... ... ... Түсіндіру көбінесе практикалық жұмысты ұйымдастырудың
алдында өтеді.Түсіндіру әр түрлі құрал-саймандар, көрнекті ... ету ... мен ... ... арқылы жалғасады. Жаңа
материалды түсіндіргенде, оны ... ... ... ... ... есте сақтау керек.
Жаңа материалды әнгімелеп, түсіндіру белгілі бір талаптарды сақтауды
қажет етеді: мазмұндаудың анықтығы, үйлесімді, ... ... ... мен ... , ... ... ... мәдениеті.
3. Әңгімелесу. Тиісті тақырып бойынша оқушылардың белгілі бір білімі
мен еңбек шеберлігінің қоры ... ... ғана ... өткізе алады.
Оқытушы әнгімелесуге әзірленіп ... ... ... бір жүйеге
түсіреді және оқушыларды түйіндеп, қортуға ... ... ... ... тақырыбын аяқтай келіп, мұғалім оның кандай матадан
тігілетінін ,не ден тұратынын, ... ... ... ... ... ... ... оқушылар білімін қорыту мен жүйелеуге көмектесіп,
сонымен қатар ... ... ... да ... ... ... ... талас, Алдын ала жасалған жоспар бойынша
сұрақтарды талқылау, мұғалімнің сұрақтарына ... ... ... ... ... мен ... білу,
меңгерген білімнің беріктігін тексеру, көмектесу немесе басқа жұмыстарды
орындау, ... ... мен ... ... ... ... ... оқып үйренуге, меңгеруге, тиянақтауға және қайталауға да
арналады.
II. Репродукциялау әдістері. Бұл әдістер ... ... мен ... үйреніп, менгеруінде қолданылады. Мұндай әдістерге
жаттығу, лабораториялық жұмыстар, нұсқамалар жатады.
Лабораториялық тәжірибелер. Оқудың бұл әдісі ... ... мен ... ... ... үлкен рөл атқарады.
Бұл тәжірибелер лабораториялық –сарамандық жұмыс түрінде ұйымдастырылады.
Лабораториялық – сарамандық жұмыстарды ... ... ... ... ... ... олардың оқу ... ... ... ... беру. Технологиядан сабақ берудің тиімді ... ... ... яғни ... ... орындау үшін негізгі ... ... оны ... тәртібі мен тәсілдерін көрсету. Мұғалім
нұсқау беру барысында ... оны ... ... ... , ... ... ... ережелері туралы, олардан іс-
әрекеттерді және ... ... ... ... ... тиімді
орындау үшін нұсқаулар береді, ... ... ... ағымды нұсқау беру және қортынды нұсқау беру деп бөлінеді.
Кіріспе нұсқау беру. Кіріспе нұсқау ... ... мен ... ... ... ... тың болуына, еңбек тапсырмасын
орындаудың ... ... ... ... ... ... хабарлайды, жаңа материалды талдайды, одан ... ... ... ... ... ... ... тәсілдерімен,
қолданылатын аспаптармен және басқа құрал-жабдықтармен таныстырады.
Ағымды нұсқау ... ... ... беру ... жеке ... ... асырылады. Мұғалім олардың жұмысын қадағалап , аралап
шығу процесінде қажетті ... ... ... ... ... ... Алдан ала жоспарлауы ... ... әр ... ... ... шығу ... кешенді болады. Олар орындалу ... ... ... ... ... дұрыстығын реттілігін,
операцияның орындау сапасын, өз еңбегін ... ... және ... ... ... т.б. жүзеге асырылуын қадағалауды ... ... беру ... ... ... қателерін тауып,
түзейді, және алдағы жұмыста оған жол ... ... ... ... ... ... ағымды нұсқау беру жеке және ұжымды
болуы мүмкін.
Қортынды нұсқау беру. Сарамандық жұмысты аяқтау нәтижесінде ... ... ... ... ... нұсқау беруді өткізеді.
Мұғалім сынып алдында үздік жұмыстарды көрсетіп , олардың жақсы жағы ... ... ... ... жұмыстың нәтижелерін
хабарлайды.
III. Іздестіру-зерттеу әдісі. Бұл әдіске технология ... ... ... жоба ... Ол ... ... шығармашылықпен
жұмыс істеуге, өзінің күш- жігерін байқауға, алдына міндеттер қойып оны
шешуге мүмкіндік ... ... ... қалауына қарай
таңдайды.
Оқу шеберханасында өтетін технология сабақтары ... ... ... шешуге және оның мақсаттарына ... ... ... ... ... ... істей алатын, өзінің алдына үлкен
сарамандық міндеттер қойып, оны орындай ... ... ... ... [2].
2.2 Ер адамдардың ұлттық киімдері
Қазақтың «таныған жерде бой ... ... ... тон ... дейтін
мәтелі де осыны аңғартады. Қазақ салтында ер жігіт егеске түсерде, соғысқа
барарда ... ең ... ... ... ... арасында белгілі бір
топтар үйде де, түзде де, күнделікті тұрмыста да ұдайы жақсы киініп ... ... ... ән-күй және күрес өнерпаздары еді. Сол сияқты
келіншектер де түнғышын тапқанша өте ... ... ... ... ... ... ... қарттардың да үнемі киіп жүруі ел рәсіміне тән
сыйымды салт деп ... ... ең ... -аң терісінен істелген ішіктер. Олар
аң түрлерінің атына сәйкес бұлғын ішік, жанат ішік, ... ... ... ... ішік болып бірнеше түрге ... Аң ... ... ... шуға, мауыт, үштоп барқыт, атылас, көк берен, манат,
қырмызы торгын, ләмбек сияқты бағалы да ширақы ... ... ... ... ... түсті жібек жіптермен кестелеп, сумонғақ, маржан
тізген жіптер, бастырып, етек-жеңіне алтын, күміс зер ... ... ... кестелермен сыртынан қаптап киген. Ішіктер кейде әдіпті, оқалы,
шет-шеті жұрындалған қайырма жағалы болып келген [28].
Шапан көбінесе жүн ... ... ... Кей ... ... ... мен ... қабып алып, тысты соның үстіне бос жабу арқылы
тыстаса, кей жерлерде тура тыстың ... ... ... ... болған.
Мұндай шапанды «сырмалы шапан» деп атаған. ... ... ... ... тік ... ... түрінде кездескен. Қайырма жаға шапанның
бір түймесі, тік жағалы бешпент шапанның екі түймесі бар.
Қазақ шапандары үш бой, екі жең ... және ... ойып ... Үш ... ... екі ... «алдыңғы өңірі» деп, артын »артқы
бойы» деп атайды. Арт бойдың екі жақ шеті ... ... ... ... жақ ... бел ... ... екі үшкіл қойма қойылады. Оның екі
жағы енді, бел жағы ... ... Мұны ... » деп ... Шабу ... ... үшін ... Шапан жеңінің екі беті бірақ қиылады. Орта
жүзде шапанның жағасы мен жеңінің ұшы ... ... ... ... ... ... матадан салынады, оңтүстікте жаға, жең тұтас бой ... ... ... матадан емес) салынып кестеленеді не ... ... ... ... ... жүн тартпаған жеңіл, жадағай шапандар да
кездеседі. Мұндай ... тысы ... ... бос ... Ал ішіктер
көбінесе аң терісінен, қой, қозы, бота терілерінен құрастырып істеледі. Бұл
олардың да бөлшектері мен пішілу ... бой ... ... ... ... асыл және ... матамен тысталады. Бірөңкей түсті ... оны әр ... ... ... ... ... Ішіктердің әдебін
сыртынан келтіреді, кейде әдіп аң терісінен жұрындалады.
Қазақтың оңтүстік аймағында ... да, ... де ойық етек ... ... ойық ... тура арт ... етегінен, кейде екі жақ шабудың
үстінен ... да ... ... кестеленіп, әдемі оюлармен
әшекейленеді.
Ерлердің киімі қазақта біркелкі. Тіптен ... жүн ... ... тонды барлық жерлерде бірдей киген. Ал
жалпыға тән ерлер киімі:көкірекше,шапан,шалбар,бөрік,қалпақ,тақия секілді
бас ... ... ... ... аяқ ... ... киімі ғасырларды артына салып бізге жеткенмен ,оның
құрамында,пішімінде,тігісінде уақыт талабына сай ... ... ... ... ... ... даусыз [31].
Әсіресе, жігіттердің киімі сымбатымен көз тартатын болған.Ақ жібектен,
шыттан тігілген қисық немесе тік ... ... ... ... белі ... ... бешпент, көкірекше, балағын
етіктің қонышына салатын, жүріп-тұруға ... ... ... ... кейде жібек белбеу буынған. Бешпент- шалбарды көбінесе көгілдір,
қоңыр, шым ... ... ... ... ... ... ... тігетін
болған. Бешпенттің қаусырмасы, етек-жеңі әдетте кестелі өңіржиекпен, тоқыма
баулармен көмкерілген. Әсіресе,өсімдік ... ... ... пен ... ... ... бағаланған [1].
3. Шығармашылық жұмыс.
Дипломдық жұмысқа алған тақырыбым: «Боз ... ... ... Бұл ... ... ... мектепте оқушыларға тігу
технологиясын қазақ халқының ұлттық киімін ... ... ... бай қазынасына қосу үлгісін дамытып, оқушыларға эстетикалық
тәрбие бере отырып, кызығушылығын ... ... төрт киім ... ... Қалпақ.
2. Ерлерге арналған қысқа жең жейде.
3. Көйлек.
4. ... ... ... ... ... ақ ... жейде және шалбардың төменгі етегі ... ... ... ... ... ... жапсырмалау тәсілімен іс
машинамен орындадық. Жапсырмалау матасы- партча. Бұйымдарға жұмыс барысында
қолданған ... ... ... ... ... ... ... киім үлгісі жалпы той-думандарға арналған. Қазақ халқымыздың
ұлттық ... ... ... ... ата-бабаларымыз сұлулықты және
әсемдікті таңдай біле отырып құрметтеген. Осы өнерді біз ... ... ... көтеріп, болашақ ұрпаққа үйрете баулу бізді міндетіміз.
Шығармашылық жұмысқа қосымша алты планшет бар.
1. Қауіпсіздік техникасы.
2.Нұсқау картасы.
3. ... ... ... ... ... ... .
«Шебердің өзі- көненің көзі» дегендей жас ұрпаққа бағыт беру, ертеден
келе ... ата- ... ... ... осы шеберлікке баулу және
өзін-өзі бақылауды, өзара бақылауды т.б. жүзеге ... ... ... ... ... ... оқушылардың қателерін тауып түзейді
және алдағы жұмыста оған жол бермеуді түсіндіреді. Тәсілдерді ... ... ... Сөйтіп, ағымды нұсқау беру жеке және ұжымды болуы
мүмкін.
Қортынды нұсқау беру. Сарамандық ... ... ... ... қортындысын шығару мақсатымен ақырғы нұсқау беруді өткізеді. Мұғалім
сынып алдында үздік жұмыстарды көрсетіп ... ... жағы ... ... ... ... жұмыстың нәтижелерін
хабарлайды.
Іздестіру-зерттеу әдісі. Бұл әдіске технология пәнінің жаңа ... жоба ... Ол ... ... ... ... күш-жігерін байқауға ,алдына міндеттер қойып оны ... ... ... ... ... ... ... шеберханасында өтетін технолнгия сабақтары еңбекке ... ... ... және оның ... ... ... ... әдістің негізгі міндеті жұмыс істей алатын ... ... ... ... ... оны ... білетін адамды тәрбиелеу болып
табылады.
Ұлттық ... ... ... ... 1-ші ... ,иықты
киімдерге, 2-ші сабақт пішім дайындау технологиясына, 3-ші ... ... ... ... ... ... ... нәтиже
беріп, оқушылардың қызығушылығын арттырып, тігіп үйренуге құлшындырады.
Осы аталған сбақтың үлгілері және зертттеу обьектісінде қолданған күн
тізбелік жоспарды дипломдық жұмысқа ... ... ... әзірлеу технологиясы 14 ... ... өнер ... ... сән ... 32 ... Үй ... Экономикасы. 10 ... ... ... 16 ... ... 14 ... ... Мал таңдау. Қасаптау. 2 ... Қой ... ... және ... ... ырымдар. 2сағ.
3. Қазақ халқының табақ тарту рәсімі. 2 ... ... ... ... тарта білу. 2 ... Қой, ... ... ... ... ... 2 сағ.
6. Сорпа. Сорпаның түрлері. 2 ... ... ... ... ... ... ... 32 ... Сән ... ... ... ... түрлері. 2 ... Адам ... ... Өлшемдер алу. 2 ... Арт ... ... ... 2 ... Өңірдің сызбасын тұрғызу. 2 ... ... ... ... ... 2 ... ... ... тарихы. 2 ... Ер ... ... бешпет тігу. Эскиздер дайындау. 2сағ.
8. Пішім дайындау 2 ... ... ... 4 ... ... жапсырып тігу 6 ... ... ... ... 2 ... Астарлау 2 ... ... ... ... ... ... ... көрмесі 2 ... ... 8 ... Үй ... Шаруашылықты үнемді ұйымдастыру. 2 сағ.
2. Бір апталық ... пен ... ... 2 ... ... ... ... ... мағлұмат. 2 ... ... бар киім ... ... ... ... 2 ... ... 10 ... ... талдау. Жоспар құру. 2 ... ... ... ... ... құрал-саймандар.
Шикі зат таңдау. 2 ... ... ... 2 ... ... ... 2 ... ... «Иық ... ... иық ... ... ... беру;
ә) киімнің пайда болуы, қолданылуы мен
қоғамдағы рөлі туралы дұрыс ... ... киім ... ... ... ... еңбектегі
тәртіптілікке, саналылыққа, жолдастық өзара көмекке тәрбиелеу.
Көрнекілік: "Киімдер тарихы" туралы плакат. Иық бұйымдарының ... ... ... реттілік", "Қол тігістерінің түрлері".
Бұйымдар : "Қамзол мен бас киімдер" (үлгілері).
Құрал-жабдықтар: кестелер,сантиметрлік өлшем, ине-жіп, сызғыш.
Сарамандық жұмыс: пішінді өлшеу және өлшемді жазу ... ... ... ... ... жіктеу, мода, модельер, өлшем, сызба, силует,
сына, гашім.
Оқыту әдістері:
1) Түсіндірмелі - иллюстрациялық;
2) Репродуктивтік
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі (2-3 ... Үй ... ... ... жіктелуі қандай?
ә) Киімге қойылатын талаптар.
б) Адам пішінін өлшем алу тәсілін көрсету?
в) Киімнің қандай көне түрлерін ... ... ... ... ... және орам ... алынады?
III. Жаңа сабақ.
Иық бұйымдары деп, аты ... ... ... ... ... ... ... көйлек, халат, шапан,бешпет, қамзол, тон, жейде,
костюм т.б. жатады.
Ер және әйел киімдерінің өзіндік конструкциялық ерекшеліктері болады.
Әйелдер ... ... алып ... онда ... бел, иық ... ... ал ... арналған үлгіде иығы кең, түймеліктің орны солдан
оңға қарай бағытталады.
Силуэт бойынша - тік және жартылай қынамалы ... ... - ... бел сызығы бойынша кесілген, ... ... ... ... ... қысқа және ұзын жеңді немесе жеңсіз, жағасыз, тік
жағалы, шәлі жағасы т.б. болып бөлінеді.
Иық ... ... ... ... түрі мен қолдану орнына
байланысты. ... ... ... ... бедерлер, әр түрлі тігіс
түрлері, бүрмелер, желбіршектер, жапсырмалар, шілтер, таспа, түймелер,
қапсырмалар және ... ... ... ... ... ... ... күнделікті, салтанатты деп
бөлінеді.
Иық бұйымдарына жататын қазақтың ұлттық киімдерінің бір түрі ... ... ... ... киімінде қамзолың орны ерекше. Ол
эрі жылы, әрі сэндік киім болған. Әйелдердің қамзолы қысқа ... ... ... ... ... ... ... тігіледі.
Қамзолдың материалы - көбіне түкті пүліш маталар, оны ... да ... Ол ... ... бір ... ... тігілген.
ІУ. Бекіту сұрақтары.
1) Иық бүйымдарына не жатады?
2) Бешпет қандай бөліктерден ... ... ... бұйымдар қандай түрге бөлінеді?
4) Әшекей түрлеріне не жатады?
5) Қамзолды қандай маталардан дайындайды?
6) ... ... ... ... ... ... ... Бағалау. Сабақ соңында ... ... ... ... ... Пішу ... ... Өткен тақырыпты «Іс тіге біл» журналы бойынша қайталау.
- Эрудит ойыны.
- Карточкамен жұмыс істеу.
- Іс тігу жұмысына - схема ... Жаңа ... ... ... бар ... ... Кіріспе инструктаж.
- Таблицамен жұмыс істеу.
IV. Сарамандық жұмыс.
- Бұйымдар пішу.
- Қауіпсіздік ережелер.
- ... ... ... ... Жаңа ... ... ... қорытындысы. Сабақтың мақсаты: пішу ережелері
туралы алгашқы мәліметтер ... ... ... ... мақсаты: оқушыларға бағыт-бағдар бере отырып, өздіктерінен
жұмыс істеу, ... ... ... ... ... ... және ... жұмыста шапшаңдықпен ұқыптылыққа машықтандыру.
Тәрбиелік мақсаты: жұмыс барысында эстетикалық талғам қалыптастыра
отырып, еңбексүйгіштікке, ептілікке, ... ... ... ... ... көрнекілігі: плакат «Пішудегі реттілік», нұсқау карта. Мақал-
мәтелдер:
Көп оқыған білмейді,
Көп тоқыған біледі.
Оқығаныңды айтпа, ... ... - ... ... ... ... пішпес болар.
Оймақ пішсең де ойлап піш.
Үлгілер: әр оқушы өзіне дайындаған үлгі.
Жабдықтар: миллиметрлік сызғыш немесе масштабты ... ... ... ... ... бір ... (М. ... маңызы бар мәліметтер беру: көйлек немесе халат пішкен ... ... ... ... арналған матаға байланысты. Балалардың
міндеті нақты стильде орындалған ... ... ... ... ... ұқсатуға тырыстыру. Экономикалық принципті ұстауды, ысырап
жасамауға дағдыландыру.
I. ... ... ... «Іс тіге біл» ... бойынша қайталау
Эрудит ойыны
|м |А | |т |А ... |Й |Қ |А |С ... |Ү |Й |м |Е ... |Т |Л |А |С ... жұмыс істеу
а) Сызба дегеніміз не? /Көлденең сызықтар, вертикаль сызықтар/.
б) Пішінді өлшеу әдістері.
в) Киім адам денесіне қонымды болу үшін не ... ... ... ... ... ... ... қандай, 1:4 деген
масштабты калай түсінесің?
д) Өлшем кезінде белді неліктен ... ... ... ... ... қойылатын талаптар. /Әсемдік, ығайлылық, гигиеналығы, ... ... ... осы ... сай ... кімге және неге байланысты?
/Әсемдігі -модельерге, ыңғайлылығы - тігіншіге, гииеналығы - беріктігі/.
и) Бешпеттің ... ... ... ... Жаңа ... кез келген киімді, бұйымды көзбен жобалап (шерімбет шамамен)
пішкендіктен, көпшілік киген ... ... ... ... ... ... негізінен тік төртбұрыш, төртбұрыш болып келген.
Ежелгі ... мен Рим, ... мен ... ... мен Қазақстан
тұрғындарының киім- кешектері барынша қарапайым болған. Жүре келе ... ... ... ... ... ... ... шықты. Сөйтіп
бұйымдар өндіріс орындарында тігіле бастады. Бұйымды тікпес бұрын оның
көркемдік жобасын ... ... ... ... ... Бұл ... деп аталады. Есептеу арқылы қатпардың, ... ... ... ... жасалады. Бұл «техникалық үлгілеу» деп
аталады. Көркемдеу: ... ... ... ... ... өзгертіп, сәндік стильді әр оқушы өзі ойлап табады. Осыдан барып
оқушылар жоба ... ... ... ... ... ... ... бұйымын дайындау кезіндегі аса маңызды процестердің бірі.
Пішу кезіндегі сызбаны айналдыра жүргізу ... ... ... сызығы. Санаулы
өлшемдер қалдыра отырып үзік сызықпен айналдырамыз. Бұл сызық қию сызығы
деп аталады.
Декатирлеу - ... үшін ... ала ... тұрып үтіктеу.
Матаның өңін ішіне қаратып, беттестіріп бүктеңіз. Сызбаны орналастырып
қырқылатын тұстарын белгілейміз.
«Келісіп пішкен тон келте ... ... рет ... бір рет кес»,
«Оймақ ойсаң да ... ой» ... ... айта отырып, бірнеше рет
тексеріп ... ... ... ... ... ... ... керек.
V. Жаңа тақырыпты бекіту
1) Реттілік жоспары орындалды ма? Қайталап тексеру. Негізгі тұстарын
атау.
2) Неліктен пішілетін матаның ... жағы ... ... беттестіріледі?
3) Киімнің кандай көне ... ... ... ... ... байқап, тері, жапырақ жамылган.
4) Киім не үшін қолданылады? Суықтан, ... ... ... ... - ... (француз сөзі) сыртқы сипатты қалыптастыратын заттар
ансамблі (Аяқ киім, бас киім, әшекейлер).
Киім пішер кезінде қауіпсіздік ережелерін қатаң сақта!
Пішу барысындағы ... ... ... ... ... ... оң және ... жақтарын анықтау.
3. Матаның ұзындығын, енін өлшеу, суретін байқау.
4. ... ... ... Матаның оң жағын ішіне қаратып беттестіріп бүктейміз, бүктемесін
өзімізге қаратамыз.
6. Матаны үнемді пайдаланамыз.
7. Қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... үйге ... беру.
Нусқау картасы
1. Матаны пішуге дайындау.
2. Матаны үлгілер бойынша жазу.
3. Үлгі бөлшектерін матага дұрыс салу.
4. Үлгілерді контур бойынша ... алу, ... орын ... ... ... Жұмыстың сапасын тексеру.
6. Сызылған бешпеттің бөлшектерін қию.
7. Пішу ... ... ... және пішу ... ... Тексеріңдер: пішуде көрсетілген әдіптерінің біркелкілігі; жүмыс
ұқыптылыгы; сызықтың түзулігі және қиықтар тегіс болуы тиіс.
Сабақтың ... ... ... ... Халық мұрасы ою-өрнекпен ... Оюды ... ... ... ... ... тарихымен таныстыру. э)Ою-өрнек бөлшектерін қиып
өңдеуге үйрету.
2.Дамытушылық:
Ойлау қабілетін ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу қабілетін дамыту.
З.Тәрбиелеу:
Патриоттық ... ... ... ... ... ... үлгілері және дайын бұйымдар.
Құралдар:
Қағаз үлгілері, мата, қайшы, ине, жіп, бор.
Тақтадағы мақал: "Ою ойған сызуда сызар."
Сабақтың түрі:
Жаңа тақырыпты түсіндіру.
Сабақтың өту ... ... ... ... ... байланыс:
Бейнелеу, сызу, тарих.
Сабақтың барысы.
1. Ұйымдастыру кезеңі.
2.Жана сабақты түсіндіру:
Сабақтын тақырыбы мен мақсатын айту.
Сыныпқа сұрақ ... ... ... не ... ... ... ме ... Дәптерге сабақтың тақырыбын жазыңыздар.
б) Бұрынғы кезде ою-өрнекті қайдан алған?
в) Қазіргі уақытта ою-өрнекті қайда қолданамыз?
(оқушылар жауабы)
г) Ою оя білесіздер ... ... Ою ... ... ... ... ою ... не?
Әрине, ою өрнектің бір түрі. Қазақтың ою және өрнек деген қос ... ... ... ... ... ұғымды білдіреді. Орнамент-көп елдің
тіліне енген ... ... ...... ... Қазақ
оюларының мазмұны мал өсіру, аңшылықты жер-су, көшіп-қону көріністерін,
күнделікті өмірде кездесетін әртүрлі ... ... ... ... ... ... қай бұйымды алсақ та, сол заттың бетінде түрлі
нұсқада бейнеленген "мүйіз" элементін байқаймыз. Ерте ... ... ... ... ... ... ... ою тілінде сөйлесе алған.
Бұған дәлел қазақ оюлары туралы ертегі , ... жыр, ... ... оқып ... ... ... ... аша білеміз.
-Ал, енді қазір бәріміз Ою хан мен Жою хан туралы аңыз ... ... ... ... ... оқушыларға сұрақ қою ... ... ... Ою хан Жою ... ... ... жолын
сырмақтың бетіне түсіреді. Сырмақтағы оюға қарап, баласының о дүниелік
болғанын білген екен дейді.
-Сонымен оюды үй ... ... ... ... ... ... ... көрпеше, сандық, кебеже, ұлттык киімдерде
кездестіреміз. -Енді кім ою-өрнек, шеберлік, өнер ... ... ... ... ... мақал-мәтелдердің мән-мағынасына тоқталып көрейік. -Өнер
- таусылмас қазына.
-Үлгісі ... - ... көп, ... көптің - ермегі көп. -Шебердің қолы
ортақ, шешеннің сөзі ортақ. -Ойсыздан ою ... әр ... ... бар. Мысалы, Қазақстан туындағы "бірлік" оюы
қазақ халқының ... ... кең ... ... ... ... жұмыс.
1. Ине, қайшы мен жұмыс істегенде қауіпсіздік ... ... ... ... талаптарын еске түсіріп, қайталау.
2. Қағаз, мата дайындау.
3. Қағаз дан ою үлгісі н ... ... ... ... ... екі ... (1 жэне 2 сурет). 5
Тұйык бұрышынан оюдың төбесін сызады.
6. Төбе сызық арқылы қолтықша сызык жасалады.
7. Екінші ... етек ... ... (№3 ... ойғанда ескеретш кезеңі оны композициясын және симметриясын
сақтау.
Композиция дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... бұйымға ірі өрнек салмайды.
Симметрия дегеніміз - ою-өрнектің екі жағының тең ... ... - ... бояу ... бір-бірімен үйлесіп
жарасым табуы. Мысалы, қара түсті қызыл, қара, сары түстерді ... ... ... ... ... шетін бормен сызу.
8.2. Оюды сызыктар бойынша кию.
9 Оюды матаға тігу. Оюды матаға тігудін ... ... ... ... тігу ... Біздің қарастыратынымыз жапсырып тігу
әдісі.
9.1. Шаршы пішінді матаға оюды ... ... ... ... ... ... Жұмыстың сапасына көңіл аудару.
9.4. Шеттерін әшекейлеу.
9.5. Жұмыс орнын ... ... ... ... үшін ... ... ... не үйрендік?
2. Оюды қандай бұйымдарға қолданады?
3. Қандай жаңа сөздермен таныстық ?(композиция, колорит, аппликация,
симметрия).
V. ... ... ... талдау жасап, бағалау. Сыныпты
жинау.
VI. Үй тапсырмасы.
Оюдың шығу тарихы және жасалу технологиясын білу.
Экономикалық есеп
Осы ... ... ... кезіндегі шыққан қаржының
есебі:
Велюр-3 м.х 1.500т.- 4.500теңге
Атылас 2м.х ... 1м.х 350т.- 350 ... ... 2м х ... ... мата (дублирин) 2 м. х 190 т.- 380теңге
Жіп 3 шарық х 35 т.-105 ... ... 50кв. Х 8т. – 400 ... бау 6 м.х 25 – 150 теңге
Барлығы – 6881 теңге 50 тиын.
Қорытынды.
Қорыта келгенде қазіргі техникалық прогресс ... ... ... ... ... өзгерістер еңгізілуде. Қазіргі өмір ... ... ... ... Оқушылардың сабаққа қызығушылығын ... ... ... ... тәрбиелеу. Технология сабағында іс жүзінде
нақты жұмыс жүргізілгендіктен, оны меңгеру үшін ерінбей ... ... және ... болу ... ... ең ... мақсаты өркениетті елдер қатарына
көтерілу болса, өркениетке жетуде жан-жақты дамыған,рухани бай жеке ... ... ... ғылыми педагогикада оқу әрекетін ... ... ... және ... ... ... арттыру
көзделеуде, яғни, оқытудағы басымдылық жеке ... ... ... беріледі.
Педагогикалық ізденіс барысында технология пәнінің оқытуда жаңа
әдістерді ... ... ... ... ... мен саналы ... ... етіп ... ... ... ... ... сабақ үстінде шет
қалмау.Сондықтан оқушылардың қызығушылығын ... ... ... ұмтыламын.
Әріне , көптеген мектептерде бұрынғы ізбен «еңбек сабағы» деп. Көңіл
бөлмеуі де мүмкін, бірақ өз ... ... ... ... парызын
ұмытпауы керек. Сол себепте әр сабағын жаңашылдандырып өткізуді ... ... ... ... ... қалыптасқан жөн.
Сабақтың сапасы-ол оқушының білімділігі, біліктілігі, мәдениеттілігі.
Сабаққа үлкен жауапкершілікпен қарап , жаңа технологияларды қолданып
, түрлендіре өткізу пәннің ... ... ... беруде білім, білік және тәрбие бір деңгейде ... ... ... бере ... ... да баулағанымыз дұрыс.
Істеген жұмыстарының іске асып , ... ... ... ... болу
керек.
Әр баланың ерекшелігін ескеріп , тақырыпты өмірмен байланыстырып, ... ... ... отыру керек. Сонда біздің пәнге оқушылардың
қызығушылығы ... ... ... ғылым мен білімге қолы жетпесе де, ... ... ... да құрметтей де білген.Шебердің қол өнері асқан
ұқыптылықпен сақталып,бүгінгі күнге жетті.
Халқымыздың өнерінің бір түрін әрі ... ... , ... ... үйретіп,оларды қолөнеріне баулып, табыс етуге міндеттіміз.
«Шеберді өзі-көненің көзі» дегендей жас ұрпаққа бағыт беру ... ... ... ... ... осы шеберлікке баулу.
Шеберлікке баулу үшін:
Халқымыздың ұлттық киімімен ,аспаптары: қобыз, домбыра арқылы
музыкаға ... ... ... ... ... ... ... дамыту,
көтеру ұлттық киімнің дәрежесін көтеру.
*Ерте кездегі ата-бабаларымыздың ... ... ... ... ... және ... ... баптау.
* Ою-өрнектермен таныса отырып , оларды қолдана білу.
*Өз мәдениетін игеру, көтере отырып көршілес халықтар ... ... ... бағдарламалық тақырыпта бір қатар
дидактикалық міндеттерді ... ... Әр ... сайын алдағы
жұмыста қызығушылық пен дайындықты ояту, оқушыларды білім мен ... ... және ... ... ... білім мен ... оқу ... ... ... алу мен ... және ... өз ... білім алу, сондай-ақ ... ... ... үшін ... 90 ... бойына барлық дидактикалық элементтерді
үйретіп көрсету ... ... ... “бес мүшелік” етіп
кұруы еш уақытта да әмбебап форма ... ... және ... психологикалық тұрғыдан неғұрлым пайдалы болып та ... жеке ... ... оқу ... ... ете ... ... белгілі бір
дидактикалық міндетті орындамақ.
Оқыту сабақтары ... сан ... ... ... ... ... келуі тиіс.
Технология пәнінің негізгі ... ... ... ... ... ... және ... қызметке
даярлауға бағытталған тың біліммен және ... ... ... тиісінше оның мазмұнына, сабақты дидактикалық және
психологиялық тұрғыдағы орнына сәйкес келіп, анағұрлым ... да ... ... да бұл жұмысты ұзаққа созылған сұрақ беруге сабақтың
екінші ... ... ... ... ... ... ... Технология сабағындағы жаңа материалды оқушылардың өз бетінше ... ... ... ... ... ... жүргізген жөн.
Қәзіргі кезде мектептерде оқыту ... ... ... одан әрі жетілдіруге даңғыл жол ашылды.
Осы зерттеудің болжамы жас ... ... ... беру ... ... шығармаларын мұмкүндік арқылы қолданып , әр оқушы өз
талабына сай ... ... ... ... ... ... ... оқыту және кәсіптік
бағдар беру ... ... ... Ол ... ... ... таныстырады. Сабақта алған білімдерін практикада қолдана білуге
үйретеді, келешек мамандығын ... ... ... ... ... ... озақ үлгілерін таныстыруды, ... ... ... мен ... ... туындыларынан бастау
керек.
Ауылдық жерлердің балалары жасаған кілем, алаша, ... ... ... т.б. ... ... ... көріп, өз бұйымдарын
салыстырып өседі.
Мұғалім қазақ халқының сәндік қолданбалы өнері, ... ... ... ... ... ... өнер ... әдістерін үйретеді.
Осы қолөнерді үйренуге қызығушулығын ... ... ... саны өсуде. “Ұяда не көрсен , ұшқанда соны ілерсің” демекші
осындай игілікті ... қыз ... ... ... , ... өмір азығы болатынына көз ... ... ... ... ... ... ... асқақтап жатқан шақта бала
тәрбиесіне барынша алаңдау - өмір талабы.
Қолданылған әдебиеттер
1. ... А.А. ... ... ... 258 ... ... З.Ш. ... білімдік саласы бойынша бағдарлы оқытудың мақсаты.
Білім, 2007 ж. ... ... ... А. ... одежды.Алматы-2001ж
4. Білім беру туралыҚазақстан Республикасының заңы-Астана “Дастан”2002ж-336
бет.
5. Белонина.И.А.”Мектеп және өндіріс” журналы. 1990Ж №10-12бет.
6. ... ... ... ... 2001.ж
7. Виноградов.М.А.Обработка ткани.Ростов 2002ж
8. Виноградова. Г.Г. Основа декаротивного искусства в школе.
М.Просвещение. .1990ж -154 б
9. Гусакова.Р.Н. Виды швов.1998 ж.
10. ... ... ... Алматы.2003 ж.
11. Д. Дәркенбейұлы, Д. Шоқпарұлы Қол өнері.- Алматы кітап 2007 ж.
12. Егорова.А.У.Казахский национальный ... 1998 ... ... ... ... ... моделирование. М.Просвещение. 1985ж.-125б.
15. Иванова. Л.А.Активизация познавательной деятельности учащихся.
-М.Просвещение.1985.
16. Кенжебеков Б, ... Ә. ... ... ... ... оқыту
әдістемесі». Қазақстан мектебі, 1999 ж. №6. 30-34 беттер
17. ... ... ... ... 1988 ... ... ... қолөнері» Алматы, 1969 ж. 112 бет
19. Қолдабаев.Е.Н.”Киім үлгілері”Алматы1999.ж
20. Комская.Д.Г.Оқушылардың сыныптан тыс ... ... ... ... ... Алматы. 1986Ж
22. Қоянбаев.А.А. Педпгогика. .Алматы. 1997Ж
23. Марғұлан. А.Х.”Орталық қазақстандағы ... ... ... ... халқының қолданбалы өнері .Алматы Өнер. 1998ж.
25. Максимов. У источников мастерства.-М.Просвещение.1998ж.
26. Нешумов.у.к. Основа ... ... в ... ... М.Ш. ... халқының дәстүрлі өнері» Алматы к. 2004 ж.
28. Нағымова М. Өнер сабақтастығы ... ... ... .// ... ... ... Шаңырақ. Алматы.1991
30. «Мектептегі технология» журналы, 2005 ж. №4-5
31. Ұлттық киімдер тарихы //Бейнелеу өнері және сызу .- 2009, ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Өлкетану жұмыстарында қазақ халық педагогикасы құралдары арқылы оқушылардың экологиялық мәдениетін дамыту206 бет
Астықтың зиянкестермен зақымдалуы. Лас қоспалар мен күресу жолдары.3 бет
Ағылшын тілі сабағында сурет көрнекілігін қолдану арқылы оқушының сөйлеу іскерлігін дамыту44 бет
Балалар қабілетін ертегі арқылы дамыту7 бет
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет
Бастауыш сынып математикасын оқытуда оқушымен жеке дара жұмыс30 бет
Жаңа технологияны ағылшын тілі сабағында қолдану6 бет
Математика сабағында экономикалық білім беру4 бет
Математика сабағында қолданатын дидактикалық ойындар20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь