Әлем тілдерінің топтастырылуы

Мазмұны

1. Тілдердің генеологиялық (туыстық) классификациясы.
2. Тілдердің типологиялық классификациясы.
1. Тілдердің генеологиялық (туыстық) классификациясы.
Тілдердің генеологиялық (туыстық) классификациясы деген дүние жүзі тілдерін өзара бір-бірімен туыстығына қарай салыстырмалы-тарихи тұрғыдан топтастыру. Соған байланысты алынған тілдердің топтары тілтану ғылымында тіл жанұялары деп аталады, олар өзінің ішінен жақын туыстығына қарай бірнеше топтарға бөлінеді. Тіл жанұялары алыстан бірігетін макрожанұяларға топтастырылады.
Қазіргі кезде әлем тілдері төмендегідей тіл жанұяларына бөлінеді:
1. Үндіевропа тілдеріне қазіргі үнді (хинди, урду, бенгаль, маратхи), иран (иран, тәжік), роман (француз, испан, португал, итальян, румын), славян (орсы, поляк, чех, словак, украин, белорус, серб, хорват), герман (неміс, ағылшын, дат, швед, норвег, галл), балтық (латыш, литван), грек, албан, келть, армян, нуристан тіл жанұялары жатады. Сонымен бірге өлі тіл жанұялары анатлия, тохар, иллирия, скиф, кушан т.б. енгізіледі.
2. Афразиат тілдері: семит (араб, иврит), египет, омот, кушит, чад және бербер тілдері.
3) Дравид тілдері Үндістан түбегіне таралған (телугу, тамиль, каннада, малаялам).
4) Орал тілдеріне фин-пермь (фин, эстон, мордва), угор (венгр, ханты, мансы), самодий (ненец, эвен) тіл жанұялары жатады.
5) Алтай тілдеріне түркі (түрік, татар, азербайжан, қазақ, өзбек, ұйғыр, саха, қырғыз, тува, башқұрт), монғол (халха, қалмақ), тунгус-манчур (манчжур, эвен, нанай) және жапон, корей тілдері жатқызылады.
6) Чукот-камчатск тілдеріне чукот және камчат тіл жанұялары жатады.
Осы аталған ірі алты тіл жанұясын нострат тілдері деп атайды. Яғни бұлардың барлығы да бұдан 10-15 мың жыл бұрын өмір сүрген нострат тілдерінен таралған деген болжам бар.
Олар Африканың солтүстігінен бастап, Еуразия құрлығына өздерінен бұрын таралған палеоазиат тілдерін біртіндеп ығыстырып, осы аймаққа қоныстанады.
Келесі үлкен тіл жанұясы осы палеоазиат тілдері. Оған:
1) Солтүстік кавказ тілдері (абхаз, шешен, авар, ингуш)
2) Син-тибет (қытай, тибет)
3) Енисей (кет, юг)
4) На дене (аляска мен америкада таралған) тілдері жатады.
Одан кейінгі ірі тіл жанұясы тропикалық Африкаға тұтастай таралған. Бұларды нигеро-конголез тілдері деп атайды. Оның ішінде ірі тіл жанұялары бар: Банту (бенуэ-конго), ква, адамуа, индиго тіл жанұялары бар. Осы тіл макро жанұясына ніл-сахара тіл макро жанұясының
        
        Әлем тілдерінің топтастырылуы
Мазмұны
1. Тілдердің генеологиялық (туыстық) классификациясы.
2. Тілдердің типологиялық классификациясы.
1. ... ... ... ... ... ... ... деген дүние жүзі
тілдерін өзара бір-бірімен туыстығына қарай салыстырмалы-тарихи ... ... ... ... ... ... тілтану ғылымында
тіл жанұялары деп аталады, олар өзінің ішінен жақын туыстығына ... ... ... Тіл ... ... ... ... кезде әлем тілдері төмендегідей тіл жанұяларына бөлінеді:
1. Үндіевропа тілдеріне қазіргі үнді (хинди, урду, бенгаль, ... ... ... ... ... испан, португал, итальян, румын),
славян (орсы, поляк, чех, словак, украин, белорус, серб, хорват), ... ... дат, ... ... ... ... ... литван), грек,
албан, келть, армян, нуристан тіл жанұялары жатады. Сонымен ... өлі ... ... ... иллирия, скиф, кушан т.б. енгізіледі.
2. Афразиат тілдері: семит (араб, иврит), египет, ... ... ... ... ... ... тілдері Үндістан түбегіне таралған (телугу, тамиль, каннада,
малаялам).
4) Орал тілдеріне фин-пермь (фин, эстон, мордва), угор (венгр, ... ... ... ... тіл ... ... Алтай тілдеріне түркі (түрік, татар, азербайжан, қазақ, өзбек,
ұйғыр, саха, қырғыз, тува, башқұрт), монғол ... ... ... ... ... және ... корей тілдері жатқызылады.
6) Чукот-камчатск тілдеріне чукот және камчат тіл жанұялары жатады.
Осы аталған ірі алты тіл ... ... ... деп ... ... ... да ... 10-15 мың жыл бұрын өмір сүрген ... ... ... болжам бар.
Олар Африканың солтүстігінен бастап, Еуразия құрлығына ... ... ... ... ... ығыстырып, осы аймаққа қоныстанады.
Келесі үлкен тіл жанұясы осы ... ... ... Солтүстік кавказ тілдері (абхаз, шешен, авар, ингуш)
2) Син-тибет (қытай, тибет)
3) Енисей (кет, юг)
4) На дене (аляска мен америкада таралған) ... ... ... ірі тіл ... тропикалық Африкаға тұтастай таралған.
Бұларды нигеро-конголез тілдері деп атайды. Оның ... ірі тіл ... ... ... ква, ... ... тіл жанұялары бар. Осы ... ... ... тіл ... жанұясының жақындығы бар. Бұған шари-
ниль, сахар, ... тіл ... ... Бұл тілдердің екі жанұясы енді
нострат тілдеріне жақындасады.
Сондықтан аталған жанұялардың таралуын төмендегідей сипаттауға болады.
Нострат ... ... тіл ... ... нигеро-конголез және ніл-
сахара тілдеріне ең жақын келеді. Яғни бұл ... ... ... ... нәсіліне жатады, яғни бұл халықтардың арғы тегі негртұрпатты
нәсілінен ... ... тілі ... кезінде европойд нәсіл қалыптасады,
бұл кейін олар ... ... ... болған өзгерістер. Әдетте бұл екі
нәсіл жақын деп ... Ал ... ... тілдері алғашқыда
палеоазиат тілдерінен көрінеді. Олар Еуразия құрылығына ертерек барған одан
бұрынғы миграцияның ұрпақтары. ... ... ... европалық)
кейбір өкілдері (монғолдар, жапондықтар, корейлер) ... ... көп ... ... ... халықтары бұлардың арасындағы тым
аралас нәсілге жатады. ... ... ... ... ... және Оңтүстік-шығыс Азияда шоғырланған. Енді бұларға жақын
келетіні Автралиялық тілдер. Бұл тіл ... ... ... тіл
жанұяларынан құралады да аустралиялық нәсілге жатады. Бұлар Оңтүстік-шығыс
шығыс Азиядан Индонезияға одан ... және ... ... ... ... ... ... ұрпақтары.
Енді басқа тіл макрожанұяларының ішінен Америкалық үндістердің
тілдерін бір макрожанұяға топтастырады. Оған на-дене ... ... ... ... Яғни ... 10 мың жыл бұрын негізінен Беринг бұғазы ... ... аяқ ... ... ... болып саналады. Негізгі
нәсілі амер-индиялық болып табылады. Бұл америкалық ... ... ... ... көптеген тіл жанұяларына бөлінеді.
Енді қалған үш тіл макрожанұясы туралы пікірлдер көп. Бірі ... ... ... ... ... ... көп сақталған және ешбір
тілге ұқсамайды. Сондықтан оларды ешқайда көшпей өз ... ... ... ... деп түсінуге болады. Келесісі - пауас тілдері
(үнді-тынық мұхит жанұясы), және австротай (вьетнам, лаос, индонезия, май,
яван т.б.) ... ... өз ... (Африканы) ең алғаш тастап шыққан
тайпалардың ұрпақтары болса керек деп есептеледі.
2. Тілдердің ... ... ... грамматикалық құрылысына қарай бірнеше типке
бөлуге болады. Сондықтан тілтану ... ... ... ... ... ... тұрғыдан келеді:
1. Фонетикалық типология,
2. Синтаксистік типология.
3. Морфологиялық типология
Бұлайша топтастырудың ... ... ... ... ... ... фонетикалық типология жөнінде.
1. Тілдер дыбыс құрылысты және буын құрылысты болып бөлінеді. ... ... ... дыбыстардан құралса, буын ... ... ... ... одан әрі ... ол тек инициаль
(буынның басы) және финальға (буынның соңы) бөлшектенеді. Мысалы, еуропалық
тілдер ... ... ... тілі буын ... ... ... ... болады да, әріптермен жазады, буын құрылысты тілдерде дыбыстар
болмайды, олар иероглифтермен жазады.
2. Монотониялық және политониялық ... ... ... тоны ... ... ... тілдерде сөздің мағынасын ажырататын
дауыс тоны. Яғни сөздің айтылу әуені оның ... ... ... ... ... Вьетнам тілдері жатады. Онда сөздің мағынасын
айтылу әуені ... ... ... ... ... оның
құрамындағы дыбыстар анықтайды. Мысалы ағылшынғ орыс, қазақ, араб тілдері.
Синтаксистік типология бойынша дүние жүзі ... үш ... ... ... ...... тілдерде бастауыш негізгі (атау,
исходный) септігінде ... да ... жақ ... ... ... ... ... соған сәйкес жіктеледі.
2. Эргативті тілдерде етістіктің салт немесе сабақты ... ... бір ... ... ... қарай бастауыштың (субъектінің)
тұлғасы ... ... ал ... осы өзгерістерге керісінше басқа
тұлғаларға орайласады. Яғни олардың ... ... ... бұл ... ... ... ... (пассив) тілдерде етістіктер актив және пассив болып күрт
қарсы қойылады да. ... ... ... байланысты болып келеді.
Қазіргі номинативті тілдердегі етіс каегориясы осы өзгерістердің
модификацияға ұшыраған бір ... ... ... ... ... мен ... ... мен субъект) да өзгеріп кетеді.
Типологиялық классификациялардың ішінде ең жете ... ... Онда ... тілдерді тұлғалық түрлену жүйесі
бойынша топтастырады.
1. Түбір тілдерде сөз түрлендіруші аффикстер болмайды, ... ... ... ... ... ... тілі).
2. Агглютинативті тілдерде жұрнақтар мен жалғаулар кең таралған және
олар ... ... ... соң бірі ... ... ... де ... түседі. Әлгі қосымшалар бір мағыналы ... ал ... ... ... ... ... ... (көше-көшелер-көшелерге-
көшелерімізге).
3. Флективті тілдерде ... ... ... ... және ол ... көп ... ... сондықтан сөздің көлемі
ұзармайды, түбір өз ... ... ... ... ... ... (Дж. ... бойынша) алу үшін ... ... ... ... санына сөздердің санын бөледі. Алынған
көрсеткіш 2-ден төмен ... ... 2-ден 3-ке ... ... ... 3-тен ... ... полисинтетикалық болады. Мысалы: tu be or
not tu be, быть или не ... болу ... ... ... ... көп сөз ... болады, синтетикалық тілде ол аз ... ... яғни ... тіл ... ... сөздерге сүйенеді, немесе
сөз түрлендірушілерді қабылдауға бейім ... ... ... ... өте көп және екі септік бар), синтетикалық ... ... ... ... түрлену жүйесі бай болады (қазақ тілінде
жұрнақ-жалғаулар көп және жеті септік бар).
Әдебиеттер.
а) негізгі:
1. Маслов Ю. С. ... в ... ... ... В. И. ... в языкознание. М.,1987.
3. Реформатский А. А. Введение в языковедение. М., 1967.
4. Будагов Р. А. Введение науку оязыке. ... ... О. О. ... в языковедение. М.,1985.
6. Головин В. А. Введение в ... М., ... ... Ә. Тіл ... кіріспе. А., 1995.
9. Аханов К. Тіл білімінің негіздері. А., 1978.
10. ... Ю. С. ... ... ... ... ... ... классификаций языков мира. М.,1980.
2. Основные направления структурализма. М., 1964
3. ... Л. В. ... ... и ... ... М., ... ... В фон. Избранные труды по языкознанию. М., 1964.
5. Соссюр Ф. Курс общей лингвистики. М., ... ... ... Арғы ... ... ... тілдері діңгегінен өте ертеде бөлінген,
б.з.б.2 – б.з. 2 ғасырлары аралығы)
БҰЛҒАР ТІЛДЕРІ - ... ... (1-5 ... ... тілі (қазір жоқ, көне бұлғарлар сөйлеген)
2. Көне татар тілі (қазір ... ... ... ... Гун тілі ... ... ТІЛДЕРІ – сәнбилердің (1-7 ғ) ұрпақтары
1. Тува тілі
2. Ценгель тілі
3. Моншақ тілі
4. Тофалар ... ... ... тілі
6. Уранхай тілі
7. Бурят сойоттарының тілі
САХА ТІЛДЕРІ – құрықандардың ұрпақтары
9. Якут (саха) тілі
10. Долған тілі
ІІ. Бергі Түркі тілдері (Түркі тілдері ... ... ... ... ... ... – көшпелі иран және түркі тайпаларының тоғысуынан, ... ... мен ... ... ... Көне оғыз тілі ... жоқ, көне ... (4-11 ғ) сөйлеген)
2. Печенек (бешене) тілі (қазір жоқ)
3. Салар тілі (ұйғыр тілі ықпал еткен оғыз тілі, ... ... ... тілі (Анатолиялық Түркияның көне тілі)
5. Түрік тілі (қазіргі)
6. Месхет тілі
7. Балқан түріктерінің ... ... ... ... ... татарларының тілі
10. Азербайжан тілі
11. Қашқай тілі
12. Хорасан тілі
13. ... ... ... ... ... ... тілі ... жоқ)
16. Терекме тілі
17. Ирак түркілерінің тілі
18. Афшар тілі (Ауғанстан түркілерінің тілі)
19 Айналлу тілі ... ... ... ТІЛДЕРІ – ғұн және сәнби тайпаларының, теле және қыпшақ
тайпаларының ... Көне ... тілі ... жоқ, көне ... (6-13 ғ) ... ... тілі (қазір жоқ, мажар (венгр) қыпшақтары сөйлеген)
3. Құмық тілі
4. Қарашай тілі
5. Балқар тілі
6. ... ... ... ... татарларының тілі
8. Үрім тілі (орталық қырым татарлары тілінің бір тармағы)
9. ... тілі ... ... ... тілінің бір тармағы)
10.Татар тілі (қазіргі)
11. Сібір татарларының тілі
12. Башқұрт тілі
13. Ноғай тілі
14. Астрахань ... ... ... ... тілі
16. Қарақалпақ тілі
17. Қазақ тілі
18. Солтүстік қырым татарларының тілі
19. Өзбек қыпшақтарының ... ... тілі ... ... Армян қыпшақтарының тілі (қазір жоқ)
ҚАРЛҰҚ (ҚАРАХАНИД) ТІЛДЕРІ – отырықшы ... және көне ... ... ... тілі (қазір жоқ)
2. Қалаш тілі (Иран Түркілерінің тілі)
3. Шағатай тілі (қазір жоқ)
4. Өзбек тілі
5. Ұйғыр тілі (қазіргі)
6. Жұғыр ... Айну ... Іле ... (Ұйғыр тілінің)
АЛТАЙ ТІЛДЕРІ – ғұн және динлин тайпаларының ... Көне ... тілі ... ... ... ... тілі (қазіргі ұйғыр тілі ықпал еткен сібірлік ұйғыр
тілі)
3. Көне қырғыз тілі (қазір жоқ)
4. Шұлым ... ... ... тілі
6. Саян түркілерінің тілі
7. Енисей түркілерінің тілі
8. Хакас тілі
9. Шор тілі
10. Солтүстік алтай тілі
11. Шалқан тілі
12. Куманды тілі
13. ... ... ... Орталық алтай тілі
15. Телеут тілі
16. Туба тілі
17. Телеңгіт (төлеңгіт) ... Көне ... тілі ... ... ескерткіштерінің тілі)
ТҮРКІ ХАЛЫҚТАРЫНЫҢ ӘЛЕМДЕГІ САНЫ
(2005 жылға):
1. Түрік тілі – 80 млн
2. Азербайжан тілі – 40 ... ... тілі – 26 ... ... тілі – 13 ... Ұйғыр тілі – 10 млн
6. Түрікмен тілі – 8 млн
7. Татар тілі – 7 млн
8. Қырғыз тілі – 4 ... ... тілі – 2,5 ... ... тілі – 1,8 млн
10. Қашқай тілі – 1,7 млн
Бұлар халқының саны саны млн-нан асатын тілдер. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... Афшар халықтарының
әрқайсысы – 500 мыңға жуықтаса, Құмық, Қарашай-балқар, Тува ... саны 300 ... ... ... саны 100 ... аз ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түркі тілдерін топтастырудың теориялық және практикалық мәселелері68 бет
Абайдың ақындық дүниетанымы (түсіну, пайымдау, бағалау)130 бет
Интернет тәуелділіктің пайдасы мен зияны5 бет
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Әл – фарабидің орта азия мәдениетіне қосқан үлесі.10 бет
"Түркі тілдерінің жіктелуі."6 бет
Xix ғасырдағы салыстырмалы-тарихи тіл біліміне ғалымдардың қосқан үлесі4 бет
XІХ ғасыр тіл біліміндегі лингвистикалық мектептер мен бағыттар туралы6 бет
Дауысты дыбыстар жүйесі12 бет
Ерте дәуірдегі тіл білімі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь